Skip to main content

Full text of "Practica maior Ioannis Michaelis Sauonarolae, Patauini medici celeberrimi, omnia morborum genera a capite vsque ad pedes mortalibus aduenientia curans omnibus sane medicinam exercentibus apprime vtilis, nunc demum diligentius castigata, scholijsque quamplurimis, ac marginalibus annotationibus, illustrata"

See other formats 


1 


mm 


Digitized  by 


RACTIC  A MAIO 

lOANNIS  MICHAEII 

SAVONAROLAE,  PATAVINI 


medici  celeberrimi. 


Omnia  morborum  genera  a capite  ad  pedes  morca* 
libus  aduenientia  curans : Omnibus  (ane  medi# 
dnam  exercentibus  apprime  vtilis. 


Nunc  demum  diligentius  caJligata,Schohjs^  qudplurimis, 
ac  marginMiis  annotationibus, illibata. 


► • 


• - 1 . 

■ I i*  ' ■ ■ /■'' 

' X A V,  ^ - 


» 


{ 


! j..:2  j ‘ 

1,  w ! T .,A  1 O Jt  /.  '■•  V 2 

I K j j ^ I j ro  . . 


--•  i ( ;V.  ii5(o,'j  rnun  ' m -^ftnO 

• • •-.•  . j - -..^nwnvi  ■ f * 

iii.  It 


._  -tC 

- T,-.  .--.  ^ 

r . »1 


l * 


-,^s. 


SIGISMONDO  POLCASTRO 

VIRO  INGINIOSISSI* 

MO  AMICO  OPTIMO 
tO*  HICHAfiL  SAVONAROLA*» 


RAVE  ONVS  non  minur^laborioTum  opuiag^cdf  mefcntfo  mi  S/girmundci 
€u  m d<  di  rebui  a m<  agendum  ut  qux  a maioribus  n^rii  (emper  magnx,  ac  etiam  per 
difficiles  incclie^  fuere.  Nam  fi  hx  res  eo  ordine  a me  rediaue  fuerint,nec^  eracu  quic^ 
fed  dcceftandum  magis  facile  diiudicabicur^q»  fi  alium  modum  pofuero  vttucurum  fpe  * 
ro,  fiuc  quicquam  noul  addidero,aut  arrogandf,  aut  cemeriad  forcaffe  milii  aferibetur. 
Verum  cum  variahominumingeniaconccmpler,  vcaliquibus  clarius, aliquibtis  orna*' 
dus  de  obfcuns  rebus  conceptam  memema  ^o  opdmo  datum  fit  aperire,  arbitrabor 
nonitafacilc  improperandumcffefid(abalijsdiAavaiiorccitcnnjrordinc,prarrcrtifii  » 
cumbona  mente  id  a^um efie videbitur. Cum  itaepad te  aliquid  gratilQmum  feribere  rarpenumero  m&* 
cura  cogi  tauerim  mi  Polcaftre,quoddCsKad  noftr(  foret  apiifflraum,  pofflaboHoiachcoricxftudiatua 
In  quibus  non  paniam  tux  artans  parum  confumpOfti : arbitratus  fum  uiqua  dbi  aggregare  prafticabflU 
non  minusopereqdiftudifficiUa,quibus&  mens  tua  admodum  fiefefla,  opus ipfumpraAicum  eam  per 
difficdcabfi^  magno,EC  laborioib  itudio  conid^ui  poffic.  Omnes  tamen  quibus  oona  menseff,xquo  ani» 
sno  qu(fo,ne  putent  me  dodorum  hominum  numero  fic  velle  aggregari,  fed  (Want  a me  id  adum  effe  vc 
dbiamicocomplaceam.  Nempe  id  edam  agere  curauivtinpofterummihiipfi  non  parum  iadsfacerem,  ' 
vt  ez  hoc  ipfo  volumine  in  occurrentibus  cafibus  a multorum  librorum  reuotudonc  dcfifterf , vcquod 
magno  in  teporca^piTci  rolcbaminpauIuloconfequercr.Nam^  fi  exouifice,vtin  alijs  rolcs,lprum  vola 
mcnrcuolucs  dbi  cxiAiino  &in£idum  efle  debere,  & pauco  quide  eius  loco  id  ante  oculos  habebis,  quod 
nifilongoffudio  inalqs  codicibusnoninucnic$.Ecfiipfiusconcatenadon€m  remidioncfc^pcrrcrutabe^ 
ris,u ita  copiofum  in remedijs bdcs,vt  nunquam  dbi  in  remcdiado  deficere  fcnrias.Habet  enim  modum 
6c  anddouipla  c5poncrc  fdas,  habes  QC  anddou  fimplicia innumerabilia  fere.  Quis  ergo  te  vc  abues 
cem  bkdas  denegabit  < Addo  epexcompofids  experdiDmapluraconrcripfi, quia  non  raro  inuenict 
aegritudines iplas  variari  compUcaric)r>  dC anddou ipia  variare  medicum  oporter,nec  vno  poceft  in  om<» 
niduscemporcrcmediociTecontentuSyidcoqi  componere  & denouo  firpcconficcreneccflarium  colli*' 
gc.Qymropur  infimpiicibuiicaccrcplecumCactara,vc<xcompoficorummulcicudinccuoexig€dpro^ 
pofito  iadancere  pofits.  Sed  antequioperi  noftfo  inidum  faciam  duo  arbitratus  fum  ad  te  rcriberc,quo*> 
rum  alterum  opportunum,  alterum  ncccffarium  in  pr^fendarum  duxi^  Primum  iuc^  confftcui,non  pau 
cisdodbus  mortbufi^  medicum  ornatum  cffcdebcre,quibusvducfanftimonialecx{plarapud  vulgus 
effe  videacur:ncc  illu  d fieripoffe  arbitror, nili  fenilcs  mores  accom  modacoft:^  fibi  fidat.  Senilis  itaqi  fadet 
fiCyfenilis  coga,grauisrcniliK^inceffus,pudicus  oculus, pudica  lingua,  pudica  mens,diuinor  um  cultor  art|i 
tioromum  amacorinon  fitpauperum  rpretor,rcdclsca  quapoteff  diligcndaruccurrat.  Illisautcm  non  can 
tumlucro  quantum  charitaccuui5fa^umcircpucct:ficc^confidendumdcfc£acit,quxquanrumincuran** 
disxgris,quancumuc  in  congregandis  opibus  operetur  facile  cognouifU.Cxtera  quippe  his  annedi  opor 
tcreincelligas,fine  quibus  perfeAus  mcmcus  efle  non  poceft, quorum  alterum  natura,  reliquum  vero  pr^ 
ftaecxcrcitium.Naniraquidem  folcrtem  memoriofum  prudctemqscQTc  medicum  oportet,  vt  tantarum 
rerum  quas  cum  decet paruo  in  tempore  prouidcre,diljgcnsficcxaminator,fitc)innumerabilium  condn 

feodarum  humanorum  corporum  reftus  ordinator , & audita  vifaa  firme  fuxeommendee  memorfae. « 

kruqiid  inueni,  vi  prfftandus  iuuamenpimq  ars  natura ipfa  monftraucric,  plureiq;  natura  prudentes, 
fdcnuaquidcmfadlespiusprofeciffehisqui  mulds  liurisabrqucprudciuiaafnuxere.  Exerdeiumautem 
' Idendficaradoncmunxumincam  medicumdudtexpeiiendam,qua  brnatumatque  doiftumeflcdcccc» 

. Sicicac^cligacur  medicus  quircicmia,cxcrcido,(blcrtia,mcmoria,3tc|tprudcndaornatusfic:&quicunAis 
In  operibus  fuisDeum  isiuocac,dmet  at<|  vcneretur,&  ftixconfcientix  obtemperat.  Poftremo  ad  id  vc* 
sdo,quod  in  prxfcnciarum  ncccffarium  dixi,  fdliccc  ad  voluminis  huius  conftiiutura  ordinem  in  paucis 
dcicribcnsjfedprimus  ume  dixero,  q^fiin  eo  quicquam  boni  inucnics,Dco  opdmo  mecum  gratias  age: 
fi&irumquid,quodminimcfuturismrpcro,diminunjmincpiumur,idparuicaningenij  mdanog 
snendadfcribas.Reor  equidem  hoc  meo  opere  corporibus  humanis  iuniorct  pra^d  plus  proficere  poffe 
^hisDialeftidsargumcnradonibus,qulbusinplacearumangult$  vanerepopulooftcncanr.Non  enim  ea 
argumenta  deceftor,fcd  nS  parua  cos  poena  dignos  fado,  qui  nomen  memd  fordri  cupiunr,&  in  his  Ion** 
cam  barbam  protrahere  gclHunc.  Acdpcigicur  mi  Stgirmundc  Aiauiflime  ex  his  vi^s,quas  in  amicorff 
D^uolcnuac6rumpfihocopus,quodcibigraciffimufcndo  effe  debere.  Sed  prius  fcicoq)  q^uxinhoevo 
luminca  mccogregatafunc.cx  du  Au  mei  Auicennx,aliorum(ypturium  fidedignOge,codidDusexccrpfi. 
lamauidus  iuca  Auicctmtm  allegabis  fub  cadcnibrica,qacm  in  mcafiepofirum  inucnies.  Vale. 

* q 


$»  D. 


*•  * 


INDBX  CAPITVM 

O M N I V M 

. JiE  IN  HAC  I < 

' JVti^aclis  Sauonarolac  pra^ » 


E O R V M 
1 o« 


ca  continentur» 


ractatvs  primuf qiii efldemodo 
proc^u»  aitificialMnedtci  uifnedfdo» 
in  quintp  diuiditur capitula.  fof.u 
Capitulum  priftium  Jn  quo  ponunf  figna 
coplncionutn  oium  tam  naturalium  ^ 
prxtema&iraim,  pcrqttx  habebitur  mo/ 
dutinueftigaindiclfargrinidinl»  In  generali.  for.i. 

Capitulum  fecundum  eQdemodo  procelTm  in  inuclhgS 
docauEumorbortimmagieinfpecialL  foRi* 

Capitulum  tenhim  eft  de  modo  procclTus  in  curandte 
Ivgrttudmibus  quo  ad  diaetam  admimUrandamy  et  ad 
Ip&stnedicinat  exhibendas  cum  quibufdam  canoni* 
t>Oiknedko  necdTarqstcx  quibus  clare atoi  pe^^^ulchrc 
dicitur  modus  ponendi  cafum  medicinalem  in  urmi/ 
ab  fuis.CoUiginir  etiam  modus  ordinarius  ex  llmplb 
cibt»  datis  compolium  xdere  medicinam.  f 

Capitulum  quarmm  de  exhibitione  medicinarum 
rafua>  in  quo  multi  morales  ponuntur  canones.  Po* 
l)untur<^  hc  de  dofibu»  nudioiiartui»  folutiuanim,  &C 
aJteratiuarummulupulchraedam  medico ipfo  olno 
Teitu  nccelTaria.  Poniiurq»  modus  elcuJdi  medicinam 
)plam  in  gradu  fuO. 

Capitulum  quintum  continet  aliquaex  lignis  prognoQi 
as«qu{  ad  generalem  de  omni  morbo  prognoflicaoo^ 
nem  multum  e6ferre  videbuntur,  nam  de  Ipecialibus 
prognolhcb  in  fexio  dicetur  tra^btu. 

T Halatus  fecundus  de  fexrebosnon  naturalibus 
nouem  continens  capitula.  iS 

capitvlvm  pnmueftdeqitintB  rebus  non 
kUiRiralibus,fcii  ieet  de  aere,  fomno  dL  vigilia,quicte  QC 
motu: vbideexaxiaojfltbalneb  naturalibus  mulca 
pulchra  ponutur.  Deitt4etione,fliinaiiitione,vbi6C 

dccoitumulta.Oeacciclmiibusanimx  vlcimo.  \% 

liAPkTVAVM  fecundum  de  «bis  temperaris  > cuius 
nibriese  fumoso* 

De  abo  in  generali*  t\  Deouo* 

DeoicodColiuis.  eod.  Dedtro.  *od. 

Delenciu  eod.  Defarre*  ss 

Deafparago.  n Delupulo.  ^ ^d. 

CAPITVI.VM  lerttum  de  cibis  calidis  in  priitio,fme 

humidi  fm<  ficd  fticriat, cuius  rubricae  funt  vlginti/ 
quatuor. 

De  frumento» 

De  furfure* 


«od. 

De  nenuUs,  eod. 

Derifo.  ss 

Decaule*  eod. 

De  cicere.  eod. 

Deamygdalb.  st 

Deauellana.  eod. 

De  apio.  ti 

I^boragiect  bnglolTo.ti 
De  blito.  cod. 

De  bu  tyro. 


De  caleo. 

Decafhmea* 

Defiai. 

Defafeolb. 

Deiumbb*  ^ 

De  lupinis* 

DemorU. 

De  pomis* 

De  rapb. 
Dctri. 
Devub. 
De^ccarho* 


£>cmdie* 

Dcplndi,' 

*r 

De  mentha* 

cod. 

Dcfale* 

eod* 

De  nuce. 

cod. 

Defaluia* 

cod» 

Depaflinaca. 

»r 

DepetrofeUino* 

*r 

CAPITVLVM 

quintum  de  calidis  in  teitio,ciuus  ru* 

bricx  fiuit  decem  dC  quatuor. 

17 

De  allio. 

17 

DcfinapL 

18 

De  anetho. 

18 

Dc  pipere. 

eod» 

Decepis  dc  fcaluma.  cod. 

Dcgaryophyllo* 

eod» 

De  porro. 

cod. 

Demaiorana. 

if 

De  raphano. 

if 

De  cinnamomo* 

eod* 

Deruta. 

eod. 

De^in^ibere* 

a» 

De  rore  marino. 

cod. 

De  croco. 

cod* 

CAPITVX.VM  fextum  de  riigidb  in  primo, cuius  ru*> 
bricacfuncdeoemdCquinque.  s9 

De  amylo.  19  Demdica*  >9 


De  cyaonqs  foi  COto* 
nqs. 

Deendiuia. 

De  fabis. 

De  granatis. 
Decarubqs. 
Demyno. 


De  nefpilb*  eod* 

eod.  De  hordeo.  cod* 

19  DerobiJfis,vdpifis.  30 

cod.  Dcfpinachijs*  eod* 

eod.  De  cribulU*  cod* 

eod.  De  pyris*  |o 

19  Decerafis»  eod» 


CAPITVLVM  feptlmum  de  frigidis  in  fccundo,cuiui 
rubricx  fune  decem  QC  0^0» 

De  blito. 

De  cucurbita* 


J» 


DelaiTtuca. 

De  melonibus. 

De  cucumeribus  6C  an* 

Mria. 

De  prunis. 


nico. 
eod*  Dearaneqs* 
eod,  Dclymontbuf* 
eod.  Deiorbb. 

De  tuberibus* 
30  De  fungis. 
ii  Dr  portulaca* 


jo 

it 

cod* 

cod* 

it 

cod* 

I» 

eod* 

eod* 

cod* 


DechryfomiUii.  cod.  Depifeibus, 

Deperiicit.  cod.  Decaneris. 

DemiliodCpa*  Dcolbachis*  la 

CAPtTVLVM  o^uumde carnibus, cuius rubricai 
funcvnadCquinquagima*  |u 

De  carnibus  in  genera*  Deporco.  34 

li.  13  Decapreolo*  eod» 

De  gallis  dC  gallinu.  eod.  De  lepore.  cod» 

Degallinis.  cod.  Dccenio*  34 

De  pullis. 

Dc  gallis  6C  caponi 
bus.  31 


31  DctalTo  ericio^.  eod* 

De  cerebro  dc  medul  * 
la.  eod» 


Dcryluelirib^galUms.  33  De  oculo,  ncruo,  &au* 


eod. 


»1* 

*4 

cod* 

cod. 

S4 

cod. 

cod. 

*4 

cod. 

>1 

cod. 

cod* 


Decolunibfs. 

De  anatibus. 

Deanfere» 

De  grue. 

Depauone. 

Depdkt.dflirSculinis.  33  Devberibtis. 
Dewiano.  eod*  De  pulmone. 


re. 

cod.  Degutturc. 

31  Delingua. 
cod.  De  ala. 
eod.  Decollo. 


De  coturnice. 
De  turture. 
Dcqiialea* 


cod.  De  corde. 

31  Denomacho* 
cod.  Dc  hepate» 


tcAPiTVLVM  quartum  dc  cibis  calidUin  fecundo, 
de  his  qu(  cum  vhicibariorum  veniunt  aromatica , 
cuius  rubricaefunt.ttf* 

Deanifo.  \i  Deenula. 

DeartemiOa*  eod*  De  eruca.  cod. 

Decapparc*  cod.  Defoealculo.  eod. 

D^^lisy  *6  DcphiAicufa)piflac^«4 


Dcturdomerula*  cod.  Defplcne. 

DepalTerc.  33  Dc  renibus* 

De  anibus  paruis*  cod.  DeteliicuUs. 

Delandula.  31  De  iiicellmis* 

De  aquaticis  auibus.  eod*  De  pedibus* 

Dchccdo.  34  De  cauda. 

De  ouina  came  df  agni'  ^cute. 

4ia.  . . 

Dccaftratis. 

Devitulo.  34  Demodoinddendi  nobie 

De  carne  botiina.  cod.  libus  tn  menfa.  }{ 

Graduaudo  autem  omnes  pnedidarum  nibricanim  caC 
CMS  reducuntur  ad  fubricas  vndcdm, quarum. 

Frima 


14 

cod* 

eod* 

14 

eod* 

cod. 

cod* 

33 

cod* 

cod* 

fi 

cod* 

cod* 

33 

cod. 

eod. 

3« 


eod.  Deadipedf  pinguedi* 
cod.  ne.  eod» 


rN  D B X 


Wma.Df  famftgailii  ittia  tempoatnmto  mo<iteimcli> 

CUntibu*.  vt  fuBU 
C«op(iJJi.  Cotii. 

Vftulii.  Cerebrum» 

iVrdictt»  9tica.6.dehuoUdiiinpiim(K 

Fafioni»  Gallinae» 

Coumlcia»  Arictii» 

Capriolt.  Ouis» 

vitulonua»  Poro. 

Lingua»  OcuiL 

Rubr^CrpjncUdteilldtt  Vberum» 

In  primo,  vt  Pulmo. 

Caro  haedi»  Caudae» 

Gallinae.  9iica.r»dchumt<iuife^o» 

Turdorum»  Caro  columbotum» 

Merulorum.  Anferum. 

Aiaouunuuc»  Pauonu. 

AgnL  Qualcarum» 

Aiioii»  Agni. 

Oub»  Cerebri. 

Pord.  Hcpaue» 

Cauda.  TeAkulofum» 

RidaricatodadccaUditia  Adept. 
fccurido.  Pinguedo» 

CarocolumU»  giica.0.dchuaiidieto  tertio» 

AjiatU.  AnatiimajdmeUcu^ 

AnTcria.  naltt. 

Pauonit.  Rubrica.9.dcfiodBinpfno» 

Xtimiris.  Merulorum» 

Qualcarum*  Turdorum. 

Aoept.  Capreolorum» 

Alaudae»  Aurit. 

Auium  aqiiatkarom»  Auium  minutarum» 
Leporii.  Cordii. 

Hepar.  Rubricadedmadcikdiin 

Splen»  fecundo. 

TcAiculi.  Gruif. 

Pinguedo.  Turtuiii. 

^ka.4»dcfrig;idiitnpruno.  Alaud;. 

Caro  gruia»  Auium  aquattcarum. 

Oculi.  Leporii» 

Aurii.  Splenis. 

Vboum.  Inteitinonim* 

Pulmonis.  Cutis. 

Cordis.  Rubncavndedmadcnccts 

^dca.t.de  frigidis  in  fecodo»  tntotio. 

Caroincellinorum.  CaropaiTerum. 

Capitulum  nonum  de  liquoribus  dcbisquf  in  vfun  po« 
tus  vmtut,  vt  funi»  La^Vinuro»Agrdhim»  Aceta,  6C 
Aqua.Cttiuafubhcatluiuqiiioqp»  3^ 

Delafb.  i6 

Ocvino.  eod. 

Dcagrcflo.  ir 

Deaccio.  «od» 

Oeaqua.  eod» 

7t  Ka^biui  totius  dedbis  compolatk^ut  capitum 
laruatvndcctm»  |9 

Capitulum  primum  efl  de  Itmplic&tu  ifperatiiyes 
In  dualw  qttaJitattbusdiiUperatis  in  vnaquaqi  aegrio 
aadin  e valaaiibus,cutus  rubrkae  fum  N^igintitres.  1 9 
Capitulum  fecunda  dedbeslimplicibut  coouenientibus 
ttngiiinris,fiin«  rubricae  funt  decent  dCofio.  |t 
Ciptailumtmiiundecibit  fimplidbus  conuenkndbus 
<bQloicu»cuiusriabricacfuntduae*  39 

Oapiadam quartum  dc  dbia  fimplidbus  cducnientibua 
pblamincb»  cuius  rubricae  funi  quindecim»  40 
Captftiitsnquiiitumde  cibisrunplimtts  cduenimiibus 
mdanrbnibro/niiiiwibric{funtd<cemdfi>ooem.  41 
Capimlua  <nr»im  decibis  compolais  in  a^ntodine  tan 


gubravaKtt!nit»cidmruf»rf0(fimtTfgmfir«^  40 
CapRulum  fepiimu  de  cibis  ^pofh»  in  aegritudine  cho» 
lericacdfiermtibus»cuiuf rubricae funtvigintitret.  44. 
Capitulum  ofiauum  dedbis  copofitis  dC  potibus  tn  (gri 
tudtne  phlegmatica  valentibus»  cuhts  r^ricac  fum  vi^ 
gmnfcx.  41 

Capitulum  nonu  decibis  copontn  In  a^ntudinemelanir 
clMlicavalhibm,cuhisribricacfuntdecl6Co4^  4^ 
CapUulton  decimum  dedbis  copoAtis  in  acgritudinibut: 
compolitisycuius  rubrica  efl  vna»  4<r 

Omitulum  vndectmudequibufdamdcdarationibus  ctr 
luis  exiplis  quorudam  attributonun  cibis  ipfis  Itm  plii 
dbus  eteomponm»  prouenientium  a viituitbut  fec^ 
dis  ipfo%»dCpanim  a primis»ex  quarum  nodtia  mede 
cus  iuueuis  iu  a^  prafbco  non  parui  adipifcecurvti 
ltutem:cuiusrubnc(  fum  decem  dC  tres»  46 

Prima.  Dcdbticiacdigeftionis»  46 

* Dedbis  lanis digcilibilibus.  eod» 

a Dedbis  bonos  humores  generantibus»  eod* 

4 Dedbis  malos  humores  gaicrantibus.  44 

t Decibis  qtddto  corrumpuntur.  47 

Dedbisditfialecoiruptibiltbut.  eod* 

r Dedbis  dio  corpus  exeuntibus.  eod» 

a Dccibist4rdect>rputcxcunti2Mis.  eod» 

9 Dedbis  iaflauutt.  4^ 

«o  Dedbis  extenuantibus.  cod* 

& t De  dbis  nutrientibus  parum.  eod* 

• a Decibismultummitrientibus.  4^ 

M Dedbis  impinguamibus»  cod* 

T Raptatus  quartus  dc  fimplidbus,  dCcdpofids  dl 
fuis  virtutibus  fcamdis»tcrtt7t»  & qtiaitis  vfuali# 
busmagisycuiusermiitriguiutriacapicula»  47* 
PrinmimDe  medicinis  atera^uis.  47 

% Demedidnisaperictuis»  4^ 

f DeoppUaduis.  co<L 

4 Deconllnfhats»  cod* 

f DcmoUUicaduis»  4^ 

a Deindurattuis.  «od* 

7 Ikmundihcaduis&abftrrfiutsd^Iauaduis. 

• Degcncramibuscarnem.  aod* 

9 Dccorofiuit.  «o<L 

10  De  vicarandbutd^  excoriantibus.  47 

II  DeaduAiuitdilcauDicis.  «od» 

it  Dcdcaxri^andbus&conrolidaotibus»  47 

f|  Decongludnanubus.  cod» 

14  DeanenuadutsdCfubciliandbus.  4t 

if  Deindfiujs»  cod* 

16  De  ranficaduis»refoiuriuis»cU(roliirtuis»  eod* 

■ r O«duq>horedcis,&r«foiutuiis.  eod* 

it  DerepaculTiius,  4$ 

19  Pccanninanribus»  OC  ven tofi tatfcfrangen dbus.  40 

so  DedigelliuttdCraaturaduisadcioraapplicidti.  49 

« 1 Dc  mordicaduis  eod»; 

as  Derubriheaduis.  cod» 

33  Deconforuduis.  49 

»4  De  ImiduU  fme  planaduis»  cod» 

35  Delubrihcaduis.  cod* 

atf  Dcmidgandbus  dolorem  dCoaroodds.  4$ 

3f  Depemidofis.  co^ 

3 9 Dc  venenofis.  cod*‘ 

39  Debe^oardkis.  49 

Capitulum.  X X X.  De  digclHuis  ad  intra  •ppplicaits,cu/ 
iiisrubricxfum.|i.  49 

I^rima.D<digeflioii<quidrit.  cod* 

3 De  digefiiutsftmplieibuscKoIene  naturalis,  cod* 

3 DedigeHiuurimplicibmphlegmadsnaturaUf.  40 

4 Dcdigrihuii  Amplicibus  nuUcholifnaturalis.  cod» 

f De  (yrupis  vholibus  t&  fimpUob*^  copofuis.  cod* 

< Dcd^jcutuiscompolldscholcmoaturalts.  cod*: 

PraftS»  41  i4  r Dedigefliuis 


I N D 

f IVHtgcAmltcefnpQfilStphlf^aiUtiatunUb.  49 
• D«digcfiiuuc6pormsfn<lanci)olifnMtinUi«.  cod» 
p De  diiuTion<chMcr(  non  naturalis  in  fpb(ua*,cod. 
ve  PcdigrAiuttcholrnccttrinae.  49 

II  Dcdjge(Hu»chol<ncvtteUuiac«  cod. 

IV  Dcdigrftiuis  cholerae  aduHac*  cod. 

if  DedigHHuud>oWrepraninK.  49 

14  Dcdigclbuit^nariac,ddprafl'inx  non  verat,  cod. 

DediuUionephlfgmatisnonaturallsifp^luai.  49 
«6  Dedigeftiutf duldtsinnpididCaquofi.  cod. 

IT  DedigciliuUmufdUaginoiiyViird^dCcrudi.  49 
a$  De dtgcftiuisponticsacetorisd^ acris.  $0 

19  DedigefbuiiiaUiphl^nians.  cod. 

se  Dediuirionemcflacnonnaturaliiinfptsfuas.  cod. 
SI  Oedigeniueimclancholtacgcntif  pcradu(lton2cho>> 
Ierat  nibeae.  $e 

sv  DedigelhuUmelaiicholtarper adulUof^mcIancho' 
liat  fiibciiis,  dC  grolTat  genitae.  cod. 

SI  Dedigefliuismdancholixcholericae. 

S4  Dedigeftiutsmelaiicholixphlegmaticx.  cod. 
Sf  DedigriHiiismclancholixmelancholic(.  cod. 

DedigeOtuiamelanchoUcxfangiiuicf.  cod.' 

ST  Deadinininrandiflfyrupiscanon.  fo 

s8  Dehif  quindpofruotacdpcrefyrupovcanon*  cod* 
S9  Deaquis  vAi^ibufitrfnprratis.  Cod»> 

90  Deaquis  calidis  vfualibus.  eo- 

V I De  aquis  frigidis  vfualibus.  ’ cod.' 

c A p.  XXXI.  Defolutiim,auutrubric{funt.te.  $0 
IMma.  De  Ampltcibus  folutmis  principaiiter  choleram 
cuacuannbus.  csd. 

s De  limplictbus  folutmis  principaliter  phl^ma  eua^ 
cuamibus.  rod. 

9  Dc  fimplictbus  folotiuU  mri^am  euacuandbits»  f o 
4 Defimplidbus  fanguinem  principaliter  cuacuand^ 
busyvel  miindificamibut.  $0 

9 Dcrolunuiscompoficis  c&numitavfitatiscum  no^' 

minibusautoniin. 

d De  foluciuis  compofitis  cholerf  naturalis.  ■ eod. 
7 De  foititiuis  copoAds  choleram  euacuantibus  no  na 
tiiralefn,&l  primo  niacuantilMiScitriiuiiu  cod. 

I De  euacuantibus  viteUinam*  cod» 

p De  euacuantibus  aduAam.  |i 

10  DeeitaaiantibutprafTmam.  iod. 

st  DefolutiuiiphlcgmaiisndnaturaljBrdfprijno defb 

lutiuts  dulcisdnft  pidi,&  aquoft.  f 1 

as  De  folutiuis  vitr«i»mii(dUaginori*& crudi*  cod* 

M Deroliitiuispontici,acc»ri>dfacris.  cod. 

14  Defolunuiiiaifi.  It 

v(  I>cfolutiius  melanchoHf no  namralis,&primocias 
quxeO  peradullionem  cholerae  nibcf.  cod. 

s6  DcfolutiuistnclancholixgeniticpaaduAioncmroe 
lancholixfubttliSyaiitgrofTx.  eod. 

17  Defoliitiuismdani^olixcholericar.  cod. 

1 9 Defolutiuis  melancholix  phlegmaticx.  cod. 

19  De  foliittuis  melancholix  melancholiae.  • {i 

so  De folunuu  melancholix fanguincf.  cod. 

C A P . X X X 1 1 . Dedigelhtiis  appropriatis  diferafi^mt' 
bri  aiiusJibct  tam  cahdxjquim  frigidacy  cuius  rubri 
cxfimniS.  51 

Prima  Dedigefliuts  capiu^diffuis  membris  coferentibus 
in  difcrafia  frigida.  ^ 1 

s DedigeAjuiiiiidircrariacalidacapttis.  cod. 

9  DedigefUiiisindifcrariacalidapulmoftis.  $v 

4 Dedigcfliuisindifcranabrigidapulmonis.  cod. 

5 DcdigefluiisindifcrsTiahigidaflomachi.  $s 

d De  digefliuis  flomachi  in  difcrafia  calida.  cod. 

7 Ded^eniuisimeflmorum  inomnicaufa. 

9 De  digrllutu  cordis  uivtraqi  difcrafia.  eod* 

p DcdigefUuishepatiiiadifcnliacaUda.  • sod.. 


E X’ 

10  DedigcfliuMhcpaiiiiiidircranafrl^da*  ' * cod** 

11  De  digefliuis  rpfenistnvtra^difcr^a.  es 

I V De  digefliuis  in  vtnup  diferana  renum.  eod. 

1 1  De  digefliuis  veficxtn  vtraip  difcrafia..  cod. 

14  Dc  digefliuis  matricis  In  difcrafia  frigida.  $v 

if  De  digefliuis  matricis  in  calida.  cod. 

itf  De  digefliuis  in  dolore  km^urarum  in  frigida,  rodi 
17  Dedigefliuisiun^hirarumincalida. 

15  Dedigefliuitinciitislnfe<flione.  eod.! 

CAPI.  xxxm.  De  euacatiuis  appropriatis  cuilibet 

membro  difcraflato,cuiiitnibricxfune.ti.  |vl 
Prima  De  folutiuis  in  difpofitione  capitis  dC  membroru 
fuorum  calida.  eodl 

V DefoluttuCsindifcraiiafrigidacapitis.  codL 

f DefoluUutsindirponepeaoris  ctpulmoniscaf^.  (x 
4 Defolutiuis  indircraflafrigidapulmonis.  eod. 
i De  folutiuis  in  dirpofitione  flomachi  calida,  eod. 

6 De  folutiuis  in  difaafia  frigida  flomachi.  cod. 

7 De  folutiuis  in  di^flrione  inteflinoQi  aualtbcC.  ex 
9 De  folutiuis  in  dtiportrionecordis  calida.  eo^ 

9 De  foliiduii  in  difcrafia  frigida  cordis.  cod. 

1 0 De  folmiiiis  m dirpofltione  hepatis  calida.  et 

11  De  folutiuis  in  diloafia  frigida  hepads.  51  i 

Defolutiuis  in dtfponrionerplenis  calida.  eod. 

•9  Defolutioisindifcrafiafrigidafpleni*.  eod, 

14  DefbUmuisindifpofitionerenumcaltda.  es 
1$  Defblutiuisindifjxifttionerenumfrigida.  eod. 

1 6 De  folutiiiis  in  difpofitione  v^icx  vtraip.  cod. 

1 7 De  folutiuis  in  difpofmonrmamcis  calida.  ei 

1 5 De  folutiuis  in  dtfpofittonematricu  frigida,  cod. 
19  Defolimuistndifpoliriontbusiun^ra^caltda.  es 
xo  Defolutiuisindirpontioneiun^raQifrigida.  ro(^ 

V I Dc  folutiuis  in  difpofl  tione  tnfir6ionis  cum.  es 
CAP.xxxiiii.  De  cdfortaduis  appropriatis  cuilibin 

membro  difcranato»cuiusnibricxfunt.io.  fi 
Prima  De  confordttbits  caput  in  difcrafia  calida,  eod. 

V De  coiifoitamibus  caput  in  difcrafia  frigida,  eod. 

I Deconfortantibus  pulmonem, &pc(ftusm  difera» 

fia  calida. 

4 Deconfonitibuspulmoniindifcrafiafligida*  eod. 
e De  con  foitamilMis  flomachu  in  difcrafia  calida. 

6 Dc  confbrtitibus  flomachu  in  difcrafia  frigida.eod. 

7 De  confortantibus  mttflina  in  difcrafia  calida.  59 

8 Deconibrtiltibiisimeflinaindircrafiaftigida.  cod» 

9 Dc  confortantibus  cor  iti  difcrafia  calida.  eod. 

10  Deconfortantibuscormdifcrafiafrigida.  e« 

II  DeconfbnantfbuihefSarin vtiacpdifcrafia.  eod. 
XX  Deoonfortamibiurplcniuivtraqidircrafia.  eod. 
IV  Dc  confortantibus  rmes  in  vtcacp  difcrafia.  er 
14  Deconfbrtantibus  veficqm  in  vtram  difcrafia.  eod*. 

I e Deconfbitantibiis  matricein  difcranacalida.  eod. 

16  Deconfortantibusmatrioanindircranafrigida.  er 

17  Dcconfortitibusiuniflurasindirarafiacalida.  cod. 

1 8 De  confortitibiis  iun^hnas  in  difcrafia  frigida,  eod. 

19  De  confortantibus  in  infeiflionecutif.  er 

xo  Dercifliriciiibusaciitat^&diaiittainlaxatttioifr.  ei* 

^"1  1 Halatus  quintus  de  fimpiidbns,6fc6pofitisgut 
* bos  in  Gm  antidocanis  medici  in  medendo  vtun 


tur, cuius  quatuorfuntcapitula. 

er 

CAPiTVLVM  primu.Defime 

itdbus  medicinis  fum  * 

peis  ex  plantis, 

> oiiiis  decem  fimt  nibricx. 

fp’ 

Pria  Ue  femiuibiis 

ei 

6 

Droortidbuf. 

e4 

V De  fruftibus. 

eod. 

7 

De  radicibus. 

eoi' 

9 De  floribus. 

cod. 

$ 

Defuceb. 

eod. 

4 De  fblqs; 

cod. 

9 

De^^imhits. 

e De  lignis. 

eA 

10 

DeolTibus. 

cod. 

CAP.  ii.Dehtsquxexanimalibi»  rumumur,Vtfune' 
caniei,eonim  fuperfluitates.  Adipes  eorum,  et  hu> 
iulmodi*  Yidcibimultaacqualtomium  eV 
CAP.  ui. 


! 


I N D £ X 


c At.  ttt.  D(  Btf  ((akimtntfalilnit  fumunlur»  cuius 
quatuorfuntnibricx.  $4 ; 

PiiaDcmctalUs»  $4  f DriopttsB  venti  tor(.t4 
» Dclapidibus.  rod.  4 Dcfaubui.  epd* 

CAtiT.iiii.  De  copofim  quibus  vtuntur  medid,  in 
quo  quatuor  ponuntur  intentiones, quas  peHicit 
snedicus  cu  nfibus,  aut  ad  ex(ra,  autad  intra  appli 
catti,  vt  funtCx>nfe<%onei,Trochira»£l«^aiia, 
Vnguenta,£d  buiufmodi,ua  ad  pknu  ibi  habes. 
videibi,oitusrubiiC9ehmt.xe«  54* 

TRaifbitusrexiuseritdcoibus  xrgritudtiiibas  paitb 
cularibus  membro^  iiofhi  corporis,  a capite  vO 
queadpedec,cuius vigintiduoruntcapiti^. 
CAtiTVLVM  primum  dide  difpoGttomUts  capu 
tii,itt  f<  viginci  rubricas  contincni.  5) 

Primal^doiorecapmstipaencntii^pcrcditaU.  n 
a De  hemicrania.  $9 

a DedolorccapiascxcafudCpetcuinoae*  99 

4 DephreneTi,dCcharabcto.  4o 

f De  fibare.  6x 

d Delethai^ia.  6x 

7 Dediminudonemeroorix.  d| 

t Defubeth.  44 

t De  vigilia  fupcifiaa* 

ao  Deapopiexia.  4f 

at  Demdancholia»  44 

XX  De  mania.  4S 

1}  Decutubuth.  49 

•4  Deilifciriuehereos»  49 

DearnentiadCcomiptionetraagtnationis.  49 
s6  OepraixiionefenTuiriueroniStdCdcalienattone»  ro 
1 7 De  vcrtigine,dC  fcotomia.  79 

at  DeaJiie,dCpalpicmonc.  ' n 

a9  Deinciibo. 

ao  DeepilepHa.  rt 

D V fi  I A dcdolorceapftifl.  rt 

V^mim  in  dolore  capitii  competat  phlebotomia.  ri 
cmm  lac  luapplicAduro  dc^ecapitss  cxidentcacau^ 
fa  calida.  74 

V* cmm  acetum  competat  in  omni  dolore  ca|Mtti.  74 
D V B 1 A de  pnrcnefi.  74 

V* crutn  in  omni  phrenefi  com  petat  phlebotomia.  74 
‘Vtnuncompetatvinum.  74 

V^trumcompetataquafHgida.  74 

V^irumcompetacapplica^catulorufflcolumbott.  74 
D VB  1 A dele^argla.  74 

\rmtm  in  eaicmpcrcomprtatphldtotomia.  eod» 
A^trupcepoGcrioricapidsrepcuiliuaAntappUdkU.  74 
o VB  I A deapopiexia.  7$ 

Verum  medicaraioa  fortia  competant  in  pimdpio  apew! 
plexix.  7( 

D V • I A de  melancholia» 

Vtnim  melancholia  fiat  a md&cholia  adulla,an  n6.  'r$ 
Vtruminoennimdicholiacdpctacphleboiomia.  eod* 
V tmm  fanguinc  in  principio  apparente  claro  debeat  fla 
lirarrilringf.  cod* 

VmjrncoitusconferacinmelanchoUa.  75 

Virum  balneum  conferatin  ea.  cod* 

D- V a I V M decutubuth.  cod* 

Vcnim  cutubuth  eueniat  magii  in  februario.  rf 

o V a I V M defloUdiatCyd^amentia.  cod*' 

Vmimiiolidftai,ddamcmutiamacaijfacalida.  cod* 
D V a I A decpilepria.  rt 

Vmun  in  ea  auferatur  fenfus  df  motus  ex  toto»  eod. 
Vtmmbalneumoooumtatioea.  75 

CAPiTVLVM  fecundum  dcdirpofitionibus  ncroo^ 
naacontinensrubricasfirpiem.  74 

PriaJDepafalyri,  76  j Detetano*  79 

a Delimo.  7I  4 Detortum»  codi» 


5 De  tremore.  79  r Defidtti»  fa  ‘ 

4 Defluporc.  fo 

r> VBi A deparalyfi.  lo 

VtrumiiiomniparalyGfitablatiofenrui&motui.  Io 
V erum  vinum  competat  tn  paral  y fi.  eod* 

V mim  fii  properandum  cum  fbrtJjus  medicinis  in  prin 
dpiopaialjnis.  It 

Vtnimoxymdcompetatinparalyn.  ti» 

Vtruoculuspcitparalyticat(minorefvelaltacf.  eod*- 
D V B I V M defparmo.  It 

Vmun  rpafmiisde  inanitionefiteurabdis.  cod* 

DVBi  A detortura.  tt 

Vmim  remedium  locale  fitappUeandum  pardlanx  vcl 
parti  tortx.  eocL 

CAPiTVLVM  tertium  de  difpofidonib*  oculorum,' 
continens  rubricas.f4.  ti 

Prima  DcanatoiDiaoculi,dercriptionf,ac  complexione 
cutt,dCdeconf<rmtibus,dCoocaicibusei«  cod* 

X Deophehamia.  9x 

I De  dolore  oculorum.  S| 

4 Devngula*  14 

t Defcbd.  eod* 

6 De  tarfati.  i.  macula  rubea*  cod* 

7 Dentmorcconiundhiar.  S4 

I Deduritieconiim^liuse.  cod* 

9 Decadentibus  fubconiundliua*  cod* 

10  Defi(lulalachr>'mali.  I4 

II  Delachrymis&fluxuearumimmoderato.  Sf 

\x  DepafTionibu8Cornef,dCprtmodevcfids.  cod* 

11  Decxituris,fiuc  viccribuscomef.  cod. 

14  De  rupturis  cornefydC  exitu  vue^.  14 

i|  Dealbugineincornealiuenebuia&dcatrice»  14 
i4  Defaniepoficomeam.  87 

17  DcpafTionibusvuXydilatione  pupUlxyConHriAio/ 

neehis.  sr 

18  D<difp6neoculiquoadtotuctus,primodeexuu.87 

19  Deprofunditateoculoruro.  cod* 

to  De pafiionlbus  palpebrarum*  88  - 

a t De  pediculis  palpebranun*  cod» 

XX  Dcfylaclu  c^. 

ii  DegefTe.  88 

14  Deinuiicationepalpebrarum.  eod. 

xf  Deimierfationepalpebranniirtucleparatioccarunt 

abmutcem.  cod* 

i4  De  hordeolo.  88 

X7  De  fcabic,d£  pruritu  palpebrarum.  cod* 

a 8 DecaTu  pilorum  palpebrarum.  89 

a9  De  pilis  tiuieiiis&  addicis  palpebranim.  eod* 

)o  Dedilboficionibus  operadonumoculorum,&pri^ 
mode  debilitate  vifiis.  89 

is  Dcno^opa,r<u  dehisqutpofl  foUsoccafiimnihil 
atR  parum  vident»  9». 

la  Dehaliabar.i.dcnon videntibusindie.  91 

}}  Decomipcaopationeviruf,dCpriodeim^tnib*.9s 
14  DeablauopcnmouevifMS.  cod* 

9$  Dceatara<fla.  cod» 

|4  De  gutta  frrena.  9» 

D V B I A deuomitu*  cod* 

Vmim  vomitus  c5flarac  in  pafTlonibus  oeniorum*  cod* 
Vtnim  in  omni  opluhalmia  copetat  phlebotomia.  99 
D V B I V M delachrymts.  cod* 

Vtrumlachrymxnatiuxreciptanicuram.  eod» 
o V B I A de  pupilla.  99 

Virum  dilatatio  pupillae  fa^  a cafu&percuflionc  red/ 
piateuram.  eod* 

Vpumconfiri^liopupUlxfiataficctcatc.  eod» 

o V a I V M oebreuitate  vifus»  98 

Vtnimfaba,d£lenscompetamindebilitatc^us.  eod* 
» YiiVJi  dcnooilopa,  cod, 

Vmun 


i 


'1  N 

VirunlntioAtlopftfit^momtnnfndaeiccfphtlica.  91 
p V 8 I V M dc catani^a.  rod. 

Vtnnncatara^agncttirintrrcryftalloidcm^Sfvuei.  91 
p^r*T V tv  u quamifndcmrporidoneatiriuin,con 
«inms  rubricas  frptrm.  9f 

primpDcanatomta,  &c6plfxiof)€,dCd<fcriprionc  aiw 
ris>acdec6fcmuibiis,d£noc<ncUHrs8udttuL  cpd. 
8 DcdiminutioiMaudmif.  44- 

I 0<  furditatc.  <od* 

4 Dcrinnhuyd^fibiloy&fonhu,  9f 

i De  dolorcaurUdC  exitu  fanid.  «<x2* 

8 Dehb  q aures  imrSt,dC  in  cis  opf^ationt  laciunt.9r 

9 Delanguinergredienceperaures.  4* 

D V B 1 A in  morbis  aurium.  fod* 

V irum  in  omni  dolore  aurjs  copetat  pWeboeomia.  eod. 
Virum  rrperculfma  cdpecant in  paiTionibus  aurhim.  9I 
Vmim  materia  firrditaris  pofTictrSrircad  inteOina.  eod» 
CABiTvi.yM  qumnioidcdtrpofitioiiibiisnaitycS 
linens  nibricas  duodecim.  9* 

tVimaDeanatomianafiy  complexione,  aedeferiptione 
eius, ac  de  uiuamibm ,d^  nocentibus  ei.  rod. 

B Dediminutione,ablationeetcomjptidcodorat*.  9I 
I Defluxu  Tanguinis  narium.  99 

4 De  pn^uocandbus  fluxuro  lang.  narium,  fod. 

9 De  catarrhode  coryza.  «od. 

8 Defdnorenamim. 

y Deviceribusnafi.  <od. 

• Deapoflcpiari^*  narium.  <oi 

9 DeoppiiarieRcinchaiafim»  cod. 

s A De  poiy po,&  h(morrhoidibua,cl cancro  nafi.cod. 
la  Deflernuudone.  <04 

fi  Depruntunafi.  <od. 

DVBiA  in  fluxu  fang.nariom.  104 

Vtrum  in  omni  fluxu  fanguinis  narium  competat  phic/ 
bocomiad^c.  rod. 

Vtmm  ex  eadem  parte  vel  non.  rod. 

DVBIA  decatarrho. 

Virum  corpora  calida  fint  magb  difpofita  catairho  cji 
frigida.  rod. 

Vtmm  in  catarrho  competat  phlebotomia.  eod, 

Vtnim  in  catarrho  competat  vinum.  rod. 

Dr  cauterio  in  catarrho. 

De  fomno  meridiano  in  catarrho.  rod» 

De  trmponbtis  aptis  ad  cenrrationcm  catanhi.  rod. 
Depraeferuationefurpe^adeaurrhum.  rod. 

Qtiod  materiafcrtonsnariumcoicaturprAori.  io| 
CAPiTVLVM  fcxninidedifpofiiionibuioris,dClin 
gux, continens  nibrtcas  quindecim.  lod 

Prima  Oeore,dCbngua,6Canatomia,  dede  vtilitatibua 
eorum.  rod. 

a I>cdtminuttonr,ablationc,decomiprionrgufl*.io^ 
f DrmolIificationrdCgrauitatc  UnguXydedeflru^o^ 
ne  introitus  in  rerroonem.  rod» 

4 Dcfpafmolingusc.  lor 

$ DrmacniiudinedebMnitatclinguf.  rod. 

4 De  mtiiptudine  rouci,de  curfus  eius  in  fomno.  rod. 
r DcabrcirtoncdolonimhombdiumcxcomcflU.iol 

• Defputoranguinii  exorc.  fod. 

4 DrapofleniatibtM  lingua»  rod» 

to  Dcranularublmgua.  loS 

SI  Dradufltone lingua*  rod. 

tB  DefalTurkin  lingua»  rod. 

at  Debothortnortdelingita»  109 

14  Dralcola  de  vlcertboa  malignis*  eod. 

If  Dcfrxtoreoris.  rod» 

D V B ■ A denorbblingmr»  n« 

Vtrum  Iffo  neruo  quolibet  venkme  ad  linctam  tpfa  lin 
piaiardaiur» 

VFfr<n)biBpatU>usttngiu{popctBatifp<raiiDua*  roc^ 


D £ X 

Vtrum  fmA  flatiHrauttabhomfditaltlicifitnfiuittt.na^ 
FVopterqutd  in  febribus  continuis  phlegmaticis  noneft 
fator  continuus  oris  cum  fintex  ptrtr^ine.  rod» 

Propter  quid  allia,  dC  oepf  fint  mali  odoris,  piper  de  (tn# 
^i^boni,  atm  (ini  omnia  calida  in  quarto.  c^» . 

CAPITVLVM  feptimum  dediTpofitionibusdcntiu, 
continens  rubricasoAo.  iii 

Prima  De  anatomia,  ddicriptione  ac  copfonc  dentiu,  dC 
depferuation<,accorenuttionc,decuravFi(0^.  iic 
X De  difficili  dentium  emtlTionefiucortu.  its 

f Dedoloredentium.  rod.' 

4 Dccorrofionedentiumdeperforadonc.  114 

9 Dr  vermibus  dentium.  eod. 

6 Dedcndbtiscommoctf.  st9> 

r Decongelationedentium.  rod» 

t DraltCTadonccolorHdmrium.  rod. 

DVBIA  drea  morbos  dentium.  rod» 

Vtmm  dentes  Cendant,  de^peer  quid  in  omni  atate  non 
generamur, de  propter  quid  non  reflaurantur  dentes. 
fra^,depropterqutddaisfra^s^m  totam  fupcrfu 
ctem  non  crefdt. 

lDentescondnuecrercunt,denonaIiao(rB.  ti6 

V irum  dentes  mams  ladanf  a calido  $ a fri^do»  rod» 
Virum  dentes  poCmtapoflemaricum  fmtofla.  eod* 
Veru  rpotium  ferphU  coferat  in  paflionibus  dendu.  116 
Qio  portulaca  coferat  tn  congdadoiie  dendum.  rod» 
Qpo  phlebotomia  cdpetat  in  catarrho  ad  dentes,  rod* 
Quo  galla  conueniant  in  paflionibus  dendum.  eod» 
Quo  demes  nntmanbraipermadca.  itr 

Qooaprihabeitdcntes  magnos, cufinthumidi»  eod» 
CAPITVLVM  o^uum de dirpofldonibus guigiua 
nim  de  labiorum,condncni  rubricas  vndecim.itr 
Prima  De  anatomia,dercripdone^  complexione  labio 
nitn,degingiuanim.  eod. 

X Deapofle;nadbusgingiuaruin»  tir 

) Devlceribusgingtuarum.  rod» 

4 Demoiliiicaaonegingiua.  ut 

9 De  diminuttone  gingiuaru,ct  cansm  aagmcnlo.eod» 

6 Degingiuafanguinea.  nt 

7 Debfluragingiiianim»  eod* 

I De  fifliiris  labiorum.  rod» 

9 Dctumoribuslabioarydeeorumapoflcmatib*.  nl 

10  Dcvlcenbus  labi  orum.  rod» 

II  Dctrrmorelabiorum.  1*9 

DVBI4  de  morbis  giiigiuanjm.  rod* 
Vtrum  adipes  conueniant  tnfeifluru  labiorum»  rod» 
Quare  rcifTunc  labiorum  in  fi^rc  (ini  bonum  fignuniydf 
non  (o(Tara  lingua.  <o<^ 

De  fanguine  draconb, 

Vtrum  (anguis  draconis  fucamiigmcratium.  iif 
De  cauttrio , 

V tnim  cauterium  prailandiis  flt  de  cupro,  vd  argento  t 
vdauro. 

CAPITVLVM  nonum dedU^oridonibus gutturis» 
continens  rubricas  fex»  »9 

Prima  De  anatomia,deTcripdone,6e  coplexionc  amy^ 
dalaniin,de  vua»  roo» 

1 De(banguladoneexcibe,|deriFiree5tifigcntc.  119 
I DeretendoncfpinXydehitiiirmodiingutture.  rod» 
4 De  fa^rifitgis  qua  os  ingrediuntur.  rod» 

9 Defuflocadone,derqmnanda.  tau 

4 Dragritudinibus  vuea,  rt  apoflemadbus  amygda* 
rum  gutturis.  »4 

DVBIA  de  morbis  gutturis.  tsa 

Vtrum  in  principio  rquinftdacopetantrepcufTma»  rod» 
Virumfquinlriafm  plurimum  fiat  a phlegmate  eod, 
VmimCquinSdapolViiamateriamelandiolkaciaL  *«S 
Vtrum  in  fquinamiacomprtatrubrcaonaiio. 
VtntminpiqiurquiABntUcopctatphleboiOfaM* 

\mmk 


O 


I K Tf 

Verum  phlebotomia  ddxatficri  ex  eadem  vd  contrai 

riapaitc. 

Vtnimpharmadadcbeat  perdere  phlebotomiam,  eod. 
V Biun  vcntola  debeat  fubito  fiiper  colium,  vel  nucham 
poni. 

PoAhgccdCquxdamnocanda.  eod. 

Capitvlvm  decimum dedilpo(itionib*pc^orit, 
d^ulmonif,cahi(rubricxriintrexdedm.  ui 

Plnma  Ue  anatomia  pe^ri»,&  pulmonis.  eod. 

% De  anhelitu, &ehuconiiridione,dCdi^ultatc.  114 

f DeaHhmate.  rod. 

4 DetulTi.  it^ 

5 De  voce.'  ti« 

O De  raucedine  vocU,dfarpcrttaie.  eod. 

T Devocebreui.  119 

• DevoccgrofTa. 

9 Dcfubtilivc^e.  eod. 

ao  De  voce  tenebrofadf  turbida.  U9 

at  De  voce  trepida.  eod. 

11  Derputofanguinianuchanopcoicapairtone»  119 

ai  Depleurifi.  iit 

14  Depertpneumonia.  t}9 

tf  De  empyemate;  eod. 

a 6 Dephthtii. 

dvsia  drcamorbofpc^lorie.  149 

VtrumomneafthmaiitxgritudopuJmoiiarif.  eod. 

V mim  in  aflhmate  cdpeut  vinfi  tn  magna  ^dtate.eod. 

Vtrum  tn  adhmacelit  vtenditm  prouocatiutt.  eod. 
Vtru  in  afth  mate  medictn(  foltotu;  debejt  et  tortet.  1 40 
Vmun  tn  aflhmate  competat  aifenicum.  eod. 

DVBiAdevoce.  141 

Vtrum  fomnut  flteaufa  fubtilitatit  vock.  eod. 

Vtrum  coitui  iadat  vocem  fubcHem.  eod. 

V trum  lamina  plubea  conferat  tn  voce  tremula,  cod. 

D v B I A derputofanguinit.  141 

Vmim  exitui  fanguinis  apeAwefit  minorii  timorii  ^ 
a pulmone.  eod» 

Vtrum  foiutiocontinuaam  fttdtfficiltor  in  pulmone^ 
in  pecore. 

V tnini  vmx  pulmonii  facUiui  contolideniur ^ aiterix 
ciiifdem.  eod» 

Vtnim  ranpjmemefle  rpumcfumfit  efficax  ftgmim  * 
iit  a pulmone.  eod. 

Vtnim  cenuurra  conferat  In  feuto  fangumh.  141 
VmimmconferamitirputofangitinH.  eod, 

Vtnim  ameo«,rpica,anifum&hmoiconferantlnrputo 
fangutnii  ex  apenioneorifidonim  venanim.  eod. 

V tnim  imilieri  h^moptcHoc  ex  retenttonemenflruonim 
compeuntprouocantiamenflnia  perfupenui.  eod, 

Vtrufputum  nighidefpflanbtii  venieni  fit  mortale.  141 
D V II I A depleurifi.  14» 

Vtniminomnipicuriiilicfebrtt.  eod. 

Vtrum  ploirirti  fiatraro  a phlc^ate.  eod. 

Vmim  ucdeteilorrleuriris  linimi  $ dextri  laterit.  eod. 
Vmim  m pleurifi  oexlnepaitricomoetat  phlebotomia 
raphenxmifdemlaterti  vHoppoiiei.  eod. 

Vmmi  in  prindpio  plnirifiic6petantreperaifrioa.eod. 

D V B I A depcripnetimonia. 

Vtrum  peripneumonia  cbolericafic  verior  quam  phle^ 
gmatica.  eod. 

Vtrum  peripneumonia  cholerica  fit  deterknr  ^ phleg/ 
aiatica. 

D V B I A dephthifl.  ,41 

Vhu  phthtfiB  aeddat  ma^  a. tt.anno  vfq^  ad. J5.  eod. 
Vmunlaccompeutphthificii.  «od. 

vndedmura  dcdifpontiontbut cor<» 
dheeominaii  rubricas  qninque.  141 

Pritna  Oedeferipeionr,  complexione,  & anatomia  cor* 
dedifpofuionibiii  t5plcadoiialibui  ehts  con 


^ X 

fideratii  amedico» 

1 De  cremore  cordif. 

9 De  fyucopt. 

4 De^uvimicti  fubito. 

$ De  apoftemacibus  cordif  • 

D V B I A de  morbif  cordit» 


«4« 

»44 

»4S 

»4T 

cod. 

»4r. 


Vtnim  licestphlebofomiadiicercadryncopim.  eod. 
Vtrum  in  fyncopi  competat  vomitui.  cod. 

VcniihinTyncopi  penccradua,dCfpuinutrttiua,vtvi<* 
nitm, debeant  praccedercflypdca, aut  econtra»  147 
Vtnim  v^tlu  competat  in  fyncopi.  eod* 

VtrumvmUmcompetacinfyncopi.  eod» 

ca^itvlvm  duodecimum  de  mamiUii,dC  difpoli 
tiohtouictnim,continenirubricairex.  14^ 
Prima  De deferiptione,  anatomia,  dC  complexione  ma^ 

millarum.  eod. 

1 DeexuberattonelaAiid^duidimtuutione.  144 
I Decafixtioneia^.  cod. 

4 De  putrefa^bone  acogdatione  la^s  i mamilla.  149 

5 Deapoflematibut  mamillarum.  cod. 

6 DcmagnitudinefnamtlJa^,dCconrofioneca4i.cod* 

D V B I A de  morbis  mamillanim.  149 
Vmim  mamillx  nutriantur  la^e.  co<C 

V trum  lac  generetur  a frigido.  «od. 

Vtrum  icriilcuJut,8ncthum,dC  fiRa  muldpltcentlac.  i$o 
Propter  quid  mamillx  in  homine  funtin  pe^ore,ct  tn  ce 
teris  animalibus  inier crura.  eod. 

Propter  quid  inamiUx  mediocres  videantur  meliores  in 
generarionela^. 

Propter  quid  mulieret  per  duos  dies,  aut  tres  pofl  partu, 
nonhabentbonumlac.  eod, 

Proptrrquidamefepcemmenfes  lacinutxle,tunciamfia 
vtile. 

Capitvivm  dccimumierriudcdifpofidonibus  flo 
machijcondnens  nibncas.is.  ^ 

Prima.  De  deferiptione,  complexione,  & anatomia  flo^ 
mschijdC  partium  cim.  eod. 

1 De  (gritudimbut  meri,  primo  de  difficultate  tranf 

gluriendi.  ' ,,, 

I Devlceribiismeri.  eod* 

4 Deapoflemaribusineri.  cod» 

I Dedifpoficiombus  nomachi,fi£ primo  de  canonis 

bus  vniiierfaJibus,acde  muancibut,dCnoceiitibu« 
Ipfiflomacho. 

6 De  mala  complexione  frigida  flomachi  materiali  dC 

immateriali.  cod* 

7 Demala  complexione  calidaflomachi  matcrialidC 

Immateriali. 

• De  cura  mal(  complexionis  ficcxiiomachl.  1(4 

9 Decuramal(complexionishimiid(flomachi.eod. 

tu  DenimiaflomachifeiifibiJitace.  eo<J. 

ti  Deitgimtneeiuscuiusflomachuteflpaniosr  eod. 

II  Dedoloreflomachi.  ,^4 

tl  Dedebilicate flomachi. 

14  Drnaureaduararietate.  cod. 

tf  Dedibiliuie&deflni^ioneappethntaddbd.  eod» 
s6  Decomipuoneappcdtus. 

IT  Deapi>etiiucaaino.  cod. 

\t  Debuiimo. 

19  Defamefyncopali.  160 

10  Defid.  eod. 

I i De  noaimho  dig6nis,et pmo  decormpdoneei*.  i4i 

11  Dedebiliutedigeflienis.  i6x 

I I De  tarditate  afctfos  cibi  a flomadlo,ec  vdodtatc.i4i 

14  Dedurideflomachiqtixnoneflapoflema.  cod. 

15  DeeruAatione.  eod. 

i4  Deapoflemateflomachiquod  Qondumperuenitael 

exituram.  144 

%7  DcdubelUd» 

Dcvlcer» 


t N 6 B X 


|t'  vicfAm  fiomtctil  Kbothof* 

^ DfniptuniflomachL 

•b  Deinnationf,rugttu,gtirgulation€,flCtOftionf.  «od, 
|t  D<vomini»fubucffion<>abcinintt>ofl<»faft*dto,tiiu 

f(ra»££  conturbatione 
Dcfinguliu. 

drmorbiimcriddflonMchi.  ifo 
Vtnim  tn  meri  fint  vlUI  tranfuerlalei*  tro 

dvbi  A deflomacho*  «od* 

VtnfatttoCariodbipoiTitmftomachofngidofi"’* 
Vtramhume^tio  ftomachi,ach«ftidiionpo(rtt  fieri 
nlfiaimhumeAationecorpom. 

Viniin  alocv  competat  in  materia  viicofa*  eodt 

Vmim  hiera  co  meile  fu  magia  foludua  ^ fine  «o.  eod. 
Vtnmi  herba  abfynthi)ftomacho  mBgi»  conferat  ^fuc 

Vtrum  nana  pini  noceant  ftoniacho.  tod* 

Vmimn6polTitviu«repIuribii*di«btttCnecibo.  «od* 

VtnmivimiminappetitutcanW  «ira  debeat  dari  ante 
cibum  vdpofiipfum. 

Vtnim  exiftente  fiuxu  cum  appedia  canino  competam 
numalU|uod. 

Vimm  ficdtai  flC  humiditar  pofllnt  Indere  digefiionem 

abfq^  qualitatum  a^liuarumexcclTu.  eod. 

Vtnim  (it  aliqtftcmpui  menfuri*  dbo  in  ftomacho.  tr» 
V tnim  mytaoolani  citrini  coferam  in  principio  apo^' 
matum  calidorum  fiomadii*  «>«• 

VtnunphIegma,afangubpoirmtfawevomW.  %rx 
C^atuor  notabilia  fuperqtiatuor  rtibricU,  videlicee.  De 
difficultate  trani(^tUdi.Dc  buli  mo.De  debilitate  ap^ 
pctilutyd^defiii.  , 

X a j T ▼ L V ai  decimiimquartum  de  difpofitiontbut 
hraaiH,  continent  rubricai.ij,  »ra 

Prima  De  anatomia,deforipdone,  et  complexione  hepa 
tityCtdecanonibut  vnluerfalibut  incurido  ipfumy 
dCdehniantibtiSyddnocencibut  cL  ira 

a DemalacbplexionecaUdadCfirigkla  hepaib&ma 

ceriair. 

I Dcpaniitatehepatit* 

4.  De  debilitate  hepatia. 

I Dcoppilanonrhepatia*  tod* 

6 De  dolore  hepatia  dCeiiM  inflatione.  «rr 

r Deapofieinatibuahepatiayvlceribuafd^rcinurisetiS 

acaTudCpercuffiooc*  irr 

• Decachexia. 

9  Dehydropr.  *od* 

ao  Deaicliteleuafdie* 

It  Dehypofareha. 
ka  Detvmpani», 

H Deaolortbuthypochotidriontni. 

D V a t A morborum  hepatia»  iSr 

Vtnim  nutrimentum  vifeofum  noceat  hepati.  eodk 
Vtnim  hepati  fiipcrcalefa^o  poflit  cerulTa  coooeniemer 
. applicari.  *od* 

VtTu  aqua  hordei  cSpetat  tn  apofiematibiia  hepatia,  tir 
Vtnim  apofiema  in  gibbo  fit  octeriua  in  cocauo.  eod» 
Vtmmapoilemapimlculivd  quod  efi  in  venta  hepatia 
fitprauioria  febris.  eod» 


. fdUi  $ rpifenif  i 
% Dei^Ieritiadtrina* 

9 De  i^Icritia  nigra* 

4 Dcmalacomplexionerpictiita 
$ De  apofiematibua  fplenit. 

6 De  oppilatione  fplcnta  6C  dm  duritie* 
r Dedolor 


^ in  apoitematiouB  cauais  iiomacni.  cuu* 

Vtnim  in  apofiemale  fanguineo  cfipetat  phlebotomia 
p«dia  magia  c|brachn.  eod. 

VtnirncaehexiaprxccdatoCfflrpimhydropifia.  iM 
Vtrum  vnafpii  nydro.fii  deterit  alia*  eod* 

VmimUccompcmtinafdite.  «od* 

ICAPiTVLvai  dedmumquintiim dc dirpofitionibua 
fdlia  dCfpIcnit, continent  nibricaa  noucro»  if  8* 
|^ima  dciaiptioi%coinpl<xionc»  QC  anatomia  taaa 


•Ii 
1I9' 
19« 
»9» 
>91 

, tforcrpimti.  191 

6 DeventofitatedCinflationerplenia*  cod* 

9 Dcdebtliiatcfplenia*  cod» 

D T B I A d«  moritit  rplcnis»  191 

Vtnim  ventofatioruperfpieniconferaiiniAiritia*  191 
Vmimlaccompetatinduritierplenia*  cod» 

Vtrum  materia  «xifiente  in  rplencconucnkna  fitdertua^ 
reipfampervias  vriox.  cod* 

CAPiTVLVM  dedmumfextum deargritudinibut in 
trfiinonim)c5tinent  rubricas  vigintitret.  191 

Prima  De  dtuifione  fluxuum  oraniu  modorum^ de  IU 
gntsprognofiicit  eorum  mvmucrfitii*  eod* 

% DefluxucrrebralL  19^ 

} Dcfluanfiomachali»putodclicntcrU.  19^ 

4 Defluxuhepatico*  19^ 

f Drfiuxurplenetico»  «99 

6 De  diarrh(a>fliixu  tniefiinali  Humorofo  abfip  exeo^ 
riatione.  199 

T Defluxuranguioianoncxcofiatiuoyaltcroabhepa/ 
tico.  aoB 

ff  De  dyrenteria  hepatica*  aos 

9 Dedyrenteriaintefiioali*  aoa 

iQ  De^efmo.  a«r 

It  De  fluxu  ex  afTumpta  medicina  contingente*  »09 
IX  Defluxtiliquefa^uo.  tii 

tl  De  fluxu  critico.  aia 

«4  Defluxu  fiercorofo»  cod* 

tf  DcfluxuexfpifTitudinectititproucnientr*  cocL 
1^  Dc  fluxu  op^aciuo.  ai> 

17  DecholcricapalTionc*  eod. 

tl  De  doloribus  intefiinorum*  aia 

t9  De  pun^onc  intefiinorum.  cocL 

»0  perughutetegrdTioncvhoritatiiabf^Toluttie.iti 
tl  pecolica*  eod* 

%t  Deileo.  **• 

aj  Devennibitt*  . »*9 

D V Bi  A omnium  fluxuum  ventris.  «aa 

Vtnim  fluxus  ventria  cum  apoftemapcAoria.  eo<b 

Vtru  fluxus  in  ^n^to  morM  fa^s  lit  oohibcndus.aaa 
Vtnim  dyCeaterialanguinca  fu  deterioris  curationis  & 
cholerica*  eoel. 

Virum indyrentcriahepaticacompetantfiyptica.  cod* 
D V B I A decolica.  »a 

Vmimtn  colica  competantnarootica.  cod* 

Vtrumphiionhjmfitcalidumvclfngidum*  cod* 
D V B I A dcilros.  saa 

Vmtmileoccaufimisex  firanguria  curetur  ex  febre  fu-^ 
pemeniente. 

DVBIA  dcvcrmlbus.  ass 

Vtrom  In  colony&  monoculo  tm  gcneitnf  vermes,  cod* 
CAPITVLVM  dedmumrepeimum  de  difpofitioni' 
bus  ani, continensrubricas.il.  sti 

Prima  De  d^criptione,  anatoit^  ani,  6C  de  srgritudtni^ 
bus  ipfi  eiicfiieniibus.  eod. 

a Dehpnorrhoidibus.  ^ eod* 

9 De  tumore  fiue  eaai  inflatione,fiue  de  ipfis  C{cis.  ai4 

4 DecuraearumaimfiintcotafiriAx*  »1 

f Denimiofluxuearuro*  eod* 

6 Decuradoloriseanim»  eod* 

7 Dchbquxhfnionhoidatexiocant* 

f DeapofirmatibusanL  eod* 

9 Dcrnagadi^sani* 

10  PcfcollifirariniKanit 

11  Dc 


X N D E X 


M Dc(grc(noneaii2.  atr 

1»  Dcpruntuani*  coci» 

• I DcnBulisanu  cod. 

D V B I A deh^morrhoidibuf.  i»S 

Vmnhfinorrhoidft  fintrci  oaturalcs»  cod* 

cafitvlvm  dedmumo^uu de  dirpontionibus 
rcnufn,contineni  rubricas  nouein*  iit 

fWmaDe  dcfcriptione,anaeomia«£C  complexione  rc/ 
ntunyCt  de  canonibus  vniuerCslibus  in  cura  eorum, 
dede  iuuamibusdenocaiiibuaeiSfdedebgntf  com 
plexionum  eorum.  stS 

% De  debilitate  renum.  cod. 

f DeoppUadonerenum»  i|o 

4 De  vmtofitatc  renum.  cod. 

f Dedolore  renum»  cod. 

4 Delapiderenum.  tit 

7 Dcaponemaubusrcnum.  atf 

• De  vkeribtts  renum.  tir 

9  Dercabierenum,demeacuumeonim.  tif 

OVBIA  de palTionibus  renum.  sit 

Vtrum  diuretica  cdpetani  in  paiTtontbus  renum,  eod. 
CAFtTVLVM  decimumnonmn de difpofitionibus 
veTicar^coutincm  nibricas  viginti.  si9 

f^ima  De  dercriprione,anatomia,  dC  complexione  vefu 
cse,ac  eius  coitace  cum  membris  r^aubus.  cod. 
% De  lapide  veficar. 

i Deapoftematibusvcric««  S4> 

4 DcvIceribusveTicaet  «4» 

) Delcibievencac.  cod. 

6 Decoagulacionelanguinitinvdite.  141 

7 Dedislocaaoncve(tcscdectusmolUficatione.  eod. 

t De  dolore  veficsr.  cod. 

9 DcdebiltuceveTicac.  S4> 

so  Deventofinncvcfiae.  cod. 

II  De  ardore  vrinx.  cod. 

11  De  pauduu  vrinx.  144 

ii  DediiricuItacevrin«d^retenttoncehit.  cod. 

14  Dediftillationcvrinsc.  145 

Bf  De  exitu  inuoluntariovrinae.  >44 

i6  De  mingentibus  illici.  cod. 

ir  De  diabete.  147 

15  De  multitudine  vrinx.  cod. 

19  Demt^uranguinispurijdfnonpurt.  >48 

>0  De  mi  Au  faniei.  cod. 

D V B 1 A afFeAuum  vcHcx.  14! 

Vtrum languis per  mpnnamvenxfupra  renes  extflen^ 
cis  egrediem  cuacuari  poffit  per  vias  vrinx.  cod» 

V erum  ex  ruptura  venx  accidat  mi  Aus  fanguinis.  >49 
CAPtTVLVM  vigefimum dedirpofidonibus mem/ 
brorum  generadonis  in  viris,  codnens  rtibncas  tri/ 
gtntaqtiaciK>r.  >49 

Prima  De  deferiptione,  anatomia,dC  complexione  tefli^ 
Ollorum, valbrum  feminalium,  virgx. 

% De  mala  complexione  teOium.  >$o 

I Dedolonbustefticulorum.  cod. 

4 Demagninidined^paniitateteniuiru  >{o 

f De  apoRemattbtis  t^iciilorum.  >ft 

6 De  varicibus  ofchei,6C  eius  duritie.  eod. 

7 De  moHiHcadone  ofchd.  eod. 

t De  ramice, A!  ruptura. 

9 Decomigadonetediculorum.  eod. 

1«  De  vlceribus  teHiculorum.  eod. 


11  Detenrioneacddenttin  vaTisfpermatidsyd^conim 


molliricatione,  fpafmo  dC  tetano.  i$> 

■ ^ ^fpmnate  d^dut  difpofidonibuSjd^  ck  qu(  ipfum 
multiplicam  dediminutmt.  eod. 

• I Dtcuramuldpiicadontsfpermacis.  cod. 

*4  Degooon-horaydf polludone.  >ft 

c5  Devirgi^dusmalacomplexioiic*  >(4 


16  De  magnitudine  QC  panutaic  virga»  >14 

17  De  dolore  virgx.  cod« 

tS  Deapofieintt&us vhgxextrinrects.  cod. 

19  DeapoliemadbusvlfgxmaifdccU.  >{$ 

>0  De  viceribttt  virgx.  co^ 

ai  De  cancro  in  virga.  cod. 

% % De  rhagadi)s  virgae  >jf 

>1  Deveruetseius.  cod. 

>4  De  bothor  fimUi  moro , 6C  came  addita  fuper  iftas 

partes.  eod. 

ti  Dc  pruritu  fiue  fricatione  in  virga.  eod. 

>4  De immoderauercAionc virgx fatyiiafit, aut  pria> 
pifmusdiAa.  >id 

>7  De  impotendaereAionis  virgx»  cod. 

>t  Decoinidfattendendisinco.  >$7 

>9  Demuldtudinedefideri).  cod. 

}o  Deiuuamendsdfnocumcndscoitus.  cod. 

|i  Dere^mineeius  qui  l(ditur ex  plurimo  vAi coitus,  ct 
illius  qui  nocetur  ex  diminione  ipfius.  >< S 

} t De  duniniitione  coitus,  6C  cius  abiadonc.  eod. 
if  E)c  his  qui  in  fine  coitus  ilicoegenmL  >$p 

14  De  hermaphrodito.  eod» 

D V B I A vafonimrpermadco9iinvtris.>{9 
Verum  defiderium  coitus  ftt  a corde.  codL 

De  gonorrhora  notabile.  >f  9 

DepoUutione  notabile.  co(C 

De  aponemadbus  virgx  notabile.  >4o 

Vtnim  coitus  iuuamentum  aliquod  prxfietin  xgritudb 
nibus  melancholicis, vel  phlcgmadcis.  >6o 

CAPiTVLVM  vigeTitnumprimum  demebris  gene^ 
radonis  in  formrilis,condnens  rubricas.4>.  >4o 
Prima  Dedcfcripdone,anatomia, et coplexione  maiiv 
cii,BC  de  eius  colligStia  cum  reliquis  mibiis.  eod* 
t De  lignis  complexionis  matricis.  >4« 

f Demalacomplexionematricis.  cod» 

4 Dedolore  matricis.  >4t 

( Demalacopondonemairicisjetehis  oppiladoe.  >61 
4 De  menfiruis&retendonc  eorum.  cod» 

7 Defluxumenliruorumnonnaturait.  >6| 

$ Defluxu  aliati  humtditatu  a rajiguincmenflnio.>4$ 

9 De  daiifura  oris  matricis.  cod. 

10  Deapoflemadbuf  matricis.  >44 

1 1 De  apoflemate  fri^do  matricis.  >67 

i>  De  apoflemate  duro  matricis.  >47 

■ } Decancro  in  matrice.  eod» 

14  De vlceiibus  matricis, putrefaAione&cofTofionc 

eius.  >47 

i(  Deflfluliimatrids»  cod. 

i4  Derhagadqs matricis.  >48 

■ 7 D<prurim,&priapirmomatrids»  cod. 

18  De  hfmorrhoidibus  matricis.  cod. 

>9  Deinfladonematridsddcogniiioneems.  >48 

>0  De  aiigmho  matrids,exitu  eius  dC coucriione ipHust 

&eflfm  medicos  prxdpitatiomatrids.  cod. 

> t De  pfocatione  matrids,dC  aqua  cogregau  in  ea.  >49 

> > De  imprfgnadone,riue embryonis  generadone.  >70 
>)  Deingen^s,&ai^sadimp^(gnation{^adenttb^>7^ 
>4  Defl^iiatedCcaufis  imprfgnadonem  difficultan^ 

dbus.  >r> 

> ( De  ftiperimpr^nadone,  caufis  gemellorum , 6C  ma» 

fculonim.  >r6 

>4  Dc  agendis  \'tmafculus  generetur.  eod. 

>7  Deniola.  cod. 

>8  De  regimine  prxgnantium  6C  eaar  appetitu.  >77 
>9  Dc  cura  accidendum  prxgnandbuseuenire  confue^ 
tonim.  srt 

}o  Decoreniationeembryonis,etcautelaaborfus.  >78 
ii  De  aborfude  caufis  eius.  eod. 

I4  De  difEicultatepaitus^dCingenijs  habendis  in  partu, 

dCanu  ^ 


X K D B X 


^ant<ptrttimobr<niftn(iii|  179 

19  Dcmmnoncfrcundinx.  I sti 

94  Dcr^miiicmultttudmufangulnbpoflpArtu»  ' 
9)  Dtr^mUiicpaudutUdui.  cod. 

96  D<  regimine  febrium  rarum*  cod* 

97  Drinfladone  ventris  eius.  181 

9*  De  r^imme  doloris  matricis*  cod. 

99  Deregtmbievlcoum.  s8s 

40  D<  naufea  6C  fyncopi  dus.  cod* 

41  De  regimine  fartus  mortui*  cod. 

41  De  regimine  enbcar.  cod* 

D V B I A.  membrorum  gnationismulieru.  t0i 
Vtrumin  caufa  HeriJiutis  propter  nimiam  pinguedini 
drbratbibi  vinum.  eod. 

Vmim  tn  regimine  prtegnandu  debeat  bibi  vinum  fubti 
le  antiquum.  cod. 

In  qua  quadratura  magis  menflruantur  mulieres. 
Vmimmulierplures fartus i^ifeptemparerepofTit.  eod. 
Vtruni  diuredea  competant  tn  curaapoftcmaitimcali/ 
dorum  matricM.  cod* 

V^trum  in  a^ali  prouocadone debeamus  incipere  cum 
rebus  odoriferis  calidis.  «8» 

Vtnimvomimscompetatlnyprxfbcarione.  eod, 

CAPiTVLVM  vigelimumfeaindiun  dcdifpofidoni 
btis  apparentibus  in  extremttaie  membrcmim  exte 
rionun,condncns  rubricas  fcxdectm*  i«i 

Pfima.Derupnira,dCquxliiuiiatmiTei*  eod. 

2 De  augmento  vmbilia.  »84 

De  gibbofitate.  eod, 

Devariabuf.  cod* 

Deelephantta.  »86 

Dcdoloributitin^ranim.  * cod* 

De  pncr<niadonc  ab  inctirfu  doloris  hm^Hira^.  itr 
Decuradoloris  iim^ra^m  in  vnitKifali.  190 

De  dolore  dorft*  »^4 


1 0 De  podagra*  999 

«•  Deifchiadcaydfdoloretnchse. 

I X De  aaiiterqs  etmodo  applicandi  in  pafTtombi»  iun/ 
^hirarum.  999 

19  Debothornomintds*  eod* 

14  Dede^orecalcaneL  cod* 

Dedebilitatepcdum.  999 

i6  Dedifportdontbus  vnguium.  cod* 

D V ■ I A de  morbis  pardum  exCremaBr.  »99 
Vtrum  dolores  iun^htranim  fintpallio  hpvditaria.  199 
V trum  in  ifehiadea  fit  maior  dolor  $ In  podagra,  eod* 
V trum  dolor  iun^raru  a caufa  calida  mdeterior*  eod* 
V trum  ifehiadea  dextri  lateris  (it  deterior.  199 

V tru  patientes  ifehiaddi  fint  in  geneiido  impedid.  cod* 
Vtrum  Hante  peccato  in  fancuine,  vel  in  eius  prxdomb> 
nioincura  iunifhirarum  debeat  deri  phlebotomia  de 
eodem  vel  decontiario  Utere.  «od. 

Vtrum  materia  exidente  phlegmadcacompetatphlebo 
tomia.  999 

Vtrum  phlebotomandus  inifchiadcodcbealflaredito^ 
bus  diebus  ieiuiiui  ante^  phlebotometur.  cod* 
Verum  in  dolore  iun^Wanim  medicina  competat  vo^ 
mtdua.  eod. 

Vtmminairaauscompctacmedicinafortis.  <99 
Vtrum  oxymd  competat  in  digerendo  materias  tun^ 
rarum.  cod. 

Vtrumacetuconferatincmplaftrisddvngucmis.  cod* 
Verum  tn  ds  medkinss  foluttuc  debeant  dari  fero  j vel 
mane.  »99 

Vtrum  in  atra  eorum  competant  vinum*  co^ 

Vtrum  vinurubdle  fu  magis  aiicanduyaagrofliim.  999 

£t  fic  terminatur  tabula  fexd  tra^^ 
tus,dC  percofequens  todus 
voluminis  noibi. 


l i* 


. r '•* 


I 


PR.ACTICA  lOANNIS  MICHAELIS 

SAVONAROLiC  PATAVINI  MEDICI  AC  PHI» 
LO'SOPHI  CELEBERRIMI,  IN  SEX 
TRACTATVS  DIVISA. 


TRACTATVS  PRIMVS 
demodo  procellus  arciHdalts  medid 
medendo  quinc^  diuifus  capitula. 

Ve ffftis completionum  omnixttttdmndtHraluim  J 
pretemdturaUicpcrqHe  bdbebintr  moibts  inKrffi 
gSdi  coMfds  dgiitudinis  in  generali»  Cap»  I , 

V M oponcac  Medurum  ratiomlfin 
curSdist$i>iudintbui  prius  cauCim  am 
plccfhinrc;^  cognofci  habeat  niti  per 
eat  ejuae  nobic  notoria  funt  s qualta  Ainr 
Hgna  fenftii  BC  ludicio  mani^Aaiquf  no 
bit  principium  artit, & icienciat  bciu  nc 
vt  infra.  Hinc  arbitratus  ium  prius  de 
iTgnit  eam  tradere  notitiS : vi  per  ea  fic 
clmnotrfcatiq»  valnt  medicus  rationabili  proceifri  fgri. 
tudines  curare.  Nam  techni  tertio  cuiufqt  xgritudinis  cau 
fi  pmu  rericienda  efr,  ad  eam^  deinceps  tam  fitTiam  egri 
iudtncminnitendum.Sunt  iiaqtiigna  ipfi  nobis  diis  cau ' 
fisiiotibra:&  via  nt^is innata efr  in  cognofccdo k notio. 
nbuM  nobisad  notiora  naturx.primo  phyiicorum.  Ent 
uac^  firmo  aofier  in  hoc  primo  capitulo  de  (ignis  ip(is.ec 
tn  vniuaialimultu:vt  per  ipfa  vniuerlalfa  fialiusad  par 
eiculariu  notitiam  deueniacur.Nam  de  particularibus  du-. 
..  ^ . ce  Deo,ademonrcratiuisxtprognofiicis,  luis  dicetur  ni-« 

*"  bricis.  Bi  hfc  quidem  figna  vniuerialia  pro  nunc  difiin 
^yy^*^^guamur  in  ea  qux  dim  taiia  fumpu  i cafibus,operanoni> 
**  busi&^  fubftamuhter  tnhpreniibus  fumpea,  collocando 
fignum  fumptum  ex  puldi/ub  Tignis  dimpcis  k fabilaita' 
li^r  fnhprentibus:&(i(iriignumlumptum  ab  operatio» 
tubuvhoc  ideo  quoniam  pciiTus  eil  preco  qui  non  menti» 
cor.  ldeo<;pvi'dmir  non  parum  ariiiiere  (ignis  neceilarix 
veritatis  i qualia  fum,  quxii  Tubdanuslttcr  inhxremibus 
* fumpta  fum.  Imer  hxc  et  primo  occurrentia  fum  vrina, 
^equa  vulgus  no  paruam  bduciam  habetilicet  ludicium 
ab  ea  (limpcum  non  (it  multum  etfrcax, propter  multasc^ 
ditiones  qux  tn  ea  obferuari  debennimmo  q plures  rudes 
deea  (icopmatmirivt  per  eam  procdlus  omnis  ,ec  taro  ex 
parte  caufirum  primitiuattim , Tumptus  it  perito  medico 
etiam  promimiaripoirit.  Tu  ttai|i  circa  eius  notitiam  ex 
parce  (ra  Tublbintix,  quancitatis,  coloris,  comentorumi 
Sc  huiurmodi  ce  fiudiofiim  reddas:  vt  & cibi,dC  vulgo  fi  * 
lisficias.  Nec  hoc  loco  expei.^es  i vc  de  ea  aliquid  dicam: 
cum  prpAipponam  ce  operan  volentem  tn  hoc  meo  volu 
tnine  de  a apud  ce  non  mediocrem  habere  nocitiam.t^  H 
ampUiGmam  cupis : relege  qux  «I  me  in  trai^tu  de  ea  ag» 
gregata  frK^Bxeumtaqnex  quibus  ambobus  tibiaperie» 
^ uta  cn  cogoofiendo  nedum  morburaifid  caufim  ciusi 
U cS^iootbcu  fuis  obfiruandis  c6iempUbuntur:de  qui« 
bustiabuius  debet  ede  medicus  operator , atiteq  ad  aiftd 
■Mdicaiionis  le  ponat  i nec  circa  ipfi  moram  contrahere 
P(|cat  medicum :fid  Tcientifice  pmtifus  diligenter  eorum 
Mm]'  ’ ^unac’‘ip^nonl^(dum:redfoe»> 

•®^«noem  ea/finsaurtl colligat,  V^ocatusitaqime» 

\ "*^“Mabenigmatefreius:quanKdiciededebcmanicin^ 
•w  - *^^^“*®*nerx  xgroraatis,exeunna  omnia  exportan  ab 
te  Wf  Deinde  vrini  debite  conii dereciin  me» 

habcM,  qux  obTcruari  debeat  in  tudicijs  vrinx  ab 
Auficapoiiai^unda  primide  vrioa.Pofircmocjccun» 


ttaalia:veegefitones»  fpueum,  menfiruu  firrgufr>era  opct» 
nae  fpeculetur  i ad  condiciones  in  eis  attendendas  propriis 
capitulis  politas  animaduercens  ^maxime  i&  quicquid 
hxc  omnia  (ibi  demon(irauennt,memorix  firmiter  com 
mendet4  vt  quod  ex  eis  compr^henfum  habuerit:  (it  ei,vt 
clauis  adaperiendam  ia  nuam  i qua  valeat  ficiliut  caufim 
xgritudinis  comprehendere.  Ec  ne  ex  pruno  adultu  ac<9 
reuerenria  media  xger  ipfi  alteretur  i Sc  in  omnibus  me» 
dico  rcfpondcns  (aii^cur  t congruum  iudicaui:  vt  medi» 
cusipfi  ante^s^rotanets  cameram  intret:  fi  cum  afian» 
cibus  informet  de  complexione,piate,habitudme,conrue» 
tudine  pr^^e , qux  cum  reprehen(ibilis  (it  tn  pluribus» 
ab  xgns  ip(is  maxime  occulcatur.  Amplius  de  repletione 
accidemibuitp  non  minus  informeturt  vt  ea  ornate  Sc  pru 
dencer  infirmo  narret;ac  (t  eorum  vacianacor  (ieret: vc  ex 
hoc  infirmus  de  ipfo  fiduciam  capiaiiqux  multum  tn  cu  • 
randts  ggris  fintiiur  conferre:  vt  primo  prognofi icoruro. 
coroento  (ecundo.&  fixeo  naturalium  parce  quarta.quar» 
co  capirulo.plus  \'alet  confidentia  infirmi  de  medico , ^ 
medicus  cum  Tuisinfirumeniis.  Wum  fi  xgri  debilitas 
maxima  foro:  de  ipfis  accidentibus  fi  cum  aitamibus  eflFi 
caciier  inrormec:vt  fiipra.cp  (i  non  abegro  ipfo,  ab  aftan» 
cibus  in  etus  pr^fintia  fi  tnformet.QMiuum  voo  horum 
informatio  in  cognofeendo  xgritudinis  caufim  ficiar,  ex 
didits facile  compr^hfditur.  His  iiatp peraifcis graui in» 
ceilii, modefia,hilari(^  facie,  medicus  ^grotatis  cameram 
ingredtaiur.  Cumqi  prprencetdk  xgrum  filuiaueritiin  ho 
norabili  loco  fi  ponat  ad  fidendum  i cum  in  relidere , SC 
quictarianima  fipiens,  prudens  fiat,  fipiimo  phyfico» 
rumtcpterofc^  fidere  iubeanvt  ex  hoc  eius  verba  auefiori» 
laie  magis  luceam. Incipiacqt  in  nomine  lefiiifine  cuius  Iu 
mtnenibil  videri  cognofcii^  poiefi:  hoc  ordine  xgrum» 
vel  afiStes,grauibus,ucl  morofis  verbis  alloqui.  Nacum 
validaacque  firrofi informatione xgrotancis  medicutin 
caufim  xgritudinis  ficiledeuenier,  propter  quod  infaiui» 
bus,  Sc  pueris  non  xque  bene  medetur, vt  in  xtate  proue » 

<fits.  Namcu  plerunqtprimiiiuxcaurx  magisnoix  an» 
lecedentes  moueSc.priou  quarti  quinto  capitulo.fialtus 
in  ipfius  caulam  xgrirudims  perueniemus.  Paticcer  itai^ 
audito  xgro,dl^  ipfo  continue  narrame, complicare  debet 
medicus  omnia , qux  vidit,  audiuitcji  ab  aflantibus,cum 
narratu  ab  avocante  ipTo.<;^  fi  omnta  fimul , aur  fortiora 
frigiditatem  arguem,morbum  ipfum  a materia  frigida,et 
i maU  complexione  frigida  fieri  verifimtii  conteifiurajMi 
undume(l«Ec  fic  eo  mododecatidadiumida,(icca,x(ti» 
mandum  efi.  Ec  vc  cibi  fic  ficile  lioc  colligere, diTcas mo» 
dum  numerandi  Tuper  manibus amhmecicorura  vulgat 
rium:etiamc0cruper  vnamanuponet.cxcnipUgracia.ca 
tida  vt  (iiper  dextraifrigida  Tuper  linifira. 

ET  PRO  NOTITIA  ampliori  de  fignis  Signoril 
Mxdam  hic  de  ipfis  annotabo  excepta  i Conaliatorc  no  nonnul» 
nro.difitrrencia.rt.quxadhabendamdcetsampUm  (a?  laTatu 
tum  tibi  nonparuin  proficient.  digna. 

Primum  itaqix  fiacuciquod  figmim  efi  fiofibile:quod 
finTui  fi  offirem  in  intelletfiu  aliquid  derelinquens  efi.  Ex 
finfitionibus  nanqi  multis  contingit  memoria:ex  qua  rli 
citur  experimemum.& ex  eo  rand^  vniuer(ale:qiiod  eft 
principium  arcis,  A:Tciencix.ficudo  pofiaiorum:&  pro» 
ormio  mecaphyficx. 

Ex  quibus  colligitur,!^  (igmim  efi  duplex.primn  qui» 
dcQ)  imediatumi  vt  illud  quod  finfiu  imediacefi  repr^fin 
Pra^tica.!>«  A 


'/ 


Traftatus  I. 


Cap.  I. 


tar:&nledtctrur  dcmSftrattuitm.Altud  mcdiatumjGuin 
quo  primum  non  fcmpcr  cjuftftt  ftd  abeo  originem  rta^ 
hit  prognoflicum  diif^ra  quodin  diftntcione  clauditur, 
cum  dicitur  i in  imeUeifhi  Sic.  Et  hic  non  diftinguo  inter 
Itgnnm  & fignificationemiquamuitiertio  prognoftico> 
xum.c6mcnco.4i«videbaiur  inter  ea  difltr^ta  du{^xcf' 
le:nam  ligni  Bcatto  eft  neceflariorum  ifignum  vero  cft  eo  ^ 
rum,qup  funt  ^m  plurimum*  Iiem  lignificatio  efl  ratione 
compr^enCiifignum  veroe*perimemo. 

Signum  nanqr  multipliciter  variaturinS  aliquando  c6> 
fideratur  ratione  ruxelfcnttx.Ht  lic  quoddam  e(l  qualitaa 
mutataivt  cimnitat  in  i^erina.QuoddS  a^b  Ipla:  vt  dc" 
bilitas  digelliuae,oppilario  pori>&  huiufmodi.^ip  tripli 
citer  Ifdi  poteft  leuiter.f.mediocriteriuel  olno  tolliiitr.Ke 
bquum  eli  exiens  mutatu  quod  tigni  ficatur,qnt;p  quStita- 
te»  vt  in  lienieria  t quandoq*  qitaliuie , vt  in  vrtna  nigra: 
quandocp  modo,vi  in  fluxu  languinit. 

Secundo  conuderatur  ratione  ligniflcan , vt  Agnorum 
aliud  lanum, aliud  zgrum,aliudneuirum.Quodd2eftfli« 
miliare  incipiens  cum  morboialiud  ruperueniens  morbo* 
Qitoddam  ell  Agnum  digellionibquodda  contrarium  di 
^(lionuquodd^  indigcAibis.Q(iodd5  creticum.  Quod<> 
dam  laUitis.Quoddam  moriis. 

Tertio  conAderarur  ratione  mourdi:et  hoc  tripliciter. 
Aut  vt  refertur  ad  virtutem  anim-ilem:dl^  hoc  du  pliciter. 
Aut  quantum  ad  mociu9:ct  Agnum  aliud  fumitur  9 motui 
vcll  reuoiutione,flhationci6i:  aliudli  quiete,  vt  m apopk 
xn  & epi1epna>ryncopi.  Aut  a virtute  apprphcAua,<&  hoc 
dupliciieraui  exterion»aut  rierion.Si  ab  exteriori, & hoc 
duplicitenaut  quantum  ad  IcnAbilia  ciknunia  quincp , vt 
Ainc  motus, qufes»magmtudo,numer^»flgura.Aut  quoad 
fenAbiiu  propria  qutne^  lenAbut  delerutentia:  vt  ex  pane 
ta^us  calidum  &rrigidum.  Audiius,vttinniiiis,Abtlus, 
&huturmodi.  Gul^ue,amam»duIce.Virus,vtinii5entia. 
Odoratus, vt  in  polypo.  Ab  interiori, vt  Agnum  denotSf 
regrtiuam  a^iotrf  veJ  meruem.Et  hoc  tripliciten  vt  ima<« 
ginatio  Aue  phancaAa,  cogitatio,df  memoria : nam  aliqfl 
vna  vel  dux  corrumpuntur  reliqua  maneme.vt  tertio  ^ 
accidenti.&  quarto  tmenorum  de  1'exiUo  medico  i in 
fra  lexio  trai^cu.  Et  ita  Agnorum  quodda  fumitur  k Tub*- 
ftaniialuer  inltxrentibus , quod  cft  neceftanx  vertratit. 


Aliud  ab  operationibus  firu  cfli^ftlbus  proptnqu  im  ei,  & 
apparentis  veritatis.  Quoddam  9 caAbus.quod  aliquSdo 


'tf^y'^.fcraisimennoniscft:quydimfunt  qux^gntAcantfrigidi^ 
***^/^*^*^  Utera  i macera  phlegmatica  pcndmtcimqufdafliilmatc' 


Callicfed  in  pluribus  eft  verutn:de  quibtia  omnibus  exem 
pia  infra  ponemur. 

Qtiarto  conAdf ratur  ratione  cemporistquia  qiioddam 
rcmcmoraciuu,cutii8  n6  multa  exiftic  vttlicat.  C^ioddam 
demonftramm,qiiod  conferrtm  inflrmo.  Qtioddam  ,p« 
gnofticu,quod  medico  SC  inflrmo  eft  vtile.  Inflrmo  qtn> 
dem , quia  per  ipTum  farur  qualiter  regendus  eft:  medico 
quid?  quantum  ex  pane  honons  Sc  vtilitant:nani  potcrie 
iic  cum  inflrmo  de  pr^io  conuenire:(^od  apud  me  igno 
ininioAtm , Sc  pfumpt  uofum  faciordl:  tu  ab  boc  omnino 
abftine:noli<^  t^od  luum  non  eft, promittere. 

Sed  ante^  ponantur  Agna  parr^laria  paniculartA  hu^ 
morum:  vt  habeatur  Agnorum  amplior  dmftrina,pr;mie 
cenda  fune  m generali  Agna  Agnifleatia  IxAon?  membro^ 
nim,vel loausablolute.  Et runcabcxeumibusmultitu' 
do  (uperfluitacum  omniiuAcuc  ludons,vnnx,5:egcft  io  <* 
tuim,fpu(idl^c.  A qualitate  mutata:cuiusextenAo,vena' 
ruminflacio,cotiuscorF>onsnibor,mmor  membrorum» 
maxime  fliesei.  Ab  ^iftione  Ifft  grauiras,pegntia,in  mo' 
ribus  incellecciuts  (enfuum  hebetudo:debiiiias  virus,audi 
rus  gTauicaSi  fomniare  fe  mouere  noii  polle , aut  non  polle 
loqui, graue  onus  portare,pulfus  magnus  &plenus4fpira 
cio  magna»alice8,orctcaciones,deAderif  paucitas. 

^ Et  qiiu  Agnonim  Agnifleantium  frigiditatem: vt  pry^ 


rea  melancholica.  Hinc  prius  Agna  frfgidicatftn  li  materia 
phlegmatica  pendent?  AgniAcamta  dircuriamustcum^Ana 
plurimfi  xgmudtncs  roat  crates  fttgide  hoc  tpe  ii  materia 
phlegmatica  p?ndeam.deinceps  Agna  Agntflcantiafngt' 
dicatemiinaieru  melancholica  pendentem  contemplem 
raur.Ec  eo  modo  de  Agnis  calidtutem  Agmfleamibus* 

Secundo  prolequendo  incipiemus  9 Agnis  Agntflcantim 
bus  ftigiditacem  i materia  phlegmatica  pendente  eo  ordi 
ne* vt  £pra.  Bc  primo  9 Agnis  Airaptis ab  excunnbufcVt 
ga  vrina  eftalba:dilcoloraa,paleariB/cu  rubciirina.^gem 
ftiones  phlegmaiicx  albx,  vifcoAc,  feu  mucorx^guoTx, 

& huiuf^odi.fpuium  vifcolum  aquofum , Teualio  modo 
phlegmaticum.  Multiplicatio  (aliux  non  amarx^fed  poq 
ncae,roulciiu«jo  ruperfluicacis  rgrediencis  per  nares  et  pala 
tum.  A quiiate  muuta  frigiditas  percepa:color  albus 
in  corpore.fuperfluet  albcdo  linguximollittcs  eius  fuper « 
flua,rqualidiias  corporfs,cumor  betei  cum  mollitie.  Ab 
atftione  lyft,  paucitas  Attsmili  vbi  plilegroa  falfum  fiienc. 
Debilitasdigcftiuxetam  in  tempore  famatis  oxyremia 
fomnusmulcus,  Sc  fubet,  pgritt3:ocioAias:membrorum 
laxi'iat,ponderoAtat  oculoru,obliuio, dolor  in  pofteriori 
parte  capttis,vertigo,rcothomta,cafus  appetitus:  appeifm  > 

tus  acutorum  Sc  aenum:  nautea , cni<ftuacio:dolor  graua** 
ciuiis:fngiditai  in  capite,  & in  ftomacho  perccpia:et  cius  i 

notabilis  lxAo:nam  Sc  A phlegma  non  habeat  recepacu' 

Ium  .plus  ume  in  ftomacho  g m alto  membro  repencury 
vc  d^tmacercia  tenrj.de  xgntudinibus  ftoraachi.&  Mem 
fue  de  approprtaii8.(crtio  capitulo.  A fubftanciaiitrr  vel 
qaA  fiibftantialtter  inhyremiburvt  tn  ta^u  mollities,  le 
uttat  pulfus  qui  urdiuci , SC  rartutt  atttner:aroplius  xus 
vt  Icneiftusiconfuctudo  tncurrendixgritudincsfngidatt 
phlegmaticas:regimen  precennim  humorum  phlegmati^ 
eorum  mulciplicatiuum:  quia  cibarijs  phlegmaticis,potis 
phIegnntico,quMte  fuperflua  ufus  fiierit.Item  fuperfluitat 
coroeftioms  t vnde  per  viam  tndtgeftionis  humores  cru<« 
dos  phlegmaticos  muliiplicauerit.S  imiliter  A exercitium 
Imoderatum  fueric:ut  iti  generali  fupra  apenebatur.8inii« 
liter  regio,tetnpusanm.d;  hora  pryfent:  vt  quia  pryfemes 
dies  multum  humidi&frtgidifuennt.  Arstquta  pifcator* 

Debet  et  vltimo  Acue  curioflts  medicus:  vc  doces  Arifto.  » 
in  de  (bmno,  Sc  vigila  fomma imieftigare:nam  apparen- 

iuinforanophlegmatica:aqux,Armuesp!uua:d:hutuf^  • me«j|.» 
modi  frigiditatem:  A maxime  phlegmaticam  nobisde- 
monftram. 

Signa  Agniflcancia  frigidiatemli  materia  mebnchoH^ 
ca  pendentem  fuiw.primo  ab  exeuntibus  initiSdo: vt  vri.* 
na  nigra  t feu  fufcaiaut  cum  aliquali  rubedine  ad  obfhiri« 
uiem  cendens : ftu  decimam  viriditas  eius : Sc  aliqando 
eft  Ituida  clara : Sc  qiandoc^  liuida  fptlla : quandoqi  alba 
Sc  (ubtilisi  nigredo  egeftionu  (eu  fufccdo : pauciras  fpu« 
ti : acredo  eius : erutf^tiones  aertorx : SC  A aliquo  mo^ 
do  exiutt  fanguis  niger, & coagubcus. 

A qualitate  munia  i v^  nigredo  (eu  color  fufem,  feii 
brunusin  corpore  fuperflue  appparens.Sirailfter  inocu^ 
lir&  maxime  fub  palpebra  inferiori  oculorum:&lrapf 
tudo  in  eif.  Corpora  piloAtas,  morfea  nigra:&  eft  forn  f- 
Arnum  Agnum:  vt  Auer.quarto  coL  Ab  atftione  lyb:  vc 
in  capite  grauius:fird  parua  & magis!  Aniftra.  Ardor  (eu 
incendium  oris  ftomacht ; deAdenum  corruptumi&ali^ 
quando  caninum:&  ft  erit  Agnum  phlegmaticum  vigiliy 
rouhy:  (blitudo  multa  ,lpAo  (^  xgntudo  (plenis, vt  dolor 
grauitas  A durities,  &huiufmodii  aciiurnias,  cogia^ 
ciones  multx,fletus  vel  volumasflcdi,fixio  afpeA»a,pau* 
cinsfomni:pigrica:rugitus:tenAo  hypocondrioruiacrt' 
do  oris  interdum  acetofins. 

A (ub(bimattcer  vel  quaA  liibftScialitcrinhprcntibttis 
vt  paruitas  pulQiscu  duritiealiqualt  corporis  ipAuseiue^ 
nuatto  frti  raactesetiS  naturala.  Quibus  fupercopuJen^ 
cur  Agna  fumpta^  complexione  auate  t SC  hiuufcnodt : vc 

fupta. 


\ 


T*  K rr 


. D«modoprckeflusaitfficfalismedfd  2 


qiitt  «ut  compkaao  frigida  cfr  Sc  iicca:aut  cali  ^ 
da  ficca:quta  nriflfme  phlegmatici  cc  Canguinei  ex  hoc 

humoirtegrtcudtnctincumim.StmilitCT  confii«udo ca^ 
dendi  in  xghtudines  mcbncholica«:ec  e(l  quaii  efficax  fi^ 
gnd.  Regimen  prptertm  hutui  humottt  mulnplicattuumi 
vc  Art  quia  ftudiofut  muhtttmADinnia  flm  terrorC 
frderma:appariiio  lenebranimirtrtmi  nigrarum  cruciS» 
cnim  Si  huiuimodi : que  terrorem  fru  timorem  ex  fe  cor*» 
poribut  ingerunt  J^egionemitempuj  anni  horum  & fimi 
lia;  vc  fijpra  poftponere  non  velis. 

Signa  qux  malam  complexionem  calidS^  materia  frn 
gtnnea  pendentem  ofrenduiNifunt.  Ab  exeuntibus  inittu 
bciens  VI  fitpra  vrina  rubea  groffr>aut  rubea  obfcurataut 
rubea  rofaid^ quia  fanguis  in  venis  connnnur: nec  extra 
ii  natura  in  inteftinis  tranfraictitunncui  ad  renes, per  quos 
aquofius  vrirulis  pertrSnt*hinc  rgefriontstficut  vrtna  fu 
per  dominium  &nguinisnon  figniftcStiquod  licet  ita  fic; 
peccante  tamen  (anguine  aliquando  egcHtones  (anguino^ 
iemx  apparent. Sputura  dulcctd(  aliquando  languinimi> 
ftu  exitus  (anguinis  per  nareti&  aliquando  Ii  gtngtuisiant 
per  aUa  loca  per  qu;  facilius  Auit:  vi  per  mendrua,  hfmor 
rhotdat,(udor  fotttdusifiaii  hirci  i Si  «iam  multus  & fU' 
perAuutienam  puftulx  (anguine; &in  toto  corporcappa 
rences.  Aqualiutemutatairubedointoco  autinoculisi 
& maxime  in  vems  torum  i ip(arumtp  repletio  bothor  in 
oreapparens  ad cmcraul.i.carbunculi.  Abadioneixia 
grauitas  in  origine  oculorum  S£ capitis  cc  temporum  pul 
fauoialices : ofcitacioncsuuurea ; dormitatio  mulca  SC 
6mda:fenfiium  mrbatioitarditas  in  cogiundo : laditudo 
■■embronim  abfef  prpctdeiiti  labore.  A (ubfbinculirer 
vel  quafi  rubftamialiter  inh;reiitibus:pul(us  magnsiudoi 
TelociDs  I & frequentia  irepleno  vaforumifiuciim  venz 
Ittie  artcrixt&  (i  nxrii  vfus  phlebocomuiii  frnuc  pruritu 
m loco  phlebotomato.  Et  his,  vc  diiff um  cft, copulemur 
i c6plextone,xtatc  &c.rumumurtvt  complexio  eiut 
calida,  Sc  humida  i regimen  prperitum  multipltcatiuum 
£u)guintt,  Si  confueeudo  incurrendi  (imilem  xgritudm?: 
a conTuenis  eft  phlebotomari  i«& longum  efliem' 
it  mimutone.  Ars  quia  gaudtoTa  arte  fruitur  t \t  quia 
rioicacor;pul(acor:«huiurmodi.Similiterd^<bmniat 
quia  videt  res  rubeas:  (angumem  i corpore  fluere : natare 
in  (anguine  &huiufmodi.  Vnde  ad  rolattiim  tuum  recito 
quod  (cribitur  quarto  cor.  Qiudam  in  dolio  (anguiiK  pic 
no  fr  balneare  fomniabat,in  quo  ctiaro  pkira  alta (angui« 
ausAgna  mamfeda erant.  vndcGale.phlcbotomari  eum 
prpeepie  i medici ali)  de(c(5b.Archi(\ratu  prfcrperuoc 
ne  phlcbotomaretur,&  iniunxerum  ei  cxercitium:&  quS. 
do  hoc  bic«e  coepit:  humores  diAbluti  diicurrerunc  p cor 
pus:&  mortuus  cftiecce  mi  S igi  (munde. 

Signa  fignifleantia  choleram  rubeam.  Ab  exeuntibus 
inceptent  (Iinc  vrina  ruEa : citnuigularis,jgnca,  crocea : Si 
vniuerlaliier  ilU  iit  qua  eft  cobr  (affanno  attinens.  Ege« 
Ibooct  ciadlx,  croce;, mordicatiux,  fpuium  amarii,  vo<^ 
mitus  colcricus  Si  viridis.amarus  ucl  croceus:humiditas 
%ariura:oculorum:ons:acuta  cholerica  Si  pauca:aunum 
tnulta.  A qualitate  mutata: vc  citnnitas  frcsci.  Si  corpo^ 
ttticstrtcuus  oculora:ncuc  accidit  in  inscio  idleriiix,  oris 
■aaricatio,lingux  Accitas  « ipAus  afperuas,mrium  ari« 
dios.  Ab  adlioe  l;fr:ncut fleis  mulca,  inqui«udo,dolor 
inptrtc  dextra  fromis:&  vehementia  lucis noc«:^qhcp 
cflfrnKs  ryocopaIi8,et  a liquando  in  aflumptione  cibi  aC' 
cidit  vomicus:&  (Itis  (edatur  per  frigtdum,&  non  per  ca  ^ 
fidam. VI  in  phlegmate  (alfot& A hierit  imiilmta  infundo 
ftocmdoiifacic  naufeam  cdcinuamidebilcus  apentus , St* 
kcftarivmto«  rebus  frigidis,naufiea4iorripilatioad  mo^ 
puo&uif  acuum,furor,  mordicatio  vehemens  in  exs 
^ ffcum , Arotliter  Si  vrinf»  A (ubfUntiabter  vel  quaA 
ubftamuiic«iiihxremibus;duriciesinca<^  merobrom 
oim  quadam  caloris  acuitaccipulfus  velocitas  cum  duri 


riedfteitAone.  AmpliusadderedcbernushistVtruprt 
qux  per  medicum  ipfum  notata  fuerunt:  vt  xtatem  t quia 
iuuenilem  grtatem,qun  calidam  Si  AccamJ^rgtmen  qum 
muhipiicattuum  cholerx.anem,quia  faber.Confunudi^ 
nem  cadendi  in  xgritudines  cholericas.  Tempus  annhqa 
x(Hs.romnu:quia  vtdrt  ignes: vexilla  citrinatcalorrs  ^ 
leni:aui  bltshiciencrs  rixas:commelias:&huuirmodi:dC 
aliquando  (bmniauii  (e  vobre. 

Signa  opptbcionem  AgniHcicia  (Um  excenAocum  qua 
non  fune  Agna  rtpl«ionis:grauitas  maxima  cum  eA  repb. 
tio  in  magnis  cannaltbus  i Acut  in  apoAemare:(unc  nant^ 
maior  fic  grauiiasq  fic  in  apo Armate : A vrro  adeA  febris 
mutatio  coloris:  licet  in  minoribus  canoalibus  At  oppila 
CIO  > quoniam  (anguis  ad  membra  non  pcrucnic  propter 
oppilationem. 

Signa  vemoAtacumtquontam  vemoAtas  multam  bcir 
diAenAonem  per  ffiocitmjcognofcicur  per  vagatione: per 
rugitum:p«  ronitum  t quando  percutitur.per  cadu:quo> 
niam  Icuis  l;dic:&  mhil  (ubcAe  reimiur. 

Signarepl«ionisfm  virtutem  AgnificantiaTum  pigri* 
tia  ad  motum,«  grauiras,deAdern  pauatas,Aiic  vmarutfi 
plenitudine,df  puKUs,  Ane  inAacionecorporisiAix  grodi* 
cie  vrinx,neqtadcA  laAitudo  mA  poA  motum. 

Signa  repletionem  fmv^ala  Agnificantta  Aincpigritiat 
membrorum  grauitas,  venarum  Si  bciet  inflatio , pulfus 
plenus, urina  grofls,dcAdcrr)  paucitas  fenCuum  obttiAo,b 
xitudo  quaA  cdanua,bbonorus  Si  grauts  fomnus  fubeth, 
vel  quau  (ubethicus.  Et  pro  his  omnibus  qux  di(5ta  funC 
notandum  primo  q»h;c  dicuntur  Agna  vniuerialia  ,quS* 
uis  Ane  (acis  propria:qitfa  plurmia  qux  ditTra  fune  de  cho* 
ieraipoflum  imieniri  materia  peccante  exiAencc  (anguinea 
aut  phlegmaticam  Aus  mulca  in  phlegmate  {alfo, veloci* 
cas  pulfus  in  (anguinea  Sic,  Secundo  notandum  cp  com  * 
plcciorem  huius  rei  dotferinam  oportet  cGmcdare  memo* 
rix  efl^cacfier  A qua  complexionum  naturalium  cotius,i^ 
membrorum  parcicubrin  poltta  llGale. fecundo  technis. 
Si  ab  Auer .quarto  cof.iS^ab  Auic.(ccunda  pnmi.Ec  cibi 
pronuncfua.cict:AbreuiAtme  de  Agnis  complcxtonum 
totius  fic  aliqua  Agna  confcrtbam. 

Signa  calidxi&humidz  complexionis  (um  feprrm. 
Primum  perceptio  caliditatiscum  humidiiate.  Secun* 
dumcarnoAias  (anguinea  cumbtitudinevenarum,arte* 
riarum& totius,  'I  mium  capilli  rufi,  & eorum  multi* 
cudo.  Qparni  color  permiAus  rx  albo  Si  rubeo.  Qinti 
cumfacile  ixditur^ calido, &humido.  Sextum  fomns 
roulutudo : res  (anguini  attinemes  (bmniare : magnitudo 
puKus:«S(  plenitudo  «us.bonx  d^eAiones,  ex  bali  cau(a 
ridens.  Septimum  multitudo  (uperflurutum,vc  egcAio* 
num , vrin;,5(  fu  doris, & (adle  influxtl  (an^his  incurnr* 

Signa  complexionis  calidx,  & Aeex,  noititer  fune  fr * 
pcem.  Primum  perceptio  caliditatis  cumafpcnaccyd: 
duritie.  Secundum  macies  corporis,vrmris’Ari(fhira» 
longitudo  corpons.niA  paruiias  acciderit, cauia  defriAus 
materix  fperroacicx  nutrimeti:  vel  ex  Accitate  marriets. 
Tertium  capilionim  crifpitudo , Si  multitudo,  & nigre* 
do.  Q^iartum color brunusfeu rufus.  Quimumbcibh 
calidis  pofbbile.  Sextum  vigilia  mulca : (tn(us  pcrfeiAt» 
ingeniofustmulcu  rixabtlis,audax,  velocitas  g|ifus,&  for 
ticudo,voxacuta,Io^b  mula,(ontare  res  cit^4,ignca$. 
Septimum  exeuntia  cierma  foetida  Sic, 

Signa frigid;&  humid;  complexionis  fimt  Tepir.  Pri* 
mu  percipitur  frigiditas  Si  humidtcas.  Secumfi  pingue* 
do  Ruida  cn  Arii^ra  venaru,&  corporis  paruitate.  Ter 
uum  multicudocaptllorucu  pbnitie&albedine.  Quar* 
tuqutacolor  cius  albus,aut  plumbeus.  Quintum  quia  if 
dKur^frigidis,&humidis.  Sextum fuperflutcas fomntt 
Si  (bmniac  res  (imdes  aqux,  pigritia,  tarditas,  hebetudes 
tmellciAus , puAlbnimus,  puUustardus.  Si  paruus , dige* 
AtodebiUs.  SepttmummuUitudo» &gtoi!uudo(up<r* 
Pnifbca,S*  A q 


Traflatus  ' f. 


jfmf  iubftamialitcr  inhfremibu$squpdamabac^hbnclfia;quf-' 

fffhftJf*  t*<**V* /w/J  dam  i qualitate  r 


tx<**b'A ^ nam  a quaiiu(eniiitata:qupd3  ab  extume  mutato.  Eicon 
iSm  * f^S  fcqucnter  imaginor  q>  figna  fumptaifubftamtalircr«&c. 

iT'  -r  ..^^^y.rfunt  fortiora &efficaciora.demdcdcfcenjcndo  minus ef^ 
**^K**.  ficaca  funt  fiimpta  ab a<5ci5clpfa:ck!de  hia  debiliora  fune 
tf*  <? nimptaitqlitatemuiau.minj'meutroefbcaciaabexeume 
nutato.Cuergo  plurima  Hgna  habeamua  materia  limplf 
^ ccfignificatiaidebemusadtnujcf  aggregare  & numerare. 
Verbi  gra.o<flofumfigna.cholerpjd;  lex  phlegmatisjqiio 
i"  £i(fcodebemu«ip(aadinuicemproporrionare,&videre, 
qux  obtinent  proporttoKm  maioris  mxqualitatis  fupra 


X 


Ciip.  II. 


Autcatum  ex  parce  f|rati  egcHiomim  vrinx  8c  fudorit. 

Signa  frigidx  & Seex  complexionis  funt  feptem.  Pri 
mQ  perceptio  frigiditatis  cDquada  duntieiquSuitp  viS 
indigefrionis  fentutur  quxdam  moliities.  Secuudum 
paucitas  pilorum,  Sc  pUnittes  capillorum, df  corporis  co 
lorbrunut.  Tertium  corpus  paruumnucrum.  Q^r^ 
cumquia  color  corporis  elHuicus.  Quintum  quttfrci« 
liter  ex  frigtdts  Ipditur.  Sextum  quia  multum  vigilatius 
foRiniaces  res  u'moroCu,ma!ata  imelletflus  6xi  in  opiniO' 
ne, malitia  digefrionis,  pufillanimus,  parui  pulTus  et  durt, 
amoro^s,  triftis,  raro  ridens, corpore  non  profperorus. 
Septimam  quia  fuperfluitates  ineo  multiplicantur  etiam 
per  viam  indigcfrionis.  Et  in  (timma  omnes  operationes 
in  eo  debiles  llint  refpeifhi  tq>erati  i di  quanto  debiliores, 
amo  ab  co  funt  plus  diframes.  I3e  lignis  iplis  c5plcxib  * 
mim  tales  comuniier  verfus  ponuntur. 

Saguinex.  LargU84m3t,hilaris,rtdcs,rubei(]tcoloris. 
Cantans, carnofusjfrtis  audax  atqi  benignus. 

Choleric;.  Hir(utu8,bllax,irarcens,prodigut,audax. 
Afrutu8,gracilirc|i,cutf8  croceiqi  coloris. 

Phlegmatice.  Hic  fomnoIfrus,piger,I  rpuramine  mult^. 
Bfr  hebes  huic  (cnfus, pinguis  fr  ciet, color  albus. 

MeUchoiiep.  Inuidus  et  trifris,cupiet  dextra^  tenaci. 
Non  expers  fraudis,timidus,tuieiqi  coloris. 

Obie  * Sed  dubitabit  altquisiet  rationabiliccr.ligna  qux  poli*' 
dho.  ca  funt.fum  ligna  demonllramia  materiam  Umplicem  ran 
cum : frd  cum  in  corpore  humano  non  lic  peccet  materia 
limplex , fed  ^m  plurimum  compoHu.quomodo  ergo  p 
h(c  Itgna  venum  tn  maierix  compoltr;  verS  notitiam. 
Dilutio  dicendum  prfmittedo  q» , licut  dnfium  eft,lT ' 

gnorum  quxdam  fumpta  funt  3 rubllancialiter,  vel  quali 


rebqm.quodlactle  comprehendes: It  eorum  lortiuidincm 
d^emcactamraenfibabueris.  Nam  li  illa  ocio  funt  fum« 
pta  ^ qualitate  mutau:&  excunie  mutato:et  rrliqua  lex  ab 
aiflione  Ifla  cum  clficaaora  line  ilb  (ex,arguendij  efr  nu' 
rerum  peccantem  \ prpdomioio  choleram.  Et  vi  huiufr 
modi  etfrcacix,  & forttaidinis  lignorum  certam  regulam 


habeas.imagmari  uelis  hfc  ligna  pers^dus  lignari  polfr, 
licui  limplicia,t5^  mcdicinx  compontx  lignantur,  vc  tn' 


fra  dicemus.  Ita  <p  ligna  Aimpu  ab  exmie  mutato  funt  in 
primo  gradu.  Talia  fumpta  3 qualiute  mutata  in  fecudo. 
Abaiflionelplam  tertio.  A fubHancialiter&c.inquartor 

Hc,  qux  funt  in  quarto  aiiaalijs  paribus  funt  lorttora 
his  qux  in  tertio.  Si  qux  in  tertio  his  qux  in  fecundo,  ler** 
uau  femp  vcnlimiU  parieute.Et  ita  de  lignis  proportio*' 
naliter  dtc?dum  exifrtmo  (altem: vt  fpforum  mrtttudinis 
aut  eflhcacix  conieiliuralis:quxdS  aut  verifimiUs  dodri. 
ra  habeatur* 

Penulfimo  feiendumtp  vnum  lignum  prauum  vincit 
aliquando  plurima  laudabiln:aliquandovnum  (audabr 
le  multa  praua:vt  primo  de  chn:ec tertio  prognofriconh 
vt  virtus,  conlbmu  eiuG^  opponcum.iic.  i •.  Almanfo. 
Cum  unoquocp  ligno  ponendum  ell  verbum  quod  deno 
at  quantitatem  fortitudinis  lUiusiquod  enim  efr  debitius 
lignum  dicitur  non  bonum, quod  fortius  malii,quod  fer' 
ultimum  mortale  aut  multum  morale:limilicer  fuo  mo' 
do  de  lignis  laudattr.&  tu  confidera.  Item  ligna  polini 
feicipiuoc  imenHonem  di  remUfronem  dC  mediocriaceia 


^ humonim  peccantium  qualitatem inren/iorem&rd' 
milTiorcm  i licqi  de  quantitate  fuo  modo  dicendum*  Ex 
quibus  omnibus  habeatur  pnmo  modus  inuefrtgSdi  caa 
lam  xgritudinit  roacenalis  dr  qua  efr  (ermo  magis  in  pit# 
firmi.  In  generali  mulctriquu.Can  lic  3 caula  calida  aut  M* 
gfda.  Secudo  in  Ifxcali  magis,quodefr  minus grneralpi 
an. Citu  caula  calida  ftt  cholertcaaut  languinca.  bimtltcet 
lifrigfdaian  lir  phlegmarica,anmeIancholica.£c  Ii  lttc5« 
polita,  an  phlegmatica  vmcac , auc  cbo!erica:&fic  ofreo> 
duntur  xgntudincs  ma(rrules.quia  per  hpcqux  dicemut 
dc  xgrmidine  materiali  quantum  adeius  cauffinuefriga' 
uonem,&  quantum  ad  eius  curam  di  modum  procedm*' 
di  in  ea  Uci1e  ex  tuo  optimo  ingtntb  potens  perlcrutart:() 
in  xgritudtnc  imaccriali  conlidcranda  erunt. 

V Icimo  notandum  ad  habenda  perfeftiortm  dotf^nnS*  H^mo« 
per  ligna  dc  his  quaiuor  huraonbus  qui  humores  mouen* 
lur  in  diiierlls  horis  ratione  radicisluperions , Si  inferiO' 
ris.  Sanguitmoueiurdemanefcquenf motuSolisratioc 
confermitatiscumfp(celltnoriente:rationeautem  radi* 
cis  tnfrrioris : quoniam  natura  generauii  dc  noifte  langui' 
nem  mulnim.nacura.n.iagax  mouet  ipfum  tfrahora:ut  eu 
^ fiiperfluicaiibus  purget:ec  k fumolitatibus  n6  alcaetur. 

Cholera  autem  moueiur  in  tertiis  lequens  quadram  Solis 
cabdam,  di  flccam  ratione  confermitans,&  ratione  infe-' 
riorts,vc  (anguin?  non  inSciac.  Melancholia  poli  nonas 
lequens  quadram,  frigi^m,&nccam:&  ratione  inferio ' 
ris,vc  (anguti  ratione  motus euacuctur  di  purgetur^  fup' 
fluitartbus  meUnchobeis.  Phlegma  autem  in  uelprris  iC'  • 
quens  quadram, frigidam,et  humidam:ranone  ir^tortt»  • 
vt  frnguis  remaneat  purus  di  mundus: nS  phlegma  ex  mo- 
tu purgatur  k fuperfluicacibus  1 quibus  mancubus  fanguis* 
inncmjr:quod  ^alqs  limtiiter  imelltgedura  ell.  Et  fcias' 
humores  grolfr  mouctur  magu  de  nosfle:  quia  calor  cH: 
tunc  fertior , & fertiori  motore  indiget  i (iibules  vero  de 
dic&c.racionc  confennitatis. 

De  modo  proceUiis  in  inuefrtgando  caulas  roorbo' 
rum  in  fpeciali.  Cap.  1 1. 

QV'^oniam  xgrirudinum  qupdam  k medicis  vniuer  ■ 
lalcs  feu  comunes  nominanrunvi  febris:  qufdam 
particularcsivt  particularium  membroru  difpo 
litiones,vt  maU  froi  difpolitio,doIor  capiris>&  huiufmo 
di.  Et  cum  vniuerlalia  pnora  lint,hioc  de  ipCs  inciptem^ 
carum  cauCu  inuefrlgando.  Sed veexhis  qux  coIlegi,vt 
cupio, dotflior  elfrctans:hic prfmtcta  ligna  quxdam  ipm 
morbum  c6munem,veluci  febre,  mamfellSttaideinde  ad 
proceillim  rationariuum  in  pre^dfti capitulo  politudc' 
fcendam  ponendo  ligna  lignidcaiuia  ipfem  tn  fpecialiiqa 

tertianariu:quartanarium:quondtamim,ct  huiufmodi. 

Signa  fignificantia  febrem  materialem:etipfam  prpee*' 
demia  funt.  Ab  exeunnbus  tnchoando:unnx  mutatio  in 
colore,  odore , fubframia&quannrate.  Similiter  in  ege» 
friomlw  mutatio,  fudor  liuehumeifhtio  apparens  in  eus 
cuatiSe  primi  penbdi.  A qualitate  mutata, currnttas,pal 

Iedo,frifi:edo,auerubedocorpons.  Aba^one lfla,vtal 


meb1etu,Q  quid^efr  dtlMiltio  cui  admilcetur  calidttas,  Q 
lir  ad  hoc, ut  lic  Kbris,(S^  allbciatur  ei  UlTitudo  cor 


n6  J^enirad  hoc,i 
porud^pigrtcia,alice8,ofciacione$,  comotio  fomniet\^ 
gi%,cdfrri<fti'o  anhelitus  in  expellendo  acrr,tenfio  uettana 
hypocodriorti.dolor  capitis, aut  eius  grauins,|xilfiitio  ca 
pttis,naulea.  A lublbinctalicer  inh^remibusimala  cdple»! 
xio  calida, mordicatiua  ex  racflu  percepa:in  pulfu  ueioci»> 
ns  di  frequentia , di  tn  principio  laltem  magnitudo  tdifi< 
prolongatur  augmemum.Et  Ii  fiat  additio  tn  pulfu  efr  lii' 
tis efficax  fignuq»  fit  de  numero  mattrialium.  Defcendi* 
do  autem  ad  inuefrigattonem  cau^  earum  in  fpeaali  pr^**  ■ 
mitto  ligna  in  fpcciab.ex^ibuscaulx  lient  nobisnoix* 
Prpmiitendo  pnmo  febrium  quxdam  funt  continux,* 
quxdam  iiuerpolatx.  Signa  aut?  imerpoUamm  (iint,. 
Abcxeunttbustquu  plurimum  cum  ludorc,d£  hpmo^ 

rofiutc 


G- 


I 


m M ^.-9  « q 0 -IlJrv 


fi  9 r-8  i 


Detno^do  pfoceflus  in  rnueffa'gindocat£iinor&. 


reftttte  (ftmitniMfea^dtcanetrr.  A quiliute  muta»} 
ga  in  principtocorpus  pa1itrcie!&  tnextremtiatibus  frigi 
«Hcat^pmir.dctnck  fupmirnirnctaugmcnco  corput fu* 
percak(t{:&  corpui  paUcdmC  amtctit.  Ab  atfhbne  Ixlar 
^ia  inctptuot  cu  rigorr  auc  horripilationf , aut  rigore  pu 
ao&fiiperuenit  nctstdolorcapms&huiufmodf.  A fi^4 
ftanculucr  vel  q^afi  fubdantiaiitcr  inhxremtbuasquta  iri 
principio  pulfua  fiibmergicur  df  paruifit:dcinde  expandi* 
lur  magnidcacur  cum  velocitate  6i  Brequemia.  In  con 
Cffiuif  amem  pturimu  et  raro  tn  paucioribus, diueriita 
tct  tftp  noncdpTf  benddtur  qux  funt  ex  parte  rigoris.hor* 
ripiUtioni  htiiufmodi.  vnde  continua  n5  dimtttu,aue 

Aon  icparatur.Ec  ex  ci^tinuitatcdf  incerpolattone  iplarum 
prguimustlicetargumentum  non  flteiBcax:red  cil  verum 
pUirimasdf  nonin  paudoribos: locum  materis «gri* 
fudims  licet  in  genere  fatis:  vt  il  e(I  c6ttnua  nutata  eil  m 
otn(s>n  interpolata  extra  venas.  Imerpolatarumauccde* 
l^dendoad  rpccialta  magisiqusdi  fiini  tertuns,qupd9 
quamnz,&  quf  dS  quondtan^tauc  qine  cumme  cur&  ha^ 
aom.ut  quimans,(cxtanx  d^c.  Bt  pro  didis  fciendum  q> 
cholera  rubea  facit  rertianam, melancholia  quartanS.phle 
gma  quotidianam  firuamphimatnam. 

Signa  tertianz  cdmunia  imerpolatp  funt  ngor  ieu  hor  * 
rtpi(atto,motus  lenianariut,  cali diras  acuta  mordicatiua: 
SiCted  pura,  ti5  pertranlir  fparium- 1 s.  horarum  mulnim 
quibus  iungam  Hgtu  cholerx:&  habebis  (ignoriT  cattanp 
latis  completam  notitum.a  il  cholerp  plures  iint  (pecfesr 
prima  pnmi.de  humoribus:iamen  illa  hic  non  addo:  cum 
<x  te  pa  ea  qux  poHta  (unt,  facile  cdpithendes.  vmde 
capitulum  de  humonbus  memorix  tu3  bene  cdmendes. 

li  (ecats  ligna  fpectalia  humorum^  rpecialium,ut  chole* 
ax,^inarip,prairmx,plilegmatis  (airt,aceton,&  huiufmo  * 
4i.nmiliter  rpecierum  melancholix  Hacim  cognofces.Et 
Icito  q>  materia  ell  phlegmatica : Sc  « quin<^  fum  fpecict 
phlegmatis  vel  fexiUaiim  quprendo  n fiilledtnem  lenttt,a 
finguinis  ligna  viderts,vt  iitim  ex  eSmunteatione  &c.c5 
prphendes  phlegma  peccans  fore  lalfumsqd'  de  oibus  alifs 
arl^trandiim  elb  Non  cnim  qtixro  omnia  llngularu  po  * 
Aeretfed  fotum  ea  cGmunia  qupad  lingubnter  inproprfjt 
capitulis  qrenda  vos  perducant  fcnbere  inflitui/Pattais 
ergo  hoc  paruo  3C  generali  .pcellu  afUm  contentu  fore. 

Signa  vero  phlegmaticz  fum  i quia  acceilio dus efl i n 
•enni  die  leuis  cah  duas  relpedu  calidiratis‘conrinux  fen* 
ciiur  in  ea  h-igus  quafi  purum  in  exiremuatibutia  efl  fpa* 
Df,quaft  decem  SC  odo  horaru,&  ahqfi  phirrum.Itaqi  qd* 
didum  eft  de  iignis  tertianx  intelligendum  clf  fiio  modo 
■n  pliiegRiaiica:d:  limilucr  in  lequentibus. 

Signa  vaoquartanxfunt  rigor  fortis  di prolixus  mo> 
tus  de  quarto  in  quartum,  caliditas  noii  multum  acuta.di 
cft  fpatij.i4.horarum  i fimilira  de  quintana  dC  fextana 
dicendum:quontam  eadem  materia  m fpecie  hm. 

Signa  vero  continuarum  funt  inirparabilitas  earu : nec 
tn  as  reperiumur  dinalitas  dic.uc  fupia.  Item  connmiaru 
quxdam  Sunt  li  (anguine  in  venis  putrefado  vel  non  pu* 
tfrbdoiqupdjmab  humoribusaltjs  invenis  putrefadist 
Sc  qux  funt  ab  aliis  humonbus  i bnguine  vocantur  eon  * 
tfnux  proporttomlesjqua  propornonem  di  pqualicarem 
ftruant  in  moiu  (iio:exccpcocaufonequx  vocatur  condit 
b:qua  eius  tempora  funt  iimiil  claula.  Horum  aiit  ligno* 
tum  notitia  otum  exhisquxdelanguinedida  fumacil* 
Vmehabebu.  Etqutaeplmnerarariniffie,uelquan,nun0 
edfmnusmedidpcruentt  anteq  ad  putridam  trSl»tthpc 
«IcQ  fiibdlut.  Et  quia  hedica  raro  fit  incipiendo , di  ell 
sn orbus  dans  inducut:  vnde  dus  caulam  SC  curS  laiis  c6  * 
tnodeftudere  potats.htc  eam  cum  ephimera  prptermili. 
A /ic  iStum  de  morbis  matcrtalibus  vmucrCilibus  habui 
Ili.Hr  n ddigenter  fludebii  qux  dida  funt  didicentur,od 
Mruam  de  cis  habebis  notitiS.  Vltcriut  notandum  q^fie* 
ivcfputridx  i(pe  complifannir  6C  faaum  vnamiebrei»' 


apparema  aut  ialtem  unam  pa  compofitionm:  Vt  cft 
mttrueus.Cuiuf  ligna  per  complicationi  figitonim  adit 
ufcem  habae  potens. 

ET  SI  M EMOR  eseorumquplcripnmut, medicus 
vfqi  modo  fupa  fcamnum  inSrmi  f<dls:lacie  oculifqi  in 
terra  fixis  aitims  ligia  omnn:di  qux  vidir  A audiutt  ad* 
inuicem  complicabit.  Poli  hoc  grauiia  Turgere  debeitct 
prpcipcre  vc  infirmus  brachium  porrigatid^aus  motum 
oocrti  vt  ex  hoc  partem  tenoris  vtrtuns  comprphendandi 
manum  infirmi  leuiier  teneat  in  manu  fua  in  fufpcnlo  i di 
cualia  manu  primo  tangat  brachiuvt  ex  illo  tai^acuiv 
tacem  calorisfebnltscompr^hendarinam  calor  quieR  de 
hunionbus  puindis,horribiliscd,  di  acuti  cadus  pungi* 
ciuus.primo  apho.comento.i  «.Deinde  cum  maxima  attf 
ndeco,aicjf(iilUctibus:vc  infra  vlnmo  capitulo. quatuor 
digitis  vt  ienttac  longitudinem  pnlfus  artatam  leuita  cd 
pnmat:dincpaulacim  defccndac  cum  diginsartenSam* 
piius  a lama  compnmcndo.nam  ex  hoc  comprehendet 
(orittuiinem  vimitu  vitalis: qm  fi  pulfandes  fones  trtir» 
di  in  dtgrrosforttrer  imprimataneiia,  quadam  coniedu* 
ra  ex  hoc  concluda  fortitudinem  pulfus : licei  ipla  penes 
aliud  habeatatrendulica  quidam  penes  iplas  fortes  pulia* 
tioiies  dicant  pulfus  fomtudmem  artendi  debere.  Et  fimi 
liter  aum  fucceiliue  digitos  elcua,  vt  tpfiusalcicudmeni 
roagnitudtnemqi  comprfhendac:teneacqi  ramn  dignos  fu 
per  artaia:  vt. » s.pullationes  ad  minus  enumcrettvc  Aui. 
doc«  3c  Rafi.  I ^continen.dc  mdictis  pul  fufi.  Alex.  Sc  Cct 
mtfonus:  vfqt  ad.  S4.nam  ex  hoc  compr^licndec  debilha> 
CIS  auc  fortitudinis  vinucis  partem  non  parttS.nam  fi  pul  a 
Diciones  ordmatx  erum  di  vmfbrmes,  arguenda  cfi  qiian* 
tn  efi  ex  hoc  confiancu  vircutu:&  fi  mordinatp  & difor 
mesidebiltcas.  Tangat  itaqi  primo  arteriam  dextri  bra* 
chtf.  Secundo  finiflri;vt  earum  tadtu  comprehendat  di^ 
uerfitatem  tn  virtute,  d:  declinationem  maierix:n9  fi  de* 
clinabit  ad  finifiru,att  pulfus  finifier  magis  diuafus  alrtt 
paribus,  vnde  ex  h^comprfliendadr  eti9  locus  dos  t SC 
de confiderandis  circa  virtutem  dteaur  in. i. fequenn ca* 
picitlo.  Deindexgro  predpia  vt  le extendat  tca  vt  capur 
pedibus  non  fit  eleuatfux:&  Iruiccr  tangat  vvmrl  inferto  * 
rem  di  liipenoremtdi  CIUS  difpofiiionem  nota.  Similiter 
et  hypocondria  leuiier  langf  do  comprimar,  vt  fi  in  ds  eft 
duricics,doIor  aut  huiufmodi:  nam  fi  in  eis  fuerit  replaio» 
arguet  ex  hoc  r^lenonl  quo  ad  certa  Icu  vafa  cdmunia. 
Simtlita  cxhocaUu  locum  cgritudiris  fonafiefueniar 
vbi.n.dolor,iUic  xgmudoia^io.quarto.maiorqi  ex  hoc 
confidentia  infirmi  diallamium  dcipfo  colequaur.  Qtip 
difi  vala  diifiu  ell.  Quibus  cxecutti  fubito  verfus  xgrff 
proferat  verba  futuras  laluiistd:  in  eius  pr^fentia  apene  vt 
in  vltimo  capitulo  xgritud:nem  facilem  factandi  ei  rporr 
deat  fe  foliatum  cfic,&  fieri  circa  faluccm  rius:di  fi  ribt  ui 
dcbicur, interpone  nouum  aliquod  fobitofum;vt  infra  vl 
ctmo  capiculo.quo  infirmus  aiiqtialiia  gaudium  aut  Ibla 
imm  capiac:«  vt  albintes  tui  magnam  b^igniraiem  prf  > 
dicent ; Icd  horum  omnhim  moderationem  lux  pruden* 
tfx  maxime  relinquo.  Vltimo  in  receffii  infirmo  dicar,vc 
omntpoientem  lefum  t in  cuius  manibus  fumus  noe  om* 
iKr.di  9 quo  lanitat  ipfa  dependet, fuppheiter  exora:  vt  tt 
gratum  cocedan vt  in  lui  nomine  atqi  auxilio  valeat  per« 
spfum  9 prpicntf  morbo  liboari.Cum  quibus  vabis  auc] 
fimihbusabzgro  vel  afiantibus  licentiam  capiat.  Etqa  l 
snosefiallancium  parentu  vrlamicorfifiatimpollexttir? 
medicum  de  laluteaut  morte  fterrogare.Idco  teprfuifum  ^ 
bdo: vc  in  prognolltcts  cardus  fis:&  menti  habeas  quod^ ' 
Rrtbitur  9 Gale.infuo  pafiionario  de  fymptomitibus  fe* 
hrium.  Non  mcdiocmcr  laborat,neqi  pcnclicatirr:quf  fc* 
bributi  dif/mptomatealiquoafiligiturliuec«>fufflicurt  P 
cum  vnaresexhistancumperlencalTiduarufhaat  exnn  | 
guere  hominem  * Prompcitudo  autem  ad  prognofiican*- 1 
dum  cll  fignum  tgoorancts.  Si  temerarq « Quie  iguur J 
Pradica.S.  A iq 


TraSanisprfmitt  Capinjnimftcuritfum  'T 


f|e*pro|(noftfcumnmincaute>&prffum(kiu>&  <kpora« 
ftdfempcr  nctombusplunbiuraocust  vtta  captrulodc 
prognofticatiombuj  dtcctur.Parecmbuf  aucci^pcrgra 
4i{ at<{» graiitore  6ietes cx  duobu».  prinao  vc  ex  hoc  maior 
honor accidae. fecundo vt  arhmtetxgro  fblicici'  magut 
fiantmam  rhidiuna  feu  afexotium  rolfciiudo.non  paru  ad 
orgri  fiiluic  conferre  arbfcror  t fed  omma  moderace.vt  tO' 
femiam  nd  acqutratiquia  omnea  cafiia»  morales  aut  peri 
culoibs  feciaiJicito  tamen  difficile  eft  tenere  medmm» 
et  ideo  prudentem  rarua  oportet  effe  medicum.in  proor»' 
•nio.T.apho.  Cum  ab  at  diTcellcric,  colbgat  medicus  ffo 
gna  quae  audiuit  dc  noautc : &Tex  eis  pnmo  quantum  ad 
morbum  comunem  t quia  de  particubrt  poffxiS^  inuemet 
morbi  c5munis,  feu  uniuerfalistcaulastbre^  Prio  matenS 
calidam, (anguineam, uel  cholrricam.  Secundo  frigidam 
phlegmaticam  vei  melancholicam.  Tenio  adrpccrriti 
aegrnudintsdercendcns  iplam  effe  rertunam,  quartanam, 
vel  quotidianam, et  hutufmodi.Et  lic  in  fine  habebit  exe* 

fdi  gratia.quod  I»pc  eff  febris  tertiana  cuius  matena  eff  ca 
ida  cholerica.  Sed  cu  diolera  Ht  pura  vel  non  puraicuiut 
impuritatem  offendit  prolixitas fpatii  «us  vitra. it.hO' 
ras  multum:  vt  diifrum  eff.  Ei  tunc  oportet  vc  attentus  Hc 
arca  ligna  didh  liipn: nam  ff  cum  (ignts cholenc  coprx » 
bendee  ligna  phlegmatisxtuncarguet  choleram  elfe  viteb 
linamiff  ffgna  melanchoIiar,eam  effeaduffam  dic.  Et  Ibo 
modo  dicatur  de  complicatione  aliorum  fignorum  adin* 
uicem,de  aliit  rpectebus  tprorum  humoruipropter  quod, 
vt  didumeff , mandetur  memorix  capitulum  de  humo» 
rfbiis.  Ex  quibin  patet  q>  hac  via  ventemus  tn  nocittS  ef' 
iemix&effe  xgritudinum  vniurrlabum:&  loa  faltem  tn 
generali  quamum  ad  hoc  tp  eff  effe  ad  tnira,  vel  extra 
oai:&  per  cGlimila  tn  notniam  parncularium:vt  ffatim 
ex^plificabicur.  Sed  ffatim  diceret, nonne  anie  recellum 
k domo  infirmi  debet  medicus  dixt2  ordinaret  Pro  iff  o 
dicendum  <p  (jc.hoc  autem  no»  feci  vt  non  ponerem  capi 
tulum  in  capitulo,  vnde  toru  quod  dicaur  in  fequeiit  i ca « 
piiulo.em  de  ordinatione  difix,quS  debet  affaniibus  aut 
ipfi  infirmo  ante  diis  receffum  ordinare.  Verum  ft  dubi« 
nm  ffe  prima  feonte  de  eflrntta  xgritudint«,aiiteius  au« 
ia  quod  frequAcr  medicis  & bene  amoris  occurrir:debec 
ordinare  diptam  quaff  temperatam,  aut  confueam  ff  non 
iic  omnino  c5iranaauc  nociua.deinde  cum  recedit,iplam 
affantibu8,aut  infirmo  ntrra  ffudiore. 
DESCENDENDO  autem  ad  inneffigattonem  cau 
rx&elTenctx  morborum  parcicutarium , eundem  ordin? 
quem  (upra  pofui,obfeniart  arbitrama  fum.Sed  ut  res  ipa 
feciiior  6c efficactor  reddatur,  infcriberur  modus  quo  di» 
rpofteionis  partiailaris  c6muniier  occurretis  maxime  ex 
dirpoltciombut  ffomachi  caulx  Sc  e/fentia  inueff  igan  ha> 
beant:  cu  hreue& efficax  linier  per  exempla.  Seneca  epi- 
ffolarumfexa.  Inc(pamusinc|iinueffigarecaufesma. 
Jx  difpolitionis  ffomachi  1 8C  dicamus,q>  cuiuslibet  talis 
cau(a  eff,  aut  mata  c6pkxio,aut  mala  compontio,aut  fo« 
liitio  eomimmitis,  aut  qurdam  harum,  aut  omnia  (imut. 
Simaia  cdplexio>auteff  cum  materiaaut  fine.Si  fincma« 
tera,auc  eff  calida,  frigida,  hutda»  vel  licca,ec  hoc  inueff  i 
gan  poterit  per  ligna  qux  dicemur  de  mala  complexione 
tali  co  materia:  vt  ergo  breutloquus  e6ftciar,  pacierit  vfe^ 
quo  fila  ligna  defcribam.  Accedit  itacpmedicusadSor^ 
rem  infirmum  de  mala  difpontfonc  ffomachi  fe  conqurre 
tbcuiusdirpodtioniscaufem  inuenire  cupirnsordine^^ 
cedauve  di<ffum  eff.  Et  quia  ffomachuseff  ffcuc  recepu^ 
culum  phlegmaits,ut  (bpra,arbttraiidura  eff  iplam  ab  eo 
tnagis  pendere.Sed  ad  luK  certius  cognofetndum,  difcur 
rat  per  Hgna  ipfe  qux  caulam  phlegmaticam  offendunt. 
Bl  ideo  per  ordintm  primo  inff itui  ponere  ffgna  ngmfIcS 
eia  dnium  phlegmatis  inffomacho.dcindccholerx,dan' 
de  melancholix,  vltinio  fenguinis.Sed  femper  memiha# 
beamur  ffgna  io  gaxralf  lupra  poff  ta  oa  lUa 


.generalia  feruemur  de  complexione,  r^'one,conibetfi(iir 
ne habitudine  prccipuc:qa  tmer  extera  multu  adiuuaCf 
Incipiaro  iac^kffgntsiprum  phlegma  figniffcScibua^ 
& primo  k ffgno  vniucriali  fumpeo  k nocentibus  SC  iuul^ 
iibu8,quod  Ia  ne  imelligihabec  ut  infeainS  ffeum  alijs  iui| 
gaur,non  paruS  fidem  feciet.  Dande  ad  ligna  magis  lbe« 
ciaJia  defecdam.  Et  primo  ab  exeuntibus  mnatts:  vt  gq 
rpiitum  phlegmaticum  eff,A:  tunc  per  fpecies  phlegnati» 
dircurraiiaut  quia  (alrum,acaolum,dulce,innptdum&U^i 
Et  ffmiliicr  ex  modo  rubffantixtuc  qua  vilcoritm.teoijc^ 
Similiter  egeffiones  phlcgmacicx  qux  magtslbper  diTpoi 
fftionem  ffomachi  figniScant  Q vrina.  Vrina  phlegmaiiA 
cacumampuflis  magmsinciutcirculo.  Vomicus  pbic/i 
gmacicus  > erutffuacio  phlegmatica:quta  halxns  iaporena 
phlegmacis:quia  acetoCuinffpidaiacris.  V'entollcas  egree* 
diens  per  inferius:&etus  rubffantta  il  eff  groffa  aut  Tubci^ 
tis,<p  fonitu  cdprphMecur.  A qualiotc  routata:quia  nu>n 
ntfeffam  frigiditatem  in  ffomacho  fennt,  a color  linguae 
ad  aliqua tem  albcdin^  vergit:&  eff  leuis  & mollis.  Ec  li<i 
cet  color  faciei  plumbeus  m cdmumsoT  ffomacho  t tn  iri 
phlegmate  debet  ad  albedinein  remillam  tendere.Tn  cho« 
lera  ad  ciirintntem.  Et  Aio  modo  de  cnrbncbola  SC  Om# 
guine  dicendum.  Abacflione  lp(a,  vc  quia  cius  principa^ 
lis  operario  Ipdiiur:  vt  digeffio  c5munis:licec  iff  ud  fit  fl.- 
gnum  valde  cde:cum  omnis  fmoderara  diTcrafia  detjaac 
a^um proprie  vinuct8parteapho.comencofecundo.lti 
cum  ipb  digeffio  tribus  perficiaiur,actra<ffiua,expu!ituav 
rcteiitiua, debet  confiderarr  ex  parce  cuius  Ipfuseff  ffosxut 
fi  cibus  ardius  expellitur  rolito,auc  vclociusdic.  Et  con 
fimilitcr  de  alijt  membris  refpecfcu  oium  Tuarum  uirturus 
vt  remedia  cducnienciiis  applicare  rciac.SinguIcus  in  quo 
non  femper  fenettur  mordicatio  ate^  fitis.Et  fitis  paucicaa 
eff  fignu  per  fe  phlegmatis,  & maxime  non  falfi.phlegma 
aut  felium  ficim  fadt,  quf  pocu  amx  calidx  fedaturappe 
citus  calidorum &exi'ccanuum . Ite&:incidentium:qui4 
diffempeanttx  in  ventre  xgritudmales  c5craria  concupt 
ferunt. fecundo  techni.Imenfio  appetitus  ad  ciba  dato  cp  b 
melancholia  aiSconiingere  poffjt.Item  naufea  perfeuerSt 
cum  qua  non  fenmur  mordicatio:&  eff  niS  fignu  q>  phie 
gma  eff  imbibitum.  Item  grauias  itiffo  abTqi  mordica^ 
tionc  vel  acctoficatc  percepa.  Bc  ex  his  fignts  pcrcipiiicur. 
quxk  (ubffanrtalita  inhfrenribiis:  vel  quafi  TubHamiali' 
ter  inhprennbiis  TumipolTum.  Et  fi  mrti habes  qux  duS» 
llim  tn  pnmo  capituio.de  fignts  phlegmatis,  &alioru  hu 
moru  cum  pofictsa  ponidis , inuemet  caufem  cuiu&ltbce 
xgniudinit  ff5i  matertaliscc  {materttlis.Ei  fi  fimite  pro^ 
ceitiimm  difpofinonibus  aliorum  membrorum  Tuo  md 
ferruabis.oium  xgricudinumruamcaufesinuemcs:mreJli.> 
ghJo  femper  Tub  adionc  lpla,kfion^tn  uinuttbus  tt  ope«> 
rationibus.  Prpterea  fetas,  rp  ficur  virtutes  ffomacht  qui* 
bufdam  qualitatibus  iuuantur , vt  dicetur.ia  qutbufdina 
nocencur:<5^  fic  de  vimicibus  aliorum  merabrom  coottn 
gic.Rx  quibus  paret,q>  fi  diligenter  obfmabuntur  qupdi 
^ fune  a dicitur:fecile  I caufem  cuiuslibet  dtfponu  ptr ^ 
cicuiaris  mebri  deueniemus.  Pro  quo  menti  habeas  q>  o!<* 
bus  vtrtunbufi  ff  di  caiidias  ttiuamemu  prfffat.  vnde  di'  • 
geff  iua  pficicur  calido  3c  ficco:&  fic  fuo  rod  expulfiua  3C 
recetiua: vt  prima  pnmi  de  vmuiibut.imio  capfo.&  4}' 
poriionaltier  otum  mcbronl  viremet  cdfiderarc  debes. 

Signa  fignificanria  materiam  cholcricam  dusiprfmiT' 
fo  femper  agno  generali  fumptok  iuuantibus&  noccnri' 
but  liint.  Ab  exeuntibus  Ipimim  cien  num  amarum , dlff . 
per  fbecies  cholerx  difeurrendum  eff : vc  de  phlegmate  di  ■ 
cebatur  egeffiones  cholcrfcx  1 vrina  cholenca  t vt  fupras  - 
vomitus  cholencus,  cuius  color  maxime  confideandut  * 
eff  I vt  cholerx  fpecies  magis  innoicfeant,  quod  de  pbk# . 
gmite,& altis humonbus  atam lubaudiendum  efferu*' 
«ffuatio  ftimofet&  maxime  quando  non  comeditur  cibut ' 
velocis  cofuicrffoiiis  lohuQumt  ytvtttUioaontta  fnxt* 


I 


DE  MODO  PROCBSSVrs  IN  INVESTIGANDO  CAVSA8  MORB. 


lnp4tcIU,rapharaisdC  hinurmodf  prtuatio  vcncoiTahk. 
A qiuUutc  muucat  quia  Amic  caliditatcm  fcu  ardorem  tn 
ftocnacha,snA3aiaciocum  mordicatione  percepta.-et  ii  dl 
cum  leuttate , tunc  materia  eA  fubciiu  pauca.db  fi  eft  cum 
gntniute.matenia  efi  grofla  multa.Cctor  iingux  ad  citri - 
num  iendenv»&  eft  ficca  et  arpera.color  iacici  pium  binus» 
ad  cunnitate  tamc  uergens»oris  amaricatio  & lic  de  alqs: 
vr  fupra  in  primo  capitulo.  Ab  acfiide  Ipfi  quia  eiiis  prm 
cipalis  ai^o  Ipduur.  Vnde  Ictas  q>  cholerae  non  ineft  pro^ 
prinas  prohi'^ndi  digeftionem  iicut  phlrgmati:nec  iacic 
cruditatem  (tcut  phl^mailed  aliquando  eam  bene  corru' 
pn.  Singultus  iti  quo  fentinir  mordicatio.  Multitudo  H - 
cis»dCnustme  qn  cum  ea  elc  naulea»  augmentum  ex  potu 
aqux  caijdx:&  extimflio  ex  potu  Irigidte,appetitu8  iniri' 
{^(bntium  Si  bume(ftanttu,^minutio  ipHus, naulea  perfe 
uenns,cum  qua  Icnntur  fnordtcatio»trrmor  labifidato  q» 
hoc  eft  iigntim  vomitus  abfoluie.icd  Auer.iprum  ponit 
|»ro  proprio  quarto  collcaptculo  de  pgritudimbus  quf  Ilo 
macho  accidunt.  Et  ii  cum  ftomachuseil  vacuus  Aipcrue 
ttit  cremor  cordis,  fyncopts.plluacio  aut  (bda,  eil  ilgnu  q> 
sn  ftomacho  eil  cholera  vemens  ad  os  Itomaciii  t licet  ex 
tnebncholia  ad  ipfiim  proiluxa  idem  cOcingere  poileti^d 
ui  rebqtu  iigna  coniid^. 

Signa  iigmficamia  melancholiam  in  ilosnacho  Ibnc  ab 
exeuntibus  fpuium  nigr{},furcu,brunum  Ihi  obfcurti»ege 
ftioncs  meUcholicp,  vrina  melancholiS  iigniScans,vt  fu 
pra»uomitus  mellcholicus.erutfluatio  acida.  A qualitate 
muutazquia  (rigiditatem  Jetitrt  in  eo»Color  Ii  ngux  niger 
iiuehticus.aut  huiufmodi : lapor  in  oreacris  perceptus  it-> 
ue  acidus,  6c  inter  ddacerorus»lingua  iicca  larida » color 
factet  plumbinus  ad  iufiredinem  iendens.&  iic  de  alrjs , vt 
sn  primo  capiiulo.  Ab  aiftione  Ipia.lfiio  tn  virtute  prin-» 
Cipali  & materis  melarKholicx,  proprium  eil  prohibcdi 
digeili  'nem,et  corrumpendi  iTmutidcoc^ appetitum  mu 
tac:etummuiiiplicaiur  in  eoiniUuoecrugicus,acetolaiio 
ctbonicum  gtauitace  percepta  inorcilomachi  eiliignu 
pr((cntix  meliciiolix  in  ilomacbo»  maxime  quado  sl  fple 
nc  ad  ilomaclium  cranfinittitur. 

De  iijmsiangmmstin  dicendum  q»  cum  (anguis  extra 
venas cfrunditurtilatim  corrumpiiur:&  ad  naturam  alte- 
nus  humoris  uel  laniet'  trSfmutatur.apho.(ena.apho.(ecn 
do.ldeoip  Tic  cius  (igna  abautftorthus  nopomimurilicac 
epurorum  humorumtpcr  ordinem  tamen  iigna  pom  pof 
(unciqux  iimui  cum  his  qup  polita  funt  de  (anguine  in  pri 
cno  capitulo  copulari  dcbem:fiaic  de  iignis  cpteronl  hu ' 
morum  intellig^dum  eil.  Ab  exeunnbusivt  quia  (pmu> 
untu,egelli6es,vomtrus, (anguinea  liiit.  A qualitate  mu 
sata  caliditas  in  ilomacbo  percepta  non  mordicans  t nec^ 
multum  piluola.  Similiter  ex  taifcu  lingux  vehementis  ru 
bedinis  & arperitatts : & eciSed  lignum  apodemauseiut 
fiinici,(apor  dulcis  in  ore  perceptus,color  pliibinus  ad  ru. 
bedin^  tcdens,et  Cte  dcalijs  in  primo  capitulo.  Ab  atflio.- 
fKlx(a:quu  ipdo  in  priiKipali  virtute, non  tn  tanta  quan> 
ta  in  ali)s  cptcrisfirmper  paribus.  De  (Ignis  i (ubllantia'' 
liter  inbf  tentibus:  vel  quali  fublUmulirer  pro  hts,d^ali)s 
dicatur  >(p  ilU  qux  dt<^  fune  in  primo  capitulo  de  vno* 
quoqt  humore  Ius  locis  aderenda  funi.  Et  finem  de  dgnu 
Bulx  difpofiiionis  Oomacht  faciens  de  ipiis  iignis  memo 
nx  comendanda  annotabo:  qux  vniuerlala  fune  in  iignis> 
dilpoiitionum  qiiorumcun^  membrorum.  Pnmum  ne 
error  accidat  cp  fignum  i iuuamibus,&  nocentibusfum- 
pun  debet  (ane  intelligi.vnde  pro  hoc  ad  hunc  locum  af 
^dndum  Autc.tcrtia  iertq.de  (iginficacionibus  dirpofi 
tiotai  (loouchu  vbi  inquic*Sppe.n.accidic  error  caula  di ' 
cntfiieois  eius  cum  non  atiendicunet  eil  q>  res  infrigtdan 
tet  tnukoties  frangunt  ebutheides  humoris  (ubulis,aquo . 
/7,/rumtdt»aut  (alfedtne  humoris  phlcgmatictid;  xiltma. 
cunqtra  cum  eis  tam  peruenic  iuuacnentum,q»  illic  fit  ca . 
Sidasui  (S^reicalefacumcsaultoucf  expeUunthumorem 


calidum»A;  refoluunt  eum:c%  xiltnutur  quis  cum  eis  iao 
acadit  iuuamencum»q»  illic  iit  ineditas,  vnde  oportet 
cum  hisediiderentur  reliqupiignificattones^m  q<  quod, 
libet  iignu  repermur  in  iignis  cholerp  et  phlegmata  &c* 
Sc  ex  hoc  habeatur  comunc  mulium.camen  ii  cii  alrjt  par.* 
iibusd^  propnjs  coniungitur , elhcinir  proprium  verum 
dc  clficax.  Ex  quibus  omnibus  habetur  a qua  caula  mate, 
riali  etiam  (altem  itmpliciiplanialartomachi  dirpoiino 
pcndeat.De  coropofitis  autem  modis  habes:  vc  fupra  in  fi 
IX  primi  capituli. 

Si  autem  in  hoc  caufa  (uenc  mala  compolitio  prpter  na 
luram  debes  hac  uia  procedrrr:malpcompo(iiionis  pgri.> 
tudmesquatuor  comprxhenduntur  generibus.  Quxdam 
fune  creaturx.  Q^dam  quantitatis.  Qitxdam  numeri.* 
Qupdam  ficus,  vt  tertio  techni.d^  (ccunda  primi.fcnio  ca 
pttulo.  Sub  gcnerecrearurx  comprfhenduntur  pgricudo 
figurx>5:  hoc  facili  fenfu  percipitur:vt  cum  figura  mem^ 
briifuocuriu  naturali  mutacur:& ex  hoc  in  ruomottt»& 
operatione  nocumentum  prouenitivt  fi  quod  c(l  re^um 
fieret  curuum:&  fi  aliquod  in  fiji  figura  nimium  dilatare. 
tur»Jicuc  pupiiUict  fic  de  alrjs  modis  fisurp.t^  (t  caula  fuc 
nc  primiitua,nota  erit  ex  mrratione  infirmi  vel af  tatium. 
Si  autem  caula  fueni  corporea  vel  aniecedcs,ex  (ignis  cciS 
compr^h^des  fi  in  c«  fpeculabertt.  Secundo  fiib  hoc  c6.< 
prphenditur  xgricudo  vix:qux  ponitur  tnplidtcr  cSrin. 
gcre:quuaut  mcmbntm  multum  dibtacnr:ficnt  vena  qn 
varicatur.  Aut  nimts  confiringitunvtcum  conilringifttr 
via  attrahendi  aerem, quia  tracltea  arteria.  Aut  qu>a  oppi. 
btur  I vc  cum  intcilina  opiiamur  in  colica  vel  tiiaca,  vrl 
mtleraicx.  T cttio  comprpltcndiiur  xgrttudo  receptacu 
lorui  quadrupliciter  contingere  poteil:quta  recepta, 
cub  nunc  maiora:vt  cum  dilatacur  celliculorum  follicu. 
Iu8»auc  con(lringmir:ficuc  ventriculi  cerebri  in  cpitcpiiai 
aut  I mplentur»vc  tn  apoplexia:auc  etiacuantur  dC  deferun. 
rur,ficuc  aeddit  cx  magno  gaudio  euacuatio  (anguinis  dC 
rpiriiuu  ventriculorum  cordisiet  eil  perniciofum.  Q^r 
to  concinetur  xgritudo  fuperficiei:  vt  cp  leneelle  debet, ef. 
ficftiirarpcTum  i (icut  accidtt  traebex  anerixex  defcenfu 
humidiraiislicerebro.Ex  parte  quantitatts:quia  mebrum 
minuitur » vt  corpus  ex  phthifi,  dC  beifncaA  huiufmodi: ' 
auc  magnifica{ur,vt  in  elrpluncta.  Ex  parte  numeruquta 
additur  numerus  maior  q elTe  deba:  vt  m (ex  digitis : auc 
bpa  vcilcx.  Aut  minuitur  cum  deficit  numerus: vt  cum 
aliquis  digicusabfdnditur.Ex  parte  ficus  accipicdo  ficum 
pro  colknncia » dc  loco  primo:quia  membrum  c(l  exoa 
ii  cum  dc  locum  fuum:  ficut  in  dislocatione  membri.  Se. 
dido  quia  membrum  prohibetur^  debica  operatione^, 
pter  colliga ntiam  quam  habet  cum  altotvc  videre  ab  ocu 
lo  propter  moilificacionem  dC  bxationem  palpebrx.Hpc 
generalia  de  mah  compofitione  cuiuslibet  membri  addi. 
di:quu  dato  q>  excmplificatum  fit  de  (lomacho,  volo  ta. 
men  per  hoc  exemplum,  vt  de  mab  compofitione  cuiur. 
libet  alterius  membri  quomodo  procedendum  fit  imelli . 
gas:nam  alicui  membro  polTum  quandoqi  omnes  fpecies 
contingere, quandoqt  non: vt  ex  teiplb  bciie  qua  ndoqi  co 
prehendes.  Sed  modo  ad  propofitum  huiufmodi  malx 
compoficionisilotnachi  caufiim  per  fignaiacile  comprp. 
hedestna  q eil  primitiua  cx  parte  figurx  habetur  relatu  pa 
tiemis  aut  ailantiu.  Sed  antecedens  ex  figms  pofiiis  fupra. 

Confimt  liter  dicendn  dc  ea  qux  ex  parte  vi^.unde  hec 
modo  procedendum  eil:fi  ilomachus  patitur  xgrmidine 
in  vta:quod  poieileJle  tripliciierauc  qua  multum  dilata 
tur.auc  con(lnngicur,aut  oppilauir.duo  prima  mebra  re. 
linquantur  tanq  rariflime  contingentia , dC  demus  in  ter. 
no » quod  (rcquentiiTime  euenit  1 3c  confiderabimus  loca 
omnia  in  quibi  s pofTit  oppibno  contingerexet  tunc  cum 
va  fit  imer  hepar  dC domachum,imer  ipfum  et  incribra» 
inter  ipfum  dC  fplenem,  inter  ipium  5^  cerebrum, patag» 
qdrupliciter  poi  fibi  oppilauo  c5ungere.  Vnde  nota  diu 
Pra^ca.S«  A ttij 


' T R A c.  r, 

Aum  AulV.fimindapnmj  capitulo  de  acadenribtts&R^ 
gnificationibuf.vbt  irKjutt.oporict  lUum  quipgrmidinet 
vuic  cognolcereocculas.putaanaconiix  nottiia  adeptus 
fit.  Et  tn6ra.Gcm  prftcrea  c»  medico  c^i  vult  cgritudinet 
ff^ere  qup  in  mcmbritexilrut  occulcis^neceflaria  cRana  > 
comia . Et  fecunda  primi  de  differemra  inter  xgritudinet 
proprias;<&  cum  comumtaie.  Semita  vero  fe  obferuandt 
ab  errore  efi:  vt  mediau  membrorum  nofcat  comunira  •< 
cemiquod  quidem  em  ex  (cientia  fua  in  anatomia.  Et  ideo 
Auic.in  tertio  prpmittebar  anatomiam  membrorum  par 
ctcubnum:quare  fi  caufat  xgmudinum  membrorum  oc 
cultorum  cognofeere  votuerit, oportet  ut  in  anatomia  n5 
parum  (hideatiquod  fi  feceris, fpero  ex  hu  qup  diAa  funt, 
et  tuo  optimo  ingento,<^  figna  per  ce  fine  libro  inueniea. 
Sequendo  propofiiu  has  oppilationes,  qup  funt  cauCi  ma*' 
lae  dirpofitionis  fiomachi,volo  per  figna  inuefiigare.hoc 
modo  procedam.  Nam  fi  claufa  efi  via  inter  fiomachum 
&.  hepar,  tunc  pania  pars  chyli  debee  tranfire  ad  hepar:& 
ex  confequemi  magis  cum  fpa'bus:vnde(i^e8  debent  efic 
multum  humidx  dc  chylorpid^  multae  in  quantitate  refpe 
Au  cil>i:quia  pauciores  cfie  deberent  fi  hq>ar  debitS  quan 
citacem  chyli  adfetnihcfetiquiamulu  humiditasinfio' 
macho  remanet,no  debet  ficirc.  Item  quia  paucus  inde  ge 
ncratur  (anguis.dcbct  color  corporis  alcerarhcura  ex  Cin' 
guine  non  viuificetur  t SC  quafi  corpus  fii  cacochymum: 

ratio  omnium  ifiorum  promptidinu  eft.  Similiter  fi 
fiiem  cbufe  inter  fiomachum  Sc  intefiinatcunc  retinebun 
tur  %ccs:&  alrj  humores:&  cx  confequemi  cauCibitur  CO' 
lica, iliaca  vel  eorum  accid?t^d^  fic  de  alqs  qux  pollunc 
ex  retentione  talifi  corpori  c5tingere:&  hoc  modo  difcur 
rendo  alus  oppilationes  per  figna  fua  inucnies:  vt  fctio  q> 
fiomachus  fetifiim  \ cerebro  recipit  t cum  ergo  tmer  ipm 
6c  cerebrum  cadit  opptUho, fiomachus  fenfum  appetitus 
amitm:  vt  patet  in  algoracit : Sc  fi  roodu  huic  proponio' 
nalem  feruauerts,tn  dirpofiiiotbus  aliorum  membrorum 
fuarum  xgrirudinum  caubs  vtiqi  inucnies.  De  xgrirudi 
IK  recepaciilorum  SC  (uperfictei  non  procedo:quoni3  ex 
his  qux  pofiu  Oiittiex  te  quidem  agendum  cognolcestad' 
decum  breuiloquusfemperefieintendam.  Quidautem 
ex  parce  quancitacis  numen  fitus  dicendum  ficifactle  pacet 
nam  h^  fendi  cdprghcndutur.  Sed  de  colligantia  pro  nuc 
dicatur,!^  fub  xgritudtne  vix  femp  coprphendi  pocefi. 

St3  (butione  cdcinuicatisitunc  li  caub  efi  extrinfeca& 
prtmitiua,noia  efi^tiinirinfeca,  cum  talis  no  potuerit  ef' 
(e  rufi  humor  acutus  corrofiuus,vt  pltlcgma  lalrum  3 capi 
ce  ad  fiomacha  vel  aliud  v*enics:  vcl  huor  choicricus  SCc, 
cunc  habebis  inuefiigarc  hanc  caulam  per  figna  qux  cora 
prehendes  t vt  fi  abundaucrit  phlegma  (alfum  3 capite,  fi 
cholera  &c.vnde  fi  vicus  aut  vulnus  in  fiomachoerie  fia 
tim  ex  potu  acetiiaui  i fumptione  alicuius  alterius  rei  acr; 
vel  acutx:  vt  fy  napi , 3c  huiufmodi  fentiet  Si  dolorem  Si 
mordicationem  t ficuefi  proijciiur  acetu  Aiper  vlccraaut 
pbgas  exterioris  membri, imenfius  cum  interior  eunt» 
ca  (lomachifit  ncruofaiet  maxime  fenfibiiu.nam  de  ime' 
rtoribus  per  exteriora  tudicandum. 

Si  ab  his  omrubus  firoul ; tunc  caufabicur  apoficma)& 
fignum  apofiematis  fiomachi,  Si  aborum  c&mune  efi 
in  loco  continue  fentitur  dolor:&  prolongatus  cfi:&  po' 
CIUS augmemarurg  diminuatur.  Itemduntics&tumefaJ 
Aio  loci  propter  humorum  aggregatione.  Et  forma  apo ' 
flemaiis  fiomachi  fequiiur  formam  ipfiusimaxinK  quan' 
do  efi  in  pane  inferiori.lte  per  colligamiam  dolor  in  me' 
dio  fpaihularum  feu  humerorum  circa.xi.vcI.xii.rpondy 
les  Si  hoc  quando  efi  in  pane  rupenoriid^  quando  in  infe' 
nbri  tnferiusmagtsiet  3 qua  caufa  pendeat  apoficraa  illud 
an  3 phlegmatica,  an  k (anguinea  exfigms  fupra  pofins  co 
prfhcndn.  Et  hunc  ordinem  feruarc  debes  tn  inuefitgan' 
do  caubs  cuiufque  di(po(itioms  membtorum  panicub' 
sium;vt  fiipra. 


C AP.  ir. 

Bc  vt  huius  capituli  cptlogum  habeas,  dico  q»  ad  inue  • 
Rigandum  caubm  Si  cCCmthm  malx  dafpofitionts  cutiif* 
IiIm  membri  hoc  ordine  procedendum  efiiquia  aut  talis 
pendet  k mala  complexione  t vel  mab  qualitate  aut  maU 
c6pofitione:aut  k (oluctone  edeinaitatts  aut  ab  bis  fimul. 
Si li  mab  cdplexione  vel  quabiateiaur  efi  fine  materu  at» 
cumraateria.  Sifinecognorccnir  perea  qux  dicemur  de 
mab  complexione  fine  materia.  Si  cum  mattrtaiaut  k ma 
b complexione  calida  cholerica  fimplidiaut  fiigfda  fim' 
plicid^c.fi  prtmn  figra  habuifin&ru  pcrilb  diTcurrci& 
fimiliter  de fngida &c.Si k compofita  adinuice figna  c6* 
poCitiontiSi  potenrionbus  da  viAoriam.  Sili  mab  com 
pofittone,  tunc  confiderandp  (lim  rpecresmalx  compofi" 
tionis:&  per  eas  dircurre,in  quas  tale  membru  cadere  po' 
tefi.nd.n.quodiibct  in  quodiibet  Sic.vt  patet  Si  figna  ha 
bes  Si  modum  vt  (upra.  Si3  Iblutione  concinuitatts,mo 
dum  habes  procedendi  Sic.  Et  fimiltter  fi  ab  omnibus  fi 
muLHarc  cara{  omnia  tnaxime  diAa  fiim  de  dirpofittone 
per  elTentiam.  Sed  quia  etiam  ftomachus:ficuc  Si  extera 
membra  pati  pocefi  per  colligantiamilbbiungenda  efi  al^ 
certaciua  alta:  vt  cum  dichtir  patitur  k mab  complexione 
fimilirer  compoficione  &c.Ec  hoc  dupliciter  aut  per  efien 
tiam  aut  per  comunitaiem:tunc,vt  diAum  efi, oportet  uc 
medicus  bene  in  anatomia  peritus  m?ti  habeat  membro ' 
rum  colligamiam: VI  in  propofito  de  fiomacho:qtna  coi 
ligamiam  habet  cum  cordc,cercbro,hepste,rpiene, imefit 
nis  &C.&  tunc  cum  3 cerebro  catarrhum  rcnpiac:ab  hepa 
te  choleram  ^ plurtmu  Jk  fpleiK  mebne^oiiam,  ab  incc' 
fimis  fumos  putridos  fiomacho  veheracmer  nocemesid! 
per  compallionem  Si  colliganiiS  ab  ets  ludatur,  vt  in  trc' 
more  cordis, oportet  ut  talium  membrorum  difpofinoo^ 
cognofeat,&  tpbm  folicite  inuefiigetur. 

Sed  vt  te  fcicnnorem  betam,  ponam  aliqua  figna  in  gc 
nerali  per  qux  cognofd  habet  xgmudmem  per  comuni ' 
taiem  caulari.  Pnmu  mab  difpofitio  fi  efi  per  colli' 
gamiS  prius  bAa  efi  inalto  mebro,vt  verbi  gratia, prius 
pailum  efi  cerebrum.  Secunduqimaladilpoficio  ndefi 
manfiua  df  permanens,&  videtur  mutari  cx  mutatione  (a 
Aa  tn  alio  membroifioit  patet  in  dolore  capiris  k fioma  ' 
cho  per  colligamiam  pendente.  Vnde  cum  dilpofitio  mi 
fiua  permanee>arguendum  efi  illam  per  efienriam,  Si  non 
per  colIigariam.Sed  norandu  medicus  debet  fubtiliter 
inuefitgare  dc  dirpoficiontbus  membrorum  qux  pofiunc 
aliud  membru  per  coiltgannilfdcre.  Vnde  dicunt  quan' 
do(^  xgrocames  fe  in  alijs  Ipfionem  non  fenfifie  neqi  fenct 
re:qui  tn  cum  diligenter  examinamur, aliud  cdfitentur:d£ 
fup  df  rpdnts  caubm  magis  Si  mcitus  exprimunt.  l'eruu 
fi  infirmus  in  duobus  Ipfionc  (bitit.  Si  vna  recedit  Si  alte' 
ra  remanemlb  Q remanet, dierda  efi  pricipalis. verbi gra 
tia,vt  fi  quis  patitur  dolori  capitis,  A malam  fidt  difpofi 
tionciuc  fi  dolor  capitis  rcceifent  mab  fidi  dtfpofirtone 
mnaixme:tunc  dolor  efi  talis  per  comitatem. 

VMcimo  pro  complemento  capituli  fiudiofe  memor^ 
cdmendes  hunc  canon?.  Cum  deuenis  ad  imiefitganonf 
alicuius  dirpofitionis  membri  pn  ncipalts,  debet  per  orta 
ab  eo  dircurrereiqch  Ipfio  ipfius  in  illis  nobis  magis  mans 
fefiaturmam  orta  fiim  nobis  principaliter  magis  mantfe' 
fia.et  ideo  cum  ineis  cdprpheitdimus  Ipfionem, figna  erit 

Ipfio  tn  principali  efi:  Si  faciliter  dtTpofiiionis  onorum 
caubm  inuefiigabimusper  figna  dt'Aa,cx  qutbos  patebit 
ertam  caub  in  principali.Vt  verbi  gratta,  cum  Ipfioneor 
torum  3 cerebro, vt  oculorum, nuchp,nafi,&huiu(modi. 
nonkcaub  primitiua  venieneS  cognouimu5:arguendu  irt 
cerebro  Ip fionc  fore  i & ex  cade  caub  quam  figna  difpofi  « 
tionum  ortoru  nobit  manifefiac.  Et  (ijo  modo  4)cede  etiS 
per  membra  colligata  mebro  in  quo  efi  If  fio  principalis» 
ut  infra.  Hr  hf  c de  tnuefiigatioix  caubrum  mor  boru  cacn 
vniuerblium  qua  panicubnurofic  in  generali  nbifiif' 
ficum»  Namex  httcum  tuofiudto  ad  fingularn,lciU 

concedente» 


DB  MODO  PROCESSVS  IN  INVESTIGANDO  CAVSAS  MORB. 


co<iccdtnir-»perucntct.  Bs  quibu»  ornmbua  pacebic  nl>i  Io 
ciM  «grfiudti  w.Ec  Iic  per  ea  qux  dufb  (unc  cotnprxhen ' 
diftf  aulam  S£  locum  xgricudima. 

De  modo  procdli»  in  curSdn  xgmudimbut  quo  ad  di^« 
am&nxdicinat  exhibendae.  Cumquibufdama* 
pombue  medico  oecenarifticx  quibut  dare  eli 
Cftur  modua  ponendi  afum  in  tcrmintt* 
Colligitur  etam  modus  ex  /implici 
bus  compodam  edere  medi' 
cinam.  Cap.  III. 

POftimieftigationemaulx  AeHencix  xgrirudints 
agendum  ed  de  eius  curaiquam  plun  mi  ^ctle  enun 
ciam  habita  ai^  cogran  caula;  quotam  piricoe  ma 
M 9 (cremificot  nominaharbicror.  Mihi  nSqi  femper  dif 
ocilTimum  cognoui  adhuc  cogniu  aula.Eorum  nSqial' 
aerum  diccreialterum  lacerc  mihi  vifum  eH.Qrantum  ue 
fo  inter  hoc  imerfic facile  eft  iudicare«  Sed  fpero  ex  dicen^ 
dis  rem  ip&m  a legentibus  ira  difficilem, ita  dtlucidarnvc 
non  fiiperiBCua  vila  (it  ifla  fcncentia.Precor  itaque : & ve 
fquum  eftioro  omnium  gratiarum  largitorem  bonum 
le&im,vr  mei  hidks  ingenioli  minimam  fauiUam  lic  accc 
dat,vf  mihiytibf^alnsqi  mmaximum  ignem  conuertanno 
bilqiad  limororum  medendi  modum  via  amphiTime  pa 
tcar.  Veni  igitur  landle  fptrnus:&  tuo  f^cblTimo  igne  cor 
meum  tua  maxima  homtate  illumina.  Rcx.n.medicatioo 
fits  ex  inbus  compleri  videtur:  vt  t^ana  prmii  in  pniici' 
pm:rrgimine.r.potione:d^chtrurgia.  Sed hoc  locochirur 
ramnon  amplent imur,nt(i  pro  quanto  caufx  vnnierla« 
£»  etiam  eidem  conferre  videmur,rumpif  ex  pane  regimi 
nis  S£  potiomt . 

D I C A M V $ tta^  incipientes  a dixta  Huc  regimi  - 
in  cura  xgriiudtnis , maxtmoeff  attendendum  r^i« 
snen  in  fex  rebus  non  naturalibus:  quia  exfola  regunintt 
bonitate  interdum  curlnir  xgricudinest.vt  quarta  pnmi. 
primo  ca.in  dne.vbi  inquit.  Amplius  feire  debes  non 
cis  repletio, nei!|io!scomplexionismaliiia,(uo  medicatur 
contrario  ex  euacuacionc  et  oppofictooe.  immo  mulcotiea 
fufEcic  regiminis  bonteasj:  SC  hxc  cura  cft  ofbus  alijs  me  > 
lior, dicente  Damafeeno  apho.ruorum.ol  .Si  potem  medi 
cus  medicari aim dixta nnepocione»pro/l)cram  inucniet. 
Quantam  ade  vnliratera  amrat  debitum  r^men  in  cu ' 
tandts  fgntudimbu8,drclarant  penodi  xgritudinu,qua<>’ 
Ics  fune  podagra,afthma,verrigcshemicranea:&  huiurmo 
dti  nam  ex  debito  regimine aUeuiancur  & tardamur:ex  tn ' 
debicovero  contraria.hoetdem  declaram  pertodt:  atque 
paroxifmt  febnum.vt  pacet  per  experiemiS.  Vnde  in  fum 
n>a,o^  medicinxauthorcsc&ueniunc,  q>  plus  nocet  error 
tn  abo  & potu  A alne  fex  rebus  non  naturalibus,,q  fit  iu^ 
namemum  medicinaruro:d^c(l  fementia  Serapionis  quin 
co  pra<^'cx  fteundo  cap.dlC  poteft  eflc  rabo  lalfe:  quia  CO' 
mcfta  A bibita  &c.corport  omni  die  applicSrur  A fumu 
aur:dl^f?c  cominueagunt  diftcroperando  fi  funt  indebita, 
snedicinx  aut  non  fic  femper  alturoumur  feu  a pplicanoin 
A fi  adhucafiltmeremurinon  eft  tn  in  ets  trh  de  virtute  iu 
uaaua,qux  fiet  cum  operatione  regiminis  ooduuRegimi 
fta^non  efi  negUgendumifed  infirmus  ct  hoc  modo  luuS 
dum . Regimen  aut  fiue  dixta  efi  debita  adminifiratio 
fex  rerum  non  naturalium,corpori  humano  applicandaru 
in  debitis:quamitate:qualtQteitempore&  ordine. 

Vbiaduertendum:&  efi  canon  generaUs  regimen  in 
Ws  ofbus  debet  tendere  ad  contrarium  xgntudinis  t cum 
alsxoricudo  ilio  medicetur  coocran'o:vc  Aui.allegatoca 
picuA  xrtfo  cechni..V t verbi  grana , aer  tn  phlegmatica 
debaxndert  ad  calidum  A ficcumiplus  A minus  ^ exi 
gemam  cauCc.Hc  confimitirer  deali)s|dicendum . Ecifie 
canonfeffioat  in  prxfenti  de  his  qux  fmeiligihabemdr" 
ca  lUat  qoinque  ret  non  naturales. 

Et  quia  alnt  quinque  res  a cibo  A potu  vocamur  magis 
c6ct,inagil<^  aecdUnxduoc  deba  medicus  quantum  ad 


iOa  quinque  dixtam  prius  ordinare:  A vltimo  de  cibo  A 
potu . Ex  quo  inferni  put  q>  in  confidendis  confiii)s  prius 
agendum  ^ de  illis:  vltimo  de  cibo  A potu  Circa  quem 
nbum  Epotum  canones  quidem  attendendi  fum.  Et  ho' 
rum  alii  ex  pane  qualitatis,  atq  ex  parce  quantitatis,  ait)  cx 
pane  (iibfianiix  ,ainex  pane  ordinis:  fimiliter  extera  ex 
pane  temporis  vbs&  pamdilaris.  A mea  nota  ameg 
ad  hos  canones  deuemas,in  memoria  hunc  canonem  vni  * 
uerfatemfempcrhabeas:5^efi<^inofbusprius  confidera 
da  efi  vinus,  vt.  i oaherapeuricx.et  quarto  de  ingemo  pri 
mo  cap.  A quarta  primi,  df  pnma  quani.olum.n.  natura 
operatrix:  rercto  tcchni . Et  hic  efi  canon  current  dnarum. 
vnde  medicos  htM  rpcmtmcsaui  pofiponAes»'giuros  pu 
bIicecnunca:quonrm  inhimiam  fugere  fittdeas. 

Forticudoatic  vinuris  comprxhcndicur  ui  infra  de  pro  • 
• nofiicitexforntudinevttalis  A naturalis,opcrationibua 
non  multum  mutatis  ab  eo  quod  confueti  funr. 

Debititasveroqupefi  duplex, natura  Iis.  r.dfaccidenaltt 
compreiiendirur . Et  primo  naturalis  per  res  prxctdrDcea 
tnanicniet,vi  fuperfiua  abfiinentia,rup«rflua  euacuaiio,  A 
huiufmodnqux  fanj*uinem&  fpinnishnt  mtnUere:con(ii 
mere  A refbluere  i nam  ficut  fenguis  A fl»ritus,quantHas 
conueniensadfbrrirudinem  vmutis fadunt:  ita  eorum  di 
minurio  ad  debilitatem . Secundum  fignum  efi  vrnarunt 
inantcio.Tertium  demacratio  corporis-  Acddentalis  ve 
ro  comprehenditur  ex  repletione  humorum  i quantitate, 
qualicate,auc  vtroqt  modo  peccantium:  cuius  repletioniv 
ngna  tam  pofita  fune  tn  cap.primo.  Et  valet  notitia  forti# 
tudinisauc  debilitatis  virnmsmedtx  ad  tria  prinapalV. 
primoad  debite,  f.  ordinandam  dixcam.Secundoadeua# 
cuandam:aut  per  plilebocomiam:aut  per  folutiuam.vnde 
Aut.dedma  tererj  de  cura  pleurcfis.debiiiQS  virruris  non 
efi  ilb  qux  pofiii  tolerare  phlebotomiam  aut  iblutionera 
ventris. 

Et  fequendo  propofittim  ex  pane  qualitatis  plores  fum3 
uir  canones.  Pnmusefi  fumptut  ex  gee  qualitatis  primp* 
vt  quia  calida, frigida  dCc.nam  xgmudtniex  caula  calitte 
conucnium  cibi  frigidt.ex  pane  qualitatis  fecundx:  vc  re# 
ibluciuus,aperitiuuf,oppi1aciuns  &c.Nam  fi  cum  xgneu* 
dine  ex  caula  calida  fuerit  oppilatio, ficut  tn  i^feritta  «rri# 
oa,non  debet  dari  cibus  frigidus  oppiUtiuus , ficut  panis 
mileatms.fed  debet  dari  talis  apcniiuur&fi  nontnucnire 
cur  corrigatur  eius  matiiu:  vt  docebitur  ii^  de  compofi 
ttone  medicinarum  per  lUum  concranum:  vt  per  deoppi # 
latiuum.  Qiare  oportet  medicum  femper  difiurrere  per 
areolas  fimplicrum.Similiter.Et  propter  tertiam  qualua  # 
t?:  vc  dato  q»  cibus  fic  frigidus  dcoppilattuut:  th  per  quali 
tatem  tertiam  fortafie  noerbie  hepab.BoiR  roodode  vir« 
cuce  quartaiqu»  ahqn  aliquis  cibus  habet  a forma  fpecifi# 
ca  fiue  per  quartam  virtutem  aliquod  determinatum  no# 
cumemum.per  <^od  pius  nocebit  q ruuabit  ex  parte  alio# 
rum  trium  umul.Ifia  igitur  oportet  medicum  confidera# 
re.qux  fi  diligeiuer  infptciuniunnon  pania  funt. 
'Secundus  canon  fumpius ex  parte qualitatisnbi:'vt  nu# 
inbilitas  dicatur  cibi  qualitasefiiq»  cibi  qualicasefi  men 
furanda  hoc  modoiquia  atiqn  augenda ,aliqn  diminu?da  • 
Vc  verbi  gracta,aliqn  oportet  dare  cibum  mulrxiuicrtbi 
litaris:ficut  uinitte  exnee  multum  debili, oua  rorbi1ia,cefit 
culi  gallorum  nondum  coeuntiQ:abqn  ^ure  paucx  vtr 
nicuivi  cum  appetitus  ruerit  incenius,  &membra  repleta 
fuerinu  Tertius  canom  vt  pcnetrabtlitasfe  cenet  ex  pane 
qualiracis:q>  eius  penetrabilitas  faalis  aut  difiialis  confi# 
der3da  efi.vefbi'gTatta,cum  volumus  dto  lliccurrert  vir 
(Uti  per  cibum  aut  potum  factlu  penetrationis, dabimus 
cibufb  aut  viiflim  mmcum  liqmdum. 

Qrartus  efi  facilis  refolutioaut  difficilis,  efifiderandun» 
efi  vc  ?( reToIubtlicas  fe  cenet  ex  pane  qualitatis:  nam  cum 
uolumus  corpus  forri  exercitio  exponcre.debemus  eu  nu# 
irirc  cibiSydiAcilis  rcroluiiois ; ut  carnibus  bouinis,paiie 


*n-RACT;  t.'  * ■ ' 

Milricfd,Ahuiurfnodi.SiiAditrr  5 corpiu  habei  dtYt>on« 
tionem.vc  cibaria  iniumum  comicmt*t  debemus  cicxhf' 
berequxdtiFiciliBninc  refolimonu» 

Ex  parte  quanneans  fimtrr  attendendum  e(l:  vt  (i  debitf 
quStitacis  quSafiqii  augere,aliqil  minuere  oportet  ^m  de« 
blitea tem  aut  fortitudinem  vtmit  it  totius  Sc  ftomachi.H « 
mdicer  varietatem  contingentiarum  4 occurrere  priti 

qux  quaii  tnliiiitx  fiint.  Alma  canon  cll  ^is  qualitati  & 
quantitati.  Quu  aliqi^  oportet  augere  quanttiatem  6c  mi« 
nuere  qualitatem  limpticiier  appctiiuexdHnte  intenfbi  Si 
itante  repletione  tociui, debemus  augercquaniiutr,|&  rot 
nuere  qualitatem:(binte  ant  fonitudine  virtutis  in  f^nct« 
pio  febris  acuex^debemus  minuere  vtrunqi. 

Ex  parte  fubibntix  canon  circa  grolTitiem  Si  fubttlita 
teminam  qui  bedV  incurrunt  oppilationes,  fea  groHisci^ 
bis  abflineantJttm  Ii  tn  prxirnn  oppilationem  pattunir,' 
vc  a carne  porcina.vaccina  Si  huiulmodt.  Si  oppilari'  vtS 
tur  fiibtiliStibus&apittuisivifGcniculo.pctronilino&c. 
hxc  tamen  cum  cautela. 

Ex  pane  ordmts  canomquta  cibus  grolbis  Si  tardx  Si' 
gefttonis  debet  Cequi  cibum  Tu  bt  ilr  Si  factkm  digellione. 

Sed  anteq  ponantur  canones  de  tempore,rciedum  q»du 
ptexeft  ips.vt  (Kunda  primt.particularedl^vre.  PamciT» 
lareivtr^panicuUrfsparoxifmi*  Vl^,vtt^s  vnum  ex 
quatuor  totius  xgniudimsmam  quxiibec  xgniudo  qua ' 
tuor  iiabet  tempora.  Nt  prima  aplio.  Si  feninda  primi . Si 
prima  quarti.tenio  cap.pnncipium,  augminum,  ftatiim, 
et  declinationem.  Bi  pro  tempore  particulari  ponitur  hu 
iuGnodi  canon,q*^m  plurimum  & raro  tn  paucioribus 
debet  infirmus  cibari  tn  tempore  minoris  affii^ioi&:quta 
tunc  virtus  minus  a morbo  occupata  melius  cibum  com 
prchcdit.Et  dr  ^m  pUinmum  & raro  in  paucioribus:  qm 
aliqn  maiori  extftente  affiirtione  debet  cibus  exhiberi:  vt 
cum  Ibiuseft  cum  cama  vchementfaaccidemfum:vc  vir 
lutcfa,profteruant.nam  accidentibus  prollcrncmtbus  uir 
tutero>tllico  cibus  dandu»  vt  pnma  aphor.commcmo.^. 
Si  quarta  primi-primo  cap.in  fine . Et  cum  illi  qui  habet 
complexionem  calid2  Si  liceam , accidit  bmes:adiKniuc 
cum  ea  vtgtltx,&  bbor  atalis,&  labor  corporeus:&  hili 
nat  ad  tpfum  febris  ephtmera  cum  of^ilatioe  quadam . q> 
E non  luccurracur  Si cibetur:Eattm  fklmabic  ad  ipfum  fe 
bns  putrida.  Item  liate  forti  mordicationem  ortiioma 
chi  a diolera  vel  cius  vaporibus,  Ihum  debet  exhiberi  ci 
bus  illius  vel  iHoru  reprelTtuus:ut  multus  potusaqux^« 
gtdxiauc  buccelix  pams  tn  vino  granatorum  infufx. 

Ex  parce  temporis  vHs  plures  canones  pon^i  Tunc:  fed 
fenee  eorum  perl^rutaiioiic  debet  inueliigari  Ii  xgntudo 
eft  acuta,chronica  vel  medb  liue  tropica:  qm  I chronicis 
ramus  rcfpeifhi  CiniiaiM  Si  magts  ^ in  acutis:  1 mediis  ve 
ro  medio  modo.  Ice  Ii  t(i  fimplex  vel  compofiu:qm  lini « 
plict  fimplex,compontx  compoUca  debetur  medicina . 

Signa  aut  longuudims  Si  breuitacts  morbi  ex  qumque 
fumunnir.  Primum  Tum  liur  ab  extrmleco,vt  aere,  regio 
ne>r^imine,infirmt  lubtiudme,  Si  hiiiufmodi . vc  verbi 
gracia>mactecalido,tn  regione  calida, & regtmiixcalido 
qua  humorum  calidorum  multiplicaciuo  &buiulmodi* 
xgmudo  breuis.Si  tn  contrariis: quia  humorumgrollinl 
oiulctpIicatMto  regimineiaere  lrigido,longa.  luxta  illud  fe 
nis  noiin  Htp.Aclhu  oes  morbos  abbrcuiat,hytms  ucro 
prolongat,  fecundum  rumicur  ex  pane  lignorum  talium 
ab  exeuntibus  mutatis  ac  opatiombus  fumpns.Vi  tnqua 
e^itudine  pulfus  velox  etit:dd  i iinna  cito  ugna  apparue^ 
hm  dfgcftt£is,fgricudocric  breuts.  q>  Ii  puirusetic  cardus 
Si  in  vrtna  tarde  apparuerint, Ggna  digdiionis,eric  lonp 
& hoc ^ipue  qn  ligna  lic  pcrreucraucrint . 

Tertium  rumicur  paroxirmot  qni  fi  aigrirudo  habuerit 
paroxirmos  plures  et  pluries  incipiant  affiigere  paitemem 
tn  eadem  hora  xgricudo  erit  longa.ligntficant.n.  groUtcie 
&inobcdtenciaiiamatcri«,vtquanaapho.commcQto  d' 


cAP.  mir  - ’ 

Itus.  Qtiiburcun^  xgrirudinibusexacerbartone  fiunt  ^ > 
Quamim  fumitur  ex  fp^  xgrltudinis . vc  verbi  grartt« 
rqumancia, apoplexia, A?  huiurmodiex  natura  liinc  brettest 
quarta  na  ,&huiufmodi  fune  morbi  longi* 

Qtif  ritum  funiitur  ab  horis  pnollins.  vt  verbi  grassa» 
inceptio  a ppittonis  digedionis  vel  contrarq.digedionii  I 
quarta  die:  vt  Ii  apparuerit  nubes  alba  aut  nibea  in  vnna 
lignificabic  datum  irepciiciael&  bonum'.  li fuerit  nigra 
vel  viridisjlignificabic  datum  io  lepcima  eOe  malum:  vc 
quarta  apho-commento  iUios.Si  afebre  habito. 

Secundo  idem  iudicatur  ex  parce  fortitudinis  vel  debi > 
liraruvirtutisin  dx  indicatiua.Vt  verbi  gratia.  Ii  vtrnta 
in  quarta  incipit  fortificari  fupra  morbum . Ilgnificat  tp  f 
lepcima  terminabitur  ad  bonum . IT  debilitari  ad  malumt 
licqideVrisdiebusrerpedhiruoiiim  Idicatorum  dicctfii* 
Tenio  ex  pane  debilitans  motus  vel  fonicudinis  natu 
rx  fupra  materiam  morbi  in  dic  indicatiuatvc  quod  11  in 
quarta  apparuerit  modicus  fudor  vel  modicus  fluxus  veo 
crfsA*hutufmodi  apparuerint  figna  digedtonis,erir  tn  k' 
pnma  datus  bonus.  q>  Ii  non  petrine  ligna  digedtonts» 
aut  q»  talis  fluxus  fiet  non  in  die  crenca^nt  ad  malum.  Ec 
pro  complemento  horum  recurre  infra  adcaqux  dchi't 
faipca  (bncin.9.cap.hufu8tra<da* 

<^o  viTo  ponitur  hic  primus  canon /q*  diarta  in  omns 
rali  fgritudinc  deber  orditari  in  ordincad  datum  liue  crt 
lim  qux  indant  cft  flue  firt  qm  cum  datus  flue  crifis  Ion  < 
ginquus  fuerinlicut  in  chrootcu  accidtt,debemus  dtftant 
ingroHare.vt  virttu  fufficurc  vfqt  ad  datura . Si  vero  da  « 
tus  liue  erilis  propinquus  hient, debemus  mimietei  Si  tan 
to  plus  quSio  propmquior:mcdns  vero  medio  modo.  Et 
rd  canon  Aut.quanapnmuiScHalyib.  j.  ptaidi.de  regt' 
mmeiebrictanttum:vbi  comparat  medicum  peregrman 
R;virtureni  expende  ruxburrx,&xgricudtnrm  vix.Hc  U 
cet  ide  canon  fii  pofinuc  Id-iptustlubet  m in  le  fcropuloA 
tatem:quam  hic  adducere  rupcnacuum  iudtniui,cum  CO' 
tus  poficruus  in  tra<5btu  ido  ei&  tiitellig^  hoc  rn  perlequ2 
ics  canones  magis  declarabimus  • 

Secundus  q>  fu  principio  xgmudinum  chronicam  dc' 
bemus  groltius  dtxtare  cfi  morbus  Iit  debilis  Si  quietus» 
& virtus  adhuc  lansferttscd^  ITc  debet  fortificari  ex  cibor 
nam  ruperucnttmeaugmcnio  oportet ctbum  minuere  c5 
xgriuido  augetur:&  vinus  fit  fadhi  fortis  ex  ea  quod  exhi 
btcum  rdei  in  prtncipio.Vn  minoratione  cibi  in  augmC.» 
lo  morbi  melius  tolerabit  tn  quo  tempore  potem  vinus 
magis  & melius  circa  morbum  occupan : dd  cum  datus 
venem,  debemus  ampltus  minuere  t du  attenuare : Si  hoc 
daindam  plutimum  vt  fiipra. 

Tentus  tn  aaitis  tn  principio  debemus  lubttiiare  mul» 
tumiet  lanio  plus  quanto  (latus  feu  cnfit  propinquiorex^; 
petdaiun  & continue  plus  aut  mtnus  fiibtiliare  ^m,ppin« 
quuatem  vel  didantiam  datus  liue  crifis . In  mcdtjs  vero 
medio  modo.  Q.ux  oia  vt  didtum  cd  imcUtgi  debent  c6  ^ 
dante  vinutr*  Vitimus  canon  pro  nunc  Si  vFiscd  q»  ra* 
dicta  fumpta  ex  pane  regiminis  lunt  proponionala  tudr>' 
ctisfumptisexparte  medicinarum.  Vhexhisqupdemc<i 
dtcints  dicentur  potent  canon  de  dixta  fabricari.Satis  afic 
hxc  pauca  A vFa  tibi  fufiicant  de  his  circa  dixtam 
nam  ex  ruo  dudio  aforidico:&  alibi  faao  ;ad  pluroi  am  ^ 
plifiimam  nomam  facikperuenies. 

S H Q.V  E N D O fecundum  quo.f.xgntudtnes  curi 
cur  aduertedum  per  pocioixm  inpropofito  d^musin» 
celiigerc  omiK  illud  quod  ingreditur  corpus:^  ed  eiusal 
teratiuum  fiuedifpomsprxccr/viruramineocxtdcmts  re* 
motiuum.  Vn  notandum  q>  quidam  canones  qui  ponunt 
de huiufinodi potione  ct  audiendi  fuma  dno  chirurgicos- 
nam&ci magnam  vcilicatemafirreni:  qm  quxdamquie 
dicentur,deaneratiuTs  intrindcis , deextrinlccisA  inccllt^. 
gi  debent.  Bc  ameq  ad  exhibitionem  potionis  penxncast 
poftnotictaffiviruiuscdMttzcaufxdiloci  xgritudinisi 

(cite 


iyOO 


Dcmddoproccnus  fn  curandis"  apgWmJ.  4 


ffcfke  debet  (juaeditn  conGdefinda  Tunc  { quorum  quar^ 
dem  ie  cenent  ex  parce  corporis, qucdam  ex  parte  medici 
me, quaedam  ex  parce  xgricudmit , <)uxdam  ex  parce  eard 
•juxcoalenciunc  vel  di^cnttunc  ipA  potiom.Ex  parcccor 
porw  vt  vsrcus  cociut  aut  membri  pacientis:  Umi  liter  na  < 
tura  cochis  vel  roembrt  pacienru  Heus  membri  < &locut 
&coraponn'o.Ex  parce  medic^,(ub(bncta, qualitas,  fpe 
cies  a^quaociut.Bx  parte  xgrtcudints  locus,quancirat,ce-' 
pus&accidentia.Bx  partecorum  quxconfimciucvcldiT' 
|hTrtunr:vtxcas,lexus,condiiio*  Oehisautemdfdeum 
di<fbt  calet  dantur  verfus, 

Ara, xat, regio,  virtus, complexio,(brnu. 

Mo|s,&  rymptoma,rcpletio,tempus,&aer» 

Ec  iuxta  hxc  ponamur  canones  libi  dereruientet . 

Primus  igitur  canon  ex  parte  virturu  e(l  t cp  virtus  to> 
tms  S£  membri  a medico  maxime  conii  derada  ell.  fi 

corpus  debile  &ieric,aut  iplum  membrum  non  debet  regu 
laritcr  operans  exhibere  lortes  medianas  abroIute*fiuc  al^ 
CeraciDas,fiue  euacuatiuas,cum  cales  virtutem  exiinguanc* 

Secundus  loquendo  de  vinute  membrorum  particula^ 
rium,indpiendoa  principalibusqux  membra  prtneipa* 
Id  non  fimti^ularictr  medicanda  medicinis  (ortibus  in 
sjulbus  eft  aliquid  limorofurainam  cum  nocumentu  prin 
cipali  ciSicatom  fiacim  con  cdiccnir  t maxime  fi  corde 

toci fiacim  nocumrtum  ftqueretur,dr  regulariter:  quia  ali 
<|uando  coaAc  membro  pniteipali  medicamen  ibne  & ti 
cnorofum  applicamus:  vc  fecunda  tereq  • de  cura  tremord 
calidi  prouemencisacaiiditarepp  dubietatem  fiicuria^^ 
(is.docet.n  Auic.appiicare  opium  & mandragorx  firm?. 

Tercius:&  tfi  ficuc  corrclanum  prxcedcncis,  cp  totum 
cuacuandum  a membro  prindpali  laltem  notabili  quanti 
caceinon  debet  regulancer  operando  in  vna  uiceeuacuani 
dlffilVipfum  alterans  vel  indifbonens  non  debet  per  vnfi 
aberans  (orte  concranum:ut  fii6ngidans  aut  calefaciens  in 
vrnea  applicatione  remotien.Hc  df  regulariter  &c.  qa  ma 
ceria  exifieme  mulca , de  cuius  multitudine  dubitaremus; 
aut  fijriod  debemus  in  vna  vice  ctdre,  & fuo  modo  de  al 
■eramibus  dtcatur.Dr  notabilis  quam  iras:  quia  pofidefie 
fta  pauca  :ut  per  debile  medi'cama:<S:abn;p  mulca  fpirituu 
ftfoluciont  tota  macerd  euacuarctttr . 

Quarcustfi  applicamus  membro  principali  aliquid  uel 
aliqua  qux  hrit  virtutem  debilitare  eius:  vc  cum  h^att  ap 
plicamus  cmplafira  refoluentia  materiam  in  iplb  conren« 
nm:qux  rar^ciendo  rpfius  ruhfianttam  ipflim  debilitat 
cum  his  debemus  commtTccre  fiypctca  boni  odoris  hepa 
ci  conferentia:  vc  rpicam,rpodtum,d^huiurmodi:&:  deb?c 
ftyptica  poni  in  parua  quanci'tate:ne  reroluenctum  & rari- 
ficantium  uircucem  feu  operationem  impedtanr.Quod  de 
alijs  membris  etiam  non  principalibus  cfi  imelligendum* 

Quincusicp  non  (blum  oportet confiderare  virtute pa> 
tiemu  membri,fed  ft  fui  colligati:  vt  verbi  gratia . fiance 
febre  intenla,i5Ladhuc  ex  materia  cholericaiitomacho^  q 
cfi  membrum  cordi  alligatum  exifienrt  valde  debili  aiijs 
non  concrariancibus:  non  debet  cxhtberiaqua  vehementtt 
frigoris.  Sextus: fiib  virtute  comprrbendmdo  acuitatem 
ftndit  membri  uel  hebetudinem  eius  quod  membro  acuti 
ftnfus  non  debet  medidna acuta  exluberi:  vt  habenti  ince 
fiina  lenfibilta  N^aldetquia  forte  a natura  multum  difeoop 
taivr  mefereon:  rithymallus,  & ellebonis,&  huiurmodi. 
Ittm  tn  enematibus  non  multum  (alis  ponere,  habenti  ve 
lomefiina  hebetata  multum  pinguola  i in  quibus  vimit 
fanCuua  efi  Tubmerfa  Sc  fopi'ca  t qux  acuta  funt  exhiberi 
poftuualqs  non  contradicentibus. 

Exparte  nacurx:&.‘  primo  compIexionalis.Primus  ca « 
s)^  <>niedicus  debet  ofno  normam  habere  complexionis 
fucurabi totius,  aut  membri  patientis : nam  hoc  multum 
■perirmcnicemmedidioatflupraifitco.  Verbi  gratia,  (ci 
to  <p  Sor.cutus  coplexio  naturalis  fit  frigida, patinx  mor« 
kma  calidumarguu  fiactm  medicus  morbum  dilpropor 


ttonatem  ex  conlequenti  fa&nh  ezfottrcau&:'A;rprunra 
coraplexionenacurali  multum  elongatum.  Vn  concludit 
pgere  forti  tnfrigtdatiuo.  Erper  (onc  tn  propofico  Itelli^o 
potens cfieifhiie.  Etqutanonporuutfpeculatorexifhstrc 
vt  tuum  ingenium  cxcrceamick  hacmaterd  ponScafiim 
in  cerminis.Ponatur  q>  Sor.phl^maticus  acquirat  vnum 
gradum  caloris  prxtcr  naturam  fiipn  complexion?erus 
naturalem:  & Plato  cholericus  medium  Ae*  tunc  dico  tp 
incenfiorafr^ida  competum  Platoni SSortii  quia  lacitu» 
do  cholencicarts  refifiens  infrigidantibus  tn  Pheone  eil 
maior, ut  patet  q in  forte.  Secundo  dico  q>  potemiora  iih- 
frigidantia  competunt  Som’:eoq>  illa  quf  induxerunt  gra 
dum  caliditatts,  in  eo  potentiora  fuerunt  q illa  qux  ttidu' 
xerunt  medium  tnPlaione.cum  ergocau&incm  pot?iinr 
&excon(equentiagen«  debet  efie  potentius.  Itcquia  pK« 
de  caliditateefi  abi)cicndum  a Sorte:  vt  ad  luam  naturale 
complexionem  redeat  ^ a Platone.  ConfilV dicendum  fo' 
rtt , fi  ad  eundem  gradum  vel  fimilem  f m ta^ura  ambo 
perducrtemur.Si  vero  xque  proportionalirer  difiarent  s 
fuisnatitrabbuscomplextonibuspercalidum  xque,ppor 
cionaliter  fr^da  effinfiiuc  competerem.  Qux  oia  imclhgS 
iiabent  indicatione  (limpta  &difpofitioneprxter  naturSt 
quia  indicatione  fumpea  virtute  fecus  eft:vt  patet  in  iuue-’ 
ne  A firne  caufonifanttbus . Sed  pro  ampIioricanon:s  no 
tina  fciendum,cp  remilTiora  frigida  qnqtdbciuntur  imen 
fiortbut  potem  iora  rfFcdliue : hoc  per  frequentarionem 

applicationis  remifiions:  vc  verlM  grata,  in  cafu  nofiro 
dabo  Platoni  cholericoqitxerunt^y^iQ  fecundo  amter 
cio:vc  poniibca,camphora,papauer,&  huiurmodi.  Sons 
phlegma(ico,endiuiam,&  huiuTinodi.  fed  Platoni  magis 
in  magna  quScitaie&  vntcaapproximacione  vel  duabus, 
Sortiauc  in  parua . A continuabo  tpla  per  hebdomadanu 
vn  illum  vel  confimtlem  efirdlum inducet. talia  in  primo 
In  vna  hebdomada  quem  vel  qualem,tatisin  fecundo  vel 
tertio, in  vno  vel  dunbus  diebus,  vt  didhtm  fiiic.  Sed  Pla« 
toni  in  magro  quamirare:quia  aliis  paribus  non  debem  ia 
tanta  quaitcitacealtenincia  frigida  exhiberi  phlegmatico 
ficuc  cholenco:qm  virtus  phlegmatid  debilior  e(l  ualdet 
nec  eius  calor  pateretur  tStam  higidorum  approxtmario^ 
nem:  ficuc  calor  choler  ici:  nam  ex  hoc  forte  excingueretur» 

Ex  his  in(crtut:q>  iuuene&  (ene  caufewii^ntibus  poten» 
tiora  frigida  ef&(fctue  compeiuc  feni  § tuuem.Et  huiurmo' 
di  canon  rorius  incelligi  habet  de  medianis , aut  de  rebus 
alterantibus : vt  fianam  deeuacuamibus  non  imcUigiiur 
cum  euacuantia  agant  a forma  qup  no  efi  ex  primis.^)S<- 
cum  vero  cleuari  debent  tn  gradu  alterantia  Ac . confifiit 
in  xflimatiuaaitificiaiit  media  qui  xfiimac  quMucn  c6f 
plexio  elongata  cfi  &c.vn  exercitatura;  & rucura  prudeti 
tem  oportcte(ferraedicum.s.praifiicx. 

De  natura  vero  compofitionali  A vnitxce  nibil  pro  p« 
(eniiimfi  quod  faiptura  fuit  fupra,fecundo  capitulo. 

Ex  parce  fitutfSKmbri ponatur  huiufmodi  canon.  Me« 
dicus  ficum  membn  maxime  attendere  dcbet:nara  ex  firu 
cognofeet  per  quam  viam  materia  erit  euacuanda : verbi 
gratia, fi  erit  in  gibbo  he^tis  per  vias  vrinx.fi  in  c6cauo 
per  imefiina:  quoniam  concauum  fituro  Tuum  habet  pro-« 
pinquum  imeUints  qux  feinc  vix  expulfionts.  Vn  prima 
aplio.  Vndecum^  natura  rrperit  inde  ducere  per  conuenif 
tta  Ioca:&  venficarur  exemplu  maceria  non  exifiente  mul 
nim  grofla  inepta  per  vias  vrinx  euacuartidl^  fifV  non  exi- 
fieme  Ixfione  in  imefiinw  dcc.vn  Gal.certi  o therapeu.  do 
cet  maceriam  a pone  gibbi  bcpacts  per  fecelTum  euari . 

Ex  pane  loci  membri  ponuntur  canones  i ^ locus  m^» 
bri  in  curacioneaticodenduscfi:vt  lor^mquitasauc , eiut 
propinquttas:namex  hoc  q>  fdo  ipfum  ede  propinquunu 
arguo  ex  hoc  q»  medtein;  membro  propinquo  proportio 
na  tp  no  de^  commircen  aliqutd  quod  eam  ad  tpfiim  p « 
ducat  feu  dirtgac.vc  verbi  gratia,  cum  fiomaebus  fic  m?-* 
bw  pi  opinquu  mcdicinp  fibi  conueaieaci)noD  debet  Ac^ 


^ Tn<SatusprimU8X3abiittmiufn; 


r cuM  medfctraibtnh  cxleid  ipEi  ventar « 

Ex  quo  infern  p5c  in  pratftica.^  dum  imcndimut  rua  * 
ctn  *e  l^omachum  non  debemus  comm4^cre  diretTciuum 
tnedtcinx  «d  tpfum  i ficm  cum  a capi le  etiamus  dire^mu 
Ibluiiut  adcaput:vt  (kccados  ct  huiufmodi  comifeemus. 

Infimur  fecundo  cp  non  ita  dtgcfeiuu:&  toc  indigemus 
tneuando  materiare  feotnachiincucahorum  membrore. 

Siuero  fiieric  longtnquum,duo  Tum  lunc  canones  airen 
dendf.Pnmut  vt  in  mediana  iiat  augmentum,  quod  non 
fieret  iplb  exifeeme  propinquotik  caufe:  qm  medicina  ad 
iplum  membrum  nO  p&  peruenire  nifi  per  plures  ttSCmu 
lationes  Arplurinu  interuallatin  quo  ipe  medio  de  virtu 
te  HKdianxnon  parum  reibluiiur*  Vt  verbi gratia, in  fra^ 
dhira  vmxpulmomsdabo  trochtfcosdecarabe  cnaqua 
plantaginis  aut  portulacxn fea  tn  prius  in  feomacho  a^fcua 
biincur. deinde  traniibunr  ad  hepar.deinde  ab  hepate  p ve 
nasdfaitalocafenrui  nonbencmamfeflaad  pulmonemi 
vfi  in  his  locis  multum  de  vmute  refoluitur  i quare  opor» 
tet  augere:  quod  non  fieret  fi  eifer  propinquum» 

Sccundusq>  cum  tali  medicina  debet  admifeeri  quod 
cfe  dingens  aut  Biciens  penetrare  ipfem  ad  illud  mcbeum 
longinquum.  Vc  uerbi  gratia, aocum  cum  medicinis  cor 
duhbusiacetum  in  emplafens,  quorum  virtutem  oiixri* 
tnus  profundaruficut  in  fciauca  d^.  tuc  canon  quan  coO' 
tinue  in  prad^ica  currit. 

Ex  pane  compoficionis  canon , a in  membro  compa* 
dio  brtior  poteli  riKdiana  adminiitrari.quia  virtus  for* 
ttCH’  propter  vnionem  maiorem  parrium:  vnde  Me^.  pri* 
tno  vnmerfaltum.cap.  a. In  nKmbro  raro  dC  molli  conue 
tm  mollis  medicina:  quia  ineo  virtus  dcfactb  reCofunur» 

Ex  parte  vero  medicmx  coiifidcranda  fune  fubfeancia» 
||xcies,qualtras,&  qu4mitat.Ex  pane  fiibfeantixt  primo 
quta  loqitendo  ad  incentionem  medicorum  ranras(&  den 
iitas  fe  tenent  ex  parce  rubfiancixinam  denfe  efe  alijs  pari* 
bus  rara  poceneioncum  (dentia  rei  penes  mulriiudinj  for* 
«nx  attendi  habeat. & ideo  plut  de  rara  q de  den£i  ali^n 
busexliibcndum  efe.de  his  fpecali  ^us  infra. 

Ex  parte  Ipeciei  ponitur  canon:<^  medicinx  calidx  ue  • 
liemcncer  refoluenies  (ilY  vehementer  infrjgidanrrs:  vc  me 
dicinx  opiaix  vrncnorx  funt  a prudenti  medico  mulnim 
fiigiendx.pacetiqm  rales  funt  virtutum  oltim  mulrum  p* 
ftrartux:auc  ip(a«  rcroluendo.vc  tales  in  quarto:aut  ipfenl 
fpiricuscongelando:vcoputx.de  quibus  MeMeconfo* 
Ilione  medicinarum  difeindiione  terria.i.cap.  Compin* 
gereaui  d^feupefaceirefe  vicimumad  quod  incendis : Sd 
maxime  qh  oia  alia  non  c6culerunt:&  tunc  quoqi  fuj^  nar 
cotienm  efe  prxAtmendum.  Aut  afV  rpiritus  corrumpMo 
feu  excinguendotvc  vmenorp.Ex  qoibusinfertur,q»a  me> 
dicints  fcamoneacisdebet  femedicasinquamum  pocab* 
feinere:de  quo  infea.4.cap.  Infertur  fecundo  qi  non  rctTce 
operantur  medici  qui  cum  vna  pilula  euare  intendunt  ma 
terias  quafcunq?:quta  cum  quin^aut  (rotem  euare  debee 
qm  illud  facere  non  pnr:  ntd  illa  pilula  dr  rota  fcamonea, 
£il  gnna,aui  huhi(modi:qux  fuat  vcnenola  &c.  Vn  a ve- 
teribus noferis  non  inuenies  do(im  pilularum  quibus  vte 
dum  efe, minorem. ].  t.qiii  modermonbus  tn aiTcu  pradii 
co  meo  facili  iudicio  perfpicaciores  hiere.  immo  cdis  do  * 
fisefe.5.j.robufetora  fuerunt  fuo  tempore  corpora  huma*^ 
lu:A;  non  ita  delicata. 

Ex  parte  oualitatis  prior  canon.qi  medicina  eftg^da  efe 
qux  (ia  qiulicatc  contra  rietur  qualirati  fgritudmis.ots.n. 
xgrinido  Tuo  medicatur  comrario.vr  (iipra.Et  per  quali* 
nccm  in  propofico  non  Tolum  inteliigo  primS  qualincem 
fed  fecundam, tertiam, & quartam.  Vc  verbi  gratia, ex  par 
le  qualitatis  prirox.quia  (i  xgricudo  calida  fuerit,  eliganf 
frigida  ex  parte  qualitatis  feaindxivt  fi  fuerit  oppilatiua, 
vel  ex  oppilatione,eligatur  dcoppilatiuaiex  pane  certix.fe 
tn  pe wfeore eligatur  agaricus  ,auc  alia  medicina  pcifeoralit 
fibi  conmna;  vi  hyfebpusiliquiraig  dcc*  Ex  {vucc.quartft 


vt  (i  fuerit  phlegmatica  eligatur  rurbtthtfe  cholenca»rli& 
barbarum.df  dc  hts  qualitatibus  (eu  virtutibus  infra.  '* 

Bxpanequamitans  notandum  q>  eius  quantitasefe  da 
plex:vnagradualis,alta  ponderalts.  exemplum  primi,  vc 
talis  in  pnmo,(ecundo,rtrtio,vcl  quarto,  exemplum  feci 
di.vt  vnius  vnnx  vel.5.Canon.q)  tn  eligendo  quanncacf 
gradualem  mcdicincdebet  medicus  habmrefpeifeum  ad 
quantitatem  gradual^  morbtyd^ad  naturam  totius  & mf» 
bri  pacxnns,&ad  ea  qux  huic  conlimtiunr, vel  dilTentiire 
vtxtasycGpTo.regio&c.vt  Aipra.  verbi  graiia,debetmey 
dicusanificiola  cdie^uratione  cogrx>rcerequantaefe  m€ 
fura  gradualis  aegntudims:  vc  fi  c6ie<bjrabic  fer  ut  duo 
debet  eligere  medicinam  Trbi  contrariam:  vt  duo.  & foittf 
fortem, debili, debitem.'&  hoc  fi  vtrrus  conus  6c  membri 
colem.AetasACc.namahqnxtas&vtrTUfnon  cdfenruhi 
vt  fapra  defene  caufonifaiKe.Sistn  memor  canonis  Aua 
quarta  pruni,  i.  ca.  calidicas  alqs  paribus  efe  acutior  ia 
fui  aifhbne  q frigiditasifdeo  oportet  augere  quamicacffeil 
giditatis  fi  extera  confentiunt  cum  uolumus  per  ipfera  ca 
II ditati  refificre.De  quanniatc  ponderali  tin  pro  ntuic  di* 
catur.qiectamipfeconfideranda  efetn  relatiooeeorumi) 
di<fea  runt:na  detab  parcicuhruts  in(Ta.4.cap. 

Ex  parte  xgrirudims  primo  de  loco  canon  efe, qi  ex  no 
titia  locixgrirudmiseligti  medicus  medianas dtrediuxt 
medianarum  quibus  indiget.verbt gratia,  (aio  xgri» 
cudo  efe  in  vrjs  vrtnxxligec  diurencas.qi  fi  eU  in  pulmo* 
nc,pc(feorales  & confimifiicr  dealris. 

Secundus . Bx  notitia  loa  fcinir  per  quam  viam  dehet 
tranfire  medici  naivt  fi  xgmudo  (uerit  in  imefeinis  Tferio^ 
nbus  debet  medicina  imponi  per  inferius.iniponedo  cly*» 
feerem  ficuc  in  colica.fi  tn  fuperiortbus.pcr  Atperiora  :'vc 
per  08,  vt  in  iliaca.  Bx  parte  quantitatis:  vt  lam  dtdhink 
cfe:quia  forti  fortem  «S^c.V^bi  notandum.  9»  tx  proportio 
natis dddirpropomdnacifpgritudinis  retet  medicus  fe  de» 
bae  eligere  medicinam  fortem  aut  debilem:  nS  cum  xgii 
cudo  fu^ic  proportionalis , eliget  medianam  debtliorent 
Yerpcdlu  ciusq  fifdrec  diTpropoitidalisiqm  proponiona* 
btairft  paribus  efe  debilior:cum  a debiliori  cau(a  fiat.  (^ 
eunda  primi  de  figms  complexionum  * 

Ex  parte  temporis  canon . q>  xgrirudiiuim  tempora  SC 
maxime  vfea  funi  a medico  roultu  conlideranda  1 qm  alta 
debentur  tn  principio,alia  in  augmento, alta  in  fearu,'alia  f 
decliiuiione.Et  huic  canoni  magis  obediunt  dni  chirurgi 
ci  q phi(ici:&  bene  dodli  frequenter  non  bene  aduertunc; 
vt  non  mirandum, fi  cis  non  Aiccedit.Tuxta  quem  ponunf 
alij . Primus  cp  in  prinapio  vTi  morbi  materia  cxnie  fit> 
rto(a  aut  roulta.de  cuius  multiiudiix  timeamus:  aut  cuius 
dtgcfeio  nonexpeifeaiur:vt  in  fyiiocha;  debet  medicus  n5 
cxpedcatadigcfhbnc  cuacuarc. 

Secundus . cp  confeante  virtute  debet  matern  exifeenre 
furiola : aut  cuius  digefeibnem  non  expedtamus  a prind.^ 
pioeradicatiue  euacuare. 

Tenius.  Eafecnte  matern  multa  de  cuius  multitudine 
timemus,dcbet  in  principio  minoraiiue  euacuare . 

Qyanus.  His  nonobfeamibuscafibus  debet  medicut 
aneilonem  propnam  digonetn  materiei  facere:  &TdFno* 
canter  propriamiquta  cTionem  matencrum  c5ium  cu  cly 
feere  aut  roediema  ienitiua  femp  pdc  prxmicrere : & meo 
ludicio  debet:  vt  prinaa  quarn  ^cura  putri.in  genera  Ii  (a 
m ad  principium.  Ex  parte  acentium  dicendum,c|»  ficut 
vmbra  (equiiurcorpusiiiaaccidcmcixgncDdine.&Gal. 
tertio  dc  accidenti.biiKCuraia  xgritudtne  curamur  ficilc 
a.*cideniia,& curx  ipforum  deferuiunc  d iam  diifei cano» 
ttcs:un  aliqn  oportet  pnusaccidennbus  tnfiare^  morboi 
fed  hoc  efe  coaue  ddnon  regularirer.r.  cot.  de  cura  fyno-* 
charum . Hx  parte  eorum  qux  conCmiiunciSCdiiTenciunC' 
ponatur  canon,q.  in  exhibitione  medicinarum  debet  me-' 
dicus  ad  illa  qux  didla  fune  dilntemer  attendere:  vt  ad  ae* ' 
mn^xuuiQ  &c*  Verbi  grata, u xgmudo  efe  caiida,5; 

diget 


De  Bodoprocediism  curandis  argntud.  7 


*dtfetSKdfCtn>  frigidi,  v(  cfri  cum  aut  acr  flr  caJi 

4ut  burnc  xgrmidinem  Jiinc  frigidiori  medicina  indiget 
g fifrigidus  foret.ntV  cconira.  Item  quia  acr  frifhit  frliem 
•valde  calidui  crahic  maiertam  de  centro  ad  circufrrencia. 
Amedicina  Ibluciua  oppoGcum  agit . .ppter  quod  in  eiut 
(opentionc  multum  d^ilitaturi  & vinus  profranitur  tx 
koc  inordinato  &conirano  motu  t hinc  ipCi  dan  non  de  ^ 
betidicmte  Htp.qna  aphorir.qnto  apho.dib  cane  &CrCt  G 
opus  2 dare, det  aere  exifrfte  mmus  calido, ut  de  no<fre:aut 
sdV  alteretur  ex  arte.  ConGlVcx  parte  aetatis  dTc.  quia  xtas 
pueriiipfGfV  frnetfhitit  fortem  non  patitur  medianam,iu<' 
uentus  verofortius.  Ex  parte  conGictudinitiquia  confue<' 
IUS  debilis  fortiorem  tolerabit  medicinam  9 fonis  infuc-' 
tus:&  per  alu  hoc  modo  dircurras. 

Et  notet  inter  haec  ota  dignior  efr  conGderattoaeru. 
primo  quu  aer  Gcin  nofrra  non  habetur  potefrace  vt  cac' 
lcra.9.iberapeu.x.cap.Seaidoquia  Gneaerc  aegritudo  fol 
in  non  p6t;vt  allegato  ct«vndc  uidemus  plurimos  in  aere 
vno  rxifrenies  non  potentes  ex  xgmud<nc  conualercereiq 
cum  ad  alium  fr  transferunt, fratim  hberSiur.  Vn  plurtmt 
medici  qui  «gros  fijotad  alium  aerem  transferre  praecepe 
runt  maximum  honorem  ex  hoc  confrcuii  rum:&  GlV  qui 
de  acre  non  curanint  in  verecundia  inciderunt.nam  nobi-' 
Ittatem  aensin  cura  sgritudinum  extollicGal.aliegato  lo 
co:&  Auic.qrta  primi  pnmo  ca.Ei  Gcui  dicimus  de  mu  < 
taciene  aeris:ita  de  mutatione  termrum(&  formx:  nam  p^ 
cipicur  patienti  comirara,vc  fpeculum  chalybeum  iniuea 
tur,vt  laboret  fnre^Gcarioneeiusexmurattone  frdbde 
forma  in  formam:<&  aafr imo  curo  xgrotames  non  obe 
dium  medicis  iu  bis  qux  ponuntur  ex  parte  aeris  dTaliaru 
lex  rerum  non  naturalium,tpG  frnitatem  nd  xq  cito  attin 
gum:  vt  ex  diditis  patere  pdet  Sc  fortaGts  ob  harum  rerum 
negligemiam  non  raro  commonuncur^iudeas  ergo  uc  in 
his  xgrotantes  rui  iibt  parcam.  Altos  canon.gencnletfu 
feipe . Primus extoco  ignorato  morbo  nd  dclxt  medicus 
cum  foni  medicamine  operariifed  tpfum  magis  naturf  di 
nuteretnam  probabile  efr,  cp  hoccomtngat  ex  debilitate 
morbi  quem  i n paucis  natura  manifrfrabit  i natura  nanq^ 
eon  pgee  auxilio  medici  niG  cum  magniGcaio  morbo  ne^ 
quit  dnan.interiorif  primo.  Secundus  qi  regulariter  ope 
nmdo  fimper  ahiciliad  (bniut  efr  procedendum : vt  pri« 
sno  dentur  digefriua  leuta,frcundo  fortiora.  SilV  de  altera 
nuisalnseriaiiuicimeUigendum.Et  drregulVtquia  coadle 
aliqn  oportet  a fortiori  medicina  incipere,  vc  verbi  gratia 
o'i  morbus  non  daret  induciasi  vt  qn  timeremus  materia 
Denhirtofam^aut  vehementes frbres,  aut  dolores  expedi- 
semus  ex  tndicrjisiaut  per  inducias  timeremus  de  cadi  vir- 
tutis. T creius  G ex  reifra  operatione  comprehenderis  non 
icquiiuuamencum:debesad  illam  medicinam  conGmilis 
vinutis  te  irSsferre.Vt  verbi gratia,  vbi  ponebas  chamo 
twUatnt&  rede  operabensjpone  mclilotum:  quia  aut 
pterailue£adbdnem,aut  forte  a forma  fpeciGca  luuamemu 
fwn  frquicur.Ex  quo  foluitur  qdiut  in^iquare  plures  me 
dicinx  eiufdt?  gradus  vinutis  quaraiiacis  ponuntur  tn  ea- 
dem recepta.  Q^ianus^in  fortibus  temporil>us  regufr 
non  debent  Gen  fortes  euonesivt  iblucio  urntris,vomiiui 
operatio  venxi  vt  in  hyeme,  xGate  Scc.  dC  huiuGnodi  ca- 
aonis  cauta  dC  imelledlus  ex  duGis  patet. 

Qmntus  cc  ultimus  et  dc  hoc  magis  tnfratt^  fummo  Gu 
dw  attendendum  efr:  qn  tn  eadem  xgniudt  ne  coniungun 
tut  duo  qux  requirunt  contraria  remedia  adhiberi':  vt  ver 
l»tr«tta,tn  fom  dolore  colico  ex  materia  frigida:  nam  ra 
ttoac  maierix  debemu.  calidufrd  ratione  acddcntis  frigi 
<la  fropcfrciemia.  Vnde  in  hoccafu  debet  attendi  ad  id  qd 
cnagisditpc^um  efrialtero  cn  non  ncgletGo.  Vnde  prima 
quarti  dt  cura  putridartf  in  generali.  Et  oportet  vt  obfer- 
latrur  res  magis  timorota  de  vna  duarum  rerum  Su* 
Sequitur  de  cafu  in  terminis. 

£X  QVIBVS  olbuspatee  rpcculanuoioduipo^ 


nendi  callim  medicinalem  in  rermtms  Gtis  1 3c  uc  iniienifc 
fadiiter  hoc  tuutnes  quod  efr  primum,  & maxime  coGde 
radum  tn  ol  cura,  ponam  ipGus  cafus  defcriptionem  cum 
Tua  declaratione  ad  exemplorum  addinonemtfubiun 
gens  ad  ingeniorum  apenionem  modum  exemplarem  in 
cooGlqs prnfrqufdum . Cafusin  terminisfm  medicum 
cft  manifefratio  diTponis  non  naturalis  corporis  humani 
quo  ad  eGemiam  Aicaufaseius  cum  apertione  earum  rci  S 
quarum  notitia  medicoaii  adualem  medicationem  efr  ne 
cell^rd.Nemo  quippe  m re  medicationis  retfre  progredief 
niG  eGentiam  xgriiudinis  ciiifc^  caufas  pnmum  aperte  co 
gnouenitnS  & prktps  nr  Aia  Gngulari  dodrina  Gc  admo 
nuit:  vt  non  niu  cognita  xgritudinc  ad  cum  medicationia 
aAum  frfrinemus.Inquii.Cu  ignoras  xgritudinem,  Aibri 
la  regiine: vt  exhoc  xgrmtdo  ipla  manifrfretur.  (^is.n, 
nonmGmemUinianxaduerrus  ignotam hofs  difpdnt-m 
antidotabtccaAi  quidem  a fortuna  nonne  operabitur.  Hx> 
pec^htur  fortafris  m tamosnmorofoqi  opere  fonuita  ac  ca 
Atalis  operano.Quid.n.tntcr  terrena  hole  digmus.G  I ope- 
randis : rccuperandisqi  domibus  alijsc^artinculibus  ede 
ingenium  Gngularcqi  fr  udium  adhibemus:  vt  cena  ac  re  - 
dta  operatione  procedamus : quid  in  rcarperanda  holum 
lanitatc  faciemus  tn  qua  felicitatem  humanam  non  pauci 
philofopht  poAiere<lntcilfgaf  quantu  6cq  dedit  Euclidesi 
vt  arciGctalia  ipfo  non  dico  comecAurariua  ac  vera  feii  Gr- 
ma  demofrraiioneperHcerentur.Non  pot.n.vera  difpoG- 
iidishuiufmodihaberi  noiiiA:ne<^rciaI(eriuc,nin  vt  fua 
rum  caularum  cognitio  pnushabntur.Quodapene  Aim 
mus  Arifr.ruorum  phiGcontra  prooemio  declarauit.  Co- 
namur ven  authores  ex  multiplici  Ggnorum  pone  et  cGen 
cixdirpdntsin  veram  nocinam  prius  difcipulos  ducerer 
pofr  quod&caufasmuliiplfces  immedtaie  demofrranc. 
Sicc^  dlemix  xgniudinis  6c eius  caufarum  nomtam  ante 
aifcualcmmcdicaiionemcfr  neceOaria.  Ex  quibus  cafus 
principaliter  confritmtur.  Ct1qi  procefru  naturali  res  me 
dicationis  canonibus  euacuctunnd  paruam  rrcipicnctbue 
varietatem  ex  xgniudmtt  ipGus  rerumq?  naiuraliumiplir 
riumq:  eis  anncxarum.-cxterorumqp  difponc  diucrfr  ob  ^ 
in  ali)s  aliter, tn  c;cenri:|i  fuo  ordine  congntemi  procedere 
oponer.Non  immrnto  ergo  dixi in  cafu  ipfo  eas  res  ape- 
riendas efle. luris  etenim  connilticxfadbnarrattoixicircu 
frantiarumque  neceGariarum  ipfum  in  terminis  Gguranea 
neq^  medico  arbitrabar  fore  necenanum  in  cafus  fui  pone 
difpdnis  cfremum  & ems  caufrs  circiinfrantes&  neceGa- 
rias  res  de  quibus  pofr  manifefre  aperire  imedimus : nam 
eorum  neccGitatem  ex  his  qux  dicentur  qiiiA^  peritus  fr- 
ale  intelliget . 

Sum.n.rcs  ab  xgrirudine  fumptp,qualicas,quamiias,lo 
cus,cps>acadcntia.£x  pane  rerum  ruiuralin  compro»'vir 
cus  totius,&particulx  pattenti's.Hts  vero  necef^nbanne 
(fritur  anas,ars,  frxus,,’regtb,A:  forma,Gue  iabitudO|Con- 
Aietudo,repleiio, tempus  dC  aer. 

Qialitatem  aut  xgriiudinis  necenario  cognofri  opor- 
tetiaim  caltdis  frigida, frigidis  calida  annullftur:  &acuta 
in  canonibus  fuis  a chronica  (j  maxime  diuerGGcacur . 

Quantitas^  non  minus  cognofei  habet: nam  forti  fora 
CCS  debili  debiles medietnx  demur.  Addo  gradualem  mea 
Airam  quam  hoc  loco  Aib  quStiaie  collocaui.  eienim  gi a- 
duaif  eius  recelAim  corpons  humani  refpctfru  Icire  opor« 
tet  regulariter:qm  talibusinfircundo  debemur' talia  in  fr- 
cundo.&  vitra  lict^  de  alifs.  Amplius  qm  proporttoruh- 
utedf  dirproponionalitatc  fortis  auc  ^bilis  debet  eli- 
gi medicina.  Qiianniqi  loci  noiina  ad  curam  factat: 
nacurf  frit  operator.Quts.n.ambigic  matenp  vtis  duifruu 
propinqux  fr  ciliorem  deberi  medicinam  q ci  qux  in  vq* 
remotis  tacet»  Item&T  perfrepe  medicina  vfts  panicuhrt 
pgct:qiix  eam  ad  particulam  patiente  dirigat  • Aiia  quoc^ 
debentur  tn  fratu,aliaq<  in  declinanone, extense^  tempo- 
ribus Aio  modo  iudicaudum.  Acadencia  quoqp  ignorare 


Tfaflatuf  I. 

MnoponettctmipCTr«prcttr*mdefripntprnit  vocent* 
Vt  Aut>.ca«  Complexio  nScjp  pnux  nocan  debet  in  hui  ut 
rei  rciliraonium  pncccr  auchonim  («itenttam  vulgatam: 
A non  tmmerito  nodrain  adduco  • 

Qiiid  dc  virtute  dicemui,quxtn  oTbut  pnuteft  conf]" 
deranda^eil  etenim  otum  operainx  natura:  quam  non  tm 
fottui,fed  <S^  particuix  patienti  dico  quammaxtmc  coi? 
dS  edc.Propcer  quod  h fenllbilitaiem  panicuJf»vt  inteftr 
tionim>aut  eorum  obtuniatem  pp  phannaca  ipla  cddde« 
rare  oporter.quis.n.hxdtat  non  eandem » eodem9  modo 
omni  poHe  aetait  competere. 

Artemt^  conii  derare  veiis:cu4i  laborio&  A a forti  mC' 
dici  na  abftmere  no«  moneat  • 

Regionem  vero  lam  annotabit  neceilario:  nS  meridiO' 
naiit  dcbilioremtd^  ieptentrionalif  fortiorem  pettt  medi' 
cinam.  Habitudo  quoqi  nccctiano  coniidererur : debil» 
nS<^  in  membria  rpcrmanc»  gracilet:rpiritibuti.p  fu»  hi- 
cilJime  refolubdet  nd  eam  pati  pnt  aherationem  (lueeua* 
cuationem.quam  carne  compaifli  membni  robuni»et  fpi 
rttibut  non  niit  diHicuIter  refolubilet. 

Pnt  n2c|i  A alTueri  medicaminibut  inaiTueriil  alrft  pari' 
buf  fortiora  pati  medicamma : A repleta  corpora  vacuit 
plb  fiiilinere  poffe . Et  nemo  dubitar  alia  in  x(bite,a{ta  in 
byeme  deben  medicaminainam  A qn  in  zflate  abfttnere 
prxcipit  Htpp.cum  caniculam  nommar.  Stccp  cum  aerit 
^erit  diilempcrantia  maioraut  minor  aliter  *inexhibcd» 
akeramtbut.  His  olbut  (exjura  addere  iudico  qui  femper 
in  princtpib  cafiit  cxpreiTe  ponendus  efl.Bt  ut  hoc  faciliut 
inemorix  commendetur  hot  addidi  ver  fu# » 

Aetat  poR  (exum,virtu#,complexmy  forma» 
Arf»mof>repletio>fic  regio>iempiud^aer» 

Efle  alTint  caurx»qualu,quanru#qi  locustp. 

Tempus, fymptomata  morbi.hxc  cafumqi  figuram. 

His  luqt  faciie  inducitur . cp  eilencfa  A caufx  dtfpdnts 
non  naturalis  in  cafui,manifefUtfone  necei^rio  aperiun^. 
Bx  quibus  omnibus  cafus  ipfe  perfe  Jteintegratur . 

BT  VT  F AC ILB  atc^cfficaciusquppoiica iunt 

8pud  iuuenes  imclligamur  ex  duobus  exemplis  aperiam. 

Pnmum  quide  de  xgritudine  coi  faciam.  Alterum  de 
parttculari  membro  cafum  in  terminis  figurabo . 

Exemplum  dc  pnmo,(eu  dc  fgrfcudme  cdt.Accedit  co 
mes  ad  principem  dicens,  dne  princeps  Auic.  Ego  comet 
xxvuinnoruni  vinute  totius  foms,quo.Cad  membra  vi' 
ulia.nacuralia,,*&a!alu  cordis  calidi  »&non  multum  t A 
confilV  ccrebriyRomachi  frigidi  A hxpar»  calidi  ultra  na 
rurale  principium:&amphus  cale£a<fti  prxter  naturaliter 
ex  caufis  qii?  dicemur  cum  imeftinorum  ferfibilitate  ob- 
rufa  habitudine carno&ac  in  fpermacicis  mediocm:  com 
plexione  cholericus  aim  participatione  aliquali  phlegma 
venationibus  quotidianis, &equeRrtbus  dednus.dU' 
bito  (atis  regimine  rciftus  quo  ad  horas  cibi  A poiut:iicet 
in  qualitate  A quantitate  horum  excenTiue  mule»  humori 
bus  r^letus:medicaminum  aftumptionibus  cofuetus  ob 
ventris  Rypcicitatem  naturalem  vnna  grof&  tendente  ad 
rubcum.Regibnc  meridionalis . lam  in  rpe  veris& aerit 
in  moderata  calidiiate  patior  febrem  qux  eft  tertiana  non 
pura:non  tn  a pura  multum  diftans.etenim  durat  hons.x. 
A fitxitn  vdiemcntis  exiRtcinflaminationisicutus  forritU' 
dinem  Rtie  aciucatem  nd  verammon  multum  pertimefco 
cum  fit  talis  in  fecundo  mei  refpe<Ru:d^  eius  materia  coH' 
iuiKfh  ui  locis  qux  fum  an  hepar  extra  venas  continetur. 
& nunc  cR  principium  augmenci  nus.  ER.n.cum  dolore 
capitis  fitf  imenfa  i naufea  cura  hepatis  iti^mmatione: 
yi  diiRum  cR.Cuius  caula  ex  rigms  comprxhenla  A ina ' 
xime  coniumRa  cR  mater»  putnda  lextra  venas  miRa  co 
cbofa  naturali  A phlegmate  modicum  vifeofot  flue  purn 
da  fuligo  ab  co  eleuata.Ans  vero  maerrta  n6  putrida  apta 
tranfire  in  puiridam:in  venisaui  Romacho  collocata.Pn' 
miuuavero  loordioatum  regimen  quodfcciat  vlurcrR 


Capi  II. 

calidarum  calefilcienttim  Afdeficcamrum  Vxparre  quafi 
obim  tn  rerum  non  naturaltum . Modo  fiiper  his  falubcr 
peto  confilium  verum  d^c. 

Ex  his  colligantur  pnmo  eflema  xgrirudints » cum  dF 
febris:ct  cauft  eius  formalu, cum  dr  terrnna  non  pura:ma 
trrfalis,aim  mater»  miRaiefl^denset  propinqua, cum 
df  coniun(Ra:remota>cum  dr  pnmiriua  &c.De  finali  noti 
le  intromittit  medicusinifi  pro  quanto  conatur  remouert 
eSicdfiniteiusfitdiTpSnis^ernaturSconlumptio  Ac, 

Et  fic  apparet  notitia  difpdmt  quantum  ad  etus  eRenttI 
A ad  caudiB  phy  ficas  A medtdnales:patet  fecundo  prtnci 
palitereiusnoctttaquamumadaliasres  qux  per  ea  com^ 
pleta  habenda  fUnt  necelDirix . 

Exemplum  dr  particulari morboaccedit  TuRinus  ad 
principem  dicent.Dne  princeps  Auic.ego  IuRinus.40.an 
norum  virtute  totius  &rtsfortts.r.quoad  vitalem  altlem 
6£naturalem:cordit  parumper  calidi,  cerebri  humidi,  in 
caliditarc  mediocns.Romachi  declinatis  ad  btus  frigidui 
A parum  hepatis  calidi  tn  primo  renum  calidoru  tn  prin? 
dpio  fcaindi:d^  debilitatorum  acddemaliter  ob  debiftta 
tem  expulfiux  coitus  ruprrfiuitate,&  aritt  exerdtio  vehe> 
mentunecnA  ex  eorum  raliditate  fuperflua  attratRiua  muf 
tum  vigoratur,aim  btis  remiiTa  inteRinorum  fenfibtiia 
te,habtiudine  carnofus,  A I rpermatt  cis, robuRtis»comple 
xione  (anguineus  cum  participatione  phlegmatis,  artefa^ 
brili, multum  repletus, medicaminibus  non  confuettisildl 
bn  huic  morbo  venire  naturaliter  fatis  lubricus,  focieiati^ 
busdCbtbtiiombus  deditus,regi‘one  reptemtrionalis:  tam 
tn  tempore  autumni  aeris  immoderaia  frigiditate.  Patior 
dolorem  qui  eR  renalis  cum  punc*hira  acuta  qux  frmitiir 
defendere  verfus  pc^inem:dolorem  ct  in  eotiem  loco  c6' 
municato  cum  hrquenti  vomitu  marenx  miRx  ex  phfeg 
maix  vircoro,muIraqi  cholera  vtiellina  pauca:  A e dolor 
tmenfus  valde  verfusquartum  le  extendens  gradum  met 
rerpeifrutcuius  acuitate  A magnitudine  lapidem  pertime-» 
fco  per  porot  vricides  defeendentem:  dubitans:  ne  inde  fe^ 
quauir  viaritm  aut  veficx  rxconatio.&  eR  cum  frequen* 
ti  A pauco  raitrtu:nue  dyfluria:  vnna  tenui  valde . Cuius 
caufa  coniuniRa  eR  arenula:  vel  lapit  iam  fatfcus . remocx 
vero&prtmitiua  inordinatum  regimen  ex  parte  fex  reriS 
nd  naturalium:pp  quod  multiplicatx  fiinr  maicnx  gror» 
fx  vifco(x:qux  peraflationecD  inbpidem  fiint  conuerte 
a caliditarc  renum  exctfTiua.  Ans  vero  fiur  materialiseR 
phlegma  ipfum  crudum:  vel  mucibgo  a Romacho  vel  ab 
hepaiead  renes  tranfoiiniim  ex  inordinato  regimine  gens 
tum. Modo  fiiper  his  peto  veRrum  blubre  confilium. 

AD  Q_V  AE  refpondetprinccps.primo ponendo c» 
nonet  curationis:  deinde  antidota  quibus  tpfi  canones  cd<» 
plcncur.T  ertio  fubiungtt  canoneteompofiriuos  fiue  ma  •» 
giRrales.  Quarto  ad  btus  infertbedo  cx  oppofiro  cannnu 
edpofinuorum  fiue  magiRraltum  ponit  canones  vfuales* 
Bx  quibus  apparet  primo  cpatRus  medicationis  ex  tri* 
bus  ira  confiRit.r.ex  cafus  ipfiuapSne.Notitia  canonum. 
Et  antidotum  canonibus  ddcruientnim . Et  hoc  eR  q»  pp 
nf  Cermtfomts  pe  tnquiebat.dum  ailKrrebat  iriaafi 
lem  medicationem  norceteoportere.  »* 

Paret  fecundo  quis  modus  A ordo  ronalts  valde  tenetr 
dus  cR  in  fatbendis  confilns.Quem  Cermifonus  ipR  fucr 
mathematico  atque  phifico  ingenio  Italos  medicos  illu' 
minando  adinuenit* 

Et  vt  bcilius  iuuenes  comprxhcndant  qux  di'<fca  funtr 
bti's  tn  meo  iudicfo  aperta  vnteum  exempbrdefcnbam 
confilium  iuxta  cafum  primum  pofiium  cis  delh^uiens.dlC 
hoc  fi  pnmum  iRud  ordmauero,quod  maius  fecrrrum  ar' 
cis  medietnx  eR  feire  cafum  medicinalem  in  fiiis  terminib’ 
ponere:ex  quo  canones, vt  patuit',  bciliter  eliciuntur : vn 
cum  libri  authonlaniidotuipfis  fimplicibusec  compoR* 
ttsmorbisolbus  appropriatisplcni^fintibcile  xgneudi» 
oei  ipfe  fienoex  curabuntur'* 

Exquibui 


De  modo  proccilus  in  curandisj^'tud*  " S 


iSt  qutbut  /iifirrendum  efl:qi  <}eridendi  fiint  htf»  qm'  ap« 
propriaca  tannim  Tequumur  unquam  aras  ftr^iora  iptn 
fcilicciotumnegligtmcs*  Pitmus.  Ordinetur  dixia 
rerum  am  didiarum  in  oppoficum  caufx  morbi  ipHus  tn 
qualiaraquantiuce,r]^^c  hora.  Secundus.Buacuenl  ma 
«rtxcdet  in  m^ris  naturalibus  contemx:d^aliquantult2 
Pp  (PPtnquiutc  earii  viis  du^s  3C  repletioni  t quS 
cz  tnoroinaco  remmine  i ncurfiis  e(l.  T eraus.  Lenn(  ven 
ftr  continue  cd  ayOeribur  lenitiuis,in&if»idatfuis,  abfter 
fiuis,&  matenx  phlegmatis  aliqualiter  edudtiuts.  Quar  * 
ius,itat  phlebotomia  ex  vena  hepatica  cumabllracftione 
lbi»).Cinguinis:velcirca.  Quiniuc:digeraturmateri^^« 
priz  prio  digeiliuis  feuibus  ad  hoc  appropriatii . Sextus» 
cuacur^  diif^  tnaterix  cuoiatiuis  leutbus  pharmacijsap' 
propriatisaut  vomiiu.li  is  facile  fien  potuent:  qm  e ex  re 
bus  magis  imancibus  inter  er!oncs  t & maxime  poft  abu 
Aatimet  hoc  in  ea  fu  nro.  Sepcimus»conforte(  hepar  cum 
fngidis  ^aliqualiter  ilypcicisa  propnerate  Sc  a qualitate 
snantfeila  hcpati*huic  conferentibus.  Oiftauustderendatur 
cerebntm  ne  vapores  deuatos  reapiat : &ab  cis  oflenda « 
cun  VI  inde  dolor  miiigeturauttolbtur.  Noims.  Efxhi' 
beantur  6tim  mitigantia  acexnnguentia.  Deamus.  digr 
ranrur  lecundo  materix  cum  digeiliuis  iortioribtis . 

Vndeamus  euacuitur  diefix  materix  cum  pharmacifs 
fbrtionbus  aliqualiter  mordicatiuts  propter  Aiorum  inte 
llinotum  obtuitcatere.nam  cum  frbris  ipb  trantme  ex  Aii 
satura  terminum  tenix  purx:&  ingrediatur  Ipatium  ope 
rts  tropicarum  noneft  verifimtle  ipiara  materiam  eradi' 
cari  poile  in  vna  cuone  minoratiua,  attenta  ex  caAi  reple  > 
cioncquaman^reincurfum.  Duodcctraits.Exhibe3nc 
poftremo  ad  intra  dl^ad  extra  conbrtantia  hepar:  6c  deop 
pdantia  di£  tefolueniia  rciiduum  materierufmneo>aut  lo^ 
cis  ppinquts  derclidhrum*  lam  reftai  dicere  quomodo 
complemur  di&icanoncs:& primo  qtlo  completur  prt- 
inua.declmet  dipta  priraoad  frigidum  & humtdum:cum 
qua  ponitur  odor  rei  calc&detis  t nam  cum  Ite  cholericus 
ct  escerdtio  multum  deditus«indicatione  rt  Aimpta  a febre 
fpAiid;  a caub : cum  cholera  ipla  in  ca  Ai  non  commifccac 
multum  phlegmatis attea  xute competunt  frigida  &hu 
midaicum  quibus  propter  phlegma  addaun  odor  rei  cali 
dx.Et  qm  xgrituito  efr  tahs  i n freundo  copetum  frigida» 
&bumida  ineoiin  maniione  tamen  altiori . vc  verbi  gfa» 
aegritudo  efr  in  prima  fecundi  frigida  erunt  in  fecunda  ie* 
eundi.  Et  nota  humfmodnq»  vfrp  modoab  aliquo  autho 
re  non  inueni  rem  cibalem  frigidam  tranftre  ^m  gradum, 
dc  calida  aute  Ac  vfqiad  qtiartuiquod  credo  contigiile  ex 
amicabtiitate  calidicacis  humanx  complexioni  maiori  ip 
U frigidiuce.  Exemplum.  Sc  proceda  eo  ordine  quo 
di  debennon  tn  multip!icando:lcd  de  Angulo  Angulu  po.* 
nam  exeroplum:ne  ipAus  exempli  natura  excedere  utdar. 

De  aereiaer  declina  ad  frigidum  & humidum , & fatir 
noabiliter  propter  cius  immoderatam  caiiditatcm  quam 
adu  habaiipfr  naq?  plus  operatur  in  corpushumanu  al^ 
paribus  q cibus  ipfe:  pp  continuam  aus  adibntm  in  tp5« 
bcernamur  itatp  frondes  fri^dx  per  cameram , aqua  cum 
aceto  rparga£»&  huiuAnodc.  De  dbo ; & lica  panis  hor« 
da  Aia  manifrfra  qualitate  videat  maxime  confrrreirnqa 
di&cUius  pane  frumenti  digeritur : nec  efr  naturx  ira  fr mi 
laru  fpccuUiter  apud  nos  non  ita  vr  conferre : Acuc  panis 
dc  Gmila  frumenti  qut  temperatp  exifric  complexionis: A 
b&eoafiderecurtd^efr  naturx  humanx  magis  conformis: 
vAim  eius:  cum  pp  occulum  proprietatem  ab  au 
afaordxii  1 n'eo  inuenta.  De  faculis  dfrur  blites»Uifcuca  cu 
pauco  Uuix:6^  decoquamur  in  brodio  pulli  macri » nam 
iSr  brodium  carnis  non  vf  competere.  ipAim  tn  Ac  altera.> 
sum  confiemquia  natura  noftra  carnium  efui  eft  conAieta. 

De  nrnbos.Carnes  fum  complexionis  temperatx»  aut 
sd  calidum  dedinam  i beet  aliqui  carnem  gruis  frigidam 
poAienuu»td  el^tur  ttmpczatf:&  in  earum  ^o^ione 


alteret  cum  blite»vi'olt»Ia«fhfca,&  hmoii  tn  credo  ex  frig^ 
ditate  aquxfoLi  ipfrs  multu  remitti  in  dccod^ioric;&  fune 
pullusiperdix»frnanus»vitulus.Iccm  gtlacicia  t&c.  excar.' 
nibutfrcbi.  Deptfcibus.pifcescompauntparoAytrutpf , 
cemili)ia$aroli  SCc.dC  elcxi  Aint  alAs  hoc  in  cafu  conuenie 
tiores.  De  ouis.  ^^a  alrrraca  peit  cofrrre  maxime  tempo . 
re  necelAcacis  coriFortatioms  vinucis.A]ter«ntur  hoc  ino.  • 
Fraganc  oua  Faqua  endiuix»d:  in  ca  dimittant  qiiacuor  ho » 
ris:  dctiide  inaqua  frrucmirubito  profjctanc:&  Aibitoex", 
trahinf  ne  durefeant.  Dc  caleo.Compaic  cafeus  recenter . 
frk^lusAuefrle.in  modica  tn  quatitaie.  Defru<fribut.Cd> . 
paum  granaca»pnma  damafccna^arancu»  Sc  huiufmodi. 

Dc  fiponbusxx  laiftuca  dTendiuta;  & parolelino  cum  ■ 
acaocompaicaqua  hordei  cum  pauco  (uchari  duarum 
cotfraru:aut  aqua  (implex  coifra  cum  fyrupo  acaolb:  non 
dixi  aquam  horda:qm  aggregare  eam  cum  fyrupo  aceto 
fo  cfr  illaudabile.  Aui.prima  quarti,  de  aqua  horda » 

Dc  A>mno  S£  vigilia.Somnus  At  xqualis  vigtitx.  vtrbi 
gratia. dormiat  a prtnia  hora  notfrisiufqi  ad  unam  horam , 
diaitS^  in  die  non  dormut,qm  fommis  diurnus  inducit  fe.> 
bres»Acim>dk  dolorem  capitis.  De  motu  & quiete,  quies 
proporcionaliier  At  motu  logionnec  forti  cxercitioexpo'’ 
naiiir:rtd  leui:&  hons  debitis.  Iccm  Aant  fncacioncscx' . 
iremorum:namipfe renent  locum  exercitii. 

De  inannione<&  rcplaione,non  repleatur:fed  omni  die 
habeat  varis  bcncAcium  natura  vcl  arie:<&  vtaiur  cnema 
Cibus  Aue  cly  Aeribus  de  quibus  infra.Hxc  funr  in  propo 
Aco  multum  viilia:d^  Aui.gratifTima . Et  quia  coitus  fub 
inanirionecontinrtur  ab  eoabfirneac . Oe  accidentibus 
aix.non  trafeatur  neqi  turbet: fed  pro  pofTe  ixcet:  6c  tn  hu 
nioderecinam  multu  animi  accidentia  fapunc  ad  cura  Ipe 
di^am  d^cxpedtendamtiuxta  illud  Hippo,  fecuda  apho. 
Confortari  mente  &c.cominue.n.corporiaf1jAum:  no  tn 
trh  faciunt  qu3tumaer.ip(a.n.rpiriciialiter  im^aer  vero  fpr 
ritualiter  3c  macenaliter.  Poft  poAttonem  rerum  quo  ad 
qualitate  quibus  in  difta  vti  de^t»conucnit  vt  deas  quo 
ad  quatitaccm,tps,5^  horam  aliquid  dicatur»De  qiitatc  SC 
tepore  dtfcx.in  hacxgritudineconfiderencur  logioquicas 
fratusiqiKmadmodum  tn  alqs  conuenie  xgritudinilnisid^ 
cum  facit  longinquus  videacur»lica  non  multum»qm  ex" 
petfraturin.  it.vel.xo.dic.hincin  pnncipio&augmento 
pcedatur  cum  fatis  groiTa  dixa  refpctfcu  eius  quod  Aera 
in  teniana  pura»vnde  Ain  pura  dabis  lib.in  hac  dabis  bb» 
hoc  io  dircraione  medici  Ac  dereli(frum.Cum  aut 
appropinquat  Aarus.Aibtiba  modica,  in  declinatione  vc<« 
ro  Iterum  i ngroAa  refpe^  cius  quod  in  Aacu . Ex  quibus 
pata  quo  fe  debet  habere  ui  teporibus  huiuAnodi  febris. 

Deliora  daur  cibus Ciicem quinque  horis ameaductu 
paroxy AnAEx  quibus  pata  complementum  primi  cano<* 
ms  exemplare.  Pro  fircundo  canone.  lenitiuum  & aliqua  ^ 
liter  minoratiuum  nuterierum  c5ium  Si  propriarum,  if. 
caAf  Ailu.nouicerexcra<frf  <S£elecfc^5.i.^.ele«Auarn  dcAic 
co  ro&rum:  dcrcriptione  McAie.j.^  extrahatur  caAa  cum 
aqua  abAnthi)  dfcndiuix.ana  partibus  xquabbus.Hoc  le 
metuum  prxcedensanumat  in  mane  per  vnam  horamaii 
diem  calidum  3C  non  tepidum:ut  cditer  exhibent  aflames 
in  dieqiiiecit.PoAausafrumpttonem  Aa  dormiet  A pGc 
in  leifco  per  horam  vel  circa. deinde  rurgac;d^abqTi  came* 
rS  abq.taliicr  perambula  ufqiie  ad  horas  quaiuor  poA  afr 
famptionem  cbuAs  feneArts.&iunc  prandeacid^ea  die  k 
a fomno  abAincai  i niA  Ce  multum  debibucum  ferUeric  ex 
euacuacione.qiiod  frituriun  non  credo . 

Pro  tertio  cano.clyAerus  lenitiuus»  infrigidatiuust  ab^* 
AerAuus& materix  phfegmacisaliquabteredutAiuus.i^ 
blitis  matrum  viof.  malux.  ana.M.p.  furfurum  frumend 
quartam  panfrM.f.carihami.5.^.olei  vior.s.tir). falis  c6-* 
munis  Aue  panis  drach.^.  carinamus  prius  contundatur» 
Si  cum  Cfteris  ponatur  ad  bulliendum  tn  aqua  Aiffrcicncfa 
^tuzeis : Sc  bulbaoc  vfque  ad  conAimptionitertif  panis» 


1 


Traftatus  I.  ^ 

deinde  cofmum  Sat  exprenioexe^.,3(de  di<Sa  cobtti' 
ra  accipiatur  met  rctainuc  Itb.^detnde  addatur  &1  Sc  olrut 
& calidum  imponatur  (bnpereft  bonu:vc  tnclyften  ali*' 
quid  remaneat  ad  euitandum  ingreniim  aeris.Hoc  clyOe« 
ri  utatur  alterms  diebus  in  die  quietis  mane.PoH  cuius  af' 
flimptionem  i^et  fupra  ledlum  lacem  Aiper  v^trem.  Et  cQ 
fic  (letent  per  quartam  horae  emittat  tprum:  Sc  cum  pan« 
nis  leuiter  cafisfric?tur  venter  A?  ilta  fuauiter.Et  poft  eiua 
emiitionem  mediam  horam  ante^  aHiimat  cibum 

vc  vaporea  (int  fedan.&  virtus  ex  euone  aliqualV  debt 

litata  rcdaurenir. 

Pro  quarto  canone  dat  phlebotomia  vf(^adextra<fHo 
nem  rex.5. (anguinis  ex  vena  hepatica  £i<fla  cnone  lenitiua 
in  die  quiens  (nantis  praepodro  enemate  per  tret  horas » 
vel  arca  dac  talis  phlebotomia.Quta  (i  timetur  de  fynco 
pi'  ftet  tacens  fupine  3c  dat  preuiGo  cum  aramrjs, granatis» 
&huiurmoditVt  cditer  dt.  Et  poft  fanguimsexvadlionc 
llct  Gc  fupinus  per  mediam  horam:  quoniS  fy  neopis  acci 
dfc  magis  poft  vetre  claudonem . 

Pro.  r «canon. dtgeftiuum  leue  matertp  choficae  nSlis  cu 
altqiial  ■ admtdioe  phlegmatis,  ip.fyrupi acetod  GmpKf . 
#.vfof.5.|aqiiarumendiuiz.5.n.(ceniculi.3.).mflce.I(hjd 
digediuum  adumat.v.  diebus  continuathiis  cafVn  dC  non 
ceptdum  hora  vna  vel  duabus  ame*diem  faltem  po(l  cot.' 
nam  per  horas.s.&  dormiat  ad  libitum  dfc. 

Pro  Texto  can.mmoratiuum  focile  approperatum  mace 
rix  difhc.nt.  ca(ix  dGuIx  nouiter  extradlx.f.|.  deifluarij 
de  Tucco  ro.dcTcripnVSe  Ntcolai.ji}.  extrahatur  cada  cum 
aqua  endiinx  & abdiuhil  ana  quantum  Tufhdtivt  dt  pota 
bilis:&  Tdeo  q>  af  itpaliierau^  ed  dods  cletduarij  .ppter 
intedtnonim  obtunonem.  Pod  alTumptionem  digmiui 
accipiat  hoc  Toluctuum  caTm:  vc  Tupra  de  lenttiuo  Et  cum 
eduxerit  bis  vel  ter:hoced  per  tres  horas  pod  dus  adum^ 
peionem  bibat  vnum  cyathum  aqux  hordei’  non  (uchara 
tx  caPm. deinde  per  horam  pod  adumsc  prandiumtPolTet 
darimannatrheubarbarumyelecduarium  de  pdUiodfhu' 
iuTmodi.Ted  hxc  Tunc  pedta  gratia  exempli. 

Pro  i^imo  confortatiuum  hepatis,  A Tux caliditatis 
remilTiuum.f)r.aquarum  endiuix.J.iin^rolarx.j.q,  Tpecie^ 
rum  randalini,ceroti.^.tf*mifce;acdpiatur  peria  linea  du  - 
plicata  lata  & longa  ^mfemiilem  ^infundatur  tndi(fhs 
aquis.deinde  exprimatur  Sc  tepedat  t vel  (ic  frigida  hepa*' 
ti  apponatur  & renouetur  pfies  ante  adumptionf  eibi  ma  * 
ne  Sc  rero.Poted  dmiliter  deri  vnguentum,  cmpladrum» 
vcl  cerotum  dfc. 

Pro  oidauo  defendun  ne  cerebru  recipiat  vapores  &c. 
Ht.Tuca  (olathn.$.in.albumma  ouorum  numero  quatuor» 
aquxro.|.ldt.aceti.5.h.^.mirce:d:agit?iur  albuminafbr 
fiter.deindedmul  cum  reliquis  mtTceamur  forti  commi' 
ftione.Pod  ifhscuacuationcsd^c.daicum  petia  linea  dr« 
ca  frontem  SC  rem  t>ora,  vt  de  pecia  pon?da  diper  hepar  di  - 
drum  edtd^  hoc  infedate  dolore . Et  licet  fncaiionet  ad  di 
iterfum  in  hoc  ca(u  conKrrenntamen  de  eis  Catis  dt  di<du 
de  exercitio . 

Pro  nono  canone  eSiter  mitigant  dnm  ^charum  Can 
dix  retentum  tn  ore:pruna>arancia  &c.ualem  Temma  cito 
niorum,mararca  deca  podta  in  aqua  &c.(cd  ut  dtdtum  ed 
hic  Tunt  gratia  exempli  podra. 

Pro  «fccimo  canone  dtgedunnn  fortius  macerix  ram  di 
dcx.tp.fyrupi'  de  nenufare.3.Ti.oxyfacharx.$.d.aquaruace 
eofx  viobtf  ,betonicx:ana.f  .j.mifce.Ht  licet  iulepiptum 
dt  deletfcabilius  vfui:tn  non  iiitcptfitum  efl  pot?iius.V'bt 
tft  reqmntur  penetratio  per  eum  conuemt:  vt  iulepi^eturt 
quod  non  e(l  in  cafu  noflro  &c.  A (Tumat  hoc  digediuum 
his  modis  quibus  dideum  ed  dc,’digediuo  leui  Tuperrus  po 
dto.itaq>podailumptumminoraciuu  det  tribus  diebus 
abr^adumptionc  alicuius media'nx:red  pod  in  quarto 
die  incipiat  adii  mere  hoc  dtgediuumidf  coruinuct  quin<^ 
diebus  vc  dipra* 


Gap.'  III. 

Pro  vndecimo  canone  ruattinrai  eradieatiuum  materi^ 
dt<dx.qt.fnannxciedlx.5.^.rheubar.5.i|.alV  dedcuari)Ju< 
cf  ro.ny.5.^.rptcc.gra.(ex.in(undat  rhcubar.&  Tpica  pnus 
in  vino  aromatico  lymphato  cum  modico  aqux  endiuia 
dc  dent  infudone  per  horas  fex  ad  minus  t deinde  dat  eom 
expredio  forcisicum  qua  expredionc  didbluaxur  mannaiec 
Sc  codi  coletur.Deiode  caledai  SC  propinetur  pod  adlim' 
pttonem  digclliui  Tupertus  podii . AiTumac  hoc  (bluciuu 
caltdurotvi  Tupra  cum  ordinibusdfalcjtrcquidcisi  vc  Ai* 
pra  de  aliis  dudum  ed  • 

Pro  duodedmo  6c  vitimo  eSfbrtattuum  hepatis  deop 
pt1aciuum:6f  caliditatis  remidiuura  dfc.ip.  trochiTcoruos 
de  rheubarbaroide  diarhodon . ana.5.1.  ex  his  fiant  pilutx 
cu  Tyrupo  deendtuta.de  his  pilulisacapratomtti  die  pod 
adiimpcionem  didarum  medianarum  quinque  pro  vice 
mane  curo  (urgit.pod  quas  det  hons  duabus  anteq  cocne 
dac:&  continuet  vTquead  finem  i^fttudims:qi  d xgricu' 
do  non  recederet:  vt  Tperatur  1 oponec  redire  ad  dtgcdiua 
euatiua  &c.^  ordinem  dautna:dcut  didum  ed  in  princt 
pio.Non  mulnplicauiexeroph.nam  de  digelliuiteOacjoia 
confortatiuis  poni  deberent  ex  parce  confctftiono» 

vndionum  <Sfc.(ed  Totum  dcieiune  crandm:lm  exemplis 
intendens  Tacitfacere. 

Podremo  notandum  qt  quia  morbus  Sc  virtus  non  ra  ' 
ro  varietatem  recipiunt  non  Tolum  graduale,  (ed  et  forma 
lem:cum  exttifiuxu  temporum,  tum  ex  parre  virtutum,  tu 
ex  pane  temporum  medicinalium  in  fine  cuiuslibet  cond 
lifquod  deforis mitticurtaddf debet f^dufla  incondlio 
tradentur , Sc  moderentur  condiio  dominorum  roedico' 
rum  adanrtufflivc  confcicmix  pruno , dande  honori  eo' 
rum  bttsfiac. 

Et  ex  his  omnibus  pata  quis  modus  Teniandus  in  cura 
cuiuslibcc  xgruudtnistdf  ex  coo(cqu?tf  in  condiris  fetibi 
disdfc.  Pro  quibus  omnibus  Deo  lonper  gratotago. 

De  compodtione  medianarum. 

SED  ANTEQ_VAM  ponatur  modus  m' medi» 
canonis  per  pononemt prxmittendum  vc  tadu  ediq«  vir 
cutes  medicinarum  a qui’buTdam  ponuntur  tresra  quibuT. 
dam  quatuor.  Er  primi  dc  cenia  & quarta  vnam  (aciunn 
vt  Auer.f.col.  vl.  ca. 

Sed  ad  clariorem  doifainam  alios  (equendo , dierdum 

virtutes  (hi  qualicaos  medicinarum  (Um  quatuor:  nam 
htc  virtutem  accipio:  vt  ell  de  prxdicamemo  qualitacts, 
& eft  naturalis  potentia  qua  ip(a  medicina  corpori  huma 
no  interius  vel  extenus  applicata  ipTum  habet  immutare. 

Didtur  Itaque  vutus  prima  medicinx  naturalis  pocen 
na  qua  habn  ob  aliqiram  qualitatem  ex  pnmiscorpus  hu 
manum  imrouare:  vt  cale(acere:'knfrigidarc  1 humed^re» 
dfcxiccare. 

Secunda  virrus  ed  naturalis  potentia  qua  habet  in  cot' 
pus  humanum  Iducereefieifcuma  quo  denominatur : licet 
dt  in  vigore  qualitatum  primarum  vc  Tunc  efiEbtfhiiad  pri 
mos  primanim  conTequentesivt  re(bkiere,aperire.;ncrahc 
re,conftringere, oppilare,  vlcerarc,  conTolidare,  hmdi. 

T ema  vrrius  ed  pocenna  naturalis,  qua  medicina  ma ' 
gisvnummembrum^aliud,aucvnumloami  magis  q 
alium  regiae: ineo  aliud  d>n  alio  operaturi  vc  datfty' 
liw  reTpiac  pulmonem  magis  ^ hepar . dmiitteragarictn 
magis  reTpidrpeifcusdf  colocymit  caput  magis  q aliud 
roembrum:&condmt1fsde  pluribus  alqs. 

Qurta  virrused  potentia  naturalis  qua  efl^um  per 
fornum  occultam  duc  Tpedficam  in  toto  prcKhictt:v*t  utr 
tus  qua  medicina  ed  Tolutiua  ^ humorum  aliter  redudH' 
ua  aut  veneni  quomodocunque  expuldua  t vt  virtui  qua 
mcdicinaedToiuciuavemrts:vommua:prouPcactua  vri' 
cur:  Tudoris,&  veneni  be^oar. 

Vlterius  notandu,<^  medidnp  ex  parte  qualitatum  prt 
marum  reperiuntur  in  quadruplici  diffiTenra.QuxdS.rt. 
dteuntur  ales  in  prcmo.,QuxdS  dicuntur  tales  in  Tecddii 

Quxdam 


virttitt» 
(dt  qlia 
ccsmedl 
cinaraq 


Arberf 
har  dc  C 
^prselt 
pssquui 
godFla 
chryma 
cerui,d| 
qnc;^  vc 
cthic  p 
quocun^' 
^qCIrc 
(tdit  vc 
nenis  ac 
cipicor* 


GoO‘ 


' Dcniddoprocefliis  in  curandis 


9 


■ 

I 

i 


t 


X 

t 

t 

» 


Quxdamiii  tmio.Quxdam  in  guano:  vc  dlidum  tn  prt 
\ ” fno,fircundo,(crtia> vci  quarco.frf gtdum  tn  primo,  fecun « 

«lOfteroOiVcl  quano*  connmnfter  dt  humidic  SC  &cci$  di 
I ccnduntBc  cau£i  ommum  horum  eft  i quia  omnis  medi- 
• cina  alta  corpori  humano  occurrent  in  debita  quatiiatei 

aot  ipdtm  non  alurat:  fic  nrc  iprum  cat«£acic , aut  infrt- 
mdaidK:c.ftd  ip(um  conftruac  in  fua  complexione,aut  ip> 

( lim  akerauSi  primum, medicina  eil  temperata : vt  capti ' 

luf  vmerit,citrum,i&.*  huiurmodi^ialctrar,aut  alterar  OC' 
cuUf,quia  non  manifri^eabrque  raiiocimoivel  inanif^ie* 
Si  primum,  ril  primtif  gradus.  Ec  dicitur  non  mantit<' 
fte&c.  quia  dato  quod  caliditaspnmt  gradus  trahat  ho< 
mintfn  extra  lairtudincm  iamcarts:  vt  tenuit  Gentilisinon 
camen  fic trahit  i vc  illa  cahdicas  vetfrigiditasabfque  di' 
ILwfii  percipiatur;  vt  quia  video  ex  caidre  mdutflo  vrinS 
ttntfborem,puirum  vtloaorem,  iprum  Hnculofum.  & in 
hoc  gradu  caliditaiis  reponuntur  ^ilnrimim.chamomil  > 
huturmodi.  $i  mani6r(le  alterat  hoc  cripliater  i vei 
cum  tendentia  ad  corrupttonem.vcl  non,  vel  medio  mo  > 
do.  Si  primum,  eft  quartus  gradus  caliditatis  in  quo  gra  > 
du  pomiur  fcamonea,euphorbtum.Si  vero  non  cum  ten- 
dentia <SCc.  (ic  eft  fecundus  gradus  in  quo  gradu  calidtta 
sis  reponitur  cinnamomum.  Si  medio  modo . iic  efe  tcr> 
nus  gradus  in  quo  reponitur  gariophylus.De  quibus  dari 
iblent  hi  verfus. 

Primus  dicatur  in  quo  fenftis  non  dominatur  • 

Senfibus  zquaco  gaudet  natura  fecundo. 

Tertius cxcediiffed  cum  tolerantia  Ixdic . 

Deilruc^tor  fenfus  neiett  procedere  quartus . 

Circa  quos  notandum  primo  q»  'e&tftus  certtf  triplica- 
tur fupercf{i:«flum  pnmt.tSi:  in  quartus  quadrupUcacurcp 
teris  femper  panbus. 

Secundo  ^ medicina  tatis  io  fecundo  in  debita  quanti- 
tate talem  ciK‘aum  perducit  i qute  it  adminiferarrtur  in 
snaiori  quantitate  inteniioremmiftitm  producerer  vt  in- 
fM,*deqiianctcaeedicciur.  Ex  quo  intern  poceil  q>  talis  tn 
prtmo  per  augmentum  in  t^mitate  poilet  producere  ei- 
icifeum  ulis  m fecundo:&  tic  de  hoc  infea . 

, Tertior^  auihorcs  noferi  his  gradibus  ailignauerunt 
flMniioncsurat^cuilibeteorumcorrefpondemtres  man- 
Goocs:prima,fecuda,iertta:quasGalen.  centp  iliechni  per 
stomeros  ckclarauic . Vnde  dicimus  harc  medicina  cfe  ca  > 
Itda  in  prima  manHooe  pruni^tn  fecunda . aut  in  tenta . SC 
confimilucr  de  alqs . 

" ' . Q^rio  cp  aliqiando  rrperuur  diuerfitas  in  graduatio- 

•emediemarum  imer auihorcs  ooihos:  quia  aliquando 
vous  ponn.exempli  grana, cepe  calidu  in  tmio:  vt  Auic. 
in  cento  canon.Galcn.  vero  in  quarto  vt  infea  de  iimpUci 
tnrdicma  * Vnde  hoc  cafu  debet  hoc  modo  conciliari  per 
Bnaniiones;quu  Autc.pofuic  ipfum  in  fine  tertix  maniio- 
nis  tcnhgradus.GaI.  tn  principto  primxmaniionisquar 
tit«&iilaabinuiceromodicum  diitant . famofion'  tamen 
..  « femper  adhxreas«Hfeo  igitur  robacut  ad  fciendummedi- 
cinarum  gradus,  & manliones  graduum  i quomam  aliter 
medicinarum  compofino  fieri  non  potefe : vt  ex  fe- 
dicim*-  ^fibus apparebit  magis.  Scias  etiam  cp  duiU  difcordia 
Bcuadnoiiuam  manlioiusiimpbcis. 

“‘J,  * Q^VIUVS  habitis  cum  his  quxdidb  fune  in  prx- 
* femi  capitulo,  cum  ad  compoiuionem  medicinx  venire 
qpptet  incipiens  ab  aUeratiuiadebet  medicus  in  mne  fua 
^ I ^ ^ rccoUigerc  intentiones  omnes  quxHbi  videmur  nrcriia' 
ftoltun  rfpcowderandxinremocioneubs  vel  lalis  xgntudims. 

habito  tamen  primo  rci^tflu  ad  virtutem;  cunis  litbfean* 
ciamounc  Aipponamusconilanicm.  Etprrmaruroitura 
quancitatcxgniudinis  in  fe.  Secundaa  materia  xgtitudi- 
- nts,vtquaUute,quan(tute,fiibfeatia.Tcniaaloco.Quar 
la  a tcmpott.Q^ta  a natura  membri;  A tpituscoUigan- 
tta^Sexra  ab  his  qux  confemiunc  vel  dilfenisunc. 

Ec  propter  pnoumimeiuioneia  deba  medicus  iaiae. 


ce  fia  cum  arhfidoia  comnfhiratione , vt  fitpria , fibibot^ 
primum  featuere,^^  medicina  cora  conficienda  debet ele- 
uan  in  gradu  tantum  fecundum  q>  prxternatutalis  dtipo- 
ficiofupra  nituralemelruacurivc  fi  prxtcrnacuraliscleuat 
per  duos  gradus, &mcdicini  per  duos  gradus.Itcfi  xgn- 
tado  efe  forcis,&  medicrm  debet  eflcforrt8,fl  debilis  debi 
lis.&fempcr.pportionabiluer:&dehocinira.Echocad-  -*  m 

uene  <p  ficut  hm5i  alfignantur  gradus  in  medicinis  altera  ' i 
ciuis  dk  folutiutr  vc  infraiita  xgntudmibiis  gradusalTtgni  ; 

curivcdicaeurqftlla^gritudoefeinprimograduqnindu  .. . ^ 

cre  mila  accidentia  non  norabilr  perceptibilia, fine  nocabe 
beer  ixdenciat VI  c(l  eplmnera,aut  tertiana  pura  leuts.  Ilia 
vero  in  feamdo gradu  qux  inducit  acadencia  mala  nota- 
bibter  fedcncia: vt  efe  teriiaiia  d iplex.  I lia  ant  in  temo,q: 
inducit  accidenna  mila  mtilaim  nocabibter  Ix  dentia : vt 
tertiana  conunua.  Illa  vero  ut.4<^  inducit  accidentn  ma 
la  vehementer  dk  nocabilitcr  vald^  Ltdemia  aptam  breur 
corpuscormpereivtccaufonfortt.bc  cdnfrpAialTignari 
mtnilones  dl^.  vt  dc  alteraciuis  didhim  efe.Confidera» 

Propter  fecundam  imencionem  eligit  medicinam  con- 
trarix  qualirarirqtum  ad  primam  quaiitacB . primo  qtna 
calidam  frigidam  6Cc.  Secundo  propter  qntatemeligicl 
ipCtm  calem  qtum  ad  qiialiuiem  & vtrnicem  fecundamt 
ut  quia  refoluciuam  dkc.  SiIV propter  fiibibimiS  clign me* 
dtcmS  calem  fedidx  virtutis:  vt  fubciliactuS  incifiuam;  vt. 
fiefi  grolfa  rubtiltan(em:fi  vifeofa  incidencAdk  filV  magis 
&minu$  fubtiliattuam:vV  fic  de  alrjs  mukitudinem  et, 
grolbtiem  maiorem  & minorem  ipfius  maierieniuAi  ma 
tera  extfiente  multa  dk  groila  m pnitcipio  non  debent  ex- 
hiberi loma  fubciltflciuacc  apcriciuainam  fic  partes  calidp 
fubtiles  euacuarcniur  fiue  relbluerentur:  Sc  remanentes  in- 
eptiores fierent  euacuaiiom  fiue  refolutioniiquia  parces  ca  • 

Itdx  refolucx  dfc.tuuabanc  ct  refoluciont  groibrii  fcu  eah] 
et1om. V nde  Aui.pnma  quarci.de  cura  putridarum  in  ge--« 
nerali  prohibet  in  principio  mmium  aperitiua  exhibert . 

Oportet  eigo  in  redee operando  medicum  de  facilioribus 
ad  faciliora  rrafirci vc  Cermofinus  noller,  & ^^e(ue  deap  — . 

propriati8.ca.de  foda  feigida . fed  homines  oofert  cempo  . . 

ris  non  patiunturidd  cocum  tn  eorum  caput  rtuertitur;  fed 
in  hocconfeteiuca  non  fpernatur. 

Propter  tertiam  cbgie  medicinam  talem  quantum  ad 
tertiam  viriucctn;  vtqjia  xgricudoefeinpulmoncaur  in  ^ 

feomacho,auf  alio  loco  elegit  medianam  pedioralem  vel  * 

ftomachalem.  Itera  cx  hoc  comprxliendic  per  quam  vu  * 

medicina  exhiberi  debet:  vc  in  prxccdcnrt  cap. 

Propter  quarcam  moderat  medicinam  cledt2  propter 
tmentionem  fumptam  a qualiutc  matertp  morbit  vt  quia 
in  principio  non  debet  cile  tta  calida  Arfngidacommifec  . 
do  eam  cum  alu  qux  eius  caliditaicm , auc  cius  frigidita  - 
tem  remittat. 

Propter  qmSetigit  medicini,  vc  verbi  gra , qa  mebri?  > 
cui  debet  applicari  efe  rarx  fubilaniix  dk  dufeikibiiis  qu( 
prohibet  eius  difibluitoncmcxappbcaciooe  rosdicinx  ve  . 

Iiememer  calidxt  vc  commifcendo  llypttca.NS  cum  hc^ 
volumus  appbcarc  calida  refolucniMmatenam  ineoco- 
tentam  debemus  cum  hiscommifeere  ftypctcaipm  con- 
forrantta;<S£eiu$refe>Ujuoneai  prolubcnciaxvt  fpicamifpo 
dium  Sc  huiulmodi.  Item  cum  membrum  cU  dcbile,aur 
(rigidum  non  debemus  applicare  \xhememia  caUda , auc 
(rigida,quoniam  virtutes  exterminantur . 

Propter  membrum  colbgatura  deltncu  media»  C|uS- 
doip  mediemam  qux  conucniciis  cifet  mulcu  tlli  moHbo. 
vc  verbi  gracu,ifebre  rertuna  pura  rone  caumatis  cordis 
competerer  potus  plurimx  aqux  frigidx  qui  prohibetur 
propter  debibtaccm  multam  llomachi  cor  A alligari. 

Propter  vlcimam  imcmionem  cligu  medicus  dofim 
nsedicinxaUamdkaliamivt maiorem intuucmuteiimilk.  . ' 
(orut>rcm:minorem  in  pucritta  fimiliter  <3c  debiltortm. 

Sim^er  rcfpciflu  regiminis  tcmporiadkc,  vt  io  hycne 
Ptadctci.S.  B 


Tranatus  1« 

(cMttorem  debiliorem  tnxthte.  ErAioaio^deiliftdt' 
cendum  • 

Ec  ficitt  didhrni  eft  de  aftenttutKita  de  foluttuti  dicen* 
dum»  Vnde  prtmo  debet  cfle  medicus  comme furans  §rrta 
lem  argrtrudtmi.(|i  H fonisfiient»  cum  forti  medtcina  fo' 
lutiua  rft  aggredienda,  vt  verbi  gracUiqun  ciHunola:  fU 
nedicb  tim  debet  cum  eradicactuo  procrdere.Non  emm  lotelligo 
fortis  fo  mediciium  Tortem  foturiiiam: quia  etiam  fimoCii  (cdquta 
lutionif  matenam  Tubitoextirpattauc  apra  eflexcirpare  (eu  vince- 
qu3C«  re:ficutPlatonemdictmutSorte(t>rttorcm:immofnma- 
teria  venenofa  debemus  cauere  a mcdirin»  venenofiricd 
de  hoc  infra  magis.  Oebet  fecundo  confiderart  qualitas, 
quSneas,  fiibflaniia.QuIicas  fi  eft  calida, cholertca, eligit 
mediciiiam  euacuatiuam,  vel  euacuancem  choleram  • Si 
phlegmatica:  euacuantem  phlegma  Sc  huiurmodi . 

Qinntitaj  quoniam  fifuenc  mulra:de  cuius  multitudi« 
ne  timeamusil^nm  a principio  fortiter  euacuaraut:  ft  oo 
multa  Ac. digerimus  prius:  deinde  euacuamus  • 

Subfbintta:  vt  quia  fi  groffii:  vtTcofa  Ac.  eligit  quae  ma 
lenam  educit  gro^m:  vi  pilulas  de  farcocoUa  Ac. 

Similiter  locum  vt  in  capite  A (ueni  phl^tna  cbgii  co 
lo^mida  quaea  propnetatea  capite  euacuac  • 

Tempus  vc  cum  ararttudofuent  in  principio  non  com 
petunt  (iorru  tantumjicut  in  flaru  aut  declinatione:  quan- 
do Icilicec  materia  efi  bene  digrfla. 

Natura  membri  vt  fi  fuerit  pnncipale  n5  debemus  rua 
cuare  in  vna  vice  5^.  vt  (upra* 

Similiter  fi  in  flomacho.Pnmo  quia  flomachus  efl  m?- 
brum  debt1e.Secundo  quia  fbitim  medicina  attingit  mate 
riam  non  debet  dan  fbrtissimmo  nec  a propnecate  eligen 
lem:  vt  per  talem  eligatur  ralis  labonofir  rolurnst  A eft  ca 
non  Auic.  decimatertta  rertq  de  cura  a^tis  flomachi. 

Similuera  colligatoiquta  cum  comprehendit  matenS 
cuacuadam  cK  in  gibbo  hepatis  A gibbus  colligatuscfl 
vqsvnnxquxritnclocaeuacuationis  exhibet  dturettea: 
A ii  in  concauo  educentia  per  mceflina:  vt  Tupra . 

Similicetexparterorumqux  confeniiunt  Ac.  qun  in 
xtatt  pueriene  datur  minor  quantitas  Ac.  Et  coiifimilirer 
de  altis  dicendum. 

medicfe  ANTE  A M autem  traAerur  modus  compoft 
curiuicl  *'0”***’'f<l*^”**^w”’*^'''“*cf***P*'*'^''‘l*  fumcaufx:^ 
imfccan  componi  habeSc  ex  quibus  parebit: 

^ quare  hxc  vel  illa  medicina  compofitionem  ingrediatur. 

* Prima  cauia  efl:qtiomam  in  vna  ntedicina  fimplici  o^ 
inecmiones  qux  in  mente  medici  confurgunt  per  eam  fim 
plicem  compleri  non  pofTuntiquandoqi  enim  intentiones 
funr  cnncrarixivc  quia  xgruudines  funr  contranx.aut  qa 
accidens  vertens  ad  fe  curam  conirartatur  morbo  aut  cau 
fk  eius.  Exemplum  primiivt  /iquis  pareretur  xgmudine 
frigidam  (lomachi  A calidam  bepatts.6xcmplum  f^n- 
difficui  in  colica  fbrnlTima  fupra JSed  d cum  limplfci  c5- 
plcri  pofleminon  eligat  fuper  illam  medicinam  compofl- 
umtvt.  a.can.  A.  r.  primo  capit.  Ex  quo  tnftrtur  alqt 
panbusicpiSco  compoiitx  medteinx  (um  ex  paucioribus 
(impliciburtanto  commodiores  A luuamiores . nam  qn 
tot  adinuicem  componuncur,indigent  qh<^  (rrrnematiitei 
A era  fnrtaile  acquiritur  contraria  operatio  ei  quod  inten  - 
ditar:fiait  intheriaca  efl  videremam  primo  fhipefacir:  A 
cum  fermentationem  reccpertr,calehiCTc.  Dande  poft  laU 
fermentatfonem  inuenitur  in  ea  forma  vna  (jux  non  reAiU 
tac  mrrho  fiiorum  mtfcibiliumihoc  el^  quantum  ex  pane 
formantm  mamfitfbrum  tpforum  (implicrum:  vt  de  virs 
bus  cordts.cap.de  medicinis  cordialibus  componttt.nec 
huhitmodi  caufa  imientri  poteflalia  quam  qut^  facit  ex- 
perientia. Vnde  Auic. f.can. capi. I. Propter  quod  melior 
cfl  experta  non  experta.  V ndc  iuxta  l»oc  habe.  quando 
Regula*  eandem  medicinam  meadem  difbontionea  pUinbusau- 
thonbuacoUaudatam  imieme«:tHi  fummx  colrrp  debeat 
A pro  experta  habfanin  A fit  Qcut  regula.  Exquibastn* 


Cap.  III. 

fiettur  ^ verifimtle  caiflht^  inartiSctoft  comporatm  qiH 
tnomnu  fua  recepta  mulca  a multa  fimplicia  fempadm-  ErratSi 
uicem  aggregant:  Amagia vertas  corrclarrf  ex  fequemi-  medici» 
busapparebit.  InfenurterciOitpmuUocligtbiliusellrc-  n^lmf 
cepcis  patris  noftrorum  adhxrere : quia  eas  experti fum  Q fbone. 
ip&s  de  nouo  condere . Vndctevcincon&^ioncrecc- 
pearum  minime glorteris  hortor  vt  rooderra:  led  deami-  receptu 
quis  magis  quam  de  re  confidere.  (^anx) 

Secunda  caulatquomam  aliquando  pgemus  aliqua  me-  antiquo 
dicina  quam  uolumus  membro  adhxrere  aut  adtmerioni  ni  fumt 
penara  re:  A nlis  per  ft  non  cft  fuSiciens : vt  cum  fic  ficca  du  prio. 
dura,vc  coallusieam  cum  cera  qux  hteie  ipfam  adhaere- 
te commircemus.Item  cum  ea  acaumtvt  cum  eo  ad|>ro- 
fundiora  penarec.Sfmibter  cum  ereplailns  facTr^cx  radt 
cd>ust  vc  diflcndamur  melius  radicet,A  adhxreanc,  A a<f 
profunda  pcnetrenc,ponimus  pii]guedines,oleum,acrco. 

Tertia  cauia : qua  aliquandopgemus  aliqua  medteim 
violenta:  vt  fcamonea:  A ea  fbla  vtinem  pofliimus.  Vnde 
admifcemusei  qux  malitiam  fuam  tollant  A corrigane* 
videMcfiiede  Tcamonca  Aalfif  medicioit  laborioieroU  I 

ucruibus.vbiclara  Apulchracxcmplainueni^  Ecficut  1 

de  violentis  didhtm  cfl,ica  de  optatis  tmelligcndum:  nam 
cum  opio  caftoreum , cum  hyorcyarao  aliium , cepe , fe- 
men raphani : cum  contcdius  mandrageux , abfimhium 
Hnapt  Ac. 

Cb^ra  cauia  i quia  aliquando  volumus  i vt  medicina 
operetureflfetflus  comrariorvtqirefbluat  A feyprica  fi- 
ue  repercutiat.fic  admifeemus  calida  rerolueocia:  A frigi- 
da feyptica:vc  in  augmencoapofteimtum  ponimus  cha- 
momillam>abnnthtum,vcrefbluaniiro£is,Arandalos,vt 
flypcicenc  A repercutiant. 

Quina : quando  per  medicinam  incendimus  expelle- 
re venena  multa  indifitrcncer  calida, frigida  Ac.  A eis 
indificremer  refifbit  t vnde  eam  cura  diuerfis  medicinis 
componimus:  A hxc  fim  cauia  compofinonis  theriaex. 

Sexa:  quia  aliquando  pgemus  medicina  calida  in  ter- 
tio: A ad  propoiltum  noferum  eam  non  inuemmus . vn- 
de commtreemus  calida  in  prtmo  cum  calidisinquartot- 
A (Ic  habetur  ulis  in  tertie.:  fed  de  hoc  infra  magis  in 
rpeciali. 

SepHimaiquta  aliquando  intendimus:  vt  medicina  ar- 
det  in  loco:aut  prohibeatur  eius  relblutio:  cum  per  mul- 
tas digefeiones  cranfire  debeat,  vnde  ei  commircemus  qup 
Eactam  eam  urdare:  A prohibeant  nus  ciiam  refoluTio- 
nem . verbi  grata . aim  nMdicina  quam  volo  tardarrin 
hepate  commircemus  femen  raplanuquoniiam  femen  ira  - ^ 

hft  ad  contrarium  medicinam  hepatis : quia  raphanus  re-  ^ 

fpicit  Aonuchum,  velosetus.  vndecnhacdiuerfioneti-  ' 

tubai  medicina:  A moram  in  membro  contrahit . Exeni-  * 

pium  fecundi : quu  cum  per  mulas  digeAiones  mrdki-  | 

itatranfirehabeac:  Acxhocderiuirefblunonedubitem,  ^ 

pono  cura  ea  qux  erus  refolutiofiem  prohibeam  i propter 

quam  caufem  opium  poiucur  m theraca  quinto  canone.  1 

primo  capitulo  • i 

O^ua  fuit  medicinarum  ronferuatioi  nam  quxdam 
humida  frim  qux  ranone  Atx  humiditaiis  creo  putrefiunt, 
nifi  cum  alqt  commifeeamur.  verbi  grana.  (in^ iber,  my- 
rabolani, clKbuli  vindesyAhuiufmodiqux  conferuiri 
non  podunc  nifi  cum  Tyrupis Aalcjs  commifccamiir , Et 
nmiliter  plurima  alia  cum  naellc  componiTtur:  vt  diutius 
conferuan  poi&nt . 

Nona:quu  aliquando  vna  medicina  indiget  confortan 
te,  aut  acuente,  aut  dirigente  ad  membruma  quo  vola- 
mus euacuare:  vel  quod  imendimusalteiare,  fet:  confor- 
tare. Propter  pnmum  cum  turbfrh  commrfeemtts 
ber.  A dicituraus  calcar . fimiliter  fal  gemma  cum  aga- 
ricotpropter  fecundum  AcrcadasCommifeanuscumhts 
cum  gilbus  quxrirous  a capite  euacuarer  A propomo- 
labtiitcrdc  abis  habesiubusrefptdlttm  ad  alia  membra.  , 

Vbi  ' 


m m n 


Demo  J^rproccfliis  in  oirandis  a^grituf  " lo 


I ‘ VUtimentiotS<fum<^hufoffno(lf  compofinonortpo 

* * tfftc6ttrnicnteriwini/2apropornonecadcnrc(mrrntn' 

plicwqux  proportio  dl  <^plcx.Q»dam  fbrmx  ab  fofu 

* tsicimi  dtctmtis , rcamorwa  nocn  cordi^ammac , apcnc 
oniioa  venarum  &c*&  tunc  oppotumr  ei  atnbra  qup  cor 
Cd(dbrar,crYilal!us  qui  tnfri^d3r,gallpquf  condnngut. 

‘ Afia  (orm;  fpectficx:  vnde  propter  primum  pommus 

* cum  a (picam,  properr  (ecundumy  camphoram,  propter 

^ cmium  > dragaganthum  vei  maftichen . Et  hxc  (ecunda 

* proponio  inuenta  edcxpertcncia&philorophontm  reue.' 

^ ltdone:&  dc  hac  non  certet  prolixare . flare  enim  debe.> 

mus  au ih orum  authohtati  foii . Hc  iflam  proportionem 
podumus  per  areolas  Autc*  & aliorum  venari:  d£  hxc  efl 
vera  Si  opportuna  compofluoadquam  pauci  refpfaum. 

. , Ideo^  compofirioncs  noux  non  ftim antiquis  adpquSd;* 
Btmplf  - ffgQ  Y(  probatos  veteret  fequaris.T rrt  la  efl  ^spor 

rio  quStiiatts  de  qua  infra  fuo  loco  dicetur.  Ex  quibus  itt' 
frrtunq»  oponct  bonum  compofitofem  bonum  ede  fim- 
pliciflam  X Si  non  paruam  habere  de  lccur>da  proportione 
sbiDcdt  fiociciam:&tuadhocconfidcra. 

M necer  Sed  flatim  dices,  habeo  ex  diidtscaufiscompofTctonrt 
qiare&dmplicia  compofitum  ingrediuntur  i fcdair  de 
vno  plus  ^ de  alio  ponatundic  ob^ro  huius  caiifam. 

Secundoquarealiquando  plures  medicinas  calidasaUt 
frigidas  eiufdem  gradus  Si  quannratis  in  eodem  compofl 
to  ponimus. cum  videatur  vna  TulBcere . vr  verbi  grana. 
I*.  cinnamomi : galange»  ana.5.v.  fimilitcr  chamomillxt 
meliloti.  ana.M.j. 

Adprimum  dicendum  tpadignarecaufam  quare  prx.' 
ciletamumdc  vna  medicina  ponitur  in  compodro  &n5 
pltised  impodibtle:  nam  cum  medicus  non  pofTii  habere 
pundtuatem  notitiam  de  aegritudine  quantum  ad  ciiis  mc 
iuram  prxct(am:dc  nec  caufiim  aiTignare  poterit  quare  iS 
eum  prpcife  Sic.kd  ficut  contedtura  arcidcialt  de  menfura 
argntudinisnomiamhabet,nccome(fluni  amdcialicau.' 
fim  reddet  quare  plus  de  vr>o  Sic.  Si  fecundum  hunc  mo^ 
dutn  plures  caurxafTigruripoflunc. 

Pnma  fumimr  ex  parte  indigentip  maiorisaut  mtnont 
jpfiu$medicinx:nam  de  tlla  plus  in  compofito  ponendii: 
cuius  indigentia  efl  maiori&hxc  efl  qux  prmctpali  tmc.> 
rioni  medici  fecundum  pfunmiim  corrcfpondet.Eta  me- 
dfcisbaitsdictcondieuit.  vndebaf!snone(l  aliudquam 
tcBponc  oiedidna  (imptex  ucl  comfmfitayper  quam  primo  Si  prin 
crpaliter  Si  magis  per dettur  intentio  compofirorfr:  vnde 
«■cTOfu.  jinci  fine  cofla  fuper  quam  erigitur  figura  dicitur  ba 

Hs.tta  Si  medicina  qux  primo  cadit  in  mente  medici  cum 
qaa  pnmo  compicc  imcncionem  fium  dtdtur  bafistiiiper 
quam  exigitur  toium:qura  medicina  compofitat&ficirc 
deficiente  bafi  defide  figura:  na  & deficiente  medicinas) 
cfe  bafis>dcficit  medicina  c^pofiia  totaliicr  Si  efl^^u  (uo. 

Ex  quibus  tnfertur.prtmo  cp  alijs  paribus  plus  de  medt 
ctnaquxefl  bafis:  debet  pom  in  recepia,quam  de  aliqua 
■lia.&  maxime  quando  bafis  non  efl  multi  nocumfti  vel 
pertculiiquare  oportet  en  cafii  vt  adiuuans  bafim  fit  ma  - 
•oris  quantiutis:  vt  patet  incompofitione  theriacx : nam 
fetfis  in  ca  rft  trochirci  de  viperis  qui  (unt  alicuius  Si  (acis 
tnagni  periculiiquia  piir  no  (unt  bene  fecunificut  fune  iro 
cbifci  de  (quilUiquare  de  trochifeis  de  viperis  ponitur  ijti 
tts.  i4.aureorum:6L*  de  crochiTcis  de  rqinlla.4S . Hc  fimili- 
ttt  vIm  fcamonea  cfl  bafis  propter  eius  nocumenia^dlfperf 
edum  deadiwuamibus  ponitur  plus  SCc. 

Isfenur  (ecundou^  non  debeamus  confidere  de  iherra  - 
ca  qnc  apud  nos  fit  propter  ddie<fcum  bonx  bafis . 

iniemtr  leniotcum  (biuciua  (altem  laboriola  fine  mul 
Corum  aoeamcncorum:&r  pertcuIoCiqux  ingrediuhtur^) 
Im/7  de  ipfitdebetpdi  minor  ^titas^^adiuuStibus  Sic» 

’ Infrrrurquartot^deaUeraciuiscamum&foluriuts  be<> 
fiCdtVlis  efl  eooncra:<&  tu  confidera . Et  confimiliia  vbi 
ntnor  mdigenCBtfiiinui&c.proponionabiUicr.  Vndep. 


frgufa  tenendum  ficut  rntenliones  tn  mend  ttiedtcf  ad« 
inuicem  proportionamur  fiue  comparantur»  fic  Si  medi«' 
dnx  ds  ^feruiemes  in  quSritate  Sc  virtutibus  ac  alijs 
portionarifiueromparah  debent» 

Secunda  cauCi  Tumiiur  a fortitudine  fiue  debilitate  me* 
dicinx.  Vnde  quta  cfl  debilis  virtutis  augemus  eius  quan- 
niatem:  vr  quantitate  Oipplear  loco  debilitatis : & de  hoc 
infra.  Vnde  quia  tola  debilis  efl  vircuttSjCius  quantitatem 
in  compolitis  multiplicamus* 

Tmia  fumiiur  a fubflantia  medicinx:  vt  quia  denfiof, 
ranor:nam  minus  de  denla  alifs  panbus,dt  plus  de  rara  ap 
ponendum  cfl:  Si  caufe  pata  ex  duftis  * 

Q^iarta  fumitur  a funofitare»  vehementia»  benignitacry 
rrmtirione  medicinx:  vnde  de  ^riofa  minus:  vt  de  fcamo 
nea.de  \'ehemcti  minus:  vc  de  euphorbio»de  benigna  plua 
ut  de  m5na.de  remiflbri  p!us:ui  dc  chamomilla:rofis.^c* 

Et  hxc  eaufa  quarta  aliqualiter  (ubftcuda  coprphrdi  p5t* 

Quinta  propeer  firaititudmem  plurium  in  forma : qu3 
plures  comparticipationem  vocant:  vt  quta  plura  calida 
ponuntur. verbi  gratia, m vna  recepta  flomachali  poneni 
abfimliium,m?iha,ganopliyli»  raafliche:  lignualoesdTc. 
tunc  in  hoc  cafu  debet  poni  modicum  de  vnoquoqt  i qm 
ifla  multum  multiplicata  calefaciut  multum:  Si  fi  fuerint 
omabilis  quamttatts  calefrcient  vitra  fecundum : qm » ve 
duftum  eft,augmentum  quantitaiis  facit  ad  augmentum , 

Si  imenfionem  efTrdius.  V'ndeitcru  fi  panerisadmoneo  t » 

Vttiimiilciplicaiionetoifimpliciumnondeledterisidlrau 
diob(ecroAuic.inpnncipio.a.(S:,».can.primocapitulo 
circa  finem. vbi  inquit.^Et  parum  medicirarfi  meliiii  efl  u 

plurimo  earuiniuteiiiioncvna:5r  dixit  in  intentione  vna 
quia  vt  diVtum  efl  propter  duicrfitatcm  meentionum  quf 
pcrvnam  folum  compleri  non  poffiint.  Sed  ramen  ex  his  Paua  - 
collfge:qiitapaucirasfibipbcct.Qirantumemmtnpiuri-  tasl  me 
buc:& quare  in  ommbustncftionibusfimplicem  fyrupff  dicamc- 
acetofum  Auicen.coIlaudac . Quaniumueaqiiam  hordet.  torii  c6 
QiiantumqimagiflerHippo.ruoder^imtne  acutorum,  pofitioc 
ptf Qinam  hordeaccam.Qtiantum  Gal. melicratum.  Quan  fedtSda  • 
tumue  confc(ftionem  de  manuaivt  infra.Paucis  ergo  fi  po  ’ 
te*  contentus  fisobfecro.V^nde  imaginor  latitudinem  pfc  Medica 
(frionts medicinarum  tam  fimpliciumq  compofiiarum  mrag- 
eHe  vmformirer  diffbrmem: A q»  medicina  fimpfex  ohti.  fedlifU- 
neai  extremum  perfeiTriomsicum  Auic.  dicatalrero  loco,  ma  quf, 

Ht  non  eliges  aliquam  fuper  eam , Si  confequemer  ficut  in 
latitudine  entium  illud  efl  perfedbus  quod  magis  partici  - 
pttfimiliiudinem  prtmx  cnufx.  fic  ilia  medicina  fupple 
alijs  paribus  efl  pcrfrdrior:  qux  magis  appropinquat  me- 
dicinx fimp!ici^c.&  hxc  talis  efl  qux  eft  minus  compo 
fiia  femper  alifs  partbus.Exempla  parent, vc  infra»quanto  1 

ma^s  fimplicitate  participat , tanto  melius : & tu  ad  hoc 
confidera.  Sexta  cau(a:q>  proptermtilta  iuuamenra  mul.'  ; 

tipiteatur  medicinx  quantitas  m compofico.verbi  gratia 
agariciiseflmultorum luuameniorum. propter quodCe- 
moerttus vocauiteummedicinamfamiiix.ideoetus^ci-  f ^ 
tasin  compofito  muItipiicaiur.Similiter  econcra propter  ! 1 
pauciutem  iuuamemoru  minoratur  medicinx  quantitas.  !' 

Et  hoc  toiuinrelligi  habet  rerpcdhieuis  quod  rftefVemuI 
torum  aut  paucorum  tuu3mfiorum,paual  de  ea  in  medi- 
cinis copoficis  ponitur,mfi  ea  pniicrpaliter  de(eruirec  inte  » 

tiont principali, vtfupra.  Septima caufaidi^iuitcanonpo  j 

fitusliipra,  <^ia  per  fitum  Si  diflantiam  membri  oportet 
medicinas  in  quanitate  augerc»ut  fupra  exemplificabitur 
de  medicinis  pulmonis  qux  ad  ipfum  per  viam  flGi  tran- 
feum.&  dicitur  per  viam  (I6t,  quta  non  ficoporta  multi 
plicare  rnedianas  qux  ad  ipfum  per  tracheam  aneriS  trS- 
fetint,  qm  tales  per  hanc  viam  non  tot  tranfmutationes  Si  ^ 

aherationes  recmtuiK.  Oiftaua  c5  augmfti qtitatis  medi.' 
dnx  in  compofito  efl  fubtimicas , Si  notabilicas  efirtflus» 
ficucabfinchtumin  pafTionibus  flomachi,d^Ocechasin  ' 

pafiionibuscercbri.Econcraminuuniur&c. 

Praaica.S.  B q 


Traflatus  R •*  .- 

^ Nolti  cnHa  ♦ qara  qnan<|o  in  vna  mcJicrna  eft  aliquod 
fuuamencum , 6C  illud  idcm  rrpcritur  in  alia  qux  ponitur 
in  eodem  compoiito,&  illa  alia  propter  aliam  caufam  po 
im,tunc  eiua  quantitas  diminui  debet . vt  verbi  gratia, 
tn  eodem  compolito  ponitur  gaUnga , 5^  cinnamomum 
cum  fini  in  iuuamento  vno  conucruerect  ftomacho,  licet 
non  fint  omnino  emrdem  virtmit,hinc  earum  quantitas 
non  drbet  multiplicari,  fcd  mmui,  nam  galanga  «ponitur 
ut  reaggregee  paries  (lotnachi,cinnamomumjUt  llibuliet, 
«Sfaperiac. 

[^cinia  caulatquia  quando  in  medicina  eadem  repert* 
tur  nocumentum  mifium  cum  iuuamenco , tunc  pom  de« 
bet  de  ea  partta  quantttas*verbi  gratia,  femen  raphani  no' 
cet  (lomacho,<&  intendimus  per  ipfum  inducere  vomitu, 
de  eo  debemus  dare  modicam  quamitatem . 

Vndecima  catila:quSdo  tn  medicina  copofita  fum  alis 
medicins  qux  deleniiunt  virtuti  aliaruin>&  ipla  medici  < 
na  de  qua  fermoeft  vtilior  opcrarionud^correAiuamalr- 
tiarum  multarum  aliarum  medicinani  in  compofito  pofi 
larumtdcbec  eius  tmneitas  multiplicari  6c  augeri . Nam 
videmus  q»  in  conxtfltone  pilularum  confeifbmtm  ab  au 
choribut  noflris  raro  ponuntur  corretfliua  aliorum  foluti 
uorum:(cd  tn  fine  dicunt  aloe  ad  pondus  omnium:&  cau ' 
la  i quoniam  aloe  eil  omnium  aliarum  medicinarum  coT' 
Aloe  rcifior  bonus, vt  Mefue  capitulo  dealoe,&  hxc  corredlio 
oIU5me  non  poceft  fieri  folum  per  remittentia  & debilitantia,  fcd 
dicame  oportet  vt  fit  prohibentia  nocumenta, qux  prohibitio  no 
toru  cor  videtur  pofie  fieri  nifi  ab  xquali  in  virtute:  quare  oportet 
rciftor.  vt  additio  fiat  fcojndum  eandem  quantitatem,  ideo  dicc' 
batur  ad  pondus  omnium,  fed  de  hoc  infra  in  orarto  capi 
rulo.Et  pro  ifio  videetam  correlarcaqux  pouta  funcin^ 
fra  in  fiix  tractus  quarti. 

Ex  quo  patet  refponfio  ad  primum,  quare  rcilitet  plus, 
quare  mtnus,5:confimiltter  patere  poi  reCponfio , quare 
xqualirer,quia  ficui  ex  maiori  &c.plus,ex  minort  mimis, 
iic  ex  xquali xqualiter. 

Ad  fecundum  patet  ex  diVtis  quid  dicendum:  nam  da « 
toq»aliqux  medfcin;  fint  fqualis  virtutis  quo  ad  abquat 
qualitates,vt  quo  ad  primas  vel  fccundas,non  amen  quo 
ad  teriiasaut  quarras  fiue  occultas  fimiles  fum.  Vifum  cfi 
emm  interdum  chamomillam in  membrum  operari, 
non  melilotum , quandotp  econtra , & ideo  medicus  hoc 
ignorans , vt  confequatur  eifeiThim  quem  intendit , ponit 
vtrunqi  (cilicet  chamomillam  Sc  melilotum.Er  Conlimi' 
liter  de  altis  dicendum,licet  quandoqi  cau(a,quare  chamo 
milla  in  membrum  non  agic,meliloium  autem  fic,  fit  alia 
quam  qux  diclaefla  vtnuie  occulta, dbfcficonfuetudo 
N3a  c5  applicaciomschamomillx&nonmelilott.  Vndeab  eo 
liietisno  quod  confueu  efi  natura  non  patitur.  Propter  quod  Auic. 
patitur  • quarta  primi. primo  capitu.  docet  huiufmodi  medicinas, 
vt  chamomillam  melilotum : Si  fic  alter natim  fupra 

f membrum  poni  debere  » 

Ex  quibus  ficadinuicem  colleaishabetur  primo, qua  ^ 
re  hiic  compofi tfo  medicinarum  inuicem  necefiaria . Sc- 
R^cepcf  cado,quare  fimplicia  incompolicuponuiiturTertto,qre 
apsi  fcp^  plus  ^ vna  q de  alu,quarc  minus,  quare  xqualiter. 
bfianos  quo  patere  poiefi  modus  compofiiionis  aliqualiter 

excogt ' receptarum, quiquanquamdiflialuficaiapicnubus6aci<' 
sacf,ma  le  comprxhendi  potefi . 

gna  ex  Hx  quibus  non  vereor  inferre  q»  recepex  tn  apothecis 
pane  ca  ordinatp  funt  fecundum  plurimum  cafualet,&vt^rius 
fuates*  loquar  fortunalcs,qihxgris  non  raro  fiortunara  prxbcnr. 

Infertur  fecundo,  q>  non  debent  iuuenet  medici  verecu 
dari  fhidere  receptat  tn  eorum  fiudiis,  &eas  fic  confedas 
rumot,  in  apotheca  portare.  Debft  enim  dominorum  legifiarum 
grauifiimos  mores  fequi,  qut  tn  qualibet  minima  pei icio' 
ne  prius  libros  conflilti,&  non  aliter  refpondenCf&clten  * 
*? fciiptis.vt  collegerunt  confilia  exhibeae , magisqi 
I«ct5<P  cum  de  praiofiorircfc  interponam. 


' • Cap.  III. 

Gc  pro  complemento  eorum  quxdidb  ftmt  &dfctbf» 
notandum  pro regula,&6idt ad declarationemGalen.de' 
caufiscomponendi.c^aliquando  vna  medicina  peraltam 
remittitur  in  gradu  fiio,  & confimiliter  incenditur:  qux  re 
miitio  Si  intenfio  potefi  dupliciter  contingere.  \'no  mo« 
do  per  admtfcionem  fui  comrarq  tn  forma,  ficuc  cum  cA«- 
pommus  calidum  cum  frigido.  Secudo  per  admifiionem 
fibi  fimilis  in  forma , vt  cum  calidum  remilTiut  additur 
cabdoimenfius,ficuccumaquatcpida  cumferuenri  mi« 
fcecur,&  eodem  modo  de  tmenfione  dicendum.  Vnde hic 
non  difputaciucprocedens,  fcd  mere  pofittuetibi  infcnbS 
qux  veriora  credo , nam  in  liac  parce  illi  venerandx  opi« 
nioni  quam  approbat  maximus  mcdicinx  iHuminaror 
Petrus  Paduanenfit  nofieradhxreo.qirp  dufcit  amhonmi 
raagisconronavideturprxfcmmGale.to.therapeu.  El  . 
ex  principiis  philofbphix  fuppono,5:ex  Auic.qmmota> 
none.primo  capiiuIo.d(rex  Aucr.  quinto  colliget . <>  cum  ' 

medicina  mtnus  calida  additur  medteinx  'magis  calidx, 

magis  calida  remittatur , Si  fecundum  q»  maior  efc  di^  ^ 

fiantia,fccundum  hoc  maiorefc  remilTio,  nam  minuscate  ^ 

dicitur  participatione  conrrani,d: experientia  tttamad  ' 

hoc  bcic.vt  de  aqua  tepida  &c«  ^ 

Nota  tamen  q»  hxc  commifcio  fiue  focietai  debet  fieri 
d£  inteiligi  cum  debita  qua  notare  vtriusqi.nam  fi  vininn 
debile  in  media  vel  xquali  quantitate  cum  fom  vel  poten 
cicommiTceturtpfum  remiccir.fi  vero  in  minima  quanti <• ' 
rate  vtldcbtli  addatur  fom  ipfum  non  permutabit  a fua 
fc>rtitudine, quoniam  propter  paruicatem  (ux  quamitatiai 
non  habet  proportionem  aiTcionis  refpet^  illius , tamen 
fi  commifccmue  piper  et  crocum  tn  xquali  quantitate, ye  ■ 
mictmir  calidicas  piperis,  vt  verbi  gratia , ad  fccundimt 
Si  croci  calidius  ad  fecundum  eleuacur.S  imiliter  fi  quan' 
tuas  croci  fiipcrabit  quanmacem  piperis, tunc  trahet  nota 
biliter  croci  calidiias  piper  forufie  ad  finem  primi,flcut 
fi  quantitas  piperis  fuperarrt  quanriutrm  croci  Afc.  ab(^ 
proportione, tunc  trahet  virtutem  croci  ad  tertium.  Qua  * 
mas  autem  per  pra^icos  confideraia  efc  pquali s ponderi* 
aut  modicum  excedentis, auc  duplici,aut  medians.  Tn  ifcis 
enim  fiat  proportio  a,fcionis  Si  pafltonis,  fcd  de  hac  qton 
titace magis m fcquenti  capitulo. 

Sedquxres.fi  calida  in  primo  additur  calidx  in  fccun« 
do,aut  terno , aut  quarto  bppofita  debita  quantitate  vfqr 
ad  quantum  fiet  hxc  rcmtJVioC 

Proifcodiccndum,  qictlim  hoc  varix  opiniones  inue  ~ ^ 

ntancur:umenadhxrcas,vtfiipra memorando  quoddt'.* 

<ftum  quilibet  gradus  tres  habet  manfiones . V'nde 

efcimo  q>  h calidum  tn  prima  manfione  primiaddarur  ca 
lido  m pnma  manfione  fccundi,trahet  tpfum  ad  primum 
Si  ufi^ad  fecundam  manfionem  pnmi:fi  ramen  idem  ad' 
detur  calido  tn  tertia 'manfione  fecundi  non  trahet  ipfum  ' 
prxcife  ad  prim3m:fed  tpfum  reraittet  infra  fuam  larmidi 
nem &vfqi ad  primam  manfionem  fecundi*  Similiterfl ' 
taUs  adderetur  tali  in  fecunda  manfione  fcntndi  trahet  ip' 

Cam  ad  finem  tenix  manfionis  primi.  Confimiliter  dicen 
dum.fi  talis  tn  primo  addirur  tali  in  tento,  quia  aut  trahet 
ad  fccundum,aut  reroiiritinfca  latitudinem  tenii,  vt  deia 
li  in  primo  refpetlTU  talts  in  fecundo  dt<fcum  efl.  .Similiter 
fi  ults  in  primoaddetur,  tali  in  quarto, trahet  ad  tertium* 
aut  remittet  &c.vt  dealiis  diifcum  efl . ' 

Sed  (latim  dicet  aliquis  comta , tunc  fcqitirur  q»  pari<^ 
caufonidem  conuenrret  niel,qm  efl  tale  in  fentndo,  Si  cau 
fon  tale  in  quarco,fcd  tale  in  fecundo  additum  rati  tn  quar 
to  ipfum  remittit.ex  didlis  ergo  confcquens  (aIfUm,qm  t» 
le  ex  exhibitione  mellis  mulium  Ixderetur. 

Secundo  fequereturq»  medicina  calida  in  primo, dtfci' 
gida  in  pnmo  cruteiufdem  complcxfonis,proharur  c5fe« 
quentiai  qm  calida  in  primo  remittit  calidam  in  rettio  a<f 
fccundum.dl^  frigida  in  primo  etiam  pr^ife  ad  fecundum 
itmittitjvccx  didlttfe^cur.igitur  dICC. 

Pro 


VrOO 


n 

j 


Nii{;ae 

RfUttS' 


.!  ' Dertlbdoprocenusincurandisxgritiid.  II 

Pro  hfs  dicendum  ad  prtmum  licet  aliqua  xgmttdi  ponnoneiO  i rrgrediuntur » ^ quare  plus  de  quam  de 
tri  opponatur  gnduatner>'&  ea  hoc  vgmudtni  enent  alia.confcquem  cft , vt  ponatur  modus  quomodo  > com« 

iteniemia, tamen  propter  aliiid  eiaannexum  veladtuntfluj  plere  medicus  fetat  ip(asadinutcem  artiffciofe  coniunge« 
probibencur^ficut  de  firuifrilMis  patet>qui  licet  Hne  fngidi»  ie>vt  habeatur  integer  modus  componendi  receptas  • 
&humidi,tamen  propter  velocitatem  fux  putrehiditonis  Pro  quo  dicendum  >q>ricut  mediemx  dicuntur  tales 
vel  corruptionis  in  febribus  pu(ridisprohibcniur,vt  pn^  in  pnmo'*  fecundo  &c.  Itcdk  naturales  complexiones  di» 
ma  quarti,  de  citra  putridarum  in  generali . Ad  propoH  ainttir  cales  tn  primo  lecundo  &c.  Vt  verbi  gratia,  phleg 

tumlicet  mcIclTet  remifTiuum  icnione  caufonit  ratione  maticusinprimo,cholericustn(ecundo,reruod^.&ii' 
menfurx  gradualis,  tamen  quta ei coniund)a  rft  dulcedo>  cut  naturales  dicuntur  tales.ita  prxternaturales,  vt  vni>f 
ratione  CUIUS  eft  mflammatiuum  tn  choleram  conuerliuu  gratia  > in  mediaiu  dicitur  potenculicer  9»  Sories  aequi « 
opibttuum  &Tc.  hinc  prohibetur . V ndr  exeadem caula  rai  gradum  vt  vnum,feu  gradfi  in  primo caliduatis  prx» 
prohibentur  dulcia  iFrtgida » nam  cum  melli  occurret : ita  ter  naturam  fuper  complexionem  fuam  naturalem  * vc( 

«tuberans  calor  (htim  ille  remitteretur , fed  poflmodum  gradum  vt  duo  iiite  in  fecundo . vnde  oportet  compoli « 
inflammaretur  inflammatione  nocente , 6c  efl  proportio^  cor  primo  medicinas  quas  eligit » (ecundum  t ntennonct 
nate,ncut  de  lignis  viridibus  igm  vehementi  expolitis.  fumptat  a qualitate  Si  quamtiate  morbi , ab  ip/isque  me « 

Pro  fecundo  dicendum  negando  lequeU.  Et  confequen  dicinis , vt  di^m  ell  per  ordinem  feribere  vt  vnam  fub 
ter  dico , fl  calidttas  primi  gradus  remiitu  calidiutem  alta«vt  primo  calfditas.lecundo  frigtdicas.cerno  humidi « 
tn  tertio,  vfqt  ad  (ecundum»  hoc  ent  in  tertia  maniTone  IC'  ut.quarto  flccitas.  Similiter  radices  cum  radicibus,  flo<* 
ctmdt , quia  femper  plus.  ret  cum  floribus, herbas  cum  herbis . Et  conlimiliter  de 

Sed  IbtiiTi  fortius  arguitur. danda  efl  ex  ditHis  aliqua  ca  atqs  hoc  modo  Hmitibus . Quo  facflo  debet  in  mente  dt « 
liditas  primi  qux  poteit  remittere  cabdtratc  fecundi  vfc|i  fponere  t vt  totum  compofltum  fle  tn  fua  complexione 
•d  primum  primi,  ledpLisnonpoteilrcmincrebtgiditas  eleiiettirt  vt  qualitati  & quamitaci  graduali  xgritudinis 
pnmi  caltdiratem  fecundi.ergo  Scc  • contrarietur.  Vt  verbi  gratia,  morbus  efl  calidus  vt  duo. 

Pro  ifto  credo  dicedum,^  vbi  cftera  forent  paria, hoc  compofitum  debet  efle  frigidum  vt  duo  laltrm  cffciftiue, 
sion  concingte » quia  caliditas  pnmi  hoc  non  poflet  bcere  vt  fupra.Sed  hic  opus  efl  vt  diligenter  (hideas,  an  curatio 
nifl  haberet  quStitateni  incomparabiliter  excedentem  qti  flat  per  xquaha  in  gradu . Et  complexionem  naturalem 
tacem  (ecundi.Quod  fl  etiam  poneretur  de  frtgida»tunc  il  femper  tn  mrinoria  lene  qup  te  cogit  ad  eligendum,  Sc  ma 
Ia  craiiet  calidam  in  fecundo  vfq?  ad  ternam  vel  fecunda  gis.aut  minus  calida,  aut  h-igida  A'c. 
tnanflonem  frigiditatis  primi,<!l;:  tu  confldera  . Bc  pro  iniKtiiendo  hanc  complexionem  compoflei  efe 

Hxc  ergo  flnt  cibi pro  reguUiq*  minus  calidum  remtt  fcicnJum,cp  complexio  compohciefe  duplex.  \'na  ocail 
(it&c.vtdi<flitmefl.BiflcirrdehKdi^umefe,quanttim  ta,(kucinrhenaca  confingens  Rterito  mirtioms  de  qua 
ad  virtutes  primas  ipferum,ita  intelligendum  efe  panfor ' debemus  feare  tefeimonio  auchonim,  & de  hac  non  tfe  fer 
tnicer  de  ipus  quantum  ad  vtrrures  fectinda8,terrias,  quar  mo  ad  prxfcns  • Alia  qux  ex  mifctbilibus  confurgte . de 
tas.Vccummedicinaminusaperttiuaadditurmagisape*'  qua fermonofeerem.  Hancuaque  fcquendo dicendum 
ritiuxiplara  remitttr,&magistalisadditaminustaliip'  qimedicinxiimplicescompoficumingrediemesiauifunt 
£im  tmendtc.Similiter  fl  medicina  minus  foluttua,  vtqup  cmfdem  complexionis,aut  duterfx.  G eiufdem  hoc  duplio 
tn  feaindo  gradu  additur  magis  feiuttux,  vt  qux  in  quar  cucr,qjta  velemfJem  gradus  vel  non.  Ht  eiufdem  com« 
to  ipiam  minus  folutiuam  reddit , vt  tn  fequenti  capttulo  p!exu>m8,tunc  comj^lexiocfe  nota,  quia  compoifiium  re  < 
apparebit.  EtpofletreguIxcaufataiisaflftgiari.Vname  ^bans  exhiscfe  eiufJrm  complexionis* fl  flnt  eiutdem 
dse/nartun  qux  fum  contrariarum  virtmum  non  remnttt  complexionis  gradus,  & cuc  cotum  flmiiiierenceiufd? 
alteram  nifl  (ecundum  q>  habet  de  qualitate  contraria,  qa  compronis  dr  gradus,  vt  fi  confetfeio  flem  ex  cinmmo' 
frigida  non  remittit  calidam,mfl  per  frigiditatem.  Simi.  mo,gaUnga , Si  niafliche  qux  funt  calida  tn  fecundo , co^ 
liter  vna  medicinarum  qux  fumin  vno gradu, nonre*  tument calein  fecundo* 

Rtictit  alteram,nifl  quia  in  en  inurnhtir  qualitas  contraria.  Sed  forre  quxrerct  aliquis  nunquid  hoc  cate  compoii « 

Sc  (ecundum  cp  maior  Sc  minor , fecundum  hoc  magis^  tum  flt  tale  tn  fecundo.  Kecip.galange,  cinnamomi,  ma 
rainusremimt.vndecalidainprimoremittic  calidam  tn  flichesaindrach.i.&  videtur^  flcexdi<fei8,& tamen pa 
certio  per  frigiditatem  qux  tflin  ea,  d;  plus  quam  calida  tet  q>  fl  hoc  cotum  aJUaiKtura^Sorte,ipatm  viirafecun# 
snfecundo,qiiiaineaqueeflcalidiinprtmomaiorcflfri  dumcitcfltccrec* 

gfdiras.ErconflmilttcrdealijsvirtuttiMufeto  mododicc  Pro  iflo  dicendum,  q>  quantitas  per  accidens  efleaufa 
dum . Sed  contra  fundamentum  regulxarguiiur . fuma«  tncenfloriseSilas,vt  d: infra  dicetun  &cofequentcr  con 
tur  viKim  corpus  cuius  calidicas  flctn  tertio,  dfrigtdicaa  cedit, q>  fleotu  illud  diref  Sorn  ipm  calefaceret  vitra  fedi 
s'n  pnmo,d  flt exempli gratta  gartophylus . Sumatur ali.  dum.  Sed  qttoddit^him  efl,debec  intelligi  cum  quancica « 

^td  cuius  calfdirat d:  frigiditas  flnt  fquales,tra  ^ habete  te  proportioniu,vi  infra.  Vnde  pro  nunc  dicemus  qi  qct 
duos  gradus  caiidhatis,d^duosfngidi(an»,.&’ucexrpli  nspropomonata  mcdicinisialibusin  fecundo  efldrach. 
gratta  picharum  * Bcnjnc^rgutrur.magiscfl  proportio  P.cumqvn  producunt  aduareeffb^ftum  in  fedido,d^  ideo 
oifeionis  calidi  tn  duobus  gradibus  adfrigidum  in  vno,  deiHocompoflcodebetdiridrach.fl.dl^nonplut.Hocta^ 

^lam  lii  calidi  in  certio  ad  ^gidum  in  duobus,  fed  tn  ga.  mtn  policum  efe  gratia  exempli,  fed  de  hoc  ctarius  infra, 
nophilocflfinpditas  VRttis  gradus  qux  conrraoperatur  St  autem  fune  eiufdem  complexfonis  Si  non' gradus, 
calidscaiipichari  duorum  graduum, & in  eodem  efl  calt.*  vt  crocus,  & piper, tunc  oportet  conflderare  'reflflentias,. 
dicas cruim graduum  qux  contraoperaiur  frigiditatipi'  & aifciones  graduum  admuicem,  nam  medteina  minOs 
^art duorum gnduiun,ergodebiceapprcximactsgario.'  calidtaddica  magis  calidx  eam  rcmmic.  Et  quomodo  ^ 

pWU.&cuc  haro  caliditaspidiarirtroittet  frtgidtcatem  fiat  hxc  rem litio  habes  ex  regula  pofita  (iipra,  SC  vfoue  ad 
fttnopliyfiproptermaioremproportionem,&^flcremif'  quemgradum.&illamhicmemora. 

Ce  cahdum  tncccidet  intenflus  calidum  Si  non  remittet . Ee  Si  vero  flnt  concrarurum  complexionum,  tac  ve!  fimt  xqlicas, 

ru  contra  ad  hoc  9 in  fpeculaciontbus  Atbtilibus  te  glo  xqualia  veldiuerfa.  HtxquaUtasvel  dmerfltasattendit  vrdtuer 
rarig*  Sed  obfecrocc  ut  fhisaercu  nugis  xgregAim  tuum  tn  propofleo  penes  haec  quatuor  numerum  • fcilicetqiran'  fltas  pe.' 
Hut/ium  nondifpmfes.  ticatemflibflannam&gradum,tunccxhtfrefuitac  medi.'  nes  qac 

HABITA  itaque cauili  neceflftacis  compofltionts  cinainieriIia.Sivero(umxqualiaingradunontnquanTt  cendif. 
«)ed.ciiiaruiB » Sc  cogmeo  quare  dUKtfz  mediemx  com«  tate, vt  flt  copofltu  ex  frigido  in  imto.5.^  &ex  ^bdo  in 

Praiftica*S.  B ii) 


1 


Tra<fhitus*  I. 


tmto.^.i.nmc  conipontirai  dccitnabit  ad  calidum  tn  ma 
lori  quSio  alija  paribut  v^irtui  a^tonis  fortior  cft,  Sc  pluf 
perdurat.St  vero  Hne  diucrforum  graduu , & vna  habeat 
denoTa ' cxceiTum  in  gradu  dipcr  aliam , ninca  prardominamc  de« 
CIO  ap''  b«  fieri  denominaiio>vi  fi  fit  caltda  in  fcciindoicum  frigi 
dolante  da  in  primo  pofiia  paritate  in  quantitate  &c.vi  fupra,non 

fieri  6y  tafnentaieeritcaltduminrecundo/edfecundamrefifien' 

tiam  denominandum  efi  vt  in  regula  pofiia  ,dfeft  canon 
Auer.quimo  col.penuLcapitu!o.Similiter  fi  fuerint  plurea 
numero  SCc.  a prxdominante&c.  femperainc  paribus  in 
quantitate  d^c.  vc  fupra  denfiratem.raritatem  fubfiantix 
lemperattendas,nam  quAndoqiadaiflioiieafodunt,  vt  bn 
Rc£ula.  Htprohicwneiidaefthxcregubc^  hxemi- 

ilio  cabum  fiat  fecundum  quantitatem  proportionaum. 
non  dico  in  podererfed  proportione.verbi  gratia,  chamo 
millz.3.)<minus  calefacit  q piperts.5.).Sumatur  igitur  gti 
tas  cum  quibus  bluemur  operationes  eorum, vt  tnin.  Et 
quod  didiim  efi  de  aiccratiuis  tmelbgatur  de  roluttuis.Ex 
quibus  patet  tntelligemi  qux  fit  mifii  medicinalis  ci^pTo 
manifella.Et  de  gradibus  oppoficorum  fiatim  dicetur. 

A rece^  Bxomnibu5concludendoinurnioq».is.runtacompo 

ptarum  iitore  receptarum  cSfideranda.  Primum  efibafit  ad  quS 
' exrerx  attributionem  habere  debent,  vt  cotema  in  aliqua 
corecofi  C:jenriaad(ubic^umrmiin»quiarcilicet  debent  ede  aut 
derSda  • adiuuantta , aut  rcmoucnria  nocumentum  > aut  deportan*» 
tia  &c.vt  didum  efi..  Secundum  efi  ordo,vt  cum  ve 
nis  ad  compofitionem  receptx  debes  omnia  per  ordinem 
fcribere,A^  vnumquodqi  cfi  (uo  genere,  verbi  gratia,  pri-» 
mo  feriando  calida  tngredientia  per  fe.  fimi! iter  frigida 
per  fe.Ttein  floret  fub  floribus,  herbas  fub  herbis , radicet 
fub  radicibus,  Sc  lic  dealijs.  nam  ex  ordine  balius  ad  in* 
uemionem  complexioniscompofiti  deuenimus. 

Tercium,mimcrus,quta  numer^r,fimplicta,  quia  uer 
br  gratra  funt  lex,decrm  SCc » 

Q^rtumAhrtut,  A hoc  quarum  ad  omnes  virtutes 
tuor.  Ad  primam, quia  calidafrigida  &c.  Ad  lecundam, 
quia  refoluriua  aperitiua  &c.  Ad  rertiamiquia  rtrpicicmra 
caput  fiomachum  &c.Ad  quartS , quta  cduifltua  cholerx 
phlegmatis  3Cc*  • Quintum, gradus,  vt  quia  in  quo  gradu 
in  qua  manfionc,nam  fecundum  varios  gradus , vartasqi 
manliones  variantur  quanaiates  mcdicinx , vt  de  ea  qux 
in  quarto  gradu  Sc  tmta  manfionc  minus  poni  debet, qua 
de  ea  qux  in  quarto  dc  pnma  mafionc.dL  de  hoc  inha  fuo 
loco  dicetur.  Sextum , quSritas  debita  Sc  proportionaia, 
VI quantitas  cum  qua feruaturoperariofimplicis.  verbi 
gratia,  plus  calc6icic.$.  ^piperiszq.f.fi.chamomillx.Et  ad 
hanc  quantitatem  mulium  debet  accedere  medicust  vt  in . 
fra  clare  ofieiidemr.Ei  fub  lac  includitur  fljbfianeia  medi 
cinx,vi  pater  intuemi,  nam  rarum  3C  denfum  fune  qtami 
utit  Ipecies.  Septimum  proportio, vt  quia  fimpiica  de« 
bene  adinuicem  proportionari,  &quo  ad  virtutes  omnes 
quacuor,vc  du!tum  cll,&  quo  etiam  ad  eorum  quantitatS 
A cum  quibus  fatuamur  earum  operationes, & ica  vt  im£ 
(iont  medici  bcisfiat. Verbi  gratta,quia  oportet  vc  ita  j?.' 
pottionentur  q»  totum  fir  caK  in  fecundo  vet  tertio  aperi' 
tinum  in  eo,aut  plusauc  minus,  Sc  ira  per  alias  fpeeses  di' 
Icurrendo.  O^iium, nocumenta  fimplicium.  Nonum 
iuuamentum  eorum  qux  duocognofeuntur  dtfcurrendo 
per  areolas  Auic.Serapionem  dC  alios  fimplicifias. 

Oeci'mum,remouentta  nocumettnim,&  hoc  fit  inuenie 
do  medidnat  confolantes,&  boniflcanres  dicfbi  fimpiica 
^ difeurrendo  perauthores  vt  fupra.  Vbinotadum  & me* 
^ morix  commendandum,  c|i  fiait  nocumenta  qux  exeunt 
» medidnis  fecundum  virtutem  prtmam  remouenrur  per 
tuuamenia  qux  exeunt  ab  ds  fecundum  virtutem  pnma. 
ita  nocumena  qux  exeunt  a medicinis  per  alias  vinuces, 
ut  fecundam, teriiam,quartam  remouenrur  ab  eis  fecundQ 
virtutes  fecundas,tentas,aut  quartas,  vnde  vt  didum  elli 
& diceuir  in  fequcu  capiiulo,a  fi  fcamonea  ooceac  niiaiu 


Oap.  III. 


ipenendo,ta!etamcn  nocumentum  non  cemiei&neerre* 
mouebiturpergaUngam,fedperdRgagathumauc  mafti 
chen.In  hoc  tamen  oportet  fiareexpenenci^authorum  uc 
fupra,nam  ponitur  cafioreum  cfle  rcmiitiuu  fiupe&dib' 
nu  opf},&  non  fic  aliud  calidum  in  quarto,  propter  quod 
oportet  femper  compofitorem  per  areolas  fimplicium  di 
rcurrerr.  Vndeamum,<&fifubnonocomprxhendipor' 
fic  rfi,  quta  altquando  medidnaefitardx  operationis 
olKufx.vnde  oportet  adhxrere  eiacuens,vt  fal  gcma,  dii 
gridium  & hutufmodi,vt  agaheo  addimus  (al  gcma,tur' 
bith,9’n(i.&c.  Duodedmu  3c  fi  fub  quarto  coprxh?daf 
efi, oportet  eligere  medicinS  deferentem  totu  medicamen 
ad  locum  pgncudints,vc  & clarius  infra.Ec  vt  hxc  duods 
cim  memorixfactliuscommendes.hos  verfut  fufeipe» 
Bas,ordo,numerus,vtrius,gradus(p.  ddnde 
Debite  fic  quanta,propomo,noceat,atcp. 

Et  iuuat,&  quanta  folathn  fit  acuentis  • t 

Bc  deferentis  dofis  quam  coniungere  debet* 

Nota  deindeicp  um  attcraiiua  q foluuua  qux  fune  inter 
fim  gradum  & tentum  funt  quafi  ficuc  remperam^m  in 
medio  extremorum, vn  credo  q>  Fm  plurimum  medidn^ 
alteratiux  abauthoribus  noflna  cleuamurvfqi  ad  ilium 
gradum . Atiqn  tamen  cum  xgrirudo  fit  fortior  oportrr 
tranfire  vfqiad  tertium  d^ad  quartum, fedilla  non  fiunt 
abCp  iimore.Similuer  de  folutiuis  dicendum,propter  qd 
tales  in  fecundoid!  inter  fecundum  ec  tentum  dicuntur be 
nedufex,vt  infra.cxterx  autem  laboriof^ 

SED  RESTAT  hic  declarare  dofet  & proponio 
nes  earum  admuicemde  medicinis  qup  ponuntur  cii  bafii 
quoniam  folum  de  eis  in  generali  adlum  eft . tu^mc 


VbinotackloincsdeSaniSoAmSdopofiiit  trestales  dicaro^ 
I I,.  j-L. -nr__.  toriS  cn 


regulas.Erima  qituuStiuiTadbafim  debet efie  proportio  . 
fubdupia.verbt  gratia, bafis  in  vra  recepta  efe  turbnh,  de 
quo  ponitur  drac.).  dcpin^ibere  debet  poni  drach.F.  dicic 
Kafim  hoc  voluilTe.Oppoficura  facit  Kafis.  t o.Almanfo' 
rit.capitulo  de  feb.phlegmatica,  Sc  tu  tbi.  Item  Autc.’de 
feb.  phlegmatica  qui  tantum  pofuttdcvno  quantum  de 
alio.Ec  idem  de  cura  fcrophularum , modcrauit  tamen  fe' 
ipfum,quia  dixit  hanc  non  habere  ventarem,  nifi  in  medi 
anis  mediocnier  talibus  in  grauitate  & leuicate , q»  fi  po<* 
neretur  aloe , pro  bafi , & colocymis  pro  adiuuame  non 
debet  poni  fubduplum  dc  colocyntide  . Confirailiter  .fi 
colocyntis  pro  bafi  Sc  lapit  U(uli  pro  adiuuame,  non  dc* 
bet  poni  fubduplum  de  lapide  &c. 

Secunda  regula  corretfeiux  ad  bafim  debet  efle  pro' 
portio  xquaiis,df  hoc  vbi  bafis  no  fit  corredea,  nam  aka 
quannrat  corred^tui  debetur  fcamonex,&  ala  diagridio» 
vt  patet . Hxc  etiam  non  efi  vera,quia  cum  corrigimus 
fcamoneam  per  myraboUnos,  plus  de  myrabolanis  poni 
tur,&  patet  per  alios.  Item  fiat  q»  maiori  quanto 

fit  maior  vinus  &c. 

Tertia  regula  eft  de  deferentibus  qux  non  habent  limi' 
tanm  proportionem  dl^.fed  plus  Sc  minus  ponitur  fecun 
dum  loci  propinquitatem  & remotionem,vt  fupra. 

Sed  propter  hxc  $C  confimilia  fdio,qi  nullibi  repentur 
regula  de  his, eo  <b  impoflibtie  efecam  dare,  nam  oponet 
variare  tn  his  dofibus  fecundum  varias  contingenti,  SC 
Sc  inremtones  confurgentes  in  mente  medidiqux  fumunC 
ex  regulis  liabitis  de  caufis  compofitidis  medianarn  &c* 

Hxc  enim  proportio  earum  adinutccmcfe  conKtfeuralisa 
quonu5  certa  qualins  rei  nec  fertbi  potcfl , nec  lingua  ex' 
plicari, vel  proferri.rertio  de  ingenio  feniraris.  Fund3t  ig< 
lur  medici  incompofittonefua  iudicta  extimatiua  fuper 
illu  regulas , Sc  fuper  indicaiiones  fumprasa  complexiO' 
ne,xtate  SCc.de  quibus  fupra  adhim  cfl,  ex  quibus  fe  derer 
minant.  Verbi  gratia,  dicunt  dehac  mediana  qux  cfi  ba* 
fis,  volo  ponere  lamum,  de  hac  ala  antum.iuxia  regu'  j 

las& indicaiiones  habitasdlf  coUedhis,  habitorefpedlu 
ad  virtutem, adpofie  medicinarum  ima  fead  corpo" 

rum 


igi  Kj  ^ ' iot 


TfT 


DeBodoproccflusincurandisa^fitud. 


13 


ftitt  4iT|>onrtonrm:&adc<Mfimiiia:vt  rnnpus  Mhi , c6- 
fimudtneni.xrateni,  Sc  hiiiurmodi  qux  magnam  podlmc 
teciptfc«&  d<  6i^o  rtctpiut  varietatem,  htnc  vana  (aciut 
ludictt,qux  tamen  omnia  vera  e/Te  ponunt  in  diucrns  di ' 
Ipontionibus , propter  quod  repertmus  authores  nodroa 
dater/idcare  pondera  medicinarum  non  folum  m diuerda 
, recepcis>fed  etiam  in  eadem,  vi  in  defcripcione  thertaepeft 

^ , vidne,  Sc  in  fumma  nemo  expetiln  vnquam  poHe  i nuent 

reaUcubicerramregulam&icienitamdc  quamitatepon 
dmim  medicinarum  quxcompofitionem  ingrediuntur, 
nam  de  hiequx  contingunt  variari,  pollibileeftaUtef 
fe  habere  non  eft  fcientta  cena, vt  pn'mo  poileriorum.^r  * 
tocapttolo.  Patiens  Itaque  hpronunedequantiuteme. 
dicinarum  magitin  particulari  locutus  non  fuero,  nam 
"hs  quod  firmio  vitra  dimtdiumfeqtien* 

cfs  cap.de  quantiate  medicinx. 

Bc  vt  tibf  amplius  &usfac«ro.vt  prominiim  ell  de  gra 
dibusmedicinanimne  compofiurum  aliqua  vcila,dC 
breiiiatibf  confcribamiqux  pronTicexdovirina  Alchin^ 
di fic  hiale  collegi.  V nde  curo  peruenis  ad  volendum  fei ' 
rc  in  quo  gradu  eft  medicina  componra.*debes  primo  ip^ 
fiim  in  lua  iimplicia  reroiuere  ponendo,  vt  di«flum  eft,  ca « 
lida  cum  calidisj&frigida  cum  higidis,humtda  aim  hu . 
midiStiicca  cum  flccii  hoc  modo  cibi  ponendo  exemplu. 
Rccip.liquimix  rafxd^  mundx  drach.).quxe(l  calida  m 
primo,  humida  in  primo : gariophyllorum  ele(fioruro.5. 
i|.qui  Tum  calidi  intertio,&ncciin  tertio,  femen  la<5hicx 
drach.q.quf  fune  frigida  & humida  in  fecundo, oprj.drac. 
|.quod  eft  frigidum  in  qiiarco,&  (iccum  m quarto. 

Oebes  fecundo  featuere  pro  itindameiuo  tibi  propor 
(to  alis  in  primo  ad  contrahum  fuum , quod  eft  in  eo  ell 
f.  proportio  dupla.ita  quod  ale  m primo , quia  calidum  ha 
bet  duas  partes  calidians,  3c  vnam  irigidicaus . vt  verbi 
gracia,calidiut  in  primo  chamomiUx  ad  (rigidiat^  qux 
eft  in  diifta  chamomilla  eft  proportio  dupla,^s  uero  qd 
eft  ale  tn  tertio  o<ftupIa , 3C  quod  eft  ale  in  ^i^decupla. 
sa  91  feropcrcrefeit  proportio  ad  duplum.  Hoc  fiindmc 
tum  non  aliter  hic  probo, quoniam  magna  indigeepreru' 
arione,quam  volo  theoncis  nunc  relinquere . 

. Quibus peaiftis  ale  ftatuc  figuara  quadrangularem 
..  ponendo^frigida  in  vno  anguro,caIi(ta  in  alio,  fteca  in 
abo^iumida  in  alio.vt  verbi  gratia. 

calida  fiigida 

liquiritia  femen  bifhicx 

gariophyli  opium 


humida 
liquiritia 
femen  bdtucx 


ficca 

gahiophyli 

opium 


alida  frigida  humida  licca 
s t s I 

f I 4 > 

I 4 • . e 


t i4  t t6 


ts  ’ ss  t a0 


Hoc  b<51o,quta  iuxa  do^^'nam  liquiritia  eft  calida  in 
prhno:  proportio  calidiattsetui  ad  ruamfrrgidiatcmcft 
dupla,  & ideo  propter  liquiritiam  pone  in  loco  calidorft 
f1.&  in  loco  frigidam  pone.i.Similiterquia  gartophy  « 
Itu  eft  talis  tn  tertio,  eiiu  calidrns  eft  ocftupb  ad  fuam  fri  ^ 
pdiimiu.iV  ideo  in  loco  calidorum  propter  gartophy  1* 
fiim  poae.viii.5ftn  loco  frigidorum  pone.i.  Dei  nde  te  ad 
ftigida  conuate . Semen  b^cxfngidum  in  fecundo  ha« 
bet  propocuonem  quadruplam  ad  (itamcalidiratemidf 
•deo  pone  in  loco  frigidorum  quatuor , df  in  loco  calido ' • 
ruai.f.Suiulittr  qua  opium  eft  trigidumiaquartoad^a 


cafiditatm , (ft  proportio  decima  fexnipb . ideoponefti 
loco  calidonimproptcropium.i.d:frigrdorum  decernet 
fex.  Deinde  aggrega  SC  fumma:  Sc  vide  in  qua  proportiO' 
ne  fe  habent  calida  cum  frigidis  Sc  econtra  t nam  irtgida 
funt.is. dfcalida.il.  modo  perrrgubm  quando  aliqua 
fe  habent  in  proportione  dupla  ad  alu , tib  dicuntur  alia 
inj)rimo:dfquandoproportfononeftprxctfeditpbi  fed  * 
quali  circa  vel  modicum  diftans  ab  ea,diCiimur  ralta  cir*  > 

ca  finem  primt.modo  patet  cp  cum  frigida  ad  calida  in  di 
ifta  recepta  fit  proportio  quaii  dupbiquia  modicum  mi'  • 

rms,tunc  coa  ilb  medicina  em  frigida  tn  pnmo  circa  finf  , .{ 

pnmt.<Lonfimiliter  dicatur  de  hiimidis  Jc  ficcis,  nam  li^ 
qutricia  eft  humida  in  primo, df  ideo  in  loco  humidorurn 
^ne.ii.df  in  loco  liccorum  pone.i.Semen  la^ftucx  humi^ 
dum  in  fecundo,  Sc  ideo  ad  fuam  ficciute  proportio  qua  * 
drupbm  ,df  ideo  in  loco  humidont  pone  quatuor , & fic  * 
conim.i.Gariophytus  ficciu  in  tertio, df  ideo  ad  fuam  hu 
miditatem  eft  proporito  o^pb  fecundum  regulam  da « 
tam , Sc  ideo  tn  loco  ficcorum  pone  in  octo , Sc  liiimido> 
rum.i.Opium  eft  ficcum  tn  quarto, eft  ergo  proportio  ad 
fuam  humidiutrm  decima  fexiiipla,df  ideo  in  loco  ficco  • 
rum  pone  decem  SC  fex,df  humidorurn.  t . Et  fi  bene  com  ^ 
putabis , octo  erunt  partes  hitmidx , SC  fieex  vigimifex, 
modo  proportio  viginitfex  ad  octoeftplus  quamiripb 
attmens  aliquid  de  quadrupb , SC  ideo  medicina  dica  eft  ' 

ficca  in  primo  fecundi . Erit  iiaque  talis  medicina  ftigida 
in  fine  primi,df  ficca  in  primo  fecundi.  ' ’ 

Ht  confimiitter  dicendum  q«  fi  tales  partes, vt  calidp  ad 
frigidas  habebunt  fe  m proportione  quadrupb , erit  talis 
medicina  in  fecundo  gadu,  q*  fi  non  erit  prxcife  quadru'  ' * 

pb,  fed  inter  duplum  SC quadruplum , erit  laiis  medicina 
circa  finem  fecundr,df  fi  tales  vincentes dfvtctp  fe  habene 
in  proportione  octupla,talis  rnriairsin  tertio  gradu,  fi 
non  em  prxcife  octupla, fed  inter  quadrupbm  Sc  octuplS 
talis  eft  circa  finem  tmq  .Similiter  fi  fe  habebunt  in  pro' 
pornone  decimafextupb  erit  in  quarto  gradu,  ^ fi  inter 
dectmamfexcupbm  Sc  oaupbm,crii  in  fine  lertq . 

Inueftigare  etiam  m qua  manfione  ipb  fit , difttcileeft 
&longum.Voloamen  iibihxc  modica  fulficere.Bt  vri* 
nam  pofiis  talem  conicctuatiuam  doctrinam  de  manfio' 
mbus  tuarum  rcceparum  habere, df  bene  iibi  femper  fuf' 
ficiet.  Vide  ergo  quomodo  bene  opeaiKur  qut  longas  re<> 
cqxas  componunt , quomodo  bene  cxaminanracexami'- 
nare  polTuntidf  ideo  ftude.  Et  hxc  llint  qux  de  compone’ 
receptarum  meo  exiguo  ingemo  venatus  fum . 

Ex  quibus  inferturi^  diflF.cilliroum  eft  in  actu  practico 
fimpliciaadinuicemanifiaofeconiungeret  quam  fenten' 
tiam  fpero  non  fpernes,  vt  fupa.  T aceant  igitur  begam, 
qui  haiicbcraciitimamac  difFicillimam  fcieriam  facilem’ 
enuntianctd!  qui  cognita  caub  xgritudinis  fe  pofie  facili' 
ter  mederi  exiihmant  • 

DetxbibitionemedicinaTMmtrhora  fuditrSedofi^ 
bMsntfdicindTHmultd  pHlchratetdtmodo  cle^ 

U4ndi  medicinamipfdm  in  groeUf/MO. 

Cap,  XIII. 

COnfequens  eft  vt  modum  adintmftatioms  medici 
turum  «Sf  horam  fiam  aliquibus  canonibusetam^ 
ornemus. 

Pro  quo  fciendum,tp  tn  rxhibuione  medicinatum  duo 
fum  maxime  confideranda.Primo  qualias,  per  qua  liate  f txhiM 
imeiligcndo  formam  mearum  exhibitione  applicatio  uonem 

neferuandX.  Secundum  quanna$,per  quantitatem  intcl'  medici' 
ligendo  ponderalera  quantitatem, rum  ^ quantitate  gra'  naru^,i| 
duali  dictum  eft . ■ (^lalitas  vero  inmedicmisfimtliter  confide 
hora  attenditur  duierlimodefi»nindum  earum  diuerfia'  randa, 
tem,nam  arum  quxdS  adminiftrantur  per  iraertus,quse> 
damextenus  corpori  applicamur*  Item  ilbruro  qux  per 
toteriusdfc*  quxdadtgefttue,qu^damfolutiue.Excplunl 
Pracuca^.  B tiq 


Synipi 
calidiyCT 
f)5  iq»** 
df  ' 
bcadu 


InAuro 

n cur 

•nfdica 

ri^apo 

uutexhf 

beSuir» 


Tradlatiu  I. 

primii vt  fynip^deco<flidct,au(  alQ  huiufinodi  loco  (yru 
pofum  cxhtbfca.  Exemplum  (ecundi»  vt  roUuiua  liquida» 
tut  clctf^uana  folucma»aur  colinfliones  folurtux  qd" 
dicetur  dc  digeftiuisipoteft  etiS  incclligi  de  omnibus  aliis 
«iiraifliuis.conlbrtaituij  d^.licct  dc  i^ruca  plures  aliter 
lenctaiu>vc  dicetur  • 

Syniptis  nanqt»aut  mx  bcofyruporum  adminilhan' 
tur,^bcnt  exhil^rf  calidi&non  tepidi,  dicente  Galenus, 
rherapeu.  Tepida  quoque  exoluunt  robur  vtrtuiis.  Tepi^ 
da  nanque  laxando  os  ftomachi  naufeun  Hue  vomitum 
I nducunr;&  modus  calefacif  di  (ecurus  eft  in  cacabo  aqu( 
polito  ad  ignem  ponatur  cyathus  in  quo  eic  ryrup&is»natc 
ponitur  vinum  ifi  aqua  veri  frigons  tempore  x(lus,&  di* 
mittatur  quoufque  aqua  eft  calmi^i  vitra  repiditatem  no 
cabiliter»&  tunc  extrahatur.  Deinde  cum  aliquo  inllruroi? 
lo  mirceatur»vt  groiliim  cum  hibrili  permirceatur»  ita  vt 
habilius  potetur . Poftremo  patienti  in  nomine  lefu  exhi« 
beatur.t^  it  lenreni  odorem  aut  laporem  horridum»obtu 
ret  naret,aut  repleat  bombace,mufcato  > aut  alio  odorife** 
ro,^  ifta  tibi  auxiliabuntur, vt  inlra  apparebit*  MaAicet 
poileiusaiTuroptionem  pirum  vel  pomum,  vuas,  grana 
granatMuc  huiurmodi,(uchan  Ac.  Deinde  tn  ledto  qute* 
^t,&dormtatt&fi  roli^rit  duabus, tribus» aut  qua<* 
tuor  horis» 

Hora  autem  confuetudinaria  eft  talia  adumerc  in  Auro 
ra  hora  vru  cum  dimidia ,aut  duabus  horis  ante  diem. 
Caula  huius  efl : quta  tunc  communiter , A de  communi 
vfu  celebrate  funt  digel^iones  omnes.  V nde  natura  circa 
digellioncs  non  occupata  eil  ex  fomno  ciboque  fortifica  * 
ta,melius  digeiiiuum  comprxhendtt&aiftuac.  Ad  quod 
concurrit  q»  ex  fomno  poilca  £a<fto  magis  inde  natura  ibr 
tificata  iacti,vt  didium  e(l.  Item  rpiritus  ex  tenebris  no  * 
diis  dant  interius  debite  conclun,quod  etiam  ad  fortifica 
tionem  virtutis»&ad  digediui  adhiacionem  meliorem 
conferre  lentitur.Et  didlum  fuit  cotifuetudinaria:  quia  ali 
quando  non  tneonuenie  aliis  hons  hUiufmodi  fyrupum 
exhibtre , nam  oportet  medicum  coniiderare  horas  dige-* 
ftionis  cibi  pod  eius  aifitmptionem.  Quidam  non  dubi- 
tant podadumptum  cibum  per  horas  Tex  dtgedtuum  da- 
re,quidam  odbuam  horam  pod  conuenientem  enunti2r, 
fed  coadtcaliquando  immedute  pod  feptimam  licet  exhi 
bere,altquando  trandre  fecundum  digedionum  rarduai?, 
quorum  renientix  adhxreo . Et  pro  ida  opinione  viikt ur 
fementia  ^\cfi.tn  ruodeapodematibus  liepaus,  de  xgritu 
dmibus  hepatis  ad  finem,  vbi  inquic.Syrupu8  exinuentio 
ne  nodra  ATc.Et  parum  pod  fubdit . Detur  de  mane  ante 
lucem;<5i:  emittat  fuperfiuitates  primx  & fecundpdigedio 
nts,ii  podibtle  ed,vt  inucniat  naturam  exoneratam  ddex- 
ciuram.De  digcdiuo  in  dolore  capitis  exhibendo  pod  cf 
nam. infra  de  cura  doloris  capitis . Et  ficut  diiftum  ed  de 
hora  digediuonim,  tta  intclligas  de  hora  aliorum  alterati 
uorum  confortantium  &c.  per  otadumptorum* 

Sed  notandum  medicus  in  dc  cale^cicndo,  vt  diVtu 
cd  debet  coniiderare  intentionem  fecundum  quam  exhi- 
betur digediuum, quoniam  d intentio  fuerit  ad  dypnean 
dumidcut  cum  exhibemus  fyrupum  myrtinum  & luituf- 
roodi.iunc  fiat  eorum  cale&^io  in  aqua  cidernp,  calybea 
ca,aut  decovlioue  rerum  dypcicantium.  Et  cddmilicer  de 
altis  ilio  modo  dicedum.  Pod  autem  horum  alBimptionc 
debet  adumens  dare  quatitor  hons  ante  cibi  ailumptionc 
vel  tribus  ad  minus.  Hcdi^btm  fuit  licet  de  thenaca&c. 
nam  placuit  plunbus  propter  hominum  ingluuiem  acce- 
pta therraca  concedere'cibum  per  quatuor  horas,  quibus 
non  a lludo  Ciliem  i^ilartter  operando, nam  ii  redee  infpr 
ctaotur  mirabiles  emdlus  thxracx.inter  alios  inueramus 
quo  modo  ipla  per  omnia  loca  digedionis  pertradt,  qua- 
re oportuit  addere  opium,  vt  quimo  canone,  primo  capi- 
lulo.in  quibus  locis  habet  virtutes  c&fortare,(upcrflua  re- 
(bluerc&extcnniittrc*  Vnde  cum  io  ompanio  tempore 


• CapJ  irii. 

per  fda  loca  veridmiliter  non  ptrtranfeatinecincoruot 
& tales  eifedtus  producat,  c6gruum  cd  tempus  maius  ad  t 
hiberc  pod  eius  aHumptioncm.  Vnde  multis  viiiim  ed  vt 
tale  fpatiura  dc  odio  horarum  uel  circa  A hoc  regulariter 
operando.  Ad  quodVonfirmandum  facit, quia  natura  hoe 
temporea  cibo  non  diuemtur  quo  thertaca  ducitur.  Om« 
nium  enim  nuura  operatrix:  medicus  vero  mtnider . ter^ 
lio  tccltni.dlf  prima  qiiarci.de  cura  pu.in  generali.  Et  hanc 
tanquam  magu  veridmilem  pace  aliorum  colbudo  * 

Sedaiuequam  de  folutiuis  quicquam  dicatur,pr^irrC 
da  ed  regula  vna  qux  colbgttur  quimo  canone.primo  ca 
pitulo.q»  medicus  debet  dudere  quantum  ei  pof&bile  Ht» 
vt  medicinx  foluciux  dntgudui  placidxiSf  dcledlabilca» 
& maxime  lioc  tempore  propter  nimiam  hominum  gulo 
litacem,mmiumque  & vehementer  adauclam . propter 
quod  authores  nodn  commifeenc  ^charum,  mei , & hu* 
itirmodhdk  d cum  alijs  podiint  fieri  deledtabiltores  fiam» 
quonumaliquando  dulcia  dirplicem,&aceioCi,45dacria- 
deledlam,nam  ex  hoc  accidit  vt  melius  adtuencur,cu  do- 
machus  eas  mclms  comprehendat. luxta  illud  Hip.apho«- 
fecunda.Parum  deterior  potus,  aut  cibus  &c.  Item  cum 
fiint  horndx » dattm  a dotnacho  vel  natura  extra  pellun- 
tur,nec  medicus  nec  infirmus  inde  efiedhim  quem  quxre 
bai,confequitur.Ex  quo  infertur  detedabilis  modus  Em- 
pericorum  qut  fiiccosamaridimos  non  aliter  prxparacoc 
xgrotancibus  exhibent . 

Nota  tamen  <p  in  hoc  medicus  diligens  ede  debet,neex 
cominidione  ret  medicinam  gulhii  deledtabilcm  bcienA 
cis  eius  virtutem  minuat  noabiliter  laltcm:auc  aliter  prg- 
parando . Es  quo  infertur,cp  male  operamur  medici, qui 
femper  lyrupos  bciunc  lulppifire:  vt  vifui  A gudui  ma  - 
gis  de.lcc4em.Nam  ubi  materia  fii  rubtilis&  facile  digeds 
bilis,poted  fyrupus  tuiepi9ari,vbi  vero  fit  groda  difiicul 
ter  dt»dibilis,non  deb«  lulepi^ri,  nam  ex  tulepi^ttonc 
rarem  fyrupus,&  dc  eius  pocemta  vtl  virtute  multu  amic 
titur,poiemia  enim  rei  habet  attendi  penes  multttudinen» 
formx.Item  aliquando  quxritur  operatio  fyrupt  propter 
partes  terreas  & dypticas,vt  in  fluxibus  ventris  qup  tn  co 
lacorio  fecundum  magnam  carum  partem  remanem . 

Ex  quo  infertur  nun$  vel  rarilTime  inmacena  phleg 
mactca  vel  melancholica  fyrupi  debent  tulepi^ri . 

Infertur  fecundo  q»  in  cholcrica  aliquando  poiTune,aIiA. 
quando  non , vt  in  tertiana  pura:fic  in  non  pura  flue  noua 
non.  Et  ad  r^tam  moderni  fcientifici  arpicientes  arca 
hanc  medicinarum  dulcoracionem  »dtligiHiamtnaioreni 
habuerunt.ponunc  tn  vna  Itb.mellis  coat  A difpumaci.5» 
q.rpecierum.vbiantiqui  confuctxrunc  ponet  c.^.irj.in  lib» 
vero  (uchari  ponunt  drach.iirj. vel  ad  plus  fex.vbi  patret 
nodrt  ponebant  octo  vtl  plus . 

Sed  feias  cp  dait  minus  ponitur  de  rpeciebiis  in  compo 
nto,ini  oportet  dofim  compofiti  plusaugere  ,<S:ccomrar 
vbi  plus  minorare.Ec  ideo  oportet  mcdidl  femper  habe- 
re notitiam  quantitatis  rpeacruracomponcorum.  Vnde 
cum  primum  ad  aliquam  apothecam  peruenit  in  qua  pra 
ccicarc  fperac, debet  excutere  modos  compofirioms  medi 
caminum, nam  diuerii  diuerfe  agum,ad  quod  pauci  refpi- 
ciunc,quos  non  velis  imitari.Ec  quod  dictum  eil  de  folu- 
iiu<s,incclligacur  etiam  de  alieraiiuisdl^.  Expedito  dedi 
geftiuis&alcerattuisflclatisin  generali  de  folutiuis  con- 
fequenter  agendum cfe.Ec  dicitur  primo  cp  folutiua  debet 
calefieri, & ea  horacxhiben,vt  dictum  eil  de  digeiliuis . 

Sed  hic  cadit  locus rpeculacionts>propcer  id  quod  dictti 
fuit  fiipra  in  fiix  primi  &c.de  horis  humorum, & eil,nun- 
quid  medicinx  folutiux  debet  exhiberi  horu  humoribus 
allignatis.verbi  gratia.nuquid  folutiuum  cholerx  debeat 
exhiberi  in  tertris  • melancholix  in  nonis  vel  parum  poib 
ph  limatis  poft  vefperas  vel  ance, & tu  ad  hcK  confidera* 
item  przcipue  feruetur  regula  in  fbkiuuis  t vt  dictum  ell« 
Item  quia.proput  hwribiluatcaa  iolutiuonmilTf" 

quenter 


Natura 

opatur. 

Reguh,; 


Erratui 

fyrupot 

iulcpcz2 

do. 


.y  • .O^bchibirioncmedicinanim.  ij 


.^DBitrr  iccidic  vommityVtfifpnafn  del^  medioivor' 
.dtnttt»vtaftametpoftaltump«onCTn  roluciuideixparfi 
Aqnfi^tdx  qua  coUuat  cnu  o«.Icc  ^ de  ca  degftirtatdr<' 
CM  duo  vcl  cria  cochlearca  ad  remirtmdum  fenlaiionc  ont 
ftomachi\quod^  fide  vomcru  inde  dubicatur:bcim  in< 
firnu  firqtiemer  a<^  frigtda  made&aanr,  auc  fuper  vm « 
bdiotm  veiuoiaoa  poisanti  quam  vna  hora  vel  plua  fiare 
permntanc.  Item  datur  ptrum  co^hmi,d£  huiufmodi 
ptj'cuni  dele(5labi1e,vt  agrefia,granacum,&huturmodt. 
Item  fricationcttibiarum,pcdum  etiam  conferunt.  Item 
quta  ex  odore  (bluciui  hequtmer  cerebrum  alteratur»&  al 
terationcmpernenio*  reuerfiuoeorttilomachr  cdmuni< 
canc,vnde  naufia  fcu  vomitus confurgtt, hinc  debet  ntedr 
cut  ordinare  folutiuum  vt  fitodonferum^ut  tempore  ar 
fitmptionitrem  odorifera»  vt  bombac?murcatam  S^c.vt 
fiipra.  Afilimpto  amem  pharmaco  debet  panem  quietua 
. tn  te^o  tacere,  & fi  fuerit  debilis  tam  fuper  pharmacu  for* 

- ct^  debile  del^  dormire,  fed  minus  fuper  ^bilc,quoniS 

ciuut aquabitur, q> fi hiertt fortis  lliper debile  dormire 
oon  debet , aut  parum  t Sc  (uper  forte  dormire  debet , vc 
expedient  filent  plus  fcilicet , & minus  ^ maiorem  aut 
minorem  pharmad fortitudine.  Item  noandum  poli 
alfiimpcionem  debilis  debet  patiens  Ibire  in  camera  ktK  <• 
Lumi'  Qrts  clauns  vfquequo  compleatur  operatio  medicinx.Ec 
nts  pfen  cauia:quoniam  medicina  ex  pr^lentia  luminis  in  fua  ope<' 
esa  medi  ratione  impeditur  ct  debilitatur.  V nde  cn  medicina  fir  de-* 
camina  bilis  operanonis,  paruum  impedtmetum  et  fuperuenient, 
ampedi  ' eius  operationem  iatis  notabiliter  impedit,  Sc  dimimtit. 
It.  Mcdicinz  ranqi  proprium  cft  traheret  drcaftrenrn  ad 
( I»  » cemnim^aeris  amem  lummofiecdcra.Bx  quo  paret  error 
• medicorii  qui  permittunt, er  confentiunt  accipientes  phar 

i macafoluttiadomumegredi.&perduitatem.dfaerf lu' 

” minofum  Ubere  perambulare.  Vlternis  p regula  habea* 
eorum.  apho.xv.{edionn.uii.Htppoc.  Cum  volueris,  magis 
*^*®*****  ducere  elleborum.moue  corpus. Moueanir  itarp  infirmus 

Etr  cameram  molli,&  habili  paflit,  ita  vt  ex  eo  non  debt^ 
tctur,am  alio  modo  alccretur.Bc  hoc  verirarem  continet 
prpcipuc  in  corporibus  non  multum  dcbilibus,multu  au 
* * ctm  debilibus  motus  vehementiiCtne  noca.Vnde  imelli 
geodii  q»  ex  motu  aliquse  materiz  quiete  agitantur, & mo 
nentur  vehementf,df  multo,  &putridofiimocor  petunt, 
quare  inde  mors  non  raroconfequitur.Ec  vidi  meo  cepO' 
re  dominas  duas.quat  erant  valde  debiles,&,m  cxifltmo, 
' - vizificnt  forafie  tribus  aut  quacuor  diebus , quae  propter 
mocum,&agitarionem  in  fviKopim  ceciderunt,&  in  pau 
**  - etthons  poflmortuae  funt.Ec  banc&ntentum  etiam  coi  •• 

legi  l^da  quarti.de  fpeciebus  mortis.inquic.in  declina « 
lione  totali  n5  moritur  aliquis  nifi  propter  laborio&scau 
£u  deforts,qup  fuperuemenc  infirmo  cum  eft  debilis, ficuc 
snocus , auc  elcuatio  &C.&  exponitur  elcuatio  ad  felbm. 
Vnde  hoc  loco  tibi  narraboquidlegregia  domina  olim 
conlbne  itUrii  de  Mcliaria  ciuis  nofiri  multis  ciuibut  ext 
lleocibus  aperte  concigtc.dum  per  duos  ex  folcnnibus  no« 
ftns  medicis  uifitarrtur,  fcmel  cum  eorum  altero  famofio 
ri  ad  eam  vifitandam  intraui  cameram, eac^  vib  ac  puilii 
confiderato  per  ipfum  debikm,  led  non  ex  toto  defperata 
cnucuuictcamci^adhuc  bene  mVluramapene  latis  pronu « 
nabat , fird  cum  de  vrina  videnda  inflaret , fubteuauerunc 
am  aftames,&  vt  mingeret  adhonabantur.Qiio  fiidro,et 
vrina  vifa  cameram  ingrediebamur,ct  eam  continuo  hor 
nbtotur.Bgo  autem  his  diebus  ^ patre  meo  lacobo  For  <• 
Ittucofi  de  bchrymis  inuoluocarqs  legionem  Hippo.ha^ 
bucti.Cum^iplasab  oculis  fiuere  percepifTcm : memor 
^ corumqitxaudnieram, pluribus  ex  his  ciuibus  eam  ea  no 

dic  monnirS  prognofticarus  (um.ficc(iin  quarta  vel  quin 
ta  hora  nodis  in  domino  dormiuit.Hutus  autem  repenti^ 
- . np  mortis  oubmexifbimo  mocum,d^agiuctonem  fiufic. 
Pugta^fM corporum  ism  debilium  agitatione, SC preci 
no  ocbi  pasafcclaiB  cOmodifltina  fict^autfitl^iopaooispoa 


kmouendofgrrant;  quod  magis  laudo, vnde  fdrtanotn<>  (jf  cpfl 
aduert?ru  multorum  facit  quaplurtmos  hoc  modo  excin  * poriTfu.' 
gui,qui  ll  morte  ettaderenr,qiiod  tibi  probare  habias,quf  gienda. 


dida  fum  nonexiflimo  diificilc.  V^lmrus  pro  regula  ha 
beaturi^  pofi  medicinam  folunua  primiaut  (ccundigra* 
dus>nffi  cum  ea  mifceacur,  quz  terti)  aut  qiArri  nunquam 
efl  lauattuum  exhibendum. Dicitur  nifi  d^.quia  pofl  ra  - 
rum  alBmiprione  fuo  tempore  exltibendum  efl,  vt  fiaitm 
dfcctur.Ec  caufa  regulae  eft,quoniam  lauaiiuumfadt  me-' 
dici  nam  citius  lubricare  k corpore  ,&  fic  eius  operatione 
tmpedir,quf  non  nifi  in  mulco  tempore  copleuir.  Poli  au 
lem  alTumpcfonrm  medicinx  tertrj  auc  quani  gradus  de-<! 
bet  lauariuum  exhiberi  calidum  dC  non  tcpidum»vt  fupro 
ab.f.mbus  viqi  ad  odo.Deinde  per  horam  media  vel  esc 
ca  debet  patientcomedere.Et  caufa  afilimpnonis  lauatiut 
efi  quoniam  ipfum  habet  lauarc  Si  mundare  flomachum* 
Sc  imefnna  1 reliquijs  humorum, qux  inets  remanlerimt. 
Secundo  habet  remittere  mabm  qualitat?  vc  acutam  cali 
dicatl,(imi1iter  SC  ficdiatcli  pharmaco  in  eis  dcrelida. 

Px  quibus  infertur  qi  aqua  hordei  non  zucharata  e(l  con* 
ueniens  buatiuum  cu  It  natura  non  ita  retineatur  ficuc  bro 
dium  pulli.  Item  magis  infrigidatioum  magis  humeda». 
liuiim.Er  debet  fieri  decodio  hordei ufqr  ad  crepacuram: 
Sc  hoc,vchumidftasmedu!Iarisper  quam  etia  agere  dc' 
bet,egrediatur:neinflSmacionem  inducateunde  cum  quf ' 
ris  eiusfortem  abHerfionem  ipfum  excortica  vfi^  ad  ex^ 
cultionem  tenuium  cortial.  Cum  vero  humedationem 
magis vf.|i ad exculTioiK  corticumtam  extenorumqin^ 
teriorum,iuxta  dodrinam  Me^.dephthifana.Ex  quoap» 
paret  ipfum  lem^cxcorticari  debere,  quod  multi  no  ptg* 
cipiunt.Ee  colligitur  hpc  fenc^ta  ll  Mepuapitulo  de  phihi 
fana.Pbcec  tamen  dominabus  brodium  pulli  cum  zucha 
ro.quia  virtuti  plus  (emper  intendunt. vt  fupra,quibus,uc 


Regula. 


' I 


Horda 

codtb 

qualic* 


potes  femper  compbcere  fludeas .Semper  enim  de  tenore 
vircutiscum  mediciBis  contendunt. propter  quod  inolc'  culis  <yi 
uit  magis  vfiis  dandi  brodium  pulli.Hortor  tamen, vt  c2  ^ 
confeientia  placeas,df  VI  earum  vobiilem  infamia  pbccdu 

re,  vt  potes  curare  velis.  Sed  tamen  audi  hoc  loco  Albuc. 
de  turbfth  loquentem,  ait.  Dofisnoui efl  ^.5.1. vC:^  ad-ij. 
cum  magna  ciiflodia,  Sc  ex  veteri  plus,&  non  detur  Iblu, 
fed  poli  ipfum  fiimaturbrodiu  pingue  expinguedmtbu» 
fubciltbus,&  tu  confidera.Poies  tame,fi  cibi  videtur,hoc 
modo  mednre , vt  in  brodio  pulli  hordeum  decoquatur, 

Sc  vcriulqi  intentio  habeatur.  Sed  de  zucharo  tantum  di.* 
co.t^  cum  qupis  buacioncm  fonem , Sc  refpetflum  nd  ha 
bes  ad  airtutem,ncc  ad  dele<ftabilem,et  gratuitam  altum « 
ptionem,  non  debet  in  buatiuoponi,quia  ex  ipfo  fit  Uua-  ’ ’ 
tiuum  naturx  multum  amicti,  SC  retinetur  in  poris&  ve- 
nit,& d5  operatur  vt  debet.  Pt  fis  memor  facere  fien  le- 
qucnci  die  clyfierem  buaemum  ex  aqua  hordei , pr^ cipue 
fi  medicina  nc  (cimonea,nS  in  rugis  intefiini  grolli  rema  - . ^ 

nent  panes  quadam  acuix,  qup  llimubnt  virtutem  cxpul 
fiuamyd^ inducunt  tenafmonem.  Et  fi  qupraiur  quot  ho- 
ris debet  patient  liare  poli  afiumptionc  foluciutanteq  b«- 
uammm  accipiae.  Dictum  o tale  tempus  pr^fixum  af- 
fignari  firma  ratione  non  pocelt , led )t  medicis  rauonabi- 
Itcer  operantibus  quadam  arcificiola  conie^curatione 
mamr  quacuor  horarum  cum  dimidia  uet  circa,nam  cun 
pharmacum  tale  habeat^  membris  remotis  ducere  ad  lio- 
michum  SC  loca  expullionis  maceriam  in  eis  peccantem, 
videtur  cf  hfc  operatio  tn  pauciori  tempore  rationabili- 
ter perfici  non  polfic , Sc  hoc  experientia  plurimo  no- 
bis comprobat.  Ex  quibus  inkrtur  poH  alfiimpctonS 
medicinx  temj  aut  quarti  gradus  deba  pamns  fiare  qnc|r 
horis  vel  circa  ante^  comedat.b^oandum  umen  q>  medi 
dnx  tales  aliquando  damur  in  fubHantia,aliquando  dan  - 
cur  in  idiifioneid^  cum  illf  damur  in  infufione  ctrius 

complanc  adiones  fuas  his,  qux  in  fublbmcia,aau8  enS 

cibari  deba  infirmus  1 h^c  & fimilia  varietur  tem 


Traftatu*  I.  .•  . • • • • IUI, 


RtKiU.  put.(in«Iittt  &horj.PiKeft  tamen  quaflpro  «gula  poni, 
fi  contingat  infirmum  habere  ire»  vel  quacuor  arcelU'' 
tionc«  ante  di<fcum  lempui.q»  ante  illud  patift  &c.Tu  t^ 
men  confidera  in  hoc  quantitatem  peccantu  matenx , & 
quanlltat^  materi*  emitlx.iSi:  tenon*  virtuti*  non  li*  obli 
cu*.  Poft  vero  medicinas  primi  aut  fecudi  gradu*,vt  mS 
m.cafiaAhuiufmodi  debet  *groian*  cibari  per  quatuor 
horas,  & cauta  quoniam  huiufmodi  medicin*  non  habet 
ducere  li  loci*  remoti*  valde, (ed  folum  materia*, qua  funt 
in  vii*  du Auum  qiiibu*  fua  fubilantia  occurrunt.  Prfte^ 
rea  fi  longo  tempore  retinemur, cum  aptf  fine  in  nutnmf' 
lum  conuerti.  in  ftjbftantiJ  corpori*  conuenumur  earum 
multz  parte*.propter  quod  earfi  operatio  diminuitur  val 
de.Taie  naix^  tempus  S:  artificiola  c6ie<fluraiione,&  en- 
peririirta  inuemum  eft  quatuor  horaru  poft  iptam  aftum- 
pcionem.viduftflrocft.  j • l 

Clvftr-  Et  qun  clyftcrc*  ftite  rolutiui  quodSmedo  inter  phar- 
rum  frtr  maca  nominari  poiUint.hinc  de  eorum  forma  confequen- 

^ icragenda.debetenimclyftercalidusimponiiciunofto- 

macito  de  mane  aut  ftro,  prout  medico  videbitur  expedi  - 
re,cuiu*caltditasnon  fitacuta  propter  firnfibilitaiem  ime 
ftinorum , A:  cognofcitur  eius  tempus  ex  dudlu  digin  per 
ip  fum.  Poft  autem  eius  aftumpiionem  debet  patiens  fta- 
rt  pedibus  eleuatis  aliqualiter, et  paulaiine  fc  de  latere  in  U 
tu*  uencre>ita  aim  fteterit  ftiper  vno  per  certum  rpaim 

tempori*  paulatine  fe  ad  aliud  voluatjA  hoc  maxime  ubi 

qup'iiur  euacuatio  comunis,&  fimilirer  luuamemum  c6  - 
mune.&ipanibit*  fupcnoribus.in  quo  cafu  ftei  pacien* 
fupinus:a  fi  pailu*  fuerit  in  latete  dextro  longiori  tempo- 
re  ftet  fup  illo.Similiier  fi  in  finiftro  fuper  fimftro,*:  hoc 
conftante  virtute.  V nde  notandum , quod  colligitur  ex 
Auic.fextadecima  tertii.dc  cura  cholerica,  q» cum  impo- 
nitur clyfter  debet  medicus  confidera  re  locum  zgniudi- 
ni8,vt  cb  fi  fuerit  in  renibus , ftec  patien*  fuper  ren»,  dum 
fibi  imponitur,fi  in  imeftinis,fter  p«|ics  fupimis  t C in  de- 
xtro.fuper  dexinimtfi  in  finiftro, fuper  fimftrum,  & horu 

vidcturcauei,q»perialemdccubiiumliquoradlocGFgri 

tudmis  laciliufi  peruemt.  vndeefteiftus  melior  cClequiiur. 
Qui  modus  Sc  fi  vfiaius  non  fit,  eo  tamen  vtor  cum  ma- 
xime rationabilfsatt^  vcilior  uidcaiur.  Poftea  ucrocum 
emiffuseft  clyfter,ftet  patiens  mediam  horS  vel  circa  an- 
te cibi  tllumptionemi&  fi  ftabtt  per  horam  melius,  nam 
ancrij  Icdati  fint  vapores  fparfi  per  corpus, & virtus  vigo 
rata  ex  exitu  fecum  SC  humorum  cu  quibus  ALC.aliqui  fpi- 
rituf&  humores  boniegrelTi  funt,pertrSlu  rationabiliter 
fpattum  talc.pfttmatiuu  in,non  demonftratiuum. 

Pilula  - De  pilulis  aute  diccnduro:q>  qufdam  nominamur  cum 
rtiin  ex-  cuftodia:&  funt  ill*  qup  confcift*  fiint  ex  medicini*  labo 
hibici5e  rioft  foluentibucde  quibus  per  ordiram  dicendumUicut 
confide  de  medicinis  talibu*,  vt  fupra.  Quf  dam  dicuntur  tales  fi » 
tatto.  ne  cutfodia  qu*  funt  ex  medicinis  benedufti*confe<fi*,el 
tales  poliunt  omni  hora  aiTumi,  fiue  poft,fiue  ante  ctbum 
per  horam  vd  duas  \xl  dimidiam,  vt  libet.  \ nde  ptlul* 
tales,  vt  de  hiera  fimplici  iii  palTioibus  capicit  poft  cotna 
cxhi^ri  poftuin,unde  Damafeenus.  i s.a|>bo.^\edlanaru 
qupdam  qup  dantur maxime  qu*  fcicium  in  fummo  ca 
pitis  poft  cccnam,maxime  quando  itur  dormitum  dandp 
funt,vc  nanira  ad  interiora  interna  ab  altifttmi*  membri* 
attrahendo  fenfus  alleuiet,&  apho.  r p.Ciim  qui*  voluerit 
purgare  caput,  aut  cerebrum, aut  inftrumenta  ftnfuum  pi 
Iulis  maioribus  dC  poft  cccnam,et  eundo  dormitum  dati* 
fiaen  Jum  cft.  Nota  tamen  <p  hic  cft  tocin  fpeculattoms, 
ftd  nd  pofium  hic  tecum  difputare  cum  me  folum  pofiti- 
uum  cxpreflcrim.nimiu  enim  prolongaretur  traiftatut  no 
fter,quem  vtabbrcutcmax>me  ftudeo,(cdag»,utaln  pni 
denti  difcrerione  multa  corpibusaccomodant.  Poft  hfc 
not»  Auic.qiiarta  primt>capitulo  dc  eo  quod  abbt  inqui 
tendam  eft.tnquit.PiluIx  prfterea  ad  bil^dum  dandp  n6 
£int  poftq  cxiccaue  fuerunt  ^ facft;  vt  lapides,ne|i  ctiain . 


cum  fum  molles  ne  penetrem  & mmeamirf,  fed  finr  quiv 
modo  exiccari  incepennt , Sc  qu*  digitis  cedant  fi  edpri- 
mantur.  Cum  aut?exiccat*  funt  ab  eu  relbliita  eft  virna 
^m  magnam  partem,  vnde  mhtl  vel  quafi  nihil  operStutv 
et  firotliier  vm'’  easaiftuare  non  debite  poceft:  vnde  neqi 
infirmi  net^  medici confequuntur  quod  intendunt.  Et  ica 
de  atqs  medicinis  contingit  qu*  in  apothecu  veterafeou 
Qiiiscnimadhxc  omnia  aduertit.  vix  ex  mille  millibui 
vnus.Nocandum  tamen  liac  parte,  quod  Damafeenus  fcr< 
bit  apho.6  x.Ptiul(  veter»  & (icat  prius  q demur  humcf 
tftandzpernoiftcmexaquacaltdallmt.  Ex  qutbut  paret 
q»  *ta*  medianxli  medico  maxime  confideranda  eft,  ad 
c^m  pauci  relpiauntiet  tu  iplam  non  negfigas.Et  hpc  d* 
his  quz  per  o«aut  infertusad  infra  fumumur  ttbt.fic  in  gc 
nerali  futheum. 

De  hi*  vero  quxad  extra  applicanfur,vt  emptaftra,vn 
gueta,iacculi,epiihemaia,embrochp,caputpurgfa,ethuiur 
modi. Dicendum  eft,  fit  vt  regula,c^  omnia  ifta  regulari^ 
ter  operSdo  debent  triuno  ftomacho,&  emifii*  fuperfiui- 
tatibus  c5munibu*  corpori exhiben,  & (emper  cum  hoc 
confideremr  tempus  at^ionis  rorum.  Et  dixi  regulariter^ 
quta  aliquando  applicamus  ftcculot  mitigatiuos,  carmi> 
natiuoi  &c.poft  ctbt  aiUimpctonem  SCc.&  omni  hora,vt 
in  forti  dolore.  Item  raita  calida  ^m  exigentiam, & t\6  fri'« 
gida  applicari  debent.  Et  licet  qu*  diCta  liim,  locum  ha 
beant  quafi  femper,quandoqitamen  inunAton»,rynipi.- 
cas  affumption»  ordinamus  poft  cibu  fieri  quf  fum  fom 
ni  prouocatiu*A,'c.namckpmntbuf  particubmer  feri- 
bcre  ellet  nimium  prolixare  traiTtatum , quod  quantum, 
pofiura  fugio. 

D E Q.V  ANTIT  ATE  autem  medicin*  di- 
cendum,!^ tri|5lex  eft  quantitas  confideranda.  Prima  al- 
teratiuorum  leit  digeftiuorum  per  Ic.  Secunda  folutiuo- 
rum.  Tertia  confobmium  medicinas  folutiuas,&  scuen 
tium  ea*.ipfaruraqi  virtutem  ad  membra  ala,d^  alia  per- 
ducentium. 

Incipiendo^ dfgeftiuisiquta^ fyrupis magnam  diuer^ 
ficatem  reptrio  inter  pra(Tticai»Padu*&  Venetqsinam 
Padu*  dacur.5.t.^.fyrupf  cum.f.tn.aqux.  Venrttjs  vero 
dantur.5.irf.fyrupicum.5.j.^«aqu*.  Variatur  tamen  hic 
modufi:  ied  in  hoc  Ciliem  defecerut  ^ Patauinisiq»  plus  dc 
fyrupo  q de  aqua  exhibent.  Br  exiftimant  fortafie  Patauit 
q»  fi  fyrupus  folut  dari  pollet,  non  eftet  necef&rta  coniun- 
<ftio  aqupifed  quia  conutmenter  potari  poteft,  hinc  cu 
fyrupis  aquam  corniferi, A;  duplum  aquxiquu  exiftimot ' 
propter  raritatem aquxipCim  duplicatam  xque  potente 
cum  fyrupo  efhci. Amplius  vt  aqup  ducant  fyriiposad  Io 
ca  xgrmidinum.quta  interdum  fyrupi  non  refpiciunt  Io*  • 
ca  ftu  membra  corpori*  ficuti  aqua.vt  verbi  gratia,  ace- 
tolus  fimplex,  qui  no  refpicii  locum  leu  membrum,&  cu' 
co  cdmifcetur  aqua  (alui*: vt  ad  caput  vmus  eiu*  dirigaT' 
tur,&  item,quia  cx  tali  cdmiftionc  penetrabiliore*  fiut. 
V'enctf  vero  dicunt,q>  ex  contun«ftione  tam  paucx  aqu*, 
quia  ex  fubduplo  ad  fynipum  poteft  fyrupus  conuenien- 
ter  potari,  Sc  ex  hoe  fit  habilis  potu* , & ilb  aqua  in  tama 
dofi  lufhcic  ad  dirigendum  fynipum  ad  locum  xgritudi- 
ni*.  Sed  licet  ratione  efivcaci  neutrum  reprobari  pofiet, 
pace  tamen  fua  nulii  harum  in  omnibus  alteraio.  Nec  me 
prplUmptio  mouec,  quod  auertat  bonus  lefus,  fed  perfua-' 
fione  quadam  moueor  de  qua  aliquid  fupra.  Cuemmex 
mtftioncdupbaqu*  fyrupus  red^tur  multu  fubtilisra- 
ru*,hinc  efficitur  pa/Ttbtltor  & refolubiltor.Ex  quibus  le- 
quuur  ipfum  citius  aquari, et  eiu*  operationem  ex  confe- 
quemi  cimis  perficere ,&  ergo  ftame  materia  grofia  in- 
digellibilt  non  potent  ipbra  nifi  in  longo  tempore  dige- 
rere, &ex  conlequenci  tardabitur  (anitas , quod  ab  omnt 
medico  fugifdum  eft.vnde  fimii»  materi*  requtrunc  ad 
carum  digeiiionem  fyrupo*  coftames , qui  pof&im  in  fiia 
adboncl^go  tempore  dutarc.puta  fi  materia  digerentU 

cni 


Reguli, 


Sirupo- 
rftquSd 
tafi^  VI 
na. 


cut 

fyrupis 

mifccaf. 


X 


■ Coo,  ’ 


De  fxliibitioneniedidnarutn  ' 14' 


•«ritY  ftcmacho,et  tn  locu  ftomacho  propinqu^quomo*' 
<k>  pCT  alem  Cynipu  digeretur,  cum  ex  fua  fubtiiicatc  &c. 
'quin  ftacim  ah  tpfo  lubricabit  ^egredietur^Con/imift' 
ter  ad  Venetos, &luo  femper  tudicio  meliori,  pace  Tua  me 
<OflDmo,rum aliquSdo  indigemus  ryrup.rubnti.bnom>' 
lepoato,  «S^  hoc  cum  volumus  ipfum  hciliter,&cico  pC' 
octrare,/tcu(  materia  exiftente  fijbtili:&  in  locia  remotis» 
vnde  duplum  aqux  vcl  plus  cfimifcendueil.  Sic  ergo  pa  > 
tet  quomodo  aliquando  minus, aliquado  plus  de  aqua  eft 
<um  Tyrupo  cumircendum.  Hanc  tamen  doHm  determi» 
natam  aitignare  eiliropoltibile.  Vndeoprretaliqtando 
augmentare  dcHmitS^  cum  ad  xgritudinem  quf  r(t  in  mc 
bris  remotu  digefliuum  habeat, et  per  multas  tranTmuta» 
ciones peruenire,  vrtncanombiM  vniuerlalibus  du^ro 
fuit,  & aliquando  minuere,  vnde  hoc  remanet  in  optima, 
&(cieatifica  penna  medici,  propter  quod  bene  did^hiic. 
Natura  prudentem  oportet  medicum  elle  i ty  vt  aedo 
tnomnicnmiftione  fyrupicumaquis  debet  iterialiqua' 
lucorum  adinuicem  ebullitio , vt  per  tale  melior  fiat  eo « 
rum  miftio:&  fic fortius  vnitaiforitus  fiC  melius  operans 
cur.  Nota  etiam  ad  bene  iulepi^ndum  fyrupum  debet 
€fSc  at^rum  ad  TyrupO  proportio  dupla  fexqutalcaa  vel 
arca.ct  quod  diaum  eli  debet  incelligi  de  fy  rupis  qui  ha 
bent  compleum  decotTcionem.qui  vfui  per  annum  refer. 
Syrupi  Itantur,  SC  vocamur  fyrupi  breues , nam  fyrupi  longi  qui 
bteuetq  referuantiir  folum  ad  tempus  paruum  vc  odio  diaum  ucl 
tnha.qui  talem  dccodlionem  non  recipiunt  fine  aquxcd« 
mifiione  eahibftur.  Ec  fi  dicatur  ficuc  iam  inflatMC  qui> 
dam.Me^.fyrupos  ordinauit,&  cum  eis  aquam  non  com 
nufcei.Icf  tn  multis  locis  ordinat  Tyrupos  in  diuafis  paf' 
lionibus,  vc  apparet  difnirrendo  per  fiium  de  appropria . 

tamen  non  coroiTcec  eos  aquis,  quare  uos  Pro 

silo  dicendum  Cb  fortuite  Mefite  intelligic  de  fy  rupis  Ion-' 
git  non  breuibus , quos  nos  oporiet  elongare , vt  potu 
unc  habties.  Altca  cius  intentio  efi,vc  cu  eis  eSmifirea' 
cur  aqua  vel  aliquod  cale,  & fi  niS  fempa  hoc  diae  dat  in. 
cclligi  per  ea  qux  dixit  in  ali>s  tocis,vbi  in  xgritudinibus 
aquam  vel  aliquod  cale  fyrupts  commtlcet.  verbi  gratia, 
tncapiculo  fyrupiacetofi  fimplicisdixir.doP.efi  ab.|.|. 
vC^ad  quatuor  cum  aqua  frigida.  Item  de  fyrupo  aceto*' 
fo^rhovloti.  Ex  qutbus  pacet  ex  eius  intentiortefyrupis 
aquam  comifeeri  debere.  Secundo  q>  maior  cdmunita 
debet  cfle  quantitas  fyrupi ^ aqux,  vt  Venetimam  totius 
aggregat iuf  dofisdcMteifi;.f.iid«cu.^.uel  quinc^  ad  plus. 
Pomtur  ago  aqua  folum,  vt  apparet,  vt  fyrupum  habiU 
potui  reddat.  Vnde  videmusNicotaum  &c^aos  tn  futs 
amidotarijs  dicere.deturab.f.ii.vel.in.cum  aqua  tepida 
io  vino  vel  ladte,vt  folum  res  ipla  potui  habilis  fiac:& £i 
citius  penara.  Secundo  nocandfi  de  aqua  Sc  ladle  &c* 
» ■ qux  cum  fyrupis  cdmifcetur  ponitur  dofis  indetermina» 

- taabaudfonbust&bocquiarelinquicurvtfupradifcre» 
» sioni  mediciiquta  ^m  aliam , 3c  aliam  tndfgemtS  oportet 

. alica  dc  alita  varfareidL  6actt  pro  opiniOe  media  ima  Pa 

cauos  3C  Vennos. 

De  quantitate  autem  aliorum  altaatiuorum,  vt  confc" 
dhonum  etedluariarum:&  buiurmodi.Dicendiim  vfc^ 
nunc  no  inueni  anificuid  regulam  it  dodconbus  meis , fcd 
quid  cdmunts  pradlicannum  vfus  agat  tibi  referam.  De. 
ende  fiibiungara  in  modum  regulx  cp  in  bcib  tamen  ani . 
ficio  contexui  cum  quicquid  tn  me  cfl  femper  tuum  facta. 
Confactu  efl  emm  dare  de  confieiflionc  foUda  in  qua  funt. 
5.vi.ptoltb.zucluri vfqiad.5.tfj.& quldoqi  vfi^ad.iirj. 
&ltc«confiedbones  non  cranfeunt  latium  gradu,  fed  fune 
iecondi  oadus  aut  medix  inca  (ecundu  Sc  tatium.Et  qd 
agendu  fierum  tercif  aut  quant  gradus, videbuur.Sed  ad. 
huc  quidaiQ  gulofitaci  hoium  magis  q utilitati  indulgen. 
eet  hanc  dofim  obferuanc.  Ec  fi  pro  lib.xuchari  no  ponan 
tur  m/j.5.Mr7.de  cledluarioru  dofi.maximede  mellinis  in. 
dawc  ^|.^.vfq>ad.^  ficletfcufinoru  nontran. 


fit  mdum  tertium  dSeur  de  co.K.ff.  vfqi  ad.f.d^  iniie  nirur 
dolis  in  plunbus  jl.}.}.^.ufqtad.itj.red  femper  quid  inhoc 
agts memora  quod  diVlufuit  fupra,<]>  in  vna  lib.zucliari 
ponutur.j.vf.fpecierum  in  vna  meliis.|.(].quod  fi  ficell, 
tunc  tn  vna.f.zuchariconfetfrionisent  media.5.fpecteru, 
tn  vna  meUis.j.i.  Ex  quibus  mfienur  cy  tn  tribus.  5.  confe* 
dtionts  folidx  erue  grana.x;.vcl  circa  fpccierum,  nam  ca. 
dem  eft  proportio  tonusad  cotum  & panis  ad  panem  in 
tnbus  vaocle^uarq  mellmicrut  grana. xxx.  vel  drea  fpc 
ciau.  Hic  modus  & fi  fic  ii  patribus  nofiris,<^  vfi^adno 
flram  ieruatus  xiaiem,  tamen  vt  res  dc  qua  Jerroo  cbnut 
luc<rcac,conira  ipfum  dupliciter  inflabo  Pnmo  quia  po. 
terniora  funt  valde  & acutiora , & non  minus  altcramia  q 
fune  in  quarto  gradu  calida,  Sc  (bluciuatnaiurf^  humanx 
^ tota  fpecie  corrupitua  q qux  funt  in  fecundo  vel  tento 
gradu  calida, & naturx  hutnan;  amicaifed  dofis  pnmoru 
quf  funt  in  quarto  efl  i granis  qumqp  vfcipad.  vif.  vt  paca 
tn  fcamonca.ergod^  illorum  dofis  debet  magis  elet  an. 
Confirmauirtquta  multorum  alceratiuorum  Sc  folutiuo. 
rum,quB  vcnenofiiate  panicipant.dofisefl  ^.5.).  vfi^  ad. 
5.).^.  vcl  duas,  vc  in  elleboro, curbtih  agarico  SCc.ergo  ab 
terantium,confbrtamiu  doles  vitra  tam  duftas  ciruari  de 
bene, patet  confequemia,quia  dofes  non  diminuuntur  ntU 
propea  vehementiam  aut  acuitacf,  aut  aliquod  huiufino. 
di.  Secundo  videtur non  fit  paruuserror,q>  dofes  ele. 
dtuarionim  dc  meile  funt  maiores  q lUx  de  zucharo  alqs 
paribus:quoniam  mcl  efl  calidum,  Sc  ficcum  in  fecundo» 
ergo  faltem  vbi  fpecies  calidx  fint  augmemabnur  calidi', 
las,  Sc  fi  non  tranfeendene  fim  gradum  vbi  zucharum  re. 
mittet  &C.VC  fupra,quoni2  efl  lempaatum  Sc  cn  liocaic 
proportio  maioris  in^qualtcatis  zuchart  ad  fuas  fpecies. 

Si  ergo  calefacere  qu^rimtis  cum  cdfeAione  zuchan'  vfi^ 
adltcundu  cum.5.in>ea(e^aemus  vitra  (ecundu  cum.5, 
mbuselccluarij  demelleexeirdcm  c6fe^’.  Ex  quibus  fe. 
qutuidetur  dofes  elrifhiariorum  de  meile  minores  eflc  de. 
Ixre  dofibus  confedlionum  ex  zucharo  cofedtaruro.  Ec 
quamuis  antiquis  patribus  femper  adhfrere  imendam,qa 
magis  expenisycamen  quid  ex  eis,  qux  didici  apud  me  n. 
bricauaim  cibi  aliter  tranfcribaro.Ego  vao  tn  hac  pane 
aedpio  quod  de  folutiuis  dicetur,  folunuorum  quxdS 
funt  in  primo,fecundo,tenio,quano  etc.ee  ficuc  tn  foluti . 
utt  primi  gradus  dofisg  duos  terminosalTignacur,ct  con 
firailica  rccundi,(ertT),quarci.ficalceraciui  dofes  afiigna. 
bo  per  duos  terminos. v5.maiorcm  Sc  minorem.  T ermi. 
ni  maior.f.&  minor  folutiuorum  t prireoivc  dicetur  1'unc 
^5'}'Vf(^  ad.irj.  vel.iin.d^  quado^  vfqi  ad.vj.  Soluituo. 
rum  in  fccudo  ^.5.^.vfi|«ad.rj.Tatrj  ^.$.fi.vfi{iad.n.vel. 
irj.  Qtianiligranisquinc;^  vfqtad  decc,&quinqi  vel  de. 
cem  3^  fex.ConfimiIita  in  propofito  dicendum  videtur, 
(ed  promittendum  prius, q»  per  tflai  dofes  medidnx  folu. 
ciux  in  vna  afiumpeione , SC  breut  f^tio  fuum  foniuncur 
ef&ctu.&hoc  medicus  intendit.  Sed  cum  alteramta,&  c5 
fortantia  exhibet, non  quorit,  vc  in  coia  eorum  acceptione 
compleatur  quod  quoriair,qiiontam  id  habiliter  fieri  non 
polia, vc  incclligcnti  patet,  ^igrit  igitur  per  plurcs  vicca 
aliquid  confequiiquare  dofit  eorum  minoranda  efl , nam 
medicina  dcbihs  c6fequirur  eflcdlum  in  multo  tempore, 
quem  fartis  in  paruo,vi  fupra.  Credo  igitur  adh^redo  pa 
tribus  antiquis, quibus  plus  fidei  in  Ipc  parte  ^ modame 
adhib^um  efl,t]^  medicinarum  fimpliaum  fiue  compo. 
fitarum  qux  cala  funt  t pnmo.dofis  deba  cfle  ^9.}.  vfqi 
ad.5.  incipio  ^.3.  vt  includatur  omnis  xtas  t & hoc 

de  empta  quamiiatezuchari:qux  compofittonem  ingre. 
dttur.  Vnde  Nicolaus  in  cofrdtone  illa  de  zucharo, cuiiia 
initium  diafatyrion  optimu  ponit  in  vnaquaqi  lib.zuchi 
ri.5.xxx.(pecierum  vclcirca:&umentlla  vidaur  dccl». 
nare  ad  latus  fecundt.Eorum  vero  quf  in  fecundo  cum  cC. 
£r<ftus  lecudi  fit  duplus  ad  efirdum  primi,  vt  qinnto  colL 
vUimo  capitulo.dofiscnt  fijbdupla.vi.3.#.ad.3.ij.vd. 


Tractatus  I. 


vf«l»  ad.if|.vndc  re  conGdcrare  oportet  manflones 
mduum.vt  rupra,quu.3.n.erunt  doHe  prtm;  manGonu 
ftcundudl^.3*n'^'^u”dx  recnndi  d^.lllorum  vero,qux 
f lenio  il  granit  qutncp  vG-p  ad.9*t*vcl.^.  vel  circa.  De  bu 
vero  qux  in  quarto  dicendum, vt  inbTi  de  fo1utiuu,d^  fu» 
pra  de  manliontbusiq»  in  his  maxime  attendere  op5  man 
nones  propter  vchementiam>&  acuitatem  ipforutn.ium 
eonl  quf  funt  in  tertia  manGone  doGs  eilli  grano  uno  ur<:)i 
ad.x.  Qiix  vero  in  prima  mannoncli  granis  duobus  vfiy 
ad  dec^»dCfirx.Q^ix  vero  in  fecunda  ^gra.).^.vrcpad>xii. 
vel.xin.viide  (icut  mandones  gradoum  magis  el^ntur, 
tra  doles  earum  magis  dq)rimi  debent.  Vanatur  iraqi  do 
lesiamdufix  inter  illos  terminos  dm  varietatem  xiarts» 
cdplexioiii«,regfoni8&c.qux  fupra  notata  Fuemt  in  duo« 
bus  verdculisiad  qux  omnia  medicus  debet  diligenter  at 
tendere.  Vnde  propter  hocauiftoresrfpe  dofesconfedlio^ 
sium  in  ancidocarrjs  nd  ponunt » relmquemes  eam  in  peri  ^ 
ta  medicorum  diferenone.  De  dodbus  amem  confe<fVio> 


' Cap.  irir. 


num  de  meile  per  quis  calrbcere  intendimus, credo  dicen 
4ium  q»  ipfx  alqs  paribus  minores  eile  debn  tam  alftgna  * 


tis,  8c  caula  tam  didia  eil.  Sed  quia  ipfas  fpecies  tn  rama 
quantitate  cum  zucharocdmode,&  ita  giilofe  cdmifceri 
non  polTunt,dcutcum  melle.credo  q>indudlumel^gulo' 
Hiatt  hominum,  attendentes  plus  de  fpectebus  cum  meile 
q cu  zucharo  comifeeri , ad  quod  concurrit  mei  in  Tua 
dulcedine  in  minori  quantitate  rpecicrum  horribilitaiem 
magis  obtenebrat.  Bc  ne  mea  didb  ita  didbrmia  videan 
«ur,rerpice  Nicolaum  in  confediione  cuius  intetum.  Con* 
iedtiozinziberis:(5dHfenicsq>  pro  lib.mchan  ponit  quad 
j.x).rpecieru.vbi  ponimus  fexadpius,  &comunius  qua« 
Medici  <uor  vt  deIe>fhbihores exifiam.  Et  quidS adulatores  me» 
adulato  hodierno  tempore  iniancum.vr  gulf  hominum  defer 

res  gui.  uum,proceil^m,&  conledeioiKS  (acium  deri cum  deco 
d^fone  rpcctrrum  folu  vt  albx  remaneant  cc  viTu  placidf , 
vt  iulepi(ancet  fynipu  tn  omni  dirpodtione  dTc.vt  fupra. 
Sed  m hac  parte  & in  alqs  obfecro,  vt  patronum  noftrum 
Cermifone  cdfubs.quicquid  mreipCi  dicat  dbi  credas. 
De  quantitate  clyllais  diecdum  q*  eius  dods  ell  ab.f.tirf. 
vdp  ad  iib.potutilet  tamen  mter  foluttua  col/ocari,fed  nd 
raro  fum  pure  alterantia. 

Dccaputpurgqs,  gargarifmattbus,  vnguenris,  empta-' 
Hrts,&  huinfmodi.vtfupra,  dicendiim:q>eorum  quanti' 
cas  p6d:ralis  remanet  in  peritia  medici, q>dm  immeniem 
tieceilitatem  ipla  in  tanta  vel  tanta  quantiiate  corportap' 
plicatieorum  nan.^quamitas  pondera!»  certisrerminis 
limitari  non  potril.vt  patet  intuenti.  Sed  de  viigu^o& 
cmplailro  dicatur.empladrum  grolIum,vnguenium  ve- 
ro fubtile. 

De  qiiantitare  folutiiiorij  diccdum  vt  fupra,qupdam  in 
primo,  quedam  in  lecundo.qii^dam  in  terno, quxdam  in 
quarto,  quod  de  omnibus  dmplicibus&compodtis  m- 
lelligendum  eft.  Dods  foliinuorum  in  primo  gradu  inci 
piam  ab.5. }.£(  quia  vt  fupra  effedius  (ecTidt  duplus el^  ad 
ededhim  primi  dods  fecundi  incipiet  ab.5-d.iertqil.5.qr' 
nll.^.vei  granis;5f  additur  ly  gran»  propter  ea  qux  fimt 
in  vinma  mandon;quarti:cuiufmodiefe  rcamonea,me^e 
reon  d^c.Bt  horum  exempla  ponamur, quoniam  in  tali  re 
nimium  clari  cllc  nonpolTiimus.  Dods  medicinarum  fo-» 
bniuaru  primi  grados  eft  ab.5.).iifc>  ad  fex- vt  fy.ro.mel - 
lis  rof.colati,aqux  U<frii,A  humfmodi.vt  infra  ad  plenu. 
Vnde  feiasq»ab  inde  fupra  afeendet  ad  fecundu  gradum, 
tra  qi  roluttuum  primi  per  augmentum  quaminitis  poteft 
fieri  foluriuum  fecudi,vi  fiipra  d^*.Dods  vero  medietria- 
Tum  fecudi  gradus  dodsefe  ab.^.fi.  vfqi  ad  duas,hutufmo 
xli  funi  manna.cada  dfc.Dods  medianarum  tertij  gradus 
«ft.i.$.vna  vfqi  ad-s-ii).  vt  agarici,nirbtih  A^c.Bt  nota  q» 
■quidam  ponuc  rheubarbarum, myrobalanos  fotuiiua  ter 
rq.Ego  vero  condderaru  bonitatem  &excelleiufam  rheu 
bar  bari»d?  nullam  aulitiam,ita  vt  concedatur  omni  tem 


pore,  omm’  xtati,  Imo  Qc  prygnamibur  adeo  henedidhmi 
e(l,non  dubitaui  ipfum  inter  folutiua  fecundi  collocare.' 

Pnma  eius  dods  efeab.^.fi.vt  Mcfi.fecudo  capintlo.qufi 
dodm  folutmam  terttj  attingere  non  videmur.  Condm#- 
liter  de  myrobalanis,  cicrinis,«S:aIoe  dicen ium.Ei  ne  vi* 
dear  ab  alrjs  multum  deuiare , dici^um  arbitror  talia  efife 
in  vltima  mandone  fecundi  gradus, et  d ab  ali)S  ponuntur 
icrtq.hocrft  nitelligendiim  in  pnma  mandoixiertq.qux 
dux  mandones  d rcdle  condderrntur  a fe  iniitcem  n^  mirf 
tum  dilbinc.  Vnde  exifeimo  talia  folutiua  media  tmer  fe* 
cundu  Si  terttum,q  in  aliquo  eorum  d quod  medium  tale 
tmagtnaripot.dequtbus  modis  fupra.  Defoluttuisqrri 
gradus  dictum , ucut  de  alieratiuit  in  quarto  dicebatur» 
nam  dods  eorum  qux  in  pnma  midone  quarti  efe 
vrqiad.5.hcthuiurinodi  dim  fynapis,catapucia,cucumev 
adninus  &hiiiufmodi,vc  infra.  Horum  vero  qux  in  viti* 
ma  mandone  fimt  dods  efe  li  granit.tin,vf^  ad.xrj.d: 
quofdain  vlqi  ad.xv.&  hoc  in  regione  nolrn. Horum  ve 
ro  qui  in  fecunda  medio  modo  inter  hpc,et  ru  conddera. 

Notandum  tamen  de  catapucia  c)>tnielligi  debet  depul* 
uere  eius , qa  de  herba  comcdi  poiefe  vdf  ad.f.j.d^  tn  utar 
abi.& eli  vfuale  fohiiiuum  rudicom , 6c  eorum  qux  fux 
natura^ participant, et  ab  hts  te  confulo  omnino  abfeineat. 

Et  d fda  memorix  trades  freile  perucmes  in  notiiiS  do 
(itcuiufamqicompodrifoluttui.quia  aut  tale  compodtii 
ingreditur  vnum  dmpfex  foluituum  aut  plura.  Si  vniim 
folum,  vt  tn  hiera  dmplia,  tunc  de  ea  detur  tanta  quanti* 
ras,q»  in  illa  dc  dodsaloe  conuentens.  verbi  gratia. dabun 
tur.5-vj.quia  in.5.v)  funt  (blum.5.q.aIoes , qux  dint  eiua 
conuentens  dods,vt  infra,  nam  d conficitur  hipra  cu  mcl* 
le,ita  q>  eius  medietas  dt  mel,&  altera  fpecies.patrt  cu 
in  ea  aloe  ponatur  ad  duplum  aliarum  rpecierum.  patet  cp 
in  quacuncp  pane  totius  erit  eadem  proportio,  qux  tn  to* 

10«  Vbi  ergo  reperietur  vna.5.aharum  fpecierum,reperi?* 
iur.q.aloes.f  fex ergo.5.in.dint  mel-alip  tres  fimt  vna alia* 
rum  fpeCKrum,d'.i).aloes.igitur  6Cc. 

St  \^o  compodiu  dt  ex  pluribus  Iblutiuiseiiifdem  or* 
dinis,  vt  fcamonea  ,meccreon  dl^.detur  de  eo  tanta  quan* 
tttas.vt  leo  reperiatur  dods  proportionata  folunuisiUiua 
gradu$,ac  d foret  vnum  dmplex  taiuum.Non.n.piurificS 
tur  foluciua  eiufdc  nrdmi$,vt  pturificem  ur  dofes,fed  pro* 
pier  alus  cautas  i vt  fiipra.  Si  s^ero  friem  cx  pluribus  di* 
uerforum  ordinumivt  verbi  gratia.  is.fececados,epithy* 
mi,hierppicrp,ana.5.j.myroba!anoru,  fi:amonep,ana.5.fi. 

Tunc  primfiquod  debet  condderariefe  quantitas  compo 
dtf.  Et  paret  (phuiufmoditotiusefe.§.j.  Secunddcllor* 
dotUorumdmpliciumquantuadfr>rtiiudmcm,dl£debi'^f 
liiatem  eontm  infei&quanmadra  qux  debilitant, &iu* 
uancdneacuunt eorum  operationn.verhigratia.rcamo*le#^#«^«  ' 
nra  efe  fortis  hiera  myrobalani,&  ifta  funt  <febilu,epithy  fi 
muset  feacas  adhuc  fum  debiliora.  Tentum  efe  propor^'^' 
lio  roiutiuorum  admuicem  qux  licet  poffet  attendi  pene«^iU*7/f ^ 
numerum  et  qiantitate,iamen  hic  attendi  habet  penes  gra  * 

dum  fux  vinitiis,  &ab  ifeo  debet  fieri  denominatio  cum 
alijs  dtexceHmcior.fepcimo  therapeu.drca  finem. modo 
ad  propodeum  in  hocc6podto  rrpcrinir  fcamonea , qux 
^m  gradum  fiip  virtuets al»  folutiua  in  eo  podia  excedit» 

& quantitas  eiusefeoifeatra  pars.modo  patet  cp  in.5.iiii. 
huius  compofiti  cadfit.xxx.grana  fcamonee,  dc  hf  c vide- 
tur dods  erronea, cum  dods  feamonec  dt  vfqiad-xv.veh 
xvj.grana  ad  plus.Debes  deinde  condderare.ut  dufHi  efe» 
iuuancia  Sd  debtinanua,  vnde  deut  diifhim  eft  fupra  de  af 
terattuis,  deut  remidiim  addiium  incenfo  ipfiim  remitiu. 
ita  pariformiter  foluriuum  remsdlim  additum  intrndor^ 
ipfiim  remitrir,ddalisin  taligradu>taleincaltgradu  vfqi 
ad  talem  gradd.modoadpropodtum  fcamoi^  additur 
xqualis  quantitas  myrobalanorum,  qup  fum  in  gradu  fe* 
eundo  latcem  citrim.podea  additur  hiera , tSc  aha  roUuiua 
fecundi  gradus  auc  primi  qux  fimcin  duplo  maioris  quS* 

cttatii 


X 


Googi 


De  exhibitione  medicinarum^ 


j ■ 


fhatit  quam  ftamonea,  quare  pfo  ceno  trahitur  ad  gradf? 
debdioftm^  per  conrequene  r^cKtur  fecundi  aut  tmif. 
V nde  ioHs  eiu«  conueniens  erit.5.rj.ij(Lirf^ed  oportet  vt 
cumregulade  alttratiuiiponta  conndernvi^adquetn 
gradu  potdl  feamonca  tn  hoc  cali  debilt»ri,&tunc  prf* 
ct£m  dofim  ex  diiflis  habebis*  6C  tu  contidera.  Ht  luxra 
boc  iiocanduni*<^  maxime  di^  reguix  attenduntur  qu3 
do  Iblutiua  primi  aut  lecundi  cum  his  qux  in  quarto  com 
avlctnuir,  nam  fi  ea  qux  ceni)  cGmircemur  cum  his>qu« 
quam  cum  non  magni  diihnetam  habeant*  exifiimandii 
ea  qup  quarti  modicum  r«miitunrur*difiamta.n.mafor 
Sc  minor  ^ caufe  maioris  aut  minons  remifitonis, vt  fli  ^ 
pra.Ec  ^ hic  modus  pofitus  de  rerntYTion^  (blutiuonl  per 
cocDpontionrm  dcbilitcumfotii  fit  verus,  probari po^ 
ceft  per  modum  operandi  Gal«in  fuo  de  fimplict  medici> 
oa,confirfTucuni  per  Me^.in  fuo  amidotarto  tenip  panis. 
dtlhn6tonts  prtmxnlla  parce.Confetfho  de  manna  inue<' 
done  Gal.nam  in  Itb.vna  mannp  pomt.^.f.fcamonep.Deo 
inde  pofi  parum  fubdit.Dofiseius  efi.f.^.d^  fi  resf^com 
putatur  rruf  .^.huiurmodi  compofiii  cadunr.xx. grana  fca 
tnone^  vel  circa.modopatec  q».xx.granarcamoneecran' 
Icendum  Umiiet  conucnientrsdon  eius.non  ergo  aliter  A 
cduemenierdaripofiethtiiurmodicomponti.f.^.ninfca' 
monca  in  vmute  eiui  debilitaretur  per  mannam,  quxcft 
medierna  fotuciua  remintor,  vt  talis  in  fecundo,  Sc  mato ' 
sis  quamicatts  valde  fimtlrtcnquia  etiam  tale  compofim 
tng^inirinmagna  quantitate fuccusrofe.quiefi  foluti' 
uum  pnrairet  adhuc  cfi  rcmifiius  quam  folunuum  fecun  • 
dr,quare,pfitmandum  rpfem  debtliran'  vlrp  ad  finem  fecu 
df.aiB  ad  prtmn  rertrjtVt  ex  ditfets  aperte  fequi  videtur. 
Quidam  tamen  huic  quod  dttfHi  efi  non  attendentes,  non 
credentes  (p  per  additionem  medicinx  (biuriuxadditf  Ib 
lunux  medietnz  fortis  virtutis  debeat  dofis  fontorisdi> 
0tmif  * dixerunt  litera  corrupta  cfi  t vt  vbi  dicitur.f  .f« 
ftamonef , dicunt  q>  Ittera  debet  efiet  fic.f  .fi.fcam.  Vnde 
dubitaucrunt  dare  <k  illa  confetfiione.J.fi.vbi  pofira  fit  in 
Kb.mann*.|.J.fcamoneF,fed  bene  c6HdcTem,<p  in  illa  c6 
fednone  ponitur  xoualis  quantitas  folutiui  pnmi  gradus 
cum  manna^quphabet  iprumremmere,n3  ficutalceratiui 
adaireranutr,  rta  folutiuiadroluttuu.  Vnde fequedo opi" 
asonc  pofiti  remttrtrur  manna  vfqi  ad  finem  primi,&  fo  > 
lunuum  pnmi addito  ei  quod  qiiartotrahir  iprum  ad  fin? 
fecundi*  vel  ad  principium  ccrnj*vt  de  afteraciuis  di(ftum 
rfi.  Hxc  tamen  firman  demonfiratione  non  pofiunr*  fed 
quada  verifimili  coirtfiurattbne  cocedi  haba.  Vnde  Ge  n 
Illis  propter  id  quod  ditftum  efe  magis  lauda uu  lueram  q 
didc.j.f.q  illam  qux.5.fi.&abroIutealTeruic  ipPam  efic  fo 
huiuam  fecundt.  Vndcdtxtcq>  mento  Galc.eam  appella- 
cic  naedicinam  bencdidam*  eamqi  plunbus  dotibus  tnfi- 
gntft.  Vnde  Mefi.aIlegato  loco  efi  nobilts  operationis 
& iMnp*(acilem  folutionem  rcddit*&  educit  choleram  fi- 
ne mofefiia:quibus  verbis  inuere  videtur:uc  fit  talis  in  fe- 
cundo. Bxquibusinfrriurrtphpcmedicina.  ip.mannx. 
|.j.fi.cle(fiuarn  dczucharo.Nic.dercnpcione.x.i.fi.efi  ma 
f»  bcncdidla,  mmufqi  timorofa  valde  q confedio  Gale. 
iam  pofita.  Nam  in  tora  ifia  quantitate  qux  dari  debet  in 
yntea  vtee  funt  circa  grana.zj.rcamonep.vbi  in.5.ij.con- 
fedionis  Gale.func  grana  decem  dC  quinqi,qux  funt  con " 
iKniem  dofis.  vt  Amc.pnma  certp.dc  cura  maniz  Uipinp. 
Eleum  Tcamonea  magitcorreifia  fit  inafiignatamcdtci- 
plura  valde  ponantur , qux  eius  maUciam  toltum. 
epAafi;^  virnitem  & acuiacera  remmum.fequitur  cp  mul 
eo  pktt  debet  efle  debilitata  ^ ea  c6fe(fii6eGaL  Amplius* 
quonoQ  in  medicina  alTignatapomiur  foluctuum  primi 
gradus,  vc  fiKctu  ro.cpii  quafi  fe  habet  in  eadem  propor- 
ckincad  (camonea  in  qua  fe  habet  idem  (iiccua  ad  icaroo- 
fieam  in  coeie^tone  GaLdl^  cum  hoc  roluttuum  fecundt, 
IS  manna  fe  habo  incomparabiliter  in  maiori  proportio- 
m «d  Camonctm  io  medicioa  ditfia»  S ui  ca  qux  CHUut* 


^.ijxiua  fequirur,  talis  medicina  inter  medicinas  fecudi 
gradus,^  beneditfias  coUocan  habet  .adde  cfi  in  dofieriS 
debitos  limites  non  tranfeendtr.  Hx  qmbus  infertur  q*  ca 
lis  mediana  matenaexifiemc  furiola  autvrncnola , vt  in 
pefitkmia  &c.fecurcdari  pollet,  quod  tameni  multis  rc- 
«farguiuirtaim  vencnofitatem.^.timeam.Egoauiem  ra 
sioni  magis  ^opinioni  a dhprts  exifiimoifiam  medicind 
fecurc  polfe  exlnbcri,vt  (upra,nec  vcnertofiiarcm  medici.* 
nx  opcimt  corrcffix  fic  timere  debemus.  Vnde  Marfilius 
de  curafeb.pefitteni^lis  concedit  pofie  exhiberi  ele^iia- 
rium  de  zucharo.dercnptuV  Mefi.cutus  compofitionem 
ingreditur  feamonea.Et  Gftilit  dicit  fe  vidifie plures  me- 
dicos profealfe  (empore  pcfits  cum  medicinis  fcamonea.^ 
eis  q non  reamoneaets.  Prpterra  venenum  efi  medicina  va 
neni:v(  in  (hertaca.  Amplius  fcamonea  valet  ad  expellens 
dum  venenum  prpfertim  feorpioms  hibiia  et  Imita,  vt  fe- 
cundo canone  propho  capitulo.  In  hac  ramen  re  confilnl 
meum  quidem  efi,  vt  fi  cu  magis  benedictis  operari  pof- 
(umus.fd  indubie  agemus,»  medicinas  rcamoneatatrui- 
(emuRiiiquamum  pofiiimuspropter  nocumenta  feamo- 
nep,6f  fi  in  correctioneemendemur,  nam  quod  natura  in- 
genitum dC  infixfi  efi  non  arte  vincitur , fed  lenitur:  vt  Se- 
neca rpifiolarum  fecunda.Item  qtiiaapochecarrj  fecquen- 
tcr  in  talfum  correctione  diligentem  curam  nonadhibent 
pericula  cx  hoc  caAira  tnaduertcr.tes , vnde  medictsinia- 
mia,:^ris  vero  quod  detenus  efi  mors  inde  confequitur. 
Et  hpc  pauca  qux  «fi  fint  pertmma,vt  par«,nofiro  tama 
propofi  to  neceflarta  non  erant,  pace  aliorum  adtjcere  vo- 
lui, VI  foab  iiofiro  aliquid  Itt  l«itix.  Px  quibus  infertur 
primo : q>  foluiiuum  tenti  pollet  fieri oL*  fecundi,  vt  pa- 
m incelltgenti. 

Sed  ad  completiorem  doctrina  de  dofibusmedtanart? 
habenda,fcicndum  q>  mediaitx  redduntur  debilions  vir 
tutis  ex  permutatione  regionum  ,vt  tertio  techm.c5men  - 
co  nono&quarra  prtmi.nono  capttulo.mquic.fcamonea 
namp  in  his  qui  in  frigidis  moramur  regionibus  non  ope- 
ratur mfi  debiliter,  nifi  magna  inde  d«ur  qtiamiras , ficuc 
cft  mos  m r«rts  Turearum.  Item  propter  indebitam  cu- 
fiodtam  earu  ab  apoihtcartjs:  vt  cum  non  minem  ain\*t 
debent,  nam  aliquando  debet  medicina  conferuan  clau(a 
neabaere^c.  Iiemintalireipfius  conferuathia.xa  ver- 
bigratia. debet  rhcubarbarfi  conferuan  claufum  Tubmer- 
fum  in  pulio  aut  milio, ct  diminitur  dircooperiu  non  fub- 
nKrium,vnde  eius  virtusamiteitur.  Similiter  |>pier  pra  - 
tem  VK  fupra , quta  mediana  efi  antiqua.  Item  ex  modo 
liibfiStix  de  nouo  acquificx,  vt  cum  folutiuum  efi  durius 
debtto,vt  fupra  de  pilulis.  Confimilitcr  confiderare  op5 
difhcultaceeducctdts  humoris,  vt  quia  grofQ,vifcofi  &c* 
in  cleuando  dofim  medianarum. 

Sed  aduenendum  efi  citm  per  bonas  comptexibnesi 
& bonitatem  humorisfi«fottt(udo  vinutrs  hiimanorti 
corporum.fi  humores  innaturalet , &mali  multiplicStur 
pro  ceno  defunr  vmutes,  fed  deficiente  virtute  alfjs  pari- 
bus deb«  dofis  folutiuorum  minoran.ergo  tn  modernis 
corporibus  dofes  eorum  minorari  dchem,rrn«  confe- 
quenua , quia  moderna  corpora  malo  vtumur  regimine, 
propter  quod  mali,  d^innaturales  humores  multiplican- 
tur, vnde  auifiores  nofiri  afiignaucriim  bmudinem  dofiii 
medicinarum  per  tres  terminos  minorem, maiore,  &me- 
dium, quare  debilibus  minorem  dofim, fonionbus  mato 
rem,  medfjs  vero  medtam.Similtter  diuerfificSdoeas  per 
aiias  medicationes,  nam  minus  de  ea  exhibetur  cum  acui- 
tur per  aliam, demagis  fi  non  acuitur.  Item  notSdum  q> 
medianx  cum  diu  fincrunt  fiint  fermentarx  fimul « im  - 
preiTio  folutiuorum, tunc  efi  dcbilior*fed  receter  fatfrx  ha 
bcm  de  virtute  (blutiui  multum.  Ex  quo  infertur  q»  tales 
in  quarto  fum  in  pilulis  meliores , quia  plus  fermentarx, 
ideo  fecuriores»  Item  medicinx  pnmi  aut  fecfidi  gradus 
debent  dari  rcctotcsd^c.quisadbccomnia. 


Natura 
ingenitu 
et  tnfixu 
non  arte 
uincitur 
fed  leni  - 
tur. 


RegiSes 
medtea- 
mftoru 
vi  m im 
mutare. 


In  no- 
firi  cepo 
ris  cor- 
poribus 
dofi  cur 
minucn 
da. 


i 


H. 


,'i 


Traflatus  I. 


-Cap.  IIIT. 


Tincta  (|u>  noces  (tcur  dufHjed  deafterat/ura  & Tolucf» 
Idttut  (unt  alteractua  ^Tiie  foluctua  in  prtmo,CtcundOfCer 
»io»&  quarto  gradu. Ita  deabts  optnari  potc(>,  vc  qut* 
dam  prmii>q'Jtdjm  featndi,  quidam  tmrj,qutdam  quar« 
f I.  Vrrbi  gratia.diccmus  ctbi  temperati  Amc  pnmt  gra 
dtUiVt  carnc)!  hcedi,perdids>  caponi , panis  frumenti  pu  * 
rus.  Srcutidi  i carnes  c6mime$.  Teni)  carnes  gro(txy& 
n<3  proporiioiare  corpon>ut  cibana  falCi,amo(a,lubn^' 
canna  quarti.3t  ndtitta  horum  pendet  cx  fuilidmita  gra 
duum  rupertus  po(ita:cp  fi  magis  nofcc  bboras  fimplicia 
legico.de  quilaut  infra  tn  requemt  cradeatu. 

EXPHDITIS  dequanticace  alteramni  foluti-' 
uorum&c.Rcilac  ultimo  de  quantitate  acuentium  confO' 
lamium  Huc  deferentium  medteinas  ad  determinata  lora 
quicq  dicere.  Pro  quo  fctendumiq»  medicinx  laltem  So- 
Imiux  ahera  additur  medicina»  altera  quatuor  caubrum» 
aut  vt  acuat»  aut  vt  confbletur , aut  vt  malitiam  corrigat, 
aut  vt  eam  deferanvt  fiipra.Si  autem  additur, vt  acuat, du 
cat»vel  confoletur»non  efl  oporntnum.ut  cale  Iic  quale  cuf 
6t  additio, nam  medicinx  fotunux  qux  acmincur,  vtplu.* 
Addere  rimum  acutx  Tunc. Addere  autem  in  acutis  cauendum  eft» 
inacucta  vt  MeA.de  cAfoUtionetn  c)nonibus.Omnis  medicina  b" 
caucdu.  xatiua  quanto  temperamento  vicimor,tanco  incolumior» 
Debemus  ergo  tplas  in  tSta  dofi  ponere»  ad  dofim  me- 
diem* bxatiux  conueniencer  veniant.  Vnde  de  cor^obn 
tibusinuenioipdiuerfimodeaudtoref  noftri  poilieruc  di' 
. uerlas  quantitates.  Namaliqu.indn  potiunt  tertiam  pane» 
sta  vc  rolutiui  adconfobntia  Ite  proportio  dupb,  vt  ver- 
btgranaMiloes.j.n.c6robnnum.5.j.vt  patet  tn  hiera  GaL 
(epiimo  thcrapeucicx.lecirndo  capitulo.EtperMeA.au- 
tfloritate  filii  ^r.capitulo  de  turbuh.  De  acueratbus  ue 
roinueniocp  aliquando  ponitur  xquat is  quamitas»  quan- 
docp  quarra  pars.  Exemplum  primi.  R.agarici»(al  g?m;, 
ana.5.1.fiTttrocliircicum  rccaniabim.Echancdefcnptio' 
f nem  ponit  MeA.capitulo  de  agaricoiaudtoriraie  Diofeo  - 
rtdis.  Exemplum  fecundi.  ip.agarid.^i.A.ralgfmx.5.A» 
et  hanc  iiiuenies  allegato  loco:au<Tcoricate  Halyab.^  quia 
tRa  acuentia  fum  multum  furpedla>&prpdpueaauia8.(al 
gcmx.hincexiflimo tutius h>re minuere  q lamitat?  quan- 
tum cfl  pofTibile.Bt  dicitur  quanuim  efl  polTibiIc,quoniS 
aliquando  propter  debilitatem  tardiratem  fux  opera  - 

tionisoportee  augere  dofim  acuemt6,a  aliquSdo  erit  me- 
dicina folutiua  (atis  fortis,  Sc  citx  operandis, nollemus 
spfam  velocitare,& tunc  minuemtis.Item  aliquando  for- 
tificare purgationem  fiue  eitacuationem,et  tunc  em  etiam 
oporcunum  augere, & confimiltcer  aliter  vanare  Am  va  - 
rias  intentiones.  Vnde  finalitrr»vc  inuenio  exiRimo  dicen 
dum  q»  conuenxnt  proportio  folutiui  ad  acuens  erit  pro  - 
porno  decupb,vt  dicamus.  R.agartci.5  i.falgrmxgra- 
na  (ex:&  hac  vcuncur  plurcs  moderni  contiderances  d^i- 
luaccm,dL'  hommu  nimiam  (ennbilitaiem,hoc  tamen  va  - 
rari  poteR  Sc  debet, vt  didum  ell.  De  produc^ibus  di- 
cendum (icut  de  confobntibus.  Verum, vi  ex  dii^lisappa 
ret  in  fine  prxccdemis  capituli  non  habetur  certa  regula, 

. vnde  hec  var.ari  pof&nt  Am  magis  tS:  minus, vt  varip  ha 

bentur  imemiones.Tu  Qmen  le  fuper  didisaudorum  c6 
fbrmf  facias.  Si  vero  fir  additio  ut  malinam  corrigat, cu 
hxc  correctio  no  pofTu  fien  folum  per  remitremta,  A de-* 
btUtanua  fecundum»  fed  per  prohibentia»qux  prohibitio 
y j non  videnif  pofle  fieri  nili  ab  xqualt  in  virtute»  ideo  op5 

vtadditio  fiat  Am  eandem  quamuatcm.vt  verbi  gratia» 
granis  fepeem  fcamonep  addemus  fept?  grana  maRichet 
aut  dragagamhf.  Vnde  MeA.docet  cp  colocyntis  detur  cu 
xquali  quantitate  bdanitquia  bdantim  i propnetare  rc/i - 
ftit  nocumentis  colocynctdos.  Irem  poteft alia  ratio  aflli- 
* gnari:q-jia  proprietatefledhitliforma  fpectficanonpof- 

funt  impediri  nifi  i contraria  dtfpofitionequx  fit  xqualit 
vmuris  hoc  vtplurrmn  fiat  cum  xqualiiace  quantita- 

tis. Pro  his  tamco  vliimo  noiandum,q»  hoc  quod  diiflii 


cfi  imclf  igitur  quSdo  inedinnx  acurx  non  dfTocnmur  cQ 
his  qux  reprimunt  complexionem  earum, quoniam  qiiaa 
do  cum  his  afibcumur»in  fi  cum  fcamonea  ponantur  fuc- 
et frigidi, campliora»&  huiufmodntunc  n5  eget  mafiiche 
xqualis  quantitatis»  cum  formx  fpecificx  n.  n agant  ntfi 
mediantibus  filis  complexionibus  »N't  Auerrois  fecundo 
phyficorum,  nam  magnes  non  attrahit  fi  cura  albo  frices 
tur  nec  cliarabx  mfi  calefiat.b'i  igitur  detur  medicina  fim 
plex  fine  his»debet  tunc  poni  xqualis  quantitas»&  no  ak- 
tcr4>cd  fuerunt  bfc  moderara  in  fine  prpcedrtts  capiiub»  • 

ET  CVM  PHLEBOTOMIA  inter  cuacuS  Phlebo 
tta  numerari  habeat  cum  fit  eitacuanovfuuerfalu.quarta  tomix 
prtmi  capttulo.de  phlebotomia. Hmc  congruum  uideba-  fpeeuh* 
tur  de  quariraie  eius  dicendum.  Verum  cum  copiofiorem  (io. 
traSatum  de  phlebotomia  Auic.fcripfitallegaio  loco  ce 
ad  ipfum  periegendu  mento  remicto.T  amen  \n  k me  hac 
parte  ex  toto  vacuus  non  recedas , betas  cp  phlrbmomcft 
fit  aut  ratione  euencaiionis,aut  gratia  diuerfionts»aui  quix 
per  eam  euacuacto  intenditur.  De  ea  autem  qux  gratia  dt- 
uerfionis  fii.dari  non  pc^cefi  certa  quamiut»nam  sliqiian 
doforcu»&  mutia  diuerfio  efi  necetbria,aiiquando  pau- 
ca debilis»  & tunc  oportet  aiigae  & diminuere  Am  in»^ 
flates tKCefiitates» vnde  relinquitur  in  medtei  periti  difere 
tione.Si  gratia  euematioms,  tunc  in  iuuene  forti,  A carno 
fo  quantitas  em  vfqtad.5.v.di^  h3c  quantitatem  alionim 
aliarumqi  xatum  opcra.Si  gratia  euacuationis»tunc  in  ta 
li  fuuene  quantitas  em  c6munit  vfqt  ad.^.x.  Hanc  tamen 
pettranfire  licec»ut  fi  talis  fynocham  infiaciuam  pateretur, 
vnde  A plus  A minus  euacuare  oportet  de  (anguine » im» 

A aliquando  vlcpad  fyncoptm,ei  hoc  Amimtnemcm  ne- 
cefiitatem, qux  omnb  medicorum  difcretiom,vc  fiipra  ro 
linquuniiir.  Et  fi  bene  cdfideres,cnitlta  funt  in  penna  me--  Mul(a  I 
dici  repofita.I tem  notes  di<ftum:&  quafi  prfceptum  prm  pentia 
cipis*quanaprimi:capt'tulodeplileboiomtaapud  prtncrioedics 
ptum.Phlebotomandusprfterea  fupinusbccnsphleboco  repofid  W 
metur:quontam  hocefl  conucmcnsadhoavcipfius  con  x 

(eruetur  virtiisuSlneeifuperucntatfyncopit  quam  pluri-  * 

mi  incurrunt.  Vnde  miror  q»  hic  canon  tam  vtilis  3 parti «•  x 

btisnofiritnonconniiuereructur»ipfijmquoqi  lanqvL*  ot 

cimum  ferua. 

SEU  CIRCA  DICTA  cadnttita dubia.  Prr  jx 


mu  fi  datur  de  aliquo  foiutiuo  tnfiibfiantia.5  i.quamum 
dc  eo  debet  dari  tn  inftifione  vel  decoiflione » vt  patet  du- 
plum,triplum, & huiufmodi. 

Seamdum,  i n quo  gradu  Iblutiuorum  poni  debent  ele^ 

(Tiuaria  folutiua  ab  au^onhus  comuntier  pefira  A vfita- 
ta.vt  funt  diaphctnicon,ele(fiuarium  dezucharo,eIcdhia«' 
rium  hamech  indum:A.'htiiufmodi. 

7'errturo,fi  poni  debet  differentia  inter  infufionem,  A 
decnifttonem. 

AD  H>eC  SATISFACIENS  propofic.di 
co  ad  primn,  q>  ab  autfiortbus  vfip  nunc  nii  nor.im  inue- 
ni:  fed  qux  venando  arperim  adtefyncere  tranfmitto*' 
MeA.capiiuto  de  turbith  in^it.  Dofiseius  comti  efti.5. 
vna  vfi^  ad  duas:&  decotfiii.j.ii.vfqi  ad.iiti.Serapio  Am 
Halyab.capiculodeturbith:coiriria.5.i.v(qi  ad.q.in  dc- 
codltonibus  vero  v(qi  ad.tin.&  Dyonifius  in  dccotftione 
vfqi  ad  quatuor  .Ex  quibus  paret  q<  duplicatur  dofis  f de* 
codfiCe  bIte  turbith.  McA.uero  capfo  de  fena  inqt.  Do  A 
infufi  ab  aur.iij.vfqiad.5.j.Serap.Am  Habix.capiiulode  Auffiif 
fena  ficca.x.j.indeco^ionc.j.v.  Et  Alman.odbiuo  tracta  apflMe 
IU  de  fima  a.5.iin.  vfqi  ad  (eptera  in  dccodHone»  A in  diui^  • fuc , eft 
fionibus  minorem  dofim  adhuc  ponens  dixit  k ^.ttrj.  vfqi  • pondus, 
ad  (ex.  Halyabbas  vero  (caindo  pradlicx.capitulo  de  fo-  V cum 
lcis.potiotrin.5.in.tn  decodhooe veto^.j.v.N^fqiad.vn.  • dimida 
Exqbus  habes (ptnti dofis  efi.5.). vel trcs»&fine dubio 
datur  corponbus  mediocn^bus  vfqiad  tres. vfipad. 
fiq.Vnde  hic  variam  proportionacomprfhendisdofis.Ci 
tn  decodhoiK  ad  do(en  in  pulucre,(&  primo  Am  MeA.qm  > 

cxiflimo 


G »o 


mrn  m W m 


Dc  exliibitionemcdicfnanim 


«nftime  tvm  4int  tb  «urcb.tfj.quM  runc  mf^tt  oiaio » 
rem  dofim  ipAim  ipHur  concttri  quam  mmore  doHm 
fiecic  in  drccxfhbne.  V nde  (icuc  loquitur  prpci  Jc  dc  myro ' 
P I baUnucuruui  cmdliiucncnuioremdolim  comrttiml' 
noma  in  Br  pocdl  hoc  effe  quafi  ficut  fcgula, 

Bc  f ra  tpluni  eft  p poni o dupla  AipcrbtpartiTt  rmtat> 
SC  boc  aureum  tn  propt^to  iniclligendo.5.  Ted  de  hoc  in ' 
b«*  Sccuadum  Halyab.cft  proportio  quintupU,  quae  cft 
«nator.  Secundu  vero  Almatiro/etn  «4  dupUuiuc  dupla 
^Hpiucnta.Siaitliier  ^.Halyab.  De  rbabarbaro  inuc' 

010  k Mr^.fic.pocio  c6criif.5.>.vC|ijd.iin.infuli  a<Lx.Bc' 
ce  quomodo  bic  eH:  maior  proponio.quu  dupb  fexquttl 
tera^abquSttdidlM.  De myrobalantaluemo dc MeP, 
ettrinorum  tritorum  .1.5.1). vrqt ad  qumc^.infuroruni  ve* 
Vol.v.vfqiad.x.  Emblicorum  abaur.j.vf«)iad.iii.infuro 
ruroabauf.iij.vlqiadlex.  Ht  hic  cadit  proportio  dupb. 
Vt  de  rurbith  dicebatur.  MeP.de  aganco  inquic.Conm* 
«t.b.  vj.  vfqiadjj.in  decodlione  vft|»  ad  quincp : A eft  du* 
pia  fcxqutaiten , vt  de  rhabarbarod«flafufc.  Mefite  de 
t loeab  auf . V.  vt^  ad.ij.in  infufiontlxis  v(i|i  id.iij.  & hf  c 
^ (exquctltm,  & in  diuerfit  diuerfa  inuenica.  Ea  qutbua 
anbrri  poteft  q^adhuc  ab  audioribur  noUria  nulla  efficax 
regula  compoilta  ftiir.  Infertur  fccudo  q»  fi  aliqua  ab  eia 
pocuiiln  dari  cognita  fiii/br.  Infertur  tertio.q»  nulla  cer* 
a dari  poteif , quoniam  & illam  antiquidret  noifri  nobit 
tn  htt  perlpicaciorea  cognouifTenc : ex  qutbut  pofln  dici 
ad  dubmm. 

V erum  quia  ex  boc  n&  haberur  quod  quariturjime  gd 
«-•  *n  re  fifa  perfemtatu*  fiiertm,  vt  menti  eiig  melius  fattsb  - 
rum>flcpocealiorurererabo.  Acaptoeniro.quodfcn* 
2*^'  biturbMeP.quem  in  toto  Aquaris  confulo.  DeconibU* 
tione  medfcinarum.capiiulo  prrmo.rummp  fecundae  in* 
cpifc.OiTKiia.n.quoru  virtus  bcilerefoluitur  aut  llini  debe 
l.t  lextur*  aut  umutcra  pofium  hab&  in  fuperfjCK,debi* 

11  co<fcione  indigent,  fupcrflua  enim  codfto  rcrohiit  virtu* 

cecniet  Tunt  huiulniodiivioU.capilIus  venerit.eptthymu. 
Et  parum  infra  in  eodem.  D^o^d  quidc  impctuofk  in* 
flSmatiua  refoluic  virtutem  medicinae.Quare  tua  imertft 
decoquere  cSmenfurando  calorem,&  proporttdnando  tt 
tum  (uhff  Scijt  rerum,  & virtutibus  debilibusTet  fdrtibiis. 
BxquibuscoUigiturpnmoq»  variomodo  vanxmedt* 
etnx  decoqui  debent.  Sectidoqura  decodfioreroluit  uir* 
nitem  medicinz.  Tertio, quia  in  huiufmodi  decodfiora’* 
bua  anendeda  efl  Tubdamia  medians.  Propter  qux  ext 
dimo  dicendum, (p  medianae,  qinr  fum  folid<  fubdatix 
et  laiif  denfx  alijs  paribus  minus  de  virtute  per  decodhd* 
Dcm  amittum.Qux  vero  (um  rarx  texturx,iSd  non  febdx 
plus  alfi«  partbus.Qux  autem  mediocres  medio  modo. 
Exemplum  primi,  vt  mirobalani,turbiih.  Exemplum  ft* 
cundi«vt  capillus  veneris,  chymusiepithymus.  Exemplu 
Rr(n,vcagancus,rhabarbarui&humrmodi.  Ita q>iraa* 
mdor  tres  modos  gradus.^  q>  quilibet  gradus  haba  mS* 
SoneSiVt  fupra.Bi  in  primo  pono  mirobalanos  &c.in  trr 
uo  capillum  veneris dCc.in  fecundo  agancum  &c.  Et  per 
boc  poteris  reducere  medicinas  alias  ad  has  earum  fobdi* 
tatem  aut  texturae  raritarem&c.diligenteT  coniiderans. 
Modo  ad  propofltum  red^  dico.q»  proportio  medici> 
nx.quxeff  talfsin  primogradu,in  decodhonc  debet  efle 
dupla  ad  ipiam  in  pulucre  vel  contritam, vt  de  rurbiih,et 
myiobalam’sexemplificaiumfiiit»&caul^  huius  alia  red* 
di  «on  poieff,  nifl  qua  antiqui'  patres  oodrt,qut  his  Hoti* 
Itl^ddigcnttfTimS  curam  adhtbucrum,etexperiemM  do 
dii  t■lclKrunr^<p  tn  decodliom  conuementi  talium  medi* 
cinarvai  per  partes  fubcilet  agenuum  medietas  virtutis 
earum  tefoluituncuiusopicMonis  fuerunt  Mefue,&alij  vt 
6/prw,  Stvcrofiierttrvslubfbuietx&c.itavt  virtus^* 
aliter  rxWci  nec  decodhonem  beoe  toleret,  vt  qux  in  ler 
eio gradu  taba, tunc erte proportio  eiusindecoiSionead 
niduD  io  pulucre  plus  q dupli,  vt  dupU  kxq* 


altera  vel  arca.  Vridc  Mef.de  eptrhymo  iiiqtnc.Po(to  in 
decoctione  lu^v.vfqiad.xx.iS:  puluerisi.5.n).vrqiad  fc* 
ptem.  Siautem  mediocris  ftxni  fubfiamix,vt  qu;  in  le* 
eundo  mdu  talis  imieniatiir  proportio  media,  yc\  drea, 
vt  dealM  exempltficabatur.  Et  licet  hpc  vanare  aliquan 
do  contingat, non  tamen  credo  ab  eis  multum  efle  efogan 
dum.  V nde  te  conflderare  oponct  vitra  dtuerflutem  drn 
(icatis,&  rancatis  medteinx  locum  vtrtuns  raedicinjc  fiil* 
tem  per  partes  rubnlesagencis,ui  patct.f.fl  fle  poflea  in  fu* 
perflcte,an  tn  cemro,et  huiufmoditpropicr  quod  rhabar* 
barum  in  decodione  ad  ipfiim  coixnium  efl  maior  pro* 
portio  ^ ^rtei  decodi  ad  iprum  cOimum,  quia  dato  cp 
agaricut  fit  rarions  (ubfbntif  g rhabarbartj,raitone  cui^ 
debet  efle  minor  ,pportio,(S;  agat  per  pces  fubtites  igneas. 
A qux  flne  in  fuperficie.camrn  nd  tantum  de  vinute  aga* 
rict  refoluicur  alijs  panbus.  Cc  cau(a,quomS  partes  ignex 
per  quas  agit  rhabarbarum  funi  in  fupcrfide  magis,  A in 
centro  mmut  profundatp.Ad  quod  concurm  q»  partes  ca 
lidx  rhabarbanfunt  magis  ignex, dfex  confequencict* 
tius  refolubtles.  Agand  vero  magis  aerex  tntenus  magis 
profundaex:  vnde  rhabarbarum  ponitur  calidum,  A fic* 
cum  in  fecundo.  Bc  fle  per  graduationes  ipfbrum  cogno* 
Ices  in  alijs  fiio  modo  quod  didum  efl  de  partibus  aerds» 
& tgnds  fundans  aut  non  fundans  &c.de  quibut  Go^* 
ter  opinandum. 

Sed  flatim  qufret  tu  declaraflt  propomonem,  quxefl 
medicinx  tn  dccodfione  ad  ipfam  in  flibflantia,  nunquMi 
fit  eadem  ipflus  infiiff  ad  fetpljm  in  fubflanria. 

Pro  iflo  dico  repeno  in  pluribus  locis  Gc  drcotfHo* 
iitsvclinGiflom's.iraq»iionvideutr  ab  his  poni  diflmn* 
na  inter  decoc^onemt^infuGonem. quantum  cfl  ex  hoc 

plus  aut  minus  amittaiurdc  virtute  medicinx  per  vni 
quam  per  aliam.  Inde  in  Serapione  fmHcbj  MeGiesmy 
robalanorum  dinnorum  infuGo,  vel  decodto.Ei  Serap. 
fepdmo  praifficpuiigrorti  infiiGo  vel  deco(flto,et  Mef.de 
abOnihio  decoifli  aut  inGiG  potio.Et  caufa  potuit  tonafle 
efle  hfc , quoniam  Gc  per  decodlionoxi  partes  fubiflesex< 
halant,et  debilitatur  medicina,Gait  per  infuGonem  raedf 
ctna  debilitatur, per  infuGonem  falcem  notabilem  A cmi* 
uemrmem,qupefTed(’bec  faltem.is.honmim  vel  cicca,ga 
pcca  acftuales  fligtdx  eius  in  quo  medicina  tnhindimr  ex* 
terminant  calidas  panes  fubciles  aereas,  vel  ^neat  medi* 
ctnx.  Secundo  cum  fblum  partes  fubriles  xiedicinx  re* 
maneant  in  infuGone  flqueflratp  Ii  terreis,  k quibus  poien* 
tiamaflumebim,vi  fupra.hinc  vmus  medtdnx  multum 
debilicatur.propcer  quod  forrafle  ut  didum  efl , taiu  hoc 
modo  de  virtute  medicinx  amientur, quantum  per  deco*- 
dtionem.  Forrafle  cupis  fcire  quid  in  re  (cmiS.  Ego  ve* 
ro  patnbus  meis  veterib^,quos  obrecroimicari  velis  flm 
per  adhxrensdioc  loco  non  aliter  femio,cum  ab  ds  aigu * 
mentum  non  concipii.quoalten'  parci  adhererc  poflira. 

Sed  vtad  fpeculacionf  te  moueam,  g maxime  congra* 
tulans,  t^pritur  propter  quid  partes  zuclian  in  decocto* 
ne  temperata  Gc fl  defendunt,q}  donecaltquid Gt  de  aqua 
in  qua  Gt  decodtio  nihti  dc  zucharo , vel  de  partibus  tma 
confumtiur,  vt  expernapochecari)  ceflantur,  A tamen  de 
curbiih>d^  de  alijs  folutiuis  fblidimis  fubflancix  per  deco 
tfnon^temperaefi  partes  refbluuntur  & cdfumutKur  &c. 
Secundo  quare  panes  fblutmt  fubnlesremaniesin  deco* 
Afone  non  funt  poienctores  his , qup  in  infuGone  rcroanft 
cum  Gnc  fundate  tn  partibus  terras  ddioribus.Ei  tu  con^ 
fidera.Nara  & G hpc  poGtiua  Gm,ramen  pofui  vt  fpecule* 
ris  arca  modum  (ubfbtittx  medicmaruffl,et  qualiter  pac 
les  earum  ad  flinuicem  liabent,vi  fubtiles  cum  groflibus» 
Ei  G in  lUperGae  an  in  centro.  Hoc  enim  bonus  ptaedeua 
conflderare  debet.Ec  fle  patet  ad  pnmum. 

AD  8ECVNOVM  dicitur q> ex doGb^vfualtbua 
habetur  refp6Go,nam  elccnuiria  fblutiua,quorura  dof  efl 
vfi$  ad.l.f.poflliiK  pont  inier  ftxundud^ccnium,  vel  £ii# 


c 


Media 
noftn  tc 
l^ti  cur 
•mgif 
Vtaniur 
in(u(io ' 
fubuf^ 
dcco  ' 
ccioib^ 


Traftatu»  I. 


tem  pnnctpio  ficut  temperata  inter  fo* 

liitiua.  Sc  ponuntur  Hcur  lemperamemum  i n tnediOynam 
Tum  med  a inter  debilia,  Sc  forna  roluttua , cuturmodieft 
e leduarniro  de  fcnicha,id  eft  de  da<fty!is5^  eft  diapbara 
ron.Electuariom  hamcch  indum  dfc.Quat  vero  hunc  ler 
«ninum  tfanfceodunt»&  damur  de  cts.5. vfi^  ad.5.>. 
fum  in  fecundo  collocanda, vt  diacatltolicitm.dafens,  dC 
butufenodi.Et  paret  per  hoc  quid  deali^  dicendum  diligi 
ter  rpecubmi.  Sediuxta  hfc  nota  q«  cum  qup-imua  folu^ 
lionem  venrrit,  &eius  lubricitaiem  per  medicinam  agtn 
tem  per  panes  rubtilc8,debeouit  eam  dare  in  inhillonr  uel 


drcocTctone.Si  autem  poR  ibiutionem  qiif  rimiu  ftypti 

dari  in  fubftantia.Et  hic  canon  habetur  a Me^. 


Utf, debet  dari 
capitulo  de  rhabarbaro.  Et  (1  quxracur , quare  moderni 
plus  multo  vtuntur  tnfuGonibus  qpdecodiiombus.  Crt' 
do  dicendiim  q>  propter  duo, quia  habilius  fit  infuflojque 
VI  dictum  eft.videnir efle  pqualit  decotflioni 3^c.  Secun 
do  non  fic  quilibet  fac  Icuem,  Sc  temperatam  decoctione 
facere.  Vnde  medici  apothecariom  errore  timentes  prpeli 
gunc  infufionem.  Vliimo.quia  dK^um  eft  de  doft  minori, 
maiori, et  medta,&  infra  dicetur  & excmpli6catum  eft  de 
extremis,  &ftatim  etiam  exemplificabitur  de  mcdqs , vt 
habita  notitia  extremorum  habeas  A:  medi},  debes  hoc  Io 
co  adducere  regulam  tuS  ad  inuemendum  medium  in  lati 
tudinr  vniformicerdiffbrmi.Namcomuntfhsextremtere 
fiiliat  totum,  cuius  medietas  eft  mediri  inter  illa , vt  patet 
mcuenci  &c.Ex  quo  paict  laticiidiiKm  doflura  efte  vnifbr 
miter  diflnrmem. 

HT  Q,VIA  MODVS  dcfoluiiui8po(Tiu*,&fi 
fit  ab  auCtoribus  vius, tamen  non  omnibus  notus. nec  pra 
tfticanis , vt  in  eo  tc  clanorem  reddam.hic  ab  ordtne^o 
dtiftueft  plurimu  exempla  iubfcribam  ^ vt  SC  prommio' 
ni  iattsfaciam* 

Sotuciua  primi  gradus  cum  futs  dofibut.  Succus  roGi<' 
rum,  cuius  do^  ab.i.vvfi;p  ad  duas.  Succus  violx, cuius 
dofisab.^.j.vfqiadduai.  Aqualaiftit  ab.5.vfi.vr«^ad. 
viij.  'Aqua expreftioniscucurbtrarelfxae,i4ueftixxfemp 

^ccum  xucharo  dulcorata  ab.^.tui*vfi:p  ad.v).  Aqua 
granatorum  cum  fius  pulpis  contritorum  tb.f.iiij.vfque 
«d.vj.  Aquafrutfhiuradefcriptione  MeP,ab.5.i).vfque 
adiirj.  Aqua  decotftioois  capilli  veneris  ab.^.iiii.vfque 
adlib.  PuUienseupacorni.5*n'Vfi|iad.itf.  luBgallide» 
creptn  vfiiad  lib.ii.  Aqua  cxpreftioms  prunorum  vfqt 
adiib.  Stotchadif  ab.5.v.vfiiiad.vii.  'niamarmdotu 
aqux  ab.^.vfepad.v.  Volubilis.pocio  dccotftionta  ma. 
gnp:et  eft  lupullus  ab.|.ivlsii  ad.iti}.  Ec  fteut  ditium  eft 
lite  gradus, vt  exteri  habet  manlTonC8.Nam  ft  bene  nout. 
musea>4  diCra  ftinc  tn  prima manftone  prtmi,  erit  his  gal 
Ii  decrepnhqiita  de  eo  dacur  maior  do^,propier  quod  eci3 
Ii  featndo  gradu  nugis  dclogatur.In  cercia  uero  manlionc 
enr  luccus  roiarum.  Secundo  fiiccus  violarum, quia  eo ' 
rum  vt  patet  imer  hpc  minor  eft  do^.Mcdtp  uero  quia  fc' 
condx.ertc  a<^  fht^uum : Sc  huiurmodi,  quia  inter  hxc 
eius  doits  eft  ticut  media, et  illa  qtioru  dofis  eft  vfqt  ad.v* 
Quorum  vero  doiit  fum  vfqtad.vi.vq.vin.plus  lapiunt 
naturam  primx.  Vnde  vc  de  aUcractuit  di^um  eft, ha  de 
fe)luciuis,quia  qtipdam  plus  ad  latus  fecundx.  Ec  iimiltter 
fecundi  tertix,A:  (Irntlner  remj  &c.  Quod  duftum  eft  de 
gradu  prtmo,d:ruismaniionibus  rolutiuorum,imcllf' 
gcnditm  eft  partformuer  dcfecundo,  tertio,  6C  quano,  de 
quibus  fenatim. 

SoKitiua  fecundi  graduflcum  fuisdoftbus.  Cartamttt, 
cutusdofiseftab.j.iin.vfi^ad.v.  CaHa fiftub ab.l.).ad 
uj.  Centaurea  3.3.iribus  vfque  Succus  nimi' 

lenf ab.f.l.vfepad.t|.  PuluueptthymiM.f(j.vl<|iad  Ct' 
ptem.  Manna  ab.5.|.vi^ad.fj*  Myrobauni  cttriniJi.3. 
rf.vfc^adrrx.  Rhabarbaricontn‘ti3.3.).%Hqiad.iit«  Se- 
nx  dKO(fcfoju5.in.vrc9ad.^d^plus  valetchit  dccotftio 
fft  in  rubftaiuia  detur.  i ^ 


Cap.  V. 


Sofotiuarertrj  gradus  cC  filia  doftbi4.  Agaftcotcuhfe 
doilsli.;.).  vfqi  ad.n.contmi.  Aloe  ab  auf.n.  vfep  ad.tf.- 
Ariftolochta  k.5.).v(cii ad  auretim  vnum.  ACirfi  ab  auF, 
^.vfqtad.irj.  Hermoda^yliabaitr.l.urqiad.r).  Laptsar 
meni  loti  vfep  ad.q.Et  diatur  locn^na  n5  lotus  ml 
gitiMftad  lacus  quarti:  vnde  fupra  aliquod  fbhitiuum  in 
hibftantia  eft  in  tertio  gradu  qtiod  in  deco^fttonerft  in  fe* 
eundo  vt  pacet.  Me^onli.5  ^.vfqtad.i.dlf  vepatet  eA 
in  tertia  manftone  tertif.  Opopanaxicuiusdoftseft  3.3.$; 
vfqt  ad. rf.  Cyclamtniabaureo  vnosft^ad.iiilJi^vipd 
let  eft  in  prima  manftone  tertn*  Poly podium, eius  deco* 
aioefti-j.ei.vfqiadauf.iiij,  Pftliumi.5.j.vf-iiad.iiii#  * 
Sarcocollali.).l.vrquead.t).  Turbith3,5.).vrquead.il«  > 
Ireot3.5.|.v^ad.n*  * 

Solutiua  quarti  gradut  cum  fuis  doftbus.  Catapuchf 
cuius  dofts  #m  modernos  eft  3 graniseius.irj.urqt  ad  qncp 
et  ft  ftomachtit  eft  fortis, da  integra. ft  debiltt  da  contrita*' 

Herba  autem  recens  non  eft  ita  fortis, vnde  dc  ruftici,&  q 
fapium  eorum  naturam,  aliquando  mediam  paropftdem; 

Sc  vitra  catapucix  comcdtit  vt  arccllent,&  quinquies  vet 
fepties.vt  retulerum  eoru  vettet  ferreos  foluirA^^idi  quof> 
dam  ettS  delicatos  & hoc  modo.d^ etiam  in  (abrutio  vt^' 
qut  ex  ea  luuamiHum  feafterunc  confecutos  eile,qura  quod 
incendebant,  quia  ibiutionem  venerit  c6fectitt  Tunc,  fed  taf 
lesnnn  conftderanc  eius noaimenca quando  nonaliier^ 
aftumunc  prqurata  eft, nec  ea  llc  vii  velis.  Colocynthis  . 
akiraifexivfqtaddccem.  Ciiajmcrafininusigranis.x.-  *^*”*  •' 
vfqi  ad.3.0.  Elleborus  niger  3 kirac  fex.v^  ad.9.n.vel.  ”Dio’, 
tres.  PuluiscortiairadicispftilxilciraMi.vftpad  feptf: 
&hachcrba,vtdcc3tapuciadiaumeft.vidiquofdamin 
fabtutio  vti  vt  beneficium  vetns  liabcrenc.  EuphorbiTi  8^*wr5 
3kirat.j.vfqiad.in.  Chenialigrani8.v.vft|tad.vn»  Sera  * ■* 
ptnum3.5.ft.vripadauf.j.  Scamoneaii  granis. v.ufqi ad. 
xq.SC  fem  quofdam  vfqi  ad.xv.et  dealqs  per  te  lioc  modo 
ordinare  potens.  Et  quia  de  aureo  baa  eft  mfrio  de  quo 
non  parua  diuerfttasapud  auctores  inuenirunut  teco  om  « 
ma  cocnmtmicem  que  tran&iidi  hoc  loco  fufcipe.Ct^ma-  Aureoa 
ntcer  renetur  cp  aureus  in  medicinis  debilibus  ftc  pondus*  qaid* 
5.V^.tn  forttbtu.5.).Sim5  Ianuenfis.aur.eft  pondus.5.).f* 

AuelUna  rantundem  quod  addfdi,qiiia  frequenter  tn  anrt 
docartjs  inucntesad  quanrhat?auelbne.  MiidtfHit.in 
dicinis  magnis,  vt  cbataca  Ac.eft  ponduR.).5.Bt  conftmi’ 
lirer  haberet  dicere  de  hiera.et  polTet  eius  opimo  cf»firma* 
ri  per  hoc,quta  nono  allegato  capitulo  de  dolore,  & apo^ 
ftetmte  ftomachi  poft  deferiptionem  hiere  duriiiciiius  do 
fts  eft  ab  aureis  duobus  vftii  ad.  j.p.A  ly  vftp  addatur  ter  • 
mino  maiori,  fequitur  q».3.cft  maior  anreo  &c»  Sed  qui^ 
dam  modernorum,  quos  non  pauci  fequunnir.ioreri  pro. 
x.&.3.pro  aureo  enuntiant.  Bx  quibus  omnibus  comprg 
neodere  potes  bcilitatem,  SC  difficultaiem  in  reae  meden ' 
do  corporibus  humanis, nam  huic  arti  piatem  fufficcre  n<5 
ientio.iuxta  illud  Hippo.  V tta  breuisJfrrf  vero  longa,  ijre . 
fophifticas  qupftiones,  SC  enigmata  aer«  fugito,  A his  SC 
ftmilibus  ftudium  cuuum  applica.li  boni  media  rwnwn 
foitiri  concupifeis  A hf  c de  quJtitate  mcdicinx  fufnciSc. 

Dc  modo  proceffiamprognofhcandoidrdefignu 
prognolhdsingtnrrdli.  Cup,  V. 

QVoniam  ex  prognofticis  non  folum  gloriam , ve- 
rum SC  rppe  inbmtam  adipifcimur.  Cupiens  tux 
glorix  continuo  biicre,  volui  hic  addere  capitu  *; 

Iclkim  quo  ce  prpuilum  reddam,  ne  ex  luo  prognoftico  tn 
uulgi  detractionem  peruenias.  Primii  etenim  eft  in  quo* 
te  hortor, ut  in  prognofticis  tardus  habcans,n3  rem  i^m  • 
fempa  mature  delibera,  vc  feto  betes,  nam  ftcui  pruden.*» 
itfcftcxammareresmacurcnebah  conciudaturin  falb» 

Sc  bbaiur.ftc  pnidencit  medici  eft  prognofttaiin  matu<*  • 
rarc,neba1iinaduertctiliinbUijm  iudicium  corrose,  in- 
6oca.o.luiu  qu^  ppiliioc  bcibter  medteu  io  pregnofticS*  * 

do 


m m m m S B-t" 


Df  proctfliiinprognofticanJtf. 


17 


#6  filciltf  comprehendi  poecft* 

ConOderM  ia(^  hac  in  parte^uc  funt  fUmpta  ex  pane 
Vfittimitutex  parte  atgntudmtf , aut  ex  parte  vtnurqt 
Vlrtot  StcxpanevimKiijCumtnplexntvtrcuatVftalttrc^ 

t^plex.  liccekqua  rpirituaomnet  proctdunt.amtnalu&natura-» 
lir.debo  hat  Hmul  con(tdmr<,  d^adtntncem  proportio* 
nartyC^  fi  videris  rpias  Hmu!  deficere,  poterit  indub^  itu 
mortem  prognofticare.Si  alteram  tamum,  vt  vi* 
■km  cura  altarum  pnnciptum  ftt,d^itindamen(um.pn‘' 
laa  priroi  de  uimttibut.primo  capitulo.adhuc  malo  pro* 
g|Noif(icatuter<t^i  vero  animalem  tamum,&:tunc  t»0  de* 
Eet  defpenre.  Si  naturalem  debec  diligenter  conlideraret 
epioniani  d^ipfa  muhum  fufpediaefl,  tamen  prius  conii* 
deranda  eil  vitalM.dcinde  naturalit.vleimoanimalit,quf 
mtnus  fiiipe^  videtor.Pluf  emm  ad  cn'e,&  viurre  hicere 
videtur  naturalis  quiim  animalis^  is  ergo  lemper  memor 
ve  omnes  has  hoc  modo  confideret, vt  cognito  tenore  uir 
«urumipoiris  prognol^icum  deponere.  Si  ex  parte  pgritu 
drmSfCunc  vel  hoc  erit  prognofticando  de  longitudine,^ 
breoiate  rius»aut  quia  haeparua  xgntudo  inuenarur  iii* 
sura  magna. Aut  dcdi£Ficulcate,<&iaciliutccur;  eius,  aut 
quia  bkibns , aut  mortalis,  tot  fiiper  xgrmidmem  fuper  * 
ucnienrem  prognoibeart  luper  xgritudme  prplenti. 

Signa  per  quxcomprphenditur  longitudo  aut  breui* 
caazgmadinis  in  vniuerlali  fune  figna  Tumpta  ii  materia 
morbi.^  viriute,  &abalrjsextrtn<ectt.  A materia  mor* 
bi,quta  groila,  vifcofa, multa,  quiera,irigida.aui  prohin* 
datur  longe  in  loco,aut  diucrfie  fubibnctx,df  huiurmodi 
q»;  veloci  reiblutiontcdtrartamur.  A virtute, quia  uir* 
tus  debilis  in  comparatione  admateriam  xgritudinis,  qa 
su>n potens ipCtm  non m'filongo tempore  Tuperare.  Ab 
cxcnafecfs,quta  tempuseil  difj^oportionatii  aut  propor* 
ttonatum  (hi  h>uent.vt.  1 1 .aphonnxxv.xHiux  quartanx 
snagfia  ex  pane  breucMutunalct  vero  lot^x,  «Si^  maxime 
qux  hyemearcingum.  Confiictudo  aut  inconfueiudo  ca 
dendt  m fimilem  aegritudinem,  S£  fic  dcalqs,vt  flrpra. 

Et  defeendendo ad patticularia  magis, vt  ad  iebr^&  prp • 
cipue  in  qua  reperitur  dtuerihas  temporis  fiint  longitudo, 
df  breuius  paroxirmkAnaapat»o,&pofipoiitio,  bntiu 
dodf  debilitas,  Sc  modus  xgriiudmis,longitudoacciden 
tium  fortitudo  eoru,  tempus  decimationis  paroxifmi  Ion 
gius  priori,  vtlbreuius.Bt  an  pofl  paroxtfmum  remaneat 
nundifioitus  vel  circuraaofucus.  Et  pro  bis  recurrere  fu* 
pra.vbi  dcfioc  in  tento  capitulo. 

Signa  p QUX  cognofeimus  difiicultat?aut  faci1iiat?nt 
rp  eius  fiim  ugna  per  q cdprpbendimus  pgrirudm?  e/fc  p' 
portionaiem,  df  dirproportionale,&  hoc  ftaitm  in  pnncc 
pio  attendere  debes, nam  ex  proportionalitatearguitiir  Ia 
olicas  curx.Et  ex  dirproportionaltrare  contrarium, ut  pri 
sna  aphoriC  i ipCtm  penculofiorem  fore.  Signa  autc 
per  qux  prognofiicarur  paruam  xgritudinem  fortiorem 
fiert'  debne  per  ordinem  ponentur.T u lamen  in  omnibus 
luiguUria  fignanonexpec'les,namexhisad  particularia 
magis  teipfiim  transfniu , de  quibus  tn  fliis  rubricis  infra 
talcxto.Patieri8ergo  fi  vniutr/alia  quxdam  certo  ordine 
fnonftrabo  per  qux  vniuerralem  notitiam  habebis.  In* 
cipifs  naqi  k apitt,Sc  i figniirumpus  ab  operationibus, 
wtus  faciei  perlbterans  torturam  oris.incubus  perfruerSt 
epdcpfiadenunctat.trififtia  perfnieransfinemamfrfia  cau 
b m^holiam  denuntiat.  Apparitio  mufearum,  Sc  capil 
ImiKn  ante  oculos  mfi  fiomachus  fuerit  in  caufa  cur  Aim 
aquaad  oculum  pronuntiat.  Rheumata  continua  SC  fine 
rfruerpobuone  faciunt  timorem  phthtns,et  maxime  fi  lal* 
fi  Fuerim.  Fottisfyncopit,  <V  crebra  fine  manifirfta  occa* 
Uone  mortem  numtant.Repletio  fiipcrflua  perfeuerbi  fpu* 
suio  far^utois  minatur  apoplexiam, mortem  rubitam.Stu 
p^c?io,Ar(bxauo  motuum  apoplexiam  fignificat.Gra 
Illitas  ficeitfdesn  vfi^adhypocondna  xgrituduiem  bc 


pacis  fignifieve.  Laxitas  & membrorum  ccmfradlio  fine 
caufamantfrRacum  calu  appetitus  febrem  nuntiat.  Prt* 
uatioapperitutcum  fyncopi cholencam  figmffcat.  Gu* 
uttas  8C  extenCo,  qux  cfi  fiib  renibus,  3c  Ventre  fignificat 
xgneudinem  renum^ruritus  tn  ano  perfeuerans  hxmor* 
rhoidu  denuntiat  mu  in  imefiinit  fint  Vermes  innari.do* 
lor  capiti  fixus,  dfperfhierans,vt  foda, denuntiat  futuram 
catan^<%im,aut  pupillp  dilatationem.  A qualitate  muia 
ca.Rubcdo  oculorum,df  venarum,  qux  funt  ineiscu  Au* 
au  bchrymarum,&  fuga  k lumine  cum  forti  dolore  capi* 
cis  denuntiat  apofiema  calidum  cerrbri.Squalidiias  faciei 
df  tumor  palpebrarum, df  dictorum  manuum  .et  pedum 
hypofarcam  denuntiant.  Fxtor  fiercoris fignificat  fuper* 
naufeam.  Fxtor  vrinxfrbremdfputrefadcioneni.  Mor* 
phea,  df  fortis  rubedo  faciei  cu  flritflura  anhelitus,  A vo* 
cis  Iffione  lepram  fignificant.  Ab  exeunte  mutato  fudot 
multus  perfctxrSs  figni  ficar  rcpletibnem.Stercus  muiium 
undfum  timorem  idtenci^  fignificat.  Vrirra  vfiiua  perfir* 
uerans  vlcerationrm  in  Virga, df  vefica  figm'ficat.Stercuf 
adufium  m orificio  ani  vlctrationem  tnteilinonim  figni* 
ficat.  Multitudo  piifiuix  in  corpore  apofiema  magnum 
fignificat.  Multa  noda  apparentia  faciunt  timere  de  nodo 
magno.  Et  vniuerbliter  dtco.tp  quando  permutatur  ali  Permu* 
quid  ex  confuetis  fignificat  xgntudtnc  hitunm,  fiait  ap  * tatio  ex 
petitus  fuperAuus,atJcdiminuius>aut  augmentum, aut dt'  cofuetis 
minutio  in  fiiperAuiratibut  ,aut  multus  fomnus,  aut  pau*  egritudi 
cuf,aue  alia  accidemia  prpier  ifta.  . 

De  figms  autem  falubribus,  df  malis  tn  xgrtrudine  ap  ram  pio 
parentibus  cibi  quxdam , df  principaliora  eo  ordiix  quo  icndtc. 
fupra  velur  exemplaria  ponam.  Sat  emm  eft  fi  cu  his  pau* 
cisadea  plurima  Hippocraus,  Auicenna^Au<rrois,alio* 
rumqtin  hac  parte  fcribentium  copiofe  ceinuicauero. 

De  fignis  bonis  incipiensk  fubftantialiier  inhxrentf* 
bus,vt  comrmperamia  xqualis  in  toio.pulfus  bonitas,^ 
fortitudotper  quem  etiam  comprphfditur  virtutis  robur, 
anhelitus  temperatus,  figura  fociei  fimilis  figiirx  lani  exi* 
fienci. venter  iratfiabilis  n6  durus  neqi  apofiemofiis  me* 
diocriter  fehabens»  Abopcrationtl^caltditas  fcnTiis, 
bonitas,  decubitus  motus, bonitas  appetitus  df  huiufmo* 
di.  A qualitate  mutata, vt  quia  color  bciei fimilis  eft  co 
lori  CnipfttJs  fani.  Ab  exeunte  muQto  fiercut  equale  in  * 
ler  grolVKiem,df  fubtiluai?  coloris  auret,df  huiurmodi. 

Vnna  citnm  infundo  habens  hypoftafimalbam,conti* 
nuam,fufpen(am  .dfhuiurmodf.fputum  album  medium 
inter  grol^m  df  fubti1e,roalo  carent  odore, unde  fpmum, 
quo^acileexpuitur  inperipoeumonia , Sc  pleurcfi,6lut? 
figmncat,df  per  maiorem  aut  minorem  elongationem  fi* 
gnorum  ab  his » qux  videbis  in  xgntudine  comprxhen  * 
dens  dirpofitioncm  corporis  magis  aut  minusk  famtateer 
(eelongatam.  Similiier,vt  magis  me  extendam  mxgri* 
rudtntbus  acutis  fiuefebnbus,  (udor  in  die  cretico  in  calo 
re  temperatus  in  toto  corpore  equalicer  extfient  malo  ca* 
retis  odore, falutem  fignmcac.Fluxus  fangninis  nanum  in 
febribus  (anguineis,  in  apoftemate  cerebri,  & inteflinoru 
in  dre  cretica  falutem  fignificat.  Sed  pro  his,d:  dicendu 
noia  c|>  rppe  replicatum  efi  pcrfoieras,  quia  anteq  progno 
fiteum  deponatur  debet  eorum  perleueramca  expedbn. 

Pro  quo  fctenduin  calor  prgter  naturS  roenfuraiur  men 
fura  caloris  naturalis, vt  quia  cum  calor  naturalis  deficit, 
ita  df  prf  cernaturalis , nam  ex  inaduertcncia  ad  hoc  pluri* 
mifamofi  uiri  inco  tempore  decepti  remanfWum, quia  ca  nonnul 
pcrceperunc  tarditatem  in  pulru,muntiaiierunt  nec^taiC  lorum* 
eficdiminutam,rimilfterdfkbrem,dfafUntibus  fpem  la  * 
lutis  prgbuerttdf  fequfti  die  vel  circa  xgroans  monebaf, 
talis  aut  tarditas  ab  vlcima  debilitate  virtutis,  df  nd  k di* 
minuta  neccfliute  prouenkbai.Etfi  per  figna  bona, qux 
diifia  runt,mala  factio  cognofei  poltint , tamen  ex  pro* 
gnoftteo  iofamik  quis  bctlc  iacurreie  pot^,vc  te  ab  hoc 
Pradbca.S*  C 


Traftatus  I. 


■Cap.  V. 


pcrtcuU  tuear  H valeaoi  in  eu  aliquantulum  me  oten<ie<' 
rc  non  dubiubo. 

Signa  maU  runt.vt  dtxi  diftemperantta  tn  coco,  puKui 
malu<i,per  quem  comprehenditur  debtUcae^  forma  (eu  fi> 
fiura  faciei  n5  0mul  Sic,  Et  vt  Hippocra. vefti^  fcquar, 
Dcies  coriutilii»  accp  na  (us  acutuii,oculi  concaut,  tempora 
plana  >aures  pendftet,cutit&ckt  tenia,&huiulmodiQ^ 
omma  inccllfgi  habent  merito  argritudinisiquoniam  hxc 
aliquando  poli  fortem  euacuacionem,  aut  multam.  SiUi' 
perfluam  vigtliaconnngereponiint.  Aboperacionibut, 
vt  turbatio  &nfuum, et  huiurmodi  vt  fupra.Item  quando 
ocult  lumen  elfugiunc.  Se  inuoluntarie  lachrymant  malit, 
& Q velocet  hierinc,et  rubicundi,et  vnu«  altero  minor  ap 
panieric,(ignum  mortts.Quando  labia  allringumur  fpa^ 
mum  cerebri  annuntiare  videntur , Se  quando  infirmus  ll 
capite  vfip  ad  pedes  le^i  k ta<ftauerit  mortale, & vnruer^ 
fiiiiter  cum  infirmus  non  fteurit  ad  modum  £ini, malum. 
Et  quando  infirmus  (c  adherem  capiendo  (eu  liiliemando 
fe  vbi(|t,&  colligit  paleas,  vel  fc(lucat.fignu  mortis  pro- 
nme.Bc  quando  anhelitus  aliquando  fortis,  Se  aiicjuando 
occultus  fuerit  imerfietflus  vel  imercirus,malum.  Somnus 
cum  lenonem,uel  dolorem  inducit,m3lum.  Item  fomnus 
in  fentl>us  fup^uus  malus,  &in  qutbufdam  morubs,dlc 
utgi1ie,in  iuucne,male4inalus  moius.roaPappetiius  Sic, 
A qualitate  mutata  quando  album  ocub  rubeum  fuen‘t,ec 
ipfius  venx  nigrxfuenm,aui  obrcurf,fignum  mortis^- 
culdubto,ec  mixime  in  acutit,quu  nigredo  extin^honem 
caloris  naturabs  figmCcac . Bcalbi  rubedo  repletione  ce- 
rebri ex humoril>us infiammatts, properr  quod  eminen- 
tia ocub  in  zgritudinibus  acutis  nuUim  fignum  ell , nifi 
Ophthalmia  aut  vomitus  tn  caula  fuerit.Color  faciei  uiri- 
dis  vel  ob(oirus,dl£  oculi  quafi  cineriti)  tn  xgritudimbut 
acutis  morte  prognofticacur.Qiiado  rupa-cilinyaut  bbiu, 
aut  nafus , colorem  luiefi  habent  obfcura.mortis  fignum. 
Fngiditas  extremitatum  in  acutis  mala-Qundo  digiti  ec 
Vidues  ad  obrcuricatem,  SC  viriditatem  fum  decliues,  (la 
ce  puUii  dcbili,mors  vicina  eft  i (i  nigredo  fuerit  in  die 
cretico  cum  brttiudine  pulfiis,£iUiC(l  fignificac.  Ab  exeu 
tibusquando  puftufx  bocorales  in  lingua  apparem  cum 
htgiditatecxtremitatu.propinquaeftmors,quod  e(l,quia 
flgnificac  inccrebro  aut  flomachoapodema  malum.  Bt 
quando  in  carneapparenc  pufhilx  ad  fimtlicudinem  gra- 
norum miln,ngnum  malu.quia  (ignificat  maceria  pau 
ca  digeftionem  non  reciptc.Scercus  viride  nigrum 
& cum  pinguedine  tn  febribus  acutis  (ignificat  mortem, 
quia  nigredo  adudionem  vitimam.pinguedo  membro- 
rum liqucfiiifcioncm , (xiens  corruptionem  humoram  fi- 
gnificat.  Ec  quando  in  carne  apparent  primo  pufhilx  ru- 
bex. deinde  ad  nigredinem,  Se  viriditatem  conuertuntur. 
(igmim  malum.  Et  fi  in  acutis  xgrttudinibus  apparent  in 
fupcrficie  minimp  puflulx,  vt  dic^htm  eftad  nmibrudinc 
granorum  milrj,  lignum  malum.  Stercus  alba  liquidum, 
quia  chilofum  tn  acutis  malum.album  ftercus  fcleniiam 
flgntficat.  Vrtna  nigra  ftmibter.fimiliter  hypofhilislacu 
ctsmort?.Vrina  fubttlisaquoliiinpuerttperreueraiuma- 
lum, quoniam  in  ds  debet  elle  grolu.  V rtna  aquola  in  acu 
tis  mortem.  V nna  turbida  quando  n5  clarcTat  mab.  Vrt 
na  fijrfiirea,&laminola  in  acutis  febribus  mala,n  vitio  re 
luxm  aut  vefiep  non  afiueric , quia  liqucfetfhoneni  itgni  fi- 
cat . Signa  qux  fumuncur  ab  xgniudine  (uperuentence 
fitnc.n  fuperueniem  Oc  contraria  caulis  antecedentis,  aut 
quia  moueai  caulam  pgntudinis  prphabiepad  partem  di- 
uerfem.  Exemplum  primi , vt  febris  rpafmo  repinionali 
fiiperueniens.  Exemplum  fecundt.vt  cum  caulbniruper- 
ueniac  ngor , Se  quando  varices  rupcrueniunc  podagnets 
arthreticispgrttadirabus  renum,fluxuf  hpmorrhoidanim 
aadaochobam  patientibus.  Se  huiufmodi.  Se  tunc  Hint  0 - 

gnum  laliids.  & quia  has  res  fiibttbrcr  pcrferucabcrit , vt 


(pero  1 (dplb  multa  imieniet , &tu  confidera.  Stmflucr 
It  xgricudo  fijperueniens  fuent  fertior  prpceddiVauc  in  no 
bdiori  loco,  lignum  malum,  licuc  11  in  rquinancia  in  quar 
to  die  humorad  pulmonem  defccndit  patient  tn  Tcptimo  '.jf 

morietur.BcIlmibter  omnis  xgritudoUgnificansxgrtcii 
dinem , vel  fortitudinem  cuiff  efteientis  xgntudine  ma«  * ' 
la  elhllcui  repletio  rheumatum  tn  caphe  ph^ideoru  ma- 
la e(l,&  (ingultus  in  xgricudinibus  acutis,  quia  rpaftnuoa 
dgmficac.Bx  quibus  omnibus  patere  poHunr  dgna  cx^ac 
u vcnurqi  fumpea. 

Sed  vitra  hxc  ligna  ab  au^orib^  cdmunicer  Q^a^d- 
do  quxdam  non  c6muma. 

Primum. n lac  mulieris  dimuUum  fuper  vrtnam  infir- 
mi natabit  viuet.Si  vero  demerlenr  morietur.  Stgtm 

Secundum. n vnna  infirmi  fuper  \Tti'cas  recentes  proi)  nonnul  - 
ciatur  A dc  detenc  per  vnam  dtem,&  vrdep  non  mont-  la,uulgx 
ficemur  dgnum  laluns.  Si  vero  momficabumur  mor  - ta  rKqux 
temdgmficabtinc.  qu^a» 

Teriium.d  deiur  cani  palh, qua  cabda  exideraeadrin 
gancur  pedes, 6scies,mamillp,inguina,&  manus  infirmi  d 
eam  comcdcriteuadct.d  non.morietur. 

Q^rcum  d deni;  infirmo  metridacum  et  prouocet  lii- 
dorem,(alucem  dgnificat,d  non  prouocabit,morrem. 

Ec  vt  ex  his  habeas  ordinatum  epilogum , qiu  ferte  tt- 
bigraiuserir.de  collige, &per  dgna  difcurras^  apice  fe- 
ctens  initium.  Primo  conndera  dirpodtionrm  fecset  i vc 
d dmilis  dc  dbi  hino,an  non  oculos,palpebras  oculoruna 
nares, tempora,maxi11as,labia,aurrs,  & rebquasfecfet  par 
ers,vi  Oipra.dethde  linguam,d  arida, nigra,  kmola  Sic.Sl 
les  dmiliter  d limodA^lcimo  de  coco  apite  d doleuf  qua 
parce.&  his  qux  videntur  in  apiie  fien , vcl  ab  iplb  pro- 
uenire,uc  fomnus, vigilia  &c.moiut,phantada,cogfiario, 
vt  phantadas, quales  cogitacione$.nunquid  dc  men 

teafieiius,&huiufmodi*  Defcendc deinde  adpecfhis,  vc 
condderandoanhebeum , pulfum.  Item  tangat  pe^tts.fl 
calor  ed  acutis  igneus, pungteiuus, vcl  Iuaui8.d  tulTim  ha  - 
bet.d  fereae,  aut  non.dmibcer  d dolet.  Se  in  qua  parte.  Ec 
dc  difeurrendo  per  illa, qux  ipd  dc  contin[^re  polTum,&. 
ab  iplb  prouenire , vt  dc  omnibus  mrbris  alifslacere  de-  • 
bes . Deinde  ad  domachum  defeendens.  primo  quxras 
de  appett'cu,d  lanut,auc  coriupcua,  aut  alio  modo  Ix(us.d 
vomiium  naufeam.d  dolore,  cendonem,  tumorem  paria 
tur.d  erutfcuationem  acidam,  fumofera,acetolam,acrei», 
indpidam,putridam,df  huiufmodi: vr  fupra.  Deinde  a<l 
hypocondria  li  in  dextro  aut  dnidrograuitarera , tendo- 
ncm,duriciem,dolorrm,vel  tumorem  fenferic.  Condmi 
liter  de  ventre  an  tumorem  ara  vmbibeum,  an  dolor?, 
vel  fupra,  vel  incra , vel  ad  latus  eius  nominando  difpoH  - 
tiones  ventri  communes.  Cum  quibus  dadiunges  dgna 
fumpea  ab  xgefhomhus,  vc  vnna^E^alns  fupra  per  ordi- 
ne in  primo  apriulo  pocerislccurcdeterminarione  fgri- 
cudinum  ad  bonum , vel  ad  malum  prognodicum  depo> 
nere.  Ec  hxc  de  prognodicts  fudiciam,  qux  gratni  exem- 
pli, et  ad  profeidiofK  cradhitus  dc  indu^  fune.  Et  d hxc 
paua  menti  mandabis : feciliui  in  pelagb  dgnorum  pro- 
gnolhcorum  enatare  poteris. 


Fints  primi  libri  Sauoturolc 

Traifhinis 


: 


vioos- 


TRACTATVS  SBCVN# 

dus  dc  (cx  rebus  non  naturalibus, 
nouem  continens  capitula* 

rr^Kinon  MtwalibHfy  feUiett  de  aere:fottU 
nOff^tdgdid^mot><,^qHiete.^deexacmOf 
erhdlneUndWdlibw^aUqHafndehra^ 

Vf  inanitione  ^trrcplctionCytM 
tr  de  coitu  multay  er  de  ac/ 
ddentibus  anima  ultU 
mo.  Capt  1« 

V M D I C T V M (Ii  in  prxctdcnif 
iratf^aru  curam  phylicam  firri  difia,  Sc 
potione»imcUigendo  per  di^ram  dcbi^ 
tamrcxrmimnonftacuralium  admint' 
(Iranonem  tn  qualtta(e>qinnmatc,rr  m 
porc^df  ordine  \n  lupra.bt  per  potione 
medicinarum  fp(aruin  debitam  corpo 
ri  approxtmauonrm.  Hinc  de  ip(u  oin 
nibue  (ex  rebas  nonnaturaiibut  prius aibicratiis  Aim  in 
vnruertali  quial  dicere.  Deinde  per  modii  anudotarn  de 
medicinis  iplis  niiguUribus,&  comumter  i capue  vfque 
ad  pedes  tn  xgmudimbus  c6munibus , <5^  patticalartbus 
valereibut  qjpdam  recoUigcre»vc  per  hpc  pauca  A abtvp 
iiudio  magno  xgrocancdius  • Deo  auxilumc  (uccurrere 
Valeamus. 

AB  AERE  IGITVR  tniciuCactens  drounacu 
AufC.prima  primi.do4rt.fecunda.capttuio  deelcmencis^et 
Aer  Od.  «er e(l corpus  (implex  latura  calidum  Ahtimidum,  inge 
mc  euui  ntfatisprpftansiuuameiuum,virarificemur,dilijbtilien* 
genera'  cur,&  aIleuictur,Jt  ad  fuper^  eleuenuir.Cuius  locus  na 
tis  nna ' curaiis  eft>vi  (It  fuper  aquam, infra  ignem, & eft  eius  (e ' 
fnrrTt  oitas  cGparatiua.  Ht  dicitur  natura  calidus d^  bumidus,qa 
«ccidemaliier  corpora  humana  extccai.  V nde  Aui.(ccnda 
pnni  I doifl.  (ixtida  tertio  capto  A Gal.irj.tei^hni.di  Auer. 
ftcitdo  col.vlrimo  capto.  Aer  in  o(  fua  dtrpoliiione  corpo 
ra  noftraextccar  propter  virtutem  (blts&  Rellatum , qd* 
fVtorrti  fubftanctdce  maxime  mtelligi  habet,&  hpc  eR  vna  de  cau 
Rsaduemus mortis  naturalis,vt  Auicen.prtma  primi.ca' 
bsEnna  pitulodextatibus.  Exquotn(rrturprimo.q»proaltquo 
tempore  aerhumanacorporaexiccai.proquo  eiiaabeo« 
dem  hume>Tancur.In(ertur  (ecundo  ab  aere  ipfo  huma» 
u num  corpus  varias  recipit  mutationes.  Vbi  notandum  q> 

aeri  accidunt  mutationes  naturales, & mutationes  cur(um 
^redienies  naturalem  ei  contrarix.  Sum  naturales  muia^ 
ciones  temporales  quas  aer  acquim  naertio  peragrationis 
fblis  in  circulo  lignorum , in  alio  enim  tempore  ad  aliam 
conueniturcomplexidnem.vt  Auicen.lecunda  prirat.do 
d^nna  Rcunda  capitulo  ficcundo.  Nam  iopRate  coplexib-' 
nes  calidxet  Occxiin  hyeme  frigidz  & Immidxun  auiu- 
no  (rigidx  et  ficcxitn  vere  temperatx.Nota  tamen  has  c5 
•'  plexionesgraduari  intentura  3C  remiiUim,  ^m  q»  cum 

« Ibie  dominatur  influentia  aRri,  vel  aRrorum  anem  in  Tua 

complexione  rtmntentium,aui  imedemium,  licut  deum 
Iole  m xRate  dominaretur  influxus  Martis  non  aliunde  re 
nlbs^aer  rn  calf ditate  plus  roltiotmendereiur,n  vero>Sa 
tims remitteretur.  EtconGmiliierdealiis  tuomododi' 
cendum.  ScdRatim  diceret  aliquis.vereRcomplexio' 
nitcalidx,difhumidx.ergo.aflump(umeR  Hippocra.in 
libello  de  humana  natura  t&Galcnoodlaiio  de  ingenio. 
Se  Ariftoselu  quaru  ptoblematu,db  in  libello  de  fii  pnn 
Cipqs.  tnqoic.Sanguinei  in  uere  deterius  rpeculantur.quod 
ttmiTc  cuciifr«quia  tuniRum  Rmili^cu  ipfiitn  furere  Sao' 


• ' I3 

'guinei calidi  (tifitdl;  humrdi./grtuf.  Pro hit  dicendum,  ludtufl' 

ver  poieR  dupliciter  cdflderart.  Vno  mo,  vt  eR  vnum  mili, 
de  quatuor  temporibus  contra  alia  diRimftum.  Secun'Cit  ip^ 
do  modo,vt  ad  humanum  corpus  tn  fua  complexione  c6  furere . 
paratur.  PrimomodoeR  complexioniscalidx  ,d^hu' 
midx  cum  aeri  proportionctur  cum  temperamento  ta' 
meo.  SectmdomodoeR  contemprrameDtum,namra' 
tione  aiTtionis  quam  fidt  in  corpore  humano  magis  eR  et  » 

exteris  partbu8propotuonatum,ifaqubdhxcconiem^  r 

perancianonmxqiialicatequaliranimconnRir,dlfetiam  ..'i 

proporiionabiliter,vt  de  £ingumr  dtcenduin.\"t  emm  ad 
alios  Immores  comparatur,  calidx,d:  hiimidx  cuplexio* 
ntshabeiur.Proutautemadcorput  refertur  temperatus, 
quia  magisproportionatusfd*^  natura  magis  diledusi 
& ei  amicus',  di  filius , vt  I Cmc  qumto  (ebr*&  elemento  « 
rum  pnmo. 

Et  quia  de  his  temporil>u9aRrorroffli,et  medici diirer*  ARro- 
(imodefemiuni.hincRquendomedicosquid  diciliabeat  nomi  ac 
aduertendum  qubdxRasab  Auicenna  (ecundapnmt.do  mediti* 
tRrina  (ccunda.terttocapiculo.nc  defcribiiur.  ^eRaseR  vari)  ad 
totum  tempus  calidumiv^'  hyemsiibioppoRtum  eR  tem  moduni 
pus  totum  frigidum,  Se  quod  cR  inter  hxc  eR  ver , & au«  «rea  te  * 
tumnuf.  Ex  quibus  infertur  primo,  qubd  hxc  tempora  porum  ■ 
non funt xqualia.  In(rriur(ecundo,qubdhyemseRaIi«  (pccula* 
quando  maior  xR.ire,aliquandoecontra,vt  notat  experif  noncm* 
tia.  Infertur  terrio,  qubd  ver , autumnus  funt  tempora  AcRas 
eis  adhuc  minora.  Infertur  quario,q(fbd  coflmiliter  ver  quid* 
eR  aliquando  aurumno  maior, aliquando  minor,  vt  pater 
intdligeiiti.  Variatur  etiam  hxc  tempora  Pm  v'arietaiem 
locorum, nam  in  aliquo  loco  pRas  e(l  longior  hyeme  val  * 
de,alicfuandoecomra.&tucon(1dcra.  Sed  vtdehiscU' 
riorhabearurdovRrma,dicamuscum  Auicennaallegato 
loco,qu6d  ver  eR  tempus  in  quo  arbores  incipiunt  froH' 
defcere,&  niues  de  montibus  cadere  ,ne«^  tunc  multis  ege 
mus  coopenmentts  propter  frigus , neque  paucis  propter 
xRum.Et  exiRumtur  qubd  incipiat  qu3do  fol  eR  in  me* 
dio  thauri  c:rca  principium  Aprili8,i&  principium  Maif, 
tnquoicmpore  muliipltcaturianguis&  rpiriius,multi* 
plicantur  quoque, xgriiudines  fiinguinolcntx,  propter 
quod  nutb  eR  res , qux  ita  nos  tueatur  ab  xgmudinibus  . 

veris  quam  phlebotomia , diminutio  comedendi  t & au* 
gmemum  bibendi. vt  fecunda  primi.dortrma  fecunda, 
quinio  capit ulo. Ver  prpterea  eR  pueris  corHimiens,&  cis 
qup  funt  circa  ipfos.vbifupra.allegaio  capitulo.  Autum  Autum 
nus  vero  cR  tempus  mutationis  coloris  fohorum:& pnn  nus^jd* 
cipium  cafus  eorum  A in  quo  fomes  minonintur,&  aqup 
dudius.ln  quo  tempore  cholera  multiplicatur  nigra. quo* 
m.iro  xRas  adurit  humores,  & autumnusbcitexeiscme* 
rem.Multiplicanuir  itaque  pgriiudincs  hoc  tempore  me* 
lancholicx , vt  quartanx  ,auc  qux  cx  cholera  generantur 
aduRa,vt  fcabies,impetiginrs,  cancri,berhuiufmodi.  Au* 
lumnus  prxterea  malus  puens , SC  debilibus,  vc.x.  apho* 
nf.fetR.irj.  Autumnus  tabidis  malus , eR  tamen  eius  pnn* 
cipium  fenibus  aliquo  modo  conucniens,  licet  eius  flnis 
eos  impediat  maximo  impedimento.  Auicenna  allegato 
loco.  /E  Ras  vero  eR  tempus  calidum  valde,  tn  quo  fo*-  AeRa* 
liarcddumiir  perfe«Ra,(S^in  cuius  fine  incipiunt  dealba*  quid* 
ri,<&fru«ftu8plurimimarurefcunt,  neque  pannis  egemus 
frigore , fed  propter  calorem  eorum  ^politione  in  quo 
cholera  augmentaiur  rubea,  licet  in  cius  fine  cholera  m* 
gra  augeatur.  Multiplicantur  nanque  hoc  tempore  segri* 
cudines  cholcricx.vc  tertianf,caufon,&  corporis  extenua 
rio,henlipiila,dolores  aunKi,oph(haime&hmAi.InxRa 
teprpierca  iuuenes,&  fenes.&quieitairiinilitur  fumfor* 
uores.vt  Auic.allegato  loco.  H yemceR  trpus  huic  om* 
mno  oppodtus,  vt  exduRis  manifcRum  iii  quo  plilrgma 
augmnaiur.In  ipfo  quoqi  plilegraaticx  xgriiudines  mul 
uplicaiiutf,vi  apoplexia, epile(^a,cacattbi,  phlcgmanc» 
Fra^lka*S.  C q 


Cf  Traftatus  II. 

febret,  doloret  capitu  chromci  > 8c  hypoftafts  vrinartiai 
ficmbut  pUii  quikai  in  arflate  mulnpl^niur.  Smibuivero  noccc 
fiyems  hyemt . &d8  fimilitcr  qut  eu  nmilesexiftum , fed  mcd^f 
Cdtraria  tuuaniemum  prffbc,vt  Auicc.lecunda  prirm. allegato  io<' 
co.  Allronomt  vefobxccetnpora  aequalia  biciuntvni' 
Verie  cuitteommtreamealesairigiumesytncipttntesuCTab iii' 
imtiu  fe  S^lu  Iblic  io  arietem,  quibus  plurimi  medicorum  ap 
tnduar-  pUudunc. 

cronO'  Prpter  autem  has  mutariones,recfp»  ettS  aer  alias  qua^ 
luor,  VI  es  ortu,  & occafu  flellarum.  Ventorum  impetu. 
Terraru  iicu.  Et  fumolitatibus  vaporoUs,  quas  medicus, 
Sc  merito  coniidcrare  debet,  nam  iicut  temporum  muta» 
itoncs  caufx  dim  xgntudinum  inducfViiix  t vt  Htppocra* 
primo  aphonT.ie(fl.ii).et  prima  problematum:  A rill. pro« 
bkmate  primo.ua  Uint  laniiatum  elk(fliux , vt  Hippo.& 
AriHote-allegaris  locis.«&  Auicenna  quarta  primi.primo 
capitulo.Propcer  quod  medici  negligentes  aens  cofiiide<' 
rationem,  ipliiis  re^iHcationem , A bomlicationem  non 
Aeris  quod  nolunt  cdrcqiiuncur.  Studeant  ergo  in  hoc  pnn 

non  tan  cipaliter,vtacreisauxilieturadinducendamranitatem,ec 
cumna*'  rttnouendam  xgriiudincmfiue  naturaliter  Huc  artificia  * 
rurali  ue  ^ higidis  infrigidando,  Sc  calidis  caleiacifdo, 

roetiam  d^ncdealds,vt infra.  VndeAuer.(eptimocolon.primo 
artificia  opitulo.  C^ndo  aer  contrarius  e(l  xgruudint,  tunc  bo' 
li  iimedt  ^ infirmo,  Sc gaudium  medico.  6i  fi  aer  per  6 talis 
co  ndu  non  extilit,  tunc  artificialiter  medicus  facere  d^t.  Non 
cendafi  cnira  minorem  incorporibushumamt  mutacionemcffi-« 
nuate  ^ Gale. terno  T cchni.QMndo 

i^ud^dii  diflemperatum  fuerit  contincnt.i.aer  inuntum  con- 
temperantiam  oportet  minui  aliorum  inquamum  eucra^ 
iia  ipfius  corrupta  efl.  Aer  n3cpcu  fuis  qualiuiibusa^cua 
ai«.i.c?.  libusfibicpesmultitudincplanetarumimprenis  tmedia-* 
peritf.  continue  cor  attingit  rpiriium,  Sc calorem  totius  c6 

Aeris  niunem,  li  quibus  Cinnastpia  principaliter  dependet,  & 
tnedfcur  <]Uorum  alteratioe  mutatur.Sit  icaqi  medicus  aeris  pri' 
primu  diligentillirous  perfcrucator  t vt  in  prpcedenti  cradea-' 
fit  dilr  * dicebatur. 

gentifli^  Aer  prpterea  quemadmodum  humanum  corpus  com 
m^rcru'  plenbnaiuT,nam  quidam  temperatus, quidam  diilcmpc' 
Utor.  ntus.  Temperatus  e(l aer  non  ingrolTatus  neqi  turbidus 
propter  vapores,deIe)fHbtlts  odoris,  vcl  ialtem  no  enra<' 
nei,quo  nec  fudaot  corpora, nec  frigercunt,  velocis  rouia<' 
tionis  ad  caIiditatc,6C  fngiditatem,in  fotis  ortu,&  occafu 
confortant  virtute,  «S^  obtemperans  complexione  corpo-' 
poru,mundificans  humores, clarificans  fptrtcus,  3c  melto 
ianidtge(lion?.EtgrolTuiei&  turbedmis  eius  fignum,  q> 
ftclip  minutp  paru  appar?t,er  q>  fpledor,qui  ex  eis  ell  fimi 
liter  ex  planetis  remilTut  comprphenditur,vt  fecunda  prt<' 
mi  doL^rina  fecunda.fexto  capitulo. 

De  dillemperantta  dici  poterit  ficut  de  diflemperantta 
humani  corpis,vt  orima  primi,  capio  de  copkxtorabus, 
vt  a>  quxdam  efl  Uinpkx,  compoma  quxdam , quarum 
cpiplilki  inquatuor  membra  partitur,vi  dicendo, diftcm 
perantiaruro  fimpliaum, quxdam  calida  tamum,quxdS 
frigida  tantum,  quxdam  humida  tantum , quxdam  ilcca 
tantum.  Confimiluer  compoficarum  adinuicem  compof 
fibilium,  quxdam  calida,  & humida,  quxdam  calida,  & 
Ccca.Qpx  diflemperantix  compofitx  naturaWquatuor 
correfpondent  iam  diclii  mutationibus  temporaneis.  Po 
teftenim  labi aer  ad  vnam  qualitatem  tantum  quemad-' 
modum, & corpus  temperatum-  Eius  nanrp  lapfusadhas 
qualitates  per  figna  k medico  comprehenditur , indpient 
k calidiutc  dicendum.  Signa  aeris  calidi,acr  calidusdif' 
(oluit  8C  laxat,  Ct  fortiter  cakfic  iunduras  laxat , humo< 

* res  refoluit,  in  fiti  augmentum  prpftat,  refoluit  fptricum, 
dC  deiictt  virtutem, digeilionem  prohi^t  propter  hoc,<^ 
olorem  occultum  innatum  refoluit,  qui e(l  tnftrum^m 
naturx»colorcm  c&cit  citimum, propccrca  ^ humores  re 


Cap.  r. 

(bfott  fiifiguineot  col6rcmrubificames,Af  choleram  at^ 
facit  fuperare  humoret.Cor  calefiKit  calore  non  innato,  £i 
cit  humores  fluere, 6fip(bs  putrefadt,&  defrrr  eos  ad  con 
cauttatem,  SC  membra  debilia,  SC  cot^nbut  (anis  no  efl 
bo^,iple  quoqimultum  eScit  rudorem,5^\*rinam  mi' 
nuit,conferr  tamen  hydroptds , paralytieis,alcueee  frigi « 
dis,rpafmo  humido,  torture  humtdx,  vt  Auicen.kcunda 
primi  dodnra.s. 9.  capitulo.  Signa  aeris (Tigidi. Aer  fH 
gidu8con(lringir,&  digeflionem  Artiorem  reddit,&  vrl 
nam  efficit  multam, quia  humores  conftringit, et  in  fudo' 
rem  paruum  re(bIuunrur,egr(hon?  minuit.  Vode.lxxxiif» 
aphoriCletfr.iiij*  Mirtio  nodtu  plurima  fisdla,  paruam  fi' 
gnificat  ddedhbneoi , hoc  cu  fbrris  non  ftKric  frigidi' 
tas.  Hfc  nantj  mortificans  eft,  caearrhum  fadi,debi1icac, 
neruos,(S^  tracheam  arteriam  magno  ledit  impedimentot 
& ad  vltimum  magis  efi  £mis  conueniens  ^ aer  multe  ca' 
Ifduaus. vt  Auicen.alkgato  loco*  Signa  aeris  humidi. 

Aer  humidus  cute  lenit  Ihi  mollem  fiidt , & poros  di sntt' 
rii  apertos,  corpus  humec‘f at  colorem  efficit  bonum , Ced  ’ 

adpu^rehi(fii'oneni,&adrgritudineshumidas  preparar,  * 
vt  (ecuda  primCallegato  loco.  Signa  aens  ficci.  Aer  fic'  1 

cuscutemcxiccat,&corpusdenigrat,tthumtdoomniefi  • i 
contrarius.  Ex  quibus  6rts  aperte  comprxhendiiur  aenis 
difiemperamtarum  compofitarumfaris  partroilaris  no^ 
titia.  Difiemperatur  quoqi  aer  prxter  naturam, ut  fupra, 
ex  cuius  difiemperStia  corporibus  dtuerie  accidunt  fgri* 
tudmes  tam  in  lubfiamu  riusq  in  quabtatibus-  Exempla 
primi,  VI  cura  aer  effci  tur  epidiraicus  ex  mifiione  vapo<* 
rum  corrumpenttu  aerem  infpiraturo  reiblutorum  ex  pa' 
ludibus,  lacubus  circuiacentibus  duicaribus,vcl  cadauc' 
nbus,  vel  quolibet  aliter  merito  radicis  inferioru  fiue  Aj' 
perioris.  Exemplum  fecundi,  vt  cum  tempora  anni  fiiam 
non  (eruauerint  naturam , vt  cum  hyems  fuerit  calida,  & 
nonpluuio(a,efias  vero  cconuetfo.  Aut  cx  ortu,  & occafu 
magnarum  fiellarti  elongatione  ,&  propinquatione  ipia ' 
rumadfolem.  Autcaufii  ventorum  quatuorprincipaliu, 
vt  meridionalis, cuius  complexio  calida  ,&  humida  exi'  ^ 
fiic.Sepieninonali8frigida,df  ficca.  Orientalis  remperatg 
caliditaris.  Ocddentalis  quafi  temperatx  calidiratis,  licet 
videaturad  frigiditatem  tendere.  Aut  ex  fini  terrarum. nS 
terrarum  altarum,  aer,&  aqua  funt  clari, & colores  incola 
rum  pulchri,  imaru  ecomra.  Ex  quibus  omnibus  inferri 
potefi , q»  aeris  confideratio  efi  li  medico  in  cura  morbo'  t 

ru  pr^nenda.Scudeani  tuqi  vt  fiipra:q>  aer  primo  fgti'  Omnu 
tudini  contrartetur,  omnis  nanqt  pgritudo  fuo  curatur  c6  xgritu* 
irario:vt  tertio  Technuet  pluries  in  procedenti  tratflatu.  do  fijo 
DE  SECVNDA  re  non  naturali  fcilicei  de  motu,  curatur 
Sc  qukte,licet  motus  in  plus  fe  habeat  g exer cirium, ei  ex'  c5crario 
creitium  non  fit  proprie  res  non  nacuralis,tamen  per  mo' 
lum  incelligimus  in  propofito  exercitium,vt  fenfus  rubri 
ce  fit.  De  motu  idefi  de  exerririo  Sc  quiete:idefi;  critiiio« 
neab  exercitio.  Virumc^enim  £initaritefiefk^uum,d^ 
aira  fijperfluit,  ^ricudtnem  aptum  eft  inducerext  eft  Ca 
mo  de  exercitio:  vt  p^  tpfum  tantu  eius  iuuamema  quX' 
runmr,&  non  vt  eft  occupatio  alicuius  humanarum  ope> 
rationum. 

Dicamus  igitur  cum  Auicen.terria  primi  capitulo  de  Exerci* 
exercftio.Exercirium  eft  motus  vohnarius  propter  quem  c>a  qd, 
allitus  magnus,&  fret^enseft  necefiarius.  C^od  priu' 
dpalidiuifione  dtuidirur  in  temperatum  6^diftempera' 
tum.Temperatum  eft  motus  temperatus  <^o  corpus  per» 
duciturad  pnnctpium  lafiitudims  cum  ft^uenna  anheli 
tus,&  fudore  fluente  in  fudare  confueris,&  quo  color  cor  • 
peris  rubricari  incipit , SC  venp  tngrofl^.  Bx  quo  patet, 
quid  fit  diftemperatum.  Item  diuidiiur  quoniam  quod* 
dam  eft  vniuerlak, quoddam  paiticulare.Exemplum  pri 
mt,vt  exerdrium  quo  tota  corpus  exercitatur, ut  ludus  pi 
^abi^ioftroahquo,aiulatfcattoiai(aicatio.Exesnpium  .» 

(ecundi. 


ll.sll 


De  rebus  non  naturalibus. 


19 


ftomdi » vt  videre  oai(f,eantare  peAor^cS:  cannf , & (?c 
dc9l^t.Bc  (fcet  rala>*uxta  de/criptionem  non  (im  proprie 
excrcrrta,  tamen  quia  per  tpCi  membra  parcteularia  effe» 
<!bit  principales  txercttrj  coreqmimur»htfnc  in  numero  ex' 
ercinorum  reponuntur.Bx  quo  amplius,  quodda  eft  mul 
cum  Ihi  diuturnum,  quoddam  paucum  iiue  breue,  quod*' 
dam forte , quoddam  debile,  qiioddam  velox,  quoddam 
cardum  .quoddam  ex  horum  aliquibus  c6po litum,  SCw ' 
ter  hzcextrema  repentur  aequale.  Item  quoddjtn  nobt» 
**  Itum,  quoddam nilVicorum.  Hxcmplum  primi,  vtequi, 
nno, tacere  cum  irai.fcrimire,  cum  pila  ludere,  lalrare& 
huiurmodf.  Exemplum  fecundi, vc  ltTOni(are,dolabnire, 
h^na  incidere,  Ibderc  cum  Ilione  nuiufiiiodi.  Adqux 
omnca  debet  medicus  conliderare,  vt  corporibus  conue< 
fiientia  emcitu  fctar proportionale,  quibus  (annatem  m» 
ducere  cuptr. 

^ Ex  exercitio  iuuamema  piun  confectmmr  corpus. 

Excrci*»  Primum  iimamemiim  exerciti),  quoniam  eft  ruperflinV 
iqq  plu  ratum  ex  dfge(lionibusreli(ftarumconrumpnutr, quo  cor 
Rma  lU'*  pus  ab  aegr itudintbus  ex  iplis  apcis^xienire  manifede  de^ 
(endit.\'am  li  corpus  in  omntbusrrgimine  debito  utatur, 
* edexercitiumaptnm  iprumabpgriiudinihusprp(eriiare, 

' tra  vt  non  (7t  opus  medicina  roluciua,il  qua  tnquamum  po 
tcft  debet  inediais  ahltinere , cum  quplibec  talis  niiuram 
frangit  purget  er  inueteret:  vt  Auiceiuertia  pnmt  capmi» 
Io  de  excrctcio.  Secundum  iuuamentum.quta  per  tpfum 
prohibetur  oppilatio  nutertalisdi  prohibnt  materiam 
cof^regnri.  Tertium  quoniam  calorem  naturalem  vt^ 
mScat,&  acuit  ex  motu  cuius  eft  calefacere : & tpfum  re*' 
Roint,  ita  vt  corpon  letiiratem  prplfet.  Qitariu  quia  per 
tpfum  fuprrfluitaret,  &alia  ad  fiia  loca  perducit.  Quinc- 
tum quia  iunsfhtras.&rhordas  duras  eiF^cit,  quamobrem 
operanontB  efBcere  poniint,eth  paifiombus  fcciirx  fiiir. 
Sextum  quia  conh>rcaiido  viitutes  membra  apta  reddit, 
vt  ninriinentii  fufciptam.Propter  qu.x  bene  dicebat  Fui « 
r‘_,, dcfcribendocxercitium . Exercitium  eft  humane  vi' 
t*  cvSferuatio, caloris  naiuraiis  lima,d£  cxerctcatio,  fuper' 
fluitatum  confumpeio,  virtutum  roboreiio, temporis  Iu- 
laaomo  CTum,  ocio  immicii,  tuuemuiis  dcbml,<enedtuiis  gauduT. 
Ille  ergo  folusabexercuiofeabibnear,  quilanuatisgau' 
dio  vult  carere.  VnuroinTqi  homo  prxterea  ^m  fe  habet 
* cxcrcicaim,debitis  debile,forns  Forte,  in  curta  reuolui  pue 

riSyd^conualefcrntibus,  & illis  debilitans,  qut  le  mouere 
non  poflUm.maximecllcompetrns  exercm'um.et  fuomo 
do  fbreioribusfortiora.  Deexercitiocomplexionum  tan 
tum  dicendum  q>  magis  calefadltiium,dC  refolutiuum  de* 
bet  efle  exercitium  corporis  phlegmatici  rcfpetff  u proprq 
cemperamemf,&  non  abfolutt  alr)s  paribus  q cholaici. 
Patet  quia  pluris,  & diflF.ciliorts  refolutionis  in  phlegma*'' 
tico  mulxiplicSiur  Aiperfluitaiet.Stmiliter  calor  phlegma 
lici  minus  efl  inflammabilis.Ecomra  in  cholenco  fune  fu 
perfluuaies  pauciores  membrorum,  Sc  fpintus  inflamcna 
ttux, Igitur  minus  cale£actiuum,et  refolutiuum  fibt  com-* 
pait  exercitium.  Et  pro  lUo  videtur  Auiccn.terna  pnmt. 
do^nna  quarta.pnmo  capitulo  cum  dixte . Habcnniim 
. complexionem  calidam  exerertium  efl  allcuiandil.  Et  in^ 

^ En  parum.  Ab  omm  re  calefaciente  prohibeStur.  Ex  qui*> 

bos  (^tur  pnmo,  <p  fanguineut  exercino  medio  imer  ex  * 
arctuum  clMlerici,&  phlegmatici  debet  exercitari.  Infer 
turfecundo , attenta  debilitate  virtmis  ideft  tp  debiliori' 
buidd>iliora  competunt  exercitia,  qimclan^oiici  alijs 
paribuiminus  caJe6idliuo,&refnUiciuoborum  exercitio 
\ Cintnttcitzndu  Sciendum  tamen exercitium, phlc' 

^mahei  dhciiur  magis  calefaAruun»  propter  ipfum  efle 
logrus.inde  longton  exercitio  debet  exercitari  phlegma  * 
Cfcusalr^pardMu.q  ihnguineus,aut  chokricut.  Placuit  ta 
snen  P/ufqc6mentatorid^Dyno.vtmagi8  refolutiuum 
^ fit  txtreittum  phlegnutici  i|  cnolerici,led  non  magis  cale 

b&ttum.oaai  calidtoracakdiortbutd^.  Etcoofequen' 


ter  negant  conlequemiam  pnnapafem , Si  diem  qubd  be 
ne  firquttur,  ergo  magis  refolutiuum. & tu  confidera. 

Pr^trrea.  Te  fetre  conuentt,  qubd  cum  exercitium  inuen**  Hora  ex 
lumflcadfuperfluttatum  confumpifonrm, hora  cius  hu*  ercitq. 
mano  corpon  conucnicnscfl  poff  digeflionis  complcm^ 
cum , hoc  quocp  in  confuetis  Us  rcgtilamer  cibari,  bis  in  ' 
die  fleri  dcl^,ance  fcilicer  aflumpnonem  prandi) 

AlfceftSSaliudin diuerflsflm penti mcdici  difcrrtioncm- 
FadVum  nanqueamedigeftionrs  complementum  efl  cau' 
fa , vt  membra  cibum  indigefhim  ad  (e  trahant : & qi;6d 
virtus  retenttua  membrorum  noceatur»  fimiiiicr  & digC' 
ftiua,  qux  quiete  perflciiur , & <b  inde  xgritudines  mul ' 
tx  generari  valcanc.Similiter  pofl  cibum  tmmcdiaie,  ni' 
f.  cibus  propter  dtbtanonem  flomacht  nataret  tn  oriflcio 
etus,&  tunc  vTcndumefl  exercitio  moderato  ad  hoc,  vc 
cibus  dcfcMent  rcfldrat  tn  fundo  flomachi.  Studeat  nS<;p 
exerdtandus,  vc  anteq exercitium  inchoet,  vt  fuperfluira* 
tesabtnteriortbusexpcUamurmcefltnisj&vcfira,  vt  fu'  * 
per  remanens  natura  exercitio  potfe  reddatur.  Hora  prp**  \ 

terea  m fiiii  temporibus  moderatior  eligatur,  vt  tn  xflate  , ^ 
de  mane, in  hyemetuxia  mcridiem.In  verc&autuno  me* 
dio  modo.  Iiem  in  loco  vmbrofo  in  loco  magis  calido, 
aut  fofe  percuflb,aut!  domibus  vel  lemplis.vcl  aliter  fm 
medici  periti  iudiciu.  Bx  quibus  p5  primo, q>  complexio 
exercitrj  efl  calida  & flcca , quapropter  debet  medicus  flu 
dere,  vt  xgritudini  comrarietur.  Infertur  fecundo  q>  di'  , 

ueria  corpora  diuerfarum(}i  oiacum  fum  diucrfis  excrcicqv  * 

exponenda. tu  confidera. 

De  quiete  lanium  dicatur  qubd  cum  quies,ut  fupra  ex*  Quiens  ^ 
rrcittoconirarietur,eflefl.'duumcomrariorum  produ'  confide 
(ftiu.i.Brc  enim  quies  comrarip  compicxionis.propter  qcf  ratio, 
infrigidat,  cum  non  viuifleet  calorem  & hiimedat , quia 
fuperflutiaics  non  refoluit  carnofitas  phlegmatica  corpo'  i 

li  acquiritur , lurpitudocfFigiei , quodmaniftflc  declarat 
carceratonim  facies, quoniam  propter  priuationem  exef' 

CKij  eorum  bcies  capiraticx  fiunt  feu  atrinx,et  eorum  co 
lor  non  efl  purus , ipforum  operationes  lefx  fum.  Ethxc 
non  folum  homini  accidit,  verum  Sc  alijs  animalibuscon 
tingicificut  volucribus  tn  caucis  detentis.  vcAuer.lcxro  . r 
colon.primo  capitulo.  Et  con/imiliter  de  multis  airit  di' 
cendum,  qux  prouentre  pofluneex  l^fiotie  dtgefltiix  \nr' 
tutis.  & tu  confidera*  V'nde  quies  fiue  ceflaiioabcxerci* 
tio  rfl  caufa,  vt  frequ?ter  hcdtica  corpon  fupenieniar.vn 
de  Auiccn.terna  primi  capitulo  de  exercitio.  Exercitium 
autem  rdmquenshnTcicam  frequenter  incurnc , quoniam 
membroritin  debilitamur  virtutes , propterea  q>  motum 
drmirtTitjqui  innatum  meis  deficnfpam,  qui  vitx  cuiufqi 
membri  exifiit  mflrumenrum. 

SED  Q_VONIAM  quandoqi  per  exercitium  i>5 
omnino  rtfoluumur  fuperfluuates  omnes  (altem  (ubcuta'  1 

ne?,  qux  fncattone  confuroumur,  hinc  confequenter  age* 
re  de  tpfa  arbitratus  fui , cum  <SC  meer  pania  exercicta  coi' 
locari  polfit,  nam  ad  exercitium  ita  le  videtur  habere,  vi 
fiernuiaiioadepileplTam.  Efltta:^fricatiodu(flio  man^,  Fndhb 
aut  cum  pan  no,uet  (ibi  proportionabilt  fuper  membrum  nis  vfut 
V'el  membra , qua  qupmur  fuperfluitatumin  mulculis  rc'  *|( 
tentarum  reiblutio,  ex  eo  qubd  per  exercitium  no  euacua* 
uir,  vt  euaporcr,  SC  non  accidat  buigatto,  & hoc  vocatur 
rcqutefccre^ciens,  aut  vaporum  (eu  humtditaium  diurr' 
fio,aut  ipfaruna  atini(^io,ncut  per  frteattonem  (anguis  cu 
iiactrahiiur,vc  docet  Auice.quarta  pnmi.de  (angtiifugts. 

Hx  quibus  patet  qi  non  omnis  frKatio  efi  diiKrfiua.lcd  ali 
quaartraifcHia. 

Pro  quibus  fctcdum,  q>  fpectes  fncationis  fum  quim;^ 
quxdam  eft  afpera,  quxdam  mollis,  quxdam  ateradiiua, 
quxdam  diucrfl ua,  quxdam  refolutiua.  Afpera  efl,  qug 
pannis  afperis  perficitur, «S^lunc  confequhur  velox  ac*' 
cradbb  Cmgutnit  ad  exteriora.  Mollis, ^ fle  palma  man^, 
aut  pams  lembus, i)  (anguine  c5iungit,d^  ipm  tn  membro' 
Pra&ca.S,  C iq 


Traftan»  II. 

continet.  Vn<k  h xc  fi  vmuerCitis  erit  ad  corpus  nutrica^ 
Cfonem  conferre  non  parum  videtur.  Aicra^Tcuia  cft  qua 
quf  ritur  humoris  ad  locum  attra^io,&  hxc  tndifiercnccr 
|>ocefe  e/lea  (pera  mollis  fiue  foriis  auc  debilis.  Similiter 
4c  diuerfiua  auc  refblutiua  dicMum.  Ex  quibus  apparet 
quare  przcipiunrur  fortes  feicationes  xgrocamibus  fieri, 
nam  quandoqi  vnusex  his  eftcftibus  qu^irur,  quandocp 
duo.quandoqi  plurcs.vc exempli  gratia  in  febrictiSte.di' 
berfio  uaporuro  i membro  pirincipalMtirbflio  (anguinis 
ad  membrum. vc  melius  nuiriacur.nroIucio  rupcrfluicaiu 
in  mu(culis  retemarum  Scc.dC  quod  ex  feteattone  quprttur 
cfi  corporum  rarorum  inrpi(lauo.&mo1iium  indurant^ 
et  fptdorum  rarificatio>et  durorum  mollificatio.  vc  tertia 
pnmide  fricatione.  Ex  quibus  omnibus  pacet  quomodo 
meatio  pars  aliera  rxerettq  exifeit. 

SED  Q^VONIAM  ex  eadem  radice  balneum  n5 
minus  fricatione  altera  pars  videtur  die  exercitrj.  Hinc 

Balnei  completiori  do<fcnna  de  exercitio  atio  de  balneo  dice 
foecula-'  ff*^‘*“**  l^roquonotatf  balneum  cft  corpus  fubtile, 

' vt\  liquidum  corpori  circuferentialirer  occurrens  a^^ua.* 
liter  ipfius  imutaiiuum.  Ctkiliaior  difitrencta  i s »,3c6c' 
Vel  ma  valamione  grpce.quod  laiine  efl  idem  quod  im« 

I us  dicitur  fubcile  propter  aereum  vel  igneum.  Dici 

r«  prius  dicitur  lauacra. 

^2^*^  Dicitur  corporid^c-proptcrillaquxfolumparticorpo' 
rts  occurrunt,  vt(ufiumigationesi&rc.  Dicitur  a^Uuluer 
jwtfT.  propter  ea  qux  viriualiter  operantur, df-nS  fune  balncu. 

Balanos  Balneum  quoqi  multat  recipii  dmifiones,  quia  quoddam 
nSc^  fuc  igncum,vcquodfurni,(cufMnacis,feupfluarrincci,&efe 
cendere  calidx  & ficcx  complexi5t8.Qtioddam  aereum.vt  quod 
veteri'  srfltnrrj  humidi,&  cd  calidx,  3C  Immidx  complexionis, 
bus  mo  Qood^m  aqueum , Sc  hocdl  dupfex.nam  quoddam  eil 
rts  erau  dulci  camum  (m  ex  aqua  dulci,in  qua  res  diaer  (a ' 

rum  complexionum  bullicx  feu  pofitx  fune, quoddam  ex 
aqua  (al(a  (hi  nitrola  rulphurea,  vel  aliiminoCi  3Cc*  De  q. 
bus  per  ordinem  aliquid  dicendum  tangendo  (georum 
vriiitatcs  6C  nocumenta. 

Balnei  Balnei  autem  ignei  quo  raro  aucflorcs  vtuncur  iuuame' 

if  net  ra  calefiidlio,  «S^exiccatio  quapropter  hydropici, 

»1  vfii.  hypo(artici  ponuntur  in  furno  poft  extra«ftionem 

panis  vt  rcfoluaiur , di  cxiccetur  aqaoUtas  in  ventre  con> 
tenra.vc  Auic.quatuordcdma  tenti  de  curaa(cliiis.Simi<' 
liter  iuuac  xfluarium  ficcum.quod  in  propofico  balneum 
uocamus.dilmodo  fiat  cum  I>gnis  bonis  no  puiridis&c. 
Bi  focus  teneatur  mundus  non  feccns,&  q»  aer  debite  inno 
uetur  3i  magis  in  regionibus  frigidis  dum  qupimus  mO' 
deracam  refoluttonem  3i  exiccacionem.  Nocet  amem  ha^ 
bemibus  pafTiones  acutas  calidas  ctc.  vt  fecilc  pj  inru?ti. 

Aereu  Balneum  vero  aereum  multa  habet  iuuamenta  quando 
efl  difponens  corpus  ad  fudorem,  vt  cxerciriu  porot  ape» 
rit,rup^uitarcsli  corpore  educit,  vftoficates  difibluit  feu 
reroluit,paraIy  quartanz  confen  tuuamenium  maxi' 
mum,  dlf  maxime  vmuer(ali  purganone  procedente.  NO' 
cet  autem  repletis  valde  faci^  oppilationem.  Si  humores 
indigefios  per  corpus fluerc.undcpcriculu  incurfuum  fe«- 
brium  & apofiemaium. 

- - Balneum  vero  aqueum  ex  aqua  dulci  canium  maxime 

fifinempcraix  calidicaiis  calorem  naturalem  confonac, 
prxter naturalem  remittit , corpus  Si  membra  humedat, 
fiiperfiuicates  temperate refoluit, nutrimentum  admem^ 
bra  nutrienda  trahit, quapropter  hedt icis  cnaxirae  conuc' 
tm,  Si  febrientibus  febre  ephemera,  dolores  mitigat,  vri^ 
namjirouocar,  forditiem  corpons,&  pruritum  remouec, 
catarrhum  digent.  Si  ventris  digefltonem  procurat.  Si  fi 
tn  eo  dccodlz,vcI  pofitx  fuerim  alix  res,vi  chamomilla, 
abfimhium,  parietaria  d^huiufraodi  confequitur , vt  fii« 
pra  hpc  utuamema.quoex  tpfis  c5(equi  poiefl  huounum 
corpus.Quod  ectS  de  aereo  i taliaqueo  c6fijrgete  intelligi 
debet.  NocuiQcoaiunc,  quomam  fiipcrfiuitatoad  mcm<' 


Cap.  V. 

bra  debilfe  Mafilm(rtic,corportt  lafiicudinem  efficit  maid 
me  quando  cft  excelTiux  calidiratis,  aut  corpus  in  eo  Ion» 
gam  contrahit  moram,vnde  Si  fic  caliditacrm  naturalem 
debi1irai,(S^  fic  eiusincroitus  amecibialTumpcionem. 

Balneum  vero  ex  aqua  non  dulci  multas  habet  difieren 
tfes,  quia  quoddam  eftexaqtia  fel(a, quoddam  ex  nicro(« 
quoddam  ex  Tulphurea , quoddam  ex  ferrea,  quoddam  es 
Oreaiquoddam  ex  cineniiaiquoddS  ex  alumtnofa  i quod- 
dam ex  his  pluribus  aut  paucioribus  compofitum. 

Balneum  vero  ex  aqua  lalfa  hxc  habet  iuuamenta, qua  Salfiim 
complexionem  calefacit,  Si  proprie  matricis , vcficx , Si 
tnteftinorum , quapropter  balneum  ex  aqua  (alCi  confert 
patientibus  colon , (cd  cft  repletiuum  capitis, quapro - 
pter  abftincat  (c  ^ balneatione  capitis , qui  in  eo,  (e  bal  - 
ncaucrti . 

Balneum  vero  nitrorum  Si  (alfum, capiti, peiftori  au  Nstro» 
xiirum  prpbet.quf  confueuerum  materias  recipere  feu  ma  Rim  , ac 
terta  replui.  Si  confen  ftomacho  huroido,  Si  habent tbut  Qtlfumr 
infiarionem,<&  hydrnpifim.Ex  quo  infertur  qiibd  talibus 
conferunt  balnea  de  (andla  Helena  de  Padia.  Ad  qux  va 
dant  etiam  debiles  tn  membris  propter  frigiditaiem,& 
humiditaie,&  valent  de  menfe  Maif  vrqueadSeptebr?. 

Balneum  fulphureum  habet  hf  c iuuamenta, mudificat  fiufpha- 
nenios,5: omnes  dolores  mitigat  ncruorum . fpafinuacc^  reuin* 
tetanum  de  repletione  mundat,  ruperfictem  corporis^  (<x 
bie.  Si  bothor , Si  vlcenbus  morpheas , Sc  albaras  re(bl- 
uit,  (uperfluicatemktundturis,rplenrai  grqitum  mundifi- 
caciriiperfluicates  matricis  exiccac  t Ted  ftomchum  laxat» 
et  defidertu  dcnctt.Ex  quoinfenurljin  hisdtfpofirfSibiiiv^ 
maximecdfen  balneum  de  Picriolo  in  comitatu  Senaru» 
ad  quod  irur  de  menfeSeptcbrfe  vfqiad  menihn  Februa- 
rrj«  infertur  (ecudoq»  balnea  de  MonteGrocroin  comtis 
tuPaduano  Tum  in  his  paftiombus  etiam  vctlu  cum  fine 
in  vliimum  fulphurea. 

Balneum  vero  ferreum  hxc  habet  tuuamenta,quta  fpl^  Ferrdk 
nem,&  ftoma  chum  iuuac,  quate  eft  balneum  quod  eft  p ' 
pe  Bullicanum  in  comitatu  Viterbii,adquod  vadunt 
nes  habentes  debilitatem  in  membris  naturalibus, ftoma- 
cho, fplene, hepate, inteftinis,&  renibus  &c.acer  iam  habe 
tesarthroa,&pulmonesdebtles,&uurad  lUa  balnea  in 
quarta  parteanni.  _ 

Balneum  xreu  hxc  habet  iuuamenta, quia  xaiectn  egri  ^ 
tudintbus  qux  fune  cx  humidicate,cc  frigiditate  in  dolori- 
bus articulorum  Si  podagrx.  Si  confen  bxiiaci  afthmacs 
xgnuidinibus  renum,  &fra(fturx  8C  reftauraiionem  fer- 
cem  efbcit.&  confen  carbunculis. 

Balneum  vero  xneum  ori  ftomachi^ruluf.oculo  1axo>  Aeneu. 
Si  humiduatibusauris  confen.  Et  de  talibus  balneis  vfqt 
modo  notitiam  non  habui,  nec  fcioq»  in  Italia  fit  aliquod 
cale, quare  non  exemplificaui.  De  ctneriuo  dicendum  fi- 
cur  de  (alTo  n crofo. 

Balneum  auieni  aluminofiim  habet  hxc  ruuamenta,c6  Cineri- 
fen  nimfe  grofliont  fanguinis  per  hfmonhoidas,&  men'  tium. 
ftruts  albis,  Si  rubeis , v'omitui,naufex,cachexix,  multo  Alunai- 
fudonipadionibus  nemorum, et  matncem,ad  concepeio'  nofuia» 
nem  diTponit,  oppilationibus  fplcnit.  Si  hepatts,&  vena- 
rum G^lofis,  Si  doloribus  iliomm.  Si  catharrofisiprp- 
mifiaramenfmperdebtca  purgatione.  Exqutbus  infer- 
tur qubd  balnea  dalla  Pomea  I comitatu  Bononfe  funt  in 
his  paffionibus  maxime  conueniencta.ad  qux  itur  de  men 
(e  Augufti. 

Vlcirno  fciendum  q»  tn  partibus  rftis  iam  didHs  non  re 
pencur  balneum  aliqood  fimplex,(ed  quodlibet  eft  com- 
pofitum,vt  quoddam  eft  Ailr^reum,&  alumino(lim,vt 
illa  de  Monte grocto  de  Padua.QuoddS  eft  felfum  vitro- 
fum  fuiphureum,ut  illa  de  lan^  Helena  de  Padua.Bt  ali- 
quod eft  ferreum , Si aluminofum , Si  panim  xneusn,  vt 
lulneum  (amftx  Marix  in  Ligino  in  Romandiob , quod 
vocatur  baloal  doininanim.ifcc6fimilitcf  dcaltfs.  Vnde 


ia?  3. 


De  rebus  nonnaturalibui  ' " 20 


CnAdaieHTmode  comp0Ctarunr,lad(uer£i  rutum«nta 
fonwntur.Ei  hpc  de  balneo  curfim  &ifficiinc.6c  ex  confer 
quenn  de  excremo. 

06  TERTIA  rendnarunft.r.dcfomno>&vtgi1ia 
V^lca.  Idcnnui  qumi  & vigHia  exercitio  proporiionetur. 
Soenn^  Hicdeip^isConlequenteragerearbirrarus Ajfn.  Eftita<$ 
qittd  in  rooinut&maxfmevniuerfilif.vtAuic.prima  tertij.cap. 
vnhicr  ^ ^ Tubeib  reditut  l^niut anmialu  ab  irdirumcitm  ftn(uQ 
% fiinw  d^mocuaadprfrKiprumcum  <juopriuamuripforumin-« 
ftnjinenta  ab  extia  operattoms  in  ipflt,nt'n  quat  nereilaria 
Ium  ad  hoc  vt  viu  pmanar,d;ina  fimc  Hem  inArumema 
I anhelitus.  Fit  autem  fomnui  eo  ^ vapores  ll  cibtSfet  po^ 

■ . sibus  refolutt,  & aJijs  hiimiditati^s  prpexjRctibus  admi 
ftf  petunt  cerebrum, & inueniences  ipium  frigidum, et  d 
ium  c6eebntur,&  mfptilantur  vclut  vapores  ab  aqua  in» 
ierius  cl^rt  ad  partem  rupertorem,&  graurs  b(fii  defeen 
* dentes  oppilant  meatus  (enfiiiuos  membrorum , vc  fpiri' 

iutadcerebruraiiruurecrahamurfnArumcmi8,vi  incor 
candeni  deTcedant, oppilatur  quoc^  medius  uencriculus  ce 
rebri circa  uerme  in  cius  api'ceexi(ieiucm,in(amum  ut  fpi 
ritusi  primo  vencnculo  nequeat  in  pol^remil  iranHre  aiic 
econtra.vnde  tunc  animal  prtuaiurmotiu  Propter 

^ ^ quod  Auer.in  de  lbmno,&  vigtlia  dixit.fomnum  fore  im 

Somm  potemiam  feRfiium.  Et  dicentur  etiam  maxime  vniuer 
|>trmio  fiitit,  quta  particularisetl  triplex,  naturalis,pre:cr  natura, 
& inter  hos  medius,  bl^uralis  efl  duplex-quidam  natura^ 
lis  ncablblutedicfluij^i  e(l  reditus  fpiritus  uitaltsad  m- 
seriora  ut  cibus  digeratur  &c.vt  fupra.  Alter  non  abfolu  * 
ce  naturalis , qui  eu  reditus  rpintus ex  tnfbumentisad  fuit 
principium  propter  fuperfluitatem  rerolutiontsipiius,  vt 
Ibmmis  ex  nimio  labore  proumiens.Prpttriuturalis  vero 
e(l  reditus  fpimus  propter  caulam  mflrumema  hume^S 
cem, fubftamiam  ipfius  penurbantem,  & oppilantem, 
ct  rubllantiam  ncruorum  cc  maxime  oculorum  laxantem» 
u velut  accidit  ebrrjs  et  flomacho  nimiu  replais.Eft  & ter  - 

cius  medius  fere  qui  eft  reditus  fpiruus  animalisab  infiru 
fliemis  propter  caulam  infrigii^ncem  contrariam  fubRa 
ux  fpiruus,auc  ab  exteriori  frigtdiu(e,aut  k medicinis  in « 
frigidantibus  vc  ftinc  opiate  &c. 

luuamenta  fomnum  lequemia  runr,qitia  omnes  opera  > 
rd  nfmn*  naturales  fortes  cdicic,  virtutem  anmulcm  confbr.’ 

OU,oes  modos  laUiiudinis  remouer.  Propter  quod  Auer. 
sn  de  fomno  A vigilta  dixic.tp  e(i  ligamenium  vi  rrutum 
confbnatitx^  earum,  fones  retinet  euacuaiiones,  luuat  ad 
expellendum  corporis  niperfiui'tates.propcerca  quia  calo» 
rem  truerius  dolores  (edai,dl^  digeHioncm  roaxinK  procu 
nt,iiiccurncdebiliaci,qupexfaitgatione&coitu,autira, 
aut  rcUqutsab  inceRinis  prouentt.  Somnus  propeerea  c?" 
peratus  cum  imienic  xqualitacem  humorum  in  qualitate, 
quamitaie  eR  humedans,  & cak^cics&  eft  res  magts 
Moficiens  frmbus, quoniam  humidiraccmin  eis  cdferuac. 
fec  propter  hoc  dicebat  Gal.de  (implici  medidna.Come 
do  quaqi  no<f%e  olera  ex  laiTtucis  £a^  quidem , eo  dor- 
saire  6icium,aliquid  addens  ex  aromatibusad  emendan« 
4am  earum  ^gidicatr.Ec  dixit  qf  nunc  fura  indigens  fom 
oocum  nmfrmx,dlf  confert  mthihumidicas  quam  foro' 
aus^cic.Et  hoc  quidem  regimen  conucracnseft  et  cui  re^ 
bellae  (bmnus.  Somnus  prperea  melior  eft  qui  fit  poflq 
cinis  ad  fundum  fromachi  deCc^it,q>  fi  cardaueht  delce^ 
iere  parumper  incedere  debet.  Somnus  nanqi  quadrupli 
citei  variatur.  Primo  nar>9  ex  pane  cemports«l<xundo 
cxqMcKtcace  et  Qualitate  ntacerterum. tertio  ex  parce  horf. 
quattocxpariengurxleuformx.  Bx  quantitate  tempo^ 
rinqiaociam  fi  fit  prolixus,  & maxime  in  die  virtutisala^ 
lea  conctcacd^  difToluit,vMt  laxat, corpus  refrigerat  et  hu*» 
s»e4^at,pbkgmaaugm?cac,  calorem  Abdicat,  naturalem 
coforcni  corporis  cprrumptt, motus  hebetat.Si  autem  hic 
rtc  minor#  tempore  fufbcienti  fodus  moUis  nacurp,corur« 
gk  ImbcdUicaa.  lofirmiuu  digcfliofMiCorpocitiicdaa^ 


calor  diflbiuinif  exiieuto.Moderato  autem  t?porehi^ 
cibos  digerit,  corpus  tngroi1at,laborcm  diflbluit,  naturS 
confortat, vt  fupra.Ex  pane  quantitatis  A qualitatis  mi* 
terix  fbniltcer  fomnus  rnpiicher  variatur , quomSauc  fit 
corpore  repleto  abis  mulcts  fngidis  vifeofia  difhalit  di« 
geRioms&c.&tuncfomnus  fuperhocfiatim  occurrens 
calorem  fuflbcac  naturalem,facitqrin  hiscbuUitionem,& 
ipfos  difpargit,  A ipfbs  repurgttando  fijper  calorem  ipm 
fiifllbcat,d:  exnnguir,ueiuc  folet  cdctngrre  ll  fomno  in  prin 
cipio  febris  phlegmatice  frcflo.  8i  vero  corpus  fuerit  va> 
cuo  ommno,  A tpfiuscibarta  hiertm  prius  fubttlia, 
fiamabiIia,caior  naturalis  conuerfusad  humidiiaies  ex  tU 
lis  genitas  exurit , A confumir  illas , corpuiqt  debilitat  A 
exiccac  ommno.  Propter  quod  Aiiic.cercia  primi.cap.de 
fomno  A vigild  dixit.  Amplius  fuper  vacuir^iem  dormi 
re  eft  malum,  A virtutem  detjcicm.  Si  vero  in  indiibofl- 
Cf  one  inter  bpc  media  aduenit,  ex  eo  proutmme  qux  di^ 

(unc  ex  fomno  moderato  temporefr do.  Ex  rarte  horas, 
qtiia  nodurnus  (mper  aliji  paribus  melior  eft  diurno, vif  Dormi ' 
de  in  die  dormire  eft  malum,  generat. n.fgritudtnes  hume  quando 
dames,&  rcumatilVnos>&  corrumpit  calor?,grauat  f|ple> 
nera,&:  laxat  neruos,A  efficit  pigritiam,  A debilitat  defi.» 
derium.&  generat  apoftemata.di  febres  frequenter/^  qtf 
maxime  nocet  in  eb  eft  cfi  fit  eius  ftibica  interruptio.  Ex 
parteh)rmffcu  figurpeft,vc  fupra  dextrum  incipiat  btus, 

A deinde  ad  nntftrum  reuoluatur,  q>  fi  eius  initium  fuper 
vrnerem  fuerit  auxiliabitur  potenter  digefttom.  Rcfupme 
autem  dormircjcorpus  prf  parat  ad  maUs  xgritudines.fi- 
cutapoplexiam, incubum, phrfnefim.quoniam  fiiperfiui-  * 

tates ad  pofteriora  decimare  faat  A retineniur,ef  per  fuos  ** 

non  incedunt  canales,ftcut  per  nares, palatum  A huiufmo 
di.  Et  hunc  fiium  conilieuerum  incurrere  debiles, propter 
debilitatem  mufculorum  fuorum,  A membrorum. vnde 
vnum  lacus  alterum  ruftinere  non  poteft.  Imo  dto  refupi^ 
m voluumur,quoniS  dor  fum  latere  fortius  e xiftic,Af  pro- 
pter ilmtlem  caufam  apenoore  dcitniunt,  nJq?  debilita» 
mufculorum, qui  madibulascuftringunc,  eft  caufa  huius. 

Quid  autem  de  uigilia  dicendum  Atit  patere  poteft  in-  Vigilia, 
celligemi  ea, qux  dc  fomno  ditha  lunc,cum  vigilia  (bmno 
comrariecur,nam  ficuc  fomnus  hume<frat,ica  vigilia  exie  - 
cac  corporis  huroiditatcm,  quare  in  purntifie  rrumatum 
vigilia  prpcipitur.ipfa  tamen  moderate  nifla  virtutem  c6 
forat, calorem  acuit  .appetitum  excitat  &c.  Si  aui^  fuper> 
fluent  complexionem  cerebri  corrumpit  ipfum  nimium 
exiccando,&  debilitat  ipfum,&  comifeet  ratione,&  adu- 
rit, humores,dl^pgritudtnes  fecit  acuns.Ec  quia  tn  vigilia 
caiorad  extra  conuermur.  In  fomno  veroadincfx.pptrr  Coope- 
quod  membra  externis  frigida  in  Ibmno  remanem  q tn  ur  rirnenu 
gilta,  hinc  cooperimenta  plura  in  fomno  ^ tn  vigtlia  fune  cur  ma- 
occcflarta.Bt  hic  de  fom  no  A vigilta.  gisifom 

DE  QVARTA  renfinaiiirali.fdeinamtiSeetre- no,^Iui 

pletione  (equitur.  Et  licet  de  diiftis  tn  prpcrd^i  iracflatu  li 
queat  quid  de  inanicione,&  repleuonc  dicendum  fic,amS  cefiarca. 
hoc  loco  ancum  dicatur,^  cum  vtraqi  fiiperfluerit.fgri-  inanitio 
tudineminducic.corpusfaxat.&ofevinutesdcbilinr. 
Quapropter  debet  medicus  dc  his  foltcice  confiderare,  vc 
d^ttam  euacuattontm  corpon  concedat,  repletione 
prpapue  contrariarum  St  abftincar. 

Et  quia  coitus  fub  inanitione  comprehenditur,  vc  Ha-  Coitus 
lyab.&Ioanniciusiquoc6rout]iterhomi’ncs  abutuntur, 
hinc  de  eo  parr^uUrius  dicere  ficis  penittleiudicaui.  NS  ^ 
& quoniam  in  cura  xgrttudinum  confemvc  vtgefimoter 
cio  de  luuamentit  eius  eftinantg  coitus  applicatio  maritet 
femitip  tn  membris  geocrationis.qua  fuperfluum  expdli- 
cuC  quantum  ad  fiiR  f^ccici , vel  indiuidui  ordinau:  vt  dif 
ferentia,  t s4. 

Cutift  iuuarnena  funttfi  debitecorporiadminiftrcttir. 
seddit  homi  nem  alacrioremiaudactorf,  vc  in  equis  eft  vf 
<kre>nuaM  infcibi)c,minufqi  cogttStem»ingcniofiorcnH 
Pndtca.S.  C tui 


' ■'  Traflatus  I.  ’ ‘ 

flioribut  grauforeTB>corpore  loiforcni*  mef^  dormiVn^ 
tem, calorem  exdae  naturalcm>ac  rtut  firmat  virtutes, c5 
(ert  raebncholic.ac  renum  doloribus,  3C  quandotp  tefti* 
culorufn,ct  sgricudimbus  phlegmaticis,  dnmodo  calidi* 
cas  hieru  fiiAcienter  fortis,  vt  Ioannitius&  Hippoc.feno 
cpidimiarum.prf  feruac  etiam  ab  apoflcmatibus  inguirar» 
6C  partium  genicabum  idi^himu  rcuocat  caput  petentem, 
t|uapropter  quandoc^  confen  in  dolore  capiti's,tolljt  tetK 
brontarem  vilus,  vertiginem,  grauiutem  capitis  propne 
cum  rperma  fuerit  coartatu  coitus  omiilione.  Nocumen 
ca  quocp  1 pHus  quSplurima  exifhint  tam  anim^  q corj>ts, 
cum  in^btie  fiierii  expletus, uttarn  abbreuiat,(Vned  utem 
•ccelerarefacft,inteJledum,(di(um,&  uniuerCiliier  ofs  ui 
ses  debilitatae  corrumpit,  nmitiier  fptnium,  & calorem 
apiorum, neruos  motiuos  dinbtuit,&  articulos,^  pro* 
pric  anchas,et  uniuerlatiter  membra>grenus,oculos,cere* 
bruro,nuchS,et  ftomachu  prpeipue  debilirat,omn^  pra 
uam  dirpoiittonem  corpori  acquirir,  Sc  ad  fummu  totam 
animam  diltipai,&  corrumpit,qux  ota  maxime  etiS  indu 
cic,quando  quis  grandi  cum  drledbmone  ipfb  vfus  luerit, 
cum  inde  maior  quSeieas  humidi  emittatur,&  fpiritualis 
caiidi»&  plurima  alia  qux  ab  Auic.colbguncur.  i o.ienij. 
cap.de  nocumentis  coitus. 

Et  qrh  Idtno  huius  rei  non  paucos  deleiflabit,  non  pau 
cilqi  proftein  opinatus  Tum  de  re  ipb  hoc  ordine  dtlTere* 
ie,vt  primo  eius  conueniens  hora  expnmarur. Deinde  cut 
cdpicxidi  habitudini  ati|i  ptatt  magis  aut  minus  noceat, 
Hora  coitus  duplex  exillitt  vniuerlalis.r.d;  pcicularis,  hic 
Hora  horam  tempus  intelligfdo.  Vniueriale autem  tempus 
couus.  ^ tempus  totius  anni,  quod  in  ^uor  quadras  diuiditur. 
In  cuius  prima  quadra. f.  vere  mugis  cduenir,deinde  hye* 
me,aeftate  minus, mininae  vero  aiRuno.Bc  trponbus  qui^ 
busgraues,&  peftilentes  imminent  mMbi,iuxca  illud.  Sa 
nutmauiumnoruus  paratus  cumnus 

De  tempore  particulari  quod  duplex  c6iideranir»  Pri 
mii  quod  cdliderat  de  coitu  ordinato  in  cdferuacione  fpe 
cici.  Alterum  quod  conliderat  de  coitu  ordinato  in  (alut? 
> sndiutdui.  Prrmu  auteiti  e(l  tempus  quo  digeftio  ctboru 
«ft  non  invenere  celebrara,etante  fomnum.vt  eo  repleto, 
dormiatur  et  quiercac.Hoc.n.tempui  optimum  eft  proli* 
ficacioni,qiiia  cum  dormit  multer, rperma  maris  firmatur 
f n raamce,rptritus  etnm  gigraeiuut  cum  materia  rperma  * 
tis  hac  viget  hora  indigeftione  non  crudus  nec  rup^ue  ina 
nitus.  Particulare  vero  cft  t^pus  quo  eft  fiiperflui  > 
catum  euacuati'o,quod  erit  celebrata  di^ftide  peiifeiTta  in 
vencre,&  plus  q dimidia  in  hepate, ita  vt  fiat  in  expanfio* 
neiam  nutrimentum  digellionctertiaiA^hoc  diucrliSca* 
cur  in  hominibus:  vt  Auic.  s«.teml  de  horis  coi'tus,nrque 
tempustalcmquocorpusfuericoium  circumfhnaaruni 
f.  medium, neqircplctum,neqteuacuatum, non  calebkcum, 

non  infrigidacum,hume<fcitum,aut  exiccacum,et  vniucr* 
Cilitervtponjbile fuerit  quo  corpori  coitus  occurricme* 
diocritas.  Corpora  quibus  cduenic  coitus  rum  calida  SC 
humida,qa  luuaiurex  coitu  modcraie.niinime  vero  alio* 
rum  diilemperatorum  comparatione  nocetur.  Bi  dicitur 
dtilemperatorum,  quia  fortalTisaInt  paribus  plus  terape* 
rato.  Virus  tamen  eit  Conciliator  differentia.  ti4.ab(bhi<' 
ce  dicere  temperatum  plus  alqs  panbus  calido  SC  humido 
ex  comi  noceri  qux  opinio  firmari  pofl«,cum  tali  ruper* 
fluitare  plus  ali}sparibusabundet  fanguineus  temperato. 
Sed  circa  hoc  rpe^lacor  confiderct.Deindc  choIaica,de* 
iriceps  phlegnurica.Mintme  vero  ex  cosru  melancholica 
atleuiacur,!mo  nocetur  ^ maxime.  Vnde  quarto  alirecto  * 
rum.  A coitu  corpon  habentes  ficca.vt  ab  inimico  inerr* 
ficientefibi  cauerc  debenc.Competic  et  minus  nocet  habe 
cudini  carnorx.minus  veromacrxextenuatz,mfmoe  ve 
ro  rqualidx,  & his  vitimis  magis  nocet.  In  xcatd>us  ve* 
ro  maxime  comientt  uixta  adofercerxi;  finem  cum  corpo 
^augmcnium  incepti  {kfioere,  &ama  panim>ic  ia  uu 


" Cap.  V. 

uentute,  mimis  tn  fenio  prirnojcninime  tn  poflremo.  Vh* 
dc& tuuenes,  & («lesaudnm  Auic.tertio^l:um  tnquii 
quando  de  hole  rperma  exit  multum  difcoIoratur,&  debi 
iitaturruumcorpusmagtsqnquadragefiesexiTrtdecor*  ** 

porc  ftio  (anguis  ramus,  quta  res  eflhabiliiata,vctranfeac  ! | 

inmembra.Vndeprimodegeneracioneanimalium.Mo*  ; 

dicifCmo  abreendeme  fpermate  fit  difroUitto  manifefla. 

Vlrimo  de  eius  forma  atiquid  dicendum,  ve  inrpedlis  vi< 
talibus  animx  A corporis,debct  vir  cu  muliere  coire  mo  ) 

rore,  honefle,&  forma  naturaluNam  quidS  ribaldonesfa 
cium  fe  ab  eorum  vxortbus  ^irari , qui  fretwnter  bene  Ribal* 
puniumur,nam  illa  forma  pefuma  eft,  &ex  illa  quis  pluri  donesig 
mapericulofiipoteflincurrercnocumenta.vc.a*.tertqde  cotcuj^  . 
nocumemiscottus.  Exquibusinftrturq»impolTibi1e  eft  | 

partiri  tempus  paniculare  coitus  per  numerum  dieru  aut 
feprtmanarum.oponet.n.hoc  iudicium  rumerc  k rebus  na 
turalibus  & non  naturalibus,  &alium,&  aliu  termina  iT* 
fignac  alteri,& alcen  cdplexioni  xtati & habitudini  Ac* 

DB  Q^VINTA  re  non  naturali  (equicur.Cdeaccidefi 
ubusanrmx,tn  quibas  vetnam  tantum  valerent  obedirr  Accidi* 
xgrocames,  vt  in  exteris  non  naturalibus  rebus.  Plunmt 
enim  ex  ingentibus  animp  sccidencibus,vt  videbuur  eS* 
moriumur,dl;  muIiorum  caufa  flincimeritus.qux  et  medt 
cos  bcquenter  latent  cum  figm  nifi  relatione  tn  fi rmoruni 
manifrfca  non  habeam. Mulcoru|jjm  morborum  caufa  fa 
lucis  fret^encinime  irperiutur  vcV^artanafbrns  timor 
if .coneinemis.  ldeo«  debet  vt  pHt  medicusea  fic  ruo 
ponedrponerc,vtinfirmisCilusfia^eccanuUoradprp*^  ( 

cermittere.  Vnde  cmio  cechni.  k 

Abflinere  vero  mantfertum  efl , qrh  ah  intemperantia 
omnium  harum  animx  pafhonri,ire,iriflictx,fiirorts,inu^ 
di'x,nmorts,er  roltcitudtnis.F?xterminammim  hpc,  et  im 
mutam  corpora  ab  ea,  qux  fim  naturam  confiflenna  Ac*  I 

Vbi  apparet  mamfefle  horum  imemperStiam  efle  famta*  * 

tis  rtmottuam,&  moderantiam  lamtattsefleifliuS.  Et  ter*  * 

cia  primt  dodc.quarta.quarto  capirulo.In  temperamento 
igitur  moru  cuftodia  ram'iatis  animx , A corporis  fimul 
cdfifltt.  Ec  horum  omnino  caura  eft  motus  rpirttuum  ab 
intra  vel  ab  extra.  Qybd  fi  fuerit  ordinatus,&  c5m?Aira* 
tus  gaudium  (alutifenim.et  huiurmodt  producet,fi  irxirdi  t 

natut,&fubtiusgaudn  perntciofi  caufa  eneporenc.  Vnde  i 

luperfluus,et  tiK>rdinatus  morus  rpirituuin  ad  extenora  in 
gaudio,  quoniam  imeriora  remanent  rpintibus  depaupe* 
raca,  A (piritus  inexterionbus  reroluumur,  efi  caufa  ryn* 
copis  aut  mortis:  vt  fecunda  pnmi  dodlrina  f^nda.qiia* 
luordecimo  capiiulo.  V nde  pro  his  aduertendum  quod 
rcnbiturabAlbtica.deBaldachinruotacuino,<^qumc;p 
funt  ordines  accidemtum  animx,fcih'cec  ira,gaudiura,ve  , i 

recundia,  anguflta  A timor.  Et  caufa  in  hoc , quia  cor  sue 
mouctur  verius  partem  peiTroris  ,auc  verfus  partem  dor* 
n,auevtrobique.&inquolibet  ifioruro  duorum  modo* 
rum  mouetur  cor  vel  irapetuofe&  repente:  vel  paulatim» 

&rucccfrtue.  Siimpetuofeverrus  pedtus  operatur  iram» 
fi  paulatim,gaudium.fi  impetuofe  verfus  dorflim,  rimo* 
rem  operarur.fi  pauhcim.angufiiam , & fi  vtrobique,ve 
rccundtam,  A cnfhnam,  A hpc  vocantur  accidentia  ab* 
liajicet  fim  vitalia  caufa  dcfereniis,mi  funt  frnfUs,&  co* 
gicacio,(enfus  videlicet  dtlemt  delei4anci'S  A n6  deledbn 
tiS,&  cogitatio  etiS  eodf  cn5.{Et  angufhp  fune  prpter  rami 
ri,A  cnftitia  de  rebus  cdpofins  ex  fpe,dc  defperanone. 

Et  feipfum  amplius  declarans, et  i gaudio  initium  faciens  Gaudn 
dixit.  Gaudium- impinguat  corpora  madlenta,dl^graaV  - 
lia propterafflidhbnesadxquando humores, & trahen* 
docalorem  naturalem  exterius.  Verum  cum  rrpemeac* 
cidii  quandoque  imerireic,  vt  fupra.  Ee  fic  Gatidin  huiuf*  i | 

modi  diuerfimode,  cancilenis,  fono,  coreit,  coragi^s,  prx  i j 

fcncationexris,gtmmantm&huiulmodi.  Vndeoportee  ■ } j 

medicum inhocprudenrem fore vtcognofcat mores, dC  ^ || 

coafiiaudiacs  xgrocanoixdl^^caute  inuefttgetab  ipfo  . i k 


; 'tOOgU 


"VTarirm  K -3  it-B.m  fhrm  a,  # 


De  rebus  non  naturalibus.-'  ' ''  -i 


^ ^u«  nipcrrr» « m quo  gaodmc.  vnd 

lucfrouni  viJu  pulchranim  duarum  ntuitumgaudtVfn^r' 
mi  pctcipuc  qui  confueuerune  phiiocari . ftudeat  igitur  in 
tiocsvt  cum oporcumc gaudium  pro  poniinducat. 
■pii^  Aogalia , n.gaudio  eonirjra  cft.qux  ia  rebu«  difplici 

Mt^saut  Kdiofia  induet  Ceuigaudm  plaoiil.bua*c 
*■  *“* nocnia multum corpontiM frigidi.&ficcit  &cor 
pota  mac^cit.Qiix  15  continua  fiitm  intcrimci^ifi  ua 
lur  bona  dKta,dianimam  itgat  bono  regimine. 

In  verecunda  mouetue  calor  naruala  ima  fcgiendo 
ab  eo^d  vaecundiam  induait.propter  quod  color  cor 
potu  Hi  pallidua,dande  per  cogiationem  mooeiuralor 
eamiut  & efficitur  color  ipfiui  rubeut , & fifr  m aiftiria. 

In  ira  mouemur  nior  & languit  ad  emerioa . quapro- 
pter  color  corpora  fit  rubeut,vena.  rcplet-fudoa.  prouo 
at,«  qniji  propter  motu  cholere  color  elf.citur  ctinnua 
Accidit  ex  a tremor  &anxicatdl:H).  nifl  difcretio  natu 
ala  expellat  vel  reirenet  iplam . 

Timor  vero  eft  hit  contariui.eo  qi  alor  redoatur  ad 
inta , de  quo  poHibilecll  ve  imerimat  maxime  timentea 

A./*- - ' a . ^ 


VertcB 

dia. 

^Oatia. 


Tanaor. 


pvnif  uccit  vt  imerimat  maxime  timentea 
Civri'^  “'*"'^-'»«l“lp'amalurpiationibut  mendanbut, 
anote  e.  '™*.*’“"™i”®"“'®'.™-*">"l'<ttquotjplunmiexma 
sriiudi.  f ***.  «gffudimbua  cuaii  fiint,  vt  de  quarana 

5oqp«  5,'r,:'*-'“”«“»Cuiu.auaelfcpoteft.quafortem, 

& Oibmim  momm  rpirituum  ad  interioa  in  timore  vehe 
oieiui.rcmiiiur  anguit&humoreaalij,  qtit»  accidit  ad  Io 
ca  oqxiinoa  dirigi,&  fic  morbS  remoueri.et  tu  cSIldca. 

Frxterhat autem aRcdlionexammalet  amditffatalia 
Sint  multz,licui  imaginationea,quz  non  minoi  fiint  fani, 
atajm  tgnradimt  {nftiuf.Aui.in  qua  na  fexei  natualiu. 

Pf®P*'“  <J>  ab  humana  propter  for. 

Imagi'  lera  imaginationem  non  folum  propnum  corpua  fiilber 
aiMoraa  ^uare.led  etiam  aUenii.ia  vt  fonia  imaginatio  vniua 
v^c  fi^cit  alimum  corpua  anum  zgiu  aceie  & ccontn,  qiT 
aobur.  pluribiu  fignia&tdnibua  comprobat.  Atu  illa  loa  crtlT 
om-Eandem  Irmenium  ponit  Imnda  primi.dot.’irtna'a 
eunda.  1 4.ra.  vbi  inquit  .Illi  qu,  apteneiam  diligunt  non 
Kgani  aa  queoudmodum  negam  lem  qu*  eHe  non  pCt. 

Ex  quibua  tmnibui  habemur  niuamenta  & nocumenta  a 
confiirgerc  poilunc  qu*  medicua 
fiudilcrceione  incu«ndie*gria,debite&fuo  modogu- 
bcrnei.Eibxcdeaccidemibuaammc. 
thaVitmptfdtiicmiatiibtictfmtolloiCap,  II. 

De  €ibo  in  gentrdli,  Riiiricu.  I. 

cib*gd,  •*”“'™“ll‘g'Poteft«Auic.i  .primi  drroquod 

JKCiutfe  ^®«^<*““»^<*^*>«bKur,eftcorpu#panibilfacibaio 

Aa”"“*  wftaurare  quod  exeodiUblurum  fuupri-' 
mo^  augere  calorem  >nnatun]>propterea  quia  infangui-a 
fircKic  augriftixum.i.d; operari  Tuia  qualiiatibui.quere 
enanfh-um  in  ipfo.j.VeI  fic.  Cibuteft  omne  quod  ingre- 
. dremcorpus  humanum  eftin  eoa  materta  operariuum, 

«pra  aliier  a calore  noftri  corporit  pafiibile&iranfmma 
bile.vt  eiu»  materta  prveaiftente  fbrmS  perdat , A formS 
m&ri,atit  rpiritut » aut  altenue  humidicatiinoftrt  corpo- 
harecipeat.  Vnde.r.col.  cibuaeft  illud  quod  ponitur  na 
J«lef  partes ciba«4:ha^pargeft in fpeaeparti^  diflb* 
hn.  Et  diuiditur  cibus  in  abum  cibalem, & cibum  me 
dKinalem.  Cibus  medicinaliieft  cuius  cfttranfmufariin 

coipm  &aherare  corpus  notabiliter,  licet  magis  tranfinu 

<«"11111,1, . ter  eft  conuenieiu  homini  multum  f m fiibfemim  fi,/^^ 

c,  oleixxl^^flilS”  p 1^?  ^ Ptop«<acuineodecoquunturarntx,dcquoinfra.  Ex  rehWoi? 

<!*“l»<«.<5«««'<8<olivten»ofcoino^arn^^^^^ 

ftoedi-  dum^toOT**UHrpr^ritSr^^^  8>*f™nt.»<lquod«i,mc5curr.tmultu.&,mduu.vru, 

nnSiI-  plicibu*.il^S^mirVnA^  °“2™-<»<n<«»<noleoco<n,.nou,,tremul,m,,liupin  ® 

wniax  i didhim  Auic,  gue&auat.vt  f dem  Auer.  Bt  apud  nos  talia  aoDellannir 

od^Ii  P»fi» ouorum.ponntur.n. vitella  ouorumtpatelladiolro 

ff&Sum  diwmus  de  medicina  qi  eft  tem'  donec  ad  aliquale  fptfliiudinc  veniant  vel  tmuc , & qm  e* 

*ol<«-|*tan.nolumu,d»ceK»eftiOTptaa{att,qa,Uudi^  ol*ut.&,lim^invLmultS,Wncdeei,  «Iiqutdta^^ 


Iinix.  ocu  voiumut  qi  cum  propter 

alorenimn^lem  quieff  in  corpore  humano  patietur^. 

Iiatem  eff  efficere  qu»  hominit  xqiialini?  non  fiipergre- 
dietur  in  aliqua  duamm  extremitatum  excedentium.  Non 

ergo  in  ipfo  operabitur  effedlu»  z^ialiiatem  excedftium. 

Conhderatiotie  igitur  fii*  operationit  in  corpore  huma  - 
no  eft  xquali.  .Nam  proportionabilitef  omnino  de  abo 
d,cCTdum.Ex  quibm  patet,quid  per  cibum  temperatum, 
qiiid  per  l]miIcm,dilTuiiilem  icu  ^ftemperatum  intelligc 
rc  dtrai^s.Dicitui.n.limilis  homini.qiiia  taliecft  in  po 
tcntia^fliua, quali. eff  nIor  mebrorum  naturali,  in  poti 
tia  palTiua.  Ex  quibut  infmur  primo  q,  talia  Itmilitudo 
cit  virtualiaA  non  formalia.Infcrtur  fecundo  q,  cibu»  di. 
citurtmperatuanon  inrclationcad  unicum  drtcrminaiil 
nMmbrum.fed  in  ordincad  habitudinem  toiiua , vt  cibff 
fliiim  dinmuj  tempcraium.non  ex  quo  relhurata  (5t  para 
^oportioralia  jut  limilis  diflblutii  in  llomacho.vel  cof 
*,  fed  quia  in  corpore  temperato  ex  eo  aptu,  eft  conurrei 
« in  chylum  tcmperatum.fengumem  icmpcraiuni,humf 
diiaica  temperata. , & tandem  in  parte,  omnium  mrbro. 
rum  tm^tas.ln  fenguine.n.  temperato  in  hepate  geni- 
toex  ch  vio  ramperato  funt  pariei  omnibiia  membri,  ttm 
peram  fimilc:  potentialiter,ex  quibua  omnia  membra  te. 
perata reftaurantur . Exquibuspatet  qicibuadictiurte. 
peratus  rclpedtu  habitudinis  totius  A non  alicuius  parti., 
ynA  aliquis  cibua  eft  ftomachoiempetatus, qui  eft  toti  '<P««<* 
diftcmperatua,A  lifc  ratione  proban  pofiTcnt.feda  fpecu 
Unu  rclinquo.Item  nunquid  cibua  temperatus  fit  talia  re- 
fpcfti  cuiuscunt^  diftemperati.  Itrm  quanta  iitquantitaa 
Abcniis  aldacere  in  primo  A A fecundo  A irrtio-tu  c5 . 
fi  Ara.Itcm  nota  hoc  argumentum, non  minus  diftarcom 
plexf  o cholcrici  a complexive  phlegmatici' , q complexio 
COMIS  a complexione  ftomachi,  q ra'quzcun^  fiint  icm . 
perata  rcrpeiftu  cholcrici  fimi  teperata  refpciflu  phlegmati 
ei.ergn  quarran^i  fimi  icropcrata  rerpctftu  coidis  fiint  ij. 
perata  Ac.et  fic  cibus  trmpmruarel}iedru  vnius  mrmbri 

eriticmpcraiusrtfpnSucuiuslibct.Atuconfidcta.Bt  fi. 
cut  dcicmpcratia  diiSum  cft,ita  dc  diftcmpcraiis  confimi 
liicr  dinndum.  Sequendo  igiiur  propofinim  primo  po. 
nendi  fimi  cibi  fimplices  icm perati,  Ainde  cibi  fimplicca 
diftcmp^ii,quibuacei’icrvtimurqui  non  fiint  arnee, 

Ouia  dt  lilia  infra  rpccri liter  dicetur.  Et  vitimo  de  compo 
fitis  cum  fila  graduarione  apponendo  ct  cum  oportuerit 
correctiua  ,pfi>rum,qtiia  remoucnita  nocumentum,  A fz 
pe  inttrpo nendo  quibus  zgriiudimbus  competunt. 

DtoUoexoUtds:  Kidmc4,  II. 

O L E V M oliu»  conuenieniia  naiurz  A nomi , quia 
non  antiquiim.Et  dicitur  conucnimtri  naiurz,  quia  fat^fi 
ca  oliuia  immaturis  frigidz  A ficc»  compitxionis  exiftit 
in  pnmo.Placuii  tamen  qiiiburdam  vt  oleu  de  oliuiama . 
tunaad  humidiiatem  aliqualiter  lendat.Et  dicitur  non  an 
i^um.quia  vetus  calidum  eft  A refolutiuum,  A melius 

eft  tom  q non  lot«m.Et  Auic.  Oleum  quidem  fenis  me 

Ima  eft  oleum  ompliancinumiidem  Serapio.Et  aub  u,  A 
tut.quia  fiu  ftypacitateftomachum  conIbrtat.Aeftficut 
vmuetfele  befoar  venenorum  ebffriiorum , quia  cum  A ^ 

copocaiurAafliduequantiatnotabi1ia.vc.j.vi.uelcira  ‘ 

bciin vomitu Acorportegredi.  Et Auer. s.col. oleum 
impinguat  A augmcmai  fiibftantiam  hepatia , A generali 
ter  eft  conueniens  homini  multum  f m fiibftantiam  fiiam 

.8 — — . a • * 


TraAatus  II# 


Cap.  II. 


Otcux  autem  ante 'completam  macuratfonem  in  iqua 
nutritae, ^a  (apore  fuo  amaro  purgats»cum  Hc  (alita  fuC'* 
ruit  Sc  ^biictiicet  Hm  grauu  dig^onis , ftomachum  en 
d^appemum  confotunt  & cxcicant.Bt  Auic.  GroHaca 


complexi oni  humanx contrartt.  Ex  xiate.quta  w 
ua»recentia  metiora,  quia  eorum  calor  naturalis  fomseft, 
ducatorem  naturalem  cofortam. Antiqua  pcilima,  medio 
erit  medio  modo>&  plutd^  minua  f m elongattonem  ma 
iorem  Si  minorem  a nouis*  Ex  tempore, vt  genua  in  oo-- 


rum&litx  fubleutnt  appetitum.  & confortant  ftomachu  lorem  oc  minorem  a nouu.  cxieinjnjic,v»B^..M--..~' , , 

Si  generant  humorem  ftypticum.Et  Tacuinu».  Sunt  pe o^  uilunio  ur<^  ad  plenilunium  alij»  ftuit  meliora, co  q»  hume  i^P 
pinqux  vtcxeisgeneretur  humor  cholericua  Aindeacci  <Ttantur,&  replemur  bona  humiduate,.  qu*  veroccomra  W 

e.  1 * Un»  D«  n->rr»mamiratis.ouia  oaruu^  rTlft* 


dat  fluxus. 

Vtlmu.  RH6ric4.  III. 

* VB  N S eltgibilior  e(l  alba  & lata  Si  qux  aquam  non 

denigrat, & vfus  eius  continuus  inducit  vifus  ienebro(ita<' 
iem,&  eft  durx  dige(lionts,mala  Aomacho.  Si  prxcrpu^ 
qn  coquitur  cum  cortice  liio,&&cit  uidcre  foroiua  mala» 

K nocet  nertris,d^  pulmoni.  Si  diTpontionibus  meUncho 
licis.vt  quartanf.leptf  ,dTc.  Si  decodio  cius  cum  hordeo» 
ftue  bicta.vel  rpinachijs'»  flue  atriplicibus  facit  vt  fle  con« 
uentens  nutrimentum, dcbcc.n.decoqui  bis.  Sc  fit  eius  de« 

^ ' c pluriinAroicifca  prinuiflua . Et  melior  eft  cum 

oleoqcumcarnmus^cumea  noncor^ifceaturaliqtf  

nttiU  ^«i*du)cc,9iuiulucii  hetf  n»  oppiUuoikniiiStE''™  qu* 

g.  /.  i^adecoquuurcAfotutiua.AcundaveroAyptica.  Vnde  tella 

.idimiarum.Lens  componitur  ex  rubfiamia  qux  nim 
diftingm^ffitr-»"!  fubfiatia  qux  Iaxat»&  melius  cA 
q»  excorticet ur.atm  fit  non  tannim  Ay  ptica.  Si  cA  langut 
nisinrptfiiciua.propterqiiod  conuenitin  xgritudtmbus 
£inguineis  cholericis.vt  variolis,&  inorbilis,&c.  Si  mi' 
norac  menArua.&  vnnam,  quare  in  fluxu  menAmoruffl, 

Si  vrtnx  comtenit.  Si  fi  cum  ea  ponetur  acetum  plus  tnfri 

f'idabic,<&  Aypticabir.  dcclinat  auicm  ad  Gccum  lecudo, 
icet  in  aiAiuw  fit  temperata. 

Dc/*pdrdgo,irfI«*fp4rdgo.  Rutri.  IIIT. 

j*  ^ SPARAGVS  Albucalbf  de  Baldach  & Serapion. 

Inter  olera  multum  nutrit, et  maxime  hortulanus  quia  hu 
Olidior  cA  fy  lueAri,&  qui  inter  lapides  oritur  eius , ift  nu  • 
jff  Jit  /» *f ^ Ut^’}  • trtni^ntum  paucum  eA  ct  nd  boni  chimi-Et  leui  decotAio 

ne  decotfhis  naturam  molitficat  Si  vrinS  prouocac , Si  cA 
(acis  cduentens  Aomacho. valet  in  oppibtiontbus  rplenis» 

Si  hepatis  Si  renis  &t<fteritia  ,&  eius  dccodlto  in  dolori' 
busdorfi&rcif.  Eteiusvfusafiiduus  naufaim  inducit. 

Et  meliores  funt  conditi  cum  aceto  Si  okoivt, Gale.de  ali 
mem»  dixii. 

DeoMii.  RirbnVd.  V. 

OVVM  GALLINAE  Pm Auic. temperatf ext 
Ait  complexionis.licet  albumen  ad  frigiditatem, & vitei. 

Ium  ad  calidiracem  tendat.  Si  ambo  humida  (unt.  dixit  ifl 
frigidius  temperato  corpore- ipiim 
^ ran^infrigtdaiinfrigidatioiKtemperau  &deficat  fine 

mordicanbnc.&huius  vin  opinionem  magis  taudamt. 
Conciliator  in  annexo  diflvrentix-ir  x.  quia  confiderautt 
quScitatem  frigidoru.C  albuminis  teAe  paiuvculorfi  &*c. 
qux  in  quatiute  excedunt  vitellum  qd' ponmit  tfperatu. 

Ouum  nan<^  multiplicem  recipit  cGud«afronetn.Pri. 
mo  ex  generatione.  i.ex  xtate.  i.ex  iempore.4-ex  quamtia 
te.  f.ex  prxparatione.tf  .ex  fubfbmta.  Ex  generatione  me 
lius  cA  gallioaccum  non  gallinaceo  genitum  ex  gallina  t(» 
perate  carnofr  luuene.Ei  quia  coicer  vtimur  ouis  gallina' 
rura  Si  non  altjs.de  ipfis  fit  principaliter  (ermo . frd  etiam 
qua  dicemur  de  alrjs  fuo  modo  intcUigenda  funt  cum  alia 
Apiam  naturam  eorum.  Sed  vt  habeatur  plethor  nontia 


contrario  mt^o  ft  hnt.  Ex  parte  quaptitatis,^a  paruu 
b longa*,  vnde  gma  paruub  habetur  ex  arumah  luuene  9 a 
Si  pingui.quia  alijt  paribus  iuniora  et  ptnguia  panunc  mi  t^k  • f 

nora.&exIongitudinearguiturfbrtitudocaloris,iScideo  ^ 

talia  bo  nutnut.&  calorem  naturalem  maxime  confbnSc. 
vnde  multum  adhereohfsverfibus.  o l ■ 

Regubpreabyteniubet  hoc  pto  lege  teneri.  *^*^j?^* 

Quod  ^na  Ibnc oua  paruub  longa  noua.  tcrora 

Qtiidam  tn  conantur  defendere  maiora  fune  meliora  tegwla» 

(cd  non  video  fieexpreflim  rationem . Ex  prxparanone 
quia  decoiAa  in  aqua  rorbilta,&  treraub  funt  exterit  me'  j. 
tiora.a(bta  in  cinere  fitm  gro Aioris  chimi.  Si  tarde  tranfi  - 
ttonis,&  ex  cinere  Si  igne  amittunt  humidicatem  naturalS 
quxetsrefenniurfiinaquacoquantur.Frixaveroinpa'  ^ 

peitimum  hnt  nutrimentum, et  multum  alteraiur  co'  ^ : 

complexio.  Si  in  fumofitates  Si  humores  cholericot  W, 

malos  ato  conuertunitir.  Dura  vero  difficulter  dtgeronir  U 

&tardetranreunt,ltcetplusnutriant^m  Almanfb.  L 

Ex  parte  fubAantix.  quia  rubiilioea  fum  galbta  n5  gal  * U 

btis  propter  fpermatts  fubAanttam  Si  eius  calorem, & i&-  t 

facilius  dtgeAibiliora.vt  diiTtum  eA.undealrjs  panbus  cis  ^ 

gibitiora.Oua  nanep  funt  maxime  nurrifr  ia.  vc  quarta  prr  m 

mi  primo  cap.qm  ^ (e  tota  in  rubAantiam  conuenuiff»  E, 

Si  parum  TupaBuum  ab  cis  relecanir.Conoeruum  in  oo».  ^ ^ 

mxgritudineiSimaximefubucnninedebiljbus*  ' ^ 

Sed  notandum  quia  \utellum  ad  caliditatj  decltnar.  ^ 

&exroodo(ux(ubAanii;eAfrcileinflammabile.hmciti  * jp 

frbribus&inxgritudimbuscalidisprohibetur.Sedexi'  » ^ 

Aimo  fi  alterantur  vt  conflictum  eA  (ecure  dari  ^ • -i 

q,  per  horasfexvel  circa  infundantur  in  aqua  frigida. Va'  _ 

lent  in  fluxu  veniris  maxime  fi  in  aceto  coquStur.&  fi  fiat  ™ PP" 
epithema  ex  albumine  prohibet  conuptionem  colortsa  » ^ 

folcetremoueteum.Vndepnmatertrjdectirafode.Etpo  »«*,*“*' 
ne  cibum  ipforura  qux  habeat  infrigidatTonem,  humeiAa  * 

tionem,&  fubiilianonein.vt  fiint  vitclb  out-  Si  cftfldera. 

Dc  citro.  RMbricii.  VI.  kj 


/-Ijfckr  „pk. 

„00. 


CITRVM  &finonCiapud<K»i'nvfu:tiTapiidno 
hilM  hodi<rno  tpccum  cibanjao  adacta  comeditur, tjua  • 
re  de  eo  aliquid  dicendum  eft,  immo  Serapio  quarum  ad 
totam  tibftiium  ipfuin  einimttai  inter  iimplieu  itmpe* 
rata. nam  ipfum  eft  compofiium  c*  triplici  parte  eortiea - r 
li.f.quz  ponitur  calida  in  primoaS:  carnea  ejux  cum  cotca 
ee  tcneiur.cSJ  ha  ne  aderunt  quidam  Crigidam,nonnulli  ea-  ■ 
lidam . Quam  etiam  calidam eiiftimo  ftltem  in  pnmo, . 
qm  apore  duicu  cum  quadam  aromaticiiait.Ex  parte. a. . 
mix  diciitir  acetofa  in  qua  Sint  grana  feu  ftmina  om  qu* 
ab  hominibut  (rigida  dC  (icca  ponitur  in.  i .de  qua  Et  Ty  ru  > 
pua  de  aeteoEtaec  curi  contra  inflammacionea  (tbrium. 
Vndetifrigidia  cum  Calidia  fieiuneftia  eomponitutme.  ■ 
dium.r.icmpcracum  ikc.quare  ipfirm  poteft  diei  tempm 
eum.  Verum  fi  p6derancur  partta  coriicaIca&  carne*  ip. 
fx  vineum  in  mada  ac«oGu,i]uart  dicere  ipliim  declinare  > 
ad  laiua  calidicacia  non  eft  inconutnica  magnum.Scd  ego 
vereor  inter  auihateame  ponere  qui  voluemm  tum  fina  : 


Mpum  iMiuraiiu  eurum,  ucu  vr  iMuraiur  piCBiurnaniii  — ^ ^ 

retendunt q. poft oua gallinaca Uudamur,oua perdtcia.-r  «otam fiiam rubftantiaingraduatt. nam Itatim defcemliit 


PoA  tib  oua  anfrrum,qux  multum  dant  miirtmencum.rt 
plusqgallmacia.lcdad  digerendum  fum  duriora.quarr^ 
ruAicts  funt  optima.  PoA  hxc  oua  Arucetj  (unt  in  odore 
«auia  «S^  dura  digcAiora’.  Vn  non  defino  mirari  cur  Dux 
Medinbncnfis  frmor  cis, ita  vteretur.  In  gcneraitoneaut^ 
ooonim  dctaiora  (um  g pauonurojqiua  fuai  tndigcAibi' 


ad  graduandum  iplum  Fm  partes  aus,  non  fm  totum,  vt 
AuiC,AcJ3ecorticeeiusfit  fyrupusAomachum  vehemc 
ler  confortans . Caro  ems  qua  vtumur  nobiles eAguAut 
dtlccAabilis.cA  maU  Aomacho  inflatiua.tarde  digeAi5is» 
ct  bcit  vtencesea  poffidcre  colicS.  Remouttur  cius  nocv « 
nKQtum  G cum  almun  hoc  cA  cum  bUunctuo  cx  dqlct  et 

acctoib 


De  rebus  non  naturalibusi 


ftcnofetdfrcfh»  comedatur.  Item  eum  oKlfenumta  eft  U 
titor  ntH  in  plunma.  Bt  oportet  quidem  vt  atrum  come  > 
datur  6ngulare<p  non  miTceamr  alKiantefenecpoft  (e. 
Auboortex  tn  etus  luuat  ad  digefhdnem  qn  commiTcenir 
cjtrtcor  ctbtt^cut  femina  eiusyfpftcnnddigentur  propter  fui  du 
I kcx^jIu^  ntfem.AcetoGtatciuavatetad6idendum  appentumma 
‘ bet  vc«  xnnrinftomachocahdo&fedacvomicum  chotencum. 

: ftcaad«  Concxaertcumponiturinpannisprohibeteoaa  corru^ 
) , nearSro  pdone  tinearum . Stmilitrr  eiua  odor  re^'6cai  aerem  & 
Coi»  pefeilenciam. 

Xkfm*  Kuhricd*  VTT. 

i..g  FAR  EST  temperatunisCuiut nutrimentum efe me 

,**|>^*^**^ium  inter  nutrimemum  hordei 5: frumenti , * fimiltier 
f tff-  quantum  ad  qualitatesalferatiua*,plua  tn  nutrit  q hordeu, 

b PortaD  Nutrimentum  vcroeiuaeftvifeottjm.&remouetur  hoc 
nocumetumricumpjcharopratpareiur.Deeopaucafcri 
i-iiwnj.  ^ minima  inueni.nam  non  video  authorca  de  eo  Id 
gam  Eaccre  menrioncmiliccT  moderni  media' eo  rau!ium 
veamur. 

DelitpMfo.  VIII. 

L V P V L V S Sc  fi  magis  fit  medicina  a’bafis  q ci' 
buf  ,quia  tn  plurimi  eo  vtuntur  foco  fpargorum  cum  eis 
cartntA  in  (crculoetiam.hinc  de  eo  aliquid  dicere  arbi^ 
iratus  fum^  fi  pauca  de  eo  inueniam.Ioanne».n.Mr^.de 
confolatione  medicinarum  eum  ponit  efie  rpeaem  volu ' 
bilis,efi  xqualts  declinans  m adfrigiditatem.Sedaduerte 
dum  leblebi  efe  lupulut,vi  exponit  Gentilis  de  cura  pu 
trid(  in  gcncrali.pnma  quartf.de  quo  dicit  Habe,  meruai. 
Kf  efl  calidus  tn  medio  primi  gradus,  & ficcut  I principio 
nufdem.  Alcan^i  vero  eum  pronuntiauit  frigidum.  & Ha 
bf.fimiliier , non  credo  cn  imer  hos  virot  eflc  renfibtlem 
5 dsfleremtam,fcd  tu  confidera  vi  de  fimilibus  ffpe  duTtum 
^ ftiit.  Purgatcholeramatrinam.&ideo  mundifiat 


pvmoo. 


guinem  ab  ea,  & etiam  purgat  choleram  aduOam  prouo  < 
cat  vrinam  efe  inflaciuus.  Kemouetur  nocumentum  cum 
decoquitur  8C  elixatur  prxapue  cum  fieterit  in  infrifionc 
in  aqua  cafei  A ft  rcdpiaiur  de  lUa  aqua  vfqi  ad.|.x. 

Ciim  pencditslbluit  ventrem  • 

^edbiscaUdism  primo Jtteehtnmdiy  fiMe/?cci fuerint 
CHUis  rMbric^funt.Hi^ntiquatMor.  Cdp,  III. 
Defrumento  Md  tritico.  Rubrica.  I. 

FRumentum  calidum  in  primo, temperatum  in  humi 
ditate  Sc  fica’tate,d(:  meltusefe  nouum  bene  matum, 
plenum  fiue  p6derorum,colorisaurd.Et  didrur  no 
SMirn^.  ad  dtffirremtam  veteris  quod.xiir).  menfium& 
vitra, quia  de  eo  naturalis  caliditas  & humiditas  confum 
pacfe.quapropcer  redditur  Occum  parum  nutrimenti ad 
digerendum  durum.Gt  per  nouum  i melligo  quod  eft  tnti 
cnenfium  ad  miouB,&.x^.ad  plus,quta  quod  efe  umut  me 
ftivel  circa,  quia  nondum  humiditatcra  acadentalema 
terra  acquifiram  deporuit,efeinfiaciuum,durx  dtgrfeionis 

vmtofitaiem^^  ructum  invenire  fadens.Ec  quod  in  ler 
ra  non  vallofe,in  pingui  feu  cralla  nafeaur  pinguius, pon  > 
derofius,&  miaibiUus , quod  vero  in  macra  macrius , Sc 
mulus  nutriensA  cft  outribdiusomnibusalns  granis , & 
feogutt  ex  eo  generatus  efe  temperatior  fenguine,qutcx 

^granifgecieratur,d:hoce(lpropierfimtlitudinem  ip 


ZZ 

dia  vero  medio  modo  ft  habet » Ex  quo  infertur  q»  panis 
de£ariia  tali  efe  corpori  magis  conueniens. 

DefurfUrt»  Rubrica.  II. 

F V R P VR  caltdx  compIexk>nis,minus  tn  medulla 
frumenti  & efe  calidum  & ficcum  in  prtmo.&eius  fbrbi<> 
tio  lenit  ventrem  maxime  cum  ^charo  rube^vt  ^.pugil 
los.tf.hirfuns  & arpergScitr  aqua, ita  vt  furfur  fit  bene  hu> 
mecfbtum, (Supermittatur  ftare.vin.horis  vel  drcaidein' 
de  exprimatur, de  qua  exprefiaaedpiatur  quanritasvntua 
mediocrisparapndis^cuiinfundaiur.5.^.  ^uchan'  rubei, 
deinde  calefiat  S£  bibftiur,Hc  fi  furfur  ponatur  in  Ia(Tte,m^ 
de  nutratur, deinde  exprimatur  dC  coletur  decoquatur, 
vt  fiat  iurculum,cft  cibus  valde  nuiritiuus,pe^ora  Sc  pul 
roonea  vifcofis  humoribus  purgat , Sc  efl  optimus  cibua 
pro  pauperibus  haec  patientibus. 

Dc  ncmtlif,  Rkbricd.  III. 

BT  Q^VIA  nenufp  ex  fanna  fiunt  frumenti, hinc  de 

ets  conuemens  hoc  loco  feii  dicere . Diuerfiffcamur  in  ea » 
mmfa(fltone,qufa  quxdam  fiunt  cum  (ucharo,  quxdam 
fine.QuxdS  cum  ^charo  3C  anifo.Sine  picharo  funt  ma^ 
Ix  prxapue  pueris, runt.n.macerca  vermium, cum  (ucha^ 
ro  minus malx,runt.n.correc‘hra viTcofiiate  propter^. 
charum,& ab  inflatione  propter  aniflim.*Conuafefcenti^ 
bus  pluribus  non  potentibus  comedere  Si  omnino  appe« 
titii  carentibus  ptpfiaunt  miro  modo.  Vnde  interdum 
cacedend?  funt  vt  virtusexaliquo  aliqfl  refb.cilleiur.Ego 
nanqi  in  fluxu  ventris  concefii  prx  paratas  cum  aqua  rofi. 
Si  puluere  coraliorum  Si  ma  rgan  tarum . 

Dcr(fo,  Rubrica.  IIII. 

RT  S F ve!  rifum  calidum  in  primo, ficcum  in  fecSdo, 

multum  prebensnutnraenium  ad  quandamdeclinSs  fic- 

citatem.  Et  quia  corpori  aliqua  infert  nocumenta, maxi' 
me  quia  \Tntrem  valde  conftringit , hinc  habeo  modum 
corrigendi  eius  nocumenta  Si  modum  ipfius  prxparano 
niSySi  eft  vfus  eius  etiam  in  fanis.Infundarur  n fum  per  no 
acm  in  aqua  furfuns,deinde  exprimatur  former  vt  paries 
corticales  in  quibus  confifiit  ftypticitasmagis  in  fiyptici 

tate  diminuamur, deinde  in  lacfteamigdabrum  deccm£ 

quoufqi  difToluaiur  SC  fiat  chift,&  cum  ^ucharo  comeda 
lur.Ee  dicitur  in  U«e amygdalarum,  quia  in  latTte  ouino 
decodumeftoppilatiuum.  Lac.n.amygdalarum  Pm  au- 
thores,eius  ftypciciwfem  reraoun.Eft  tn  nonfaalis  dige- 
ftionis  propter  quod  non  conuenit  nifi  ftomachusfuerit 
Portis  virtutis  ad  cibos.  Valet  in  viceribus  Si  puntflioni 
bus  inttftinorum  vt  dyfenteria,A:ali7s  h fluxibus,  vt  diar 
rhxa.Ei  vftujaium  magis  conftringit  (&:  non  infrjfum.  vt 
fiipra.Et  fimiliter  valet  fi  exeo  clyftere  fiat.  Confimiliter 
n cum  carnibus  pinguibus  decoquatur  multum  nurrim? 
tum  dat.Propier  quod  dixit  Gal.  q,  addit  in  fpermafe , Si 

CIUS  vfus  vnnam,frtcef,&vemofitarem  minorat. 

X>ecdiilibtit,  RHfrrsca.  y. 

C A V L F S calidus  eft  in  primo  ficcus  in  fecundo»d^ 
meliores,di^ftonucho  ramus  nociux  Tum  (ummitates,  Si 
magis  prouocatiux.  Et  meliores  funt  hyemaies.nam  quf 
xftate oriuntur  funt  mali ftomacho , ^ acuubris  faporis. 
Bt  humidus  eft  corpus  fr>lijs.$unt  parui  nutrim^i,red  fto 
macho  non  multum  conueniemes,&eius  vfus  eft  tardx 


. ^ /.  ....  «p  nuciionon  muiiuin  conucnicmes,CK eius  VIUS  elt tarda 

Ps  X^yy:*“*»Jwrpushtwuwm.Htelixatuminflatiuumeft  diffi  digeftionis.Ei  fanguisexeo  genitus  malus  eft, qutarurbi 
f|^ . A V.  digeritur  nutnmftum  eius  plunmu  dus  Si  melancholicus.  Et  curo  bulliuntur  bullitione  leuf 

/*•  *ext^  Bt  Auer.f.coLFrumetumco^m  curoaquacft  & comeduntur, laxam  uentrem&prouocanc  vrinam, & 
grolKim,vilcofiim,oppilatiuum,  durudigenplusaltare  . ..  ■ 

(tftoare  valde  malumt  Earina  frumenti  qux  recens  eft  cali- 
£i§aU'  dior  eft  frumento,  dC eius  caliditas  ad  pnnctpium  fecundi 
dsor  cri  pcrueni r, vel  feltem  ad  finem  primi  propter  calidiiat€  quS 
in  mola  acquifiuic , Si  ficca  in  fine  pnmi  propter  eandem 
caufeiD. Antiqua  vero  ottous  calefacit  Sc  plw  cnccaubU 


maximeaquadccodhbms  caulium  non  lotorum  cu  oleo 
Si  fele.Bc  curo  bulliunt  buliirionc  mulra,&fi  bis  proijca 
tur  aqua  retinent  ventrem . Remonetur  autem  multum  Se 
dirimitur  eorum  nocuroemum  fi  decoquantur  cum  carne 
pingui  maxime  pccudum,aut  porana,aut  gallinis  pmgui 
bur  abie^  priou  aqutiauc  olco,a  fel&Ei  feuit  cioiinum» 


Traftatus  II.  • ■.* 


'I  Cap.  III.' 


^ . 


l/ ///mlrw  BralGc; 

latcm. 


atItufa,conindnim><9i;  amTum  ipferum  theraca. 

V*ocem  clarificant,  qiia  dWlccam  humiditatcf  ca|MCtf, 
Af  aUcuQm  Itnguam  grauaam  phlegmate.  CAfminMiiUi 
anrtquxiprouocam  vnium,  m^t^rua . Et  femen  eius 
occidit  lumbncns  A frdat  etneratrm,  inducit  tenebrofi  - 
eaiem  oculorum  mixime  ficc*  complexion!8,facit  vide- 
re fomnia  mala . Et  in  ffne  omnibus  vulux  doloribus  Pm 


medicinam  cbnuemt.  Et  caulibus  ineft  proprietas  prohi- 
aporuni  ad raput. prima  tenn.de  cu« 


pt^atu 

diliiuicf 


cU-f"- 


«uicfnx 
iFa  cor' 
rupu. 


auic^nx 
& Aucr 
rois,  at' 
ICuc 
conciiu 


bendieleuacionem  vaporum  ad  caput. prima  tenij. 
ra  doloris  capitiscx  ebrietate. 

Dectcfre.  RtiLricd,  VT* 

CICER  album  calidum  eft  SC  ficcum  in  primo , Af 
prxeipue  medii  temporis, aut  antiquum.  Et  dico  medtf  t? 
pons  aut  antiquum , quia  credo  ff  nouum  (tt  humidum. 
V^nde  Scrap  dixit  ipfum  fore  humidum  .quod  de  nouoeir 
cr^do  tniellexilTe . Idem  Il^c  humidum  in  medio  primi. 
Eli  multum  numtiuumA  nutrimentum  cius  non  eil  bo- 
num,fortused  nutrimento  fabatum,  non  £icile  digeflt 
bile, maxime  qn  comeditur  cum  cortice  fuo  vt  moris  cft. 
Debet. n.  decoquivfcjquo  veniat  adeercam  fpiiruudme 
med.am  imer  irnuem  & hl^fhm, deinde  colari,  & llc  abie 

dlts  corticibus  focihus  digeritur. 

Conuenit  tn  xgritudinibus  phlegmaticis  maxime  vbi 
non  fuerit  vehememia  febris.  Nuim  multum  pulmonem 
maxime  abie^co  corucr  plus  qalia  res, A.'  ideo  fiunt  forbi 
fides  ex  eo.CSuenit  hydropicis, fplcnetltis.hepaticig  &c. 
fed  magis  nigrum. Bfl  inRaiiuum  & vemoiitatctn  facieits, 
qux  initio  pipere  remoueinr , aut  aho  firntli  vencofitate 
carminante.Et  licet  tam  nigrum  q album  fit  laiftisaugme 
laiiuum.Ar  fpermans.firqi  vrinx  prouocaiiunm.  Placuit 
liuc  tn  his  cnbus  virtutibus  lauctare  nigrum  plus  ^ aibu 
propter  dulcedinem  albi  &>pfius(aporofitarem  maior?, 
nigrum  in  efl  albo  femus, & rubeo, vnde  rubeum  cfl  me- 
dium imer  hxc.Ht  hoc  forte  medium  voluit  laudare  Aui. 
quod  cR  exteris  mehus , A:  digcfiibihus  A:  non  fit  muliu 
aimquum  netp multum  nouum,Aprouocat  urinam  cum 
TubfuiV^Tua duici,A  foluiicum  rubfianria  fuanitrofa. 
Vnde  dixerunt  antiqui  <5^  infuperficie  corticis  eorum  eft 
humidiias  baurachia  curo  cahditaie  fubtili  qup  tollitur  in 
ebullitione.  Eteftata  humid*tas  qux  fedet  intnnfeco.cor 
rore  eorum , A c(l  dutcu  nutritiua  multum  /ed  infiaii ua. 
Si  ergo  coxeris  ltb.).cicerum  conicruanitum  adhuc  nitro 
(itatem  fuam  cum  lib.xx.  aqux  tuc  erit  eorum  aqua  potus 
fned:cmal(sabfieriiuu5,apermuus  oppitationu,ranatiuus 
prxeordiorum  miiritiuorum,A  viarum  vrinx,  frangiit' 
uus  bpidis  in  ns.Et  fi  ulteriorem  recipit  deco^ionem  uf- 
queqiio  vemat  ad  Aibri^tiam  fpilbm  mediam  inter  tenti? 
A iuniTtam.vi  fupra  cfl  cibus  bonus  plilegmattcts  xgntu 
dtnibus  vt  (upraAYrum  dari  debet  colatum . 

Et  vlcimo  notandum  Auic.dicit.  x.can.  proprio  ca. 

non  comedatur  in  principio  cibi,nectt  in  fine;  fed  tn  me 
dio  cius . Et  hoc  ditflum  non  videtur  in  le  habere  ratione, 
A ideo  credo  literam  corruptam. Et  q»  Auic.  voltierii  lau 
dare  cicer  medtt  temporis  refpeiftu  annqui  A noui.-aut  ci - 
cer  qiiod  eR  rubeumiquu  hoc  eR  mediumiuc  didum  ell. 
conhAra. 

Vedmygdjld^  KMSricd.  T, 

amygdala  ad  pfis  fic  dil)ingttanir,quia  qda5 
efl  dulcis, quxdamamara.Dulasrft  dupicx.quxdamma 
iura,quxdain  viridis  non  matura.  Dulcis  matura  eft  cali  - 
da  A humida  in  primo, A tn  phma  mSfione  pnmr.  Et  dP 
in  prima  manfionc  primi, quia  Auic.placuii  vripft  dtcaf 
ad  xqualitaiem  icAre.Et  idem  Auer.  e.col.  vero  ut 
fit  calida  A humida  in  mcd<o  primi,  cui  n5  parum  autho 
ritaiis  adhiben  Jum,ciim  A hts  non  partiam  (bllicitudinc 
liabuerir.  Volfs  igitur  inter  hos  viros  medure,  A quodS* 
modo  ipibs  ahquuiter  reconctJiarc  Acebam  in  ptmi  m2 


fione  primi  .quia  tlla  mSfid  videthr  ftpere  quodammodb 
naturam  vtriusqi  temperati,  f.  A mcdij  primi  gradus.  Pif 
terea.Ira  parua  diftamia  vf  efTe  imer  temperatum , A tale 
in  pnmi  imnfiooe  prtmi,vt  quibus  temperamentum  A' 
betur,pontt  A tale  in  prima  manfionc  pnmi  conuenifter 
exhiberi.Ec  fimilutr  dicatur  A tali  in  medio  pnmi  refpC' 
diu  talisl  prima  prtmi.Ct  ego  video  fttis  ex  hts  bos  viros 
rcconei1iaios,nec  hoc  miretur  proteruus,  quia  non  muiui 
proficietiA huius  fenermix  fuit^erap.cum  dixit  authori' 
tate  Gal.  V inus  cius  prima  eft  temperata  cum  caliditate, 
A authoricate  Archigenis  A Smda$ar,ritnc  calidi  A humi 
di  ih  primo.  Et  amygdala  noua  bonum  prxbct  nutrim? 
lum.licec  paruum  A oleum  e:us  Iruiuseft  corpore  ipfius. 
Augmenut  fpcrma,A  fubftanctam  cerebri,  ben  fuauirel' 
dormire, mundificat  vias  vnnx,  Aeiusacuitacem,  Aar> 
dorem  rtmuiit.Dc  vft  cius  vfus  corpus  impinguat.CoH' 
fert  tuiriantiqux,a(ihmati,pleurefi,Arputoranguini8.Si' 
mthter  earum  oleum  A (aaich  fum  non  facilis  digeftiontt 
AdifFiciIius  nucibus  digeruntur,(ed  nuces  facilius  incho 
lera  conuemincur , ad  quod  concurrit  erus  oleoginofitas.' 
Hxc  autem  duo  nncumenca  remouentur  per  impofi tion? 
carum  in  aqua  calida,  in  qua  dum  ftetennt  per  duas  horas 
vel  ad  minus  per  vnam  cortices  abi)ciamur . deinde  cum. 
panno  mundo  leuiier  exprimamur . Afic  remouexur  eius 
cortexpnmorAnecuiuseramdurxdigeftionis  ^m  maio 
rem  partem  fecundo  oleagtnofitas  eius,  qux  in  aqua  rema' 
nec.proprerquodiummnxgritudinibus  poterunt  admi 
ntftrari.fi inpernodVem  ficemundatx  inaqua  tencaurur 
cnnuenientiores  erum.  ComedStur  autem  cum  ^charo 
aut  meile , quia  facilius  digerumur , Aa  ftomacho  citius 
egrediuntur.  Dulces vindesame  formationem  corticis' 
imenoris  fum  teneriores,  A laudabiliores  propter  earum 
aqjofitaiem.qux  cum  comedunturgthgiuasconfortant, 
A calorem  ftomachi  refrigerant.  Deamaris  autem,  quia 
non  damur  loco  cibi,  fed  loco  medianxhinc  Aeis  nihit 
ad  prefens,  A confimiliter  de  antiquis  rancidis. 

RwbriCff. 


■I 


Amyg' 
dalaruj 
prfpata 
tio. 


Dca«cndn4.  Rubrica»  VIIX. 

AVELLANA  reperitur duplicfter,humiA.f.quia 
recens  A ficcaficcf  complexionw.vt  vf  innuere  Auic.  a<f 
calidiiarcm  quandam  A psruam  ficcitatem  Achrut . Ita 
vt  videatur  pofte  dict  calida  fit  A ficca  in  primo . licet 
quidam  eam  exiftiment  calidam  in  (ecundo  A humiAm 
in  primo.  Et  licet  ita  fir  ^ calidx  A ficcx  complexionis 
extftat  ,non  tn  priuarur  humiditate  extranea,  qua  redditui 
ventofiutum  btTttua  vt  infra.  V nA  credo  q>  reces  fit  dc' 
cimans  ad  caliditatcm  A humiditacem , propter  quod  eft 
ftomacho  nocita,A  facilius  digeritur.  Prxterea.  Quia 
dulcior  A (apidtor  melius  a vinute  ftomachiamplexamr  * 
A melior  ex  ea  eft  domeftica,A  qax  ciiiusemiclearur.  Er 
diCit  AuK.authoricate  Htppo.q»  ipft  i n cerebro  facit  aug 
mentum.AOiofco.i>  corpori  fano  pingueAneoi  aflfert. 
Et.i4.terfi|*Arebuscomjenitntibushepatidicn.q»  auel* 
lanp  conferunt  omnibus  hepaticis,  qm  non  funt  \'diemrn 
lis  caliditatis,A  fiint  apcniiux: AearO  chimus  eft  bonus. 
In  aucllana  vero  eft  fubftamia  fngiA  terrea  plus  q in  nii  - 
cibus,  ppeer  qt  ditbcilioris  fum  digeftionis  A tardioris. 

Sed  diceres  quo  funt  boni  chimi,A  impingualiue.et  ce 
eebro  tca  augmentum  facientes  fi  funt  tardp  A 'difficilis  di 
gcftionri.  Pro  ifto  dicendum  q aueliana  humi  A,  fiue  re 
censaut  ficca  adhuc  in  Aiplici  reperitur  dtffarcntia , quia 


quxdam  fyiueftits,quxAm  domeftica.Domefticaeftl5 
ilioi  ' * * 


gior,fubtifior,corric<m  fubtiliorcm  hns,leuior,A  Caporo 
fior.Sylueftris  rotunda*,  breuis,inflpiA,comceni  dtirio' 
rem  haben8,ierrea,grauis.Ad  propofi  tum  A primis  iotel 
lexit  Aiiic.«4.teTtn.A  DioCAHip.de  cxtens.Auic.fecn.» 
do  can.ASerapiotranfeat  pro  nunc  tfta  folucio.  Eft  mala 
ftomacho  A difiicilis  digefti6is.vt  duTtumelLSed  huius 
catilx  ouxinu  pars  cft  cortex  aus,  a quo  fi  paundetur,fa'< 

citiui 


»oiv ■ 


• eflim  vildt  digtricur.muUpt/nt  vftofiQtnn^:  hoc  no- 
cumoxum  per  vHuUnoncm  ab  ea  remouetur^x  ea  Kne  • 
ratur  choIera,minua  ifi  g ea  nucibua,  qni  non  eil  cum  dul 

cedine  tia  tanta  pamcipana  unc^uoUiate.pp  quod  no  co  • 

1 1 uernt  tn  «gritudirabut  diolencit.  fird  in  phlegma  ttcii  ma 

' gu  non  enftentt  febre . Credo  tfi  Ii  excorticAur  eo  modo 

epjo  didlum  eft  de  amygdalia  non  inconuenienter  eaa  exhi 
bert  in  febre  phlegmatica,  fed  nt  confidera . 

/Whm  excorticata  vt  dufeum  eftpifl^r.-&  cumag 
OKlltcvrl  cneliecftii  exhibics  tuilim  curat  atiriquafn>qu$ 
iT  cooKdatur  et  cum  cortice  tulTim  prouocat.Et  fi  co 

* &licubua  valet  contra  venenum./^ 

■ijeltoe^"*  * venenofum . c»  mo- 

demi  hoc  medicamine  utuntur  ponentex  loco  aucllane  nu 
_ “ cem,vt  infra  de  nuce  dicetur, 

nux* 

.pi  Ite' odA  «pio»  RN^riCJ.  IX 


De  rebus  non  naturalibus 
DttUtL 


2J 


Rubric.!, 


xr. 


. :id 


»riut 


LICET  APII  fex  ponatur  Ipecies  ab  autho 
ribuinoSrif.inadpnifermo  tm  erit  de  apio  domeftico. 
quod  in  viu  cibariorum  hominibut  conuenit , & ell  alijt 


fpeciebut  meliut . E.  tale  ponitur  calidum  in  primo  ficeS  f «cf. 

•II  fecundo . Ilaac  tn  iprum  ad  tertium  gradum  calidiiaiit  T P'“*  "“■"''““•n-  E'  «ut  ^tu.eft 

eleuauii,  Efteonuenien.  hepati,*  fpleni,  aperiendoeoru  au?e,^'fi“‘ '7 
oppt1attones,&eruauacionem  mouet  no  Tuam  refolutio  ct  plurimi  homimieo  loco  olei  vtiinf. 


BTLITON  cafidar  & ficcaeVomprexrohMovaletii 
aper^do  oppiIaci5e8  Iiepattt  maxime  fi  fit  de  grolTts  bu 
moribua  Icd  efi  budabflii  nurncnemi » S£  parui  vt  extera 
olera  defiomacho  nocent  propter  humiditatem  multipU 
cem  accidemalem.Rcmooaurafit  eiut  nocumentum  fi  in 
aqua  coquanturydC  condantur  cum  aceto  3c  oleo  ompha 
ctno»aut  oleo  c6i>ut  amygdalino  6c  (ile.A  Hippo.  ApO' 

$ima  blitonit  roluttuumeft:corpusei'us  confiipattuum* 

Hc  b^fyro*  R«Wc4.  XIX. 

B VTYR  V M calidunia&humtduminprtmo.df 
E^^ushumiditatitaltioreftgradiicaliditatit.Meliuiex  c -y. 
eo  CKj(2Umum^Reperrtur  butyrum  tn  multiplici'  difine^ 
tia,qin  aliud  crudum  jliud  co<flumjliudrectns,aIiudaa  ***  ^ 

tiquum.Naturacoi^iefificitcnatura  crudireccntif.verQ^  M 
tn  eft  calidiut  propter  blts  admiftioncm.Recent  vero  eli<' 
gibfliua  & minut  calidum  q annquum , nullum  tn  fplbrd 
primum  gradum  tranfeendit . dc  qianto  plut  antiquatur 
tanto  caltdiuteftictturdftnagit  mundifiatiuumi&recft 


•»  -...---.w  iK^iiyot. ipicuiyapcrienooeoru 

a <>PPiMttones,&eru<ftuationemmouet{>{)ruam  refolutio 

pera. Et  fubftamta  radicit  eiut  non  cft  veloctt  digtftionis 
Autc.&  ftomacho  tnagitconuemensalqt  fpeciebut , &ctut 

tiuc  co  fbrnor  ftmine»&  reme  forttut  folqi . Vnde  etiam  ex 

hoc  conciliari  poflunt  Ilaac  AAui.vtcp  Auicennadelo^ 
^.ICac  de  radice  intellcxit.fed  credo  q>  Aut.  A de  radice 

tncclIigat«<S^ ut  c5fidera.Eftrubtilatfuum»incifiuum»  ape 

Tuiuum,vrmx,&  meftruorum»&  libidintt  prouocatiuo, 
propter  quod  malum  eft  prfgnantibu«,&  la>ftamtbus.vn 
cit  prohibetur,  quia  inciac  nutrices  ad  coitum, & lac  eam 
ablcindit  <SCcorrumpit.odoirm  txitefiiciebonumiquare 
patientei  fxtorem  orii  cum  priodpetailoqut  volunt  ipm 
mafticrm.EceftexcisquxcempcfantIrigidiiaiem  la^u^ 
carum  Jicet  magii  I hoc  vcamur  petroftilino.  ex  quo  poft 
purgat  renet,ueficam,&macncem.Et  ineft  propnetatfc' 
mini  apq  montani, vt  verarem  in  colica  laxet.Inducii  epi 
Kpoam.di^  aggregat  feu  coadunat  humoret  membrorum 
totius  ad  ftomachum  propter  quod  redditur  naul^tfun, 
& vomitum  lacfent.quare  euit  u(tis  in  al>arTjt  non  cft  lau 
Ipquim  dandut,&  commiftio  lacfiucx  cum  eo  remouet  magnam 
ttfnirh  panem  fui  nocumenti'.  Et  feiat^  non  debet  comedi  tem 
pore  quo  mouemur  aUla  venenola.rpeJ‘.v*crit,  qua  ape* 
iit  viat  A luuat  ad  tranftundum,  valet  incenut  xTnern  in 


iiciTi  in  iiccicace.  ct  piurimi  nomina  eo  loco  olei  vtiira. 

Butyrum quoi^icorputmitrit&impinguat. Et cfifrit 
tuluemibuf  excauCiftigfda  propnecum  amygdalit&ai  locooici 
charoeft  mundificatiuum  A maruratiuum,propcer  quod 
conuenit  in  pleunfi,&  peripleumonia. verum  cum  eft  fol- 
ium eiut  mundincatio  minor  eft  maturatione . verum  cu 
^charo  admiftum,aut  meile  econtrario  lacie, propter  qd* 
fic  admiftum  fereatum  reddit  bcile.  Butyrii  ftomacho 
nocet,quia  villoc  ftomachi  mollificae.  A rela^t , A non  Vniftuo 
afiuetis  naulam  £acit , vt  extera  vn^uoft.  finaufel 

Prxtera.quiaaereumeftnarat  fuper  cibum  in  ftoma^  pamc. 
cho  ficut  oleum  fuper  aquam.quarecibit  grofiitatem  tri» 
buit  & vifeolintmi.propnr  quod  difiiciliu:  digtniniur, 

* dipn  incipifiCT  lubricu.*  deponit  a fromacho 

poftsi  codiionif  ipa  non  compkutrinc  J^nnouciur  autem 
nocumentum  eiui  (I  cum  eo  commiTcetur  ftyptica  * fio 
niachum  confortantia.  Efematuiatiuum&rcrolutiuum  Butyra 
apatum.maxime  in  corporibus  tenens;*  medifs.in  duns  Teruifi 
iwm  aliqualem  opetationem  induiai  vt.  t.col.  num  gd 

EmsufiisIbluitventrtm.Et  butyrum Tenrihnnmno-  poflit. 
Ico  euius  yfus  foliiit  ventn.*ronabifVcum  Iit  lenificatt- 
imm.* etiis potus efl theriaca omnibus  venenis. *ciim  Dftesfo 
hnimrexeocaro  gingiuarum  «antium  admifeo  meile  fit  ciliaor. 


»n*««*us  \xiicrxi  in  C-a.,1v_  j . « ' «hjuitiiu  Miciic  nr  cillt  or^ 

..■gritiidimbut  phlegmaticis.  Et  Icito  q>  trifolium  cfelpe  3 cum  cerebro  xdi,  vel  tusfecid 

cies  apn.Controuerlia  aiit  quit  vf  inter  Auic.*Ilaac.  vr  **P®''*’"CC‘  fortius  inier  hjtc  bc  canis. 

fisT  fiin»rffs*«W»a*M»  tnf.tru»  I Cs^«-  M _ ^CCHfcOt  RiM^flCd* 


vM^ai,*  Mii  VI  M«ti  miiL.oc  jiaac.  vr 
Cc  rupcrficictenus  ipfum  Ifaac  coramouere  cu  dicit.  Apu 
quod  nafctni  in  loco  huraido  aquolbeift  domrfticum  A 
digcftibi1e,minus(^  ftypncum,<&^  extern^  minus  calidu. 
De  quo  forafile  loquebatur  AuicEi  tu  hxc  A fimilu  fem 
per  confidera . non  enim  inadiu  phyfico  hzeparuam 
ciunt  dfuerfiutem  • 

Rffbricd,  X, 


Dc  hoTdgfnc  Kcltugloflb. 


XIITs 

CASEVS  multas  habet  dificrentta«,qm  quidam  re 
cens , quidamamtquus : quidam  medius,  liem  recentia,' 
quidam  (alitus,  quidam  non  (alitus  . Item  quidam  ex 
oue, quidam  ex  vacca,quidam  ex  capra, quida  ex  alio  ani^ 
mali.ftd  de  hoc  tn  fine  capituli.  Recens  no  blitus  ftigidf 
A humidx  complexionisexiftit  tn  cerno,  vt  Aui.placuic . 
Kaac  ipiiim  fcriplic  quaO  vicinum  primo . &li  ipfum  iit 


cia* 


ur\OAt^r\  I fi /•'t  Ilaac  ipfum fcripfitquafl  vicinum  primo. &I1  ipfum  III 

fi,”*  . ^ ^ calide  «fiw£  complexionis  in  primo,  fecundo  poneremus  non  eflet  error.Hic  autem  exteris  me 

— oCin  pnma  imiifione  (altem  fm  cabditatem,Itcet  fim  hu ' lior  habetur, eft  ftomacho  bonus, vel  (altem  non  nociuus 

cmrawem  uideatur  ede  in  certa.  Eltgibilior  eft  codla  n6  nutriiiuut,impingtatiuus,fiicilead  membra  tranfiens,ve 
co^  Et  ytius  elicum  commilixcur  cum  lacftuca  cont?.>  trem  mollificansmoUificatiooetemperara. 

:utnP.  Caleus  recens  (alitus  cum  xqialitate , propter  (alis  ad^* 

cor.  miftionem  ad  aliqualem  catidiaictcndm  videmr.  A hic 


pra^eius  (rigiditatem , <S^  generado  bonum  langui 
> meiancolicis  Ixtificandoc 


'l^^inxgniudimbus  meuncolicis  Ixtihcandocor.  miftionem  adaliqualemcalidiaicccndercvidcmr.& hic 
vnde  cwficadfiKlancoitcosabs^cauCifi  commifeetur  ftomacho(brca(lispriortndmiraisgranisexiftic,&tuua' 
$oAgo  tribuuur.  Solet.n.  deeadici.  mema  habet  vtpnmus.licct  non  ita  eflicaca.  Ettffeum 


- a”  •'  tsvKi.ii.  ucca oicf»  uicixanaoccv(pnmus.iicccnoniiacmcaca.  Etefteuni 

gaudia  N>n|ogaudta.Borago  conftrt  cardiacis,fyncopi$S  xqualiacc,  qm  fi  fiiem  notabift  (alimseft  minoris  nutrii 

hctc*  ubu5yriJtaMi,Confcri  etiam  in  xgritudinibus  cordis  ca  nienti,malus  ftomacho, quia  mordicariuus,&  eft  maere- 
r:A  ^“”****®*”™‘^ccur  lutum  armenum,  &(ucharu«  (a»ftiuus,df  maxime  qui  fit  ex  latfte  vaedno. 

multicius  vlum  multum  conUerrcad  ^ Caicus  vetus  laitrus  calidx  &ficcx  complexioifis,  ab- 

■nandum  memoriam.  ftcrfi>Hi>,mundifictriuufchumonacholgtcnnulpplicau'— 


Traftatu»  II. 


DUSi&ad  digrrcdun)  miitt.vnde  I^c.  Cafoitvetvf  ci« 
uehdus  e(i,quta  non  c(t  bonus  ad  numVndunisnec  ad  bo^ 
- w • / Ji  toum  (anguincns  gentrandum.  fed  tft  cau&  gencfandi'lapt 

9ti  $ dem  in  rtmbus.^itcfica«quia  habet  fecum  mattriamlaPi 

dis&a^cns  luuansad  pemficSdum.  quia  calidiratrnic6.> 
kirgaem^  Tale  3c  coaguio>G(  de  tali  dixu  Raiis,q> 
dica  quantitate  fumptus  pod  ctbmn  imiat  appetitum, 
fionuchum  corrobonc.prxapue  poR  ciboe  ventofos  6C 
pingues.&  de  tali  iortalle  loquitur  verfua. 

Ca&ireR  ianusquem  dacauara  mamu. 

Medius  vero  medio  modo  habet  inter  hxc  excrema. 
St  diuerfiiicatur^mq)  participat  magistaui  minusextre 
mis.&  eligatur  ille  qui  non  extenditur»  vtvifcua,  ne^eR 
. .i  ato(nngibilisdeclinantaddulcedmem&(uauicateni& 

I . , qualitatem  in  Ctle»qm  talis  non  remanet  in  viicenbut  plu 

nmum*5ihicconipetii  omnixtati,temport,regionidtc» 
debetqt  habere  conditiones  in  verliculo  notatas. 

Cafeus  non  albus, non  argus,led  magdalenus. 

De  iuuamemts  aut  3c  nocumemis  eius  Tubreribo  vfc^  * 
quo  complebtf  diTputaiio  de  eo,  qux  mouetur  pp  vanas 
authoritates:quz  de  eo  imieniuniur . Et  quia  (ppc  medici 
in  conuiuiis  de  ipfo  poRufatur.ER  dubitatio  ralis.  vtrum 
calras  Cinis  corporibus  conferat  an  nocear.  Btq>  noceat 
arguitur  authoritate  Hipp.<&Ctal.4.  regiminisacutorum 
tn  nne.vbt  alTerit  cafrum  cite  generaiiuum  ventoiitaturo» 
oppilatiuum,&quod  acceltionem  cibariorum  facitiet  hii 
mores  Crudos  generat  Arc.et  Tfaac  in  dietis  particularibus 
arca  finem.Calhis  inquit  vlV  pellrmus,  Homachi  grauatt 
liuSydigeRioni  difhcilis.dl'.s.can.vt  fupra.Generat  lapide 
rn  rmtbus.EtGale.in libello  de  nichtmia&cacochimta» 
fune  calei'  oes  groHonim  humorum  generatiui.Gt.  j.  de  ali 
menns<c.de  cafco.Et  oTum  cafeorum  c5is  acculaiio  cR  hu 
morum cacochymium  generare,  Adoppofitucll Auic. 
s.can.dl::Serap.denmpltcibu8.d(:Ra(T5.;.AImanroru.& 
Ifiac  de  dietis.  Ofs.n.  hi  cafhim  hudam  vt  fupra. 

Pro  his  breuirer  dicendum  qi  continuus  vfus  caleima^' 
cafirt  Ius  eR»et  ab  authoribus  blal^hematus  maxime  tn  non  c6* 

edemu^  fuetis.Nam  in  his  quiaiTueti  funt,vt  Tcbitones  &c.lecus  ?» 
malus*  Sc  hoc  voUicrunt  authores  dum  cafirum  non  laudauerunr. 
Calhis  aut  interdum  in  modica  quamicate  fumptus  lau 
datur  vt  obferurtur  confueeudo*.  Ii«*  propter  deledanonc 
cibariorum  curo  quibus  conimifcetur»vt  fune  laganx,ar' 
cocrex  6c  huiufmodi.  Item  pp  cibi  compreltionero  poft 
alta  frrcula  laudatur.  Gt  pp  hac  vitimam  caufam  eum  ma 
• xtme  laudautc  Ra^.  i . Alman.vt  fupra.Gi  in  fumma  nocet 

alTuens,neceo  pueri  nutrin  debent»  5;  H eo  continue  vtun 
itir  inducit  oppilationem  vifcenim>fe.putndas,hydropi* 
iim,a^ta.gencrarauc  lapidem  in  rcmbus  &dolorem  tlia 
cum,d^  cholericam  polliderefaCK.&  ii  fuerit  multum  Cili 
tus  interdum  I corporibus  difpofiiis  veftcx  excoristionc 
ttnducit,  & quod  deterius  cR  ex  fe  infirmitaiet  confurgunt 
cx  vfu  eius  continuo.  Sed  vitimo  rcRat  djtf>niltas»quam 
ab  authoribus  non  inuenio  dilcuHam , an.f.  pecoriras  fic 
melior  caprino. f.&vacctno»autecontra.  Namab  Aur.  in 
fuisareolis  confueuit  dici.Ei  eligatur  ,&  hanc  eledxionem 
> . I de  cafto  tacuit.  Sed  quod  ouinus /it  melior  arguitur, quia 
? . -I  ille  cafeus  cft  melior, qui  epeens  paribus  ex  lacRe  fit  mclio 

aioqiis  j jjc  ouinum  cft  roelius.ergo.maior  ex  le  vf  noca.&  i 

. Aucr«T.col.c.dela^e.mmorprobatur»quialacnaturam 

Lac  na5  ^ complexionem  ala  lis  cuius  eft  imuaiur»d^  ICuic  de  dte  > 
cttrpera  ii|  capit.de  la<fte.  ergo  qualis  eft  proportio  naturarum  & 
fn?ni  cu  complexionum  aialium  inter /e,  talis  debet  eftenaturx  & 
lusSab'  complexionis  iadhs  earundem.ergo  fiait  complexio  ouis 
Its  imi‘  eft  metior  complexione  csprx&vaccx, quia  ca.d!hu.ca 
pra  8C  vaccafrigida  er  iicca.rta  comptexio  ladcisouisc6<' 
plexiooe  !a<fcis  caprp  vaccx  &c.Et  conSrmauir  ex  pradf 
ca  Sc  vfu  cduqrn  plus  excerts  cafeus  laudatur  ouinus.  Ic< 
Iftac  de  dietis.Lac  ouium  laudabiliiTimum.  Sed q»  capri 
QUi  fti  mclsor  arguitur  vt  (upra , quia  u hJie  £t  cnciion. 


Cap.  III. 


nam  lacraprinum  abolbiisaihhoribus  tempei^rum  lbi« 
buitr  in  ftetido  can.c.de  laiftc.icmperatum  auiem  extena 
vrmelius.igtturdfc.  Iiemods  plus  lac  capnnumcuino 
comcndani.vt  eft  c6i  confuetudme  tndtnft  um.quam  noo 
ftne  rauotic  fte  ab  omnibus  firmari  arbitrandum  cft . i 

Sed  vaccinas  melior  fit  arguif  > quia  in  vaccino  plus 
icpemur  de  bucyrofitate  q in  ouino . ftd  buiyrofita»  ipb 
cum  fit  calidx  Sc  huraid « compIexionis»remitm  /ngidi* 
taicm  cc  ficcuaccm  partis  cafeilit.ergo  ubt  pluseni  de  bu 
tyroniate,facii  vt  pars  caCralit  minuta  complexione  hoto 
, fidet , Sc  per  confequens  talis  caftus  naiurx  hucnanx  erte 
conucnieniior . liem  lac  vaccinum  eft  ouino  nuiribiliua^' 
ergo  Sc  cafcus.confequemia  vf  tenere  ex  hocquia  qualis  i 
habitudo  laciis  ad  lacd^.dl  afitimpium  eft  auihorum  de 
b(fte  loquemium.Ec  tunc  vitra  nutribilior . ergo  melior, 
paret  cpnlcquentta»cum  alimentum  ad  finem  nuiricatidif 
inuemum  fit.  Pro  reiVonfione  ad  dubium.  Sc  eius  decb^^iAlCtf 
ratione  prxmitrantur  primo  qupJam  ruppofitionet.leca.  nuinno 
doconclufiones.  Prima  luppofitio.Alns  paribus  caftus  msgfa 
ouinus  vaccino  eft  ccrreftrior.patet  fitppofino  ex  1 (aac  de  inucuca 
dietis vfibus.c.dcladte.  Secunda q>  mdtorts  odonseft 
iacouisladtcvaccioo.licctbcouiumfitgrauiortsodorit  ***  ^ 

b(ftc  vacctno.Sitppofitio  cx  exb^iemia  nota  eft  • 

T ertia.dulcioris  Sc  fiiautons  guftusaltjs  paribus  i oui 
nus  vaccino.  Q^na.msnus  vifcofiiscouinus  vaccino, 
hx  (lippolinones  parent  experispru. 

Prima  conclufio.  alqs  paribus  minus  nulus  eft  ouimia 
vaccino:&  fi  beet  dicere  biubrior  eft  vaccino.patct  con» 
clufiocx  fuppofitis,6i:  ex  argumentis  ad  oppofitum.eft.n. 
melioris  odoris,laporu»guftui,magisproporrionatusfii‘' 
iftus  ex  bdte.cuius  complexio  eft  melior  complexione  la.> 
dtisex  quo  fic.vaccinusnon  frangibtlis,  non  vifcofiis.  er« 
go  &c.conclufioeft  noia  cum  aniecedente  intelligeti.  Pr^ 
cerea  bc  vaccinum  generat  groftiorcm  Cinguinem  ouino. 
cigo  fic  & cafeus. patet  confeqirntiaiquia  qualis  eft  ppor 
tio  biftts  ad  bcin  generando  bnguincm.taltterticafcf  ad 
caleum.&airumpium  probatur»  quia  ex  bnguine  grofTio 
n generamr.Pro  iftovf  fentcniia  Auic.  fecundo  can.  vhi 
inquit  cap.de  cafeo.  ^\ellus  eft  medius  imer  illum  quiex*^ 
tenditur  vt  vifcut:&iirangibile»‘ambo  enim  funt  mali»  3C 
qui  eft  priuaius  bpore»<S^  decimis  ad  dulcedinem, & fuaiif 
caiem  xqualis  in  ble.tatis.n.ouinus  lefpciftu  vaccini  Sc  ca 
pnni,quia  vaccinusvtfcofus&caprimiBftangibilis.oui« 
nus  uero  mulium  (alitus  qualis  eft  cafeus  marblinus  de  ro 
mandtobiaut  teftinaciuus.  Et  fi  arguitur  contra . ouinua 
cft  terreftrior  vaccino.crgo  difficilius  digeftibtbs,  Sc  per 
confequens  non  iia  bonus.  Pro  ifto  dicendum  duplV»,prt 
mo  negando  confequemiam,&  caub  quta  vaccino  eft  ti* 
lo  plus  vifcofior » qux  vifcofitas  non  minus  vf  impedire 
digeftionetn  ipb  cerreftreiiaie.Secudo.  fi  de  vtroq?  come 
datur  proportioitabiie  digelboni  melius  nutnmctum  ge« 
nerabitur  de  onino.et  hoc  forte  fubimellexit.cum  dicebaf 
altis  paribus.  Pt  fi  arguitur  bc  ouinum  eft  cafeatius'»  ergo 
tcrrcftrius.&cunc  vltra.ergo  gro/fius.dl:vbra,ergogTof- 
fiortm  femgencrabir.  Pro  ifto  dicendum  bc  ouinum  • 
df  terreftriuf  vaccino  qualiiatiue,non  quantitatiue;  SC  eU  r" 
oaodus  loqufdi  antiquus;&cft  idem  dicere.i^  illud  grof» 
fumierreftre  quod  eft.  in  ouino  eft  magis  terreum  groflb 
rerrtftn  quod  eft  in  vaccino.fed  groftlim  te rreftre  vacci  - 
num  eft  ifenHusiquia  maior  eft  cius  bimtdo.i.  multitudo 
plus  eft  dc  groftb  terreo  in  vaccino.  Et  licet  ifta  rnfio  fic  a 
quibufdam  budata,m  contra  ipbm  arguitur  fic.Iilut} 
reddit  ouimim  fiibttlius  cft  aquofitas.l(aac  de  dietis  capi, 
de  b(ftc.fed  in  fatfeione  cafei  ilU  feparacur'»  ergo  remanent 
debet  elTe  grofiius.Rfifio  patet  imtiligrnn. 

Secunda  conclufio  eft  quafi  ficut  correbria  prxcedeo' 
cis.Mclior  c ouinus  mafculinus.fiue  verna  Us  alnt  paribut 
ouinobtfio . probaiur  conclufio . qm  bc  vanakcxtrriit 

mebus  cft  d^ccmperauuf,uttn£radiicctur  cap.de  bdlch 

Tertia 


t i 


( ' Dcrcbusnonnaturalibus. " ' . 24 

TtrMcoocIuda  Um  la  (it  vt  pwMdmio  ponunt  n»agnjmiftiontfoortqmiurexpotBjqu»(n-e.dJ,qi«c 
coodulionetmjgw  nu>ntiui»eft  viccimu  ouino.  patn  ipfiu.devtntrtlubno,tfticit.q.(i  vinumbibcrnurfece- 
coo^o,quu  ^tyrolior  cft  Mccinut^C  buiyrofiias  n rn  cat  pn  von»  & mntibta  ptnftnrc.  Et  bm  ficu,  fif- 
Io  cft  .Uud  in  cato  quod  nn«>  nutru,  cum  fit  calidc  <K  afm  quordtm  primum  gradum  caliditam  trJtar.iii  i» 
humidx  complouon»  complcnomhumanf  magi,  pro-  multum. vndc  Aui.ponii  tam  in  fine  primi.  i5  <k  ipt  hic 
Gulofb  ncAincapiiulifmulnpIiccm.SicncttaqicompImonut 

raxmoli  q,  in  flncprimi.autinmncipiofccundicahdx.&ou.ficc^ 

»^>POU  alni.compofitU5cx  dMbu.  jnrttbti.  bAit  ouini.a:  tm  tas  in  prtmo.tSSrcft  ficus  nutribilior  exteri.  fhitSibu..*  c 
. ta  vaccim  eftguto  *|«flabil.or,  &ab  at  &mor  reputa  bdna  ftottucho.  vndc  Auic.  ou.  iuuamrium  cum  ieiuniu 

"™"‘  '3«  polfc.qun  ults  »«  feci  adcll  cft  mirabile  in  aperiendo  vias  cibi  i & proprie  cum 
^s  dig^tbs,  ^ magi.  nutrttiuu...giiur  &c.  lallem  cu  nuet  tScamygdaU. fit  ifi  ipliu.  nutrimentum  plus  cum  n(i 
laleconte«u*ain«p9ribuf.  «Afamt/oHala  .«a, -.1,1. 


iak  coafcifhis  alrfs  paribut. 

Qinnta  concluno.Bc  licec  laccapnmim  dicatur  tempe 
racum,etua  tn  cafeua  oibut  hit  eft  deterior,  prima  para  cd- 
cluiionu  declarabitur  cap.de  latfle.in  quo  oRedetur  quali 
ler  dicatur  cempeianun.  iecunda  para  patet , quia  l^attra 
cxiccatury&  terreftnBcarur,  fteffideur  valde  frangibilif» 
& porofut  vt  notat  experientia  mali  odoru , & grauioni 
gullut. 

Sexia  conclu/io  ponitur  probabilia.  qi  caleus  capnnua 


wmvv  wvNiM  jr^eudu. IU  intpiiua  nutrimentum  pius  cum  nu 
cedf  amygdala>fmtndiBcat  pedcua>  pulchrum  dfictc  colo 
rcm,&  apent  oppilationes  hepatia&  fplema,  & qn  come*  . 

diiur  cum  <ale  mundiBcat  hiperfluitatet  ftomachi.Co/ert  M 

rent1>us,(S;  velicx  vrinam  prouocando*  Et  heet  nurrimf  * * 

tum  eius  non  fit  in  robore  carrita&granorum>efi  m veht 
mennorit  robons  oFum  fruifhium . Eto^ipiarum  modf 
expellunt  Ajperfiuirateaad  curim.  propter  quod  vfuscaru 

pcdiculoa,fordet,febrea>rudorea,l^birs&hinurmodtta* 

«v—  proDaoiiia.  q>  caieus  capnnua  1«  fecir.  Et  Padu*  meitdiebus  puer  quidam  annorum.»  /•  ^ 

vniuadici  Gmor  eftcaieoymua  dici  alieriua  ladta . patet  veidrea  cum  latenter  ficus  ficcas  dni  fui  comedifiet  Iib;  55“!  ^ 
y concIuUo  cum  habet  coditiones  quas  debet  habere  bonus  xI-bcAicus  (a<fius  eft.Conuenit  afperiuti  gutturis, & can  P* 

caScus . «tu haec confideia . Ad rones fupenua adducas  nx pulmonia.Ec vlV fpedes ficus ftim inconuenientes  cur 
pacet  quid  III  dicendum.Et  hxc  ficrimata  de  cafi» , & cn  fui  humorum, leii  materierum  ad  fiomachum,  A funt  fic 
aliorum  fupporauooefic  conlcripia  manant . cx  faerty  A humores  cholencos  apte  conurni.A  fi  fuper.. 

De  eafldned*  Rubrica,  XII TT  liumores  in  ftomacho  imientat  dura  fit  ad  'digeredir, 

" TWDMrr^j-  r l i t *,  • mutatur, «ififlammauonem«ucnto 

i fia<cnigmcnit,&pc(Ttmumfengu.ncm.&n.lis  angui. 

' corrumpitur,«:genetm  fcabics&huiufhiodi.  qu». 

l^fL7.l7n^ft^'?®r^"  r P™P'"»"'«*i.ltcnu.»ITumpttoncmairum.eu,. 

noVu  i S w fimplicium  dtculium  complexio  Et  quiriu.  nocumeni.  viurccupii  iciunusMcipi.,.  & 

P?r  c“  “ P°'^  «fememum jut  pipir^ut  {injibcr,  sui  by f 

I fopvm&huiurmodt.Eiquic,csnu.r.nln.umcxpcdi« 

* . . cumnuce^utsmygdsU.^ruprscomcdsi.Etfidcroqua 

Ainc.*  Juni  csltdiuti.pp  fui  dulcedinem.  Hos  .ui  conciliare  ua  mr  cum  vino,&  ex  eo  fiat  clyftere,  valet  ad  dolorem  ven 

trtiquiexgroffisaccidiihumoribur 
Defdjeoitr.  Rufcrfcd.  XVI. 

DE  HASEOLIS  repenunturrubei&albiRubei 
vt  vf  fcntire  Auic.calidi  funt  & ficci , & cxlidiomalbi.. 

Et  huic  iWentix  quantum  ad  hoc  q>  funt  cahdi  alludit  Se. 
rap.&  Ifeac.  Pofuerunt  iiacp  fe  leoloi  Seeap.&  I aae.qbin 
hac  parte  maxime  credendum, calido,  in  primo  gradu, *& 


■ lUC  to  V»  III  ptaiiiw  iiAVidUU.IA  IWIIUIUUV  CaUTI  pO(K^ 

cilauo.  primf  manfioma  prraii.&  nc  ina  erit  parum  ca 

liditaiis,modo  Auic.Et  hic  gradus  ita  rcmiiliis  cft,  vt  qfl 
uidcaf  frigiduas.q>  fii  ficca  in  fecundo  concordant  in  hoc 
(ere  ora  authorea.  Eft  difliciltsdigeftionis,  corpori  tn  in 
quo  digeritur  (bni/fimum , Sc  Ibhdum  dat  nuirimemum 
apud  adi  nos  laudabile  nucrimentum  prxbct,  niiiltiplicat 
in  corporibus  noftris  infiationes  dC  humores  phlegmati 


orporious  noimi  limationes  x numores  phlegmati  - nac  parie  maxime  credendum,caiidos  in  primo  gradu,'& 
aftance  '®®'"3'gtftoa,<S:fecitfodam.Dixit  Aui.deeisallegatolo  humidos  in  eodem  vndeSera.auihonraieHabemcfqay. 

co.q>  earum  nutnmctumfortallis  porcis  laudatur.  Remo  Signum  ruxhumidiranieftq>inflantatoA:gcneraiit  hu 
ntr  nx.  mores  phlegmaticos  groftos.Btlaacteibiur  hoc  q>  fune 

ji  ' pu.ratifiatur.&humiditasfupeifluaaquolaremoueiur.  humidi.quianonphrvtcxtengrattaperieiftedeficcari, 
ledftypeicioresfiunt.dieliusairtdecoquumurinaqua,ga  & nili  deficcentur  non  multum  temporis  fenari  pofliinr. 
earum  complexio  irmperaiur  exaqux  raolliiix , 3i  humi  Dixit  lii  Auic.vt  fupra.  Er  apud  me  fubftantia  eorum  eft 
diiaic^f  fic  funt  laris  boni  chymi  gencraiiux . Cholcrici  Ccca  in  qua  eft  humidiias  fuperflua  & humons  phlegma, 
vero  aim  (ucharo,&  phlegmatici’cum  meile  comedant,  tici  generaiiua.Quidam  annuntiauerum  abfoluie  ipfoi  fri 
Et  irnee  caeiera  eft  caftanca  ieiuni  inteftini maxime  cufor.  gidos  A' allegant  Auic.&  volemes  hanc  conditionem  dif 
ratiua.Et  cataplafnMyadtumcxciicumferinahordci  etui  rnlnrrrdi,r.ri,nicfc,n..li,cn.i..«.  .ii  a.  «ii... 
no  mamillarum  lumori  potenter  auxiliatur . 

DefictAus.  Rubrkd,  XV. 


FICyS  HVMIDA  matura  calidx  comple, 
xionisert  in  primo.A'  humidi  circa  finem  ipGus,  aut  hu. 


Wh  ms.wgm.ai  x-»iuv.«.^  VUKIHC9  IMIII.  LOndi 

foturre  dixerunt  intrlligendum  cfi  de  albis. 

Eligantur  rubei  noii  corrofi . inflatiui  funt , minus  ifi  ^ 
f4ba,«  humorum, lngtdoriim,groJlbrum,  A phlegman^ 
eorum  generacfui  A nocft  fiomacho,  A humidiorea  funt 
albi &grauioreadigeftioni.«  humorum  phlegmaticorit 
«luiiii  ^uno,c«.  numica  circa  nnem  ipuus , auc  hU'  magis  mulriplieaiiui,« ftomacho  roagts  nocentes, « qurf 
mida  in  &cundo,aut  temperan,  & hoc  fm  pamcipactone  cx  eis  recentes  funt  adhuc  eit  funt  detcnbres,«  fiiciunc  vi' 
mwrts  auc  maiona  aqueiratit^fuc  humiditatis . A eltgac  dere  fomnta  mala,«  inducunt  lcoromiam> 

fubtiliQtcm  A temperantiam  ca  Rcmouecurnocumcmumeornfiprimoali»ri,’«abte 
Itd^iaipliu^deihde  ruba,  deinde  nigra . A q maturior  An  prima  aqua  excortkentur.deinde  comedatur  cum  ace  ‘^°***®*1« 
hxc eft  de qia  dixit  to&lepipere«ongano,&poftbibatur  vihum  purum 

^ maiurationie mopihqua  eft  ad  hoc  vt  non  aliqualiter  grofium auc gropellum  clarum  nfl  minua grof 
*i  noccas.«e»ftinio  vt  haefit  ncur  qux  tenet  medium  tn*  fum.  Remoueiur  deorum  nocumentum  fi  comedantur 

^ numitoAficcum  1 &apud  nos  voacur  ficua  pafia,  cum  fynapi.fifVcum  pipere  « cimino,fift  cum  oleo  mul' 
owco'  humf»tto^^onoca,«maxi^qi)  cum  corticibus  to&fynapf.ftd  recentes  debet  comedi  cum  fii!epiprre« 

•otto ' comrairur^cft  inflatiua,«  oppilaciua,  «fluxus  ventris  origano. Et  multi  funt  g eos  nutriunt  pniis  in  aceto . dein- 
oeia.  iiidu«iua.Kemou«ur  afit  oocumcmum,9uod  tt  ipfixum  <k  cos  coquum  vt  lupiat  tales  fiim  minoris  humiditatis 


V 


Traftatos  II..  . .4 

valde,  efficruncur  digcftiom  duriores , vakm  p«flori 
dk  pulmoni.  Ec  de  propriccate eorum  cR  vrinamdi^mS*' 
ftrua  protiocare,  SC  maxime  rubeorum . vnde  vis  eorum 
cum  oleo  de  nettden  in  <ffantinict,|*in<  me(hua  prouocar 
qr)  cum  eic  decoquitur  aricmilTa.«  I^c.  V oles  mrllrua 
prouocare  de  brodio  ipforum.l.accipcuiii)*  & olet  nardi 
111.3.  v.gal^ni.3.f.tJliidqt  calidum  bibat  • 

Dencubn.  Rubncd,  XVIT. 

IVIVB  JC  lale?fnamiT,vtI<uc  placuit  calidae  Amc 
dl:  humidx  in  pn'mo,licet  Auic.polueric  eas  Iripdat  tn  eo 
Sc  temperatas  in  pafliuis , 3C  credo  ipCis  calidas  elle  cum 
pliinnp  authorum  in  hoc  conucnam.uc  patet  ex  Serap.ca 
pkuio  de  iuiubts.  Et  hoc  cc  aliqualV  coHrmat  dulcedo  ea« 
rum.vndeeu  extftimo  calidas  in  prima  raanfiofw  pnmi. 
& dtxh  de  eis  Gal.  in  libro  de  dieu.  q>  earum  nutrtmenm 
parttm  durae  funt  digti^toni«.&  ideo  Doroacho  no« 

ctuac  funt  6£  generant  phl^ma  SC  ianguinem  plilegmaci^ 
cum  & inflammationem . Eligamur  maiores  no  corrofp 
& ^ne  maturae . Remouecur  earum  nocuroemum  fl  cum 
palAilis  enucleatis  comedamur.Coniierunt  acuiuiei  fangui 
DIS  calidi  proprie  qn  fum  immacurz  & ponticp.^ed  deco 
dhb maturarum  pcifloris  &pulmoms  lenit  alpematem» 
Audi  tn  quod  dicit  Auic.authorirace  Gal-Nonreperi  luiu 
bas  in  conferuanda  (anttace,  remonenda  zgntudine  ali 
quid  operantes . (cd  reperi  eas  difficilis  digcilioms  A pau 
ci  nutrimemi.  Er  qui^m  exiftimaueruni  conlrrunt  do 
Ion  renum  <kveficx.Pt  q»  fine  vnng  & menftniorum  p' 
uoGKiuae.Ponicnio  (ckndum  nonnulli  cas  temperatas 
pofucrunt* 

DelKptno.  IvwbnVd,  XVI  iT, 

LVPINVS  dkfi magis medteinx q elui conueniat 

Sju  tn  apud  nos  comeditur  de  ipfo  aliquid  dicere  (ff  itui. 

oniturab  Auic.  caJidus&ficcusin  primo  vbi  Ifaacd^ 
Serapio  tpfum  in  fecundo  ponunt, & credendum  vi  fupra 
<p  fit  in  fine  primi  quafi  ad  principium  lecundi.  Romouef 
ab  eo  amarirtido  per  infiifionem  eius  in  aqtra  multortes  fl.' 
rfmtces  cmdeoiiuis.qyaqia  ctmtcfainterficit.  Et  eligamur  al. 
Iterficic  bi,&  pondcrolii  a fylu^res  fortiores  liint  in  opera  medi 
lupino  ' cinali.difficul(cr  digerutur,et  maxime  dulcorati,&  humo 
rdaqua.  rescrudosin venisgenaac.  Remouctur eorum nocumc 
tum  fi  dulcorati  cum  aceto,laie  Sc  ptpere  comedamur . 
lupinos  Iiem  dicit  Autc.c^aperiunt  oppilationes  hepatis,  & rple^ 
comede  nit  propne  qA  coquuntur  cum  aceto, mHic,nitha,&  ptpe 
di  mo"  rr.&  lubdit.Ht  qui  amantudmem  non  habet  (edat  naulea, 
OiM,  di(iumpicappetitum*Ec  cxhirina  eius  fitemplaflrutn  pue 
ris  patientibus  vermes, dlfell  expertum.  Item  lupinus  6e* 
coctus  & fuper  vulnere  pofitus  extrahit  afearides,  d.'  pota 
tuscum  aceto  & mellc  doloribus  mulierum  confierc. 
Demortf.  RMbricd.  XIX. 

MOR  VM  dulce  calidum  Sc  humidum  in  primo, 
acetofum  vero  adfligiditatem  3c  humidiratem  decliue,  f 
malum  ff  omacho  likrile  tn  eo  corrumpitur , prxcipue 

dulce  qn  tnucnii  floraachum  humoribus  plenum,  SC  cor« 
rupcio  eorum  eff  mala  <3c  muhum  nociua,  & qn  non  cor  > 
rumpitur  non  noctt.un  acetofum  flomacho  cholerico  no 
nocei,&  dulce  f minoris  Sc  deterioris  mitrimemi  5 ficus, 
Sc  magis  fanpuinem  definiens  SC  deterius  ftomacho.in  re 
liquis  verodirpofinbnibut  Autce.  dixit  ficui ailimilatur. 
Bt  dixit  Gal.  & quod  eSuenit  ex  comeiltone  ipTorum  cor 
port.efl  ijutrimt^iim  paucum  ficut  &cibo  melonum, nifl 
quia  mora  non  fum  ita  nociua  flomacho,  nec  ita  prouoeS 
tia  vonsiium  ficuc  melones.^  dixit  in  lib.de  chymis.Mo 
ra  qn  delcendunt  antei)  corrumpantur  non  infmim  nocu* 
menctimsniii  de ipfis nimium  fumatur.  EligStur  magna, 
Si  ntgn  ,&  oC$  fpectes  eorum  comedSurr  ante  cibum , flo 
■lacbo  extUcute  mundo  a lupcrfluitatc,&  ninc  Sciunt  ap' 


I.  Cap.  III. 

petere  abttm  &&ctunt  ipfum  lubnctmi , Si  extraliimr  cS 
velociter,&  omnino  de^nlusaiv  ex  flomacho  fit  vdo» 
oter.led  etus  defcenfus  ex  inteftims  efl  tardus,  vnde  Galev 
in  lib.de  ctbis.Mora  qn  comeduntur  ante  cibum  & inue« 
niunt  flomachum  purum,egi«diuntur  a flomacho  cito,ee 
propciare facium  exitum  aliorum cibonun,  fed  pofl  ciba 
ubitn flomacho funchumornfrigtdiaccclenintadcorrii  ' * 

ptionem,&  corruptio  eorum  efl  nociua  • Remouecur  aut  • 

eorum  nocumentum  fi  prius  $ comedamur  infundantur  4 

in  aqua , & lauentur . valet  in  a^cibut  gutiuru  lalcero  tti 
principi'o>&excrahiuirrcmporemeituuchryina,quiafo  _ , 
dicur  circa  radicem  mori,&fium  in  radice  fcifi^rcdl^di-'  • 
miicimr  fic  per  diem  Sc  nodcm.cnane  vero  inuenitur  fup  chry^ 
locum  IcilTum  lachryma  coagulata, quxadmtmfiratur  io 
dolore  dftium  rcfoluit  apaiaid^  iblutiuum  efl  vemrts.Oe 
fyluefln  Si  fi  non  verne  in  vfii  *cibanorum . commumter  • 
tn  df  de  eo  efl  (ri  , Si  fic.in  (»inapio  lecundi  vei  in  fine 
prf  mt  flypneum  magis  q dulce,«it  acetofum  domtiheu» 
ex  quo  etiam  domeflico  fic  diamoron  quo  viimur  in  gar 
ganfmatibusr 

De  pomit»  Ricbiica^  XX, 

POMORVM  nonaranCforO,qutadrhistnfra,al£> 
dulcia  Si  matura  aut  immatura, & alia  acrcola,  ala  flypd 
ca,alia  pontica.  De  luuaraemis  vIV  dierdum  q»  mala  Aine 
ad  frigidttactm  Si  humi ditaccm  declinaniu , tiiAanua, 
Achumorum crudorum  <& phlegmaticorum  generaiiua. 

Si  de  facili  putrefctbtla.tta  vt  facile  in  humores  putridos 
conuertanrur . Si  de  his  & fimiltbus  prxeipue  verificatur 
textus  Auic.prima  quarti.de  cura  puA  ots  fruiSus  nocet 
fcfariciiamt  cum  ebullitione, corruptione  fuain  floma^ 
cbo.  De  pomis  dulcibus  Sc  maturis  dicedum  ipfa  ad  pri 
mam  manfionem  pnmicalidiiatu  declinare,  licet  in  hu* 
mtditate  eam  altqualV  trSfmt,cuiu(modimeo  tudiao  funt 
tn  parttbus  noflris  poma  mufica  dacflylina,&  fortaflc  ca^ 
lamana.apiota  ft  meo  vtfu  hisaddenda  funt.Placuic  tam? 
quibufdam  vt  pro  pane  vr  femirc  Auic.  (p  talia  ad  eempe 
ramentum  in  caliditate  declinem , dl^ulia  abfoIucej.4?tulic  Poma 
Theodofius.  Eliganf  dulcia  & comedamur  abieifiis  cor  edendf 
ricibus,^.' meliora  fum  cmfla  non  codlis, &:  decoquantur  ntodub 
fiue  aflnitur  in  pafla,&  comedamur  cum  ^charo , aut  cQ 
f ucharo  ro.  Si  tunc  confomm  flomachuin  debilitatum. 

Si  prouocam  appetitum,  d:  confortant  cor,  &firr eorum 
odor,&  confortant  digeflionm3,&  leiificStanimum,  de« 
lent  ^'ncopim , Sc  maxime  qn  maflicantur  infiifa  in  aqua 
rofi.<%  eorum  fvrupus  conirit  fluxui  & cholericx.  Si  duU 
cta  qfi  iflo  modo  inueniut  humorem  groffum  qn<^  depo'' 
nunc  ipfum  cum  egeflione,*:  fi  efl  vacuus  retincl.  eorum 
digefiio  non  efl  multum  £acilis,led ex  abieiTrionc  cortieff» 

eorum  coiUione  fimul  cum  miflione  (uchari  fic  eorum 
digeilio^cilis,&vfiiseorumprxcipue  vernalium  indU' 

Cft  dolorem  Si  neruorura  malam  di/poficionem . 

Acetofa  vrro  flypcica&  pomica  adfrt.&hu.  dedtnSr, 

Si  in  ei's  ell  inflatioiec  fum  gmeraiiua  humorum  frfitegma' 
ticorum  Si  prpeipue  putrcfinbi  Ita,  A:  «neram  fe.propnc^ 
rate  fui  luimoris&fui  crudiiate.Conmiam  flotnachum, 
maxitne  flyptica,  Si  fi  acetofa  valet  cOcra  choleras  pgrt 
tudines,&  licet  de  his  dici  debuerat  tn  cap.  de  fratris,  co  uc 
non  multiplicemur  capitula  de  his  tm  lUmcor. 

Dcr^pd.  Rubricif.  XXI. 

RAPA  domellica,quia  de  fylueftrt  non  efl  ftrmo  in 
prpfemi  calida  ell  in  fine  pnmi.verfus  fecundum, & humi 
da  tn  eo.eligamur  dulciores  Si  minus  durp.efl  multum  nu 
tntiua.  A:  hoc  bene  fciuitc  ruflici,qui  animalia  fua  ex  rapif 
Cito  pinguelaciunc.ff  d mollem  & inflatam  generant  carn? 
propter  &i  ven(onraiem&  inflationem,  VndcGaLf.lib. 
aUmcniorum.Hc  rapa  per  aquam  elixacur,  non  minusalt^ 

qua 


l3e  rebus  nonnaturalfbu*; 


qua^emogoKartfm^Iantahmi  nbtrii.&iraac.Pluf  czte 
ru  hCTbu  nutrit, &<]uta  cftinBatiua&vnitoncatMin 
IU  dC  multum  prxb«  nutrimemum*  htnc  coitura  cxciut» 
leu  incnar,d^  (^rma  augraeniat , €(k  difficilis  digeilionia, 
& difficilius  digeritur  radix  foltja  «ut.  3C  quar  eu  nod  bc' 
pe  co<^  difficillime  digeritur, & generat  inflationi  A op  • 
p pilattonem invenit.  Recnouctur autem nocumentu «ut 

It  bit  in  aqua  elixetur,5:  ^catur  aqtia  A tertio  cum  pin  ^ 
guiflimu  carnibus  coquatur.d!^  fle  prxflabii  budabtle  A 
quafl  ccmpuaium  nuttimentum  lalietn  medium  inter  bo 
fsum  A malum,  A rapa  quidem  diumica  rft  tam  ex  parte 
» ndicis  5 ex  parte  foliorum.  V nde  Diof.Cima  «ut  elirata 

A comctbi  diuretica  cfl, eadem  quoqi  vinut  in  «ut  iemi' 
oc  exilht . Et  quidam  opinati  funt  vt  in  meditulio  fbliom 
ciutfltvmutdmiTCica  multum  fortis  quorum  opinioni 
vf  artemire  DioCEc  qn  f dttur  rapa  vna  mtcrius  A pomt 
in  cauatura  illa  cera  liquida  aim  oleo  ro.  A ponitur  fuper 
calidoi  cifKret,<Sdcalent  multum  confert  rciffiirit  vIcero' 
nt,qu.n  fiunta  frigore  tempore  hyeimlis.Similiter  (citlti' 
ris,qux  accidiit  puerit  paruit  ex  adufiione  vrinx,&  acuit 
vifiim  comeflio  «ut.Vt  dixit  Auen(oar.  ita  magnus  me' 
dfcut<&  Auer.  r.col.  Sciat  vlcimo  tp  efl  alia  fpeci>t,qux 
tnioor  ell  A vocatur  nauotli,Gue  nauon,efl  minont  nutri 
tDcmt  quam  rapa*  Sed  quxr«nttorabiliier  aliquis  qux 
melior  cxiiliMn  rapa  clixata,anaAata»  Protfeo  dicendu 
' VI  notat  Conctliacor.xx.problem.  problemate,  v.^  fleue 

corpora  bpfa  debent  regi  per  comrana  ita  cibaria  condi* 

. memis  oppoiitts,«&  edtranit  adlionibus  gubernari, vt  ca 

Itda  feigidisfeigida  calidit,dCcon(ifV  de  humiditefl  dic<* 
dem.  6x quo pat«q» cum rapxhumidxflnt, meliores 
erum  aflx  q clixx.Pro  iflo  vr  (hia  Auic.iertta  primitdere 
gimine  etut  quod  comeditur,  A btbittir.nam  qux  humi* 
da  funt  non  oportet  ampUua  humedlare:&  qux  flcca  non 
•mpliutexiccare,ctimlimileadditumrimtli  diftemperet 
&corrumpac.Hxc  tn  vlretiori  indagaaone  todigeret.fed 
fAt  oput  non  expoilulat  • 

Dceri.  Rii&ricd.  XXII. 

TRI  est  ficuteorrigif rottmdxlongxfadlumex 
t^imo,quod coqtiirur  cit carnibus^ aliqfi  flne  carmbus, 
A vocatura  quibufdam  ,vt  in  marchia  iriaa  qutbufdam 
VcrmecellM  quibufdam  oritt , A quibufdam  mtnotellx. 
Kam  ca.efl  A hu.«  humiditat  eius  fuperflua  cxiflK.eft  tar 
dedigclbonis  A defcenfionit  a flomacho  A maxime  a^'* 
tnum,icd  fermentatum  melius, cale  elixatur,  A codKim 
cura  oirm^it,&  abi«^  prHna  aqua . A tunc  cfl  plunmi 
itummenti,&  fl  comedatur  cum  penidrfs,auc^cha.  eon« 
. fert  pulmoni &pcdlori  propter  tuilimdl^rpurum&lemt 

ventrem  confH^cum . Remouetureiutnociimcmumfe 
eundum  plurimum  fl  pofl  ipfiim  bibatur  uinum  antiquu 
bonum, & fl  cum  eo  ponatur  oleum  amygdalarum  A pa 
fumptperis. 

Drioitf»  Riffiricd*  XXIIT« 

VVARVM  ALIA  acerba^alia  perfedle  matura, 
&duIciMiu  mufa.t.roedq  Ciportt . Acerba  fetgida  eft  A 
humida  tmclligcndo  perac«bam  illam  qux  non  efl  qua« 

I - ‘ fidulcit/ed  in  quaumeii  ^effic  digeftio  comploe,  quo  * 
mamagrcfta  to  qua  digefeionoproceffit  complere,  vt  efl 
agrefta , feti  agrelhim  efe  frigidior  valde , & forte  vf^  ad 
cettium  gradum, vt  voluit  ICuc  A flcca  in  fecundo  • Per« 
fedle  matura  calida  efe  in  primo,  df  humida  in  fecundo, 
uel  circa  licet  cortex  erus  fngt dut  fit,«  fle  quanto  dulcior 
unco  calidior  .Quidam  ramen  ponunt  dulcem  bene  matu 
; nm  cemperatam.Muuvtro  medio  modo  fe  habet. 

Sequendo  de  perfene  laacura,  de  qua  fenno  videutr,cft 


pnnapaliutdicendttm.tpeftgtdebetaTbaafifepaHbQtin  , ^ 

dulcedine  fub«1ttate&humiditate.d«ndc  rubea,  tertia  td  ^ 

gra.Et  melior  cx  ea  efl  qux  efl  fubiilium  corticum  A mo  * 

dicum  aquofe,  A qux  pofl  eius  cotleOttonem  fufpenla  fle  * 

tic  cribut,aui  quatuor  diebus, ita  ut  «ut  cortex  detumcfcic  • 

& efl  boni  nutrimemi  impinguat  corpus  ydCtpfura  con* 
foriat,&  affimilacur<iut  nutri  mentum,  nuirtmcmo  flcuu» 

A fl  flomachus  vacuus  fle  bene  dig«uur  A laudabilem 
ianguinem  Eacit.confen  peJeoriA;  pulmoni. 

Vua  vcrocum  depeflteaefla  vite,lj  comedatur  efl  infla 
ttua  y ventris  IbUittua , & fi  flomachum  inuenit  repl«um 
humoribus  conuertiiur  in  matos  humores,&  rugnum  h* 
cit , A fumum  noemum  plurimum  creat . A quando  vua 
non  digcntur,cius  nutnmemuro  crudum  efl,  A nutrimen 
tumvuxcumfua  difpollcionc  pluscfl  nutrimento  fucci 
«us.fed  fuccuseiusefl  velocioris  pcnctraiioms  A difeen«  ' \ 

flonis . A qux  habet  corticem  grofliim  vi  Ainc  apud  noa 
variationes  magis  difficile  digeritur  fl  cum  eorum  corcf^  | 

ce  comedatur.  Bc  vua  dulcis  nocet  hepati  A fpleni  oppilS 
do^‘c.  Prxtereafctcndumc^invuarepenuncurquacuor  vup  Gih 
fubflamix,conex,granum,carnofl(at,&‘aquofltas.  vndd  flatip.4.  , 
carnofltas  dtiTaquofiras  rumeiufJem  complexionis  «Cor* 
cex  vero  <5;  granum  vux  frigida  fune  A flccaa  viriuee  di- 
gcfliua  nonpatiuntur,&  expenemia  notat,  vteniin  come 
dumiir  extra  genimur  .St  lamen  ex  granis  «us  flai  ferina, 
granis afTumptis  flomachum  confortant, dl^cholericam 
flringunt  egrflionem.  Srdquxrcret  ratiorubiliieraliqf» 
an  ame  cibum.vel  pofl  cibum  aflumi  debear. 

Pro  iflo  dicendum  q»  viu  diAa  vt  fupra,  qux  fl«it  fu*> 
fpenfe  vt  fupra  debet  Aimiamecibum , eo  q>  flomachuna 
confortat  Ac,A  quia  longmqua  efl  ab  inflatione,  A furm 
fltare,&abaltfs  nocumentis.  Sed  vua  quxflatim  depofl« 
ca  efl  Sic»  deb«  pofl  cibum  comedi , quoniam  ante  ciba 
affiimpca  impedit  digeflioncm,^  nocet  flomaciio  eo  mo 
do  quo  infea  de  raphano . Poflrcmo  fcicndum  q>  vua  ab 
authortbutnoflns  plus  laudatur  exteris  frutfltbus  exet- 
pta  flcu.Ec  dixic  Auic.Omnis  vua  noc«  veflep,  qiionum 
caucndumefleam  concederein  difpofltionibusnus,  vc 
quidam  feciunc.EtDiorco.prxceptc  fuccum  vax  ac«bae 
ante  dies  caniculares  adfolem  poni  donec  infpiiretur  vc' 
met . A ex  iflo  fecere  clyflerem  m vulneribus  tmeflmorii 
A m fluxu  humorum  ex  vutua  diuturno. 

Sed  quia  paflub  efl  fpecies  vux  hinc  in  eodem  capitu* 

Io  de  eo  confequemer  agendum.  PafTula  triplex  repermir.  * 

Efl  enim  quxdam  carnofe  multorum  paruorumgrano' 
rum.Bfl  A alia  parua  non  ita  carnofa,  A magnorum  gr»- 
norum  in  comparatione  ad  carnem.  Efl  A alia  abfvp  gra  * 
nis  flue  anilis,  magna  carnofa  A multum  dulciscaltdp  efl 
A humidx  tn  primo  complexionis.Parua  autem  &muU 
torum  granorum  feu  magnorum  minus  calida  maion  fly 
pciataie  participans,  b^edia  vero  medio  modo  inter  hau 
Ec  hxc  fbrtafle  efl  ilta  quam  Rafis  temperatam  dixit. 

Eligatur  carnofa  roiunda  parup  dulcedinis.  A dixit  Ha 
hi  Mefue.  Bcbefchamclioresexeisfuntpinguesrubrtlia 
corticis  & parui  grani , efl  multum  raitriciua  A^conforrat 
flomachum, & magis  illa  qux  efl  minor , & magis  flypt# 
ca  plus  granisaburidans , ratione  quorum  illud  operatur. 

Et  multo  plusmicm  carnofa  non  carnofa  alrjs  paribua. 
confortat  etiam  hepar  non  oppilando  vtdadly  It.  Vnde 
Auicen.xvn.terin.de cura  fluxus  hepatia . Ec  lam  Uudatp 
fuerunt  paflx  pingues  in  hoc  capitulo,  ita  quidam  efli> 
mauerunc  qiiod  ipfp  fanant  fluxum  tociuum  diffiaVm.  Bt 
nos  experti  fumus  illud  fuit  res  non  longinqua  ab  eo  quod 
dixerunt . Et  ego  vidi  experientiam  in  llaprtfla  Cfalca^, 
quem  his  paflulit  curauit . Cerffiifonut  nofl«  confortant 
renet  A veGram . vnde  Auer.  quinto  cot.  PalTx  pro^une 
hepatiatotarubflamia,&coiuenuK  renibus  A vcGoaw 
& Auicen.Pafla  amica  efl  ftomachoAC  hepati.  Ec  fialen. 
in  dc  aliincncii  • Paflx  funt  melioret  flomacho  flrubiNi 
Pradica.S.  O 


Traftati»  II. 


E(  cft  notandum  pal^  aliquando  admtntlhancar  cS 
- j i 5*?****  aliquando  abteif^ia  granukVbi' cnim  quarrtt 

^ Inpticario  dc  nmnbn  c6fbrtatid  finit  in  dtfpoficionibuf 
wiira  i^omachi  & fiuvu  hepatia  debilirattone  rrnum  aur  vefinr, 

tunc  debet  cum  ^nttadmtniilnirf*  Vbi  veroquarrimut 
aequationem  humorum, & confortationem  virtutis  Sc  n5 
H)^icattonem  in  membro  ficitt  in  pafitontbuf  pulmdia, 
P^ons.vt  in  rufii  huiufmodi: debet  tunc  abfqi  granu^ 
Iit  adminifirari.  Nocumentum  ex  cis  efi  aduftio  (angui' 
itis>Gt  remonetur  fi  cum  eis  comedamur  citrulli  recentes. 
Et  vua  pafia  confert  doloribus  renum  & veficae»  3c  dolo* 
ribus  imefitnorum.vnde  IGiac.  Si  matos  in  fiomacho  in^ 
Oenrrit  hnmores  lemperat  demitigat  morfionem  praefor 
Ctm  fi  carno&  fit  de  conicis  tenuis.  Exiguorum  autem  of* 
fium  mundtficat  renes  de  veficam  Sc  vemrem  laxat. 
'Anllt  ^1^  notandum  <p  vbi  efi  oppilatio,  aut  in  hepare/aut 

•de5  qcf  Wnibus,aut  vefica  dec.dcbecadminffirariabteAisaril* 
lis,fiue  nucleis , Si  ille  qux  naturaliter  carem  nucleis  funt 
alijs  dulcibus  ftibttliores,  habitantes  in  orteme  diligut  eat 
plus  aliityde  mifeent  eas  cum  (ucharo  de*mtctbus  amygda 
lis  vel  auctbnrs . Nos  autem  paihilis  cum  amygdalis  vei « 
mur.fi  efi  nutrimftum  bonum  cum  quo  commircerur  ju 
charum. vt  in  Iplendidis  conuiurfs  adhuc  prxfiantius  • 

Vez**charo,Helfdcebaro,  Rwbncj.  XXliri, 

DISTINGVITVR  (ucharum  ratione  «catis 
de  ratione  praeparationis,ratione  cuius  exifiimo  iprum  in 
complexione  vartan. quoddam  efi  vnius  codlionis,aliud 


'Tap.  VII. 


i 


X)edbu  caiiSsinfectmdo^'dehisqMemn$^ 
abancrumHenhmtaromaticdf  atmsnt^ 
bricdfnnt.iS»  Cdp.  im. 
Dedni/b»  Rutrica*  l. 


Nifum  ab  Auice.auihontate  Gal.  ponitur  caltds 
copicxionis  in  recundo,ficc;  in  tercio.licec  Serap. 
ipfurn  ponat  cali  dum  in  tertio  & ficcum  in  co<U, 


proprer  quod  tenendum  cft  vtfupra  q>  fit  tale  inter  lecun^ 
dum  Sc  certium  uel  quafi.  vnde  Sc  Auer.  f.coL videtur  ad* 
hxrere  opintomSerap^ropter  acuitatem  (aponsd^. 

Eligatur  recens  habens grana  groHi  plena  et  penetrofe 
& quod  poratur  ex  infula  Cretenfi  altjs  olbuscfi  melius, 
licet  Aui.  Romana  videatur  plus  laudare  .*  C6(m  oppila 
ttoni  Iblenis^e  hepatisgfiatp  ex  humidicacibus,  carminat 
vcntoniat?,reda(  dolores,  ^ocat  vrinS,  SC  raenfirua.tnS 
dat  matricea  fluxu  humidicatn  albaru,  efi  mortuu  coitutf, 
apit  oppilattfies  rcno.deueficpct  macncts,efideaqua  eius 
d^odhoms  fiidorts  prouocatiua  maxime  cum  cauda  bi* 
fi  decoquat  in  vino  fortius  confortat  fiomachu  foi« 
gidum, maxime  in  quo  vemofieates  muluplicantur. 
I>eartemifi4U  Kubricd, 


II. 


INVENIO  eamapudDiofcdipudCermiTo^&^m  Artemi 
Simonemlauuenfcm.de^mAuic.fubvocabulobewnge  fia  idrt 

uf.de  licet  Auic.exponar  berengefif.  quod  efi  abrotamimt  qd  anf 
^ abrorano  fpcciatc  capitulum  fecerit  dicit  beren  arabas 


cofnpirxioncvanan.quoaaamcK  vniuscocctonfS,ailUQ  ^ ^ *-r—*^** araoas 

duanim, aliud  trium  co<!n’onum.  Zuchan  complexio  a ^ «artcmiliam.  ctDiorco.ppniteamcalidSdrfic*  berenge 

a-^tf  «a.  . ■ . cam  in  teniA.AlIfmi.V.rA  raAMtv  ■ /?i*  * 


dtuerfisdiucrCihabetur.  Vnde  quidam  vctacuimusde 
Baldach.fiue  Albucafis  ipfum  temperatum  pronumauir. 
quidam  ut  Auic.Habe  Mcfiie  die cacceri  ipfum  calidum  in 
primo.de  in  fine  humidum  in  medio  etuscfie  dixenjc.Ni5* 
luilli  calidum  in  fecundo  tum  ponere  non  dubttaucrum. 
Et  omnium  horum  opiniones  veras  efie  exifiimo.  Vnde 
picharum  nouum  antequam  ad  folidiiacem  aliquam  edu* 
catur  remanens.Cfub  forma  pulueris,quod  appellatur  (u* 
charum  rubeum, efi  calidx  complcxiuts  vfqt  ad  lecundu. 
Zucharum  vero  nouum  ad  foliditatem  reducum  pvni 
decoctionem  calidx  complexionis  exifiit  in  fine  pnmi. 
Redu^m  veroad  folidiraiem , per  duas  caltcfii  in  medio 
pnmi.ReducTcum  vero  per  tertiam,  & appellatur  (ucharij 
trium  cotfiionum  temperatx  complexionis  exifiit,de  tale 
efi  (ucharum  taber^  Et  hanc  (cniemtam  vifus  efi  velle 
Autc.s.can  proprio  cap.de  ^charo.dum  dixit (ucharum 
caber^ct  frigidfus.i.minus  calidurn.cum  ^charum  vtiter 
calidum  ponat . per  coifiioncs  icam  paries  fubiiles  ignex 
cuchari  confomuniur.  Sc  quanto  plus  coquitur  camo  d.'c. 
&idco  per  ennam  decocfiionem  ad  temperiem  reduci  vF. 
Deanciquo  dicendum  cp  fine  dubio  quanto  magis  ami* 
quaturiSto  magis  exiccatur.ita  vi  ficcum  dici  debeat  co.* 
para tionenoui*vtAuic.&Serapio.De  eius  vero  calidita* 

ce  fimiliter  dicendum  rp  variatur  licet  non  multum  a ca  * 
fiditate  noneligaiur  album  clarum  trium  codlioiium  vt 
efi  iab«r^,quod  fic  nominatur  au  t a foco,  aut  quia  in  Io  * 
co  nli  fic  trina  deco^ione  dccoquimr.C^ert  fiomacho, 

I n quo  non  generatur  cholera  propter  focilicatcm  conuer* 
fionis  eius  in  choleram.  Abficrgic  fiomachum  Sc  mundi* 
ficat  eum  a phlcgmatc,&  proprie  amiquum.&  nutrimen* 
tum  eius  naius  efi  nummFf  o mellis.efi  lenificatiuum,  ve 
eris  abfiafiuum.buaciuum,  lenii  pedlus  &afperiatcei'u« 
remouec . Confert  doloribus  vcUcx,&'  renum,abfiergi( 
ebfcuritatrro  vifiis  • &efi  oppilanuum  aperitiuum. 

Nocumentum  autem  eius  efi  q>  finm  facit  minorem  tfi 


cam  in  temo.AuicCTi.vero  ponit  ^idam  & humidam  in  fi/. 
primo.Ccrmtfo.calidam  SC  ficcam  in  ficundo.quod  ere* 
do  vrnus.AppoAii.n.eam  hic  cum  fit  herba, qux  dicatur  Artent 

aliarum  herbarum  maier.  Et  multi  eam  mairicanamvo*  fia  ala* 

cant.prxcipue  dng, quibus  ipfi  efi  thdaurus.  & ex  qua  c9  ru  herhe 
ca(eo,ouis  Ac.facium  tortellos  tjje  fefiiuincis  finefix  Ma  rumata 
rix.  V nde  SC  qupdam  dnx  eam  herbam  Cuiifra  Marip  vo 
cane.  Eligamur  folia  eius  viridia  magtsg  ficca.Bfi  aperi 
tiua,rubiiliartua , conuenii  in  via  cibi  dn^us  pingurbus, 

Sc  non  madlemis.fed  in  va  medicinx  conuemt  omnibus 
mulieribus,qux  a matrice  vexamur  vt  dnx,  efi  fiocnachi 
confortaciua,&  prxeordu  fanat,vakt  contra  fieriliratem 

exhumidiiateproucniemem.namfiexficcnateobefi^  f» 

nis.fid  hoc  comprxhcndi  poteft  ex  complexione  eius  mu 
lieris  fi  fit  pinguis,aut  macilenta.  Item  accipiatur  puluis 
artemifix  j)tfionx,micis  mufcarp  ana  Sc  confictatur  cum 
mcUe  aut  fy ru.fimplici  SC  detur  in  umo albo  foro  dl  mane 
cum  dccoc.artemifix.  Itemacctptac  patiens  fornum  colo 
phomx  fuper  carbones  pofitx  deinde  calefiat  ancmtfia  fii 
per  tefiU.  Sc  calefodca  ponatur  liiper  lapidem  molarem  Sc 
dcfiipcr  fideac  infirma  probatum  cfi,frangt’t  Iapidem  in  re 
mbus;&  prouocat  menfirua  fidendo  in  cius  dccoifiione* 


Vecdppdrts» 


Kkbricd* 


in. 


CAPPARES  CALIDI  fum SC ficci in fiendo 
^m  Auic.licct  aliqui  vt  Diofeo.  tiaxerunc  eos  ad  tertium. 
Confirmat  autem  opimokta  Auic.Ifaac  dicens.  Hoc  ce* 
fiacur  eorum  amaritudo  Sc  acumen  . Eligantur  Ale  * 
xandrini.  Suminoifiuf,&mundificatiui  fiomachiafij* 
perfluis  humoribus , SC  maxime  phlegmaticis  grolla»ape 
rinui  opptlauooum  hepatis  Sc  fpletus , Sc  rtmoucm  fple-* 
ntsdumiero.&vt<faxtcGalen.conferumfpleaiphtsom*  Sple  fu* 
ni  alia  re , fiue  medicina  , qux  pomtur  exterius  incmpla*  pramo* 
firit.  &etiam  quando  intenus  afiiimuurcum  aceto  Sc  da  tuu3 
meile  pofiquamdeficcatur&  teritur.  Sunt  mali  mun'.*  eia. 


2 mei  Sc  in  choleram  conuertitur.  Remouetur  fi  comedaf  menti . nam  £tnguinem  melancolichum  mulnpifcam , Sc 


cum  granatis  mufis . Sc  fi  decoquatur,  tta  vt  ab  eo  fpuma 
remoueatur.  Soluit  vemrem  quod  rfi  fub  forma  pulucris 
proprie  vt^chanun  rubcum.£c  ipfum  cum  oleoamyg* 
daUoo  cooIctc  colicpi 


humores  cholericos  generant.  iCappa* 

Rcmoucc  eorum  nocumemn  fi  {Htus  cum  aqua  tepsdar  tra  efut, 
Sc  Cilea  forde  mundemur, deinde exicertur  et  condiant  efi  ut  ppatF 
acctoccolco*ConilKiieruiK(iboc«opparar^mudifi*  nir» 


B E 


D e iT&us  non  naturalibus.  . 


Corcan 
dra  no' 

^oni5 

fitiam» 


Dcmiu5 

dolorc3 

ftduxta 


orI inaqua  fenignti  p&nantur^detfide  extrahamur  ime* 
grirtieui de  praeparentur  cura  oleo  Sc  aceto . hoc.n.  modo 
prapararirfui  fum  dete^abiltores.  ird  non  funi  tta  faciles 
digcAa  flomacho  <S:alntmembns  ica  conucnirntes.  Ipfl 
igtiur  praeparati  vc  prtui  fum  appetitus  prouocatmf  & ta 
acaiiut  vencrte.  Sc  qui  limem  acetum  comedam  cum  vino 
fiibcilialbo&bono;iut  cum  aceto  pafluiato  <p(tcfir.i|i. 
paltilarum  efetftarum  vt  fupra.^.tq.acea  Jib.j.  bulltani 
vf^^adconfumpabnem  leitix  pants.  Quidam  deledrai^ 
eos  comedere  cum  carmbus.red  tales  eos  (ic  comedant  c9 
corandro  > quoniam  coriandrum  vt  ponum  authores  rt* 
mouctomne  nocumemum  capparorum*  miirimen" 
tum  eorum  hoc  modoeft  phisQ  munmrmum  ipforum 
primo  modo  pitparacomm.Sunt  larneii  in  via  rnedtcin^ 
vtiiioret  q tn  via  cibi|&  capparus  non  ablutus  quSdo  <;o 
sneditur  laxat  ventremdicec  etiam  ablutus  expellit  phleg* 
ma  groilum  per  fixeilum.red  debilius  & fumitur  de  radi  - 
ce  eius  in  pocu>5.tj*omni  die  vApad  tres  diesrefoluic  durt 
tcem  rptcnis»dCextenuat  ipium  > prouocat  vrinam  &edu^ 
cic  aegritudines  (anguinolemasEt  dixit  Dioico.Si  ille  qui 
habet  dolorem  in  dhe  momorderit  radicem  eius  cum  dc 
te  dol^  Icdatur  dolor^imiltter  coUucio  oris fac^a  ex  de* 
codbonc  cappari  inactto.&qn  terutur folia  3C  radix  etus 
S£  fit  tnde  empiaflnim  (upcr  fcrophulas.  Sc  a^ta  dura  re  < 
lbluitea«Bcdixic(Serap*Eii^quidem  refolui  duritiem  fero 
phubrumabqr^  I paucis  dirbuxeura  foltj*  cappan  fol.  Be 
nota  dtcnim  Hab^  mefiay.  Illi  qui  condiuntur  cum  lale 
iacium  opetarionem  fupra . mfi  quia  fiim  mali  ftomachi 
malina  m pauca.  Et  Ii  condiantur  cum  aceto  prouoeSt  ap 
petttum^ni acetum  prohtbeinoctmwmumeorumalio-' 
macho.  Conexradiciscapparismafticanjsextrahic,& 
purgat  huidiraies  phlegmaticas  a capue.Et  vt  dixit  Auic. 
cotum  vius  interficit  vcitiKi  in  v^emre. 

Deddffylu.  Rithricrf,  IIIT. 

DACTYLIS  ponuntur  calidi  &humidi  in.  i.gra  - 
du.  Cermiro.tn  tpfos  calidos  in  primo  SC  liccos  in  eodem 
pronumiauit.Ec  diucrnfican  dicuntur  l>m  diuerliiaiem  re 
gionum  in  quibus  nafeumur . Nam  eorum  aliqui  in  rcgib 
tK  naicuntur  calida,  SC  hi  fum  exteris  dulciores,  AT  magis 
Vilcoli,A;  in  caliditatcfortaflis  altiores.  AIi|  in  regiae fta« 
Ccumur  rrigtda.A:  hi  fum  mmus  calidi  crudt,potict,A:  fic' 
ci  relpetTcu  primorum . Nonnulli  in  regione  harum  me- 
dia naTcuntur A’rales  licet  in  perfera  maturitate  cxiTtam, 
in  cis  uinca  eli  liccitas>vc  maturitate  feruari  nequcant.abu 
danemquadam  humidiate  Tuperflua , qua  corpora  replet 
snutcM , crudis  humoribus . Eligamur  minores  minus 
dulces  de  regione  media  SC  perficiTta  maturi.  fi  queratur 
eorum  maior  caliditas  & ficcitas.eliganmr  antiqui . nouf 
verovbiecontra»  Dtfiicifis  Hint  digefiionis,&nguinis 
grofii  geoentiui.ficubus  tn  ficcis  fune  digtflibilioixt.  6£ 
vfiis  eorum  hepacis&  fplenis  grofiiticm  dC  conilipatione 
Cue  oppilationem  facic.Nocent  gingiuis,demibus,gurto  - 
ri,&  vod.d^frequctcr  dolorem  in  ore  fiomachiadducoc* 
&.  ^ Serapionem  facile  in  choleram  conuertumur,pp  q» 
ipalt  fum  (lomachis  calidisa  complexionibus  calidts.Iti' 
■qnr  habentts  oppilationem  pulmonis  dC  nocumhum  in 
co,maxime  fi  cum  pineis  mundatis  comedamur. A:  boc  p 
quartam  uirtutem  vc  fupra  in  primo  tradbcu.Et  fimiliter 
his  qui  non  fum  calidx  complcxionis,fed  tn  fortis  uuiutis 
qui  quxrunc  impmgiari.Er  dixit  de  eis  Auic.iertia  orimi 
de  regimine  cius  quod  comedil  SC  bibitur.c;^  daiTcyf  i fune 
s'n  numero  budluum  magis  fimilium  nutrimento  nro , 3C 
^ipaem  locis  Twtbusnafcui^»  Remouec  pars  maxima 
nocumenti  eoru  u cum  papauerc  comedanc.A:  amygdale 
(c  fn  hoc  propricta  te  habere  videmur.  OHa  eoro  tma  polt 
nqrrupervmhitico  puerorum  fintmm  eorum  fluxum» 
Aupfii  allaca  valent  multum  in  egremone  &emtn&ta  ocu 
Iit  vt  Au^. « i«tcrtij  <k  cun  cx^  oculorum » 


t>eetpddJiMwddt 


Ri(5r»ed«  y» 


ENVLAB  duplexmaneriesrepentur.hortulana.il 
domefiica.qua  fxpe  vitmur.A:  alia  quz  campana.dr  & t ■ 
refpedhf  alterius  iylucfirit,At  tn mcdicinafortioriiefli«- 
cactx.&  habet  folia  magna  fuper  terram  expanla.Pomiur 
ab  Auic.przcipur,A^ab  abis  doAoribus  cabtb  A:ficca  f : 
lecundo  gradu.Cermironus  tfl  poftite  eam  cabdi  in  temo»- 
Sc  humidam  in  pnmo.&  forte  boc  dixic  pp  illud  quod  dr 
xic  Otolc.autboritate  th  aliorum  qui  eam  (in(.de  fceni  vo  ■ 
cam.Aut  locutui  cfi  dc  (y !ucflri,q  abfqi  dubio  calidior  ?•> 
dixit  m Auic.cp  habet  humiditacem  fiipetfiuam.Acifi  non 
calant  corpus  fiacim  cum  ei  occurm.  Eligatur  honuU' 

Ita  precipue  radu  eiits,qiua  ipiaefl  q efi  nobibs  cibus»  r 
&meborefi  parua  altjspanbus  magna.&  fit  boni  odoris- 
d^exiccata  melior  eil.hutmda . tfi.ii.  ped^otabs&in  hoc 
rnuiuim  ab  auchortbus  nofins  laudatur.  Et  ronfiilunt  vt* 
cum  ele^uarns  mundificamibus  pcdlus  c6mifceatur.tp& 
numcum  meile deglucna  maxime  iuuatad  excreando  hu 
midttates  pedlors»  grofias vifcolas.A^  pofuu  eam  Aui. 
cordtaP.^  dixit  Humaim  ex  verbo  Hippo.  Enula  aufert 
iram  SC  trifihtam,A^  foruficac  os  fiomachi.Et  dixu  DioC 
qh  radix  etus  coromtfcenir  cum  rcb.  efi  bona  fiomacho»  * 
nefeio  an  a propnetaie » an  quta  in  fe  fit  dtffidlis  dignis, 
quod  magis  credo efi  mihi  mimica, cjuta.Ceam  male  dige 
rcre  valeo,  vh  magna  partem  groflam  terrefirf  in  ea  inue«' 
nio.factcrodam.verumexteriu8  embrochara  capiti curac- 
Itemicranum.Hit  cx  enula  vinum.  Vt  accipiatur  radicum ' Vina 
enulxfafcictilum  vnum  & minutim  incidamur,  & pona( 
tndoliomufit,tcav(totumadifiuiccbulha<.  &:pofitrcs 
rhenfes  fit  vfus  vini  mirabiliter  mundtficatpei^us,  etiam  ^ 
pulmonem.A^efiftncemiaHippo.qaara  maxime  cAmen« 
dat  Gal.  Auic.&ali).Succus  eius  cum  meile  bibicus  inter* 
ficit  uermes.Hoc  expertum  eli.Et  cum  folia  eius  coquunt 
cum  vmo  & ^ipue  codlo.Af  fit  ex  eis  inde  empTm.maxt « 
me  confert  doloribus  fctp.OecampQnaeft  ver^  talis. 

Enula  campana, reddit  pnccordia  lana. 

Ei  conuententior  modus  pre parationis  etus  efi  vt  est* 
llimo  vc  prius  fiib  cineribus  afinur.detnde  ponatur  in  aq  - 
feruemi  ad  ignem  Af  ilet  per  certum  fpanum  vt  bn  mundt 
ficetur.deinde  expnmaiur  fortiter  vt  recedar  abea  humi* 
dicas  illa  fupevflua  qup  corpori  nocet  vt  fupra . deinde  hh 
pifietur,&ea  vtarur  vr  lfl>«.aur  cum  ouo,auc  ca(d>,aur  in 
anocrea  ATc.Efi  eius  vfus  edis , SC  dl  etus  vflts  vt  ilis  val  * 
de  dnabut.qux  in  menfiruis  fuis  non  debite  purgamur . 

Sohht  etiam  ventrem  A:  vrinam  prouocat. 

Veerucd,  R«Wc4.  Vl, 

ER  VGA  domefticaA:hortuIana,dequaadpnsca- 
lida  in  pnma,&  ficca.in  primo  cft  ficca,  & tpla  humida  S 
humidain  primo.  Eligatur hortubna.  Et  co^caeftaperi 
ima, A:  facit  abundare  tac.A:  eft  faciens  digerere  cibum.ee 
qfi  de  ea  coAa  multum  comeditur  Icitat  libidinem.  Bt  dc 

proprietateeiuseftfacereereAionemvirgf.fedfohcome 

fta facit  dolorem  capitis,Arprxcipue  hemicraniam  oemo 
fitaiem  A:  inflationem  heit^  ideo  Gal.  de  diffirrftijsfeb. 
eam  ponit  in  numero  malorum  ciborum.  Remoueiur  au 
tem  cius  nocumentum  fi  cum  UAuca,aiftendiuia,portub 
ca,auc  fcariob  comedarur,A:  aceto.vnde  melior  eft  co  Ia  * • 
Aucis.Hxcherba  comefta  &bibris.fiicco»  erucx  recentis 
qn  mifcctur  ciimfelle  bouino  cicatrices  vlcerisex  ea  lini- 
tas delet.Et  fcmen  eius  cum  vino  imum  maxime  v^alet  in 
actibus  peftiferis.«5^  fornus  eft  fylueArie  femen,  quare  in 
cmpbftris  ponendum.conuentt  frigidis  natura . & fangui 
net  A cholenci  a b ea  A:  vfu  eius  fir  a bft  inea  m .bltem  eam 
fotam  comedendo.Inueniiur  inter  DioHAf  Hippo.conten 
i fo.de  eruca  fcu  curwca.dixit  Diof.  cara  vrinam  prouoca  - 
re.quodHippo.ab(blute  negauit.  cuius  ftntentiam  plun* 
mi  medicorum  focuti  funt. 

Ptaaia*S.  D q 


i 


/ 


Traftatus  II. 


Cap.  iiii: 


D*f<«UCMlo. 


vn» 


iff-'  I ' /"  . ^ ‘ FOENIC  VL  VS  domrthfimcalidoirtla:  ncfu» 

Oi  M in  (rcundo.&  I6ac  dixit  ipTum  calidum  in  medio  feaindi 

(ff^  fffjSc  ficcum  in  medio  pnmi.S  y Iueih’is. vr  ponit  Autc.eil  di 

tf  fi<r^  hi  gnu«  tertio  gndu.&aiirhontate  Gal.  dixtt  Serap.  eum  in 
Trd*  i*f(\  * ttrao  gradu  collocari  debere.  Eligatur  hortulanut  & do 

oicfticiit  ptenut  A^potaderoius.E(i  tardae  digcftionia.& 
0U«  nutrimentum  eil  malum . fed  tamen  curo  datur  cum 
[ aqua  ^'gida  confert  naufirae  S£  inflanoni  llomachi.  Aperit 

c^pilationet  hxpatie>renum  & veiicx.bpidem  (ningii  et 
proprie  rylueihic.vrinamdt^mendrua  prouocac.6:  humi 
> diis  hortulanua  comeihu  facit  abudare  bc  & acuit  viium 

(la  omnem  modum  admimAraaonpeiua.Vnde  Auic.au « 
choriiare  E>emocrin  diuc  venenoii  vermet  paCcunt  (e« 
t menfotniculf  recerKu.ut  eorum  viiusconfonetur.&  uipe 

\ tfSc  lerpentet , qui  (becrunt  in  cauernucum  egredmmur 

!•  per  hyemem fricant oculof  Tuos  roper  iptiim  vt  confor* 
I " teruur&fllumincTKur  eorum  oculi.  EtideofMiiaruntaU' 

lum  cur  vfum  maxime  conuenire  in  reparatione  ocu» 

t drit  ^ lorumrend.Vtancureo&radicefuadominp  quaramen' 

I ' ftnusQiit  non  debite  purgancur.vnde  radix  erus  fiippolita 

ocur.  meniirua  educit.ii  tamen  in  parua  quaixicate  vtaiur  cum 
^ alqa  bonis  cibis  non  videtur  bcere  nocumentum  led  iuua 

' mentum.  Pol^remo  habendum  efl  quod  didt  Circa  in» 

ilansexperimeium  optimum  3c  certum  ad  oculorum  pru 
, ntum.  ConHciatur  modicum  aloes  optimi  in  liiccofani' 

^ culi  Sc  ponatur  in  vale  xneo  ad  folem  per.xx.dies.  deinde 

I ’ inoculo  ponatur  ad  modum  coUynj» 

■ ^ IkphifHdSyftitepipachiis,  KtM*  VIIT, 

I . P H I S 711 C I calidi  Sc  ficci  funi  in  fecundo*,  licet  in 

[ os  Ht  humidnas  plurima.^  dicit  Auic.  Dicitur  fum  ue 

, bememiortscaliditacis^  mix  (5k  amygdala . &hui  opinio 

Afchigems,eos  tamen  humidos abfoluie  protulit  .Circa 
tn/lans,cui  non  tantum  fidei  adhibeo  quantum  lbac.Ni3« 
nulli  cos  temperatos  vdquafi  temperatos  ellc  dixerunt, 
f . Eli^ttfnoui,plent,bonilaporisdixii  Diofcor.q^funt 

ftomachi  maxime  niuatiut.d^Gale.  ilUid  noluit  affirmare 
df  dixit  eos  nec  iuuatncncum»  nec  nocumentum  facere  flo 
8aacho.Dixt't  tamen  fi  atlemur  flomacho  luuamenium  p-» 
ftant.A  quibusabflincane  calidam  habentes«compIexiO' 

[ ficm.Et  dixtt  Auic.  prohibent  naufeatn  fubuerfionem 

ftomachi,&oseius  confoitant.  bonum  comedentibus  p> 

^ flant  nutrimencumUiabem  m in  fealiquid  amaritudinis  er 

ponticicatu.vndefumeeiam  hepatis  conforcaciui , pcdhis 
Sc  pulmonem  mundificant.Bi  oleum  confetflum  ex  eis  trt 
* tisaddito  putuere  nucis  indicp:&  fumptum  in  modica  qti 

meile  fufiicienns  quantitatis  opcf me  coitum  con* 
fortanc. 

: r>e  meile.  Ktibricd.  IX. 

^ *P“”> compItMonu  «iftitin 

» «““yoo-  EligaiuriJquodcftvtrxdulcrtdinitdccliiMni 

, td  aliquaUmacrtdiiKm  & rubctuion . & tft  vt  palea  m 

j . ^®*°^*^“®l*w*ieftCjbuleAvifcofumn«^iuin*sliqui- 

nfermn  cbn/rimum&a  viti  penniabik  laporu  aliquan 
. nKuminuAdclcdlabi1il£muminguftu.&cum  diftil. 

latur  connmelira  deTcEdu  line  fiii  reparaiione . Nam  fi  no 
fit  contin(nim,aui  efi  gtofliu.g  oportei.aui  fubtelim,  aui 
diflimik  per  parua.i'.  q>  quzdam  partea  apum  grofik  & 
qndam  rubiika . Mtl  auiem  quod  eft  grofiuu  q oporicc 
eft  propeer  nimiz  cerae  mubiiudinem.Quod  auiem  fiibei 
lutt  eft  jS  oportet, efl  propter  lardiiatcmuiui  propter  indi- 
i gftwnem,i*ooporce(  VI  fit  meet  haec  mediocre,  vid<' 

' dWefl.EtdixitDiof.Signunbomtaib  aus^odorbo<' 

mis,bpor  dulcisgcolor  fubrubcus.  Et  quSdo  mifens  in  eo 
dignumai£r(rcc  digiio,&  venit  cum  co.  £t  rccipti  d^er 

V *■  -i  • . i . 


toreminbomtace  difimfitia  ex  parte  cempotts  mittimcu 
ci  apum  & prxparaci6is.  Ex  parte  tefflporis>  quia  nacliua 
efe  vetnile.arfliuum  uero  melius  efl.aummnale&hycnM 
le  omnibus  deterius.  Ex  parte  nutrimenti  apum»  qina  fa« 
iflum  ab  aptbuf  parcentibus  bonos  fiores^vc  dl  Aosamy 
giblfcxtensiemperattutcxtllii.  Exhyflbpo»verocab' 
coctho,  abfimhio:heupatoriodlf  liuiurmodf  herbis  calidia 
aromaticis  calidius  efl,d^  argritudimbus  higtdts»  vt  €epi 
lepfia,paralyns&c.magrsefl  conuentens.  Fit  etiam  md 
apum  fykieflrc  ex  floribus  caftaneamm.dt^  idem  eft  luba«  ^ 
marum  non  tta  bonum  (altem  in  cibis  c5dicndis.  Expee 
prarparaiionts,quia  quoddam  eft  co^m,quoddain  cru  • 
dum,&  crudum  vemofitarem»  Sc  inflationem  generat,  SC 
pedlorit  arperiearem  augroemat  propeer  fut  acum?  a nant 
ra  apum  acqutficum.  Codrum  vero  &cum  aqua » 3c  fine 
aqua  ab  his  nocumentis  reroounur.  ideo  vt  praeftStiuseU 
gacur,d;  eft  can^  aurum,cdaiendandum  memonf  vt  feoa 
per  rpuma  rcmoueanjr,quta  ip(a  ndabiedra inflat  Sc  bere 
tuftim . Sc  ftc  habetur  remorm  nocumentorum  eius.  Eft 
abfterfiuum>apenciuum, corpus  mundat  dic purgat,&  ex» 
pellit  humiditateta  prohindo  corporis,  dd  prohibet  putre 
fadtionem,5f  corrupuonem  camis,  SC  lintmcrum  nus  in  * 


terfierr  pediculos,dd  I?diDes,abftergi't  renebrofitamn  ocu 
lorum  fi  fit  exeo  collyriui  . . 


.mw  vw*ijriium  per.xx.dte».  aqua  eius  bde 

appetere  cibum  Sc  confonac  ftomachum.  Hi  vakt  m par^ 
fiSibw  pedoris, ita  vt  fit  vehiculum  alarum  pectonlia,  mei  ? ue 
frigidis&humidisnauira  maxime  conuenuprxcipue  in  hicuJu} 
fenioribu8,cito  in  languinem  in  eis  conuerticur . & ftroilV'  aliaruii 
xgmudmibus  frigidis  Sc  hu.vt  poraly  fi  <Sdc.calidit  cholr  media 
ricis  maxime  comienienf.Ec  dixit  Circa  inftarat.  mei  al  nara  |(x 
bum  debet  uti  in  xgritudinibus  ftigidis.&ibrubcum  inc»  docaUI 
Ifdis.  Et  Iciendum  q»  codum  non  mouet  v?crem.  immo* 
qnt^  ftnngit  phlegmaticosddeft  plunmi  nutrimenti , ti5> 
codum  aurem  ecotra.  Poftrerao  habeatur  hoc  iocofiim  Capille 
de  mrlleet  verumq>aqua  eius  bda  adalembicuro  et  qcer  ta  funii 
alembicata  dummodo  fuerit  mei  pnmo  codum  bcit  ca?  auxi^ 
pillot  pulchemmos , SC  interficit  lendmes  (Scpediculoe.  ' 
Respuens  optima  & domioabus  placidiftima* 

De  mcnrbit  Kubricd»  X, 


MENTHA  catidx  Sc  ficcp  complexionbcxiftit  in 
fecundo  Sc  in  fine,  vt  etiam  voluit  Habe  mefuay.  licet  ad 
ternam  traxerit,  ddlicctficca  fit  tamen  ioeaeft  Aiperflu^ 
bomi^itas.&tamopluf  qianroinioco  humidion  nafei^ 
tur.  Sum  eius  plures  fpecies.  fed  inter  alias  eliganir  hortu 
lanaquxmvifum  noftrum  Crpe  venit.  Eftftomachf 
conforTatrua,&'iprum  calebat,  df  (edat  naufram  ,&nu'’ 
xime  phlegmatica  Sc  fingultum,  SC  digerere  fadt . prohi^ ' 
bet  vomicum  phlegmaticum  SC  bnguineum.  Vnde  deea' 
didtur.Nunq^mfutt  lenta,ftomacho  fuccurreremSiha 
Bt  dixit  Serapio  ip6  curo  alcis  comefta  eft  bona  ftonu  • 
cho,prouocac appetitum  proftneum  propter  fuamodo« 
rabtlitacrm,df  aufert  bftidium.df  prohibet  coagulationi' 
ladis.vndecaaplafmabdumexea  fuper  tumorem  nu' 
millarum  excoaguUrioneladis  genitum  fhum  diffol-« 
uit  iprum*,  Sc  prohibet  coagulationcct  cafeationem  ladia 
tn  ftomacho  fi  cum  Ude  ipfo  comeditur,  SC  centum  ind- 
tat  maximehottubiu.vnde  fecundo  problemace.propter 
hocproliibetur  ne  mentha  comedatur,  aut  femen  in  bello,  m 
qub  propeer  vfiim  coiruscorpora  redduntur  fngidiora, 
autminusanimofa.  Vliimo pro  habemibus maximam 
quamitatem  cafdhabeaiur.qi  fi  calcus  liniatur  fiicco  men  ** 
ihc  a puctebdiotie  praeferuatur. 

Denitcc.  IUbnC4.  Xl, 


ET  LICET  denuce.s.ponanf  fpls,Fmochadpnt ' 
I tm  de  ouce,q  in  vfu  vemt.&e  nota.Cuiu*  c6pTo  eft  caK 
da  ad  ccnm&ftcca  in  primo,  qcf  maxime  credo  veru  de 
Donreccti.RcccfUia  vcrocdplexib  vtipfecxiftioio  eft  ad 


'I 
. t 


B7m  m •TM  9>Tl-S-l>  frlrw 


,fcSJfc_  fer-g. 


De  rebus  non  nann^ibu^ 


k • 
I 


ilK<lcdl 

modu9t 


SftnaiUl 

nucofl' 

fore* 


ctpcUo* 

loilOKU 


|hcn  fteumfutU . In  ipfii  eft  horatditat  grofla»  qtne  de* 
l^curcumaticiqiamr.  Ebgartirnuma&receni  inunda ^ 
ti  a cortiabuc  fuit,  8c  quz  velocrtfr  enuclea  rur.rft.n.  flo 
H^cho  mirHi>|noa'ua.  & eft  duiaor  i & guHuf  deledbibi' 
UoT  • Bt  nux  i^dem  cum  meile  nutnn  & prarparan  cd6nt 
ftooaacho  &^do<S^renil)U(fngfdtt&foluir,d^  H cu  ficu 
comedatur  laudabilem  generat  languineili,ftuporrm 
eiencium  remouet.  Nucea  fumgrauitdigeftiontt*nociuf 
ftomacho, gener  St  cholenm , & ideo  incomiememct  fiim 
ftonucho  calido.nocft  pe<?lon,dlCtufDennbut«pmaximc 
indumiK  dolorem  captctt,grauat  lingnam,ec  facium  in  ea 
pullulas^  in  ore , remouetur  aot  hoc  nocum?rum  fi  cum 
fide  aut  amygdalis,  aut  femine  papaiierit  albi  comedStur. 
Remouetur  aut  earum  nocumentum  fi  priut  miindarx  po 
namur  in  at]ua  calida  |}nofom  vt  recipiam  humidtucet 
i<|uf  Si  fiam  vt  viridet,  vi)  Si  oleaginitat  earum  remourl 
Ocui  de  pineis  dicetur.  Dixit  tf)  Aucr.  r.col.cp  tpe  magni 
frigoris.non  funt  oociuar.dl^vfutearumuItut  inducit  ver 
fnea  paruot  qui  in  retflo  nalcumur  imef^ino.Bc  dixit  Aui. 
c.  propno  comefta  cura  finibus  Si  rutha  efl  medicam^ 
6(buiVenenit.Vn&modcmiqufdamhocabo  Vnintur 
tpepeftis.et  iprumpmaxiroe  c6mendant.Et  Ifidorut  lib. 
i7.de  nuce  dixit  ad  propofinim.q»  iStam  vim  h5:  vt  fi  po 
natur  cum  (rigidis  SC  alift  venen  * fis  quicqmd  in  eis  viclf 
cum  cft  e^ndit  rapit  Si  exttnguit.Bt  polTet  e/fe  rerum  di  * 
diarum  proponio  hoc  mo.  ip.  ruthp  folia,  so.  cancartt  nu. 
if.micera.).quz  Si  fi  comedatur  an  medicinam  moniferS 
eft  thenaca  optima  contra  ipfam.  Ei  efl  res  valde  vtilis  p 
Snit^Si  pro  hts  qui  timent  tntnxican.  ConfilV  valebit, fi 
cotra  af&mptu  toxica  fUmaf . Bt  cortex  eius  qn  adurii,  SC 
mifeti  oi  vinoct  oIeo,et  liniuni  inde  capita  pueroriiladc 
apillos  pulchros  Si  bonos , Si  (acit  onrt  pilos  1 alopicta. 

Df  ps^ndCii,  Mbrica»  Xll » 

P A S TIN AC AE  dup Aim maneries.alia domefli 
caalta  rylueflrii.Et  domeftica  alia  albavalia  rubea.  Simi « 
Irter  quoqt  Si  fylueflns  idem.  Bligarur  domeflica  rubea 
«iulcis.&nyenulis,  qtix  non  flecit  logo  tempore  in  terra, 
cuius  c5plexi'o  efl  cauda  tn  fecundo,&  humida  in  pnmo. 
Sylueftrittn  coplexto  magis  ad  ficcttaiem  venitur,fi£ad 
gndum  imennorem,Iicet  non  tranfcendii  fecundum.  Eft 
«fiSteiiis  digcflionis , duri  Si  groHi  mitnmemi  maxime  4 
humida  Si  recens  eft  Si  grofla.f.qu»  ftetit  longo  tempore 
lub  terra  eft  inflattua,d^  mali  Si  corrupti  fanguimt  genera 
cnia,&  coitum  comouet.  Remouetur  sucem  nocumenta 
cius  n bis  elf xetur,  & proic^ts  aquis  tertia  coquatur  cum 
laftuca,coriandro,cepis,oleo  bono,&  omphacinoyaceto, 
pipere, Gipa,drfjnapi.eft  mcnftruorum  prouocattua.  Si  6i 
cu  dctumefceTe  ventrem  dnanim,qua  aliqn  apparent  prp~ 
‘^nuites,d?hoc  nocetur,quia  hic  cafus  non  raro  uenit,.puo 
cac  vitna,<&  proprie  firme  cius.  Si  maxime  fy  lueftris  plus 
omni  alia  rc,unde  pueris  fuAac  decoftio  (eminis  etus,aut 
tadiets  in  eft  etiam  vimis,vrmx,d:mcnRruorufflp* 
tiocanua , & valet  decoftio  eiusadlumborum  hepatis  Si 
Iplcnis  nimorcm.Ec  quidam  dicunt  ^ fricata  fuper  dolen 
cem  dentem  dolorem  aufert.  Si  decoctio  eius  m lafo  mul 
cum  ualet  inafthmatc.Ei  eft  remedium  pro  pauperibus  et 
CBfticis.Ec  Ccito  in  omni  re  fortioris  eft  operattonts  fy  1 
beftris  domeftica , licet  domcfttca  in  amrimcmo  |cft  roa« 
gtsconuentens. 

Depmr*  R«Wcd.  XlTT. 

arboris  p4m’reperi{tnafculus&fdmtna,&eft 

fomioa  maior  mafcuJo,et  eft  illa  q frudum  facit  bonum. 
Sunc  vft  calidx  Si  Ciccx,Si  et  eft  calida  in.  a.  (icca  tn.  t . 
cnafciilus olidior.  Elinmurpfnesecxfdmifla  pini^pdu 
tftxndinucttratp.  Difficilisruiudigeftiofus,&(untmor 
diatiux  fto0uchi,dldini  in  fir  acuitatem,^opcer  qd*  ui^ 
fiemibus  nocdu  nifl  ppvcntur^  infra»dsimgrelluiii  nu  * 


trimentum,5;a<f  diflbluettdumdifi^cilc.  Rempuetutoa.* 
cumemum  eorum  ft  prius  in  aqua  calida  infundantur . vfi 
Serap.f!c  recedit  acuicas  Si  pundio  qux  in  eis  eft.&  elon^ 
ganrura  mordicatione,  d:  tunc  funt  quali  medix  imcrqll 
atem  calidam  Si  frigidam, <5^  inter  fubftamiam  aquoftn 
^ terream . StlV  receditab  cis  oleaginius  qua  redduntur 
tnflSmabtleSid;  fic  prxparatx,aur  in  ellis,  aut  in  nbis  lau 
dabite  dant  corpori  mnrimrtum.Ec  cdfirraat  Iftac.  C5fe 
nmt  cunictKtbus,raaximea  cauiafngida^^  educunt  ftntf 
de  profundo  pedoris,&  dolorem  in  eo  mitij^nc , & fi  dl 
femimbutcucumentdatc  fuerim  renum  ardorem  vrinf 
prouocandoaufcrunc^f  qn  cum  6pa  prxparanrur,  mun«> 
dtficant  vcficam  a (ante,&  lapidem  (rangtmt.prxcipue  iti 
pucris.Ec  debito  modo  corpori  debili  aut  .hedico  exhibi 
foreiiudtnem  prxftant,&  (angtiinem  augmemam,&  c« 
kfadi  comedant  cascum ^daro,&infngidaticumcI' 
le  poftq  infu(x  (iieninc  inaqua. 

DtfaU.  KiAtica.  XII II. 

L t C B T (alis  multiplices  fpecia  fint  «Hn  de  fiile  coi, 
fiue  dc  falc  panis  ad  p(ms  nofter  fermo  fiar.|Et  eft  duplex. 
Vnus  marinus,alius  mineralis  fiue  mcallinus.  Si  vtoque 
ponitur  abauthoribus  calidx  & ficca  complexionisin 
(Mundoilicetiiaaceum minus calidumexprefTu . Bligac 
fecundum  Diofco.mincralis  bom  Si  ebri  coloris  non  ha* 
bens  Upides,d^  cuius  partes  funt  pquales,  Si  hic  fortior  eft 
marino,licet  hoc  Gal.  negauerit  qui  dixit  eorum  acuitat? 
cftexqualem.Dixic  tamen  Diofco.&  confirmat  Mefi.  cui 
hac  in  parte  fidem  n5  paruam  adhibeo, & ipfum  (alem  mi 
oculem  eift  fortiusex^imo,&  potentius  fthemad  opera 
uones  qux  fiint  incidere,exiccare,  puerefadionem  prohi.< 
bere,i&c.de  quibus  infraxt  ranone  horum  dico  ipfum  po 
tiut  eligi  debere,fird  ratione  qua  virtutes  naturales  conm 
unc,vt  quia  appetitiuam,  digeftiuam  ATc.  prxftantioreni 
efie  extftimo  ftlem  mannum.  Et  ex  hoc  eligatur  albus  cla 
rus,xqualis  in  partibus  fuisfadus  m radio  (blis  xftiuo  rfi 
pore.  Sal  autem  componitur  ex  panibus  terreis  aduftis 
Si  amaris,et  aqueis  bpore  carentibus,quare  cura  plus  par 
tes  cerrx  dominantur  camo  (alamarion&eft  unum  defi<' 
gnisboniutis  lslis.f.  pnuatto  ^artcudinM.  Eft  autem 
(at  liquefidiuus  medius  (iibtiliatiuus,  refolutruus  vmtofi 
aiura , propter  quod  ponitur  tn  (accubs  carminannbus, 
& aduftus  vftubcus.Bft  maioris  re(blunonis,d;  extC' 
cacioni8,fi>Iutiuus.conftndiuus,prxferuatiuus  a pucrefi. 
dione,exiccanuus,mordicattuus,&  interdum  ad  vomitu 
prxparans.  Vbi  fciendii , quia  dicebatur  eft  fbluriuus, 
non  eft  proprie  radix  in  re  medicinx,fird  eft  ficut  (rimii 
lus,proptcr  c^od  ponitur  in  clyfterqs,collyrf;s,pilulis,  Af 
alns  medicinis,  vt  eas  in  educendo  conforter,  &ctiam  vc 
educat  humores  grofros,vi(cofi>t,3^hoc  facit  liquebeira 
do  quodex  humiditattbus  venir,&  poft  illud  ftnngit  v?< 
trem.Thomafinus  nofter  accipiebai  medium  manipuHI' 
(alis , Si  tnuoluebai  lino  tn  mo^um  Ibppofitorif , & ex  eo 
habebat  fitdespluretexgrollis  humoribus  phlegmaticis 
quot  propne  educit.  Et  ftl  eft  confortans  appetitum , Si 
virtutem  digeftiuam,^  facit  ciboc  fialiier  digeri,  «ppter 
quod  ponitur  in  eis.vr>de  Anfto.de (enfu  Si  feniato.  Sal  £a 
cu  cibum  ad  fundum  ftomachi  cito  defeendere  1 Si  potet 
hanc  etiam  caulam  admonet.  1 1 . problematum,  probb.  c . 
vc  I pane  ponatuT,quta  ex  eo  redditur  ftporofior  & gufiui 
dek<ftabiltor,5^digcftiora  facilior  • Sed  diceret^iouis 
comra,Cii  habet  in  (e  mulcas  parces  cerreas  per  quas  valet  • 
factat  cibum  cuiadraifcetur  magis *terreftrem  ,vc  exem' 
pb'grata.pam't.&ex  confirquenci  reddemur  docilior  dl 
geftio . igitur,  Sie,  SC  motum  eft  dubium  propter  auarot 
qui  non  perraunint  inpane  lalem  poni  cum-dicunt  tpfiim 
fruftratneoponcumeftc.  Soluit  Conctlarorexfententtt 
Ori.quialalfui  catfdicaic  &ficacace  habet  rcfoluerc.iS: 
deficcare  lih  quibus  admifcccur  • vnde  cum  humtdo 
PndUca.S.  D h) 


Gate.av 
alifs  dif. 
fenfio. 


Salts  fao 
nteu  q.. 


SallpSe 

ponMu 


Auaroa 

dctcftaf» 


Traftatus  II,  V 

tquvo.mtnpU  pnra.  pamsadmiT^xturiptim  rriblmr  A 
cjciccat  ratione  cuiut  pani*  reddcbanie  grautordrpondc' 
ro/ior.Fx quo  patet  q»  paniiHc  CUia»  leurarefl',&  di(^' 
ftioni  paratior  quantum  efl  ex  parte  (alitjiccc  eti'3  ad  hoc 
concurrat  confortatio  vmutts  digrfliuae  per  tpiuro  filem 
q>  Ita  (it  ut  refpoono  dicit  habere  pottiimus  Hgna 
dub  • Primum  quca  panis  fic  filmtt  quanto  plus  inuercri' 
fcit,canto  leutor  efficitur  ,quod  non  eff  ex  alio^niH  et  con< 
liimptionc  humiditatis,ratiorK  cuius  panis  reddebatur  p6 
Otffores  deroflor . Secundum  qma  ptffores  falH  hoc  fciemrsfilem 
QOtai^*  in  pane  non  ponunt, nec  fiiffictenter  decoquunt,vt  ponde ' 
ra  a pexHife  conff  iruca  adarqueni,ham  cognofeum  humi* 
diratem  in  pane  caufim  effe  ponderoHratu  quam  igne  mi 
Rtmr  confiimere  v'olum.  Tertium  poteftaddi  1 5:  fi  in.9. 
videatur  verti, fed  ad  clariorem  notinx  euidentiam  pone 
cur,&cff ,quia  pantsnon  bene  frmrftatut  eff  aliis  panSut 
grauior,&  huius  caufi  nulla  alia  eff , nrii  quta  partes  humi 

rt  cura 

“ ^ erat  atifigrattitatispahis.Ec  ex  di(flishabenpotcff  caufi 
A*'6e5*  corpora  a putrefatfHooeprxIeruat.dieftfaufi 

^ fTpcquxfita.fuienfm  nccttateconrumrr,h(imidum  ftiper 

^ * fl»iwm  ebullire  aprum  ac  putrerem  a calido  continentia 

hibimrando,d:ncdenudando  partem  ab  illohumidofi-* 
ctt  corpora  longo  tempore  effeincor rupta,ficui  aloe,myr 
rlia,halfimut  5Tc.  Amplius  ftii  ftyptidtate  c6ftringi’t  po  • 
ros.Af  merms  corporum  qux  filuanttir , tra  necp  calidii 
eorum  innatum  poteff  exire,ne^  calidum  continentis  ex' 
craneum  poreft  fubfnmre, propter  quod  talia  tempore 
giffimo  permanent imputrida , nocet  certbro  viTuitd 
Salis  intra  fummum.  Rcmouenireius  nocumentum  (t  lauarur 

uim  ifre  aut  rorreSar,aut  fi  comedatur  cum  aliquo  remittente  n'ns 
nant»!  acuirarrm  * eft  fifimum  proprie , aut  femen  papaurris, 
ftringit  gingiuam  moUiffca'am,  fed  magis  fil  gemmx,& 
combu*  quando  cornmircetur  cum  oleo, df  ponitur  fuper  combu-' 
ftiouno  nionem  ignis  non  finit  locum  veficari.  Htco<rrumcum 
c5ten?  ' oleo,&  pauca  terebinthina  ponitur  fiipcr  puncluratm  ner- 
c^rtme  ut  cxcam,<%  prohibet  ab  eo  fparmum. 
dium.  Dfpiwa.  Rktiricd.  XV. 

ET  LICET  filuia^epenatur  lylucffris  & dome' 
llfca,de  vtraq^  tamccrit  Termo  noQer.Diuerfimodeenim 
graduamur.Nam  Setap.  authomate  GaL  dicit  Tccundum 
vnuin  textum  eff  calida  caliditace  modica , & alius  di« 
citcalidicatcmanife(H,&efi  parum  fiyptica.  Auic.  \*cro 
dicit  auihoritace  Damafce.cp  cfl  calida  In  cercio  fic.  in 

fixudo.nam  vt  dicit  calidior  efi  dif  Tortior  maioraoa.  Cre 
do  tamc  cum  fit  multum  fiomachalts  cp  cius  calidicas  no 
tianTccndat  (ccundum  gradum,  vnde  Serap.numerai  eam 

in  latitudine  medicinarum  calidarum  io  Tecundogradu,et 

• kf  adlixreoGaLq  DamaTc.in  hac  parte.Circa  tnffSa 

gis^bac  primo  gradu  coilacautt,&  ficcam  in  fecudo  dixir. 

Eligatur  hortulana  bene  culta , Sc  in  loco  non  nimium 
humido  nata  boni  fiporis.  EArefiaUitiua  ventoficatum, 
et  phlegmaticarum  oppilationum  apertiiua, confortat  (lo 
maelium  maxtme,&  exiccat  humidiratem  eiux,  confortat 
inteTlioa  debilia, propter  quod  eius  vTus  confert  his  qui  ex 
frigiditate  iiueff  inoru  ventofitates  multiplicant.  Inebriat 
velociter  cum  ponitur  in  vino,prop<cr  quod  caucant  fibi 
^i  cacarrhum  patiumur  ab  impofitione  eius  in  vino , vr 
faluiaca  (tomachumconiortcnt>iseexvrapartc  luuamemum  fm. 
ueaT  f vi  itant, & exalta  fibi  nocumentum  augmeiucnt,  Ei  appoflii 
no.  hoc  propter  multos  qui  fic  dcledianrur  ab  impofitione 

CIUS  in  vino  cum  prandent  aut  cenant , cfi  tamen  capitalis 
cum  ponitur  in  rmbrochii  dC  ficcults  a d refolu^dum  ma 
tenat  phlegmaticas  frigidas . Decorio  eius  cum  Tuis  ra ' 
•nults  (ucharo  dulcorata  quandobibnur  vnnam  &men 
ftrua  prouocat,  & fictum  educit»  fimihier  fidat  pruntum 

genitalium  virorum  & mulierum. &etusvTusin  fiifinic 

tfs  optimui  tfV)«  tep  poHta  Cipcr  morfus  vencoolbs  op* 


Cap.  V. 

cime  confert,  di^fimiliter  Tuper  vulnera  retentfo  rrtinecfhi 
xurofingumis.  Bteft vltimonocanduracp Amc.frcicca  Marma 
pitukimdemarfnacorai&dlfiluianbcnetnfptctacur  ca  cora  qd 
picutumillud.licetSimonIanucn.vidcacur  dicerecpmar  ap^aui* 
macora  fit  mcIflTa.  nam  Auief.  fecit  capitulum  de  mcliffi 
fiibhoc vocabulobederen^ni.diCeffvocabuiumarabf'  Bederca 
cum»&ponituraSimoneqieflmelina. fimiliteraSerap»  zegni 
Verumamcndleliphaeosgrxcx,filutalacmx»&inhoc  tdee  qtf 
vocabulo laitatuseffarabs  grxcirait&hoc  vocabulo  niepiST 
fcrtpfit  etiam  Serap.filutam. 

De  pftrq/ellino,  RabriCiS»  XVT, 

PETROSELLIN\’'S  calidus cffdlrficcus in. r.  ' 
vt  placuit  Serap. verum  nongraduaturab  Autc?.  &Ifiac  ' 

pomi  ipTum  in  fine  temj.CirCa  Iftans  vero  pomi  in.  i.  ca« 

Sc  fic.&  CTcdo  efie  verius  prxcipue  imelligendo  dc  hortu 
Uno  qui  multam  habet  humiditatem  obtundentem  calidi 
catem  efus.Et  fortaiTitauchores  illi  de  Tylucffriaui  moma 
no  imellexerum.Ec  fi  bene  confideretur  mem  Auic.  in  cx. 
deapio.no  vidaur  eum  eleuare  multum  in  gradu  cum  ut 
deaturipTum  ponere  ex  rpeciebusaptj.  Eft  diureticus  dif 
(bluem  vemofirarem » SC  herba  eius  cum  alqs  cibis  pofica 

digeffionem  confortat  * Radix  tamen  eius  eff  difiicilts  di.* 
gefttonis»  Ht  remouecureiusnocumemuin  fi  bene  coqua  * 
tur.valec  etiam  in  prouocatione  mefiruorum » Sc  in  abis 
patientium  colicam  • 

DecdIiduinrmfo.CKuurNbiic«/!rnLxKq.  Cdp. 

Dcdllio.  Kubrica^  T» 

ALIium  emmell  duplex.Cdomefficum  er  Tylueffm 
Domcfbci  complexroab  Auicf.ponitur  i-alida  SC 
ficcj  tn.f.vfqiad.4.d(rimelligo  per  ly  vfqi&c.rp 
fit  in  tertia  maniione  icrtri  quy  ad  quanum  cermmatur:tia 
c^ly  vl^ teneatur exclufiue.  multi  tamc poTuerunc ipTum 
cal.in.4.quod  intelligt  debet  de  prima  manfione  quani,q 
terminatur  ad  tentam  terttf.crederKes  recens  efie  minus  ca 
Itdum  non  recenti,^  hoc  modo  poliunt  conciliari  hiqt*s 
Videmur  admuicem  aduerfin.  De  Tylucflrt  autem  de  quo 
non  eft  prxfens  Tcrmo.tanmm  credo  dicendum  q>  fii  abTo 
lute  tale  in  quarto.  Eligatur  illud  ex  domcfbco^quod  eff 
minos  acutum.  Eff  incifiuum,  vemofirarum  carminati* 
uum  plus  omnialta  medicina  qux  ventofitarem  refoluac 
fira  Serap,TCfuii*apcrit  oppilationes, prouocat  vnnani 
vocem  clarificat, confert  tuffi  ex  ffigidirate,  imerficir  \xr 
mes»&propne  cucurbitinot,pp  q».f  pueris  tmerdum  da* 
tur, confert  dolori fiomachi,&  imefiinorum  ex  frigidiia* 
ie,eft  praui»<S^  parui  nutrimenti,debilitfir  vi  Tum,  Sc  nocet 
capiticholencis&naturalttercalidts.  Remoueturabeo  Alliijvt 
nocumentum  fi  comedatur  cum  acetofis,5:  oleribus.ut  fi  comedi 
ame  comefitonem  m aceto  infundatur  per  tempus.SimtlV  dum. 
fl  bis  elixrtur, deinde  condiatur  cum  aceto  6le,A  fi  co* 
medatur  a frigidis  SC  humidiscdferr,&  vrinam  prouocat 
Sc  ventrem  humetftat.vnde  Autc.proprio  ca.docet  ficere 
enema  ex  AcoAioneeius  in  Tcnnca,&  ipfum  multum  hu 
dat.&fubiungir.  Qtn  folutione  educit  finguinem,&hu* 
morem  cholericum.Et  decoiflioeius  cum  olibano  cSfirrt  grctTA' 
multum  dolori  drotium,  Sc  TuppoTirfi  prouocat  rocfirua»  -5 
tSf extrahit  Tecundiram,&  dixit  Habf  mefoat.  proprfi*  ^ • 

tas  etusefiqiabTandit  fitimqeif  ex  phlegmate  Talio  qd* 
generat  in  fiomachoppreToIutione  &dwccatton?etus 
in  eo»&  valet  contra  mulu  genera  uenenorummorrus  fer 
pcnmmAhnidi.Aacrempcfiifcnj.VnGaI.i».therapetu  « 
dixic.df^odemfirheriacamrufHcoruranofem  hScefia* 

Bt  Ifiac  in  fine  cap.dtxit.  Et  allia  quide  proTunt  his  g funt  ™'^*^** 
veneno  infi<fn,et  fr^das  paffiones  hfitibus,licut  tf jertaca 
magna, mundifiar,&  incarnar  vulnera.  Et  dixit  Gale,  Et 
vt'\^Ifcad\'ulnera  fraudulenta  fi  ponitur  recens  Tupea» 
aut  fi  deficcatur  Sc  pulueripeur  Tuper  ea.  Et  expellit  liin* 
guifligas  vndecuiu|ia<lhxfirint. 


De  anetho.  • 


"I^crebasnonnattiralibas. 


S8 


vtjiv  <—*• 


■iificirM 

W>6/T 


t 


OIIm 

«ttftrai' 


Df •*  RhWca  " ■ ■ II. 

- ANBTHI  compInaodiuerliffcanir.Auic.poniiip 
ilia  ca.inter  (ecundam  Se  icttnim  gradum.GaLucrovn^ 
ad.}«  Habe  Meruat . & Onbadut.quibut  mbui  vr 
ffttmo  magis  credendum  ct^iquomam  txpcnmematorct 
fiiere.B(  iprorum  icncemi;  alludit  Serap.  ponti  ipfinn  caL 
vliy  ad  finem  terrq«Sed  vnum  qupro  q>  cum  repetatur  ui 
i#dii  Sc  rcceia  Sc  dccum  fit  calidrui  hutnido,er  humi  dum 
Iti  ficco,*^  Autc.  tanquam  de  el/gibtiion  locu 

cuacfi^  de  Ku.Gak.vero  df  captert  de  eo  quod  eft  magii 
tn  vfii  ^ ficcum.  Et  fic  concthari  pofiSiht  ht  VtW . Simim 
iq fecundo.  Scmcnefimagtiinvlu.radixlccundario. 
imioherbadut*  Debet  colligi  tn  vere.  Eftmaturatfuo 
liumoruro frigidorum » (edaciuum  dolorum  a cauta frig^p 
da  vementium .carmtnatiuum  vemofiiaaim>&  efi  apen- 
tinmi.  Remonet  flngultum  ex  inanitioe  cibi  in  fiomacho 
blAiim»(ed  generaliter  lemen  eius  fiomacho  nocet. 

Rcmotvtur  eius  nocumentum  fi  cum  Itmonibus  come 
dteur^d^  ibrbmonet  ex  eo  fiufix  lac  mulcipftcant.Ft  fimi* 
liter  frmen  eius  potuum  in  polentis  lac  multiplicat. A:  tef. 
fio  cius  in  aqua  dtcotitionu  ctushemorroidibus  confrrt: 
d^ficombumureuistemeni&cxeo  fiat emplaftrumrup 
hem  or  rho  i det  aufert  eas. 

De  tepd  nfeobunnU,  KkUicdt  Xlt. 

EX  CBPIS  reperitur  diiierfiras  n parte  coloris 
(brmx  Sc  prxparatiomc.  Nam  eorum  quxdam  rubea,  i)  * 
dam  alba, quxdam  rotunda,  quxdam  oblonga,  quxdiam 
cruda, mixdam  co<fxa,Conuenium  quafi  omnes  authores 

fit  cui.  Sc  fic.  in  teniodicet  tco  fit  hitmiditas  fuperfiua. 
Dico  quafi , qua  quidam  non  dubirauerum  eum  ponere 
oaUn  primo, qut  longinqui  (unt,vt  exifiimo  a veritate  Ar 
Gak.poiuit  euro  cal.m  quarto , quod  forte  de  ficco  longo 
n^contrarauit  quodefi  fortius,  Aupotefi  conciliari , ve 
iipra.  Bt  exeo  mcliusefi  album, rotundum,  codlum,  fi  * 
ocal^tum.  fifi  fubttliaiiuum,inctfiuum,abfitrfiuum, 
fortiter  apetiiiuum,  dc  infiatiuum.  Bt  crudum  non  gene  * 
fit  nutrimentum  de  quo  fit  curandum , efi  tamen  fioma  • 
cht  debtlu  confDnamnim.boer  fic  difitcilis  digefiioms,& 
fpccialitcr  fyluefirx,  Sc  fr  cit  appetitum . Efi  elrgibtltus  fi 
bis  decoquarur,&  vius  eius  frcii  riib<c,& nocet  ItelleAut, 
obtenebrat  vifiim  mirabiliter,  ideo  vulgaret  diainr . T u 
foe  ha  firucca  Ia  ccpoUa  in  rocchio.Mtooratur  nocumen 
rum  eius  fi  cum  aceto  colluituraut  decoquitur.  & fimili*ti 
terfianiimanjrcuro  ladle.  Et  quando  admifireiur  curo 
adipegatlmx, A^fuper  caUos  apponitur  aufen  cos.  Et 
quando  empiafiraiur  cum  fale&ruiaruper  locum  raor^ 
fili  a cane  rabido  confert  valde.  Scalumnix  iunt  quafi  in 
Virtute  fimile8cepu,A'mu!terctnofirx  vcuntiueis  dfm* 
do  pueris  contra  vermes*.  Noafunt  ergo  pueris  daodxtn 
aagna  quantitate:  fid  paucx  inter  u^iim. 

RkWc4.  ti  n. 


III  fisperpomint  pcxrfr  porrof  non  tranrpfSrttos  fuper  fth 
machum  iplbrum,&  dicura  mirabiltter  conferre  in  expd 
kndo  lumbricos. 


PORRVM  domefiicum quo  tn  via  cibi  vttmor. 
caLcfi  d^fic.m  tertio.  A:  cofbnius  eftfyhtcfirx . Efi  ii  Aa*> 
tauuro.roaUim  fiomacho,diActlis  digeftsonts,A:  ilbuda« ' 
bdem  humorem  generat,  freit  capitis  dolorem , obiene* : 
bratvirum,&inteikduim.  Rcmouecur  nocumentum* 
QUI  cum  aceto  Si  oleo  fi  cum  eis  prxparecur . Et  firntliier 
fihueUxttur,detnde  cum  bonis  cariubusdinguibuiaddi 
u radice  Rznic.  vel  peuo^.  Quidam  eo  vtuntur  ance  cibo 
cum  frk  & eo  cafu  confert  purgando  fioroachum  a grof* 
fis  buiBonbut,^!^  viicofis,prouocac  appetitum , & veci*- 
trem  Ibluu , SC  fuic  cibus  Tladcf  de  Florentis  medtdnx 
g»a  ximi  filufiracor w » Bc  ^fum  cum  meile  iumptum  cla^  ■ 
rificat  vocem  purgando  cannam  a groifis  humoeibut, 
mfii&migahofrdbcx  fimineeiuscumalchtirara  fiuees 
guoAtcedcifiutteaiic  vermes  de  daitc«Q}^daattoder 


Derdpb4no.  Ru^cd.  V, 

RAPHANVS  efi  duplex,  fyluefirn  de  quo  non  efi 
Ihtno  Si  domefiteut , qut  efi  m v(b  comefitoms . de  quo 
Im!  prxfinsT  Cuiist  complexio  vt  afierunt  f C»c  Serap.  A£ 

Gai.catin  tertto.ficcus  in  fecundo,  quibm  hac  pane  adhp 
retsiicet  Autc.  dicat  ipfum  fru  lignum  cius  cal*  in  primo  auic.  ab 
&humidumiAfieroencal.intertio . Benonefi  dubium  alqtdifr 
qui  n fdmen  eius  calidius  efi  corpore  eius.  V nde  credo  cor  fiofio. 
pus  ponendum  efiein  prima  manfioncierni.femen  in  ter- 
tia terti}.  Bteligatur  raphanus  eluaais.efi  cium  magis  t? 
peracus,&  maiores  ali}*  psnbcs  funt  minoribus  melioret 
vc  patet.  so.proble.probie.lecodo..  Efi  malus  fiomacho 
fr  nent  erutftuationem,  difi*cilis  digefiionis,  & poti  cibi 
lentr  verarem, Affrcit  cibum  penetrare , Abante  cibum  (a- 
crt  natare  aburo,  Sc  non  qutefiit , & non  permittit  ipfimi 
ddeendere  ad  fundum  ftomachi.A  ideo  impedit  digefito 
nem  A propter  hoc  etiam  (aciiem  efiictt  vomiium,  A^.p.* 
pric  cortex  eius.Nocet  capttHdentibus.A  palato,  & vifui  • 

faltem  multum  coniefius.licrt  aqua  eius  m oculo  defiilta  > 
ra  ipSim  mundificet,  Af  ibftergat . Si  vero  coquitur  con* 
frrt  tufii  antiqux  Sc  humoribiitaggirgaeiB  in  petTrore  tSC 
ipfe  confrrt  prxfbcatiom’  aeddemi  ex  fungis  mortiferfr.  . 

Comedatur  nutritus  in  aqua, ita  vi  proiycfrnrr  aqua  bis,  - "* 

deindeprxpamtircumacetoAJjOleoAfale,Affi:indatur  " 

\-alde  fubnliier  f frufta  fubrilia;,  vt  digcftiAi  fit  pararior.  * 

Ec  folia  eius  verrala  quando  clixamur  comeduntur  cum  - , 

sceto,oleo,A:  fale  nutrium  plus  q radrx.Et  raphanus  mul* 
tfplicat  bc,&  auget  fperma.  Si  mifius  cum  ferina  lolij  fe  * 
dt  nalct  pilos  inalopetn,&  eius  aqua  btbita  prouocai  m€ 
f^a,A:vnnam>A:laptdemin  renibus  frangit.  Etfrroen 
dusbibitum valeicomravenmavttheriaca,A:ualctc6*  . 

tra  morfum  fcorpionis,vt  qui  comedent  raphano  a feor  * ' 

pfonenon  feorit  nocumentum.Beinaqua  eius vifa  efi  hfc 
cxperictfa.vt  proieda  fuper  fcorptonem  redditus  efi  fcor 
pio  immobilis  & tumefa  «frus  intimum  vt  crepirus  fit.  ^ 

VndeiKAuic.diCitcffrudumeiusfuperfcorpifmcmpo  ^ .»f  ,‘rf* 

rttumimerfidttpfum.pofirrmoex  ommbus habetur <p  ^ 

inutacibiconuementiuseftcomedereeumpoficibum^  (mf*S 

mte.nam  fic  comefius  minorem  agit  vemofitaiem  fupe*  ^tcf  t'  i 

riusafcendentera,  Si  cum  fua  grauitate  defeendii  infrrnis,  ^ ^ 

A?deporatdbum  in  loco  cofiionii.  A:  melius  digtntur,  ! 'rt 

Si  virtutem  magis  confortat . vbi  amc  cibum  ailumptut  ^ 

inducit  maxima  nocummta.  ^ 

Derxt4.  RM&racA,  VT# 

ET  LICBT  rutanon  fit  cibus  vfiialif.  plurimi  ta- 
menca  in  cibis  vtfitur, quare  de  ea  aliquid  dicere  inftinii. 

Ruta  domefitea  diuerfificatur  rx  tempore . nam  recens 
Si  huouda  minus  cilida  ponif  Si  ficca  ^ ficca  Si  antiquat 
humtdx  A:  reccfim complexio  caLeft  in  fecundo  Auic.cp  p^etorS 
teriqiq  plurcsamhoreslfeac.Circa mfian5Gal*A:cxtert 
camtxs  abfolute  pronuimauenira  calidam  Af  fic.  ra  tenio: 
quod  nuxime  exifitmandum  efi  tpfot  iraeUexifie  de  ficca 
A:  anaqua;Ai  in  hoc  conuenit  feraeraia  Auic.cum  eis. 

Et  cx  ea  melior  efi  qttxontur  apud  Reum,  efi  tndfiua, 

refolutiua,carmifluiuavalde,&confortatiuafiomachi,ee  . 

faex  appetitum  cibi,frdat  fingultum  phlegnutKn.Eieiut 
folu  retenta  to  Vino  tempore  mellis , cAforesra  fiomachfi 
frigidu,&  aufert  fpiorcm.fiue  odorem  cepanam  Af  alliom 
mafiscara.Et  nota  pro  bibalts,qQt  prudentes  Si  lemperarf 
haberi  volut  ta  populo  fuo  inordinato  appetitui  fiudeiet 
vifbm  corroborac,^  inter  eptera  pocemer  valet  ad  epile- 
pfiam  puerorum  fi  di  fiicco  eturnarcseorfi  bingam.  Aui. 
pmna  tetttj  de  cura  dus.Af  foiti^  ifto  fi  puluis  peomp  b«l 
laf  tofiiccoesusA  cum  vtno  detur  patientiouc  imuntur 
Praaica.8.  D tn} 


h. 


I 


f /fi'  I 


lu^ora 
c5cilta  * 
no  Td  (g 
rcn£* 

Stnapii 

vimlfrc 


f;:  TraAatus  II.  ; 

niitiS^.Itemexcacumouci1)usAifiai  Sc  cocopoCon^ 
fiucancictocuininpeftiletuu*  N*r>n  ppiro  fTffKMioncm  no 
cUmemt,  quo  non  inueruo  nocumftummanifeAuiR  tn  <b 
6hctn  dum  acdpteur  in  via  cibi  vel  in  cibo  • 

VfTofmadno»  KtJbnc4U  tVII. 

ROSMARINVS  eft  herba  qua  rufttci  corponi 
leporum  impiem , vc  (int  meliorit  odorif,& ne  fmeam* 

Calidua  eft  dc  Hecua  vl^  ad  tertium  t quidam  tamen  non 
determinant  eiut  gradum . aedoe^  lit  taheinfn  ternum. 
Bt  flos  eiut  dicitur  anchoa  cx  quo  fit  eledharium  fiue  con « 
iie(^io  quae  dicuur  amhoa  quam  pomt  Ntcolaua , que  va-* 
let  macilftis , cardtactt>et  miro  modo  letificat  hominem. 
Herba  eiua  eft  in  vfii.  Eft  calebdiiuua,  reroluituus,  lul^i. 
lcariuua,&exconlcqiiemtvrticoficateaeapcIlit,&  aperit 
oppilationes  hepaci«,rpleni9>&  imcRinorum , con^t  ce. 
(cbro  ex  cauCi  h’igida  debilitant . fcili^  recepto  himocx 
decodlione  ecmcum  vinoioeccRinvlueiua  nocomen. 
lum  apparent.dico  in  vfiieiutanoderato  i Si  quibut  con. 
uenit. nam  calidis  citolericis  ell  aptus  tH>cerc,  vbifrip. 
dit  aptus  eft  con6errt,&  tu  in  hi's  temper  confidera. 

Vefinapu  Rkbricrf.  VITT. 

SINAPIS  eft  granum  cahdum  Si  fictura  in  quar. 
to  gradu, licet  Auicetudicat  viepad  quartum  quod  potcR 
reneri  inclufiuc  Si  exclufiueded  credo  teneri  debere  inclu. 
fiue,vt  eius  via  non  difibnet  a lententia  llaac,  Araborum, 
nam  (empo  debet  quaeri  autboruro  conciliatio , vt  quam 
melius  fieri  pocefi.  Et  ex  eo  melius  efi  recens  hortulsnu, 
ddad  rubedinem  declinant  • Efi  rptenisexcenuatiuum 
fiomachi^exiccat  humidirares  capiiis,Iedii  tamc  cerebrfi. 

Cuius  nocumftum  remouetur  fi  cum  ea  mifccatur  ace 
tum,aut  amygdale . Si  fi  fumirur  de  ea  parum , prouocat 
vnnam.fi  multum  laxat  ventrem , Cataplafma  ex  eo,  vel 
herba eiusfittfium  lbluiifiranguriam,d:dyrurid,&mafii 
Catio  multum  yalct  his  qui  linguam  habent  ingrofiatam 


• nCap.  VI. 

,P<*4rropIiyII(>.  • ? 'R.MWfA  -•  Xr 

e«d«iurabAui.nHduf 
«»c,in.i.  quidam  in.».  debet  inielligiverfus.».VeJtl^ 
tff.quonum  ^idjm  eft  opiimus.(&tali,  calidior,  quidi 
no  lita  boi^i  ralu  in.i.graduabtiur.4'  hoc  paict  cx  dc- 
coftmnc  ipforum.nara  qui  Tum  mcliotca  hinc  acuriorc^ 
EUgantur  aiUCT  qui  in  Tuperfide  habem  aliqua  Icm  pb 
nicieni.  naoj  per  hoc  arguitur  ip&i  Oibdlcni  habeit  hum< 
diatcm  qui  Oim  tubtroii  aliquantulum , * qui  fiim  acud 
&ponaA'qiamo  acutiorca  alija  panbiu  mehottt,«  quo> 
ruro  color  ad sliquantuluoi  ruborem  vergat. 

SioMchi,  & hcpaiu  funt  cOfhranuiA  confert  dofoci 
Koma^  vinum  decoiTcionic  eorum  ex  caufe  feigida , ane 
vcDroiiiaccprouememi, odorem  otia  bonum  rtddic,dh  d 
tata  guloha  gratiora  reddii , auc  puhna  eiua  polima  fefl. 
*mmiii,  aui  corpua  toium  politum  in  corpoeibuaaum. 
«aliorum  animaliumaa  vi  non  Ibluex  ipfia  ftomaclua 
contorretiir,fcd  certbrumex  odore  eiua  «c.vt  ratet.ualct 
in  fiil^anone  muricia  puliiia  eiua  bib  tua  cum  vm. 
o Joruero  calido.  Iicm  lale  vinum  odore  ftii  confert  prac> 
cipioiioni  eiufdcm.ptoptee  ouod  eum  multum  venera», 
tur  mulierea, « viiim  torumlxient . In  eia  non  eft  noc». 
mentum  apparent  • 

Demaioranti.  Kiibncj.  XI. 


-•y 


- X.  ^ • 

, XV  s 

'.  a * 

>*^•  * I 


VKade 
b(t  pce. 
dere  j>tf 

••  ».  . 
t.  . 


uiigusiTi  naDciu  ingroiutam 
ex  mala  huraiditatei  Si  maxime  pratccdcnce  bona  purga. 
tiorKaSimiliiervalebitmlciaficacaupUfiiia  exeo  fetSfi.. 
nota  tamen l^pcr  t^vniuerCitia  det^  prxccdere  par. 
ticularia. 

Sequitur  de  quibuTdam  calidis  qux  magts  vim  habent 
raedteinx  quam  cibi,  immo  abi  mhil , led- fune  abonim 
condimenta, vt  funt  p»per,gatyophy]lot),cinnamomuro, 
maionma,  jm?«ber  dfc.de  quibus  bretmer  prrtranfibo  de 
cis  (blucQ  ungens  qux  oeccllarta  erunt  ad  vfion,  Sc  condi 
nentura. 

Depipen,  R$tbricJ,  1X. 

PIPER  reperiturih  multiplici  dlBteata , quoddam 
nigrum, quoddamaJbum,quoddam  longum . horum  m- 

aneo  in  viu  magis  eft  nigrum . Sed  noa  qialbum  eftma  • 
®*  '«nwnitna  llomacho , & iphim  magia  confortat , vt 
Auic.Pipet  amem  nigrum  eft  foniua  albo.mcdictnaeautg 
Itonuticiliueraftomachumcoiifoiianeetalni  patibui 
non  debem  nmlium  in  gradu  deuati . Omnea  nSt,  conne 
tuunc  piper  ellicaLS:fic.vrq,ad  quanumiquodly  vC*a 
quibufdam  lenttut  ewluGue,»  quiburdam  inchifiut.  Ego 

verocrcdoalbumt(fcakinfea.ijqigrumveroad.4rra 

dere,pB  quod  album  ampliua  hudatur , fed  quia  nigrum 
^ proportione  hf  in  maiori  copn  & mtlioci  foto,  hinc 
«‘onJereamuhum  lanian,  fed  aia 
^‘‘“‘^^nmm&vnnaprouocata. 
mmdt  de  eo  muhura  fomuur  vemria  folimuum , rt  de  eo 
jamm.vi  pnma  probLpeobL  raEft  ftomachi  confota. 

uenien^*  confert  argrmidinibua  nmiorum  ^ ofm  eiua 
«dmimllationem  A mUndificai  hepar.vtntrem. « pui. 
monem,m  dixit  Seap.propttr  quu  propntata  fotndn. 
Tbcuioitta  eo  vtuocur  in  condoacnttf . 


M A I O R AN  A ab  Auic.4  Gal.pomtur  calAfic. 

«ra  «lida  in.  i.  quoii 

ca«humi.namlicca calidior efi  «rupain  reliqui. co. 
fimilibua  diiSura  foit.Eft  rcroluiiua.fubiilatb^c  oo. 
fortat  omnu  vifceia , <SC pracipue  caput . vnde  vr  credo 
propter  eiua  bonum  odorem  a quibufdam  dilig»ur.Et  (o 
mentano  cumea  fe^a  mairictm  mundiBcatAconfoeae 
minbiliier.iS:  eiiia  fuperfluiaia  confumit, « io  mino  6- 
tocanoni.  potenter  valet , propter  qux  exiftimindum  eft 
multetes  eam  tm  drhgere , licet  domicell*  & phtloaw* 
ex  ala  aula  am  dihgani ,«  propiera  fera  ex  a feabnt 

libi.vt  au &m  legitimam  habam  eundi  ad  li^na.vbl 
a Pfocia  vidcri  ponSneioquibuicoounumteteaminiai 
auigaia  letandi. 

tfecinnamomo.  RnMca  XH. 

CVM  CINNAMOMVM  mufruniinvfuir. 

ue  condimemo  abariorum  conueniat,  ftomachoque  prx 
eronaTOxime  confert.  Hinc  in  lac  parte  noneftprattcr. 
mittendum,  fed  de  eo  dicendum  quantiu  (iruAuaex  eiua  ' 
vfu  humano  corporiaccidat.  Inuenio  duoa  iextu.  Auic. 

Aetus  gadranCe.  Vrtti.  ponit  ipfum  alidum  & ficciina 
intertro . «hmcapplaudit  I&ac  de  dietii  particulanbut. 
proprio  ca.  Altus  calidum  in  fecundo,  ficcuch  tn  tcrtio,AS 
taicadhxret  Auer.  gnto  cotdecanella  fiife  cinnamomo. 

OaU  veto  vita  eft.vt  poith  Setap.tum  rahxrt  ad  tertiff 
gra  tta  ol^iatia.Sed  cum  colidero  ea  qoi  maxmicfto 
roaebo  conferunt  prxcipucaromaiia,inuenio  a non  trS 
fcenyread.i.gtadomAflteanfeunt  nonexruin  primam 
nmboacro  tertij.  Vnde  cum  illa  qux  funt  rtl.in  tertio  no’ 
a biliar  corpua  humanum  alterent  ,vt  fupa.  primo  tac. 

& non  Dc  conforani,5:pr»cipue  ftomachum . hinc  cre. 
do  t^m  Auiceacuiapptiudii  Auer.cfle  magia  verum. 

El^ur  nouum  nigrum  cintrinum  cum  rubore  quoti 
eft  fubafe  lcue,«  rami  eiua  fum  Ipifli  adintiicem  leiieaA 
pimi  oodia  odorem  habenta  bonum , &*ius  odor  debet 
dcclimread  odorem  rurx&cerdument.  Btdnoliinifl.' 
gin  bomiani  nua . Primum  , quia  Gio  odore  \nncfe  ,f___ 
od^  aliorum, qux  fimt  eira  ipfum.  Secundum, 
qua  quando  maftiotur.Aguftaiur  fubiro  replet  firucea  ™ 
fuoodoremagno.  Dixit Gtilen. in hbro de eibta.  Cinna 
iBomumaroraatijK  ftomachum.propeerquodcinna.  & v?™" 
aha  ftMiiatia  debeat  cum  eo  uomatipri.  Conferti^. 

diuii 


Lcocfgt 
Mei  dcU 

Cinna « 


4McJu^JfcfrigJtfuiu‘licparii,hdifofflTmm,a|»rftop- 

pifabonn,prouocat  menftnia^bftergn  ob^hlrlrarnn  tn ' 
6s»  A deficcac  hum^drntes»  qtne  Tum  tn  captce,Ar  fh^ma* 
de  proprietaRaua  viui  componit  ehii  c6 
fimobfcunan  viSit,  m acetdit  ab  hitmfdttaie  etm  n 
cvnpWKcomedanir.Cduemimc  autem  «u^oret  omnet 
4n  Mgna  hudarione  ctnamomi  in  difponnombut  ffoma 
cbf  t dC  maxime  fi^dii.  Confert  ectam  frigiditati  imeili  < 
.oorum>&expelltc  vcmonaieiabe»,  &confm  dolortb^ 
renoin>&  vrtnS  prouocat*  Auic?*in  de  virtbut  cordii  di« 
ai^ineft  eipropnetattheriacf.  Et  propter  multa  epiat 
vidmt  Marfilrw  pataous  icripta  ab  ainfloribus  de  cinna 
•laomo  dixit.q»  tn  omm  dirpofttidc  ftomachi  nC  erat  prf  - 
ecnmnenduin  cinnainomu.  Dixit  Auic.oleum  nut  mira 
bilem  proprietarf  habet  in  tremore.d^  quando  fit 
tum  ex  eo  A:  meile , delet  maculam  latfleam  oculi,dt  lenti 
gtnei  faeieit&  quando  teritur  cinnimomu^  exeo,&!  vi» 
no  odorifero  fium  trochi(ci,&  drficcantur  in  vmbra,fcr^ 
tanir  eiui  vimii  vft>  ad.xv^nnot>  5:  vfcy  horum  trochi 
feontm  maxime  confortant  flomachum  (rigidum.  Et  fi 
nonbabetur  cinnamomu  ponatur  loco  eiuc  duplum  ctibe 
bairtiCt  boc  additum  eil,^a  aliqil  repenumeft  marchii 
*^o  po  noftram.x.anniscoiuimiiscarerecmnamoTOO. 

RM^nc4.  XII  T. 

ZINZIBfiR  calidum cft tn rertio>(iccum in lecun 
do'.nam  habet  in  fe.quandam  humidtiaiem  ruperfiuam,&' 
«naxime  recens,  Acum  amiquaiureftciiuT  magis  ficcum 
A minoi  calidum.  Bftcale&^iuum,reroluitiium,inair' 
uum,(lomadiiconfbriatiuum4^  maxime  fngtdi,  A con^ 
flimit  fiiperfiuitateiineoednhntcs.Aideo  habenteifto' 
, machum  (Wgidumautiimni.eoconditolibemervtaiur. 

I ll  cuius  vfu  abftineac  qui  hepar  calidum  habet,rande  cui^ 

I c^ditatts  ilomachus  redditur  lWgidus,A  quafi  cdmuni' 

I ler  in  omnibus  tnueni.A  rationabiliter  inuentri  deba.po 

* Minirin  condwotw, Afiiportbus, Aineoinucnio  nO' 

i ctmiemum. 

Decroco.  Rstfirtc4*  XIZZ7» 

I C R pC  VS  quietiam in condinKOtii  cibariorum 

k ^ venit  ^diuerfiidiuernmodegraduaiur.Auic»eui>0' 

ff  eut  cabdum  in  fecundc^Occum  in primo. A in  hoc  com^ > 
cum  Oi/e.IQac.^uim  ciil.Alic^m  tn  primo  ablblu 
y Y KproculiunCnuIIi verotempcratum.Credoautcm.vtex 
f cmdibus  apparebit  ipdim  caT.  A ipfiui  forcad/t  caiiditaa 

cit  circa  finem  primi,aui  pttnc^fum  fecunduvi  inter  hos 
cantoi  viros  medic,aut  ad  concilium  reducam.  El^tur 
MoubSfCuius  color  tentbt  adalbedinem, longus, noR&an* 
l^ilii^plenus , qui  quando  fricatur  cito  ungit  maniiiucu 

fi  odoris.  EdnuturarftnM,ftypucus,reratuti'uiii,Afim 
Gaie.  vifisrra  confortat,  8c  oppqaoone»  hepatis  ap^‘,  A 
cuius  potus  clarificac  colorcm,A  efl  cor  dis  ,A  infirmi 
torum  anhelitus  confbrutimis.  Et  licet  Romachum  con^^ 
Conctpropccr  f d quodeR  inipibcaliduansARyptidca«^ 
tts^amc/acuoauRam»  A-<ktj^uappetuu,propterea  qut% 
op^fituteR  acetofiaci  4.QcR  in  Romacho  ex  quafR  ap^ 
peatus.  Vfiis  umen  eius  &dt  dolorem  capitis,  A inducte 

' fiMtfhn,Ao6rdiebrat  lenius.  Et  cum  bibitur  efi  vino inc' 

brat,ica  vt  roona  perducat,vt  dtdt  Auic. A eR  roona  tS 


Dc  rebus  non  naturalibus; 


~9 


n,^fonnn  adfmritfpomtnt  <ji  timm  valn  ticut.5.5.c#o  adiubca 
cf.Etejcdirtrtappwct<juarrcoftiumtfrinemp!aftn.po-  tur. 
mtur.inrmplaflna  tamen  capttiapom'  non  debet. 

Dtfnpittin' primo, CMMiruhfictfimt.tf.  Co.  VI. 

£T  ll  aqua  fit  prtmu  li^dorum , quta  tamen  de  ipCt 

tnftinii  Icribne  fm  ordinem  gtadmim.cS;  ipfa  fit  la  ' ‘ 

iif  tn  ipiarto,hinc  de  ea  pofi  ampiiui , quia  de  nbie 
pnw,  & de  potu  policrua  di^dum , & ipla  initr  potu. 
numcKiur  hinc&c; 

Dfdinrto-  Rttiricd.  I. 

AMYbVM  quiaGcneminarf,<i(;protmdebet,ll 

m aliqui  amylum  pronumtemitft  medicina  cibaltt  ma  . 
m'i<icibu<.deeoiamenaliquid  dicatur, cum  plurimi  co 
loco  cibl  viliur.vi  lurculii  cius.  Frigidum  cll  & fic.tn 
primo.  Durat  cfi  digdiionisaliqualii,  & fibml  fioma. 
cho  digeniur.nam  malum  gcncrai  languincm , & fi  eu  fi> 
mila.vel  flore  trumenil coquiiur  generat  languincm  lem- 
peratum , & bene  nutni.  Et  poiell  flcn  amylfi  es  hordeo, 
vel  Fa  rre,&  lunc  opiimc  coucnii  lirbriemlbus  aaiie.  De- 
coquitur  cum  plurima  aqua  addito  modico  aucharo , & 
fiant  lurcula  clara,  & fic  rrmourbitur  nocumemn  eiut. 

Valn  remoucndo  arperitaitm  pulmonis,  & cannx,&  iu. 
fcub  eius  valent  in  abreindendo  languinem  1 peiSore,  ma 

zimc  fi  demur  cum  aucharo  vnius  anni,  & conlolidat  vi' 
cerapcdtorisAlpulmonif.dl^ialespnlmonaiici  viuniur,  • 
& aliquando  cum  ladrc  decoquuntur. 

Decitoniji/eHcoronai.  Rubrica.  IT. 

C I T O N I A reptriuntur  in  duplici  diffcrenia  .qu*. 
dam  » cis  dicuntur  poma,a;  mzd  j pira.  Poma  Tura  mi> 
luis  l!cca,rcd  in  adliuis  n5  mullum  excedunt  pira , ncc  ci' 
ceduntur  ab  cis,  vi  exifiimo,qa  lamcn  pira  lunt  magia  itr 
rea ,&  poma  magis  acrea.hinc  dicere  poma  minus  Ingida 
non  impunbiiur  morru  digna.Sum  frigida  in  primo,lic. 
in  rccundoilicet  I&ac  dicai  ea  erte  frigida  in  medio  lecun. 
di.iSl:  dulciora  rx  ets  Tuni  minus  frigida  & minus  flypiica. 

Eligantur  mauira  & groQa,ex eis  conuenicniiora  funi  alia 
u,quz  hoc  modo  prpparamur.  Concauemur  i&cxirtfaan 
lur  lemma , & impleamur  mellc,  vel  aucharo  rub.dcinde  r;  , 
«operiamur,  &liniamur  palh  vel  argiUa,  & fub  cineri,  neorimi 
biis  decoquitur.  Et  moderni  plurcs  ciionio  concauaio  in  nrenara 
eius  cdcauiiatc  ponunt  aucharum  tabarjeih  coqutMo  fub  Oo 
cineribus.  Viuniur  in  fluxu  ventris, & in  hoc  caAi  chgibi. 
lius  eft  aucharu.lictt  aliud  efui  fit  delcdlabilius,  Eft  fto* 
machi  confbriaiiuitm,  & confortat  appemum  detectum, 
&moriuti  rcducu,  durxcft  digcflibnu.  Rcmouetut  eair 
nocumentum  fi  cum  aucharo  vel  mclic  decoquatur, vi  fii 
pra,aut  clixetur,  plurimus  tamen  oua  vlbsgcneiai  dolore 

ncruorumcholcricu,&  poli  cibum  afitimpiumrolutt, A:  i 

fi  multum  dc  ca  allumitur , bcit  cibum  dcfcendeic  indige  t 

fhim,amc  cibum  vero  llringic,  & lollii  vomiium  chole.  t::.i 
rxpion  corrumpitur  Eaciliiet  in  llomachis  xgroru,quan.  ,>’s 

tp  magis  in  fiomachis  Emotum. 

DcmdiHid.  RNbrtcg.  III, 

BNDIVIA  eli dupliciter. ryluefiris,& domcllia, 
domellica  recens  frigida  rll&  hu.in  primo.  Et  dicitur  no 
iStcr  tccft.quia  ficcaxll  ficca:  vi  Aui.Iccundo  can.cx  quo 


y 1 .J  i,  . ;;  V:  latcr  tccrt.quia  iiccaxit  iicca: vi  Aui.Iccundo  can.cx  quo 

VUUnccaua ntM.Et  dixtt Comtaimnus proprietascro  apparet  c,  auqn  ex icmporc  variatur  rcru eSplexio in  paf' 
Ciett  Abimcatadea.  AoccidtrnfmvtaRWitB.  /?...■ 


Croci  (plei^au  adeo,  occidtcimn^saus,  qiitxxetus 

»dhocdl.5.ti{.ad  hancRnrcmil  pofitte  Auic.cxcttac^» 
ibmvvrfnaniyA  incnRrua  pnniocar,  Apanum  farilem  h 
Partus  ^ V>^Rafi»hitt*nubrrau^quxplunbutdtebush> 
opamu  « partu  A Adi  fioi  tn  pocu.5.q.crod,A  pepertt 

fta(<A,Acxpcrtus(uihocrfpc,et(biipcrfuitita,ettRhoc 
, remediitiB  ^mune  lo  Itala  apud  doniinas,  A apud  medi 
Croa  eorum  matbifpan&  Dixerunt  au<Roffi<^fi  accipiatur. 
> — ftiiA.|.cotricia  caflf  ligncCtA  quarta  pafs.5.i, A 1^^ 


nuis,quod  A a^iuts  concludi  pollet, A fimilitcr  ex  loco* 
iism  hortulana  cc  cufra,humtdior  q nonhonuUna,A  non 
euha  orca  in  loco  arido.  ExiRimo  tamen  quomodooinqi 
^fim,  nc^tn  a^uit,  ne^in  palbuit  tranIcenAre  pnrod 
^dum, licet  aliqui  traham  eam  ad  principiuf  Rcun 
f nicr  finem  primi  gradus,  A pnnctmum  lecundi,non  inoe 
niolenilbilm  dimemtl.  SylueRhsautc  frigida  A fic» 
cR  tn  eodem  gradu , Rd  remil&xi  tamen , A qux  rx  ea  eR 
amahor^  minui  bipA|V(o  1 4«imqiA  tebas  con£crco« 


Trtftatus  H.r-, » >- 

ubutbcpatuQuij  qiiidam  dkanc , veheoientcr  c(l 

smara  eft  olida,  q-iam  opinioiK  Gratus  cUGutLpbceQ' 
Bfldfuia  ctmit  in  futs  Hcnpf.d^  Haly  ftnmdo  techni.d^  apud  noc  di 
lyluc'  cicur  ro(^mporcinu,in  Tulcia  n tn  Lombardia  radichio 
«)<•  acc^  m forolsld,  talis apcnrm»,  &abqinfi  participat 
llnldici  ftypctcKace.  £bgaiurryluclhwma^t,&maxiinccalt» 
cur  por ' da.&  Hi  hepaiis  conforcatiua , Sc  llomadu  qupcun<|r  dy  « 
ctnu,ucl  fcraita  lucri(,&  aperit  o(^ilati5eshepacit,&  maxime  <]ttp 
ndic ' eft  magis  amara  A'ec  in  ea  eft  nocumentum  Hcut  in  religa 
chio.  oierihus  b7gidis,et  quado  comcditurxum  aceto  ficuc  co « 

muniter  fic,ftringic  ventre,&  camen  qn  coquitur  iiue  fyl<' 
ueftns  fiue  domcflica  conari  debilitari  (iomachi.  bcra^ 
Gtqux  ex  ea  eil  amarior  deteriorem  ianguinem  generat. 


' Cap.  VI. 

Credoyc placuit  Ail>c.?pbcfecItnareadbtaifr^'ditMfc 
» humiditatu  Cikcm  in  prtoia  manfione  pnmi  > & fi  fine 
Clio  iidUniabilia.  V nde  Aucn^oar  cito  in  choleram  con^ 
ixnuncur.Acctoia  vero  bigida,  & ficca  vf<j  ad  recurM& 
Mu^  fiue  medfj  lapons  medio  modo  k hahit  inter  hpc*; 
AcetoCi  prfapue  reprimunt  choleram , Sc  multoa  cuiaoe 
oim  exhibitione  buccUar  paras  inhifieinfitccoeoruman  • 
teexhibiitonem  cibt, quibus  poft  afiumptum  cibum  con 
tingebat  voraicusad  choleram infiomachcseoro  cxt&n 
tem  fiimulamcro  iiomachum.Omnta  ilyphacace  partictf 
p^c,  licet  dulcia  minus,  ied  dulcia  liint  ftomacho  conuc« 
niemiora  Sc  acetob  minus.  Mufa  vero  medio  modo.VR« 
*3  • I ii  ,•  <.  j i-**  vinameft  meliua/&  grana  eorum  ftomaebo  na» 

EcempUltrumb(ftumexip(ad;radicee»uscoiifertmor»  cem.Febriemibusconuenienric«fijremiKa,dulcBivtro 
libus venenofisfcorpiomim Ahoiufinodi.  nwlaacutasftb.habemibus,«S:fp(a lura pedocaha.  Re» 


Dcfdbd,  K^hrica.  TIII. 

FABA  cfi frigida d(^fic.iu pruno, ica enumerat ilU 
. Sera.imcr  illa  huius  gradus,!  icce  Auu&  Gal. ponat  c9  xv 
xima  eiir  xqiuluau,lcd  quae  ex  ea  ficca  cfi,ficcx  comple^ 
sdoniscxifiit.quar  vero  viridis humida  humidx.  Hliga 
cur  groila  alba  non  recens  qux  ii  giuguliombus  non  perib 
' ntur.nam  recciisefi  inflatiua  magis.  Hftabfier(Tua»d^ 
,ideo  decodrioetuspurgat  pamiu  ab  oculo.Efi  infiatiua  ue 
tola  difficilis  digefiionit , Sc  maxime  cu  conice  comefia, 
Af  qux  frixa  efr  urdius  digeritur,  fcd  paucioris  extfiu  iiv 
Faba  vt  fiationis.  Kcmouecur  cius  nocumentum  fi  ablqi  cortice 
comede  comcdatur,et  decoquatur  buabiedta  prima  aqua  vG^ad 
‘ rptilitudinem  pultis  cum  (aluia,  pipere,  origano , fale,  auc 
oleo  Ac.A^  prius  Reterit  in  aqua  norabilitcmpore  infula. 
Sc  ipCi  fic  decotfraapud  Lombardos  dichur  pachtanna. 
Confitrt  pe<fcori,A;  pulmoni, er  Tporo  linguinis  fic  prppa» 
rata, 5:  bonum  dar  nurrimemum  (7al.erHip.bba  au> 
lem  diu  agtrara  donecad  rpifitrudmem  uenerit,etmagntu 
vrcRiabadilfh  fauamemdrfacitioriteR  digefrionis 


da. 


rotatur  eius  nocumentum  cu  cileo  mellino,  auc  diacien» 
nitc.Bc  dixit  Auic.tertn  quarci.de  cura  prunx  fiue  carbo» 
^ medicinis  bonts  in  hac  hora>dl( 
poft  ipftm  eft,  vt  fiimamur  granata  acctofii,&  fundamur 
mro  quater  tii  aceto  donec  humedlemur,  deinde  terantur 
& ponamur  fuper  panntst  SC  admimftrcmur,  ipfiim  eiWin 
conueniens  cft  in  omni  hora,  Sc  eradicat  hanc  cgrictiduf 
in  principto,^  ftacu. 

. Rubncd.  VI. 

CHARVBIjE  fiue  cambiffruifhis  apud  nos  non 
^ notui  Erigidx  fum  et  fic.coroplexionis.  Aucr.A  archa< 
dius.li^  sliqui  vt  Icfuseas  dixerit  calidas  e(Tc,&  licet  nd 
exprellcrim  gradu  m,camen  cum  lefiiscu  calidas  ddc.crc» 
do  non  multum  eas  eleuart  debere,  kd  in  pnmo  gradu  £ri 
pdiiatis  & fic.pont.Habemdiporem  dulcem  cum  abqua 
II  ftyp(icitate,oc  maxime  fieex.  Bx  m meliores  fiim  fto 
macho  ueex,  cardx  Ainc  digcilionis.  Remouetur  earuna 
nocumcoium  fi  cum  penidns  comeduntur.  liaacaudcors» 
late  GaLdixit.  V tinam  non  duceremur  ad  nos  de  hierofi>» 


qu*  cft  cum  coriicibut,*  difficiliori. o.quf  cft  dccoiS»  lymiuni.,quu  c«imi  nocumemu  eft  nobi.  api»rcra  n» 
linecortice,vcdicrum.Sitan>endeeaamimitirraftoma»  gisginioasvr  * - ■ 


gisq  in  loas  vnde  apportamur,  eo  recentes  bciumfiiSf 
xum,&  quando  deficcantuc  ftrtngunr,  quoniam  deperdi» 
turhuimdhasearum,d^ftibftantta  remanet  terreftns. 

De  myrto.  RhWcd.  VIT» 

S P&CI  BS  myitr,  SC  fi  Ium  in  vftt,quia  mittuturjm 
&poribusdCc.tamenhabent  vim  magis  medicinxdeep 
parum  eft  frigidx  Sc  fic-complexionis  in  primo , ficcitat* 
eft  maiorfrigidiiate,  funt  ftomachi  confortatiux,iS^  prfei. 
pue  cabdi,ted  inter  epera  prohibet  fluxum  htrmidiiatuoi 
ad  ftomachum,  Sc  maxime  grana  earum.quidS  tamen  tra 
hunc  mbs  ad  fecundd.ex  granis  arum  cum  uino  cotfto  fic, 
iaporDonut. 

. DpmrliC4.  RiMr4«  VIII. 

MELICA  eft  gttinu  ex  cpio  fit  panis  minus  miritet* 
^ aliquas  alius  ex  quocun<|i  abo  grano  fiat.  Fhgidu  6c  fic»* 
in  primoGabdimcilis  dige  ftiom's,ftringtr  venrrem.&i6* 
in  dyienteriabcim  trx-rpfirficculum  que vemriy&ano' 
4!alcbifttini  raperponimua,&  vrrham  prouoaat» 
'Dewfljfiffr.  Richncti.  IX, 

r^BSPlLLA  fri.&fic<eft  iit  primo  gradu.  Iftac,  ** 
Confiat  ftomaebum  maxime  calidum.modicum  nutei^ 

— ....  mentum  prpbetd^grofibm.  Hc  melius  cft  camaflumere. 

beiK  reflata  generemur  gurguliones.  V nde  arguunt  vul  ante  cibum. poft  cibum  vero  quandoi^  conS:Tunc  ad  ro» 
gam  citius  decoquimr.ergo  melior,  qupconfequemu  n5  bur.^machi&  vemris.(jalc^  bbro  de  cuchtroia.Sunc . 
Sauona»  valet.qux  autem' ficca  eft  non  perforata  *difficiliuf,vel  tar  durx  digeftionis,qificomedi.voIuerinc,.tn.ftoffiachi  con'} 
roU  ho»  ^coquirus , ip&  tamen  cum  humiditate  fupe^ua  fir*  (ortationeafiiiinatuur  tn  pauca  quantitate* 

ouus.  ous fum tm  de bba motus Pumfcribere.  ***  ^ 

. jy  HORDBVM  ponmtrtbAutc.frigfdumAcfic.in 

uegranatu.  KKonCdS,  V*  primo,licetaltquteuminreaindo,veladl^unddirah9t. 

REPERIVMTVR  gramca dulca, mupi,&acc'  Circa inftansAr exteri.  6ftabftcrfiuum,&mundifica» 
Kob.  DidcuA;fiiqutbu(dam  poiukurxquamadbu^  ttu6}apcnuuu«abftofiuuinquid?cumhwic  exconioa»^ 


cho  forti,  Sc  moderata  quamirate  bonu,  Sc  fnlidum  dabit 
iHirrimentum.ermaximecuoleo  obux  comefta*aur  bro^ 
dio  carnium  pfhgum,  Sc  intellige  q*  fit  bene  agitata  Sc  du 
. dta,  vt  inde  fit  faifla  teras  A:  alba, vt  faciut  fnlenes  religio» 

• fi.facit  fodam,et  nocet  his  cjui  funt  confueti  habere  eam.et 

i,  fecit  videre  fomnia  mala,AC  confert  dy  (enterix  fi  conceda 

tur  deco^ , aot  frixa  cTi aceto , aut  prius  decoifta  ct? aqua 
Aiaceto.detndefrixa.eftaurem  cibutoptimus  dyleruerr» 
cif  roftfcisdi  parsuis.  Btexea  ficco^  A^fradh  cum  vi» 
• no,  A^  agicara  SCc.  fit  oprtmu,Ai  expertum  emplaftri?  apo »’ 

Aemaribus,ef  cimionhus  refticulorum,et  ego  plitres  cum 
«o  fanautnSed  nora  in  calidis  cum  fngrdisapplica,  Sc  in' 
. frudis  cum  calidi*,etfimiliter  in  tumoribus  mamfibro, 
Ganinif  Af  maxime  qfi  lae  erit  cafeamm.Et  docet  mulieres  non  da 
feba  mi  Rfebamgallimsftiis,  quiaabfcondirgenerarionemotro»^ 
nioK  dS  rum,A:  qui  vfi  foenint  eaeffiichintur  timidi,&  cogiiatiui, 
<fe*  propter  quod  paraui  Afc.Cortrxaoremfebp  nunq  digeri» 
cur.ficut  nec  botrum  vup.  PoftrrmoJidiiene ad  id  quod* 
yulgim  Sc  matr9op,dicum,A^  de  hoc  febabere  expcrien» 
itaniA^r  q»  ea  qupjt  gurgulionibus  perforata  eft  fit  melior 
ctmtra  AuiVr.Af»iftorcsraedicfrix.  Credo  dicendum  o* 
ea,  qnx  gurgttiidnibiis  Afc.fir  fecdius  decoquibtlis,  qm 
talis  eft  hnmfdior,cum  ex  eius  humiditate  fiipetflua,^  n<5 


X 


4 


De  rebus  non  naturalibus. 


jo 


Hordtf 
tqua  vc 
inftuu?' 


Para 
. bordro 
(guooio* 


Hordcn 

vcexcor 

bcour. 


N- 


Cponi' 
dm  vc 
^fbapa 


com^  cortice  exter/or/,  ATeo  (te  vt^mur,  cuiu«  excortica « 
eionein  ^alcm  docebo  fn  fine  capirult.  Ex  eo  fit  aqua  tu  < 
fcula<Sibr,vt  dicetur.  Eligatur alba,&mundu,&  fubti 
Icytaedia  inter  amiquum^&  nouum,n6  corruptum, peife 
Aum«  Sc  maturtcate  fita  non  pulueri  admifiuin.quod  fiC' 
mtt  maere  libero.  Nurntnntmeft  > fed  minus bumento, 
dc  aqua  eius  eSk  numbiliori  bnich  tj>fiut,et  ambo  fiangnt 
acuttatem  humorum.  Aqua  eius  nt  accipiendo  de  eo  ex*' 
corucaio  partem. aquf  partes. ««.decoquendo co  . 
cilitatt vC^ ad  confumpcionem  medierans aut  duaru  par 
cium  femperabiiciendo  fpum3 , 9C  decoquatur  fine  fumo 
in  olla  munda.&  fic  decoquendo  exifiimo  > q>  rcmouetur 
nocumentum  eius  de  quo  didtAuic.t^  nocet  fiomacho. 
A^a  eius  efi  inflatiua  > quz  omnia  credo  venficari  de  ai) 
ipiiuf  non  excorrican  ,<&  non  multum  dccotiti.  lufcula 
fiunt  ex  fanm  eius , &aqua  rcreper  agitando,  SC  ducendo 
leutter  ne  ex  fiimo  contagium  recipiat.  Fareiusfit  aeo 
mundato,  dL*grofTo  mo^  conbaiho  in  olla,  vel  etiam  cO 
mob,et  cum  aqua  decoquitur,5^  fit  cibus  optimus  febri « 
citamibus.&  maxime  ex  apoftemate  in  (j>tmualtbus,et  in 
pleurefi  &c.Ec  in  calidis  feb.aqua  eius  multum  valet.Iau  > 
dat  Aut'c?.eo  q>  efi  infrigi  damia,&  humetfhtma  sS;c.&  in 
fngtdis  vero  ca  apio  5^fbrnicu!o , & quod  eft  codlum  cti 
ficubus,&  meile  trito  valet  in  febribus  phlegmaricts.Mo 
dusexcorricandiipfum  icitis  eil,  vt  prtutin  fole,  dC  me.> 
liug  in  furno  exrracfto  pane  deficcetur.deinde  balneec  opei 
me,  dd  fic  balneaium  ponatur  in  pixidem  magnam. detn.' 
decn  ptfiello  ligneo  magno, et  groilb  pifietur  leuicer.dein 
de  exuClemur  cortices,  & fic  vfipquo  fuerit  excorneatum 
bene.fi  cum  pecia  fricetur  fortiter  optime acoriabitor* 

Dcp^.  Rubricd»  XI 

ROUILIB  fim vul^ire  nofirum piTa  ab autfioit.' 
bus  di<?le.Mc^.&Scfa.  Ac.ab  Aui.vero  dicitur  meifee. 
Sunt  Pm  ICuc  bigtd^  in  prirao:medi*  vero  inter  ficcica  ^ 
tem,  hu.&  fim  Serap.funt  fiedtati  Q huniidicaci  magis 
propinqua, & efi  maxtme  verum  de  no  excorticato,  quo* 
Iliam  in  conice  cius  efi  pontienas.  Eligantur  recenret,et 
magnp,ium  infiaciux,red  minus^ba.A  qua  vt  dixit  Gaf. 
tn  tota  Gxa  rublbntia  n3  rcmouetur  prpttrq  tn  duobus,  qa 
fv>n  funt  infiatiux,  vtfibx.  fecundo  funt  rardions  defiren  • 
donis  I fiomacho.gtnerant  chyrntl  laudabt1em,(.V  lauda* 
btliorcm  fi  decoqufitur  cum  oleo  amygdalino.  Verum* 
lamcn  nocumentum  eoru  remouetur  fi  cum  eis  decoqua* 
tur  parum  canhami.  Nora  tamen  q>  textus  Auic.fic  iacet, 
vc  repenb,&  non  cfi  in  tpfo  tarditas  digellionis  fabarum, 
cp videtur  contradicere  textuiGal.paucum  dat  nutrimen 
tum,  & mtiham  ha^  rubfiantiam : ficut  extera  legumi* 
ra.  Eli  cibus  qui  c6uenii  febrtereibus.vt  Ualdach.Con 
ferunt  dylentcnds  fi  abietfia  prima  aqua  decoquantur, 
acetolemur  cum  granatis  acetofis. 

X)efpdnachiiSyUelI\>indcbiiu  Rit&ricii.  XII. 

SPINACHIA  frtg.&hu.eftinfinc  primt.quidi 
' trahiinteamadfecundu:necimer  hosmagnaexiftitdiftS 
rd.  Eli  lenittua,lauanua jibilnfiua,  & vtncH  choleram, 
Sc  brodium  arum  IbralTu  refugit  (lomachus,  quare  fine 
brodio  coroe^tur,vt  ftiplacuttGale.  Decoquitur  prius 
toa  cum  aqua,dC  modico  olei  in  patellaidl^efi  cibus  con  * 
ucmens  Emis,&  con&n  pecori, & pulmoni, maxime  fi 
coquantur  cum  oleo  amygdalino, aut  filamino,A^  ei&c  ci 
buspk^oricorum.dum  decoquantur  inaquacftmclio* 
ris  nutnmemi^bbtis  vel  gryfoloanna. 

Demhitlir,  Rubrica*  XIII, 

T R I V L I diAi  ab  au  Aonb^  tribuli,&  maxime  flu 
vbles.de  quibus  cll  Termo  funt  fiigxt  hu.licet  aliqui  dieSe 
ipTos  declmartad  ca.propter  dulcedinem , qux  cR  in  cis, 
^ de  eorum  gradu  proponionabituer  dicendo, vt  de  cha 


LapidS 


4* 

■ I ♦. 


Piroru 

elcAio* 


hibifs.  Sunt  mutn  nutrimenti . Ft  quidam  acis  laciimt 
panes  tempore  necefijtatis.difiiculirr  digeruntur,  & vidi 
tur  habere  fimilmidincm  non  paruam  cu  cafianei's,6lf  Ps* 
dux  nominantur  cafianef  mafchelanx.  Nafcunturibiin 

fblTato  magno  lanAelufiinxiet  plurimi in  eis  deleASuir, 

Conferunt  rembus,&ftrangurix,  & frangunt  Iapidem  in  banpn 
rcnibus&vefica. 

Deptrif,_  Rubricd.  XTTIT, 

PIRA  <S;  la  Item  domefiica,  de  qutbus  princtpalittt. 
efirerrnoabrolutepronutianda  funcbigida&fic.led  co* 
rum  quodda  magis  appropinquat  temperamento  in  a Ai* 
uts,  quoddam  magtsdifiat  declinantia  pIusadaAusTngI 
diratis.Hxempluprimi,ucfunr  mufcatetla.taccola, femen* 
tfna.Er  pofi  ifia  pira  diAa  fanAi  Nicolai.pira  de  Pola  fc* 
racena.ExempItim  fircundi:  vt  funt  pira  Nicolai,  d^multa 
alia, qux  non  participant  dulcedine  multa,  led  habent  dul 
cedtnem  remilTam  cum  poniiAtatc  admifi3.Ei  de  bis  om 
nibus  apud  nos  reperiuntur  in  magna  copta.  Ex  quibus 
inferre  polTum^^c^  mulcatella  SC  huiufraodi  funt  af.  in  prt 
mo. reliqua  vero  in  Iccundo.dtcic  tamen  Auic.q»  tn  parti* 
bus  fuis  rtperiumur,ptra  magnx capacitatis, & rotunda 
multii  fubtilis  corticis  boni  coloris  quafi  pini,  & boni  (a  * 
poris,ita  vt  videantur  ficut  aqua  zuchari  congelata, df  cu 
cadunt  ab  arbore  fuper  terram  defiruuntur,  & ilbi  fune 
tn  quibus  non  efi  nocumentum  apparens  de  fpeaebus  pi* 
rorum.  Ifia  autem  nobis  poliunt  ellc  ficut  metrum  df  me 
fura  in  iudicando  de  bonitate  piiroru.  Eligantur  bene  ma 
cura,&  non  laudo  mamrationem  eorum  in  paleis, ficut  c5 
mumter  fit. nam  illa  maturatio  uideiiirmihioon  matura* 
ho,fcd  eorum  ad  putrcbAionem  pitparano.Sunt  fioma* 
chf  conlbrtatrua,&  qux  a eis  funt  propinqua  temperam2 
co,vc  fupra.funt  boni  chymi,&  laudabilius  prpbetK  nutH 
mentum  pomis.  Dicitur  q>  de  proprietate  ipforum  efi  fii* 
cere  vermes, colicam, quod  maxime  incelligendum  efi:  de 
crudis  d^pocicis,d£  ieiuno  fiomacho  fumpets,  8C  ideo  de* 
coquantur,^  fim  dulcta,&  maxime  cum  anifo  S£  zucha* 
ro,aut  antfo  confeAo  comedantur,aut  cum  pauco  pipere, 
cFnamomo,zin2ibere,auc  lignoaloe,fic.n.remouecur  eo* 
rum  nocumentum,  decoquamur  cum  Itingit , Sc  maxime 
fy  luefiria,licet  domefiica  etiS  ad  hoc  valanc,  6£  fiim  be* 
foareorum.comedamur  pofi  cibu,&  non  tetuno  fioma* 
cho, quoniam  ficcomefia  non  nocet.  Diofc.&  femina  in* 
cerficiunt vermes.  De  fyluefiribus,  quia  in  vfu  cibario* 
rum  non  ventum  diAum  efi.  funt  tamen  magis  fiypnca, 
d^frigida  domefiiets. 

Decerafit,  Kttbricd,  XV. 

NON  INVENIO  exprcnamgnduationccerafir 
rum,ied  ipla  pono  (rig.SC  hu.  &lt?in  primo,  magis  fri* 

gida  q hu.Ilaac.cap.de  prunis  dicit.idem  dicendum  dt  ce 
rafis:quoddeprunis.Gale.vcroinlibro  de  cibis  dicii.q» 
idem  efi  dicendum  de  cerafis  quod  de  moris.  Sed  nota, 
q>  reperiumur  dutciaiacctola  fiuc  acria  <S^poniica.Dulca 
dicumuT  proprie  cetala.  Acria  vero  bifiircStur,  quoniam 
eorum  quxdam  dicumur  cnaran:p,quxdam  vcrl(.Dulra 
aco  defeendum  de  fiomacho,etiuuamemum,quodei  in* 
ferum  eft  paucu.funt.n.dto  puirefcibilia,&molIiunt  uen 
trem.ideo  vulgares  tempore  ceratorum  mukum  de  ets  co 
medunt , alleremes  ipla  efie  optima  medicina  ad  fubdu* 
Aionem  vemris.  Et  male  opinantur,qMniam  nocumen* 
cum  efi  matus  iuuamenco.func.n.multu,&6aa1itcr  putre* 
fcibilia.Ecaceiola  qux  dicuntur  verlp  fiypaca  funr,et  ma 
gfs  cum  fint  flcca,et  fimul  pontica,led  minus  acetofis.  vn 
de  in  fe.bcne  conueniunt  maxime,ec  co  modo  oto  confue 
uerunt  dari  infub  in  aqua  3Cc,  In  fib.autem  phlegmaiicis 
conueniunt  magis  acetola.Efi.n.tn  eis  virtus  inctfiua  con 
fertns,fcd  vt  dt  Aum  eft  in  prfcedenti  ca.medicus  femper 
debet  comparare  iuuamemum  nocumento , di  quod  prp* 


Piroru 

cius. 


- 


luuam? 
IU  nocu 
meto  Ip 
compa* 
rSduiq, 


TraAatus  II, 


CcftCi  ftStim  eft  cltgere.  Dtcancuulgarct<^cefa(«fiinttntWca 
Immici  incdKts>qu^  roluont  &c.reUnquo  de  moro  acccolb  fy  (ue 
Mcdicia  ftri^quu  didlurn  cft  liipra  de  moro  dulci» 


Cap.  VII. 


'^rM  «■^UtiiapuJAnic.diifhCcbnotacfl.&rcptniural' 

Hi/num it»r  f^bav<nd«irahtm«dragredin,in,ctn<g2tlli»iinu» 
,y*-^hu.ai:min’ftyptica.fri.cft  & hu.iiTfcmdo: vi Gal. 
. ia»c  tntut  iplani  ad  tcnii,qcriiKttligi  dtb«  d«  pri, 

mtr*t . bl!  t-iefifl-  n»  manfiorK  icnd-Auf.vtro  mcdiira  dixit  ip&m  cilc  c5 

, peliiarum  viriunim,nonnulti(ani  pronuninumintcali 


DtfngiiiibifeciidocmMriilmc^funt.iS,  Cd,  VIT. 
VeUia'.  Kubricd,  i. 


tor tft abIuta.abluifo.n Jddii  inflationera.ficut  in  omiW-  Abtmi 
biuolmbuiingidu.'  Rcnouciurnocuinrtumciiuficu  inoM 
cacomcdaiurapium,vdp«tolcb'nu»,facitroninu,ccnia-  bu*  fri. 

anKfeminanus,4:ciatnhciba.  VndtGal.noninumi(»  gidia  vi 
rnwdwm  fu*  magna  vigili*  comedebat  latftucaain  fet  tanda. 
culo  eu  modico  piperu,&  parumpoft  reftinitu»  eft  Cm- 
noA  hoc  remedutm  multum  magnificat,utfiipta  in  pro, 
cedcniiinuratu.  * 


^ y vMiuauiii>iiutniuiMC4in  pronumuucrunrcaii' 

mf  M dam.vtOn'banuadi:Ioan.  EdabflerCua  propter  virtu 
jMrUpfiif  bauracham.qu* a eft  rubti1wnua>Icmnua, aperi- 

Eft  nofiuaftomacho  propter  bauracitatem>morda- 


ftomachopropiu 

cttatemA  propter  hocettam  eft  mali  chymf>&  pauci  nu- 
irimenri  ficut  aetera  olera.Dtxit  tamen  /Cwc  laudabile 
^ucinu  geiKrat  cliymu,quod  mtelligi  debet  de  corrc(fta,vi  «j» 

abrjciatur  prima  a^,  Sc  prpparerur  cum  aceto»  aut  fina  • 
cnlcum  pi^  aut  nurcnauc  alijs  ^ctebut  commumbut  in  vfii  cia- 
riorum,  vfu«  tamen  eft  malui.  Et  ex  fucco  etui  cum  meile 
cSmuniter  ftt  caputpurgium  tn  educendo  ruperftufiaietlk 
capite,qa  atriplex  quaft  ppinqua  eft  bliti;&  fic  ab  Auic?» 
pontcurcap.de  ip(a  non^do  ment(onem»quonttm  in  ulii 
ctlnriorum  non  venit» 

rcoeoertea.  RieWcd,  IT. 

eve  VRBIT M itig.dihu.runtinlecundo.  Eli 
gantur  recentes  Sc  viridet,  funt  infrigidatiu*,humedlati^ 
u*,laxant  ventrem, Ai  nd  prouocam  vrinam.baldach.de 

* -p  quo  mirabitur  quit  forte, cum  earuleminaCnt  unnp  pro- 
BemeEx  uocatiua.  Nec  mirandum-quoniamlcmcn  Tepe contrari* 

' »>e  c6tra  eft  complexionit  ab  eo,  cujut  eft  femen,  vt  dipra  de  citro, 

tieecSp  &exconrequenticoniran'*  proprieiaiit&viriutit.nam 

piem,  pira  vermes  geneTant,et  femen  eorum  interficit  eot,  vt  lii- 
liiab eo  pta.  Oe  cucurbita  eSueniunt  omnes q>  ipft  conuettitur  in 
^ut  eft  eum  humorem  ^c  in  ftomacho  inuemt,*  ex  ipla  genera 
_ p humor  bonus,  vel  Pm  q,  ei  aflbeiatur  alter  aut  auer  ci^ 

Cl.  t Af  /1^  d(‘  /-bu»,vt  fi  cum  lynapi  comeditur  malut  inde  humor  gene. 

' ntur,fi  cum  ctionijt,aut  agrefta,aut  vino  granatorum  c5 
mifccbirur,inde  bomit  humor  generabitur, et  prpcipue  in 

ftomacho  calido.fiempcT  aduertatur  ad  complexiones  cu 

’ ' laudatur  ret,quonam  per  eas  graduatur^:  non  ita  conue. 

nit  maxime  cu  fimplet  datur,  vt  raedicinz  cibalit,&pau 
citnitrimenti,ficut  czteta  olera,led  maiorisexiftit  cn  eli, 
aatur,  & velociter  defeendit  de  ftomacho  fi  non  corrum  - 

• piturante  digeftiooem  propter  aliq  caulam,  vniuerfaliter 
nicurbii*  funt  malf  quibus  dominatur  phlegma  aut  me- 

' laiKholia,&  bon*  funt  cholerici^& maxime  in  xftate  cu 

**  ■ - modicum  elixancur,Ai  decoquuntur  in  farragine.  Si  fuper 

iplam  funditur  agrefta,  VI  comuniter  fit.  Cdueniunt  liaip 

habentibus  humores  calidos  in  ftomacho,  8i  de  propric' 
satibus  carum  eft  inducere  colicara.dixti  GaLSicut  cucur 
bita  eft  minoris  malitr*  g catten'fruiftus  zftiui  quSdo  be 
ne  digtritiir,ita  C non  digeniur.  Si  non  defeendit  ii  ftoma 
cho  cito  corruptio  eius  eft  mala  valde,  ideot»  bene  lam,<Si; 
mundi  ftomachom  calidorum  aut  non  fti'gidorum  eis  uti 
f tri  P?ft“"<ft™"'n'n‘>derataquantitatcplusali)t&c.Bxpe. 

ylctra  rimcntumoptimu,Afprobatum,ciniscucurbit*ficcz,et 
mrgfC'  combuftzpulueriatxfiipervlccra  virgxputrida  mun- 
ftete  lo'  dificat,&  conlblidat  periedlt. 

Iidantia  DtUctMid.  Kubrudi  IU. 


Vcmelont.  PjJncd.  UU. 

M_ELO  nuepcpofTt.Afhu.complexionisvlqtadle. 
cundu,&  dulcis  minoris  eft  frigiditatit,lmo  quidam  dul, 
cem  calidx  cxiftimanc  complexionit.  Eft  abftcrfiuuspX 
prouocaiiuu8,minut  tamen  g batcca,&  cucumer  tardf  eft 
digeftionit.melior  tamen  eft  baieca,nec  ita  faciliter  corrO 
pitur.nam  bareca  in  cum  humorem  coiuicnitur,  quem  in 
ftomacho  inucnk,led  ad  phlegma  eft  dccliuior,&  fi  nS  di 
geritur  cito  ad  naturam  conuertinir  vencnolam,  quare  cn  „ , 
ftntitur  eiusindigeftio  euomatur.debcnt  tamen  pepones 
coimdi  antecibum  alium.nam  fi  poft  cibum  comediitur 
laciunt  cibum  indigeftum  ex  ftomacho  lubticare,dlf  rugi  ^9****^ 
tum,iSf  vemofitaiem  generant. volentes  itatpeos  fincno> 
cumento  comedere  anteoem  cibum  comedit  ftomacho 
exiftente  vacuo  ab  humoribusxt  vt  remoneatur  nocume 
tum  ipfomm  comedantur  cum  lemimbus,&  matre  fimi, 
num  eorii.qux  cum  carne  eorum  cum  modico  zucha.aut 
^nidiarum.  Vtrii  amem  poft  eorum  aflumptionem  fic 
bibendum.dicetur  in  fine  capituli.Nocumentum  tp  mub 
tus,ac  continuus  vfut  eorum,  vt  cornum  ter  fit,inducii  ho 
mines  ad  colicam.caucam  ergo , qui  hoc  peccato  iminifti  Lapidi 

liini.  Seminatorum  valcntinmundificandorcnes,&in  ftSgeix» 

frangendo  lapidem  in  eis. 


VtcuamuribHs,ercitndh,trangiirU.  Rm6  V. 

DE  CVCVMERE  dfcitGaIe.q,tftfubftanti* 
groflie,  Af  durz  digtftionis  malum  generat  chymu,para> 
tum  corrumpi,  & fieri  materia  febnum  putridarum  mala 
sum,  quSuis  pepo  magis  fic  corruptiuus,d^  virtus  eius  eft 
ficut  p^nis,fed  eft  frigidior.  Si  humidior  ad  intus  lecun 
dum  gradu.  Ex  quibus fortalTc  colligi  poteft  cauft,  quare 

VenctnsomniannototrauItsplicanturfitbretputridx.nS  Veneti^f 
vfut  mulius,et  continuus  cucumerum  non  folum  ii  paupe  femD  ol  i 

ribus,  verum  Si  ii  dimtibus.  Si  nobilibus  biftus  caufa  eft  anno  k. 
tarum,ad  quod  concurrit  vfut  multus.  Si  afiidutisaliota  brespu. 
fruiftuum.  Eft  abfterfiuut,prouocaiiuut,  na  tamen  ficui  uidx.  ‘ 
meloi&c.Diof. tamen  dixit  de  eo,cp  eft  bonus  ftomacho. 
hoc  idem  Aui.proprio.c.credo  ipibs  imelligere  iplbm  ef. 
k bonum  in  via  medicina  alterando  ftomachum  calido. 

Nam  fubdit  Auicxi  ipfe  raro  dimiiur  bene,fed  inteUigit 
de  eo  in  via  cibi,quia  vt  fic  eft  ftomacho  valde  maluA 
De  citrullo  idem  dicatur  quod  de  cucumere.nam  eft  tar. 
dioris  digeftionis,  Si  hiciliui  difeurrit  in  venas  crudus,& 
febres magu chronicas &cit.  Debatecafiueanguria  idd 
dicaturiquia  ipla  eft  frigida  Si  hu.plut  Q pepo,  ad  inna  la 
men  fteundu  gradum,&  quz  ex  ea  eft  dulcior  minus  fri^ 
da.  Si  eft  magis  abfterfiua  melone.  Mouctur  hic  dubiij 
ii  inultis  cxpctTratum.  vtrum  poft  pepones  debet  uinum  fu 


amuuiscxpectatum.vtrumpoitptponesdebetuinumfu  s,*  — - 
miiAf  quale  Ac  quanium.Auic.iertia  primi.c.de  regiuiquf  yjj" 

Ac  vintSuper  cibum  mali  chymi,  bibere  vinum  dum  co  P*'? 

mp/ltVtiP  «II*  an»#  9ii»  pqOCS* 


L A C T V C A frigecd  & hu.in  fecundo»  filigatur 
amphrSf Cfrrina,&  qu«  U<ftccirer.  Edfiacilri  d^lrio' 
nri»6J  con6m  llonucho  maxime  calido»  &maxime  hor- 
tulana de  qua  elr  firrmo»quu  de  fylucHri ad  prplent  n6cu 
rosvnde  a&mpca  cum  aceto  6icic  appetitu » led  ca  mefao- 
rem^qus  rccipudcco^Uoncm  aliqualcmiDonablua  me- 


— 1-..  j V stlUUg  UUIJJ  CV 

meditur  aut  ance  auc  poHq  digeretur  eft  malum»quonum 
facit  malum  chymu in excrema  corpori*  penetrare , ft- 
mi1jter(uperfTU<ftus»d^  proprie  mclonea.  Adoppolitu» 
fama  cdmutus  no  omnino  deperditur  quS  populi  rimStw 
ftpnmo.ip&.n.c6fequiiurimpenucylefte«.Famo 

lumin.eft  « proprie  apud  nos  Patauos  cum  aliquod  vimi  ^ 

eft  potentruf.&aromacicum  id  bon1  pro  peponibus exi- 
ftere.  Refpondetur  pr(mici6do»Cb  vinum  aiiumpeu  poft 
efum  peponum»auc  fiimicur  via  alimenti»  auc  gratia  corr^ 
gendi malttiam peponis aflumptf»  Secundopifmicco,^ 


I, 


' Derebus  non  naturalibus. 


BtofcO' 

xidifcr^ 

vao» 


iAdiatfl 


valida  rt  fbhxMut  dC' 

bilia&rcmilla.  Iiucca  hoc  ponantur  concluiiones.  Pri-' 
ma  fi  fitishiertt  valida»&  fi>itj»»ruper  peponem  aifimi ' 

. pcum  cft  bt1>endum  Jrfc  conclufio  cK  de  cneme  Ra^.quar 
: (o  AlmanCtS^  GaLin  libello  de  marafino.  Secunda  con^ 
clufio.fi  fitM  fiieric  remilb  Si  debilis^  A vinu  bibanir  gra 
'eia  corrigendi  &c.cunc  fuper  ipfiim  eft  bibendum  vinum 
poiene  & aromaticum,et  in  parua  9uantitate.Et  hf  c con^ 
«UifioeftIlMcin libro fuo^dietieudl^GaLfixundo  regi, 
acutorum. & Aiaccn.terua  prtmt.allq^to  ca.  T cnia  c6 
rtufio.fi  vinum  bibatur  aiicionis  gratia  fuper  pepone  non 
|K>candum,<5L*  pt^pue  in  quanmace  magna.  Praua.n.hu' 
fiuda  in  excrema  corporis  penetrare  £icii.hoc  voluit  Aui. 
tnauifloricate  anccoppoficum  deducia.  Ec  fi  dicatur, vide 
muj  quotidie  oppofitum:  vc  tp  non  patiuntur  qui  bibunt 
vina  pocencta  in  magna  quanestare  pofi  pepones.  Dicen« 
duro  fi  non  patiamur  tn  pipienti,  Ifdumur  deinde  in  po 
fterum  exaggrrgatione  paulacine  bdb  humorum  5^c.vt 
GaLalimentoro  primo.  Qiaraconclufio,&cfiinAui. 
aUe.ca.rupcr  peponem  bibcre.rf.vcl.in.bnelas.briela  efi 
nomen  mcnfiirp. vnde  bro44Benfitta.briela  cfi  parua  me 
rura.q.d.Auic.tf.vel  in  briela xduos  vel  tres  paruos  hau# 
ftus  non  nont  ei  qui  confutuit.  Confiietudo  nanqi  efi  res 
pocenitnu  in  CdftruSda  fiinicate.iecDdo  in  r^i.acutoru. 
" Depnerm.  Rubricd.  VI, 

P R V N A repertumur  in  multiplici  dilfmmia.  Eorfi 
quxdim  afba>quxdS  citrina.quxdam  rubca,quxdam  ni 
gra  omnia  nSqt  frigida  & hu.compWxionitjfcd  ex  ets  qup 
dulciora  (Unt  ad  intra  primum  gradum  ponuntur  ^.qux 
autem  minus  dulcia,  & aquoGi  magis  ad  Rxundum  peruc 
fiiunrgradum.Mu^  uero  ex  eis  medio  modolehab?t,m« 
ter  hxcommia  llint  magic  hu.^fri.Er  ex  ifio  tollitur  qiix.» 
dam  apparens  comrouerfia  inter  au(flores*de  graduarione 
^(brum.&  IU  confidera.  De  ele<fcione  ipforum  ab  aut^o 
nbut  eligumur  damafccna,fed  ralca  no  habemus  hir  apud 
nds,led  loco  ipforn  eligimus  nigra, qux  nafeumur  de  m?«’ 
Ib  Ai^fif,&  dicuntur  aufiana,&  talia  repertumur  parua 
&magna.Nam  mam  rotunda,  & magis carno(a,&  par« 
ui  oitis  ex  his  fiim  eligibiiiora, deteriora  ofum  ffit  alia  ma  - 
gis,tu  rame  per  re  habita  notkn  extremorum  nomiam  de 
medQsiudica.  Suminfrigidatiuad^humedhttua.grauSc 
ftomachum  prpeipue  alba,di^  omnia  ipfum  mollificSr,  A 
penitus  fiomacho  non  comientunr  nifi  illi  in  quo  cft  roiil « 
ra  cholera  cicrina,et  cft  complexione  fbrm.Ex  quo  fequf  > 
cur  non  (eraper  budandos  efi  vfus  eorum , vt  comunt' 
ter  Jtquibufda  mcdidsfir.mmfncorpore  chokricomul 
cipltcamc  choleram  in  xfiaex  in  fiomacho  cius  compete ' 
re  poflunr,  A conceduntur  ad  fiibdudionem  cholerc  ^ ve 
tr^'ota  tamen  q>  omma  (bluunr,  A humida  magis  q fic« 
ca,&  duldora  magis  ^ acria,  A mu^,  A magis  magna  ^ 
pania,l»cet  Diof.dixeric  cb  darearcena  ftrtnganr  quem  er* 
raficcxprelEcGal&Mep.  videtur  idcimpOcite  dicere. 
Sed  aduert?dum  q*  repertumur  pruna  parua  fylucfiria  na 
fccntia  in  frat^ris  fiue  cefis,qux  dicuntur  apud  nos  bru' 
gnoli,&  ifta  Utk  dubio  vdrem  mantfefie  firinguni,  A ex 
cis  fic  achacta,d^de  tpfis  n6  fum  locutus  principaliter, qm 
non  vtniunr  in  vfum  ctbarrf,  Grd  mcdtdnx.  Remouettir 
nocumentum  eorum  cum  zucharo  roCde  tpfisdidcGal. 
In  libroatinsentorum.  Ex  ifio autem  h’udu  corpusred' 
pitpMtdffimn  nummenru.Vcdis  adinfngidare.humedte 
It,  lubdiicum  ventrem  midioertrer.  ltemdidtq>con(^ 
fubdudiom'  vemris  fi  pofi  obheionem  eorum  fuperbiba 
firr  vinum  fiindo  per  certom  fpatiu  temporis,deinde  pr3 
cfere.Pofi  afiumpeionem  eorum  nobtlilms  conuemc  vinu 
dulce,  cxccrb  melicratQ.  V timur  eis  ficcis  tnfiifis  in  aqua 
tn  feb.Sdteiamen  q> licet  viraqiin  fiomacho  corrupan' 
cur,ficca  tamen  minus  corrumpuntur,  humida  purrefa 
tfiioni  fiirv  parata, fid  quando  afiumuntur  ficca  damur  ad 
tkcnndum  oon  ad  mirkadum.Et  luc  oportet  medicum 


comprthendere  qutdinde  magis  (eqtiatur  iuoamentu,  aut 
nocumemum  reipicieodo  quanrtratem  rorum  afiumptO' 
rum, licet  eo  cafii  folus  videatur  liiccus  dcglurtri.  Pofire  Prima 
monoundumtp  pruna  pofiiint  ad  fobtium  fieri  folutiua  quomd 
multum  hoc  modo  perfuretur  arbor  in  duobus,  vel  trib^  folutiua 
locis,ita  q»  vnura  foramen  dtfiet  ab  alio'  per  fpartu  vntus  fiam. 
pafmi,ddnde  impleamur  foramina  fcamonea,&  luto  fiue 
argilb  cooperiamur,  A inde  fiunt  frudus  rolutiui,&  hoc 
maxime fadumtameni.  Itemfdtoq>fi  decoquatur pru* 
na  in  aqua  vfc^  ad  fptfiitudinem , & detur  de  ea  aqua  ara  ■ 
ton  Itb.  I .cum  zucharo  folutc.rgo  autem  dedi  fuccu  ipfo^ 
rum  cum  zucharo:&  fucccfCc. 

Dc  cbry/bmil/tV.  Rft(nc4,  VH* 

CHRYSOMlLLAfcu  grt/oUma,ec  nofiro  vul« 
gari  armilim.Sunt  (ri,A  hu.  tn  ficudo.meiiora  fiim  mmo« 
fa  ex  eis,  A in  montibus  rata,generant  phlegma  grofiuin 
vifrofum  in  concauitate  hepatis,dL*  venarum, quare  ex  eis 
feb.dtucurnx  fiunt.  Sura  vomitus  prouocatiita,&  infiigil 
dant  fionuchum  vehementer,  A bale  corrumpuntur, & 
eorum  corpus  vniuerlaliter  malum  efi,  fed  horum  infufio 
fidat  fitim.ee  coucnienciora  fiira  fiomacho  q perfica.Co** 
medatur  ante  cdmmfiomacho  inanito,  quia  pofi  cibum 
cxifienre  pleno  natam  in  fiipcriori  pane»  A in  andttaiem 
putredin^  ciio  comicnuniur,  & pofi  eorum  afluinpab^  - r* 

nem  accipiatur  anifum,roafiix,vel  vinum  vetus, vel  odo  ^ 

rifinim  nouum,et  valet  contra  choleram, ficur  thamann-. 
di,d^nbinmilu,«Sfinfuno(lccorumcoofcitfebribusacu  ' **  ^ 
tis.Bc  oleum  ex  nucleiseius  valet  hfmorrhoidibus,&cx« 
penum  efi  Aucr.  Sum  naiutp  pcrficorum>fid  non  habent 
omnem  proprietatem  eorum. 

Depcrlicif.  Rubitcd.  yill, 

PERSICA  reperiuntur  multifarra.nam  ex  ets  fime 
quxdam  quoru  caro  ab  olle  non  feparatur,  quf  dam  qud.* 
rum  fic  .Item  qupdS  dutcia,qupdam  mu(a  ad  acredinem, 
vel  remifiam  acetoficamn  decimantia.ltem  ^dam  qux 
dicuntur  perfica  cttonu,qufdamqu^did  debent,  aurpof  ^ 
fumperficapoma.lcem^damdicuncur,Sffumperfica 
Cmgtiinarta.Itcm  qupdam  nux  perfica,  et  qupdamannper  ' 

fica,d^  funt  grifolima  de  quibus  fupra.Er  horn  olum  quf  * 
dam  ficca, quadam  hu.fiuereccmia.Omnia  funt  fii.&hu. 
vf  ad  ficundu.  verumtamrn  recipiunt  intenfione,  A re« 
mifiioncm  intra  huc  gradum.nam  dulcia  exteris  paribus 
fune  minusfrigida,  acria  velacetob  magisfri.mu^  vero ' 
medio  modofi  lubemia.  Eligantur  magis  dulaa  odon" 
fira.  Ecejuoniam  funt  noaua  propter  eorum  humiditatf  . .> 

fiutrtfcibifem  de  factli.hinc  forte  exifiimo  aionia  etigibi 
iorafi  poma  alrjs  paribus.  Ciionia  dico  perfica  &c.San' 
guinaria  vero  llim  multum  putrefnbilia.Nux  perfica  ve->- 
ro  digefiioni  difiiciliora,^  vt  exifiimo  extemfrigidio» 
ra.funt.n.magisad  ponticitacemctacredinc,vt  fupra  ten« 
demih.Omnu  tamen  ftyprtciiatc  panidpant, licet  rcmiT' 

£i,fid  mix  perfica  magis,  A perfica  atoma  plus  porois,<S: 
ficca  plushumidis.  B licet  finteuo  putrcfabiliii,qd'  dC' 
ebrat  velox  puerebdtio,  qux  eis  ad  exrra  contingfi,rame , 
fiomachum  c onfbrtam.  A raouent  appentum  ad  dbum. 

Et  meliora  A dtgefiibiliora  funt  ea  ex  quibus  egrtdiucur 

olb.Baldach,(edbpidiorarumilb3quorum  carneofia 

non  fiparamur  (onper  atqs  paribus.Ex  qitibut  patet  folu> 

lio  ad  quxfiion?  moueri folitam  3 nobilibus , quf  nxliO' 

ra  fune  an  « ejuorum  caro  &c.Ei  fi  argmiur  bpor  melior  '•< 

infequitur  meliorem  p^fira.i.digcfiionem,lcd  vbtcfi 

melior  digcfiioaliis  panbut  hoc  digefiibtlius  uideiur.tgt 

tur  confidera  tu.  Nota  tamen  q>  qu^ab  ofiibus  feparamur 

fum  minus  humida  humidiiate  &perfiua.ideoArc.  Sicca 

aurem  difficulter  d>gcrumur.&  n5  funt  boni  nutrimenti, 

fed  tamen  multum  fiomacha  confortant,  A maxime  fi  cO  Perfica 

meile  decotfia  fuerint.Et  aon  debent  pfica  comedi  pofi  ci  qfi  c&e* 

bum>ledante,quaicornunpuixurctcocrumpucciburo.  denda» 


j 


Traftatus  II. 


Bt  (lebet  ciim  n«  ad  remou?dum  r>ocvmf ntam  eorum  bi 
bt  vinum  vetus  odoriferum>aut  in  co  mfiindi,u(  fit  cdmu 
niter.Ec  d(  CIS  dicit  Aucr.quimocoir»^  habet  mtrabilena 
proprieraicm  rcfiUendi  %tori  a flonucho  prouciucnci>4S£ 
odor  eorum  valet  contra  cardiacam  parTionem^d^cil  cor 
dialis.Scuo  poilremo  tu, qui  cis  hb^er  vterist^  poil  fpa* 
tium  atrumpciotus  eorum  (actt  logum  vmu«,vel  duorum 
mefium  5fc.£aciunt^b.longa9.  Oleum  iproruro  valet  m 
doloribus  aurium  mcaula  caf.d^firi.vt  dicit  Autc. 

Dcmtlio.  Rkbrtcd. 


'Cap.  VII. 


IX. 


M I L f V M granum  latis  notum  /Tc-comple* 

kionis  vli^  ad  lccundum«Et  eft  granum  lly  pric3,d^  esiC' 
cpcluum  fine  m6rdicattone.Eil  tarde  digeuionis,et  tri  Tua 
flib(bintta,Ar  in  pane  eft  languinispauci  gcneratiutts,ct  cu 
boc  regubrirer  generat  fanguin?  malum , quare  ab  co  ab« 
flineant,  qui  debiltum  flim  Homachorum . Itia  tamen  (hy* 
pndtate  videtur  ftomachum  confortare.dJexeo  fit  polf^ 
fimilirer  fit  exeo  fratflo  excorticaro.ficut  fit  de  pa 
nico  cibus  polenta,  aut  naturam  bpit  mtlri.  Ht  (1  in  dreo' 
tfrione  aliqualem  recipiat  caltdiratem.tamen  ab  aqua  reci 
pit  frigiditatem  ferrali^  amplior?, eteft  diif.ctlisdtgelliO' 
rti's, tamen  fi  comedatur  cu  bc^,  & bene  digeratur  dat  bo 
tnim  & folidum  mitrimentn.Et  datur  cibus  ex  grano  eius 
Pado ' exrulTo  ctim  bdie,  aut  cum  aqua  itirfurts,et  oleo  amygda 
res  cur  bno  recctt.Ex  ifio  apparet, quare  paftnres  funt  ita  pmgucs 
pingues  pinguedine  (olida.  Fic  «Petram  exeo  panis,  &iple  mi- 
nus mitrit  pane.qui  cdmunirer  fie  exati)sgranb.Dico  c5' 
muniter,quia  eni  interdum  fit  panis  de  panico,qui  eil  mi 
noris  nutrimemi.Auic.Et  paniaim  ipCum  eil  fpeciet  gene 
nstficut  & milium.Aiii,fedei^  magis  frigidum  A^conRrt 
<!tiuum.%mde  nereris  dictiur  habere  fimiinudioem.  Nam 
quinto  coir.cii  dixit  de  md  to  (ubdit.ct  hoc  idem  bdt  pa « 
meum,  idem  ICiac.  Et  multum  quidem  decocTcu  cum  re« 
bus  dulcibus,  vt  cum  b<fle.&  maxime  chaiibearo  conbrt 
fluxui  cholerico,d:  dy  rcmerio,iS^  di  zucharo,et  b<flcamy 
...  gdabrum,&olcoamygdalino,d^buiyroconrerta(periv 
^ taiipe<fioris.Gal.  Panicum confueuit  multipliciter  pip- 
P^'  pararidL'aflumi.quando(;pprcparaturaimcarntbuspin« 
gutbus, vt  anatibus  pinguibus.quaiidoqi  cu  bde,et  qn<p 
cum  aqua  fob.d;  bibitur  quando  fic  prpp.irarum  efl  cum 
vino, cum  carne  pingui  cotflum  boni  laudabilis, pluri.* 
mt  nutrimentiexiilit.iicciiatem  Tuam  amictu, et  flyprid« 
tatem  propter  mollitiem.dllubricitatcm  pinguedinis. 
Codum  cum  bde  efl  budabilis  nutrimenti, al  vino  vc  * 
robibiium  cumexlcrolum  aqua  decodu  cil  (lomachu 
Med/o'  mundificac,d:  ventre  foluit  per  accidens.Dicunc  Medi'o« 
lanenfiu  bnenln,cp  ed  refrigeratiuum  d^c.d^  verum  dicunt.  Cxie 
medico  ri  vero 'qifiimptum  cum  vinocalebeii,  d:cl^  verum  hoc 
rura  opi  modo  fi  afiumitur  calidum  cum  vino  btM  poctnci.iplum 
•uo.  nan>p  multum  retinet  calidiiaicm  vini  propter  eius  tcrrc' 

ftreiraiem.  Et  ideo  patientes  culTtm  cx  frigore  eo  cum  vi- 
no calido  vtumur,  & bene  quado  ex  fob  complexione  frf 
gida  dependet. 

Sed  vitimo  reflant  dubia  duo  demtiio.primuan  fuper 
polentam  comefiam  fine  Ude,  Ted  cum  cafeo  fit  bibcndii 
Vinuraaucaqua.  Secunduan fiiper  ipCuncumbdecO' 
meflam  fit  bibendum  vinuautaqua.  Ad  prirau  dicitur 
fumatur  vinum  in  pauca  quancuaie  curo  corrigat  ma- 
Iftiam  potenceex  parte  aualiiatum  prunarum  Si  Iccunda- 
Vmued  vifcofiatctollat  ali  qualiter, propter  quod  poft 

fuens  au  b«b:ndum  cfl  vinum.  Dico  iccundo  q>  cofueeis  au 

daci^di  vinum eft  d^.vcfupradepepO' 

dum.  fecundii  dicitur  qr  melius  e(l  bibere  aquam.ui 

num.n.vniuerblicer  afTumptum  pofi  lac  bibiutm  iplum 
coagulat  et  corrnpic.qnto  dc  ingemo  laniratif.Et  io  phthi 
aflumum  bc  pofl  iprumaillimptu  uinii  no  potent. 
De^trdncift.  Rubncd.  X. 

iN  A&ANCliS  duplex  repetitur  notura.  voaqii( 


corticis,  Sc  alsa  quxcarnoficarii.Corttdtcoraplnsbcft 
ca.^  fic.in  (eaindo,acrtofita8  eiusefl  bt.dl  hu.in  eodenit 
fed  tntenfiorem  gradum  obtinet , vt  experientia  docet. ' 
Ideoqi  cumacecofieas  fii  in  quanto  maior  cortice  dTmtf- 
imris  grad^  ^igidearit  fit  cortexcaliditarb  exifiimo  di 
cedum  ip&t  pofle  dici  frigidaset  hu.tn  pnnciptb  primi.  * 
Eligamur  ponderob  magit,df  minusacetob,5:  luxra  vuf 
garc  minus  acria.nam  ilb  quxad  dulcedinem  trahunt  nd 
nus  ilomachuffl  Udunc  SC  (unc  ramus  frigida.  OdorsorS 
confbnat  cerebruro.et  cor.Etcorrexettiifi:fir  difficilis  <N 
geilionis,tanKn  confen  ilomachoffigido&maximecdv 
feiflu8,&  adiuuat  ad  digdlion?.  Caro  eius  confert  floma  r 
cho  calido  SC  cholen'co,&r  nocet  fngido  multum,  vt  expe 
nemia  notat.  Reprimit  choleram, &ipfius  acuirat?exn'ii- 
guJC.Ideo  cum  phlebotomatur  quis,&  dubium  fit  dc  md 
tucholery  debet  exhiberi  ante  phkboiomtam  acerofiraa 
cius.Fnrerficit  vermes  maxime  propter  amantudinc  cor* 
ti'cis,<5!  feminum  ems.et  ideo  quidam  concauant  aninciut 
Si  repfrnc  eum  oleo  abfinthq,  Si  aloe  puluere  garyophyt. 
lorum, & hf  c oronca  bcium ad  ignem  bullirein  arancio. 
deinde  exprimunt  tonim,&  bc  w inde  oleum, q-jod  fiibii 
me  habetur  contra  vermes. 


De  limonibio. 


Riihricd* 


XU  -i 

I D O E limonibu-s  dicam,  cum  deets  non  lege 
rimadhuc  apudahquemfamofiim  auiflor?pryrerqapud 
Auic.prima  Mnica.de  cura  (t.acucarum  arca  mediun» 
capituli.vbi  fic  dicindf  aqua  agre(te,&  aqua  mori  de  fce- 
ni»«&  aqua  acetofitatis  limi  non  talfi.dtf  omnes  per  limum 
exponunt  limonera.njcxftnreneta  Aui.emsacetofirat  de- 
bet efie  fri.6^ credo  non  mmus  ea,qux  arancri,et  fi  minus 
non  mulrum.nSconuemt  tnfr.acutisivr  paiet.adquodb 
cic  experientia, quia  videmus  eorum  acetofitate  ledere  flo. 
machum  frigidum  ,&iuuare  calidum.  Correx  vero  crus 
efl  paucx  calidicatis  vt  exiflimo«itacp  torum  abfblure  di- 
cendum e(l  fri.&bu.  vfqiad  fectmdu.efut  cortex  efl  ditFi-< 
alis  digeflionis.  Si  vtilis  tn  (aporibut.  Si  gtiflui  multum 
delev^abib.datur  caaflato  & bene  habito refpeii^u  ad  af^ 
tum  vtafiatumeil. 


Veforhis,  Rit&ncd.  XXT. 

NVNC  DB  SORBIS  &rofbell»dicS.Ht  fi  ali- 
qui cis  conKdanc,  tamen  funt  magis  mediciin  ^ cibus.<Sf 
ideo  de  ets  hoc  dicatur  q>  fiinc  friet  fic.dl^ficciras  in  eu  efl 
maior  fi-igiditaie  carum.&  iden  flmr  multum  flyptice.  Et 
excis  fit eie^hurtu  deforbttmuitu  ciSmcndatum^Mefi. 

Si  hodierno  die  vfitatum  cfi  it  medicis  in  dy  femertis,  exi- 
flimoficciiatemad  teitiura  peruenireirigidicamn  vero 
flare  infra  fecundii.  Sum  tardx  digeflionis,confbrcam  flo 
machii  fua  flyptfdtate,A:dicunturarabicefiror.t.facics- 
appetitum.  Alta  htera  habet  ^rinx.Auireprimit  choierS 
rubeam, & flringtt  ventrem  plus  orant  alio  frncflu.  - 

J^tutuber^fMs,  KtAricd,  Xtll. 

DE  TVTVBERIRVS  fiuetamiEults nondum 
inucni  complexionem  dcterminacain.nam  cq  oriantur  in 
locis andis,&  ficcis,&  multum  cerrems,  vit^ur  q>  debet  . 
elTe  ficca,&  terrea  frigida, cum  locui,&  locatum  debeant 
ef^r  fimilia.Item  ponunt  muhiea  big.& hu.vt  lefusfara- 
uitM  Ualdach  fub  vocabulo  ciiemi  vel  cheme.ex  alia  pa  r . bmta- 
te  videtur  calida;  quoniam  vbt  mfeitur  non  potefl  flare»  . 
vel  durare  nix,quod  non  videtur  nifi  ab  eorum  caliditate* 
proucnire.  Item  prope  ipfa  non  porutur  berba,ego  autem , 
credo  <p  fint  frig.complexionu&hu.in  priran:quia  fune . 
dc  natura  > vel  fpecie  fungorum, qui  hu.funt  & frt. yfip ad 
iercium.recundo,quia  omnes  auiftoresc.)ueniunr,<;^  ipfb- . 
rura  nocumentum  remouecurprpparando  ea  curo  rebus  , 
notabiliter  calidis, vt  pipere  iSte.^iod  non  ex  ala  caiifa  fa . 
cimus  nifi  > vt  cxctiliitn  eorum  io  fua  malis  qualttaiibu^. 

rcmoucat. 


De  rebus  non  nanira/ibus. 


Vtdeafqtruprt^quod  fftaitnh/s,qu^rumcd' 
cnm.ttem  dtdc  Auicen.^  incw  e(l  &jbalitas,d^  acrettas 
pauca.lttm  dtcitex  dt  timecur  panlyfif.<5^  apoplexia,  dC 
iaciunr  colicam. ago  ex  cfiirdtbut  ruiiargtiemuf  tpla  hi. 
& bu.Sed  ad  ranonera  de  ntue  dicendu  hoc  prouemt  ex 
pane  dd^fittottts  cerne  vbi  narcumur.nam  eft  terra  are« 
fioia,d£llcca  valde.&  ideo  ab  ea  (orbetur  nix,  iicuc  vide^ 
«Dus  de  terra  ficca  forbde  aquam  refpedu  humidar,  SC p ' 
par  hanc  eandem  caubm  non  oafettur  ibi  herba  cutn  lo« 
cusflie  (k  nimts  calidu<,et  c6gruo  nummento  carent  hfc 
OBCerta  habet  multa  argumenta  ku  habere  poHct  qux  re^ 
€ulb,quoniam  ciltt  prolixare, & quali  egredi  propolinim 
tooftrum.Sed  qufreret  aliquu  in  quo  gradu  fiim  fri.  Dicf 
dum  puto  cum  plus  ab  audtor&us  laudfcur  q hmgi, 
ipCi  non  debent  in  fuis  qualitatibus  tancu  excedere,ut  fun>' 
ideo  credo  ipla  collocandaeHe  imerfri^hu.inle' 
nndo:i&funt  minus  hu.Q  bi.N'2  dixic  Auic.  Suntex  liib' 
ftantia  cerrea  &aquca  mmtt:&i(la  (duemtaell  viCimeo 
•udicio  grata  Iefu&  A^arauiji  vt  tn  Baldach  tn  ca.de  olc^- 
tibcix.Otxic  Gal.q>  II  mircencur  IJsecics  calidx  cum  ets  ef' 
ficiunuir  ca.li  frigtdx  higida£t  rubdic  (f  languts  genera^ 
i tus  ex  ets  eftgroiTior  temperato.  Ex  qutbus  verbis  vide^ 

retur  concludi, q>  cflcin  temperata  aut  ll  temperamdo  mi ^ 
palenis  ousdiftamu.Auic.dtcicGal.dixilTeeanonenemaljchy' 
^ Aut'  mt,a  iplc  non  confenut m hac  parce  nbt.Ego autem  adte 
cena  req  reo  ^pnunc  racidibus  ii  didlis  audortbus  aliegactsM^  Aut. 
piur.  magis  qGaL&pc>(  Gat&conGdaa.  Eltganntr  magna 
rocuda  alba  nata  in  loco  arenofo,  Sc  in  quibus  no  eft  odor 
|f |i)«iulux.  Sunt  tardx  digeHioms  impcdicncia  leu  grauamta 
Fjf^^^ilomachum  grollt  chymi.  Remouetur  nocumentum  eO'> 
prius  excorticantur,  & letndamur  curo  cuitelto,^ 
cltxemurd^prH)arenir.deindenue  decoquantur  cooleo, 
iale,  pipere,  aut  alqs  rpcciebus  odoriferis , vt  fit  de  fungi^ 
autckcoqutponumtnvinocumhtsfpectcbua,&genera' 
4|f  biiur  inde  nutrimentum  groHumoon  malum. vndevinu 

um  ell  ets  diaiaca.  Quidam  decoquunt  ea  Tub  cinat ' 
Itj^^^usA^prpparanrcum  oleo  Iale &pipcrc.Quida  condiunt 
^mro  carntbus  pinguibus,  & ell  lau^bilc  cum  Ipecicbus, 
De  eorum  nocumentis  didrum  cH.ium  vitra  colicam  in.* 
ducum  ftranguriam.ideo  nobiles , qui  in  cit  deleifiamur» 
\ quta  iunt  ra  rara,ideo  cara, deberem  non  vti,led  ets  abuti 

cum  in  cis  nullum  repaiaiur  iuuamemu,  SC  propter  ipfos 
me  meis  tantum  extendt.nam  ad  malum  finem  vtumur. 
umeant  Deum  du. 


RKtricd.  Xnii. 


i 


COMPATFENS  guloliStqut Adxcomparandi 
fitntyCum  ex  vno  bolo  fe  paiculo  mortis  exponunt  de  itin 
gtsqu(dam  tangam  vnltavalde.nam  eorum  natura  frig. 
&hu.vf(pad  crrtfum,&quicxen  vtnenofi  runc.ampliua 
{ri.6C  hu.na  vc  qirfdam  cn^ant  tprot  ad  qtianum.  vnde  di 
cunr  ex  hoc  iplbs  mierficere.  Reperuhur  venenofi,&  n0 
VtnciKilLEc  pnus  de  venenofis  a malit  dicendum. Et  pri 
mo  notartdu  Hgnum  per  quod  compr(bendicur  (pfos  ma 
Im&  putridoe,ac  vtica  dicam  vencncdba  cile.nam  rn  fa^ 
paficie  malorum  reperitur  homiditas  viTcola  multum, et 
cum  Irangicur  fungus  malus,  & permittitur  modiaim  fla 
rcftatim  compifbcnditurq»  incipit  putrefieri  fiuc  corru^ 
pt.ltcm  tales  llmc  muln1  moUcs,&  vifcofi,  6c  humidi  va  I 
<R  dc  groCTf.liemexloco  ortus  iprorura  acqumic  malirtS, 
Sc  vtneno6tatem,vt  fi  fub  arbore  nati  qux  proprietatem 
habet, vt  corrumpat  fungos, qui  llib  ea  nati  vt  eR  &li 

ua.  Ic^  n apud  ferrum  xraginofum,  vnde  frequenter  in 
ompf  s Alt  quia  fuerit  fimus  ex  equo,aut  ex  vacctsAUC  ex 
cultellis  rufticorum  iaca  ferrum  arruginoAim.  Itera  quia 
iUoc  nati  apud  panetrt  putridos,  aut  prope  caunnasfop€ 
tuAuc  quia  nati Ibm  apud  herbas  veneno6t,vc  ciihymal  ^ 
tua,&  apud  aliasret  curtidaa.N5nulli,  vt  dtVflum  eft  funt 
k tota  rpecie  vciicnoUAlbf,rubri,df<fh  bokciAm  perfora  ^ 
d didi  Ibongiac,  quta  Ipoogt*  fiailamur,  quorua  olum 


3« 

^m'cu  ex  fignis  compithendiiur  comfarqs  didis , vt  cp 
fine  mti  extra  illa  loca  dtda,  vt  q»  fim  folidi  non  multum 
humidi,et  cum  franguttir  non  cito  corrumputur  dc.  Ec 
olum  minus  fri.lunt  boleti, d meliores  funt  iic.§  hu.recen 
fts.  Sum  diftalis  digciViom8,d  quali  femp  integri  emit 
tuntur,£unum  Rranguriam,colicam,ryncopim,ct  frequ?" 
tCT  mortem.  Remouetur  nocumrmum  eorCf Ci  prius  tU* 
xantur  bis,  d cum  eis  buUtant  pira  fic.veJ  hu.dmaxime 
fylueilna,  vcl  buccella  paniscum  modico  calamahi.de<» 
inde  prf  paremur  cum  oleo  fiile,d  rpeciebus  optimis,ec  lis 
pabibacur  vmum  bonum  purn,et  potens  in  parua  quan« 
litate , ne  multum  faciat  chymum  maliiex  ets  generatum 
inextremas  panes  corpis  patrare, d be^oar  poft  come^ 
Rionem  ipronim  eft  alieum  crudum.  Et  li  contingit  alf.- 
quem  a/EicimlilTe  hingos  malos  c6  ex  eis  (emtat  nocumen 
tum  quodelccitpropriulenctateiperuemrc  prffocatton? 
d Romachi  anguRiam,llrangurtam  dc.tunc  Tmediate^ 
aat  vomuum  cum  oxymclle  aqua,et  calamentho  liue  pu 
legio.  Irem  fadi  in  modum  loch  ex  Rercorc  gallinx,mel.> 
le,d aceto  compolicum.de  quo  fumat.  Irem  propinanda 
eft  vinum  in  quo  bullitum  fit  piper  nigrum.  Item  cly fte^ 
ri(ecur  ex  aqua  mellc,  d lale,  d mmenietur  (j^ur  cu  oleo 
nardtno.MuIcos  modos  prp  parartonts  tpforum  itaberem 
quos  taceo , quomam  diligens  hominum  Vitam  confulo, 
VI  omnino  dimittantur  cS  in  eis  nullum  prorfus  iuuamen 
tum  reperiaiur:d  tanto  vt  comprehenditur  ex  eorum  ulii 
periculo  exponuntur. 

UeportHlacd.  Ktihica.  XV. 

PORTVLACA  frig.cR in tertio.hu. in fecundo, 
nonnulli  in  primo*  Eligatur  qux  cR  foliorum  lacoiii  ten 
densadacetoficatem.  Bc  Aiccus  etus  eR  in  ea  vcilis  opera*’ 
tioms.la  viactbt  paucum  dat  nutrimentum  ettUudabile. 
quia  Cri.d  hu.  vi&olum,d  dcbiltiac  appetitum.Scd  tn  uix 
medicmxcdfdt  Romadio  cahdoid  prohibet  vomicum 
cholencum,d  infiamactomhepatis,conferc  fpueo  lan.ma 
xiroc  propter  eius  Ry  pcicitatcm  d vt  Orofi tatem.  Ec  1?  af^ 
fecur  portulaca, vala  in  folucione  dylcmericaid  fimiliier 
clyRm  ex  ea  fadum,  vcl  fucco  etusiddcc  per  proprieute 
defi  datum  coitus.d  ideo  co  vuniur  religiofi.Ec  Ci  nulU 
cenir  aut  Ricemur  ex  ca  dcntct,rcmoun  Rupoc?  eorum. 

VepifcihHs^  RMbrtc4.  XVT. 

P 1 8 C B S repahintur  in  multiplici dififerciuta,quo<' 
niam  quidam  funt  mancimi,quidam  non  maricimt,led  ex 
aquis  dulcibus.  Vniuerfaitca  recenus  non  lalici  fri  Jlim  et 
hu.vlt^  ad  lecuadum.Dicitar  uf^  ad  lccundn,quia  aliqui 
funi  in  vlama  manfione  primi,  vel  in  pnma  fecundi,  fed 
marini  minus Ri.d  minus  hu.d  paucarum  fpinaio.  FJu^ 
uialea.vcroecoira.runt.n.omnes|^legmanci,  d rpeaali.> 
ta  aquofi  generatiut  fncoucnihes  (rigidis  corponbushu 
midis  cacura,d  molhficanc  oauoc.  Eligamur  alqs  pari.* 
bus  maritimi.  rumm.mcliorrs.llint.n.minus  Rig.dhu.d 
viicoii.dequtbus  prius.  Maritimorum  quidam  raagra'» 
quidam  parui, quidam  laliti,quidam  non  Gtliri.  Et  ex  fali* 
tis quidam  rccencalalfn.qutdam  in  quibus  procellit  iam 
tempus  mullum.  Dc  quibus  maritimis  dixit  Auic.<^  funt 
optimi,  d llibcilif  carnis  prpeipue  cum  eoru  habitatio  llc 
in  liaonbus  paro#,aut  areno^,vt  Ibhs  rubei, ruba  vario 
U,oratc,pal&rcsArbores,raenoIp  in  filis  temporibus  dc. 
Ceuolf  quoqi  in  luo  tempore  dant  bonum  nutrimentum^ 
fiinc  tamen  difiicilisdigeRionts«fic  quoniam  pruna  dific* 
rcntiaeRde  magni8dparuts.audiquidrcribic  Aui.Me« 
liores  pilees  fiinc  illi,oui  non  funt  magni  ualde,neqt  haba 
carnem  duram,  necp  uccam,  din  quibus  non  cR  pingue» 
do,ica  <p  cpiafi  frangamur, neqt  muci(ago,d  in  quibus  n5 
eR  malus  lapor,uei  odor^n  quibus  etiam  cR  6por  fuaui^ 
d qui  fiinc  pingues  ruperfluamnonhabemes  pinguedini 
neqi  groflam»vt  lepum,  d qutbus  no  cito aducmt  lr.cum 
ab  aqua  feparacur*  Hgc  caim  videtur  regula  ad  difccroco» 


; • Traftatus  II./- 

Noearpi  (fctmbondslnortKa  bonfs;C^.tamendedii^rubti!4(/^ 
fcitilau'  ua  dixK.  Quiciin^ptTcesmolleni^&b^ngtbilem  habcnc 
dabiltu*  carocm  rum  »\f\$  meltom.  Ec  Tubd«t  q>  hae  fune  dux  vrre 

cogniitoes  dc  cumtlibec  animalis  came.f.nioIlHm>&iT5' 

gibiticas.Ei  miior  cuius  caro  mollis  mclior.minor  ue 
ro  cuiuf  caro  dura  <11  melior . Sed  diceret  aliqu».fama 
quam  (amant  nonextocopentethicorTi  lepcinK>.ip6 
entm  cteledes  impetus  t^itur.fed  (ama  eft,  <p  meliores 
fime  ptTcesamiqui  »quic5muniter  maioresfum  nonami- 
quisxrgo  Pro  dio  credo  dicendum,q»  illud  di^um 
abfolmc  non  e(l  verum»  led  imciligitur  melioret.i.guftuf 
ddedtabiliorts.cum  q.m  iht  non  fum  meltorct,quta  (• 
mores , Imo  minores  viuentes  in  eadem  rpecie  fune  (anio^ 
res  vt  temali  parui  minuti  Ciniores  ip(ts  magnis.  O lali' 
•its  dicendum, q>  ipH  fum  a.Sc  Hc.in  primo.i&  quSto  plus 
crefcunc  antiquantur»  iSio  plus  crercunt  in  ambabus  qua<' 
liuubus,&  meliores  funt  recenter  lalimd.'  funt  grauis  di" 
ge(lionis:5:6icfuotnum:vt  (lurionesCilitiimoronairont 
na;&huiurmodi.  De pifcibui aquarum dulaumeligao" 
tur  parui  petrofi  rubtilis  con)  i Sc  plurimi  cum  inueniunt 
textus  au<5loriim  dicentium , pifces  parui  petrofi  exponftt 
vc  mariiones.  Credo  q>  audlores  de  marfionibus  non  m*' 
tcUtgunr  cum  dicunt  pilees  parui,&cau(a  eO»quonia  mar 
(tones  carent  duabus  conditiomEnis  in  bonitate  tufeta  r<" 
quiiitis.  Prima  q»  non  debent  clTc  mucilaginoli.vt  Aui* 
fupra. fecunda  debent  cfle  multiexerciin  vt  infra,vtinre" 
gulis  ipforum , marfiones  autem  non  funt  multi  exercito» 
fed  in  locis  petroHs  fub  petra  lactnt.  Sed  temali  parpi , & 
tenchxparux,  qupaptid  nos  diifli  nceoli  funt  fine  mucila 
gine  fum  maximi  exrrctttf»opttmt  (aports»et  odori*.ita  tp 
credo  trx.de  tllis  verificari  vel  exponi  debere.  Apud  nos 
reperfttnrur  plurcs  rpedet  pifcrum  c3mendatorum,  vt  tC' 
mali.luco  de  aquis  currentibus, carpiones.lampredx.V  i* 
tuperanturrqualiticx»&  prpeipue  \‘allolx»^ftmiltrer  lu" 
erf  vallofi,fed  tamen  migna  efl  didvr^tia inter  valles»  qm 
aiiqjx  funt  mulnrm  ^nofxaliquxii  epo  magis  mun^" 
_ tx>in  vallibus  magis  cfnofisvituperannir  magis.  Dean 
Abbatii  guillis  vero  fpecialiter  dicam » quondim  eft  cibus  gulofe* 
guloft'  rum,gnfluiamenu8,&ruauis*  Vnde  de  abbate  gulofo  di* 
eas*  citur  verftis.Gaudcant  anguiUc.quia  mortuus  eft  abbas  il 

le.Oribafiusau<a:oritateDiof.dicif<panguillx  funemUN 

ci  nutrimenti , lubrificantes  venirem,  mundtficantei  can^ 
Angui!"  nam  pulmonis, <i:  vocem  cbrificaiuee.  Et  remouetur  om 
Ip  ut  efui  ne  nocumentum  earum  fi  cum  bono  vino,&  optimis  fpe 
accGfflO  ciebiisprpparentur , dumodo  recipiantaliqual^ebuMi"' 
dx»  nonem  in  aqua  qux  prorfciarur.Iirm  comeflio  alliorum, 
vtl  earum  preparaem  cum  allioJVon  funt  ergo  ira  eifcien- 
* fiait  qmdS  dicum,nmendp  tamen  funt  tempore  fufpe" 
<5o,vt  tempore  Maii.Eteligendx  fum»qux  fum  ex  aqutt 
mundis, claris, currentibus»&  bonis,quxfim  purgat*,vt 
^ (leterrnr  captx  in  viuanb  SCc. 

Rcsuic  ^ pifcibus  damur  canones  fiue  regulx.  Pnma  <p  li  !a 
^ fte  pifcrum  omnino  canendum  eft,  cum  fit  bcile  putrefei 
bite,& reliquum  cibum  corrumpar.Paf.  hecundaabfti 
nendum  efi  omnino  k pifcibus  afbtis,  & infrigidatis»  qui 
in  loco  ftetrtunt  htimorofo.  Tertia  <p  poft  a(lation?eo.* 
rum  non  (iint  multa  imiolutioneinuoluendi,5du(ibc9di, 
tf  non  polTit  aliqualiter  vapor  ex  eis  exire.  Solent.n.vt  ex 
l^ndo  praua  accidenna  generan,  dC  liait  ex  quibufdam 
rebus venenofitatemliab^ibut.  Quarta  vtfaniores fine 
ckbenc decoqui  in  aqua. nam  in  aqaa  remanent  vifcofiia-^ 
tes,&  eorum  fuperfiutcatest&prf  paremur  cum  (ale  d: ace 
co»&erumeocafu  conuale(cencibus idonei.  Decodho 
nanqi  eorum  cum  aqua  aceto,d;  bonis  fpcciehus  optima. 
Et  non  q»  prius  aqua  debet  feruereameq  imponantur  pt" 
fccs,&  maxime  cum  decoquuntur  rccrntei.Quidam  prp" 
fumpfcfunc  difirrencix.q» meliores  funt  a(Ti  ,qeiixati.dS 
ante  eorum  aflattonem  debent  prpCiliri  per  fpatium  umus 
horx.dnnde  inuolui  in  herbis  odoriferis,  Sc  bonis, vt  pe- 
iro(dtrK>,mrtba»(aluia»roiaiarino  SC£.  Qutnq  iqelio« 


Cap.  viir: 

res  fitm  fnxi  ^ af&ti.GaI«iertio  alimen.Ex  qutboa  pam 
lutio  qua  qufrebarur,quf  funt  meliores  anelixi,an  afifiM* 
bixi.  Gal.  vero  atlo.  videtur  dtfhrremix,<^  (rixi  (anis  (une 
meliores.conuaIrfcemtbus  vero  elixi.  Pofiremo  ad  coni 
plememum  notitix  bonitatis  ipronim,  fciio  ^ ex  loco»ctf 
bo  &c.bonitatem  capiunt  aut  malitiam.  ExIi^o,  quonifi 
qui  moramur  in  locis  petrofis»arenofis,aq8  dulcibus,  cur 
renttbu8,qux  non  foln  timefx  lacunales,canipefiTrs»ne«9 
de  bcunis  paruts,qux  flumina  nd  imbibunt,&  in  qutbua 
non  funt  (bntes  fum  meliores,  df  qui  moramur  tn  aquis  di 
fcoopertis  flatui  ventorum, & qui  moramur  in  aquis  mul 
tarum  agitationum  Sc  vndarum,et  morantur  tn  litiO" 

ribus  pctrofis,prpcipuc  funt  alijs  meiiores.Ex  dbts  qitt  ci 
bamur  bonis  herbis  »&  radicibus  plantarum  fum  mclto^ 
res  cis,qin  cibamur  fordibus , qux  proqctumur  in  auita^ 
nbus  ad  locum  infufionum.  Et  qui  cibannir  herbis  malif , 
dato  q>  fim  (aptdioret.Ex  quibus  pacet  ^ pilees, oiii  capdl 
tur  in  canalibus  venetis , vel  iuxta  fum  tales  quales  3cc, 
licm  pifces,qui  pafcunrur  in  oricHiiuiorum  recedentium 
de  fnart:& ventetfum  ad  mare  ad  loca  fluuiorum»  vt  fiint 
fiunones&c.fum  boni.H^  tibt  breuc  de  pifcibus* 

Dccancru.  Rifbricd.  XVIL 
CAbiCRORVM  complexioni  nd  inuenioab  au* 
dloribut  drjerminaram,fed  quia  videtur  ede  de  fpecie  pi* 
icium,d^  qm  inducunt  foinnum,  dC  vehementer  exiAimo 
tpfostn.&  hu.d^ampiius  humidos.nam  credo  ipfoafrig» 
in  primo.hu.in  Acundo.  Quidam  tn  protulerunt  cos  ca* 
qm  meorum  deco<Aionec(f>ciimnir  rubet  quibus  hac  in 
pane  non  c6femio,di(i)cilis  flim  digcAioms»&  fi  bene  di*  , 
geruntur  plurimi  lbncmitrimenci.Auici.A;defluuialibua 
Joquor.Conueniunt  phihificis,et  maxime  decotfti  cam  la 
(Aeafinx  vbife.pittrida  nonfuent.Ht  fimiliter  decotAicQ 
aqua  hordei  decoquantur  cum  robiltjsfiue  mafcc  comc* 
datmir  cum  aceto,fpecicbus,&  (ale.  Oe  mannis  didri  gfi 
barufoli  fiue  panii  cancti.  Ga.noccnt  Ad  Sc  maxime  ner* 
uofitaii  ems  propter  nicrofitat  em  ,qux  eA  in  ett  funt  diflV* 
alisdigeAiomsj&fofutiui  propter  (alAdinem  &c.de  c^e 
ri«  vero  marinisquid  dicfdum  fit,  ficut  de  pilabus  didnl 
eA,q»  maritimi  fline  mmusfrigidi.ita  de  cancris  .pportio* 
nabiiiterfXt  q>  marnimt  firm  refpeiftu  illora  de  aqua  du(> 
Ciminus  fnrf%minathu.fummdiAinli8  digeAionisipi* 
Aetur  cancer  et  mifceatur  cO  Armrto  in  mo^  emplaflrr» 
Sc  flipcrponacur  morlurx  canis  rabidi  oiirabi  lirer  cd(crr#^ 

. DcO/!rar.  . tMrica,  .XVIXI* 
VNIVERSALtTER  oArepdrcSchiHafunedif 
iTctlis  digeAionis,  SC  neruoficait  Aomachi  nociua  • Sc  (unt 
vcntola.  De  eorum  complexione  non  inucni.  Ad  credo  de 
ipfis  dicendum, vt  de  pifcibus.  ElfgSiur  quf  adalbedin? 
trahum»&quxad  nigredinem  minus  boiuc.Vtumur  ho*. 
mines  muki  cisad  (acurandum  gulam  SC  luzuriam.ct  ma« 
Ig.  Oe  eis  ab  auc!loribus  non  ioueni  vfqi  modo  q>  facunt 
multum  in  via  ctbi » Ad  plus  in  v'i'a  medictnx.nam  ex  eig 
plurima  fiunt  experimenta  in  ulceribus:  vt  pat  et  per  Sera* 
in  (Iio  de  fimplict.proprqs.  Decoquuntur  qnt^fuper  pru^ 
fus»qn>:;pin  aqua  dulci  Sc  melius , Sc  eorum  completa  de* 
cocione  cogtiofcicur,  qn  aperiuntur.  Bc  de  hu  h;c  pautA 
cum  modicis  valeam  fpecialiter  in  via  cibi.  ^ 

Dc  carnibus. cufusrubnc^funt.ff.  Ca.  VIIL‘ 

VtcdmtbmingmtTali*  RiiSricd.  I* 

RimodiccndumeAdeipCsio  generali.AciR| 
doinfpeciati  difcurrcndoperorsfpectcsani 
malium:dcquorumcatnibus  vefctqirhuma 
imm  genus.  Carnium  quadam  doroeAicx, 
quxi^m  fyiueAres,&  cam  domeAicaruq  fyf 
ueArtum  quxdam  Alicx,quxdam  non  faliie.de  domcAi* 


tUm,  thC4  > 

/*u  o#  J("  A r/ 

naturalibus.  3 3 

y'  ^ 'W»«nKm«m,&func^^^^  capreolinat  c^iDm<)auir.dequi1>ut  infnruoloco  diceri- 

j^-^  /.fudigcftionu  &pcrcomparaiioocmadfyIueftresfunuc  dum.  Dt&hitsdiccndumq>melioretruntalc?t  panbut 
*4r*.  prrar^ verum  ICiac  exc^piiut  capreolifm.nam  ip6*  ma«  ^quf  funt  de  propinquo  filitf.  Sed  vmuer&IiiCT  fm  audio 
xime  budar.  Caroet  abfoluie  inier  cpera  abaria  vebcme  res  carum  numinaum  eft  malum,  Sc  precipue  vetuftarw, 
ihumitruinciercio Alman.Idcm  Auiccn.tdemGale.liib-  ‘ " 

dena  quando  digcrumur,  quoniam  in  quiburdam  i^oma* 

Caro  o digeruntur  carnet.Bt  ex  omnibuf  laudab^' 

batilTi*  borellquz circa oiTa exiilit,& caro dexcr; parcit  leuior 
Btt  Qux  ^ fim/lfc  c<l  melior.  Bi  fubdiuidtiur  carodo* 
ncfiica.damqufdam  mafculina.qufdam  f^inina,  qu; 

^ M . dam  eaflrainriim.NWfimlinA  <-rr«riB  nariKiic  ■ 


•r. 


dam  caftraiorum.Mafojlina  cprerit  paribus  calidior,  mi 
nut  huraida,Uudabilior,^ctliorudigeAionu,  ipb  nanqi 
pLtthumanx,approptnquat  complexiom.fymioina  vero 
minoru  eA  calidiratis  nacuralit,  dc  minoris  hTiidicaiis  na* 
turaltt,licet  dc  accidentalis,  Sc  indigcAx  humidiiatts  nu' 
gts  abundans  propter  quod  indigeAibiltor  reddnur.  Ca« 
ftrauna  maA  ulina  inter  has  media  exiAit.nam  ex  pane  ca 
Arauirx  fpoainx  magis  videtur  vicina, Ad  propter  calore 

Tculin 


Sc  cAictumur  calidiores  dC  dccioret. 

Deauibus,cr  primodeg^lUs  O" gallinis,  Kub,  1 7, 

De  gaiiimt  domeAicts,  pullis,  capoiulMis,  gallu& 
gallinis  (y  lueAnbus  cum  diiTtum  III  de  carne,  vel 
carnibus  tn  vntuer  Ali.non  curo  cu  mediana  non 
nrfubtctfia  grSmaticx.ConAquaiter agendum  deetsin 
/peculi.mmum  betens  ii  galUnii  &'  Aquactbus  nobis  ma 
gts  bmiliaribut  dk  cdmunibus  magis,  dC  conAqucnier  de 
omnibus  auibus  inuiualibus* 

Gallinarum.  Rubrica.  117. 

CARO  gallinarum  tuuenum  cA  ct.Sc  hu.licec  paru. 
VndcGal. dicit  q> eA  temperata,  quu  occ  c^ucriibilis ad 
chobram.necad  phlegma,  vtrfi  ipla  pulchrum  elfictc  co<« 
lorem,d:  ideo  mulieret  eam  diligunt. Decrepitarum  s ero 
caroAi.eA«S:nc.ad  digerendum  dura.de  & caponum  61^ 
galloniin  decrepitorum.  Audi  gulodtatem  AuMeriia  pri 
mi  de  regimine  eius  quod  comeditur  & bibitur.  Ex  galli ' 
nts  qux  adantur  meliores  fum  qux  in  ventre  agni  aut 
di albntur  .carum  cnim  humiditaies  coiUlcuaiuur. 
Puttorum.  Rubrica.  I J 1 r. 

PVLLOR  VM  caroeA  tcperaaad  humidiiafcoa 
declinans  refpeiflu  compAxionts  humanx,  fum  bctlit  dit 


& complexione  fuam  natura  Am  magis  mafculinzappro 
ptnquat.quare  rcddiiur  tcmpeiatiorxt  dicitur  mafcultm, 
quu  ruam  animalia  ^minina  caAr3rur,vc  fuet, canet,  gaJ 
linz.Et  debent  hfc  omnia  imeliigi  bdla  coparaiionc  Am 
per  in  his,qux  Tum  etufdem  rpecier.  Ex  quibus  tniemir  cp 
caro  bouis  caArati  melior  cA  non  ca  Arati.  InAnur  Acu  > 
do,cp  caro  caponum  luuenum  eA  melior  q gallinarum  iii 
ucnum,aui  gallorum  imienum  Amper  cftens  panbus.  - 
loArtur  tertio  <p  Abriemibus  competiit  inagis  gallmx  iti 
Galline  uenescaAratx.NecmireturquiQdecaAraturaga1linart}.  ^ , , . , . 

gaArai*  nam  de  eis  habeo  indomo,Adne  dubio  caro  earum  c A al  |eft'on«.&nguifwmUudabiIemgenerant,appetitumc«. 
/ bior&moUior&frangibilior.iVAaiimcumluntdeco^  foTtant,omnibuscomplrxionibusArecoiHJrmeiiies.  Ec 

0 . iAxfuntienaesA:eCiideAdabiItaimx,rem«iA5vtex.  «««<^»m«“oref.quifuntinctraperaiapingw^^ 

peni  fcnbo.  Iii-ampliu»  caro  donKftica  tcc.pi.  diuifio  f'  '"Cf Pf 'U"‘-  Eorum  ,u. 

. iie,qua  adoletc.,  iuunii..&  <fccttptia.adolerctns  & prp . •'U'»®'»  f & vmere  Ibluii.  Aui..r  fcwndo.ftaia<fcci 

• cipue ^drupeda  aui  eft  Udea  aut  no  la(5ea.U<r.oi  cali-  ™ choUric*  in.cr  Umuua  v«r«  frigida,  di 

1 dior  cA  homidior  alqt  paribus.  Ad  non  biAca  minoris 

I cAhumiduattSi&cA  in  via  nutrimenti  conuenientiorp& 

t'  digcAiois  velocioris.Prtmainim  eA  naituiiati  fu;  magis 

propinqua  in  qua  fanguis  magis  dominatur.  Acunda  vero 
plus  Ii  naiiuitate  diAar,et  propter  hanc  caubm  eA  ficcior, 
dCealidtor.  Seddtceretaliquis.carohdleapl  skvulgo, 

6C  gutods  laudatur  &c.Pro  i Ao  dicfdum  diAum  eA  de 
carne  biAea  Ac  cA  intelligedum  ep  caro  quxeA  raedta  in® 

' ter  hJleam  propinquam  natiuitati  & iuuenum  qux  eft  re 

motainaciuirate,cAcxterts  melior  abtblurc,  Italis  cA 
media  per  participaiionc,et  bSc  vulgutbdeamappelbc, 

Ad  mrdici  ipfim  non  bjieam  dicuu  iraefligentet  folum 
laJbamquzcAproptnqua  partui  vel  tutiutiati.  V^ulgiit 
vero  omne  animal  vuicns  exb^  Ado  non  comedens  ber 
baro  vei  i^num  (tue  At  propinqua  partui  Auc  iuuenis , vel 
remotum  ta<Aeam  appelbnc.  Decrepita  omni  derefibr,vt 
decrepita  tmer  aetates  fri.Sc  Ac.&inApida  mel2cholicum 
prpAansbngutnem.  AdhprcaroasiUmedixperparcfdi 
pationem  qux  eAadoAAens.  Vnde  icrtto  alimentorum, 
omnis  caro  creAi^eA  melior  prourAi&amtqua.  Sub® 
diuiditiir  adhuc, quu  alia  eA  auium.aha  quadrupedum. 

AbibLiie  auium  calidior  cA  A Acciar  & lemort  vc  tnfri 
« dicetur.  Item  alia  exerdtatur,atttaon.Gatderubnltaif® 
ua  dipia.  Aniinaiia  exerettag  o6  excrdtatst  furu  roAora* 
qux  Aecioribus  ^is  vtiincur  ds  qup  humidioribua. 

Euatn  diuidnur  in  pinguem, macnm,&mediS.  Ptngina 
velocmt  digeruur,generai  raiiginocm  bumidilAmn,  xiuJ 
tambcxmfuperAutratem,  paudnutrioiemi,d:  ventrem 
lrmc.&  mubum  pinguisappeiicu  dcqcit.  Macra  Aoepyii' 
guedinc  grorratiua  eA  fanguinis  Acci, paucas  bcfts  Aiper ' 

Aititarer.msions  tam?  eA  iHicrimenti  cum  digeritur.  Me® 
dra  vero  remperarum  generat  Cinguinem  et  bonum.temo 
»fti*  AlmSlb.  Ex  quibus  patet  quid  dicendi!  de  TylueAribus^  imelligi  in  6ne.  Aomdt.  Dicit  dum  <p  calehcii  mbigida® 
Jjulunt enim caiidiofes,Acdorcs.iiidigeAibiU'orcs,&ilbuda  lum&caJebdumEacitpoAtdcreA.  BAgrauu  digeAio® 
Htm*.  bib prp thtni nuttimeiuinn. Iba^ t^cn vi lupn maiuflK  tu^&gcuaai^lurc|\(uperAiiiraiei^<Sib(bibu,piarsmiun 

Pndica..S.  E 


plus  q ius  gallinarum,ct  gallinaru  ius  eA  nugu  nutritiuu. 

PulU.  Rubrica.  V. 

.PVLLAR  VM  uerocaromiikuscar.eA  magishu® 
non  Ac  (anis  couenit.  Ad  difer^Aaus  quibufdim  puis.Ad 
carum  iuuenum  quf  nondum  oua  parium  ca^o  mediocri» 
ter  pinguis  bona  6c  tem  perata.  Auic?. 

Galli.  CapOMts.  Ra^te^.  VI. 

Caro  vero  gallorum  ttsuentim  caAratorum,  vel  capo^ 
naint?perata  pinguedineiacSptsaltis  habitannueAot® 
busaMa  mciior,vt  in  TubASttadC  qualitatibus, A:  ex  coA' 
qufti  nutribilior  ,quarc  in  va  bmuets  oTbus  prpArenda. 
IbaCyloannes  Me^.quiaddiccp  Aim  meliores  A;  Icuiores» 
Syluefires  gallina.  Rubrica.  VII. 

DESYLVESTRIBVS  veroqu*  dicuntur g*l 
linx  de  Artx  feno  tp  appropinquat  complexidis  pcrdicti» 
&<A  multum  Acca,dl^ideocA  multum  conAriddua. 

Cdimfri.  Rubrica.  VII/, 

CARO  columbarum  iuuenum caxAvfcp ad Acun» 
dum. A:  ho.plus. genent  Anguinem  de  bcili  iiiASmabilr» 
propter  quod  Abriduiitibus  Sc calidis  naturaliter  non  c5 
tiemt.  Wteru  vero  ca.eA  Accior  groAx  /ubAamix  A.' nui 
li  tiummemi.  Erex  luuciiibus  meliores  qui  incipiunt  (ibi 
nurrimemn  acquirat  proximi  inceptioni  Aii  pnmi  vob®> 
IUS , Af  aAatt  nocent  cerebro  ocuid , dC  (angutseoriun  eA 
vdoat  corruptioniSiA^  generant  zgruudincs  Anguineas. 
Remouaitr  eorum  nocumentum  cum  aceto  A^  coriandro 
quando  cum  eis  prpparamurid^  cu  conAdert. 

AMf.  Rubrica.  i x. 

C ARO  anatiseAcabdtOromniumauium  domeAi* 
carum  carne.Af  Aui  eam  graduat  in  Acundo,  quod  debet 


Media'® 

nandeA 

fubiedta 

GrSma® 

ucx. 


Auicen^ 

npgulo® 

Atasno® 

caiur. 


Tranatus  II. 


Cap,.  VIII. 


dat  mitrimcnrum,rK>n  tamen  ptue  nutrit  g gallina.  Eltgan 
tur  iuuenes.iuuantur  (lanee earum  mcerft^ione  infufflen» 
cur 3^  (lallamur  flc  inungamur  cum  oleo»&  cddtamur  c9 
bomt  rpeciebuf  >vt  cum  zinzib.ru(licorum3^  fimto  in 
ter  auet  bciualec  fuiu  humidiores.Hippo. 

Anferer.  KubricM.  X. 

AN  S E R V M caro  ca. multum  3C  minua  ea  quae  ara 
cum»(ed  humidior  e(l  incer  carnet  domefticarum  auiua. 
EA  grolTr  (ubAScix.cardaCfd^dil^cilis  digeAionitf&  p* 
pter  bumiditatero  carum  fuperfluara  Ium  (e.gcneratiuae. 
Miugatur  nocumetum  earum»uc  de  anatibus  diiTcum  c(l9 
& eligantur  tuuenes. 

Gra/.  Ru^rtctf.  XI. 

GRVIS  caro^Theodonoponinirfri.Ioannetvero 
eam  caf.ponir.cxiAtmo  iplam  plus  ad  frigidum  declinare 
cft  cm'm  groflae  lubAamtx,  dura  ad  digerendum»  & mali 
languinis  generaiiua.Vnde  in  fumma  eam  exiftimo  frigis 
dam  3c  Accam.plus  tamc  ficcam  q fr  igidam-eligamur  iu« 
uenes>&cum£alconccaprx,&nmitibus.  Remoueturea 
rum  nocumemum  (i  Aabum  ance  earum  decodHonem  fii 
fpenfp  cum  lapillis,  vi  (lacim  de  pauonc  dicetur»  & (i  frie« 
rim  cum  bonis  (^ckbus  condicx»a  poA  caru  comcAiO' 
oem  vioucD  bonum  odonfrrum. 

Pditoncf»  Kuhrk^,  X 1 !• 

PAVONVM  carnet  ca.funtd^hu.circa  (ecundu. 
Eligantur  tuuenes.  Sum  difTicilis  digcAionis  et  multi  (an 
guinit  genmciux>&  magis  q ex  ets  antiqui  runt»(um  imil 
cum odon(tr(.  Remoueturdeeorumnocumentomulcu 
(i  (ufpendamur  per  coIlum»&ad  pedes  eorum  ligentur  b ' 
pidct»dC  fic  teneantur  per  vnam  diem»  3C  no<Atffl»aur  per 
duas>fc  quidam  tenent  cos  fitfpen&s  (Ine  pddere.x.dies  eA 
abuf  malus  ett  qui  vtuntur  quiete,  & bonus  qui  vtuntur 
excrcitio.Prpparentur  vc  de  grue»  i poA  iprorum  comC' 
ftionem  bibatur  vimim  bomim. 

Perdiecs.  rraneclini,  Kubricti.  xM^. 

C A R O de  perdice  3C  francolina  apud  nobiles  precio 
fir  (tim»d£  eA  temperata  in  a^uit  declinans  ad  quambm 
Oc.  Eligantur  iuuenef»&pingues,vrperniconcscomple 
n Sc  b<Ai  magni.nS  qux  eA  antiqua  durioris  eA  digcAio « 
ots,d£cion  fiHilium  bemnutrimenci.  luuenis  vero  multu 
miiruiin  omni  modo  fux  pr^parariomt  eA  bona»&  tS  afr 
fi ^ elixa  proprietatem  ha^  conAringcndi,et  multi  alTc' 
roc  eum  cibum  cardinalium»  Credo  francolinum  o6  mul 
luro  k lodice  diAare.  ViA  fiint  mibi  ciurdJ  fipons  & q^ 
odons»  Imiores  umen  calidiores  Ac.  perdicibus  fum. 
itam  magis  fylucAres  Sc  in  locis  abis  dC  momibus  degum 
Sc  cariores  (um  nobis,et  rariores. 

P4pdnMu  Kubru4,  XI  nu 

CARO  blbnfeA temperata» Cina,mulmnumtiua. 
Ebgatur  luuenis  pineis » cA  maxime  conueuiens  comate 
fetmtbut,et  extenuatis  multum  confrrt.Nocumcmum  h' 
eit  his  q forti  exercitio  vtunir,  vt  (um  portatores  Sc  buiuT 

modi.  Audi  de  his  tribus  Baidach.Aamx»£ai^»perdiccs 

dint  in  natura  propinqui»  Scfm  ordinem  (c  habencin  cem 
perantia  SC  AibtibcateJsrs  Aarnx  pnncipaluer»bAaqic6^ 
Aquemer,  vltimo  pcrdicu  propeer  deAccattonem  ipfiru. 
Si  hi  fiini  cibi  quibus  non  debenc  vti  (ani,  vc  Aipcrucntece 
«gritudine  aliquid  vlcra  conTuetudirxm  comedant. 

Cb/araur.  Kitbru4,  XV. 

CARO  coturmcisciumpomturiemperatajKetRu 

(ustam  ca.pronumaueru.  Eligatur  iuoems»  pi’ngui8,eA 
genmtma  boni  finguims  Sc  paucx  fiiperfluitatis»  eA  con 
uakrcenccbus  dcbibbus  &£mismubum  conuentetis. 

Tar/arci,  Rubricd.  XVI. 

TVRTVRVM  carnes ca.luncvlqi ad AcundiVct 


Ac.licet  habeSc  humiditarem  quandam  TuperAuam  Sc 
digeAam.  Eligantur  tuuenes  & pingues.Gale.dant  boiw 
iHitrimemum,  Adamiquf  groAum,  diifictlis  digcAionia, 

Sc  (anguinis  mebncholict  generatiux»  quare  cum  pertran 
Aumannum  non  comedamur.  Non  de^  comedi  prima 
dic  tmerfriAionif  fux.  VndeGale.de  difta  fubtibAjma. 

Perdix  autem,  SC  turtur  neqi  fumme  duras  carnes  habent» 
nec^  digeAtbiles , neqi  cacochymiat , Ad  duriores  earum 
vna  die  cuAoditis  mortuis  cranfccndum  faciliter»  Sc  Aunc 
fragiles,  Sc  inculpabiles  omnino»  Sc  quia  benignum  exhi« 
bem  corpori  nurrtmencum,&  vi  Ao(um,&  in  medio  grof 
Artn.et  rubtilitatisexiAunt,^  puto  (anitabum  conueni- 
rr.Actmnc  ingenium  i proprietate.  Aucr.reptimo,d(  Aui.  Ingenii 
quacuordecima  certij.de  cura  mal;  comple xronis  beparts.  acuftau 
Et  ex  carrabutpirciumparuorum  decotfeorum  reAnn  • 
gixeum  aceto, oleo»  SC  file » aut  cum  aceto  &aImuAs,  Sc 
ciSgcbnt  fngida  er  carnibus  rubti1ibus.Ccarnibus  h;dt»& 
auium  leuis  digeAionti,Acut  eA  caro  perdias,  Sc  tuituro 
non  Aiperfluc  pinguium  cum  porau  prpparanurr.Noca  c5 
rrarios  qui  camum  decedantur  carnes  tunurum.  vero  pin« 
guedo  mediocris  multo  prp parat  ad  facilitate  digt Aiots. 

QjfaUd.  R«^fr4.  XVII. 

C A R O de  qualets  ca.in  flne  primi»  Sc  verius  viputo 
vf<p  ad  (ecundum:diC  mulex  humidicatis.ee  ideo  dto  cot* 
rumpuntur  vt  patet»  tam  temperatis  ^diAempcratii  in»» 
conuemens  cibus  diSictbs  dig^ionis,ec  prpparac  corpo' 
raad  fr.& auget  eat. 

Turdi.  Mfm/rf.  Kubru4,  XVllI. 

T V R DO  R V M & merulorum  carnet  funi  cali.dlC 
Ac.tn  fine  primi  vAp ad phmum  fecundt.Ica  dizic  lefus. 

Eligantur  pingues  SC  capti  cum  bqueo  Aue  rhettbus.Bab 
dach. Quibufdam  pbcuii<;^ meliores (linc  quicuaucca' 
piumiir  J>unc  ditfralis  digeAionis.  Rrmouetur  nocumen<* 
tum  A brodiji  humidis  decoquSinr,  SC  meruli  fune  turdis 
melioret,  grauis  odoris»  &quidam  cos  odium,  quomam 
Oomedunt  vermes  dC  locuAas. 

pdjpres,  RHbric4.  X|X. 

CARO  depaneributc|.v(<|iadccnium.d:nc.quaA 
in  eodem,  duxx  digcAionis|iacom»eniens  cibus  corpon-^ 
bus  ccmperatis»de  quibus  Aui.Omncs  paAcres  maJ;  Auu» 
c6moucm  luxuriam* 

Autspdrud.  Ktthicd,  XX. 

A VI VM  pamantmaUanira carnet dccbnam ad ca« 

lidiratcma Ac.bd  plusad  Acdtacem.  jBligStur  pingues» 
cA  caro  laudabiles  multum  laudabile  prpAac  nuutmeiiro» 

Facile  digcrumur3(  conualercencibus  (ana. 

LduduU.  RubriciU  XXI» 

C AR  NES  laudulx  ca.dK  Ac.compbxionis  exiiUfr, 
fid  eA  caro  magis  Acca»xi  ext  Aimo  ipfim  pueni re  ad  fedS 
dum  gra.tn  ca.&  Ac.ad  Anem  cius.  Vnde  Gale.de  ipfi  di' 

«tt<y  ventrem  Aringu3:brodium  eius  ventrem  laxat. 

Eligitur  tuuenes , pingues»dtflfia1tt  (iim  dfgcAibnis,et  ad 
adducendum  idonclt  ad  id  quod  dixit  Gale.de  mtnunt 
aiubus»qux  quamo  maiori  panictpanc  rubrdmx  Sc  nigre 
dinc,taaco  m^oc  cA  earum  caro»ct  fingutni  melanclioit' 
co  promnquior,cutus  Agnum  eA  cy  iUi  qui  mubum  vtun 
cur  ets  num  meliores»&  graucs  in  moribus.  Et  quidam  rc 
ciiat  k boc  vidiile  io  experientia  in  aquti  degentibus. 

saes.  Kubric4,  XXII. 

DBAVIBVSin  aquis  degentibus  caro  earpm  eA 
mab&quxeA  deterioriiodoriseAdcterior.  Btmulca' 
tum  (uperfluicarit gcncraciua.  Earum  complextooemnA 
inucnio  nec  in  particulari  dc  cii,  Ad  cxiAtmando  eA  ipias 
catidx  Sc  Aeex  complextonisextAere»  vt  dc  anatibus,  di' 

^um  eA.  nam  Aeciores  videntur  cile  atacibus,ut  (upra  dc 
anatd>ufi  auJlomaic  Hippo. 


\ 


11 


De  quadrupedibus 


m-B  S.e  T s '■  J‘n  m.r 


De  rebus  non  naturalibus. 


34 


Rstrica.  XXIII.  boubouinx  vrttrrt.&fiimmjgisodorifcrxaliffcarnl- 
B amimliuin  quadrupedo  carne , & primo  de  car  « bui.  SC  quanium  eft  in  hoc  fuiu  imliores  lifdini» , quia  in 


D: 


nibu8  hpdinif.de  dno  capreto  exordiar  cum  mul^ 
tum  ac  plunmum  inter  epteraa  carnes  comedatur. 
Eftttat^decerapcrata  caro  millLn  habens  mahtixadmi 
. ftionem.Ra(if.Eligaiur  la<f^anf,dlc  parcut  non  muhu  prO' 
pioquus,&  rubeorum  ad  nigredinem  tendcnttum,&  piti' 
gufum.nam  macn  muUum  recedunt  ab  eorum  bonstaic» 
dC  deco^>et  infirigtdata  eft  melior  ac  6pfdtor.Sanguim8 
booi  ^ geoeraiiua>de  qua  Auer.quimo.colf.Meljor  caro 
cx  ambulantibus  eft  caro  h«di.ip6  enim  in  qualitatibus, 

, & fiibftama  eft  temperata.  Ex  quo  inftrrur  ^ rufticis,  3c 
multum  laborantibus  eft  inconueniens,  cum  eis  non  prp- 
beat  nutrimemum,  fird  tn  fumum  ^ fortibus  eorum  ftoma 
ditSjAfctbisgroftx  fubftantip  confuetis  reroluitur.Eft  er 
go  delicatorum  proprius  ctbut.eftenim  Eactlis  digefttb-' 
ms3^  elixa  eft  melior  aftatadmo  quidam  ponunt  allatam 
nocere  ftomacbo.Baldach.  Scito  came cura  capnna  ca 
. ro  naturaliter  ftcca  fteq*  temperatior  viatur  efteca , qux 
hxdp  q hxdi  cum  in  fui  natura  i ftccirate  fte  remotior  ,6^ 
hanc  ftmemiam  prpferitm  iaudauic  Ilaac.Hircorum  vero 
capranim>d(^  prpeipue  fenum  caro  peiTima  eft,languioccn 
malum  SC  meUchoItcuih  generar,  dC  difhcitis  digefttoms 
eft. quare  oino  rcmouenda  eft, nullo  modo  permittenda. 

* Z>e€4rHeo»in4,cr4gHorm.  Knbric4.  X X 11  Jl. 
D E C A R N I B V S in  fpecte  ouina  repenutur  agn^ 
ou^ries  caftiacus.  Agni  LuTiamis  caro  humidiftima  eft, 
SC  vt  exiftimocali.tn  primo.i&  licet  raftui  ftr  deleiftabi' 
lis,tame  multi  phlegmatis,  Sc  viTcofT eft  generatiua,  eft^ 
snd^ftibilis,  SC  fua  liibricuacccico  de  ftomacho  deCen  < 
dit  indigefta  prpeipue  in  habaibus  ftomachum  humidiT* 
Vnde  Kuc dicit  c^GaW.viniperauit agnos  latfhmes 
oues  mft  comedens  ftccpfuerit  complexionis.  Non  ladUn 
sis  vero  caro  minus  humida, minus  vifcoia,  mmurep  ma« 

> la.vnde  Auer^iudlorttate  Rans.ipCira  in  bonitate  ponit 
■pud  carnem  hxdulorum.Ouium  caro«d^  prpeipue  decre 
pitartl  eft  fapfrflua  mata  mali  humoris  generatiua.  Et 

dixit  decrepita.quia  iuuenis  bidens  laudatur  ^ Gate.Ilaac, 
&hpc  videtur  femeiuia  Auicc.in  fuperScie  verborum  ft* 
eundo  cano.cap.de  carne  in  principio  eft  calida  SC  humi' 
da,  nimis  ita  vcad  ftcciatem  tendat.  Arietum  vero  caro 
. mala  cam  iuuenum  q decrepitorS.  Arietina  decrepiu  mi' 
fius  ina(a.cali.tamcn&  humi.complexionis  extftit , d:  vt 
exiftimo  in  primo. 

C4fh4ti.  Kuhru4.  XXV. 

CASTRATOR  V M carnes, &maximeannua« 
les  pingues  mediocris  pinguedims  qux  fte  eligi  debent  tn 
omnibus  qualitatibus  ttmperatx  ponuntur  coroplexio' 
tiis^quibufdam.verum  loannttius  iplas  ponit  calida  Sc 
•Inunfda.in  primo.qup  ftneemta  magis^modcrmscomf  > 
datur.  Sum  emm  conueniences  omm  «cati  regioni  &c.  SC 
dn  omni  tempore  prpeipue  fecundum  primam  ienten' 

ciam.  Eligantur  vt  diarum  eft  annuales  cdueniemer  pin 
gues,  qui  nutriu  ftnt  in  bono  acre  in  locisaltts.vbi  drpa- 
ftx  fini  herbas  bonas,  odoriferas.nam  Auerrots  poft  hx' 
dhns  budat  has>&  dicit  q^bd  hxc  eft  opinio  maioris  par 
Pale^  ns medicorum  prxterGak.quiabommatur  carnes  aric'. 
^ tum, & videtur  fibi  <]^caro  viculorum  fic  melioris  miiri' 

mend  artaina* 

Debonn4,  Vitulus.  Ruh’ic4,  XXVI. 

D E C A R N 6 in  rpecie  bouina  reperiuntur  vitulus, 
{mm,  Sc  vacca.  Vitulus  cemperatx  complexionis  exiftn, 
SC(J  declmuadcali.&humi.decltnat.  j^ligaiuraliquan 
culum  parru  remotus, vt  duorum  menlium  vel  circa,  Sc 
fic  pcnguis,&bci1it  digcftionfs,df  bonum  generat  lanpui 
ncm,lMnum9  nucrimEura.  Vnde  Auerrots  quinto  colf. 
Carnes  viculinx  funt  bonp  carne^,pr(^tem  qura  nohha ' 
beni  ilbm  vtlcofitacc,6rigtdiUiem,c(  ficciuttm,quam  ha 


Jinio 

UU}9 

'«ocria. 


hpdinis  mamfcftat  qupdam  muctlago  quando  decoquunt 
cur.led  hpdinp  fum  meliores,  quu  gener 3c  meliores  humo 
res , Sc  feito  q>  fum  midus  naufcatiux  carnibus  gallmarfi, 

SC  multarum  aliarum,  propter  qup  omnia  ego  audax  fum 
in  dando  eas  infirmis.  Non  btftamis  vero  caro  eft  mfnos 
humida,  eft  tamen  bciIis  digcftionis  bonii  generans  chy ' 
mum.  Vituix  veroaliis  partbuscaroefttn  qualitattbns 
adliuis  temperamento  magis  propinqua. ad  humida  vt* 
ro  magis  declinat,  adquod  ftxut  rS  trahit,  SC  vt  exiftimo 
meliores  vituhoarnd.  .Bouistutiemscarnes,  dt^m  vul' 
garem  noftrum  man^inxdnftxJk  yiiulisdiftancin  quali' 
are  paftiua,ita  vc  ficcx  ponantur  ct  cali.licct  in  calt^uie 
non  fine  xquales,tamc  parum  diftam.  nde.de  eis  eadem  « 
vertitur  qupftio  qux  eft  de  calorMUiicnis^-*  pucri.prima 
primi  capiculi.de  complexionibus  xutum.Surx  non  miil 
fumbcdis  digeftfoiits,et  fi  bonum  dam  nutrimentum  ad 
melancholicum  ceiidnc.$unc  enim  carnes robufiis  corpo'. 
xibus,et  multum  k exercitannbus  coiHienxme^,ef  delica^ 
tis  etiam, fed  confuetis  Si  fionis  hyrtimbrc  permaxime  cu  « 
fteterunt  moruix  dicbtts  duobus  ad  mmusprpcipuc  temr  • 
pore  fngido.  De  vacca  luucne  dicendum  eft  per  ftigida 
& humida  i viculis  recedere.  Vnde  Auierra  dicic  carnem 
vaccp  efie  ficcioremcarne  capnrn,quod  ma’xime  dc  anti ' 
qua  imelli^ndum  puto.  De  vacca  antiqua  & boue  9t»it 
quo  dicendum  cat  nes  eorum  ad  tngidum  8c  ficcum  dectl 
nare,&  ratione  fexus  vaccinas  efte  mgidiorts , ec  bouuiai 
cfte  ficciores , inalom  A:  nwlandioli^  generant 
VndeGal.fi  comedentes  fucriot  ficcx  col^lexion^aclaB 
U 3 mtlJkhoLcis  xgrtnidm  buscapstttur.nueam  ssga‘*  ' 

Hc porcis.  Kuhrk4.  XxVJTv  ' ; 

8 VNT  PORCI  domefticiet  fylueftres.ee «m do* 
meftici  eotum  qu3m  fyluelbium  quidam  ftint  adolrften 
tts, quidam  iituenes, quidam  fenes.vel  drere^Wti.  Abfbkf 
te  carnes  porcinf  cali.&huini.runt:licevami<|uidtCdccre.'' 
pitiex  eis  recedant  per  rrindum  Sc  ficcuowlioc  eft  per  mi 
nus  humidum , Afvt  exiftimo  fum  ca.in  primo  &ham/. 
in  primo  vll$  ad  (ecundu  fm  xcates , vt  dicetur.nS  bdtir 
qui  tmclligitur  talis  vfqp  ad.vrj.hebdoand.i8  ucl  ctica  eft 
exterit  humidior,et  vliii  ad  fteunduro  ui  msios  humorstr 
SC  putrercibilesoioconuertiiur  propter  luamfupcffitiam 
bumidiatem.&  ideo  i C hriftianis  indutftum  eft  confinii 
let  porcos  allatos  io  fiirno  prpparari,  vt  exicc&ur  k fiipcT' 
flua  huwitlitaic.habentibus  umeo  fot  tem  ftomachun^d^ 
ficcx  complexionis  conucnue  poterunt,  eo  (p  plurimum 
debent  nutrimemum.  Non  Uiftans  vero.vi.vel.vrj.oien» 
fium  bt^mc  mcUnr,  Sc  minus  humi.etiS  propter  caftit' 
curam  in  caliduate  reiniuitur,  budabibm  fangumem  ge«.  > 

nerat,  licet  vifcolum,dbplurfnaum  dat  iiuirctnemum. 

Eligatur  iuuenis  vnuis  anni  vel  ciicaicpteris  ciiim  melior 
exi&i,eft  multum  nuiritiua.Vnde  (cpcimo  thcra{i<u*Nii#; 
tribiliftiinum  vero  omnium,  qux  noutmuseft  caro  posv*  • 
ctna,&  de  fiibtilifiiau  di(ta.  Nucnbiliftimo  funr  cimiiu 

aborum,licctinfeipfisquidtiircofumhibeanr.  Siyir  dif  J»*»* 

ficilisdigeftionis.faciJiorucamenfuncfyiucfttesshjspar  ' 

ribus.  Vnde  Aui.Chrtftiani  vero  dicunt  <$.'qui  dos  imitf 

cur  melior  caro  fylueftriseft  caro  porci  fy  (ueftrts.nam 

cum  hoctgeft  leuior  carne  doaMftict,A^  fortis  irutrimen': 

u plun'im,&  velocia  digcftt5is,&  eft  mdior  q efie  poteft» 

in  byenK.CoiMiemum  maxime  ftoniaciiis  fottibuset  ptie 

m, qui funt forcishyftimbrecum  plurimo pgeanc  nutri* 

mento.  Decrepitorum  vero  carnes  durx  lignef  et  humo 

ns  metacholici  generatuix:&  dubitatur  oc  cx  esuum  vfit 

fe.quarunx  gcocrcmur.lbac. 

'KuhfU4 


C4prcolus.  Kuhri<4  X X V II 1. 
CARO  capreolina  ponitur  tempemtp  complextonis 
cfimuiiicer  in  ilibft  Scia  ec  quali  tatibus  liirs,drcdo  tn  ipbm 
Pratftica.S#  E ij 


V 


* 


TraAatus  II, 


Cap.  VIII. 


•dncoim  declinare.  Eligatur iuuenisid^ capreoli  de-' 
crepiti, vt  cfrerorutn  non  Uudatur,  melancholicum  prs» 
bet  nutrimentum, Bicile  digeritur.  Vndeliuc  au^oritat# 
Hippo.Caro  capreolina  inter  cpt  erai  carnes  fylucAresp* 
prietatem  habet  q>  ipCi  e(l  (aporodor  dc  nutribilior,  vide 
tur  tamen  aliqua  repugnantia  tn  diiftis  hic,&  ante  de  por  • 
co.  ded  credo  dicendii  caro  porcina  plus  nutrit  in  quan 
Co,(ed  capreoli  nutribilior , qitta  (acilius  apta  carteris  fyl. 
ttcilrtbus  quadrupedibus  in  outrimemum  conuerii  t dC  tu 
con/Idcra* 

Leput,  Rk^run.  XXIX 

CARO  leporina eftmelancholfx  magis  generarioi 
tlrfs.  Rafif.Auic.autcmeam  pronuntiauii  calidam  6c  fic- 
cam.Iefusidem.  Vnde  ponmuriquiburdam  ca.&Iicuic 

* Ircundum  Baldach.  Elinnturiuuene$&adolerccntes,& 
caprx  per  venatores  prpltam  luuamentum  hts,qui  funt  Ai 
perati  i pmguedine,non  Aint  diificiiis  digcRionis,  Sc  licet 
ftpidtores  fint  anat«,(aniores  tamen  fune  elixx.  Inducunt 

• vigilias, ftnngunt  ventrem,  dkJidco  dyleniericis  conferot 

vrinam  prouocant.ideo  patientibus  (Irangunam  valent. 
Rcmouetur  nocumentem  il  cum  bonis  Iptciebus  condtan 
lur,  aliter  in  ianti,  aliter  in  xgrts  moderandum  cu 

con/ldera. 

Cmiut.  Kuhricd.  XXX. 

CARO  cerutcR  dura, difficilis digeRioius,  melScho 
lici  Cmguims  gemratiua.  Lupi  & vulpis  ciux  quali  in  vir 
tute,&  compiezione  carni  lepotinp  an}mtiatur,&  canirx. 
Galc.de  rubtiliUima  dipa.  Equina  adnina  hominibus  aU' 
tnnia  danda  eR* 

Tdffkt,  Eriaifj;  - Kuhricti,  XXXI. 

D B T A S d O credo  dicendum  qi  fiitis  cd|^extoni  por 
Cf  Omilatur,  (ed  humidior  cxiRic.  Et  dc  ericio  quali  idem 
de  quibus  non  multum  curaui  cum  ad  ufum  humanfi  non 
Veniant,licee  quibufdam  in  xgruuduiibus  cosucnam,de 
qutbusadhucpomR  dicetur. 


Dc  pdrtihMsataliMcerchrkCmeduUd»  Ruh,  XXXII. 


D 


B partibus  anirnalm  de  quibus  fupra  iS  imeriort^ 
bus,^  exterionbus^^  in  ifto  eode  capitulo  anno-* 


catappetitum^inde  credo  ditfhim  Aoicctumdlip  dcbc' 
re  li  rola&  io  quam  tute  conKdatur. 

Ocfdineriu.cratfref.  Ruiriek.  XXXllI. 

DB  OC  VLIS  dicendumvcdecerebro.namalttrr ' 
complexionarur  membrum  vc  eR  membrum,dl(  aliter  vt 
eR  dbus.  Oculienim  lime  compolitiex  humoribus  luni* 
cia^  pinguedine.  Vnde  oculi  pingues  de  animali  pmgui 
ponuntur  frtgi^S^  humi.d^exiRimoin  primo.  Macn  ve« 
ro  Sc  Cicci  ex  ammali  Hcco  macro  fiim  Rigi.&licc^. 

Ilaac,runt  tamen  graues  ad  digerendum, et  vilcofum  dane 
nutrimetum,  SC  hoc  propter  pinguedinem  cis  admiRam» 
ad  quod  concurrunt  mulculi  ex  quibus  componuntur. 
Remouetur  eorum  nocumemura  li  cum  aceto,  ptpere,zn 
zin.se  limilibua  comedantur.  Nerui  efufdem  iunt  com' 
plextonit , durx  digeRtonis , parum  dam  nutrimentum» 
Sc  vilcolum.  Sed  deauribus  extremitates  funt  iocid^dg» 

Ga/rvr.  Ruh-ica.  XXXI  IU. 

D E G V TT  V R B dic?dum  cR  cartilaginofuni 
higi.SC lfc.de  labtjs  quafl  idem  quod  naribus,  SC  auribus, 
0int  tamen  naribus  meliora, & credo  vt  Ium  partes  vii 
uentis  corporis  funt  complexionis  cali.cu  lim  carnea  mul 
cum,vt  tn^  tm^tu  Ibcco.capiculo  ocRauo. 

LiogiM.  Ra^riM.  XXXV. 

6T  SI  LINGVA  componitur  ex  venis » nerui^  • 
Sc  lacerns,tamen  ciu>  caro  eR  laxa  humida,ira  eius  nu' 
trimentum  eR  humidum.  Auic?.disii  tamen  I Cuc  eius 
nutrimentum  eR  medium  imer  durum,  5:  molle, ^ licO' 
medatur  cum  la<Tte,vel  lacerto  libi  iunc^o  laudabilior,  SC 
digeRioni magis  conuenient.  Linguarum  carnes  lunt  ti* 
peratx,quarum  nutrimentum  eR  mediocre  in  quamirate. 
verba  rum  Rufi  & Toannts.  BxiRimo  iplam  caudS  Sc  hu« 
midam,plus  tamr  humidS  et  digcRioni  Iit  aliqualiter  gra 
ui's.nam  cum  decotfta  eR  durx , SC  latis  (blidx  TubRamm 
cR,&  cum  hoc  ex  neruis,venis,compomtur  d^c.qux  fune 
digeRionigrauia. 

AU,  RuhrUk,  XXXV/. 

AL^  aurum  bonarum,  &prpcipuecdpletaruro  Ium  . 
laudabiliores,  vt  fum  gallinarum,caponum,perdicum,  fii 
lianorum , SC  mclmt  dam  nutrimentum » Sc  eR  tempera  « 


.i. 


tabo.qutdi  curioli,n  vt.li»  hii,g  incidtndo  no  'i"  alurum  partium-Graduaniur  auicm  fteun- 

bilibu.  in  mtnli  ftruiuni.  Std  priu.  dt  mtmbn.  diccndu  gradum  amnulium  mirt  cornu Icfccnnbu.  profunc, 

imiiD  bdH  dt  «rtbro  & mcdulh  & huiurmodi-Dicnur  ‘l““  «alidiiatu  ptpcipuc  gaUiiurum,*  veto- 

dc  cerebro  vt  cit  cibu.  & non  membru.Eft  W.  & hu.c5.  drgrnronifcDicendum  eft  complearum.quu  pulloiu 

ple»ioni^<a  vt  quidam  eum  traham  ad  fecundum.  Eli-  mtlrort»  cum  nondum  eorum  aUehicrune 

giur  membra  vohtilium  & propne  monianoium.Ei  ex  '«rritio  expqOi*.  vn<fc  qubo  ab  mag»  txetciiaiur  ali)t 
quadrupedibut  cerebruarietis,hfdi,  k viiuli,  eft  luufetti  panbuejmeUor cxiftK,<S:alae  paruarum  auiu  ct  pingumot 
uum>  delet  appetitum,  eR  tardx  digeRfonis,&  in  fumma  meliores. 

nocet  Romacho.  Remouetur  nocumentum  fi  bonis  con  Coflin»,  Rh(Hc4.  XXXVI  L 

diaturrpcciebus,& proprie Romochalibus, et onganu,pt  COLLA  autcruntdurxdigeRionit,&quamoauet  • 

per,ayt  (al  eR  condimentii  etua,d£  debet  comedi  ante  om ' plus  procedunt  in  xate  tanto  durtora,&  tardiora  ad  dige 
nem  cibum.led  quSdo  bene  digeritur  notabile  dat  coipo  rendum, lapida  tamen  fum. 
li  nuirimentum.Gal.Certbrum  autem  leportnu  eR  opti.  vUr^,  RkUicd,  X X X V 1 1 1. 

nw  mediana,  vt  demes  infantes  leuiter  emittam  ^ando 


•*fi  Et  quoniam  ipfumeR  « carnwluntfirai^carnibusglandofis, 

ucut  medulla  capitisConciliator.conlequemer  dic?dum  earum  eRhu^aC  declinans  ad  frigiditate» 


dc  medulla.eR  enim  quali  lemperata.vndcRafis  interca  fi-****^*'*  ex  eis  generatur  languisbof 

lidttaceetfrigiditate  teperamenco  vidna  exiRit.  nu»»"multumnutnunt,licettardf  digerantur.  EligStur 
Eligatur  q in  ofiibusexiRit  ,<S^ viniitna  epens  nobilior.  luucnibus  Sc  teperatts,ec  mJmillarum  ia 

qux  vero  eR  in  lpinali,fic  le  habet , vi  qux  eR  io  cerebro  ^*^*®®*  nutninemum  eR  grolGus. 

^inquadidanucliaeRcercbrofimilis.Quxverofnex.'  Pubica  Ruhrita,  XXXIX. 

tixmtiate  fpmx  magis  ficca.mcdia  vero  medio  modo.de  P V L M O vt  cibus  eR  hi.SC  hu.cdplexidis.t^  fit  hu* 
ea  dixit  Gale.  tertio alimemorum,<^  fi  bene  digeratur  ali.  midf  cducniuotau<Rores.c^  autem  fit  fngtd;  difeordaar* 
lanium  dat  cerporinon  paucum, rR  Romachicomurba  Nam  loannes  et  Rufus  enuiKtauerunttprumcalidumJit«  , 
itua,&  appetitum  delet, vcAuicen.  Remouetur  nocumf  fis  ipTum  frigidum  poruir.Auicenna.dixttipruraprxbe.> 
cum  ficum  ptpere,&  l^cRbitt,autlalccocncdatunin  me  re  nutrimentum  phlegmaticum.  Idemllaac.  Vnde  credo 
expertus  fum , Sc  ia  aldt  pluribus  fi  ex  ea  modicum  come  ipfirai  ponendum  frigidum  efild  vc  placuit  Rafi.  De  eius 
datur  calida,«  cum  ttk  confortat  Romachum,ec  prouo*  con^dextoix  apudaudores  mcdtcuuc  mukd  deprimun« 


ST  » a:^  Ji  g XJi'JUtJLL 


De  rebus  non  naturalibus. 


tur  rpccal^  ftfpra  prtma  pnmt.ca.de  complexiombut 
fBetwrorum,  Sc  efl  qucilio  deco>vc  membrum  eft,  & ex 
tllii  dufKt  poctft  trahi  firmentia  hic  poHia  H bene  conllde 
fratur.  Vnde  credo  ipfiim  pont  debere  frt.a  hu.in  primo. 

. Eligantur  ex  aniimhbut  luueinbus  lempcracis^ui  tempe 
ramento  vtanis^  etiam  calidtr  pinguibua,  aut  arteria  lu 
uemr  pinguis,  viruit»  porci  domeftici  ,hxdi  d^c.eft  facilis 

* dtgcllioras,^  dro  de  ftomacho  deTccndit  propter  ranra' 
cem,&  Icuitatem  Ane  AibflSciZylni  exterorum  membro^ 
rum  comparatione  minus  nutm . uikIc  pinguedine  gra « 
litti  coroedaiu  dCc.confert , Sc  phlegmatis  dat  nucrimen<» 

, tum,vt  Aipra,et  venirem  (lnngir.Pulino  vulpis  phtificts 
mrabiliter  confrrt* 

Cor.  nubrU^.  x L. 

* COR  graduaripmcRduplidter,vrmembnim»5rvt 
cibus , vc membru > quia  confiderarumeRficformaliter 
ftcundhm' modum IoquendiThadei,caiidum  cfl&  Hc' 
cum<  Vi  atiushoc  efl  materiaiiter>&  fccod^m  materiam 
Sc  panes  cfiponenies  &c.h‘i.cft  et  Hc.Inuento  tamenloan 
nem , Sc  Ru^m  ponere  (pfum  ca.dC  hu.quod  credo  inteU 
figi  (febere  de  ipfo  quamum  ad  effcdhim,quia  produdhua 
cn  rptn'cus,qui  ca.&  hu.complexionis  exiftit»iamen  glor> 
fat  non  debent  placere»qux  de  ipro  percra<fTSt,vt  cibus  ell 
graduari  debet  bi.et  fic.complexionis  cum  (It  anenofUm 
nenioAim  Citis, qint  omnia  fri.runt,&  paucx  carnis.Eliga 
tur  ex  iuuenibus  animatibus  et  pihguibus.dilFialisefl  di*' 
geflionis,&  parum  nutm, tamen  A bene  digeritur  latts  de 
nutrimento  prpbet  GaL  St  acapiatur  cum  lale,  pipere, ci^ 
mino.Remouetur  nocumetum  ets  fi  poR  cius  comcRib' 
nem  accipiatur  conditum. 

Stm4€bui,  Kubrica,  X 1. 1< 

STOMACHI  complexiofri. A: fic.pomiur prpei • 
fMie  quantutn  ad  tumeam  tnieriorem.na  exterior  plus  car 
ni  fimilatur.durx  efl  digefiioiut,&  paud  nutrimenti. 

Hcp4r.  Rxfcrxcrf,  X 1 1 1. 

* HEPAR  ca.cRd^hu.vrqiad  («cundum:&vt credo 
calidius  eR  quod  eR  ex  alati  cabdtori,  membra  aut  alalui 
■ffim:1ancurataltbus,quorum  Aint  membra.  Eligatur  h^ 
parinlerum»anactS  pinguiuro.deindc  gallinarum  pinguni 

. deinde porcoru.deindeafalmmladSnum  cTcdiRicilisdi^ 

gcRionit,  grofium  prfbes  languine.Reraoueiur  nocuraen 
cum  R decoquitur  in  oleo  cu  &le  Ajperpofiio,qood  fi  tunc 
digeretur  laudabilem  (anguirvm  ^bit.  Hepar  caprg  non 
v&mibus  dc  ooiRc  mire  confert. 

' Spleit»  Kufnic4*  3C1.11J. 

8PLBN  complexio  pomturca.A^fic.vA^adlecun*' 
dttm.Ego  vero  tdm  quod  de  corde  credo.nam  eR  multii 
arterioArm.Item  eonueniunt  omnes  q»  diftctlis  fit»&  tar« 
dar  digeRionis,  Af  Cin^umem  generet  melancholicum, 
qux  videntur  in  eo  arguere  magis  dominium  terr^.EligS 
cur  de  animalibus  (M'nguibus»et  humidis,et  teneribus  per« 
maxime  l^lcn  pord,qua  hoc  cR  mebut. 

Renex.  KHbric4.  XLllI/, 

R B N B S fiiK  in  complexiofie  ca.&  fic.Iicet  Aui'c.dt 
caicp  fint  f quales  ad  ficcitatem  iendenics.Eltgantur  renes 
’ li(4i  la<RScit,diRicilts  Aint  digeRionis»mali  Rport's»et  par 
«ti  mnosenti,  3C  humor  ex  eis  miius  malus.  Remouctur 
conna  nocumentum  fi  cum  Cue,&  aceto  prpparcnrur. 

^ .Tc^tcali.  KuhrU4,  XLV. 

. TBSTICVLORVM  coplexio ca.ell a hu.uA;p 
' •dRcundD£ligaraurcxgallispingiubus»&maximequt 
nopdum  coicrum.rum  iRi  optimi  Amt,ct  facilis  dtgcRio* 
dm,A^  bonum  dam  nutrimentum.  Ceterorum  vero  diRi' 
pilis.  digcRiAta,  ct  maxisac,  q Ainc  de  animalibusmagois, 
mcinctscRboiuias^ucincanK  mamilbrumt 


IntefhM.  Kubritd.  9CLVI. 

INTESTINA  fri-funt A: fic.in Rcundo.  fefigan' 
tur  ex  ammali  pingui, pinguia  funt  diRicilisdigeRidis»  Af 
groRiim  dam  nutrimentum,  Sc  paucum  Sc  raaliim.rciin.* 
quenda  Aint  gulofis,qui  cum  ets»  AC  vino  dulci  rolartitur. 

Peder.  Kuhrica.  X L V 1 1. 

P B D H S temperati  funi  in  caliditatc.Eiipantiir  ante» 
riores,A^  ex  eis  meliores  fura  agnorum,Aim  diiF.cilts  dige 
Rioms  non  muttum»iamen  generant  humorem  viTcofiim 
non  grofium  Sc  laudabilem.Remoueiur  eorum  nocumen 
lum  fi  decoquantur  vA$  ad  difibiutioncm.et  prpparemur 
cum  aceto.  A:  croco.  Nota  tamen  AraRafim  amrrtoia  le^ 
uiora.A:  calidiora  alqs  paribus. 

Crfsdrf.  Rubrtc4.  XLVMI, 

C A VD  A ca.compIcxioniteRRtisconueniemtsna 
crimentf  propter  fui  moium  continuu,faRidium  m^ert  fi 
de  ea  militum  an*umimr,A:eR  Romacho  nocens.Rafis.Ec 
choleram  rubeam  generat* 

Cuti$.  Kuhri<4t.  XLIX. 

C V T I S fri.eR  Sc  fic.in  fccundo.tamcn  generat  fan- 
gutnem  in  quo  mulu  eR  viA:oliias3^  ideo  oppilationem 
iacic,remouecur  nocumemem  fi  cum  ipecubus,  A.'  aceto» 
Sc  perAriRa  decoiRione  coquaiur. 

AdepscrptngMfdo.  Kuhrifd,  l. 

ADEPS  A: pinguedo ca.exiRuntArhu.vfqi  adfeci! 
dum.Eligamur  de  alali  temperato,  laxant  Romaclrtim,& 
muream  inducunt,&  pinguedo  fiiciltier  in  choleram  con> 
ucnitur,  Amr  tamen  vtiha  ad  prpparation^  carnrom»  fi  la  > 
men  folx  comeduntur  «neram  phlegma  et  oppilationec. 
Ai  corrumpunt  abum  aaemrs  ipTum  Icuigare  Aut.ChH 
Runi  pinguedine,fiue  adipe  porci  ad  vfum  in  pr^)ar2dit 
ferculis  prx  cptcrts  vtumur. 

J)€modoincidaidinohUibusinmenfa,  Rm&,  L I*. 

IAm  refiat  dc  modo  incidfdi  pro  nobilibus  pro  com- 
plememo  capituli  tvtpolbatus  fui  quxdamcund& 
annotare,pro tncidCtibus  nobilibus.  Sciant  itaqi  pri 
mo  iiKifates  carnium  coram  nobtlibus.c^  caro  mebor»ec 
d geRibtIior  efi  illa  qux  cR  circa  os<  Seaindo  q>  dexer» 
partis  caro  leuior  cR  ac  melior  fintRrx.  Tertio  q,  ante.* 
nor  alrjs  paribus  eR  leutor  Sc  ca  lidior»&  Fm  hf  breos  cbV 
gibiltor , nam  poRrriora  animalium  ex  lege  Aia  condem^' 
nanmr.  Bx  quo  infertur  m debent  tneidert  dominabus  de 
parte  dextera  antenon.  V iris  aute  SC  congruemius  de  an « 
teriori,  SC  finiRra  cu  fint  dnabus  calidiores.  Qiiarto  in « 
cboando  ab  auibus , Sc  Fm  ordinem  fupra  pofii  um  dtb^ 
fnctdere  inchoSdoab  alisgalbnarum,caponum»  perdicu, 
fafianorum.A:  hmdi  incidendo  mimtttm  iatit.  Ite  ex  galli 
ni's  fi  tn  ets  hepata  exiRant»  debent  anteponere  AnhdMo  in 
duas  vel  in  tres  partes  Fm  quantiutem  hepatis.  Vbi'  no« 
Undu  cR  Sc  prolcquemibus»q*  curioAisincifor  debet  Ani 
per  fic  diuiderc  membra  antmalis,  vt  non  fit  opus  a dnt, 
vel  dni eius  pro  incidendo  cultello  viatur.nam  licncien« 
do  induit  oRicw  ferui  eius.  Ex  quo  infertur  q>  male  ope« 
ramur , qui  columbos  fotum  diuidunt  in  quatuor  partes, 
de  quibus  infra.  Deinde  fiimis  alis  procedat  ad  pulpas»  SC 
poRenora  pe<Roralia,Ai  vltimoadcoxas»Aiad  dorfum. 
De  alis  pullorum  (ecus  eR.nameligibiliores  fumcoxx^ 
quibus  inchoandum  cR.dei ndc  ad  alas  procedendum » SC 
vittmoad  pectora.  Sc»d  dorfum.  De  absaltarumauium 
dicetur  fuo  loco.  Errat  exiRimo,quicolumbos  iuuenes, 
ficut  pipiones  in  feruiendo  in  roenCi  tn  quatuor  panes  tan 
tumodo  diuidunt. nam  fic  diuidendo  opj  dnm  indueteha 
bitu  Arrui»  Sc  manus  detu^re.cum  fic  nifi  dmidimur  mi 
ntme  honcRe  comedi  polTinc»  quod  turpe  cR.n^  ibi  eR  ler 
uus  vt  in  obus  Rrutar»et  domtii^ inanus  li gladio  omnino 
mrabat.Dcbci  ergo  dcmembran,vt  pulii,A:coxx  prius 
Pra^ctca.S.  B iij 


Pinguia 
funt  dif*. 
ficflfs  df 
gcRiots 


Aduer- 
unt  tnet 
fores. 


PoRc» 
noraaof 
maUum 
apud  hp 
bteofde 
tcRata. 


Cano- 

fict. 


Hyo ' 
(cyamu 
homm? 
incerfice 
rc* 


Canon. 


T ra<^atus  1 1. 

d<bem  fcindi  mi  nutim  qu^tn  migu  curtofe  firrt  ponic,& 
prf&nari.Et<kitliquts,v(  depuKo.  Anatuvero,dlan' 
ferum  prius  debene  pe<fioralta  clauri,d^  incidi.nam  duca 
tur  gladius  inchoando  li  hircula  pectoris  adhfrcndo  ipm 
004  qcf  ell  in  medio  petTcoris  ad  coxas, d: exalta  par « 

te  inchoandum  ab  olTealf,  ad  tam  di«ftum  locum,  A 

(ic  extrahetur  faciliter  tota  caro  petflus  cooperiens,deinde 
procedatur,dl^ad  alas  vltimoad  coxas, &dor(alia,&  0 in 
cis  hepata  inueniantur,anteponantur,d^  incidamur  vc  ^ ' 
tet.nam  Iter  omnia  hepata  fum  roeliora.nnt  enim  boli  ita 
parui, vt  domini  vet  dominz  non  fiant  difilormes  ge  * 

. nas  in  eorum  coraeft  tone.  Vbi  pro  regula  hab^eft,<p 
tolerabilius  efe  peccare  in  paruitate  boli  q in  eius  magmtu 
dine.  Vnde  in  fumma  tres  habeantur  canones  generales. 
Primus  inci for  cui  datum  cfeolEciilgladtjica  incidat: 
VI  ipfius  gladtj  omnem  clfeiftuin  penitus  bciac.nS  ob  hoc 
datus  efe  gUdtus.Et  0 contingat  in  hoc  dcuiare:iu  vt  op^ 
(ic  dominum  cum  gladio  incidere  fequuntur  duo  inconue 
ntentta.  Primum  dominus  induit  habitum  ferui.fecun' 
dum  quod  rgnominiorumeftdomicelto.namex  hoevi^ 
detur  <f  non  complete  fetisfecent-  Ex  quibus  fequitur,  cp 
errant  domicclh  qui  bolosanoclearum  magnos  fiiciunc. 
nam  cdmenruratos  femdere  debene , vt  fxiter.  Secundus 
q»  bolos  domicellusita  cSm^furatos^ciat,  vt  ori  fimp* 
portionaci.Ex  quo  Tcquir  q alios  bolos  dommabus,a!ios 
viris,  alios  nobilibus  pueris  domicellus  incidere  debet. 
Vnde  viris  maiores,  donainabus  minores, pueris  nobiliu 
medios  inter  hos.  Tertius  domicellus  nunq  debet  in^ 
cidere  dominabus  bolos  olfeatos,  quia  ex  eoru  comefeio.> 
nedelbrroes,&  non  curiola  videntur.nam  honefea  come* 
ftfo  plus  in  muliere  laudatur.nam  qui  lionefee  comedit  ui 
detur  ac  0 ell^  domina  in  eius  come0ione,&  ec6tra  cum 
turpis, et  indecora  efe.in  muliere  damnatur, hominibus  ue 
ro  audactus  dandi  (unt  plus . De  grue  vero , & pauone 
dicendum  e0,  vc  de  anfere.feciis  tamen  c0  de  eorum  hepa 
tibus.nam  tib  non  cdm^cbntur  ab  au^oribus.  De  turtu 
ve  vero  dicendum, vt  de  columbis*  & puUis quantum  ad 
carum  demembrationem,  fed  in  epteras  debet  prius  domi 
cellus  abt  ponercDeinde  coxas»pedb>ralia, deinde  dor(a« 
lia, deinde  in  plurcs  ptes  hone0as,qux  ab  ore  honefeeera^ 
«TnripolUinc,quod  de  pullis^d^columbisintelligendum 
<0.  ^talcp  etiam  demembrentur.et  extrema  oiTiioCiabn 
ctantur. deinde  ex  alis  fiam  ires  boli  vfcp  ad  quaruor,n  de 
coxit.q.vel.tif.Pc^oraIia  verodiuidStur,ec  fimiliter  dor 
ialia  Fm  canones.  Turdi,  & meruli  0c  inctdamurd;de« 
membrftur.iurdus  in  quatuor  partes  fcilicet  in  alas  duas, 
& coxas  duas.deinde  ducatur  gUdius  per  medium,  CC  di* 
uidamur  dorblia  li  peifloralibut,  A fic  fiant  parui  boli. 
Sum  quidam  qui  delciflanturin  e(u  0omachorum  fuorif, 
quoniam  in  eis  reperiuntur  quandocp  iuniperi,  fed  tamen 
cil  pertculofum, quoniam  turdi  comedunt  hyofcyamn,ct 
in  quantitate, qup  hominem  intcrficit.idco  Ac,  Ec  de  lau 
da  dicendum  vt  de  turdis.  De  auibus  miiuitts  dicendum 
q in  quatuor  partes  cantum  diuidendz  liim,|quoniam  of* 
(a  fum  valde  tenera , A cum  carne  comedumur,  diuidan* 
tur  in  modum  crucis  ducendo  gbdium  per  longum.dcin 
de  ex  cranfiierlb. 

De  animalibus  quadrupedibus  feruando  ordinem  po ' 
0cum  fiipra.  Bt  0c  in  omnibus  canon  primus  generalis,  q 
femper  nat  inci0o  ^m  ttanfaer(iim,et  non  Pin  longum  car 
ms.  Secundutq  caro  mufculoGi  femper  cum  extera  de^ 
fune  vlfimo  incidantur.  De  capreto  incidatur  peAus.ltf 
quod  e0  inter  coxasapud  renes,et  tib  qux  efe  cofeitadhp 
rcns.Renes  vero  capreti,&  maxime  blancis  fuper  omnes 
k medicis  budantur , quare  ob  fuam  prfrogaciaam  inadi 
debent,  A nobilibus  anteponi.  Item  quia  omne  membru 
fibi  timile  confortat , cum  nobiks  oao  dcdiii  plus  luxU' 
rif  intendam  qu&raiaboramesdl^.hincdeip0s  comede^ 
re  debent, oculi  etiam  cius  anteponamur.  D«  agno  dicen^ 


Cap.  VIII. 

dum  quod  de  capreto.  Deariete  vero  dicitur  ,q  pedhis 
lumbi  circa  fpinam,&caro  pedhtscoopertena  madi  de-. 
bct.Ifea  autem  qux  efe  apud  renes  eorum  minime,  A inci 
datur  femper  ex  eo  caro, qux  fit  pinguedini  propinqtia,dlC 
femper  de  anteriori  iuxta  canonem  amepofiiura  permaxi 
me  de  ipfo.nam  pars  pofienor  eius  efi  grautortsodoris. 
De  vtiulo  vero  ma datur  pedlus , A qux  c0  coxa  annexa, 
A lumbaris  pars  eius,  de  parte  pofierion , qux  fit  pin^ 
guedini  propinqua,0ueadhprrs.q  0 vitub  fuatt  pofiunc 
& debent  anteponi,fed  deinceps  referuabo  de  m^nsamV 
maluvlqad  finem.  De  porco  dicendum,  qubdincidr^ 
debet  fecundam  eiut  pedlus , A fecundbm  partes  pc<0ori 
adiacentes,  qux  in  vulgari  nofiro  dicitur  pancta,  A lum^ 
bi  eius,qui  dorfo  aducitA  exafiato  partes  femorales  ucr 
iits  panctam  ficuc  fit  de  paruo  capreto.  De  leporina  coxa 
ruro,qix  tn  medio  iaceni,et  lumbi  per  totum.vitimo  par 
les  pofieriores.  De  capreolina  quafi  idem  iudicium.  Ex 
quibus  patere  potefi  modus  fe  habendi  in  fdndendo  in  re 
liquis  omnibus  carnibus. 

Reflat  quicqulim  dc  partibus  animalium  dicere , qux 
per  domiceilos  nobilibus  debent  anteponi.  Ex  cerebris 
cerebrumarietis,  hxdi,  vituli,  prxparacio  dicla  efi.  Ex 
medulla  ea.  qux  viiuli,d^  bouis,  A maxime  iuucnts.  Ex 
oculis.oculi  hxdorum,  A agnorum . Ex  auribus  pord' 
nx,&cxtrcmirates.  Ex  linguisagnijixdi,  porci,  vituli, 
bouis,arictts,(&  Umilium,  qux  in  plurrs  paiies  diutdi  dC' 
hem , A incidi  cum  murculis  fiiJi , quoniam  (apidior  exi* 
feit.  De  collis,  collum  gallmx  diuiTum  tn  plures  partes, 
&0milircr  collum  pulli  elixi.  Dc  vbcribus.vbrra  vi* 
tulx,  ex  quibus  fit  afiatum.  deindeafiatum  propotc0a«, 
te  cum  funt  elixa,  deinde  fupra  prunas  decoquuntur  am* 
piius.  De  puImone.pu!moarictfs,hxdi,vituit>&  porci.ha 
bene  enim  fupra  alios  prprogaciuam.debetergo  hociIo« 
micellus  nobilibus  dare, ut  in  arce  fua  videatur  indufino* 
fior.  Ex  hrpatibusiiepar  araris.deuidc  anfens  hxc  prp« 
rogatiuam  habent  fupra  alia.detnde  gallinarum  pipgusn. 
deinde  porcorum.  Ex  fplene.fplen  pordita  dicat  domi* 
ccUus  medicos  dicere.  De  renibus  diVlum  efe.  De  tefti-. 
bus  gallorum  pinguium, qui  nondum  coire  inceperunt. 

Ex  inicfiinis.intefiinum  redum , du0um  tntefiinum  no« 
bile,imefiinu  monoculum.  Ex  pedibus  amertores  agno 
rum , vitulorum  Ac.  Ex  caudis.cauda  anetis , A vnuE 
in  partes  mulcas  diuiCi.  Ex  cutibus.cucis  galUnarum,ca« 
ponum,  anferum , porci  A huiufmodt.  Adeps  vero, 
pinguedo  folxreqcnmur,autcumalijs  carnibus  inddi 
debent.  Er  de  hts  hxc  paua,qup  plus  gratia  fobttj,dC  oi 
riofitads  9 necefiteatisappofui. 

Sed  pofiremoduxi  necelTarium  de  certis  prxparaeiO' 
mbus carnium qutcqulim dicere.  Deafiaiuracaroicfu'  < 
per  prunas  fcito.qubd  multum  nutrit, df  corpus  roborar, 
lardx  tamen  digefiionis  c0,ita  vi  vix  tota  digcratur,vn 
de  folum  fombus  llomachis  danda  efl , nec  pofl  eam  efe 
alius  al&menduscibu«,ec  pofi  rtusafilimpcioncm  parum 
bibendum  efi . Caro  autem,  qux  cum  pmguedinefrixa 
eft,  tfl  faciens  fafiidium,  A de  fiomacho  tarde  defccndir, 
nutrit  tamen  potenter , A eil  leutor  ea , qux  fuper  prunas 
aflatur,  ilia  tamen,  qux  cum  oleo  frigitur  leuior  aeque  Hi' 
geflibilior  efi.  Caro  vero , qux  in  veru  coquitur  grof« 
fe  efl,  A multum  dat  nutrimentum , neque  bene  digeritur 
ntfi  cum  feomachum  inucnem  rob;i0uro  aique  calidum, 
tn  fumma  efi  dtif<cili8  dtgefiionis  rcfpe&ueius , qux  elt« 
xaiur.  Elixa  autem  alqs  paribus  facilioris  c0  digefiio' 
nis.  Et  e0aduercendum,qubd  caro  multum  alcerarurex 
decodlioneeius  cum  aqua » cum  qua  0 quid  frigidi  poni' 
cur  redditur  frigida, 0 calidi  calidaiet  huiufmodi.pro  quo 
videRafistenio  Almanforiscapfnilu.x.  Depi^busue 
ro  dicendum  iuxta  canones  poficos  dc  carn«buc.qu6d  ita 
ameponi  debent , qubdboli  eorum  fint  commenfiirati« 
quod  de  cafeo,  la^cinifs  • qubd  0 quideledarrncur  rnd* 

ptfeium, 


V 


De  rebu$  non  naturalibus. 


AoiM  pt£na.n>nc  fiant  bofi  minutt, vt  tfitat  minutae  fiam 
tK  « eonim  longuudint  fiiblcquaiut  rciftto  earum  m par 
cibua  gunuTu,vt  ptunbua  lam  cuenit. 


DeIiquoribiu,8t  his  qu;in  vAim  potus  ve^ 
niunt,  vtfuittlac,  vinS,agreihini,acetn, 
aqua,cuiusrubriczrunt.v.  Ca.  IX. 

RitiiiiM. 


DetdBe, 


I. 


niptionia  et  ut  efi.  vt  eram  mulgctur  br  in  paropfide  > aue 
vicro , quod  fit  aiSu  fiant  in  aqua  calida  non  mullum,  vt 
alidiiai  aquae  confiruet  calidiiaiegi  biftia , (%  prohibeat 
ctui  c5raifiiontm,qupea  ilb  calidiiate  conferuacur.  liem 
fit  rmoium  1 pariii  pcr.xiii).diet.alu  lutra  habci  per.aJ. 
diea.cum  pluair«idu  adhibendum  efi . Elimer  cxieia 
^poia  budabifiuaefi , ^odefi  in  medio  vtrit  vtqiad 
fincin  mcdiz  ipii  proxifnucn«  Poft  hunununi 

Vero  m bonitact  laudari  uidiuur  caprinumpquonam  mc-» 
dmm  eft  inccr  grolliim  SC  fubtile.  Auer.iamen  poft  huma 
Vffl  autem  bc  fit  perparncipatfonein  mediu  num  budae afimnumtquod efi  valde  fubtile,  led  caprina 
tneer  cibum, potum,cum  de  cibo  diefiu  fit  prspoim  vhcctno,&  oumo,led  quod  de  afimno  dicte  ere* 
anre^  dc  poeuatiqd  dicatur  de  iplb  pnus  agen  tntelligendum  magii  in  va  mrdicinx  abaltt.  Capn« 
dumefi.  Bab(& repetitur bc  dufce natura •'  ^>nvcromagfinutrittuu,d.'hunnno viuimagixdome-e 
litcr tab , & bc acetoifum  artificulncr  ale.de  fircum, aCi;^  cdfuetum. deinde ouinum. vlctmo  uaccinunu 
quo  mentionebcio  cum  ad  vlum,ec  coroodum  infirmo-  Efienim  exteragrofiius  necftomacho  ua  conueniene* 
rum  (jrpe  ventae.  Lac  dulce  diuidiuir  in  humanum, caprt  Nocet  febricuaniibus  valde,«  vt  dicitur  valde  phthificb 
num,vacctnu,afininum.nam  h^  ad  vfiim-chrifianorum  bbricitamibus  confert auifioritate  Sentt  aphorif.v.  Item 
vcnmt  antum, quare  de  extera  fbperredeo,  vt  de  equino,  m fioraacho  bciliicr  coagubiur , quare  cum  eo  mifcetur 
camellino  SCc,  De  b^if  dulcia  complexione  inuemoau-  zuciarum  prohibe  eius  coagubtionem.  Item  fi  dimitur  Lac  vt 
dlortf ititerrcdilcordec.namRafiecum dcclirureadfitgf  ^^P>llulufiuenuc)ci«enicdatur:paansenim  befuper  comeda 
j «.t- — j*.  j:....  eiueaflumpdonemlrecipiaiAquicrceredebeineexmo-  lur. 

tumeor  rumpatur , df  fuper  ipfum  non  dormiat.  Ex  quibua 
loierturt^vinam  no  debn  bdliadmilccn,  vteomuniter 
fii.mm  ipfumalterat  vt  apparet  ad  fenfum,i:  ipfijm  coa^  i 

gubt,<^ penetrare  facit  ind>grfium,efiqi  cibiit  conlifien^- 
ubus,h&  fini  maxime ^portionatu«.,con(ump<u,et{^hthit'  . . 

fici^vbi  multa  vero  afiueni  fe.  vt  fiipratet  de  quo  infra  in 
mptiulo  de  cura  phihtfixjCi  heifticx  colorem  corporieef-- 
ficit  bonum  maxime  cum  zucharo  bibttura , A:  multum 
nutrit,  A:  impinguat  propter  fimibtionem  ad  bc,  S:  ideo  p,A 
pafiorex  fiim  pinguet.  Cor^t  tufiientibux  lufli  ficca , Oc  Jl 
efi  mediema  magi*  pedcoralu  3 fiomochalis.nSbctt  00-  ^5“*^ 
pilaiionem  mefiraicarum,dolorcm,tnfiationem,et  torfio 
nc  in  fiomacho,d^efi  mcdicina  propna  vlcenbusaofiru* 
mentorum  vnnx.Eihfc  pluxgnofiro  propofito  necefia^ 
rta  di(5u  duxi  fuper  de  boninte,&  malitta  bifib  dulcit. 

De  complexione  acetofi  dico  q»  ipfum  efi  fri.&  fic.vt  pb 
cuit  IbacJiufu*  vero  Gal.<S^  DioCfiigi.&  hu.quibux  ma 
gi<  afieraio  exeflt^fiu  fuo  propter  quem  magi*  budattir. 

Vn^  Auicen.Ei  Uc  acetofum  frequenter  expellit  fi.hetfil 
caxsbudatur  eui  in  cxtingucndo  fiiim,efi  ardx  digeftioi- 
otx,  Ac  fiomachumgrauat.  Ac  efi  humori*  crudi  generati» 


dum&humidudixit.ljceteum  annuntaucnt  ficabfolute 
tempcratum.lfaac  vero  ipfum  ca.ee  hu*ia  ptimo  emimia» 
mt  cum  fit  naiurx  finguinit  valde  propinquum , Imo  efi 
Cuiguii  btfioifius, licet  aliqualem  akeratioixra  recipiat  m 
mamilli*.Gai.  vero  AC  DioCIfiac  videntur  magis  appbu 
dere.  Auic.  vero  eius  complexioni  ucoic,licet  de  caprino 
dtxrntcneecmperatn»quod  credo  debere  tntcUigt , vt  ini 
Cra.Hfc  cli  difpuratio  miht  ardua,  nec  inter  hoc  antot  vi» 
ros  prffumo  mcad  concilundum  interponere,  conuemre 
tamen  videntur  omnes, fit  temperatum, & aliqui  q>  de- 
clinet &c.vbi  efi  pofiponeda  difcordia.  Oc  humano  cre 
do  dicendum,  fit  c».AC hu.cum  fii  conrnlexioni  buma- 
Cdftna  nppropomonaifilimu.nam  confiniatio  m per  ltmilia.ter 
tio  g fi ' ao  iecbni.&  tma  primi.de  quo  dican>  quid,  in  fbroiulq 
uidf,d^efiapud  Furbnot  confiietum.nam  fiuc  fi.adficfi» 
uen6 , fimper  cum  vident  uinutc  debiUatum  mi  uipue 
rts  patientibus  vem>es,cxhibcnt  bc  multcbre,i&  bene  fiic 
cedit.nam  plutes  ibi  «groantet,  quibusii  me  darum  fuit 
bc  humamim  opamc  conualucrunt,de  quo  quidem  b^ 
forte  intellexerunt  auctores  cura  enumtauenini  ipfiimca. 
d^hu.  debet  etenim  bc  diuerfificari  in  coplexibne  fim  ani - 
snahum  diaerbs  complexioneB.  De  capnno  vero  diccn 


dum,(p  cum  fit  cxammali  quod  ad  frigiditatem  declinat:  uum,&  ideo  fi  datur  betfhcoxt  non  fpeniiur  eius  dtgefiio 


ipium  potcfifrrgidum  pronumtaruNam  quinio  thera- 
pcu.be  vnuier  (aliter  frixfiiSC  hu-et  Rafi  ad  auAc  hu.decli 
nat,quod  maxime  imeliigcndum  efi  dc  b^c  quod  comu- 
niter  efi  in  vfu,cuiufmodi  eficapniinm,et  vaccinfi.  Prf - 
certaJVuic^Bc  propter  declinationem  (uamad  frigus  ali- 
quod nocet  pbl^maticis.(&  ideo  credo  pronumiandu  £rt. 


bom  pius  noccbit.nam  lul  videtur  corpori  deterius  g bc 
malu.  Acetofitur  aute  bc  hoc  modoxatrahatur  ex  eo  bu»  La<fiit 
iyru&  dimitaiur  no<5a  vna  in  acre  tpato,mane  auti  agi-  vt  acc- 
ietur vehemcnter,cc excludatur  Tpuma  eius.efi  enim  fida-  fiat,  prp 
tiuum  vehemenux  caloris  Mcfi.de  phthtfi*  Vltimo  efi  paraao* 
fiiendum  q»  bc  redptt  uarietatem  etiam  tn  complexione. 


Sc  hu.in  pruno.  £c  efi  olim  vulgaa  finmcta  btg.fit  AC  ^ varieutem  nutrtmenu«&ideo  medici  cum  volunt  bc 

L..  ^ .rai.iv  RAM  *rartAn9l«tt,  <-9i<l2k  snj4iii4ra  dU)IDCrf  tn  1/ia  n^ti-iinr 


huxomplexionis,  qua  non  fine  lacionabili  caula  indutfia 
cft  Et  fi  obncttur.qiita  Auic.dicit,  <p  caprinum  efi  tempe 
ratum.  Dicendum  (f  illud  debet  t^lligi  quantum  ad  ic 
peramentum  ex  parce  (ubftancia,  quia  ibi  mentionem  b- 
dc  de  groiljiie,&  fubciliate  bd^ts.Et  fubdic  q>  capriimm 
efi  cemperanim.Polt  vero  facu  d^  bde  mentionem  quan 
cum  ad  complexionem,  ia  qup  dixit  imellig^da  fitm  de 
compofiiione.  Scito  amcnt^alucr  cocnplcxionatur  bc 
dum  efi  rccenrer  mul<fhim,et  aliter  dum  fieett  multum  fi  - 
IX  «ad(um.nJl  cum  ftetit  plus  infrigidatur.  Eligatur  hu- 
snanu  cx  vbere  aut  ficuc  mulgctur , quod  de  quolibet  alio 
sntcUigeQdum  efiuum  ettoab  aere  alteratur , AC  hoc  qua 
habet  partes  fuas  butyrolam,cafiadeafi,et  aquobm  adtnui 
cem  non  magis  cdmifiionc  connexas  vt  vinum  & huiuf- 
modr.Sciw  tamen  dc  aquob  quidam  betunt  duas  par- 
tes, firofia acutam  ,&aquoiam  frigidam  aquam , ita  vt 
fpdim  mafi;  bngumep  proporttoniiuai  fit.  Ptuf^  com- 
icomoc  fi^do  udi.  Cauccb  enim  tn  pcnhtbuione  cor 


exhibere  in  via  axdicinx,roagis  pafcuoc  animalia  herbit 
propofito  fiio  congruentibus. 


DcMno, 


R Mbricd.  IT, 


REPERITVR  vinum  dc  moefi  firmo  in  dupli- 
ci difitremia.  nam  aliud  efi  non  coaum,  ahud  codum  di 
cfiumSapa  vclrobvioi.  Noncoefium  vero  variatur  ex  Sapa  qcf 
«ace,fLibfiantta,virtute,Ioco,colore,df  iapore.  Ex  parte 
zacis  quoddam  nouum,  quod  vocatur  mufium,aluid 
aniiquii  fiuc  v'etusaliud  medium  inter  hxc.  Et  amequiim 
procedaturadalias  difitremiasefiinuefit^nda  comple- 
xio vini , quam  complexionem  oportet  variare  fididum 
complexionem  varietatum  dificrftiarum  bm  didarum» 

Sc  fi  non  frcundhm  omnem  (altem  ficundhm  aliquam, ut 
patebit. t^erum  cotnplexiCe  vniuerbluer  calida  & ficca* 
vfque  ad  ficundum.iu  eraintiauetuni  Hippocrates, Gale- 
nus, 5^  Diofeorides,  quod  duftum  debet  imelligt  de  vi- 
no nKdio,  fiuc  mediae  poremiz.  Et  hoc  forte  intellexit 
Pradica.S*  E tiri 


Medtco 
vira  co 
gmtuad 
modum 
nccdla' 
tu. 


VinQex 
vuts  flf<* 
gnsarte 
album. 


TraAatus  II. 


■^n 


Cap.  IX- 


Sera.dum  dtxitnouum  ca.in  primo. vetus  ftmio.med^ 
inter  hpc  in  leaindo.  Nam  repertuncur  vina  in  eorum  po« 
cenm,&  (altem  apud  oos  muJnim  vartata.quardam  enim 
Cim  dibilta  multum, vi  ea  qux  de  plebe  (acci, que  Tunt  vi 
na  quali  aquz  propinqua.  Alia  potentia  multum,  vt  mon 
ana.cuiurmodi  funt  illa, qux  narcuntur  in  monte  richo  ar 
quadf.  Nonnulla  inter  hfc  medtoerta,  qux  in  pbmrtx^dlc 
apud  montes,&  didant, vt  in  citadclla,&  in  locis  petrods 
aridis  ra(aincur,ut  ea  quf  (uper  campanea  Terutiina,  Pa« 
duana, Furiana.  Prima  vt  exidimo  funt  ulia  in  primo, et 
variantur  in  maniiooibus  primi.quoniSqux  Tura  alt(^* 
liter  ex  ets  vigorodora  in  tertia  ponuntur  mSlione  pnmi. 
qux  autem  multu  debilia  in  prima  mandone  funt  ponen « 
da,dl^  temperamento  vicina,mediaautem  in  medio  dtuS^ 
da  fiim.Et  qu^  didb  (unt  de  idis  imelligamur  dealrjs.  Vn 
de  vina  montana  funt  in  temo  gradu  talia,  Sc  vt  credo  ex 
cis  potentiora  in  fecunda  mSdone  eiurdem  gradus.minus 
vero  potentia  in  prima.fed  onencatia  potentiora,  vt  mal' 
uatictim.grpcum,  &huiurmodi.in  tertia  mandone  eiufdS 
gradus  collocanda.exidi mo  etiam  apud  noa  repertn  uina 
qux  maluatico  non  (unt  debiliora.  V nde  oportet  peri ' 
tu  medici  ruppleat.nam  licet  dicatur.  Male  fedet  in  iuue« 
iK  vira  cogf>orcere.di«dum  tamen  hoc  debet  intell^  tx* 
cepto  medico, qui  de  vinis  ad  (alutr  holum  debet  e/ic  bo-* 
nutcognitor,cum  vinum  (!t  homini comodi(Timn,&(a> 
lutiB;rum,vt  tnda.Mediorum  uero  regula  ex  ditdts  habe, 
fi  poted.  Sed  aduertendu  vma  etiam  ex  xtate  reciptuc 
fiarneudinem  dcbiirtatcm.nam  qux  funt  noua,&  vt  ita 
dicam  in&ntta  altjs  paribus  funt  debiliora,  qux  autem  fe^ 
niora  fortn.Iutxnilia  medio  modo  fe  habet. Irem, (icut 
ed  de  complexionibus, Ita  ed  de  vmo.nS  deut  melancho. 
Ijcus  cuius  fenefeit  (anguineo,  A:  phlegmatico , cholertco 
alrjs  paribu9,ica  de  vinis  dicedum.mm  aliud  altero  citius 
fetiefcit.Qux.n.vina  funt  noua  vfi^ad  duos  annos, vetera 
in  fepcitno,media  in  quarto,  quimo.&idud  voluit  Ilaac, 
quod  maxime  imelli^ndum  ed  de  vmit  potentibus  val« 
de  Cfanfnuritimis,  vt  ed  grp cum , maroa  cracnfr  SCc.  Ex 
quibus  apparet  de  vino  non  potuit  dari  vrl  poni  cernit 
gradus  omnibus  conuenien8,red  data  ed  regula,  Si  mrn(u 
ra  per  quam  dircretus  medicus  ipfum  Cicilircr  tnuediga^ 
Bit.  Oe  xtate  autem  vinorum  nodrorum  dicendC,  du 
pliciter  noua  vfqi  ad  duos  ucl  tres  menfes,amiqua  dum  ue 
nium  ad.xTi.&  ipfum  percranfeunt , rocdia  vero  in  mcdio 
iempore.&  Auief. tertia  primi  de  regimine  aqux,  Si  vini 
dixit  de  xcacibus  nodris  habendo  refpedKi  ad  vinum.  Da 
re  uinum  pueris  ad  bibendum  ed  (icut  addere  ignem  igni 
in  lignis  debilibus  Jembus  vero  quantum  podiint  tolera  . 
reda.iuuenihusaucem  temperate.  Sumit  etiam  diueriita* 
tem  ex  parte  fubdancix.quontS  aliudgrodiim,aIiud.rub. 
tile,  aliud  raedioae.  Grollum  vero  durx  ed  digediomt, 
oppibtiuu.fubtile  uero  econcra.medium  vero  medio  mo 
do  fe  habens.Ex  uirtute  autem  didlum  ed.ram  potentius 
calidius,  (Sfitccius  aliis  paribus.  Ex  parte  vero  loci.nam 
quoddam  oafettur  in  raonttbus.aliud  in  planitix,rr!iquu 
in  regione  media.  Quod  veroinmomibusna(cttur  calf. 
dms  ed  Si  (iccius.quod  in  planiiip  debilius.quod  vero  iu 
regione  media,mediumed  Si  pocemius,et  debilius  ^ra  if 
panidpac  de  extremis.  Ex  pone  autem  coloris  iimiliter 
triplicem  diuidonc  recipit.  Nam  quoddS  nigrum , quod, 
dam  album, quodda  medium. Medium  uero  didinguitur 
in  citrinum  ,aureum, rubeum, elani,di<fcumaurelmm  due 
ciridolum,rubeum  obfoirum.  Vinum  album  etiS  didin 
gut  debet,  nam  aliud  eft  natura  tale  ex  vuis  a!bts.quoddS 
vero  album  (a<du  ex  vuis  nigris  arti dcialiter.vt  quod  ed 
colatum, et  non  bullitMm  cum  racemis.  Album  fubtile  e(l 
Si  alqt  panbus  paudoris  calidiutis,  Si  quanto  lAgis  a p. 
propinquat  'colori  aqux  tanto  ed  minus  calidum,  ideoc^ 
corpori  dat  minus  nutnincmum.HxcGaI.CoIatum  ve. 
ro  alijs  paribus  minus  potens  nd  colato  ex  ei(dem  vuis. 


Sed  eft  aduenendum  propter  rophidas,t^  uina  magtt 
ttntta,ut  gropclla  baUiani.durant  aliquando  per.x.aut.xq» 
annos  qux  in  podremisefficiuntur  alba  ac  (i  edecaqua.de 
quibus  non  verificaretur  di(dum  fupra.nam  talu  dta  ha. 
txoe  nigra  dum  complexion5cur,A£  vc  nigra  complexio, 
nari,  & (i  per  xtatem  (a^  funt  cana.  Nigrum  vero  alifs 
paribus  potentius,dypcicum,oppi1attuum,  dtfiF.ctlius  di. 
gcrfcur,&  corpus  nugis  impinguat,.ppter  quod  vina  gro 
pclla  badiani,  Si  prfapue  dulcia  multum  impinguant  cu 
nni  nigra, groda  Si  dulcta, multum  de  nutrimento  dantia* 
Medium  vero  modo  (c  habet.  Ex  quibus  apparet  q>  viim 
cerafolum  dmmim  aureum  quod  habet  colorem  cerafi 
due  aurclum,  vel  cifoluni  (lim  exteris  paribus  eligibtiio. 
ra.  Ex  parte  (aporrs  quoddain  dulce , quoddS  auderum» 
qiioddam  medium,quodda  pomicum.Dulcc  catidius,au 
(ierum  debiiiusyinedm  medio  modo,ponticum  vero  de. 
bik.  Ex  parte  odoris.nam  quoddS  odoriferum  cum  dele 
dtatione, quoddam  omnino  carens  odore,& etiam  quod, 
dam  habens  odorem, (ed  nS  muIium  delev^cabilem.pnmu 
calidius  ed  Si  (ubcilius.Carens  vero  odore  aqueum,&  ol 
bona  caret  caltdicate  quale  cd  uinum  (aticum  de  pkbe  (ac 
ci,&  pro  parte  magna  FertarKnle.Keliquum  vero  cnediO 
& plus  Af  minus  calidi  participat  Fmdidaixum  eius  ab 
extremis.  Eligatur dtnnuodori(erum,tta  placuitHipp. 
GaLA:  DiofA^  audi  Auic.tertia  primi.de  regimine  aqux 
Si  vini.  liltgatur  quod  ed  medium  inter  vetulbitr,&  no . 
uttatcm,A:  qjodcd  clarum, quod  ad  rubedin?  trahit,  bo. 
mtm  habent  odorem,  xqualit  (aporis,&  quod  n6cd  acre 
neqi  dulcc,quod  credo  lale  ellc  uinum  grpeum  duc  cera(b 
Ium  due  aurelu,cui  ademit  Baldach  et  addu.Et  bene  (ym 
phatu,qux  lyraphatio  maior  aut  minor  ed  tn  perna  me. 
dtci  ponenda.  Si  ed  glodula  contra  bibulos.  Nota  amen 
q>aureium  de  Padua  comuniternoned  tak.ram  iplum 
ed  planenfe4^  carens  odore  Si  caltdicate.  Nam  d veridea 
tur  dnfcum  Auic.maxiroe  venficari  habet  de  vino  aurelo 
quod  ed  medium.  A:  natum  in  media  r^bne  imer  mon. 
canum  & pbnenfe.nara  planaife  non  fufbnct  lymphatio. 
nem  Si  hoc  cdmunitcr.  Credo  etiam  has  concradndiones 
tam  ditdas  (altem  non  minus  vhgere  in  irebtanisq  tn  aure 
li'sc6muniier  inuemts,rmoc5muntcer  in  irebeams  plures 
Si  potetitiores  repertumur.&  ideo  me  incclligis  bibule . 
De  nocumenta  vim  dictndum.A:  primo  in  generali,  m 
ipdim  Imoderate  fumpeum  aut  inebriando  aut  non,muT. 
nmab  cSmitttc.nam  d inebnac  animam  rationalem  de 
eius  propria  fede  deponit, et  bediam  factcfymeam.f.leoi>c 
aut  porcum.vt  tres  cangaminehrtatoruro  gradus^t  vero 
non  inebriat  paraly dm,epilepnam,  apople.cptcrafi^  ner- 
uofas  inducit  xgriiudines,  & cerebrum  maxime  perrur. 
bac,&  If  dit,ocuiift|i  vehememtidme  nocet,  de  quibus  nA 
curauit  Theutomcus,cum  dixi't.Sane  uidi  fed  non  &tis  bt 
bi.  Specialia  vero  vini  nocumenta  fcienda  (tmt.na  viiiQ 
nouil  hepar  maxime  Ipdit,  Si  ad  hepatici  perducit  dyfen. 
ccriam,&ed  vemo(um,  inflatiuum,di(ficilis  digcdioius» 
inducens  (omnia  mala,  Af  in  choleram  conuercitur.  Anti, 
quum  vero  alefacu , bciens  dolorem  capitis,  domacho 
nocet  prxdpue  d ex  eo  multum  fumatur.  Et  AutceaPau 
o ed  nutrimenti , &ed  quad  medicina.  Dealbo  Gale.de 
cuchimia.Edaquofum,  fubtile,  &pauciitimi  nutrimen. 
ct.Nigrum  vero  grolfeim  malum, domachoindattuum.  - 
Dulce  grodum,  Si  fpectaUtcr  nouum  indafiuura,  vento. 
fum,cardp  re(blutfonis,A^  dyptteum,  altjs  paribus  minus 
inebriat.  DetuuamencMVini.dicendum  primo:  vcBal. 
dach  placuii.q»  quinc^  fijnc  iuuamenca  ex  pane  corporis 
fumpca,ec  quinq»  ex  parte  animf.  Ex  parce  corporis  qut. 
dem  digedf  onem  cActt  meliorem,  vnram  prouocat,  pul 
chritm  reddit  colorem, odorem  bonum  ^cu,  roborat  cot 
tum.  Ex  parce  vero  animpaiiimam  lptidcac,bene  fperair 
bictt,corpon  audacum  prfdac , pulchridcac  corporis  dt4 
lpodtioiies,audactaACompc(k:t(*  Ineccledadico  vero 

habetur. 


Glodu. 
la  cocd 
bibulos 


Vim'  os 
cumte 


Apopk. 

ihecms 

germaW 


V^inifU. 

uatpfta» 


De  rebus  non  naturalibus* 


habetur.  Vinum  in  tonmdincecau  fatum  tSk./k.  ibidcm  tr* 
VinS  £i  exultatioalx^cordu.vinummodcrateporatum  fanitas 
MtaaaS^  e(lammae<SCcorpom.Ec  Auer.f.colVinum  natationem 
SCeof''  cibt  in flomacho necat, vemofitates  rerolutt,vrinam  .fHio 
potu,  cat  Sc  fudorem>ataffl  IptiScat,  & luuac  naturam  ad  expcllc 
dum  ruperfluitatet.Ec  Autc^.pnma  quam.de  cura  pblcg. 
maticc . Ec  vinum  fubtile  confim  cis  cum  rubitlirate  Tua, 
quta  confortat  calorem  naturalem,  prouocat,  & fudorrm 
ncit.Bt  fecunda  primi  de  pulfu  qut  prouenit  ex  dbo  Sc  po 
tu  circa  medium  capiruJf.  Cum  iprum  conlideratum  (ue* 
rte,vi  fortitudinem  rflicitalia  halabit  indicia , qm  fua  ef' 
fomia  debilnefoat  ranoa>propcerea  velociter  praebet 
augmentum  tn  ftibftantta  rpiritua.nam  Gal./ccuda  apho. 
in  commento  ttbue.Faciliui  efl  implert  &c.Oium  ueloci 

* catem&fubftofuitrimentumeft  vimtm.  Er.r.aphor.  in 
commento iliiua.  Halycae,idell  anxitudo, ofciurio  Sc 

• cx«  Vinumtemperatumtotumcorpustemperat  calefo.' 
cit  membra  penetra  ntyhutnoref  rem  peratos  bictenf,&ca 
lortm  naturale  excitan»,& eum  infuitelt  adiuuana  a<5Ho' 
nibua,d(^ vocat  vinum  temperatum  quod  eft  lympha^ 
tum.vt  fupra.Ifaac  vero  vinum  dat  corpori  mnrimetum 
boflum,fanitatem  reddir^^cuflodic,  iuuat  digeftionend 
Iblum  ftomacht » led&  hepatia &atiorum  membrorum. 

In  fpettali et  vinum  lau^ri  p5r.  Vinum  album  Tubrile 
cft  bonum  flomacho3f  conuentt  vfiia  eiut  in  famtate,ma 
giaexatgmudine,&ellpropinquiutad  molliendum  ven 
rrtm  $ rubeum  mgrumiierap.vero  Auic.album,fubtf1e 
calefatfhiro  e(l  mcliua.  non.n.  dolorem  capitia  elhcic , fed 
fortaffe  hument.  Vinum  aut  groflum  dulce  efl  melius  et 
ka  qui  vult  pinguiaene&  forttt,caueai  tnaboppibci^eiut, 

ca  & vinum  vetua  rubeum  eft  mcliua  complexionem  fngi' 

iha  dam  habenti  dC  phlegcnattcam..Serapio  vero,c^ia  uinum 

aiibcum  eft  medium  inter  album  & nigrum, virtua  e(l  me 
dia  inter  vimitea  illanjm.Ec  fubdic  q>  vinum  Tubrile  fty « 
pcicum  eft  bonum  ftonucho.quia  n6  auget  carnem  ficut 
groflum.  Bc  uinum  qn  efl  purum  flne  admiflione  alicuiua 
rci^^cft  ineoftypctdtaaefl  calidum  vcloarer  penetrana 
in  coco  corpore, corroborat  appetitum  & ftomachum,  S£ 
nutrit  corpua,6f  £acit  dormire,  A auget  infomiudinecor 
pw,(5^  fheliorai  colorem . Vlrirnoaduenendum  ditium 
^ * eiurdcm  qn  potatur  vinum  purum  poft  ipfum  debet  pota 
n<  ^ ri  aqua  ad  fcdandam  fortitudinem  eiua,&abrcindendam 

■od  ^ virtutem  nocuam  eiua.  Ei  hanc  regulam  Iciuic  Theucom' 

cua  nofler,qui  (ic  focitba  t notent  inhmam  foccre  vino. 

Et  non  miretur  quia  fltm 'de  vino  fcnpfl,nam&quta 
fwauua,^  quta  plurimi  vinum  vituperant  eiua  nobilita « 
eeaaanotaui,vt  fuse  malirix  comparemur.i»iqut'r  cn  cupit 
cxcellrtiorca  vimitea  plurra  ft  de  vino  (cire  legat  Tl^c  de 
dietia.ca.  propnodeuino.fedhpc  fcirepltia^noflro  ^po 
^ Robus*  fico btiafocere.  De uino co(5^o icendum breuiier q> repe 
CCS  fliquid.  ntor  rob  vim’  & carenum.Rob  vrni  dicic  qn  decot^b  flt 
sU  i viqtMd  compoflcionem  medtrac«a,& dr  uinum  coctum* 

j»  , Carenum  vero  quia  terna  parte  carens:&hdr  vinum  co 

dhtm.Aliqfl  ita  decoqftitur  vt  ad  rpiflmidini?  ventat  mcl# 
tkyA  runcem  quofdam  propned?  rob  vini 8c  in  uulgari. 
^eraltcCT  dr  Cipa , & ica  a quibufdam  liccralicer  voca  tur* 
Calidumeft,dclic.in  (ecundo.dlC  vc  exiftimo.  nam&  fi 
decoiflionrm  caliditaiem  recipit, ?c  de  eiua  naiuralicalore 
tcfohiitur.DurseeR  digefliontt.tnflatiuum,  mul^  nutrit, 
Sc  eft  congruit  pattemtbua  in  pe<^ore,&* pulmone,  & vul 
I fterattain  rembut  &veflca.cfLn.mundtncatiuum,  confc» 

ir*  lidatiuum.Btquidamexchmirgiciaeo  vtumurinempla 

fii  ftritadfedandoadolorea^^egoiamexpemis  fumexperid 

cta  cdoumiter  ds<fhi,&  H fle  cfl  dotoria  fedaciuum  eft  ap* 
propinquant  gradui  primo . 

Dr^greflo.  Rubticd*  ITT, 

AGRESTI  complexio firc.vfcg ad Ikadum. fle. in 
pnmo*ia  vr  placuiflc  I(kac.Sedeftaduertfdum  utpli* 


C!ttrvan'atur,A:hocc5iier.  nam  quoddam  eft  ftcTcum  ex 
vuta  domefticiaa  matimcace  diftancibuecS:  mulnl.quod* 
dam  ex  vuia  domefticiaa  maturitate  non  multum  diftStt 
bua.tertium  ex  vuia  fylueftribus  dtcftia  lambrufcx,  quod 
aut  eft  biftum  ex  lambru(ci  credo  frigidiuad!  flcdut.QCl 
aut  ex  viiiaa  maturitate  multum  dilnmibua  minus  ftigi* 
dum*Quta ant  ex  uuia  maturitati propinquia medium  in' 
cer  hxc.Notandum  m q>  ft  variatur  gradua  complexiona 
lia  flm  q>  agrefta  eft  ex  al/fa  Sc alqs  vuia. nam  fiidla  ex  vuia 
moiKaniaexquibuaflumvinaporemia  credo  dicendum 
minus  frigidum, proportinnaliter  dicendum  fuo  md. 

De  ele^ione  vero  dico  q>  abfolute  eligendum  eft  quod 
cl^  ex  vuia  opamia, licet  aliqui  plus  commendent  ex  bm* 
brufea . nam  cum  fle  ftomachale  debet  eligi  quod  ftoma  * 
cho  minua  noceat, in  cum  quxritur  infrigidatio  frigidum 
magis  cligatur.C  um  vero  minor  infrigi ^tio  minua  frijri 
dum,  quodque  de  flmilibusad  flmilia  procedendum  eft» 

Audiatur  hic  fermo  Diofe.  Oportet  qi  exprimatur  fuccua 
ex  vua  non  matura  anreq  afeendar  flelb  canis,  & ponatur 
in  (b!e  va(e  cooperto  cum  panno, dimittatur  donec  co' 
aguletur  cotum , Sc  mifceattir  illud  quod  coagubtur  cum 
eo  quod  nd  coagulatur, de  nodle  ponatur  uas  fub  tedto.  Ros  coa 
quia  ros  prohtl^c  coagulationem  cuiusliber  fiicci.Er  me>  guUeio* 
linrexeoeftquieftcitnnusdecIinSs  adruhedinem&eft  necutur* 
frUgibilis  Sc ftypneus  forti  ftypndtate  Sc  mordet  linguS.  cQi^  fuc 
Et  Hinequi  decoquunt  fuccum  iftum  A; conficiunt  di  me!  ci 
le  v'el  vino  dulci , confortat  ftomachum  debilem  fatftum  bet. 
talem  ex  inflammarione,vn  a quibufdam  multum  c5nrKn 
datur  in  xgrirudinibus  epfdimialibus.  \'alet  folucioni  vc 
ms  ex  caub  calida, abfeindit  flttm  Sc  inflammationem  Sc 
^appecitn  mouet.fyncopim  colhc,&pitgnaiitibus  fub* 
uenir.Et  hxc  de  agreftis. 

Acctism.  Ri«5nc(n  IIIT, 

DB  A C ETO  verovinf,quiadetftofermocftd? 
q>  eius  complexio  non  fle  abfolute  Sc  determinare  poflia 
foit  ab  auchoribus.  NS  quibufdam  vifumeft  calidum  di 
fupra  terram  proieifhim  ebulliae.  Qmdam  dixerunt  cp  eft 
atftu  fri^dum  Sc  potentia  calidum.  Auicr.  vero  pbcuit  cp 
in  eo  fle  ftigidicas  vincens  dato  q»  m eo  fle  calidicas . Sc  m 
hac  parce  fecuius  eftGaL&  Diofe.  fed  de  gradu  aceri  dixit 
Baldach  q>  ipfum  eft  fri.in  primo.flc.  in  fecundo.  Sc  hanc 
fniam  commendauu  Conciliator  dria  de  fyrupo  itoetofo. 

Marfilius  Pacauus  in  eadem  q5ne  fuper  ca.  de  cura  piurt  * 
darum  in  generali*  vf  extendere  ftigidicatem  & flccitatem 
eius  vfcp  ad  tertium  fi  bene  infpictatur.  Ego  aut  credo 
de  aceto  oporteat  loqui  vc  de  vino,nam  acetum  nouu  ma 
gis  fri.^  anciquum,fubcile  minua,q  gronuaa,turbtdum,ex 
vino  pocentiori  mmusfri.&c.lemper  alqs  paribus.  Vnde 
acetum  ex  vino  maluattco  gropcllo  SCc.  minus  ftigtdum» 

Quod  ant  eft  ex  vmo  debiliori  aliis  paribus  magis  fti.qd’ 
ti\  ex  medio  medium»  Vnde  fdendum  q>  fl  vinum  plan? 
fe  fortiter  acetee  vc  fle  acetum,  SC  non  vinum  acetofum 
vt  credo  pronuntiandum  eft  ipfum  effo  frigidius . nara  in 
eopartesaquexmagisvincum.VnGal»  igiiurvtnu 
conuermur  tn  acetum  infngidantur  partes  vinofx  ipflus 
vmidcrupercalefit  fuperfluicasaquouc|Uf  eftineoperpu 
rrcbifnonemquamacquincacetum.  Exquibusapparct 
modus bciendf  devinoaettum.  Vn  credo  pofleio  bp<  F*^^***^* 
dum  Ignitorum  in  vmo  flt  caufa  vi  vinum  in  acetum  c5* 
uertatur  fleue  plures  dicunt  ie  experira^tarosfuUlir,  de  qua 
re  nondum  experteneiamhabui»  Eligatur  ex  vmo  SCPm 
intentionem  ex  pocentiori  aut  debiliori.  Fit  tn  acetum  cie 
gansfl  fuper  dolium  aceti  vini  optimi  ponatur  tempore 
vldemtarum  fleub  vna  Sc  media  mufti  boni  cum  ftacim 
ex  vutsexprfmitur.eft.ndbrte,dulce . Bftfornter  cxtcca* 
tiuum.Conforc  ftomacho  caIido.&hu.mouccappetmiia 
dirigit  phlegma,er  ^xleft  cholencis,  nocet  melancholicis,  * 
nocet  iKrutt,dif  nutrid  auhenim,  Sc  xgrit  udintbua  ner* 


Traflatus  IIL 


Cap.  IX. 


uonim  Si  abrctndir  Cmguinrm  unc^  flim.Et  mtre  ualet 
fi  n co  & aqua  fiat  Icuts  gargan^acio  in  pruicipto  dcfireit' 
fuf  humidttant  a captce  ad  . Et  qm  diiflum  efi  de 
VinS  ne  aceto  addo  hu  ad  curiofitatem  qup  didici  a Baldach  ne  ui 
■fffraf.  num  procedat  ad  vlteriorcacet^taten],fmnio  quamaC' 
qiitfiuit  amittat « extrahatur  vinum  tale  de  vafir  in  quo  cft 
c larum  d!in  alto  vafe  boni  odoris  (aporisq^  trSrmittatur. 
& cum  eo  ponatur  (cx  optimi  vini  in  quaminie  diTcrctio 
ni  rdnali  viia>deinde  totum  miTceaiur,  A fic  permittatur 
fiare  donec  chrucnc,pallubr  dittolut(,cicer  tritum>myr' 
tusiquodlibet  ifiorum  idem  bcic.Haoc  de  aeno  A Jon^. 


AqMtf. 


RM&ric4* 


V, 


VLTIMO  pertratTremr  de  aqua  cum  inter  potus 
Genna^  homimbtn  conuenientes  vilior  fit»&:  fecundum  canonem 
noru  rft  (heutonicalem  nullo  modo  conferent  *AbHt  ab  humano 
pctflore  potus  aqux . Et  quoniam  aqiu  repemur  multi' 
plex  vt  ialia , fulpiiurea^dulcis  Ac.  hinc  folum  de  ea  dulcj 
qux  in  vfum  potandi  hominibus ucaic.nam  de  altjs  di(fh1 
eft  fiipra  ca.de  exercitio . Aqut  coplexib  ab  auihoribus 
variata  eficum  deipfis  complexione  quoad  qualitates 
fuasapud  phyloTophos  viaria  A inter  fe  dtnbnaniia  dicTta 
fijm.Nam  quidam  philofoplii  pofucruiu  terram  feigidio' 
rem  aqua , quidam  ccontra , A fimiliier  decertaueruar  de 
humtditateetusrefpcJcu  humiditatisaqux&aeris.  Sed 
fupponendo  viam  quam  credo  veram  A medicorum  cS* 
modis  magis  vtilem  q iiuenfio  A remiilio  habeat  fieri  p 
maiorem  commifiionem,  aut  minorem  cum  fuo  contra* 
no.dico  aoua  debet  poni  fet.&  hu.  vfq?  ad  quartum  cu 
fit  quid  (impicx»aut  fimpliciiati  multum  A multum  pro* 
pinquas.nam  A fi  commifeetur  terra  A terra  fit  frigidior 
habetur  etiam  intentum . Et  dicatur  q»  remittetur  eius  fri* 

..  gidttas  ad  intra  quartum  gradum,  vt  trahendo  ipGim  \’fr 

An  pnmam  manfionem  quarti.  Dicendum  igitur  ipfe 
fit  hi.A  hu.tn  quarto,  cum  quo  etiam  potefi  ftare  terra 

fit  frigidior  deaer  hu.vt  patet  intelli«nti.lp(a  nanqia  me 
dicit  pomrur  fiupe6a<^tuum  domefticum  . vt  Auicen* 
firpeima  rertrf.c.de  medicinis  ftupcfatliuw. 

Et ame^ ponatur eledlio  eius  poncndxfunt  conditio* 
nes  quatdebet  habere  aqua  bona,  ex  quibus  comprsthen^ 
detur  qux  eligi  debeat  aut  non . 

Afic5di  Pnma  cdditto  efr  fpfr  debet  efie  ex  lubtilioribus  ua 
timirt.  generata, propter  quod  magis  Uud.itur  aqua  plu  - 

uix,&  fi  cinut  altcranbnem  recipiat,  quod  cfr  quia  Aibti  * 
lior  A magis  pofis , A magis  aerea,  A quia  efr  ex  diuerfis 
aquis  compofita . A hanc  femcntiam  ponit  Hippo,  in  fuo 
de  aere  A aqua  qux  in  xlhite  cadit. 

Secunda  conditio  qi  ipla  debet  elle  aqua  qux  motu 
non  carcar  Hippo.quare  frantes  vituperantur . 

Tertia  cp  dete  eite  in  fuo  pondere  Ixuts  A qux  Ixuior 
alrjs  panbut melior ,&  hanc  conditionem  folara  attendOr 
vulgaret  alias  pofiponendo . A cx  hac  fola  de  bonitate 
aqux  confidentes. 

Qiiarta  q>  debet  elTe  fiibtiiit:clara , limpida,  hxc  enim 
cfi  qux  cito  digeritur. 

Q^iwa,f^  debet  carere  lapore  A odore  extraneo , A ot 
jm.;.  ^{0re . vulgaret  enim  aquam  dulcem  appellatu  omm  ia* 

pore  carentem . 

Sexta, q>  cito  debet  calefieri,et  cito  tnfrigidari,et  in  hoc 
. ofienditur  Ixuirat  A fubtilitas  aut.  Et  ideo  quinta  apho. 

37.  Aqua  qux  calet,dl£  cito  refrigeratur  Ifiiifiima  ril. 

Septima  conditio , <f  deba  cile  ih  hyemc  calida , A in 
xilate  frigida, & in  hoc  figmficamr  fortitudo  naturalis  ca 
lons  qui  in  hyemc  confindens  efi  tn  ca,&  in  pfiate  non  p* 
mittit  extraneum  intrare  calorem . 

* Odraua  qux  Aimitur  ex  parte  lod,  vt  fit  aqua  fontis  ter 

sx  hba;, cuius  tmitorium  fittn  monte  cleuato>tion  tamc 


multum, vtHrppo*aIlegaro  loco  • ' ' 

Nona  q>  fit  fons  curr^nam  cxcurAraus  nobilitatciq 
A bonitatem  acquirit . 

Decima  cp  fit  etut  origo  tendent  a mendte  verfus  feptf 
tnonalem,aut  ab  occidemc  verfus  orientem . 

Vndecima  fons  fit  remotusa  fui  ongifM.nam  in  trS* 
fitu  depuratur  A fubttliatur. 

Duodecima  q>  fir  ventis  & ibii  expofita,  A difeoopta. 
Decimatertia,  q>  aluei  feindus  per  quam  curricaqua  nd  fic 
omnino  parofus,fed  fit  mixtus  ex  petra  A luto  mudo*.  nS 
abibime  melior,  ddeligibilior  qux  erit  per  ahieum  ceno« 
fum  A mundum  a forde,q  qux, per  petro fum.deb>^em'm 
lutum  efife  non  feccidum.necp  lacunt^om.fed  mundum.d^ 
has  fententtas  ponit  Auicen.  de  diTpofitionibus  aquarum^ 

Ex  quibus  inferC  primo, lacunales , A paludales  fune 
malx.pacet  * Infertur  fecudoq»  paludales  funr deteriores, 
tum  fol  refoluic  partes  fubtiles  paludarum  magisiSf  rema 
nent  grolTx.  Ii^rrur  tertio  q>  fluuiales  difiantes  ab  ortu 
fuo  fluentes  per  alueum  mundum  Ac.  vt  dtdtum  efi  funt 
putealibus  eltgibiliorcs.patet  quoniam  plures  codinoiset 
bonx  inueniuntur  in  fluutalibus  q .'in  putealibus,,  vt  pacet 
difcurr?ii  per  illat.xirj.  Infertur  quarto  cpaquapluuialia 
efi  exter»  eligibiiior,quf  paulaiim  cadit  A c6  tonitruia* 
Nam  motus  nubium  ip&m  fubttiut . patet  quoniam  ipla 
Itabet  de  conditi orabus  dtifiis  qux  (unt  digniores . Bt  h 3c 
fentenitam  volunt  authoret  nofiri  A fpecaliier  Senex  al-* 
legato  loco.Sed  ifia  non  vtimur  quonam  eam  n6  fic  fem 
per  habemus  nec  in  vafis  ntund»  communuer  colloca* 
cur.Sed  vtimur  puteali,fontea,&  flumioea.De  gbus  dic?* 
dum  q>  inter  has  bona  efi  puiealts,mclior  fluminea , opei* 
tna  fe>mis,acientis  conditionibus  de  ipfis  pofiets. 

Notandum  diifium  Auicc.  allegato  loco  per  quod  nos 
doca  cognofeere  Ipiitatcm  in  aqua  dicit  in  diuerfis  aqs 
infundantur  duo  panni  imeiaufdem  pondens,  deinde  be*- 
nc  exprimantur  & vitimo  pcrfetfte  exicccmur,dandc  pd» 
dereniur.5^  ilb  aqua  cuius  pannus  ent  leuior  mehor  eric. 

Ex  quibus  omnibuipater  epaqua  eligenda  pro  vfii  noA 
firo  detiet  efie  clara,dulcis  ad  fenlum  datu5,rubii1ts4cuif» 
non  magnx  frigiditatis  tn  continuo,  vel  in  quafi  cSttnuo 
motu  qux  cito  infrigidetur, & cito  calefiat  qux  ab  exrra  « 
'neis  fit  fufiicientcr  purgata., Et  cx  vfu  huius  aqux  modera 
lo  corpus  nullum  inde  fentiet  nocumentum  prxfertim'li 
decocfta  fuerit>de  aua  decoifia  dixii  Diofeo.  <p  corpon 
fiat  (aluiem  et  multum  medetur.  Exifiisinfimur  cp  inter 
aquas  vfualct  valde  bona  efi  aqua  cifiernx  de  qua  frequ2 
ter  & quafi  contmuc  hauritur  vt  fum  mulfx^enniit. 
t«  correhrtn,quta  efi  aqua  pluutalis  optime  purgata  me« 
diamtbus  fpongfis  quotidie  A qtafi  cominue  mcunur,ec 
non  efi  magnx  frigiditam  A efi  leuifTiraa,<&  cito  infrigt  • 
datur,  A cito  calefit , A quod  melius  efi  vidaur  corport> 
bus  Venetorum  magnum  prxfiare  iuuamentum  ,&non 
riocumetumex  vfu  ctua.  Vnde  Gal.  Aqua  bona  nullo  mo 
do  melius  q experimento  cognofcitur,et  licet  aqia  corpo 
ri  ex  fe  nutrimentum  non  pr^ei,  cum  nullum  fimplex  nu 
(riar,ranKit  in  alimentis tuuamemum  maximum £acit.un* 
de  nobis  efi  maxime  neceflaria . nam  ad  liquefaaenduiti 
nutriens,ad  fubriliandum.&Bdfaciendumipfum  penara 
re  eam  creauit  alufiimus.  Retfhficai  emm  nus  AibfiannS, 
A firK  ipfa  non  potefi  fieri  bene  coraplemetum  rci  nutrii 
tf,ipla  nanc^  efi  caufa  prpparationis  ciborum, 'd^potuum. 
Et  Rafis  tertio  Almanlbris  • Aqua  conferoat  humorea  in 
corpore.qux  cibum  fubiilttns  ptnnrarefanc . Confortat 
omnes  virtutes  in  omnibus  operationibus  futs , quando 
funt  cum  xqualitate.fcilicct  attra<fciuam,dtgefiiuam,  rete 
tiuam,&expulfiuam,  fcd  cum  multiplicatur  potus  ipfius 
facte  tremorem,fiuporem,&  obliuionem.Confert  c^dta 

fic.  Noca  habetittbuf  oppilationes , apofieimn  tn  vf  * 
fccrtbus, nocet  petfeori,^  ftcunacho  frigido., Et  fi  de  aqua 
^6  plura  (cire  quit ' cupiuait  legat  Auicen.  tenta  prM 

allegato 


!■ 


al 

b 

b 

b 

:! 

,.4 


OaipkM  [ 
nutrb 


•OOj 


De  dbariorum  compoficione  in  omni xgritudine. 


3^ 


«U^co  loco.  Et  hfc  de  ip6:vt  proponto  nollro  compc' 
at  111  prprenti  fulficunt.Et  in  hit  termuntur  ientetitia  teca 
di  cra<fbtU6,pro  quod^altjcmultisDcotrtnod^  vno.glo 
rtofi/ltmf  virgini  main  fup  Manae  gratia*  do  inBnttat, 
quz  mdii  tn  (cquemtbut  aiixiltctur  prout  tmenOi  clcracn' 
hafiaconiuaiit.  Arocn.  \ 


iex,aut  decoquatur  c6  bb'n,aut  rpinachia,dl^cdmiftio  dul 
ci«  cum  ca  oppilat  bepar. 

Lupuiuf.  RMfiricd.  V» 

LVP  V LVS  mundtficat  ianguin^ltchofera.cftin' 
flaciuus,&  decodho  aui  rcmouet  tale  nocumciiuun,d.‘  lu 
ad  rubricam  propriam. 


TRACTATVS  TERTIVS 
m quo  ponitur  modus  componendi  ci 
baria  in  vnaquacp  aegritudine  vale 
da,condnens  capitula  vndedm» 

XkfimpiicibMs  temptrdtis , tr  in  dtubusqtMlitdtibtu 
diffroipcrecoi  unaqmaqi  tn  «gntxdinciidicntv 
b«i,cattwKNiNictf/Wnt.a^.  C4p.  I. 

JnUntioMu^cris,  Rtthud,  J, 

nT  Q,VONI  AM  imftioeft  nouoa 
f cSponere  ctbo*  quibus  aegri  a i pHt  ap« 
K petitu  c6tnumter  carentibus  rucairre» 
I re  vaieat  medicut>hinc  fublcribam  ta* 
S bulam  de  ipiit  limpltcibut  pnus  citm 
I fuit  iuuamentis»&  nocumentis  eorum 
I complenonrs  in  paucis  aperiendo,  vc 
y nocitis  eorum  fichabitam  faunliuscd' 
ponere  Criamus  cognofcamuC^  cui  aut  qiuii  pgnrudini  ci 
bi  ex  iplis  compomi  conueniant  aut  difc^uenant  Jiemo^ 
tionem  nocumetorum  in  prpfemiarum  non  in  lotu  ocnit« 
tens.  Eccrit  hpc  tabula  multum  deftruiens  in  componen^ 
dis  confilijs  (altem  ad  fetendum  in  (ex  rebus  non  naturali' 
bui  fpectalicer  decibodi^potu>&  habita  Hc  noctita  de  eis 
CanW componere  fcies  eleuando  cibos  ipfo*  fic  compofi  - 
f cos  in  gradu,  vt  res  ip(a  exigct.&  hic  fi  memorix  comen  * 

dabis  qux  feripta  (bni  fupra  in  primo tradlatu.tertto  capi 
culo  de  componendis  mcdicints.&  de  modo  tnueftigan' 
di  tn  quo  gradu  fit  ipfk  medicina  compofiia , quod  credo 
pcrpulchre  declinatum  fuiiTe.A  tu  ibi cftfidera.Ordinem 
lamen  Insomnibus  imponam , vt  de  ipfo  fiatim  fiialius» 
Sc  ordinatius,q  quprutur  tnuenianrur.In  primo  iiacp  loco 
ponam  temperata, qup  cum  pauca  fini, non  eo  ordine  quo 
cacccra  plurima  infcribam. 

TemperdU  »fH«li<e, 

DE  TEMPERATIS  vfitalibusinpgrttudineca 
IiVfafi«fr.gid»v»ki»il«i..  .<*/«/« 

T4K  Riihriu  tl. 

# ^ ^ PAR  temperatum nuirimemn€mivifco(itm,remO' 

'*/UCfur  fi  cum  aaicharo  prpparatur. 

\00d^l■^C  ni. 

o VVM  gallinxaIbumen.f.cuinviteno.  EligStur 
fcccntti, (orbilia, funt  maxime  nutnttua,&  debiUbo*  mi» 
ffc  Biboetuunc.  Cotfb  in  cinere  funt  grofliorts  numroeiui, 
d£  tardioris  digeftionii.In  patella  co^  mate  habent  nu- 
crimer«um,&  infumofitaie*,etin  cholericos  humores  c5 
CRnunnir.llimqi  inASmaitua,  quam  tnfiSniationem 
wt  a detentio  ne  eoru  prius  in  aqua  frigida , Sc  txpouiiO' 
nc  eorum  in  aqua  endiuix.  Vnde  et  fic  (ebricitaiuibuB  dC' 
bilibus  danpofium.Hpc  de  ouit»  • 

Uns.  RuhrUd.  11 H. 

DENS  ALBA  itiductrviTuateoebrofiiatcm.durx 
digeflionitid^  ex  confequentt  mab  (lomacho,  nocet  pul' 
tnoni,dti(x>fltsonibus  oKlacholici*.  V nde  (anguinem  in  • 
ibi&c»d^ideo  in  xgrirudicubus  choWridt  corim , mor- 
Lem  vt  bilts.Cet  varioli*,minortt4iienftfuaf,etvrinamJiemou« 

co^odo  tur  oocucncmu  fi  bis  vtl  rer  decoquatur, Aabqciaux’  cor 


SpdTdgus.  Ruhricd,  Vi. 

SPARAGVS  mulrum  nutnt,  & humtdior  efi  ho|[ 
tulanus,lednon  efi  boni  chymi,dur(cft  dtgefiionis,iam^ 

^ttscducnii  fiomacho3^  leui  decodiione  dccodus,mol' 
lificat  namfam,dc  vrtnam  prouocac. 

OUuvtoliu4e.  RuhrUd»  VII. 

OLBVM  OLIVjE  conueniemer maturum, no' 
uum,&  melius  loium,omphacinum  (anit  melius  Auic.d! 
Scrap.impinguat3^corporis  ilibfianrum  augtnematylp' 
dtt  pedus,d(  non  lotum  pcrmaximc.d£  hfC  de  illo. 

Ormn.  RMbried.  VIII. 

CITRVM  quantum  ad  totam  rubfiantiamtcmpC' 
ratum,  dc  fic  non  venu  in  vfu  abartorum  (ed  partem 

carno&m  magt*,qup  efi  guAui,et  olfiuui  deledlabilts.ma 
la  fiomacho,durx  digeftionis  Sc  (ardp,infiatiua,&  ca  vtfs 
colicam  incurm.  Keraouetur  nocumenium  fi  cum  lalOi' 
mcmo,&  dulci, & acetofo  conficitur.ucm  et  cum  roclle. 

ZucbdTum.  Rkhricd,  I X. 

ZVCHARVM  tabcr^ei  c5fint  ftomacho  fi  in  eo 
cholera  non  gencratur.cfi  abfierfiuum,  fiomachum  mun 
diScatii  phlegmaic.ee  proprie  vetus, et  eius  mitrimcmum 
maius  nutrinxncomcnts,lcnu  ventrem,  lenit  pedtus,  & / / /*  " 

ciusafpcritatcm  remouct,cCfert  vrficx,ef  rcnibus,cftop'  (tc  nf  ^ mijctt 

pilatiuum.remouciur  nocumentum  fi  cum  granaubmu' 

V.com.dSur.  ^ 

Sequitur  dc  canubut  itmpcntifc  *' 

PnUi.  Pubrict.  X. 

P VL.LI  laudabilem  languine generant,  bonum  dlt 
nutrimentuin.conferunt  ftomacho,&melioret,  qui  funt 
in  pinguedine  tempenti,  qui  nondum  roiiecpperuni,  fed 
bene  aniare,&  eorum  iushumorei  pqmi, 

Cponrr.  Rubrut,  XI. 

CARO  C APON  in  temperata  pinguedine 
e(i  temperamento  propinqua.  Similiter  gallinarti  caflta  - 
urum, et  nuxiinc  iuuenum,runt  tamen  laudabilis  chyrai, 

&ca>H<moeiiam  iplualiqualiicr  alterare  vt  infra  de  di  • 
fremperaia  erit  vnlb 

Perdfrr.  Rairfrd.  XII. 

P E R D £ X & maxime  iuuems .et  pinguis  boni  nutri 
menti  .antiqua  dunbriseft  digeftionis  ,SC  non  multi  boni 
nuirimemi  ad  ficcttaiem  decbnai , propter  quod  datur  in 
fluxibus  &eil  cotdialix. 

GdUind  itftiti.  Kubricd.  XIII. 

G A I^  L I N A dererti  eft  proxima  perdid  frd  magis 
Ilyptica.dur*  eft  digeftionis. 

Fx/ienat.  Riibried.  X 1 1 1 1. 

F ASIANVS  pinguis.iuuenii  mulninutrit.aiex- 
tenuatis.d^  debilibus  conuemi, bonus  ftomacho,et  conue 
ret  omnibus  prfiera  hia,qui  torn  vtunuir  exercitio. 

Cotitrnix.  Rubrud.  XV. 

COTVRNIX  eftflcuifaCani.  Ebgaiur  videea 
diiftum  eft. 

Hdius,  Kubricd.  XVI. 

H D V S (It  pinguia  quia  macer  multum  recedit  4 

fua  bonitate , eft  boni  frnguinis  generalium , fr  cilis  dige  • 
ftionis  ^elixus  melior  ,vt  diiftum  eft. 


Tranatus  IIL 

Vitidtu,  Kuhried.  XVII. 

V 1 T V L S pinguis  bcilit «figdliontt  t Sc  bonum 
<fat  nuinmencum,aiiquam  Sc  non  multam  habet  vticofi^ 
Acetum  utcmjquam  acetum  rcmoufc. 

C4pmlMf.  RuMc^.  XVIlI. 

CAPREOLINA  caro luuems faolis digffttonit» 
iiporofior  laudabilior  catterti  rytucRrtbus>antiqua  nd 
budaiur  nutrimentum  prfbet  melancholicum. 

AMftminuU,  Rubricd.  XIX. 

AVES  minutae,  G ad  calidum  decUnare  videStur, 
tamen  propter  Tuam  excdlcnnam  m boniatc , vi  mha  de 
diCcraGa  (rigida  &humida  laudamur. 

LiagM.  Ra^rtetf.  x X. 

CARO  lingi»  lan  eft  & humtdum  prpbet  nutnm? 
cum , & cii  eius  lacerco  comeRa  digeftioni  eft  betiior  ab., 
fo  lute, quia  in  deco&one  multum  denCuur.Credo  du« 
rx  Gc  dtgcftionis. 

Peder.  Ru^rirtf.  XXI. 

P B O E S eligSntr  amm'ores.Melioret  Ginc  agnorum 
difficilis  digeRtonis  non  multum  eri  humorem  generSc  vt 
firofum.  Remouetur  nociimemum  G decoquantur  ykft  ad 
diGbhitionem  Sc  prpparcnturcum  aceto,&  croco. 

Rnhric4.  XX 11. 

EXPEDITIS  cemperatisad diRempmta  GropM 
p . cta  vaito.de  quibusordine  de  quo  ftacim  fcnoleGccon' 
fcribam , verum  quia  paniseft  Geut  materia  prima  cibo' 
cnatena  nim,ut  inba.hinc  dato  (f  Gt  quid  compoGium  femper  d* 
eo  mentionem  laciam  in  prinapio  tabubr.  Et  pro  ^ple« 
m^oimcnttomscuaeincoolulmdoinpnncipiorememo 
rabo,  vt  ad  alias  quii^  res  ndniniralet  reuidedas  te  uSr. 
(tras.de  quibus  in  principio  fecundi  tratfbcut. 
OrdoobfcrudniisuconpUfs,  Rubritd.  XX III. 

MEMORARE  aliarum  quinc^  rerum  non  nacura« 
ralium,de  quibus  in  principio  fecundi  iraelacut.ee  primo 
nominantur  loco.poR  quem  ponantur  cibi , Sc  potus  hoc 
ordine  qui  fequiiur.  De  pane.  De  herbisca  quibus  fiunt 
fiilanuia.  IDecarmbusdfmrcibusalalium.  DepiTcibus. 
De  cancris  Sc  oRrachis.  De  herbisex  quibus  fiunt  rprcu« 
la.  De  granis  ex  quibus  fiunt  %rcub»  De  radicibus  qu« 
vernum  in  vfiim  cibi.  De  oleo, pinguedine,  3C  butyro  ex 
quibusfprculacondiunuir.  Deoutt.  De  leguminibus. 
DefruAibus.  DelaiRe.  Decafeo.  Demelle,ArSapaex 
^ibus  fiiim  gcladorcia.  De  aliquibus  aromatibus , qu* 
funt  tri  yfii  nedum  condiendis  Aporibus,red  in  Ipculis  ge 
bdoricio  ec  hmurmodt.vt  fiint  p<per,2tnzi.garyophy.an 
aamomii,crocus,coriSdrum.  De  modo  prpparatioms  ci 
^ borum.  De  vino.  De  aqua.  De  aceto.  DeagrcRo. 

(anguineis. cufu* 

Rubric3cfunt.i0.  Cap.  IL 

I Icemus  de  cibis  Gmpticibus  in  difcraGa  &n^ 
I gutnea  valentibus  mento  Aiarum  qualitatii  1 j 
jex  alia  caub  aUqui  no  conueni2c,ut  dicetur. 

Dfprfwe.  R«^ic4  I. 

PANIS  ckGmiUquitcmperatuscRexbono&umc' 
to  bene  coAo»&  bene  fermentatus  non  a^mus,  hurur' 
modi  ad  minus  vmus  diei  multum  autnciuus,balis  dig® 
ftionUtfenlis  defcenfiiSilbac  audloruace  Hippo.&  velo ' 
citer  impinguac.Aui.Ecmaximrex  feum?to  nouo.ER  op 
pcbnuus,ii^ciuus,(atRiuus  lapidis,doloru  articuloru,ec 
maximt  ayiro^,  fed  bfi  codius  hf  c nocumeca  bcilia  laba 
Auer.  Quae  remouetur  ex  fermcmo4^  6le,&  nim  modi . 
coaniG,fed  tn  ciAi  noRro  melius,  vt  cum  eo  femina  pon9 
nir  feigida  maiora  integra,  non  ergo  plurimo  etus  va« 


Cap.  ] I. 

lur,  h{c  de  pane  fermentaro  feumenti. 

Panis  de  fpelta  fei.&  hu.complextonis  exiRit.qu^o.> 
put  dtretRiuus  eSuenire  videtur.fed  eR  digeRionis,  & eft 
vircoAis,rugitus,&  infiaciones  generans, & pauco  dac  nu«. 
tnmencum,  prouocac  vrinara  Sc  renes  mundificat,  Sc  pe« 
<Rus  b Aiperfluitatibus  viTcoGs , quia  cR  multum  furhim* 
Cfus,&  ideo  phchiGcts  daiur,G  remoucamr  AirArresab  a^ 
brina,d^  bene  fermemaur,&  G cu  eo  aliquid  zuchari  ap« 
ponatur  remoucbttur  multum  de  Aits  nocumentis.  ' 

De  pane  Aorda,mitrj,panici,aut  caRanearu  oihG,quO' 
niam  non  cR  tn  vAi  pro  infirmts.ergo  SCc. 

Dc  herbis  pro  in  f4Utmio,  Rubric4.  H. 

lAM  RESTAT  fecudo  de  herbit.herbar  enim  ex 
quibus  fiunt  {atatutia,Aim  b<fluca,endiuta, hortulana,  fyl 
ueRrts  portulaca.  Bc  melior  collae  cum  aceto.non  mulifi 
vinolb,  de  quibus  infertur  Ractm. 

Deeurnibus,  lU^ricc.  lil. 

CONSE  QV  E N T E R dc  carnibus  conuememl' 
bus,&  primo  de  bipedibus.  Conuemunc  temperatae  bipe 
des  tam  di(Rae,&  magis  G aUcnuae  comeduntur,  vt  in 
cocione  carum  ponatur  cxfeigidis,vt  la^ca,cndiuia,d0 
huiufmodi  de  quibus  Raiim.Item  cum  cis  comedendo  ui 
num  granatorum.aceium  non  vinoAim,  agrcRe  & hui  ufe 
modi.dfunodo  ahier  non  noceam.  Oc  quadrupedibus  vt 
ro  idem  dicatur,  , 

ExdiRemperatit  ratibus. Aquadrupedibus  non  inucni 
aUquam.nS  caro  omnis  videtur  cRe  temperau,  aut  ad  ca* 
lidum  declinare,  excepta  carne  gruis,  de  qua  dicinir  eft 
feigida,  vt  de  ea  Aipra. 

De  p4rtibus4nim4bamCer€hrnm,  Rabnu»  1 1 1 1; 

DE  PARTIBVS  animalium  ratione  rrtgtditatui 
conueniunt.ccrcbmquodfei.cotnp!cxionisexiRi(,d:hu« 

verum  cR  naufeatiuuiu,delens  ap^ciium,iardp  digeRio>^ 
nis,nocens  Romacho.  Cuius  correctio  fit  cum  aromati, 
bus , vt  pipere,  origano , d.‘  huiuCmodi.  vt  Aipra  dc  co,  dt^ 
ideo  non  conucnit. 

Medulla.5^  G ponitur  b RaG  temperata,  tamen  quia 
milis  in  Aiis  dirpoGcionibuc  cRtideo  & ipfe  omittatur. 

Oculi  maxime  animalis  piiiguis.vt  funi  viculi, arieti^' 
sgnithfdi  eSplexionis  hi.SC  liu.Ainc, dantes  nutrimemu 
rcofum.&  R3m  coiurbanca.ncqi  niG  pipere  SC  Gmibbua 
remouemur  eorum  nocumenta, quare  non  conueniunt. 

6t  licet  auns,^M  iruSc.  Gc.conueniretjdl^  th  cutanea 
cartilagtnola  exiuu  durz  digeRionisommacur. 

Cor  in  via  abi  ulc  exiRu » vt  auris,  SC  durs  digeRio<» 
nisom^cacur. 

NTxra  licet  tardz  digeramur  de  ets  dan  potcR  in  caGu 
Ec  eligantur  ex  alalibus  tcmpenut^dc  quibus  aau  cR.ge' 
neranr.n.£inguincm  bonu,&  bonum  dant  nutrimentum* 
Pulmo,  vt  cibus  fei.<S^  hu.complcxionis  in  pnmo,  fact 
lis  d^eRionis,  dto  dc  Romach  dcfcciidic.phlegmaticta 
dat  oucranemum.E  x animalibus  temperatis  eligatur  pul ' 
mo  vulpis  phthiGcu  mirabtbicr  confert. 

ImeRina  fei.m  fecundo  funt  diRicilis  d(grRionis  aiatsa 
grolTum  dant  nutrimentum, malG,ideo  omiuamur.  > 
Cutis  fet.m  fecundo  feigi.gencrai  £inguincm.fed  vifeo 
fura,&  oppilationem  £icir,ideooiiMttatur.  , 

Cauda  noncduenic  quia  ca^R  net^  hepar  propter  ean- 
dem caulam.  . 

De  lingua  adumcR  in  de  temperant.  I 

Depifeibus.  Ruhric4.  v, 

I A M confeqticmer  dc  ptfenbus  leflat  dicendum.  W 
fces  non  felici, qui  vniuerfeluer  Aim  fri.&  hu.et  mimurma 
rmmi  parui  Uudati  qui  habitant  in  lictoribus  petroGssuc 
artooGs,vi  Aim  rumbi,paileres,(biix,varioli4irat>,me- 
rul«,arbores,  anguiAtguJf,Qinr.n.fiibtiIts  carnis  Sc  feris  fe 
cGtsdigcRioais.£(cxaquts  currcnabus  eligamur  parui 

pecroG, 


f 


D«  cibariorum  compofidone  in  omni  aegritudine.  j 9 

poMritinc»ru,Mn3fitrpifliira,ltdratum.*piiBco&a. 

'?  j *?  “i!!"  j P'Jf“  “S*  "*•  excorticato  idem  rcquiiur. 


PiYcet  pravbidcipn«.  Quod  piicet  comedi  polium  cum  aceto 
ne  come  non  vtnoro,&  modico  zuchari. 
deodi.  Ec  cxdlimo  cancros  hi,8C  hu.et  amplius  huafunt  di(Kc< 

lis  d gc(1iontf,&  multum  vaporatiuf,rt  H fortis  Ht  Horna 
chu«  de  eis  coiKcdt  poteH  cum  aceto  3C  lale.  Maritimi  ve 
To  parui  nocent  ftomacho  fua  mtrofitate. 

De  oHrachis,<S:  conchilibus  dfco  q>  dilTicilis  Cum  dige 
Homacho&  Tunt  venrof*  multo,  ideo  exi 
bttftta*  volentes  vri  ampliori  coitu  in  eis  deleiHart* 

Deolcrihus  ^/^ratUSt^ndiuu»  Rittrud,  Vi* 

S E Q.V  I T V R de  herbis  fiue  olcnbus  cSucmctibus 
cx  quibus  %rcula  fiunt.  Endiuia  domeHica  quia  hortula « 
mfri^SC  hu.aperttiua,ct  aliquali  participat  t>ypci'citate,c5 
fortat  Horna chum  calidum  A magis  fylueHris.qupll  qui- 
burdamponi(urca.quodn5credoapenc  oppiucioneshe 
pauSfCt  ipAim  confortat  in  omni  eius  diTcraiia  Auic.in  u 
" 6cnuximeiorylueHriiK>neHnocumemuapparem  ficut 
to  reliquia  oleribus.  Dicunt  quidam  qi  petHui  1; dit.qub^ 
credo  comingere  ex  eius  Hypcicitate , fed  ulc  eH  paruum 
nocumentum . 

Spituchu  Hi»&hu.in  fine  pnmi,  lenitiua,  lauamia,ab- 
fteruua,<&eH  melioris  nutrimenti ^ bliiu,  & vincit  cho- 
. leram>ct  ualet  in  pleureH  fimaxime  cholenca,dccoquatur 
pnus  in  aqua  bene  loca, et  gratior  cH  abfqi  brodio  ipfi  Ho 
madio.Haben  mefuay.c5ftrc  dolori  pei4orts,dw  pulmo- 
IMS  aeddenti  caula  (anguinis. 

Blitis  fruA  hu.in  (ecundo,abHerfluadubciliatrua,  leni - 
ciua,apericiua,  I;  dic  Homachu  propter  ^uraciuc?  mordi 
RlMs  ut  eantem^i deo  ma Ii  cltymi pauct  nutrira?ci.  Remouetur 
coruda  erus  nocumentum  fi  priusbulltac  inaqua  qup  prorjciarur, 
deinde  coquatur  A rupcrpoiueur  aliquid  zuchari,  in  (a 
fiis  condiatur  cualmuri,aut  aromatibus  cdmuiMbus. 

D<  atriplice  nihil  nifi  vt  de  bitee , umen  apud  nos  non 
venit  in  vfiim  cibariorum. 

LacHuca  fri.ct  hu.in  fecundo, facilis  digeHionis,conferc 
ftomacho.  A maxinK  caIeh(Ho,melior  non  abluta,ablu- 
taenim  magis  omnibus  oleribus  inducit  infiationi,  me  - 
lior  decodh. 

Portulaca  fri.df  humi.tn  fecundo,  A quadam  fri.i n ter 
cio.  Eligatur  foliorum  latorum,  dat  paucum  nucriraecum 
fat.vi(co(um,debi1itat  appetitum,  confert  tame  Homacho 
calido, & in  quoeH  cholera,  A confert  infiammattoni  be* 
patiSiCt  in  fputo  laiiguinis,dura  cH  ad  digerendum,ideoqi 
decoquatur. 


AmtlumfW.&Hc.in  primo.  lufcub  tamen  exeo  (a^ 
wm  modico  fartnx  frumenti,  A zucharo  conumiunc,& 
nudabilem  (angui nem  generant.  : . i 

Robilizdi<Hxmesfn.inprimo,&medixfnttr  Hc.dC  » 
hu.fi  decoqiiantur  abieifni  prima  aqua  acetofentur  cdgra 
natis  acetofistConleruni  febricitantibus  Baldach.  Seqtus 
de  radicibus  de  quibus  nulla  eft  noHro  propofico  conue- 
niens.  fcd  de  eis  infra  de  diferafia  fri.A  humi. 

De  unduofit.Oleum  omp/raciniim,  Rairicrf.  V II I. 

SE  Q,V  I T V R ergo  de  oleo.  Oleum  omphadnum 
fri.eft  complexionis , A Homachum  confortat,  A melius  .—i 

cH  lotum.fici:^  fua  prohibetur  infl2maiio,a  detur  in  mo« 
dica  quantitate. 

Sequitur  de  adipe,  pfnguedine,d^buryro,butyrum  n5 
conuentt,de  quo  m diferafia  frigida.  Adeps  aut  pinguedo 
non  conuenium,de  quo  in  diferafia  frigida. 

OuL-m,  Rafries.  IX. 

S E Q_y  I T V R de  ouis  de  quibus  tJt<*tum  eH  in  de 
temperaris  qux  n6  debent  dari in  cafii  iHo,ni(i  alterata  et 
debili  exiHeme  virtute, & detur  vitellus  cum  albumine. 

Agrumtn^.  Rufries.  x 

DH  AGRV^MINIBVS  nulla  coueniue,  de  qui- 
bus in  diRrafia  fri.d;  humi. 

Dcfru^ths.Cran4t4,  Ruhu4,  X I* 

S E Q_V  I T V R dc  fruiHibus  c5jeniemibui  r5ne  qle 
tara  cotitrariam.&  primo  de  granatis.  Granata  dulcia 
A hu.tn  prtmo>5^  fi  k qutbuldam  ad  caliditaiem  decima- 
re videmur  conferunt  ratione  fuarum  qualitatum,  A qub 
Homacho  (um  grata  ,iamcn  cito  in  choleram  conuertun- 
lur,  (ed  acetofa  funt  choleram  reprimentta , fed  Homacho  Granata 
tidfta  conumieiMtat&maxiraefeigidodcfebriemibuscd  dulcia  fe 
ferunt  multum.  A Homacho  t nAimato,  fed  dulca  nocent  bncou- 
fe.habencibus  acutas  dicit  Auicen.  bus  no- 

Morumacetofum,  domeHicumfrt  in  primo,  dcctinSs  ciua.  ' 
ad  humidttatem,coo6trt  xgrttudtnibus  cholcricts,&  Hn- 
guinets,^  non  videtur  nocere  fi  de  eo  pauca  quantitas  fii 
matur>cf  eius  comcHio  debet  ede  ante  aiios  cibos, quoniS 
poH  abum  accelerat  cibum  ad  corruptionem. 

Pepo  dulcis  fet.&  huad  fecundum , abHcrfiuus,vrinae 
puocaciuus,urdae  digeHionis,  A in  via  cibi  nocet  Homo 
cho,fed  in  via  medfdnx  pro  quamoeH  aheratiuus,d^ma 
ximc  Homacho  cxtHente  calido  ^TdeH  ei, debet  afilimi  an- 


CKurbia  fri.*  hu.in  ftaindo.tnfr<gidat  Si  humeftit  « <>o>™™  ob™-  Et  fi  Utiux  fcii»  mpt.  <fc co  vidt  Stpri 


conuatiiur  faciliter  ad  naiuram  humoris  quem  in  Horna 
cho  inuemc.  verum  comcHio  agrcHe  cum  ea  firi’t,vt  inde 
bonus  humor  generetur,  A prpcipue  in  Homacho  calido» 
pauci  nutrimcnri,&  maioris  cura  elixatur. 
DegrMfUsprpfdnMits,¥4T/rumcntt»  KHhrUtt,  VII. 

DB  GRANIS  ex  qutb.s  fjp^cula  fiunr.&  primo  de 


de  eo,ica^  confidera  fi  de  eo  aliquid  dari  potent. 

Batheca  feigidior  A humidior  pepone  imra  amen  (e- 
cundum.  EH  magis  abHerfiua,  faciliter  in  ftomacho  cor- 
rumpitur, A ad  phlegma  decliuis,  comieititur  faciliter  m 
eum  humorem  quem  inucniiyVt  de  cucurbica,&  fi  non  di 
gentur  in  ueneno(am  couertitur  (ubftanct3,n5  ergo  dSda« 
Cucumeraliqliter  peponcfrigidior,  durxeft  digeftio- 


farrcfrumeati.vndebr  frumenti  dequotnde  temperatis  ms,malum  generat  chymumd^  paratum  corrumpi, &pa 

n.l%.  . I.  A.MM  .-^1«  .M  ...'m..  JM  -A  O : _ - i ^ _ A m 


> decoquatur  Acumzwlaro.  va  cibi  condiendofpcub  cum  cis , ac  ordinando  panaeS 

^/TrUf-  Hordeum  exconicaium  bene  decoe^m,nt.n.ablterfi  cum  eis  funt  maxime  in  cafu  noftro  contenta. 

uum.mundfficaciui7,apemiuum,datnutrtmem&nonmul  Pruna fri.&hu.ad  fecundum  d^prpctpue  aquoft.iuai 

sum.Iufcula  eius  cum  aicharo  funt  in  cafu  conueniemia.  ex  eis  duidora  funt  ad  intra  pnmum.grauat  Homachum, 
Faba.hu.et  fi  fit  ratione  fuarum  qualitatum  conucniet,  & vermes  generant,  conueniunt  danufcena  fiue  augufta- 
sft  tamen  tneonotniens  maxime  cum  cortice  comefta,  ^ na  maxime  ei  qui  habet  choleram  in  Homacho , fed  dc  eis 
inftariua,vtmola,dflf.cilis  digeHionis,  tamen  brodul  eius  vide  (lipra,quia  late  de  cis  (cripfi.  Sicca  in  .'atione  cibi  te- 
dari  poterii  maxime  quSdofiientabfe^  pnmaaqua  mo  tenta  non  videntur  multum  nocere,  fed  prodefir  magis  to 
dente  tamen  ficca  excoriteatur  bene  deco^  no  multum  febnbus(an^tneis,&choIcncis. 

^lla,in  paun  quantitate  dari  pocerit.  Poma  dulcia  bene  matura , A aromatka  li  Tbeodofio 

Paracum  fti.ui  fecundo  habet  Hyptidtatem,qup  rtmo  pronumumur  xqualis  complexionis  in  atHiuts,  A co^ 
Mdainir  fi  cu  carmbus  ptnguibus  dccoqicuur,&  ideo  dati  in  paHa  cum  zucharo  confortatu  Homachum,  (iuu  bctld 


1 


t 


Traftafus  III. 


Cap.  III. 


nd  generant  malum  humor?.Ec  quia  Autc* 
Fruifhu  videtur  dicere  omnes  fru<!hit  nocent  febricttaimbui , vt ' 
dedepomifrupraadplenum.kS^incafii  n ftro»vtopinor 
bnettan  daripollimi  cum  moderamine. 

ttbus  no  dulcia  odoriUrra  matura  fri.dl^  Hc.lii  pnmo.Con^ 

ccre*  Ibrtant  (loaiachd,d^  Ium  bom  chymi»  maxime  co^a»  vn 
de  per  decocfttonem  tollitur  nocumentum  eorum  de  quo 
dicitur  qubd Sciunt  uenite  cbolicam. Demur  cum  pauco 
zucharo  dc  moderate. 

Perfica  b^iViSf  humuad  fecundn  licet  flomachum  cdfbr 
tem  fiim  putrefeentia  faciliter  tn  fiomacho.non  ergo  den^ 
tur  rafi  prtuf  fuffictoeheer  pttparentur. 

Citonta  M.SC  fic.fn  fecundo,  durx  funt  dtgefliontt,  & 
aiaxime  cruda,  confortant  feomachum,dcco<fia  meliora, 
& cum  zucharo  detur  pauca  quamttat.nam  appetitum  re 
ducum  mortuum, & tn  calti  offerri  pofTunt. 

Aranea  frt.&  ltumf.inpnmo.vrc^adrecundum,lf^t 
ftomachum  fWgufed  conferunt  calido  cholcrico,  & acui« 
catem  humoro  reprimunt, dari  polliim  in  cafu  et  pr^cipuc 
fuccuj  eiuad^  carnofitac. 

Limonet  hi.Sc  hu.  Ium  yt  arancia,  SC  n5  (alfi  pr^cipue. 
de  quibus  dic  cum  arancifs. 

8orbx  funt  magis  in  vfu  via  medicinx,raroen  funt  cd^ 
forantes  feomachu  fua  feyptictate  qux  maior  eft  fua  fei' 
gidiate,runt  tardx  digefetonu»fed  appetitum  prouocant, 
non  eft  de.eit  multum  curandum. 

Ncfpilla  fei.d^flc.in  prirao.Confomm  feomachuma^ 
xtme  calidu.durx  (une  digc/lidis,dcmur  in  parua  qtttate. 

GnToltma  fri^  Ku.in  fecundo, phlegma  generant  grof 
fiim,vifcoliim  in  concauuate  hepatis,  dc  venarum,  quare 
ex  eu  febres  diuturnx  Hum , plunau9  alia  faciunt  nocu ' 
mema,  vt  fupra  .Ergo  non  danda. 

Cerida  non  tnueni  graduau » fed  Ciltem  tn  primo  ftuSc 
^ hu.  V eruta  funt  hciltter  cito  pu  trefaciemia,acc(ofji  ve  > 
fchx  vt  vulgari nofero  verlp  fiue  roarafchf  extccaa,  S£ 

comede  in  aqua  deinde  inhila  dari  cdliieuenlf  in  febribus  adufeis, 
^ &fapor  ex  fiicco  eorum  fadhiscduemettn  cafu  noflro,ni 
fi  ftomachus  fic  ia  frigidus. 

Tubera  & fi  de  eorum  coplexione  adhuc  dubitem  me« 
dici,  pono  ea  pro  nunc  fei.&  hu.vtde  de  eis  fupra.Sum  du 
r(  digefiionis,grauanc  ftomachum, funt  mali  chymi  infia 
ciua,ideo(^  relinquantur. 

Fungi  ponuntur  feigi.et  hu.ad  tertium, funt  difficilis  di 
gefttonis,&  qutfi  femper  ficut  mafticamuremittuniur,A! 
plurima  habent  nocumenu,  ideo  omiuaiur,  <S^  muUa  in^ 
utilia  vide  fupra  de  eis. 

Charubix  non  multum  eteuantur  in  frigiditate  & fic. 
Sunt  rardx  digeftiooii  ,confe>rtam  ftomachum,  & earum 
nocunKntu  remouccur  fi  ca  penidcis  comedanntr  n5  mul 
cum  cdueniunc,fed  inexciatione  appetitus,  aliquid,ec  n5 
multum  nocebunt. 

Myrtus  fri.&  fic.in  primo  venit  in  vfum  per  fuccum 
dus  etiam  qua  ponitur  in  venmbut  auium  cum  aftini  ur 
vel dixamur, confortat  ftomachum  & maxime  calidu. 

Berbetts  fei.&  fic.in  fecundo.confbrtae  ftomachum  ca 
Udum  & hepar.tollit  ficim  A reprimit  cfioleram,&  in  ca 
fii  iuuat,vt  de  myrto  dieftum  eft. 

De  USe  cr  USUinits,  Rafrice.  X 1 1. 

LAC  humanu  ca.whu.cdplexioms  fi  venit  in  vfum 
datur  phchificis  Sc  he<ftids.Lac  brunle  pro  nunc  ponatur 
fei.d^  hu.complexioRis  de  qua  complexione  eft  dubttacfo 
et  vide  de  eo  fiipra  quod  cum  fteteric  multum  plusinfeigi 
datur.non  concedaturfebrientibus  putrida  forti.f.febre, 
fed  phthificis  Si  helicis  dari  poteft.  Lac  aettofitm  confi « 
militer  conutQtc,dc  maximeeft  ftomachi  grauatiuum.tar 
dx  digeftionis  vide  de  eius  acetofitate  (iipra  de  eo. 

Cafeus  recens  non  (aliius , huSC  Im.complexionfe  vfcR 
ad  tertium, vr  Aui. licet  1 (aac  ad  primn.  vide  deeo,  rft  fto 
macho  fata  conuenietis,nutritiuus,impihguaiiuus,d<  feci 


lead membra  tranfieni  qtiitncafuconcedi  poteft 
derate.  Cafeus  feiiiusad  caltdtiacr  declinat,  &ideo de  eo 
hic  nchii.  De  meile  <S:  fapa  nihil  ad  pr^fens,  quoniam  ca 
lida  (untiSl:ficca. 

Hc4rom4tihus.CorUndrum.  Kuhriu  XI IL 

DE  AROMATIBVS  nihil, excepto  cori^dro* 
de  quo  dicitur  q»  fri.eft  in  prirao.fic.in  fecundo.Confbr« 
cac  ftomacha  calefe^rum, licet  tardx  fit  digfftioms.refoL 
uic  vcntofitaces  f n eocxiftentes,er  retinet  cibum  in  ftoma 
cho.ynde  dan  poteft  io  cafu,&  in  febftant la  prpparauua» 

Sc  in  puluere  condimentis  loco  rpecierum  pofitnn». 

De  /eporifN/,crgefedorriOin/re  deeon|Mta 
fuis.  Kubrtc4.  X 1 1 i I. 

DE  FRBPARATIONE  ciborum  dico 
xa  magis  conueniuntafiatis  in  cafii. 

Deutffo.  Ruhrud,  XV» 

VINVM  vmiterfelicer  calidum, ideoqi competere  ^ « 
n5  videtur.fed  magis  potusaqup  de  quo  ftaitm.T u tamf  ^ 

bene  conflietudm^  confidera,qux  altera  eft  naiura,et  v/r«  * 

turis  cenorem.in  quibus  cafibus  dari  poteft  paucifem  bo' 
nx  vel  medieniis.quia  nouum  eft  infiatiuum,  & difficilis  ‘ 
digeftionis.  Aurelium  vel  adeirrintratem  decimans  non 
dulce  &c.  de  quo  vino  ad  plenum  habes  fupra  de  eo.df  ibi 
de  vino  granatorum  confert. 

Bee^xe.  Ru$ric4,  XVI. 

A<^V  A fei.et  hu.ad  quaitum.eft  enim  ex  ftupefe<ftt< 
uis  doimfticit.fepcfma  terti)  de  medicinis  ftupcfeifnui^ 
nocet  ftomacho,^  maxime  frigido  peiftori,  Sc  hab^tbut 
apoftemata  in  vtfcrribus,  df  oppilationes,  confert  ramen 
calidis  & ficcis.Et  decoifta  cn  zucharo  tn  cafu  noftro  po« 
terit  dari  fi  aliud  non  obftabif.  De  ipfa  vide  qux  fcripta 
(um  fupra  deea  & pulchra.eligantur  dfternx.  Aqua  hor 
dei  de  qua  in  feqixnti  tradlaui  confert,  vide  infra. 

De  aceto»  RuhYte4,  X V J I. 

A CB T M fri.in primo. ficcum in fecundo, c5feit 
ftomacho  calido  & humido  ^ Si  mouet  appetitum , pro« 
deft  Cinguineis,&  cho1cricis,ac  phlegmaticis,  nocet  meiS 
choltcis,raatrici.  Si  xgricudintbus  ncruoruro,&  fit  o6  vi 
nofum,&  confert  tn  cafu  noftro. 

D(4grc}lo»  Rubric4,  XVIII. 

AGRBSTVM  fiue  agrefte  fWgi.A;  fic.in  fecundo* 

Cofbrtat  ftomachum  debilitatum  ex  infiSmatione , ualec 
vomitui  cholcrico,  exciar  appetitum, dcijcit  fitim,dC  ia^ 
fiimationcm,&  in  cafu  noftro  conuetut. 

Dc  dbis  fimplidbus  valentibus  cholcticit 
cuius  rubricae  funt  duar.  Cap.  IIL 

H Equitur  de  fimpliobusdiftemperaiisvalefi 
ulausindifcrafiacalidai&ficca  merito  fiard 
qualitatum,  et  fi  quadoc^  ex  alia  caufa  aliqua 
eorum  difconuemaiu,  vc  inferius  de  eis  eo  or 
dine  quo  de  prpccdft&us  didhim  eft*  Memo 
rare  alia  rum  quinqi  rerum  non  laturaiium  vc  in  procede* 
cf  ordine  fcripcum  eft. 

Vanis.  Rubrica,  U 

PANIS  ia  dicatur  dc  cb  vt  in  diferafia  calida  et  hu*  Regulj, 
mida  divtum  eft.  Verum  hunc  canonem  hic  noa  cp  interi 
fiora  frigida  aliis  paril>U9  competunt  tn  cholerica  alrj^  Si 
etiam  in  fanguinea  oportet  variare  fm  imcnfioncmj&rc-* 
roiflionem  calidiatero  ipfius  (angumis. 

Rx6rira.  1 1. 

DE  HERBIS  exqoffiusfitfelarutiumviinprpce' 
dfti ordine  dicatur.  DecarnibustSin  bipedibus qqua> 
drtipedibus,fd^vc  fiipra.  DccScris.  Dcoftrachisidf. 


I 

1 

C 

h 

I 

I 

D 


m 

%\ 


I 

ia 


4 

fel 

«4 


a 


s 

a 


“ j »3  f j I f jf  f 


Dedbariorum  compofidoncm  omni aegritudine. 


Deherbu.  De  grani»  ex  quibut  facula  fiunt.  Demdtci-' 
bu»  qine  veniunt  in  vrum  cibt  idm.  De  oleo»  ptnguedt  ^ 
ne,&  butyro  ex  quibus  fj^cub  iium  idem.  De  ouis  didlu 
rftindidemperati».  Dcagruminibui.  Defru^tbus. 
De  h<fle,er  conucnit  acctofura  in  cifu.De  cafeo.  De  mei- 
le. Oe vino co<5lo idc.  Dearomattbus.  Deconidro. 
Oe  modo  prf  parationi»  aborum, elixa  meliora  alijs  pari- 
busiiapores  & geladorcia  ex  rebu»  frigidi»  conueniut,  & 
de  tpfis  infra  de  c6poJi(is.  De  vmo  minus  adhuc  compe 
ttt  in  hoc  calli*  De  aqua.  De  aceto.  DcagreAoidc. 

De  dbis  fimpUdbus  couenientibus  phlegma/ 
ticts, CUIUS rubriczAint.i}.  Cap.  llll. 

B fimpticibu»aui?dtflemperatis  valentibus 
in  difcrafia  fri.&hu.merito  iuarum  qualium 
dicendum,  & ii  qn  exalu  cauia  aliqua  eorum 
dirconucnium  uc  inferius  de  et»  co  ordine  quo 
de  pr^edemibu».  Memorare  aliarum.v.re- 
rum  non  naturalium, vt  fupra  de  difcraiia  cali.d^  humi.dc 
ca  vt  decet  lun  accdmoda  ptopoiito. 

Depdtte.  Kuhried,  U 

P A N 1 S de  (imila  conucnit  vt  in  difcraiia  languinea 
divtumcfl , maxime  cu  aliquibus  (hninibusaniit  iife. 
nonfueric  multum  imcnfi.de  quo  pane  vide  quid  de  eo  dt 
cinir  infra  de  cibis  compofiitc. 
DcbahisprofaUtiteioMetttbg.  Knhric4.  1 1. 
HERBiC  ex quiqusfalatucu fieri pofUim fune  men- 
tha qux  ca.dC  iic.tn  (ccundo  eft.conforcat  ftoroachumtdC 
maxime  phlegmacis,pro}iibet  vomiiumidigeff  ionem  pl- 
eurae. EJigacurhortulana.decoquatur.namcrudauc  cpte 
n calia  digeiltoni  lu  nonefl  proporiionata , cdmifceatur 
cum  ladtuca.endtuiadChuiuiinodi  propter  caifditac^pit' 
tcrnacuram  & confert  in  cadi  nofero. 

Sjluia.ca*in  primoUic.in  fecundoilotnachum  confor- 
tat, dChunuduaces  ausexiccacdCcerebrum,  venioiluies 
reiblun,oppilationes  apem,imefeina  cdfortac  debilu»tne 
Sadiia  brut  velociter  cum  in  vino  pontiur.£t  ideo  aduerte  pro- 
cu  vino  pter  dacientes  vimtm  Ciluiatum  etiam  in  vfu  caurn  dcco- 
tmbrut  quatur,dC  cum  ladtuca  &.  cndiuia  aui  hutufmodi  commi- 
iLeatur  propter  caliduatcm  prponacuram,  & cua  femper 
cil  moderare. 

Borago  ca3^  hu.complexionis  in  pnmo.cdmiiceaiur 
cuiadhicadCrua  humiduatecdera  operatur  ficcttaiiprp- 
cer  oatunli,  conforut  cor,  8C  in  eius  paibonibus  multum 
tfoofen  dC  in  cadi  noilro  co<5ia. 

Cappares  cal.dl£  iic.in  fecundo.  Gligamur  alexandrini. 
Ium  inciiiui>mundificaiiui  diperfluiatum,feomachi  oppi 
lationum  apeniiui,  diuretici  brpacis,&  fplenis  ronuenten 
let.dim  timcn  mali  nutrtmcnh  dioguinis  melancholi* 
^'geiieraiiui.  Remouetur  eorum  nocumentum  iicuacc- 
to,&  oleo  codiantur3^  bene  decoqui  deb^  quia  digeftio 
a2  aliqualiter  grauSi,c5uemuot  in  cadi  nfo  loco  Cilatud)* 
jyetMtnibus.  Rulrica.  1 1 ]. 

C O N V E N I V N T cx  bipedibus  • dIC  quadrupedi- 
bus temperatis  de  quibus  a^hrm  cR  in  de  temperans. 

De  turdis  dl^  meruit»  ^ cali.dlf  ficduiu  in  pnnx>  dica  - 
tm  <a>  fucx  dtttalit  digeitidis,  6C  mmili  difhcitioris  Q tur 
di.  lUmouetur  eorum  nocumenta  0 cum  brodifs  pingui 
t>orco<^mur.  Eligamur  pingues  eccfinytfhcoracecapti. 

Aucsmimiip  vtdfeur  ^clmaread  latus  calidtcittt,Atm 
cfi  laudabilis  nutrimenti,  5i  fadlisdigcRionis,&  fenis,  6C 
tfnHrmiscooferum.  Eligamur  pingucs,dCcdaue  captar. 

Turtures  cali.&iic.adfedldum.habent  humiditatem 
diprrfiuam.Sum  difiictlis  digeihonts,df  matu  dam  nutri- 
meoru,dfidroomirtimur.vndedeeisdipra  ad  longum. 

Alauda.ca.dlC  ficuid  fecudum  funi  difftciltsdigeRionis 
•mjitamiir,&  f^culuer  k nobilibus.pro  niRictsei  Ifab^ 


40 

nbus  Romachu  fortem  alitcr.dl^  demur  tunc  ataudp  elixp. 

Aquattcf  auet  ca.A;  ilc.caro  carum  mala,dlC  mulianun 
dipcrfluttaium  Mnerariua.omtitanturergo* 

Lepus  a.dl^iic.adiecunduBaldach.elixarAint  feusdf- 
geRibites.  EligSiuxiuuencsct  pingues  per  venatores  ca- 
pti,d^  dan  poterum  in  cadi  nofbo. 

Paileref  cal.dl^  flc.ad  tertium.durae  fune  digcilionts.de 
quibus  Aui.Omnes  paiteres  malf  dinc,  omittamur. 

Splen.ca.et  (ic.complexionis  ad  fecundo  omftatur,diT 
ficilis  digcRiontSidC  nialum  datnutrimemum. 

Depifeiius,  Rubrum,  Illi. 

PISCES  non  conucniunc  rccemcs  nifi  uc  appetitum 
cxciienc,eciam  fi  alterentur, vt  infra  dc  compofitis. 

Saliti  vero  ratione  qualitatum  ilc.  Item  de  his  aliquid 
dare  damodoiimcx  laudatu  non  inconuenira.cu  itaque 
femper  modera. 

Cancri  d^conchilia,  3c  huiufmodi  non  conucniunc,  de 
quibus  in  diRemperamia  ca.dt  hu. 

De  herbis  pro  fitreuh.  Rubried.  V. 

PETROS  ELL  IN  VS  ca.dt: Iic.in  fecundo  vfc]i 
ad  tenium,cum  altjs  comcRis.&  maxime  herba  eius  dige 
Rione  confortat.Radix  eius  diff.cilis  digeRionis.  Remo- 
uetur nus  nocumemum  per  bonam  3C  longam  dccotfuo- 
nem  diureticus  eR  diflbluens  vemoiuatem. 

Blitonescali.Sciic.comptexionisin  primo.Nbccm  Ito 
macho  propter  luam  humiditatem  fuperRuam.  Remone- 
tur nocumento  fi  decoquamur  bene  abiecRa  prima  aqua, 

SC  n cum  aceto  Sc  oleo  omphacino  prp paremur,  Sc  conue 
nuent  in  cafu  noRro. 

Apiu  ca.dl^  iic.in  fecundo  n5  condieuit  venire  in  vfum 
cibariorum  oiR  in  felacucio.eR  aperitiuum , Sc  conucnit 
fptcnidlf  hepati,  prouocac  mcnRrua  ,dl^incicat  libidinem 
propter  quod  la<Ramibusdl^pr|gnantibusinconucnicxu. 
in  callf  noRro  folia  rius  cum  latRuca  dari  poiliim. 

Caulis  ca.tn  primo.iic.in  fecundo,&  Romacho  minus 
nodux  dim  dimmitates^C  meliores  hy  rmaJes,tard(  dige 
Rtonts,dfcur(u8  ardioris, pauct  nummencf.  Rcmoueiur 
nocumfturo  fi  cum  pinguibus  carmbusgallioaccu  deco- 
quantur abiedU  prima  aqua,&  brodium  ale  dari  poterit 
in  cafu  noRro. ergo  ddc. 

Maiora  na  ca.df  fic.in  tertio  non  verat  tn  vlum  abarq 
nifi  gratia  odoris, cum  alqs  cdmifcetur,c6fbrtat  ola  vifee 
n,3c  prfcipuc  caput, incaili  noRro  dari  poterit. 

Ariemiua  oon  venit  in  vfiim  abarq  niil  in  limelis  ca. 

Sc  iic.in  fecundo  cR  Romachi  conferatiua,in  cafu  noRro 
concedi  poterit. 

Eruca  ca.in  fecundo  et  hu.in  pnmo.non  veniiin  v&im 
c5muniter,ntfi  in  felatueqs  cum  Udluca,  & cR  cum  co  fe  - 
lubris.  fola  tamen  capiti  nocet.ergo  Scc. 

Rutha  ca.de iic.in  fecundo  hu.de  iic.in  tertio.confbrtat 
ftomachum  de  appetitura,  fedac  iingultum  phlegma  ticu, 

Sc  dari  poteRcum  alqs  in  cafu  noRro.ergo  SCc, 

Rofmannus  cali.de  iic.vfqi  ad  tertium.  In  vfum  venit 
cum  alqs  propter  fuum  odorem  ,deruRia  corpora  lepo- 
rum implft  ut  iim  odonfera.ER  calcfev^iiuus.refohiriuur. 
fabctlianuus.aperit  opptlationeshepatis,  fplenis  ,d:  inte- 
fttnoriim.conbrtac  caput  maxime  cxcaufe  Rigida, conue 
nit  cum  alqs  in  cafu  nofbo. 

Degr^inisprofdnuUs»  Kubric4.  VL 

CICER  ALBVM  ca.defic.in  primo  et  maxime 
fic.nam  recens difita1tsdtgeRionis,de  maxime  cum  cor- 
tice,irAitiuum.ventofiiaiem  faciens,  fedabicdiis  coitid- 
bus  pulmonem  nutrit,  SC  conucnit  hydropicis  hepacicis, 

SC  rpleneticis.Nignim  fortius  eo,fcd  rubeo  inter  bzc  me- 
dium,vrinx  prouocatiuum.droppiUtiuum.de  rius  deco 
(Ru>  Upidem  frangit, valet  in  calli  noRro  in  via  cibi. 

Ripim  ca.in  pnmo.d.‘  ilc.m  featndo  multuprpbet  nu- 


TraAarus  IIL 


Cap.  IIII. 


trtmencum»  Corriguntur  nocum^  cius  vt  fupra  de  eo,^ 
dari  potem  in  caili  noiiro. 

Deradicihuu  EnuU,  Kubrud»  VI I. 

E N V L A ca.et  fic.in  fecundo.  Radix  eius  bene  deco 
quarur  Si  mmutim  incidatur.^  cum  vino  coifta  dari  po ' 
tertc.cil  multum  pet^oralts.eltgamrparua. 

Raphanus  ca.in.tii.(ic.in.ij..diiF<cilisdige(lionit&ctft 
cru^uation?.nocec  capiti,  8C  vifui  multum  comellus,  i>5 
decin  calli,  iege  de  eo  dipra.Cinu  latis  utilis,  vt  tbr  patebit. 

Dcun^uops.oUum.  Kubric4,  VI II. 

OLEVM  conuenitoraphacinu  maximefi  timetur 
de  infiJmatione  propter  caliditatcm  prf  ternaturam  quod 
n non  ex  oiiuis  maturis  dari  potent  in  modica  quantitate, 
qui.r.lit  boni  odoris, laporis,non  vetus  &c. 

Adeps  ca.et  hu.complexionis  vfi^  ad  fecimdu. eligatur 
de  animali  teperato,  laxat  Romachfi.nauream  facir.omit' 
tatur  quia  multa  facit  nocumaa.vt  Tupra  de  ea, df  nullum 
iuuamemum  nilt  ad  gulx  xterniiatem. 

De  butyro  dicblcRin  difcralta  fri.et  fic.et  tu  cdlidera. 

De  ouis  du^m  ell  in  de  temperatis. 

De^gruminibut.AUium.  Knhricd.  2X. 

A L L I V M domefticum  caIi.A  lic.in  tenio  vfi^ad 
quanum  ratione  qualiutum  tuarum  refpedlu  matenx  c6 
uenirec,ted  quando  exeo  timetur  infl3maiio,etia quia  pau 
ci^prauicllnutrimemi  nonconoenitincafu.eft  nimen 
tnciiJuum,rubiiliatiuum,ventoliiatumcarmmanuu,pIus 
of  alia  re  aperit  oppi1ationes.prouocat  vrtn2,  ita  fi  eius 
n5  umetur  infl&matio, concedi potefi.Ifdit  m caput. 

ca.et  fic.in  tertio.  Et  ex  eo  meliusaibu  eft  fiibii» 
bariuum,  incifiuum,  prouocattuum  appetitus , efi  tamen 
diftcilis  digefiionts.  Minoratur  nocumentum  eius  cum 
aceto  cometlura  quantitate  moderata.  I dem  dicatur  de 
fcaUimnijs,(iue  bulbo. 

Porrum  ca.&  fic.in  tertio,  tnflSmattun  malum  fioma' 
cho.diff<cili8  digefiionis,  & illaudabilem  generat  humo' 
rem.fiicu  capitis  dolorem, non  detur* 

DcfruUibusJuMS.  Hubrid.  X. 

P IC  VS  ficcaca.&fic.tn fine primi.Sumbonarfio' 
macho,i!^  in  ieiunto  efi  mtrabtlisad  aperienda  viam  dbi 
Auic.ei  cumamygdala  comella  mundificac  pet!cus.Ape' 
rit  oppilationes  hepatis,rpleim,&  Romachi  diperfluitaies 
snundi6cat,eft  medicina  renum  & veficx.funi aliqualiter 
difbcilisdigefiioius,&ideoeligamurcorticum  rubttliu. 

Lupinus  ca.&  ficcomplexionia  infiatiuus  efi  diflBctlis 
digeftionis,omittatur. 

Pineolifum  caIi.inlecundo.fic.in  pnmo.fum  difficilis 
digcfii5is,mordf  ficaciui  partaum  fiomachi,gronum  dSc 
nutnmentum,(^ad  diilbluendum  diScile.pnus  infiinda  • 
Pineoli  calida , deinde  exiccemur,  Sc  ficeorura  nocu' 

ut  come  remouentur,&  laudabile  dant  corpori  nuuimenifi 
dendt.  ^ conferunt.  ' 

Nux  ca.m  lectindo.fic.in  primo.  Dif^cilis  digeftioius, 
nocet  fiomacho,et  choleram  generat.ideot^  fiomaebo  ca 
lido  nocet,  fed  fi  cum  ficubus  comedatur  laudabile  gene.* 
Net|i  cu  rac  fanguinem.nocct  pe<ftori,d£  fi  cum  falc  aut  amygdalis 
ficubus  comedatur, rcmouetur  nocumentum  eius,  iuqi  in  cafii  io 
comede  parua  qitamitace,d;r  non  viendo  &c.dari  potent. 


Cafianea  cz.SC  fic.in  primo.difl&cilis  digrfitom's,muI. 
tfpiicai  inAaitonem.d^  humores  phlegmaticos  indigeftos 
lacit,maxtnK  tn  delicatis.,omitcaiur. 

Auellana  ad  calidicatem  quandim  Af  paruam  humidL 
taie  dcciinac  ficca  ad  ficciiaiem.&  efi  humida , apcriciua, 
boni  chymi,hepati  confert,i&huida  fiomacho  minus  no^ 
cet,et  diffiCilisefi  digefiioiiiset  vemofitatrmulnplicac. 
Kemouetur  nocumentum  fi  mundetur,d^  vlhilettir.cbole 
ram  generat. ideocp  in  parua  quamiiatc interdum  corvedf 
poccrii>&  IU  fimper  modera. 


Phffiici  fic.in  fecundo. vehemenrtoris  caliditatts 
^ nux  Sc  amygdiia,fiomatici,&  bomi,prgfiam  nutrimen 
tum.  fumet  hepatici, pulmonem  mundificam,ideo<9tnca 
fu  concedi  poltenc. 

DeU^ieinifs.  Kubritd,  XI. 

D E L A C T E a<Tcu  cfi  de  difcrafia  calida  et  humida* 

Caieus  (alitus  cali.&  fic.in  temo  maxime  vetus.  Audi 
Iluc  cauerdus  efi  quia  non  ell  bonus  ad  nutrifdum,  netp. 
ad  bonum  languinem  generandum, (ed  efi  caula  generan* 
di  lapidem  in  renibus,  & vefica.  Cafeus  tamen  dulcis  di^ 
<fhis,&  modicum  falims  ad  caliditatcm  declinat,ec  ficcus 
muirum  ad  ficcitatem.De  ipfo  datus  pofl  cibti,  dif  in  rao* 
dica  quanrtate,  dicK  Rafis  fiomachum  corroborat, dl( 
ettat»  in  cafu  dan  poiliic. 

OcMefir.  Kitbriu,  xil. 

M E L a.Sc  fic.in  fecundo, crudum,  vemofitatem,  SC 
inflatione  gcnerat,ct  codh1  ab  his  remouetur  nocumemis» 
V alet  tn  paraly fi,ept1epfia,&  hmdi.&  in  cafii  coiu^mc, 
Df  f4p4.  Kubric4.  XIII. 

I A M confequemer  de  lapa.Vnde  utmim  codfum  ca» 
Si  fic.in  fecundo  durx  digefiionts,  ioflartuum,  mulco  mi» 
cric.&efl  renum  (Vveficx  medidna. verum  quia  tnfapo« 
ribus  & geladorcio  de  eo  modicum  ponitur,  in  cafu  eoo* 
cedi  potem  fi  inflatio  aue  aliquid  tale  nd  obfiabtc,  quia  i8 
mcl  ^Cipa  vsntfit  tn  vfum  faporu  infiiiui  defyiupt  quod 
fic  in  vfum  noflrum  venit  cum  eis  dicere. 

1^€  aromatibus,  Kuhrica  XI 111. 

SINAPIS  ca.iSC  fic.vfcgad  quartum,  exiccat  humi 
ditates  flomachi,&efi  fpienis  cxtenuatiuu.l^dtc  cerebri^ 
fed  admifito  amygdabrum  cum  eo  id  remouet,&  in  cafit 
dari  potem  fi  non  erit  obfifiens. 

A N I S V M ca.in  fecundo  fic.in  tertio, confirrt  oppi. 
lattonibushepatis,&  fplenis.carminat  veocoficates,  firdac 
dolores, prouocat  ci  mundificac  oppibtiones  tenum  ec  uc 
ficx, confortat  flomachum  fingidum  in  quo  multiplican' 
cur  veiuofiiaies.confert  in  cafii. 

Fceniculus  ca.dc  fic.in  femdo,  tardx  efl  digeftioms.^ 
efl  eius  nutrimentu  malum,aperit  oppibtiones  hepatis  et 
renu.Upidcm  flangic.danircD  alifs  in  pauca  quanmate,dC 
nfl  nocebit  mulcum.dcdari  potent.  Icf  dCaus  decotftio  fi 
infl3matio,aut  aliquod  tale  non  prohibuerit.confidera.  - 

Cinnamoma  calidum  dfficcum  ad  tertium  prxcpce* 
ris  flomachum  magis  confortat  Si  prpapue  frigidum.  Si 
ideo  aromati^ncur  ex  eo  cibaria  fi  n5  fuerit  caliditas  obfi 
flens,  aperte  oppibtiones,  expeliic  vemofiuces , Si  oiuUa 
alia  faat  iuuamenta.  Valet  in  cafu  noflro. 

De  pipere  cantum  dica  tur.<>  eat  efl  Sc  fic.in  tertio  tm  • 
densadquarnim.Auic.fldeipfovidefupra.  Album  plua 
epeerts  flomachum  confortat, & efl  digeilnum,dc  longfi 
bde  dbumbcile  defeendere.  Valec  in  cafu  fi  nd  obflabil 
mab  complexio  calida. 

Garyophyliicati.de  fic.ad  certiumiconfortancfloffia* 
chum  Si  hepar.  Si  dolori  fiomachi  valent  ex  veotoficatt» 
bus.  Vnde  de  eis  fupra  multa  pulchra  conuenium  .fi  noa 
obflabit  mab  calidtraa. 

Zinziber  cali.in  tento  fic.in  fccundo.rcfolutiuum , die 
jflomachi  confortaiiuum.non  inuenib  nocumencum.con» 
fert  nifi  obflet  caliditas  mab,auc  aliquod  cale,  Si  ideo  mo 
dera  de  cu  confidera. 

Crocus  ca.in  fealdo.fic.inprrmo.cofortat  fiomachi^ 
de  appnicum  deqcit,de  naufeam  focu.de  ideo  de  co  modi' 
ca  ponitur  quancitas.conferi  in  cafu,  nifi  fit  vt  fupr^vitk 
de  eo  fopra  mulca  Sc  luuamcna  Si  nocumenta , iSe  ni  ibi 
confidera.  Sequitur  de  modo  prn>4rationis  cibontaidle 
fimilicer  aflata  fuot  alqs  partbus  meliora.  , 

Dcpo/ii.  Kuhrica.  XV. 

SBQ^VITVR  deuino.vndedecodidumdlfiipc« 


I 1 


Cinra< 
momo 
cibara 
aromad ' 
randa»  i 


s-s  e « 


De  cibarionim  compoudone  in  omni  sgritudine.  4 1 


rtntf  <|utf  mam  Sc  fic.  videtur  cSpeterc  in  c&Tu,  fed  c5 

Cderaaubm  complexionem  &huiu&aodntS£  tu  vide  de 

co  fupra  SC  coniltdera. vtrum paucifieru  poceng  aut  medio « 
crecon^tincafii.  Oeaqua.  Dcaceto.  Dcaj^ieftovi^ 
de  de  dyrcrafia.calida  humida. 

De  dbis  (impUcibus  valencibut  mclSchoIids* 
cujutrubricxrunt.19.  Cap.  V. 

Icamuf  dcHrapItcibut  diftcmperacie  valen* 
tibuitn  dyrcraHa  Fhgida&ncca  merito  Tua* 
ruoi  qualttitum.&  U quando^  ex  aliqua  alb 
caub  nonconuemuiu  vttofradeeueo  ordi« 
ne  quo  de  prpcedcmtbut  diklum  cft*  Memo 

tare  altarum  quuKJ  rerum  naturaliu.vt  tn  prpcedenii  or- 
dine Icripium^ft* 

Pduiu  !• 

• panis  denou^cducmc.dequolupratadylcrafia. 
olida&  humida* 

Berc^  II* 

SEQVITVR  deherbitexquibutnuwfelatocia, 
Borago  cum  qua  c6mi fiwStur  laifhica  SC  alia  didla  de  dy 
fer^  frtgtda  SC  humida  dc  ^ibiu  Tupra. 

Def4rnitus,  Kubrit4.  III. 

CARNBS  iemperat«,&fdeei»iama<Sumeftd£c6 
oemunc  tn  ca(u  noftro. 

Gallina  Gallina  ca.eft  Sc  bu.d(  parum  Sc  maxime  luuemt,  t^ta 
fceoel-  decrepita  ad  fri.et  fle. videtur  dedmare.dtcit  Gal.nerp  cft 
^frata  conuertibtliein  choleram  ne<> in  phlegroa.bomim  effidt 
Cmgutnem,  SC  colorem»  propter  quod  mulieret  eam  dili- 
gunt,bcile  (attt  digeritur. 

Aries  ca  JIC  hu.complexionit  vt  exiRimo  in  primo  in- 
relligo  per  arietem  cafl^tum,  Sc  non  multonem  fle  dtdu 
'apud  DOS,  quoniam  illorum  caro  tam  tuurmim  q decrepi 
torum  mala  eft. Aries  tuuenis  mediocris  pinguedinit  opti 
'ima  cR  omni  xari » Sc  omni  complexioni. vnde  plures  eas 
fcmperacas  pofiieront.Et  quidam  vt  Aucr.parum  dtflarc 
^carnibus  hpdi  dixtt.conuenit  in  cafii. 

Porcus  ca.&  hu.complexibnis  in  primo  et  magis  hu.q 
o.mulcu  nutrit.  vt.r.therapeu.NutnbiIilTimfi  uero  olum 
quae  Douimus  cft  caro  porcina.cft  tft  viTcoCi.diflictlit  di- 
gcftionis,  dc  rylue(^,bcilioris.conuenit  (ortibus  ftoma 
chit,dC  pueris  qui  (brtts  hyfttmbrie.  Antiqua  veto  mala> 
“ & Jiumorum  oKlancholirarum  geoeratiua.nd  conuenit. 

Caro  agni  ladianc it  ca.in  pnmo.d^  hu.m  fircundo,mul 
ti phlegmatis  vifeofl  pneratiua»indigeftibilis,&cito  lua 
lubrictuteante  cius  digeftione^  ftomacho  dercendic,prp- 
cipue  in  habentibus  ftomachti  humidum.Caro  uero  agni 
nonhdSiif  minus  ca.5^  Auer.audoriuicRafls  ipbm  po 
,tiu  ia  boimace  apud  carnem  h;dorum.non  detur. 

Oro  otrisdecrepitxeft  mala  »mali  humoru  generata- 

ua,ca.&  hu.minus  agnellina,ita  ut  ad  ficcitatem  tendat. 
Bid^s  vero  caro  ab  Ilaac  laudatur,^  ita  tn  fiipcrflcte  t^ 
Aufc,iion  detur,&iuconfldcra* 

Caro  columiorum  ca.d^  hu.ad  fecundum, difteilis  di  - 
gcfiionis,boguinem  generat  aptum  (acilicer  tnflSmari,^}- 
pter  qiiod6ebrtcuanribut  non  conuenie,d^aflati  nocd  ce- 
td>royCt  ocult  essam. non  conuenit. 

Amtum  caro  calidior  eft  of  carneauitan  domefticafo. 
vnde  talis  in  Iccudo  maxime  nocet  lid>ridianttbus>Erauis 
cft  dtfcftionis  > generat  bftrdium  Sc  Hiperfluttaces  plurrsi 
plurii  tfi  dat  iiutrimhum  cum  bene  digericur»&  eft  io- 
cer  aucsbcuoales  humidior  omni  Hippoc.ndconuenic. 

Pauonaca.&  ha  difficilis  digeftiond,meUcholicifim- 
fusnis  geneiattui  1 6C  Etint  quietis  dC  ociefls  malus  nbus 
ruftscis  verodcbtt  qui  vcuntur  foni  caeremo  conuensens 
fiirts,&  prfcipue  iuucnis.non  conucnic. 

Caro  qualcarum  au9c  havlii  ad  fecundum  aMiliu  bu. 


tam  remperarisi}  iniemperaris  obus  etiam  eSuemens,  dtf 
Bolis  digefttoms»  dC  corpus  pr^ parat  ad  febr?»  auget  eas. 
oonconuemr. 

Caro  oculorum  de  alali  pingui  fri.di  hu.complexionts 
dCtx  fleco  fleut  grues  llint  ad  digerendu,  dC  vifeolum  dSc 
ottcrtmentum,&  ergo  non  conueniunr. 

Caro  caudx  cali.eft  compUxioms,  dC  latis  conuenien- 
tit  nutrimenti  propter  motum  (uum  continuu, ftomacho 
nocet,,  dc  faftidium  facit  G de  ea  multoties  comedatur  t$C  f 

choleram  generat  rubeam>non  coiuienii  mfl  moderate,dlf 
tuconfldera. 

Heptr  ca.et  hu.complexionts  ad  fecundum,dtfficilis  di 
gefttoms,gronum  dansCinguinem,ct  fl  dt^ritur  bene  lau 
dabilem  fanguinembcit,nonconucnit  mu  gratia  procu- 
randi appciiium  dC  in  pauca  quantitate. 

Tcfticulorum  caroca.&hu.&quxcftcx  ammalibus 
magnis  difficilis  eft  dtgeftionis,  fed  galloru  nondu  coeun 
Itum  bona,&  bonum  dat  nutrimrnium.conucnit. 

Pro  prpdKfti^notandus  cft  ifte  cano. nara  licet  didtu  fle  Canon. 
n6  conuemre  &c.modera  tn  tui&  tn  Angulis confldera. 

Ruhtu,  j 1 1 1. 

SEQVITVR  de  pilcibus  de  quibus  di^um  eft  in 
dyferafla  ftigida  & humida. 

V e oleribu  s profare  n Ii  f.B  or4ga.  Rubria,  V. 

BORAGO  ca.&  hu.copicxionis  in  prima  mSflone 
pnmi.lalic  quo  ad  caliditatem  cft  magis  hu.q.ca.bomiai 
generat  langumcm.valct  m xgrttudmibus  fiKlicholios» 
confert  cardtacu>ryocopi,d^  valet  ad  Armandum  memo- 
riam vfus  eiut,d;:  tu  confldera.com  emt. 

Rapa  ca.&bu.in  primo  multum  nutritiua.Vndellaac 
plus  cpcerislierbis  nutrii.difticiliseftdfgeftioms,5^  maxi 
me  radix, folqs  fliiscoitumcxcttai,  Sc  fperma  auget, infta- 
tioocm  dc  ventofltaicm,  generat,  & eorum  nocumemorti 
remotio  cpjpratur  (Upra  fecundo  ira<fta(u.conuenii,&  qup 
dKftafumindyrcnma  filgtdaj&humida  modcrandoca 
iuo  propoflto. 

Tri.  Rubria.  VI. 

TRl  ca.&hu.fupBux  iardxdigeftifiis,&derc^onis 
K ftomacho  maxime  apmum,  fermctaium  melius  prp- 
paratum,vt  de  eo  in  ptpccdcmi  tracflauj,cdfert  pulmoni, 
pecori,  dc  cufti,  dC  conflimptis,  dC  maxime  cum  zucharo 
aut  cum  penidns  fumptum  A ventrem  Icmt.conuentt. 

Dt  frdtiis prafienulisJxfeciL  Rubric4.  VII. 

SEQVITVR  de  granis  dlf  primo  dcfiifeolis.  Vn« 
de  (afeoli  calidi  dC  humidi in  primo , tnflir  dC  ftomacho 
noccnt,&  masis  qui  flint  ex  eisalbi  humorum  groflbrum 
generaciui  phtcgmaricorum, inducunt  fcotomtam,et  Ibm 
nia  mala  (aciunr,  A deterioret  flmt  recentes,conferunc  pc- 
dlort  dc  pulmoni,^  prouocant  vrini  dC menftrua,  dc  ma 
sime  rubei,  &prpcipce eorum  decodtto  cum  oleodcne- 
rid^,&  artemiua.non  conueniunt. 

R4^in4<h4,  Rubric4.  VIII. 

PASTINACHA  ca.rn fecundo hu.in prime, dif* 
ficitis  eft  digeftionit , duri&  grofli  nutrimemi . tnflatiua. 
corrupti  dc  mali  fengumis  prouocaiiua, coitu  esdtst,mc- 
ftrua  prouocac  dC  vnnam,  dC  nuxime  femen  etuscft  forte 
remedium  in  p3ruulis»noiicomtcnir. 

Dr  VnSuofis.De  otto  Um  diSm  ifi  iu  dc  tcrnpem  , 

r4tiu  Rubria,  IX. 

DE  ADIPE  & pinguedine  ftquiiUT.  Vndemart 
adeps  & pinguedo  cafi.&humi.complexionis  laxant  fto- 
machum  dC  naufeS  inducunf,^  pinguedo  bciliter  in  cho« 

Ieram  c6ucm'nir,&  comeftx  Iblx  phlegma, opptbtio- 
nera  bcium , dC  corrumpunt  ctbu  betentes  ipflnii  leu^- 
re, non  conueniunt. 


Pratftica.S« 


TraAatus  III. 

Butyrum  eali.in  primo  htimt.tn  eodcm.co^f  tnitnr» 
8C  impinguat»  c5fert  lunTcmtbiu  ex  caula  (rigida  et  ficca» 
& proprie  cum  amygdalta » 8c  zucharo  > fcreamm  reddic 
admiftum  ^ itiftati'uum.uillo«  (lomachi  motlf ' 
ficat,&  rrUxat.dl^nonan^eiis  naufeam  ^cit,vt  carcera  vn 
dluoia.natat  fuper  cibum  in  ftomacho,  Eacu  cibum  di(fi<* 
ctime  digert.iubncar  cum  de  ftomacho  ance^  co^5u  rC' 
pletum  temput(ic.nonconuemc  fuHinailii^&cuaiO' 
deramine.  conii  dcra. 


Cap.  VI. 

^tUStttU^ii€in^$.h4e,  Ra^r^.  Xlir« 

LAC  humanum ca<&ho.complexionepropinquiim 
naturae  humanx.lcnibus,  conrumpcis,phthii!cia  non  mul 
tum  febrienrtbua  maxime  conuemenc,  colorem  efihcit  bo 
n0)micric>5£  imptnguac.confeit  tuiTiennbua  tufli  iicca»A 
mag»  iuuac  fl5m»  & de  ipfo  magu  Iba  I dc  cib» 

6i.ethu.danpotertt.et  det^  Tupraldyloaila  ca.dlfHc^ 

Cafirua  dulcit  parum  (alicua  poft  cibucn>U(  iupni  <k  dy 
fcrafia  bigida  dC  humida. 


Ra^rictf. 

OVA  competunt  de  cti  fupra  6i  de  tempeatia» 
Kiifiu,  XI* 

AGR  VMINA  non  comienium» 

licfru&ihutjicus,  Kubrkd,  XII. 

S B Q.V  I T V R de  fniiflibua.  Vnde  ficui  hu.5:  cali* 
jnpriroo  nocet  ftomachod^  maxime  cum  corttcibuico' 
mcRa  eii  infiatiua,df  dolorem  ventrii  inducem, oppilati* 
cta,b<fliua  fiuxut  venirii,&  cR  conbrcm  renibus>d£  vefi' 
cae,non  conuenic. 

luiubp  ca.&  hu.tn  pnmo.durx  digeilionii , dC  ideo  Ro 
macho  nocem.gcneranc  phlegma  dC  Rnguinem  phlegma* 
cicum.fum  inflatiup.&  Auic.audorttacc  Gale.non 
ri  futubas  tn  conternanda  (anttace»<S^  rem  ou  en  da  argrinidi 
oe  aliquid  operantes , (cd  rcpenri  ear  dilficilis  digcRionis 
dic  pauci  nutri mert.Er  decolo  matura rfi  arperitatf  peiRo 
rtt  lemt,  6C  pulmone.  Sunt  9m  quofdS  vnme  Sc  m^ruo* 
ntm  prouocaciuae.non  conueniunt  tn  calli  noRro. 

Pomu  dulce  ca.&  hu.in  pnmo  et  rpecialiter  maturum, 
tmacurum  vero  ad  6i.&  hu.declinac»&  eR  maiora  humo 
rum  generaciuum,1aale  putrcfabile»  &fortalk  hoc  blaC* 
phemam  medici.  Maturum  verocoiRum  abieifns  cortici 
put  pauco  zuchari  rotconforrar  Romachum, debilitatum 
appetitum  prouocat»&  confortat  cor»&  digeRioncm.de* 
In  ryncopim,ii5  fit  difitcilis  digcRionis.  S'ed  nota  qubd 
vliiB  vernalium  induat  neruorum  dotorem»&  matam  di 
l^fieionem  .poteR  dari  de  eo  aliquid  aliquando. 

Morum  dulce  ca.&  hu.in  primo.  ER  malum  Roma* 
cho  d^bcile  in  eo  corrumpitur  3C  eius  corruptio  mala  cR 
& multum  nociua,non  conuenit. 

Amygdabe  dulces  maturx  ca.lunc&hu.tn  primo.  Et 
atmocis  coniabus  minus  di6Ficil<s  fiunt  digeRioni>bonG 
prfbent  nutrimentum  licet  paruu,A;  augmemant  fperma, 
dCfubRantiS  cerebri.  Faciunt  fuauner  dormire.fumemm 
cuaporattux*&  mundifieSt  vias  vrin«,&e«usacut(atcm 
& ardorem  remittum.corpus  impinguant, conferunt  tufli 
aruiqux.aRhmaci,  pleurefi,&  fputo  fanguinis,  led  ex  qui* 
bus  caufii  confidera.Bc  in  cholmm  cito  conucrcumur. 

Aticllana  ca.5f  hu.in  primo.d^  maxime  recens^genefa* 
ttua  cR  cboierx,infiationum,vcntoficatum  ^ maxime  io 
ventre  infcriori.Cadirodamlicetincercbro  augmentum 
l>rpRet«  cardx  cR  digeRionis  maxime  fic.<&  vomitum 
excitat, non  conuenit. 

Vua  matura  ca.tn  primo  hu.in  lecundo*  Mclforatba 
fiibcitium  corticum»  vc  de  ea  in  p^cedenri  tractu,  ^ni 
cR  nummenti,  corpus  impinguat  & ipfum  confortat.  In 
ftomacho  vacuo  3c  forti  Ixnc  digemur,d(  langutoem  lau 
dabilcm  bcii, pecori,  d£  pulmoni  confdc.&  qux  cR  ii  yi 
le  imed/ate  colici  idlac  corpus,  ventrem  Iaitat.rugtcum 
lactt  S£  fomii  noctuD  plurimfi  creat  fi  Romachu  inuc* 
nit  repletum  conuertitur  in  malos  humores . Bi  vua  dul* 
ets  nocet  hepati,«&  rpletii  opptUdoAqux  eR  durorfi  cor 
cku  difhcilius  digentur.pdc  de  prima  dari.iu  confidera* 

DaiRyli  dulces  cali.lunt  6C  hu.ad  lecundu.  Difficilit 
fom  digellionit,languims  groRj  gencraciuinocent  gingi  * 
|jis,denttbus,gucturi4^  voci.Iuuam  in  remouendo  oppt* 
bcionem  pulmonis,<%  cius  noaimentum»  A n>a«mg  pet 
quartam  vircutem.non  conueniunt. 


Mei  KitbricM.  XI III* 

DBMBLLE  & Tapa  in  via  &ports,cc  modica  quS* 
litate  nifi  obRat  tnfiatio  concedi  potent  maxime  fi  fia 
na  operantia  aliqualis,vc  infra  de  compoficis. 

Zufhgrm.  Knbrie4,  XV.  t 

ZVCHARVM  duarum codhbnum ca.dC i n pri* 
mo&  hu.in  eodem.  ConfenRomachoinquonongcne* 
catur  cholera  propter  facfliiatcm  eduerfionts  eius  in  eam* 
A Romachum  mundi  ficat,&  abRergu  i phlegmate  et 
prif  antiquum.  Lenit  venerem  dC  pcSortsarpcricatcm  re« 
mouet.Confort  doloribus  renum  et  vefice  JVbRergic  ob* 
Ruriutem  vilut.apcru  oppilationes.  Sicioicau(kt»&i9 
choleram  cito  conuertuur.et  conuenit»  j 

Kuhricd.  XVI, 

S H Q,  V 1 T V R de  aromatibus  de  quibus  adhrai  eft 
in  ^fcrafia  6igi.&  humi,  vadentur  etiam  in  condimenefo 
polle  dari  fi  non  obRabit  inflSmatioXCinnamomu^a* 
ziber,piper,garyophyIli* 

Rubric4,  XVII. 

SEQ_VITVR  de prpparacfone ciborum.  Dicatu^ 
elixa  funt  afos  paribus  meliora. 

Kubric4.  XVIII. 

D B V I N O confert  aurefiutn  * vel  ciirtnum  pauctfo* 
rum.&  confidera. 

Aqua  zucharata,  aut  cu  dadlylis  co<Ra  cofint  cofidera* 
Acetum  non  videtur  coiiferre  in  via  cibi,(ed  vt  inafi* 
uum,  rubtiJtatiuum , apemiuum,  fic  vt  tnba  dc  fyru*acc* 
tofofimplici. 

AgreRe  dc  quo  (upra  tn  dy  fcrafia  ca.ct  hu.non  videtur 
diredte  confier  re,  fed  gratia  excitandi  appetitum  tn  noda* 
ca  quantitate  concedi  potetii  A moderate* 

Cdnonnouudus.  Rubrica,  XIX* 


7 M 
^ a 


• « 
t; 


ETPROHI8  nota  canonem  generalem:  quia  beet 


Caaoft 


dtdhim  fit  non  confert, non  conuenit, tamen  aliquando  de 
caliredanpoicrit  ratione adlus fui  optimief^us*  Vt 
quia  dato  mulca  inducai  aeddentn  mala , tamen  illud 
quod  quf  ricur  fiiperabitex  parte  fui  iuuam^ti  omnia  illa» 
vt  verbi grarta.cicer  mala  plurima  inducit  vt  infiaefon?» 
& huiufinodi.vt  patet  de  eo,camen  quia  per  ipfum  quxro 
bangere  lapidem  dfc.hioc(bl>o  confidetansperhocfolS 
tuuamema  lupcrare  ommaslia  nocumenta, dd  ideo  in  oiq 
mbus  talibus  It  modera.  Prpterra.aliquando  ex  magno 
appetitu  infirmicorrigirur  maliiia.iuxtainud  Senisno* 
ftriaphorif.xxxviij.lc(R.fi.Parum  deterior  potus  aut 
busd^Io  omnibus  ergo  bis  prudema  tua  viere* 


De  cibis  comj)oOt<s  fn  aegritudine  iim* 
guinea  valetibus.Et  de  potu  cuius 
tubric£runt.z6.  Cap.  VI. 

Intentio  cfiduSorii.  KnMee,  L 

DI  Aunu  de  cilii,  ipii.  compofici,  in  pgritudinibi» 
valeniibui^  m5  fuo  initd}  (adam  i dbta  iangui. 
neiuvt  infra  addedo  eiiS  et  porn  in  hac  («inidint 
conuenKnic . Podia  ergo  gtaduacibne  ciboefi  umpliciS 
quo  ad«*td  dmplice,  & compoiita.  qualiotea,  qua  hei~ 

nit  tt ttJuiSftH  mf;  0^t1vu»t»e- 
/•Mptatof,  uUiit*},' fiKUfrtV  </*  .~<Zi'r./5 
••«ai*;  Alin/  mhUiff  ,.vijt(yei,  Uut  Uter  Uit 

fr/  fetf>^  nx  tftUne*.  iV/‘ 


Decibano  rum  compofitione  in  omni  argritudinc. 


li  cognofatur  qutbui  conuenunc,  & diiconuentam  xgri  ^ 

^ tudtmbus.  Coraponcorum  du»  gradus  iurnire,  ac  cnam 

dc  nouo  nouok  componere  per  quos  argris  Tuccurrere  va ' 
Icamus  cum  ab  appetitu  eorum  ceci dcrinc.  Intendens  vl ' 
tra  vluales  tam  omnibus  xgrts  ex  Tolo  nomirx  abommo 
ib  deledabites  valde,  zgnTque  vttilimos  defcribere.  Et 
ilcut  quatuor  fum  humores  ex  qutbus  omnia  ^suenicfgrt  ' 
nido  dmgutnea,cholerica,phlegtnatica,meUiicholtca,auc 
cx  hts  quomodolibcc  compoma.fic  ponentur  fecundikm 
ordinem*  Primo.cibi  compontiianguinei.  Secundo» 
cibicomponcrcholericf.  Tertio»  phlegmatici.  Q^r- 
co  melancholici. Intelligendo  frmper  languineos>quia  va 
lentes  tn  fgrttudine  languinea.cholerico$»quta  in  choleri « 
ca.&  Hc  dealijs.  Et  quoniam  zgritudo  compolita  com « 
poHtos  cibos  requirit  5fc.&  de  etieitri  nimis  prolixum» 
IKC  etiam  commode » & bene  fieri pofTet » quia  fecundhm 
maiorem  aut  minorem  milhonem  humorum  aditiicem» 
ct  diftamiam  maiorem,&  minorem  vniut  ab  altero, opor 
ttc  variam  SC  variam  compofitionem  &cere.HifK  de  c5^ 
pofitis  fohtm  humonbus  quatuor  proporrtonaris  fiet  firr^ 
mo  nofter.  Nam  habita  notitia  iflorum  cum  eo  quod  di* 
tfhim  eft  dc  flmplicibusbci  le  pofQc  vnurquil^  in  nouam 
& necedartam  compofitionem  procompontaxgrinidi.' 
ne  peruentre . Eli  itaque  primo  de  cibis  compofitis  va  ^ 
lemibus  tn  aegritudinibus  languineis  dicendum  qubd  (an 
guinet  dicuntur,  quia  in  xgritudine  (anguinea  funt  valen* 
tcs  dato, qubd  ex  fe  (int  phlegmatid,aut  melancholici auc 
htsproportionaci,mod  dc  omnibus aliiscft  confimiltcer 
smelligendura.PoKrcmo  tamen  fcicndum  qubd  licet  de 
compofitis  fit  fermo  prtncipalis,tamc  ad  llroplicia  ettam 
coodefcendam,  Vt  bcilius  qitod  quzri lur  tnuentatur . 
Item  memorare  eius  quod  fcriptu  cft  dipra.in  pnmo  tra' 
dhcudrca  finem tertq  capituli. vbi habetur  modutgra« 
duandi  medicinas  compoGcas » quod  de  cibis  corapolicis 
Pinis  c uio  adapta  propofito.  Et  antequ^mdefccndam  ad  dicen 
tiairi  fu  dum  de ipfis  videtur  congruum  atguenuto«abile,vc  de 
|>ieaa»  pane  ipfo  aliquid  dicatur  cum  ipfe  (it  ficut  rubie<5him » Si 
ct  matC'  maceria  prima  aliorum  cdiorum.Non  cmm  videtur  vul« 
rta  prt.'  go<^  fine  pane  quis  debite  nutriri  poflic  tata  ei  dcletTcacio 
sna  alio  panit.vndcBaldach.Nofter  panis  eflcemperarxcalidiia/ 
nim  ct'  tts,  cuius eftdenderium  recipere  omna&poresconuenic 
bonim*  to  cuilibet  complexioni. 

Dcpcflc*  Kuhric4»  II. 

PANIS  nan($  cft  cibus  compoficus  ex  £arina , aqua» 
&le»d£(ermito,qui  multiplicem  recipit  varietatem.  Prt' 
sno  naiKp  ex  diuerficate  graiu»  quoniam  quidam  eftexfru 
tncnco.quidam  ex  hordco.quidam  ex  ^Ita,  quidiex  mt^ 
tio.quidm  ex  panico.quichim  ex  melica.quidam  ex  filtgi 
' ne.  Irem  ex  parte  componii6is.nam  quidam  bdiusefl  ex 

. florefiinnxColum  loquendo rpectaliter de fisifto ex  hrina 
frumentt  Iblumquiflosdicitur  Gmila.quidam  exfiirftirc 
felum,qui  dienur  furfuraceut.quidam  ex  (arina  3c  fiirfure 
plurimo»&  dicitur  opirus  (ecundhm  Auicen-lccundo  ca> 
noA.Ucct  Gal.ad  Glauconero.caphulo  de  apoftemattbus 
dicac.q»  opirus  eft  panis,  qtu  non  eft  muliS  candidus  necp 
cnuhum mrfuris habens. Coitielius vero  cctrus.pamsin" 
qutt&rinz  de  qua  nil  depidhim  cft  quem  gr^ci  hycopirb 
vocant  fecundhm  ptonmil  videtur  opirus,  qui  fit  ex  pau*'^ 
CofiiT^re,d^  mulca  fariru,  6c  efl  penis  quo  C hnftnm  c5  - 
murucer  vtuntur  & prf  cipue  Icalici.Bt  ica  conQmtlker  di 
ftinguipoceft  de&dcoex  alps  granis  de  quibus  adlu  eft. 
Ex  parcecodibfs  ettam  rectptt  diuerncarem.vt  quia  qui.' 
dam  btfcoAitt.quidam  limpfictcer  codlus  dicttur.quida 
apmus,quidstn  codlus  tnfirnio  dd  dideur  panis  codeus  in 
fbmo  ab  aiidioribus.qutdam  codhisin  ceftiset  dicitur  pa 
rtis  de  gnaileUts  SC  cft  panis  £adhis  ex  brina , (urhtre  pluri . 
mo  Hmul » Sc  ell  panis  quem  ruflici  (uisdant  canibus , Si 
phiribus  alijt,  Si  varqs denominationibus  diatur . quas 


4S 

tanqultm  non  multum  frudiuofasnonexequor.  Exparta 
cemporis.vc  quidam  eft  recens  Si  calidus  adu.qutdam  re 
censadhj  fTfgidus,&  dicitur  recens,qura  eft  vmus  diei,dd 
vfque  ad  duos. quidam  non  recens  Ard  durus,anttquus.Ex 
pane  quantiiatis,  quia  quidam  magnus » quidam  paruus» 
quidam  mediocris»  Si  horum  omnium  quidam  efl  multu 
fermemauM»  quidam  non  multum  fed  mediocriter . Et 
profrqiKndo  de  pane  frumenti  rpecialiierquinquc  habeo 
expedire,  primum  efleius  elediio.recundum  eius  comple^ 
xio.iertium  luuamema,  quartum  nocumenta. Ouincum  re 
mouemta  nocumentum.  Eligatiirpamslemcf codlusex 
frumento  eledio.vi  fiipra  capitulo  defrumemo.quiitcde 
fimila»nue  de  flore  hirinx  mediocriter  fermentatus  et  non 
multum  (alitus,  moderate  codtus  in  furno  ccmmenrurate 
vnius  dieitvfque  ad  duos. mediocris  quantitatis  non  atflu 
calidus.red  Frigidus.Ec  dicitur  femel  co<Tcus.quia  fibtfco^ 
iftus  durior  dfgeftioni,  Si  venirem  maxime  firingit  pro* 
pter  quod  in  dyfemerifs, defluxibus  fit  exeo  pariata  et  vo* 
catur  tortelle  dc  rceni.Dicitur  de  fimila  quia  exteris  nurri 
bilior  Si digeflioni  fatis  obedies.  Auerrois  autem  quinto 
cor.de  ctbis  Si  medicinis  f parcicuiari  dixii  cp  panis  i quo 
non  multum  furfuris  eft  remotil  quem  btini  groilum  vo 
cant»efl  exteris  melior»  Si  velocius  digeniur  quam  adar^ 
maca  »&adarmaca  (equitur  illum  de  ilmilatn  omnibus 
futs  diTpofirionibus.  Auicen.fecundo  canone.capitulo  de 
pane  in  quo  Auicen.fuper  exteros  eligit  illum  de  fimila. 

Experi^ia  enim  videtur  efife  pro  Auicetupanis  tamen  cfl  ' ' 
beneabfler(luu8,demundificatiuus  flomachiab  humidi*' 
utibusphlegmattcis  propter  furfur.&  ventris  fubdudli* 
uus»de  ideo  aliqui  eo  vtuntur  ance  menlam  comedf  do  de 
eo  duos  vel  tres  bolor.uei  fic.Dicitur  mediocnier  (erme^ 
tatf.nam  habensparumfrrmenii  efl  nutribilior.  Auicen/ 

Si  Auer.qumco  cor.allegato  loco»&  fit  fermentatus  com« 
petenter.pr^terea  habens  multum  fermenti malum  habet 
(aporem,&b(lidiorum,vt  notat  experientia»  quare  infir^ 
mis  prpeipue  non  cfl  talis  concedendiis.Bc  fl  cotra  hos  vt 
ros  dicat  Rafis.tercio  Almanlbris  capitulo  de  his  qug  fiuc 
ex  trtctco,& hordeo, gi  melior  eft  qui  eft  cx  mulco  fi^me^ 
to,Si  Gale.idem  de  anmemis.  Dichur  (alitus  »nam  ex  £ilr 
duo  recipit  lutamenta  • Primum  eft  q>  eft  letiior,  Secuir 
dum  qubd  li  flomacho  gratiusreciptturpropcer  quod& 
faciliusdigericur.  Sed  dicernaliqsratiorabiliter.ialid' 
ditus  pani  videtur  tprum  grauifacere  cum  fit  quid  graue» 

&ip(b  pane  grauius»  Si  cft  problema  Arifl. fecundo  pro.' 
blemacum.  Pro  tflo  dicendum  cp  fua  caliditare»  Si  ucci* 
tste  confumic , Si  refolutt  multu  ^ partibus  aquets  ipfiut 
panis,  quxipfumgrauefaciebam.fi^ideo  venderxes  pane 
ad  pondus  non  in  eo  ponunt  (al?.  Dicitur  co^us  in  furno. 

Sja  melius  fic  decoquitur  ^slio  m5.  Et  dicitur  vnius  diet« 
quia  durus  Si  ficcusamific  humiditate.  Vnde  humidtiatf 
(tomachi  deficcat»  Si  ventrem  confltpat.Diciiur  medio." 
eris  quantitatis » quia  magnus  non  bene  coquitur»  Si  par^ 
mi^  nimium  aflatur  flue  deficcatur.Dtcitur  nonano  cali^ 
dut,quia  calor  igneus  infiindicur  flomacho»et  ipfum  cor.' 
rumpit»  & redditur  difhctliorad  digerendum, & ita  dixit 
Auencoar.  Et  fubdit  qubd  multi errant  credentes  ^om.'  Conco* 
rtiscalidiias  iuuecad  digerendum,  cibusenim  digeritur^  x 
calidtiace  membrorum  naturali,  vnde  prohibet  comede^  calidita 
re  panem , qui  non  penranfluic  diem,  dicit  qubd  corrum  ^ uiti^. 
pitur ergo  panis inquantum panis.  Rafis  verocxtcri ad« 
dunr  vfquead  duos.Atticenna  vero  inqutr.  Panis  calidus 
non  comedatur » quia  non  eft  apud  naturam  bene  receptio 
biltsUitim  facit  in  fia  caiidrcate»&  natae  propter  fui  liumi 
dicacem  vaporofkm  »&  (attac  velociter  propter  illud , Si 
c(k  velocis  dige(Itonts,&  tardx  defcenfionis.  Cbplexio' 
panltab  Aui.nS  pom'iur»dlf  vfqr  nunc  nb  legi  ab  au^ore 
aliquo, nifi  i Baldach»vt  fupra,quieum  ponit  lepitecalf.. 
ditaifs»cuiego  alTemio,cfi  fit  auctor  auctecicus»  qui  de  his 
curamhabuic*  Beideexprefle  videtur  dicere  Auer.r.cor. 

Pracnca.S.  F 


I 


Tracflatus  III. 

cfido  capmilo.  Prperea.rgo  vtdeo  ex  comeflione  panit 
&tis  notabilt  homtnrf  non  calefieri  notabiliter. 
Item  propcer  mordicationem  credo  q»frigidirasaqupc^ 
nmdicer  contra  operatur  caliditati  ^nnx.falis.ct  termen» 
ci.cll  itaque  lemperatxcaliditaiit  pronuntiandus.  luua» 
cnenu  eius.nam  eft  miteria  af  iorum  ciborum»vc  rupra,et 
hominibus  multum  proportionatus&oprimus.  Vnde 
Auerrois.f.cof.allegatoloco.Concordati  funt  medici  rp 
melior  ex  cibis  terrx.narccmibut  naturalibus  hominibus 
quidam  in  quinto  climate  aut  quartoed  triricumaniA  » 
caliter  prfparatum.Bt  parum  infra. Et  pod  bonitatem  ci 
bi  excepto  pane  eft  panata.<S^  ed  multum  nuiritiuus,cr 
cialiter  de  umila  faidus,  3c  cd  bonx  dtgedionis,&hciIia 
defcenlionislecud&m  Hippocraiem.auidoritate  lQuc.6C 
Auicenna , quied  exdumnito  nouo  velociter  impinguat 
corpus  humanum.  Nocumenta»  inuenio  tot  nocumenta 
eiaicripca,ied  inter  carcera  ed  oppila  tiuus,vencorus»iardx 
digedionis»  &£a^utis  lapidum,  Sc  dolorisarnculorum» 
SC  prfcipue  a(tmus,  8i  non  bene  co^usRa^.fed  bene  co » 
Aus.dCdrmencacuthxc  nocumenta  ^ctlia  habet.  Remo 
ueiur  primum  ex  fermento  &(a!e . Secundum  d cum  eo 
ponitur  fccnicufus,auc  anifum.  T ertium.d  dat  ex  dmila* 
Q^rcum.n  comedatur  vtbudat  Aucrrois.deipfo  vero 
Vulga»  cdmuniter  dicitur.Omnis  repletio  mala,panis  vero  pcAii» 
td  de  pa  ma.hanc  dc  fbrmaiaauidonraccm  nullibi  inueni,  & mul» 
nts  reple  los  dolores  petij  qui  etiam  fe  non  vidide  dixerunt.  Verti 
ttooe*  Auiecn.cenia  primi.cap.de  regimine  comedionts  inquit. 
Scire  debes,  <p  panti  nocumentum  cum  non  digeritur  ed 
multum.  Carnia  vero  impedimentum,  cum  n5  digeritur 
cd  mtnus  hoc.lt  qua  auAoniate  forte  traxerunt  iam  diiftS 
auifloricatem.  Dcpaneautemhordei&dmiliter  derpel 
ea  dtcinir,qu6d  ipfe  (equitur  naturam  Tuorum  granorum, 
cxquibuscondcitur.panis  tamen  de  hordeo,  & de  Tpclca 
cd  magis  in  vdi  cpterts, excepto  de  frum^o,et  pr^ctptic  in 
phthidta  pa/Ti5e,ut  fiio  dicetur  manifede  lMO,ut  patebit. 

DepcfM//.  Kuhried.  111. 

P A N A T A ed  cibus  compodeus  ex  aqua  dmplici, 
&panefe^os  per  decoidioncmvnius  cum  alio.  Q^ix  in 
complexioiK,ttd  i quibufdl  ponitur  cemperata,in  ponen 
da  ed  feigidf  et  hiunid;  cdplexibnis  in  primo.ita  uiTus  cd 
veUe  Auer.quinto  cof.de  cibisct  medicinis  in  particula» 
rt  nS  d condmiliter  frigiditas  at),dif  caliditas  panis,&  cali 
ditas  quam  acquirit  quis  ex  dccoJbone  vuiuft)  veridms 
le  hab^itur  di^m  Auer.  Ex  infertur  pruno  pa 
nata  cx  brodio  pulli,auc  pullf  c6fe^a  ed  in  Otnguinea  egrt 
nidinc  conueniens.patctutam  aqua  ex  carne  puUi  nullam 
recipit  caliditacem,aut  d aliquam  paucam. nec  ipdim  nid 
ad  temperamentu  trahet. fed  temperau  etiam  io  ip(a  (gri > 
cudine  (anguinea  conuenit.  Infi^tur  lecudo  qu6d  d cum 
panata  exaqua  droplici Sc  pane  comiTcebicur  ouum  cum 
cius  albumine, Ita  vt  ex  forti  agitatione  earum  adinuicem 
fiat  fortis  comidio  qubd  erit  cibus  etiam  in  ipla  aegriiudi 
acconuemens.patct.nam  ouum  dc agitatum &c.tempe» 
raex  cxidii  complextonit,  6C  feigidttasaqux  comra  ope  • 
rabitur ciusacctdcncaliinAammationi.iguur&c*  Infer» 
cur  tertio , panata  ex  brodio  pulli,  3C  ex  ouo  dc  agitata 
confer  poced  etiam  in  ip(a  xgruudine  conuenirc.patet 
correlarium  imcUi^ti.  Ida  umen  moderanda  (iim  (ecQ 
d^  tenorem  virturis.nam  ubi  virtus  declinat  debet  ouu 
fecuriter  adminidrah. vbi  vero  non  fupaddendum  ed. 
Conciliator  di6feremta.cUxd.dl^  dc  fequentia  moderftur. 
Item  d ouum  in  aqua  fetgida  teneatur  infuTum  per  fpatm 
crtum  horarum,  deinde  cum  aqua  eadem  fiat  agitatio  for 
cis , & in  vUimo  dccodbonis  panaix  commifceaiur  cum 
ca en'c  coraieniens.  AliquSdo  conliietum  ed  calem  oui in» 
fudonem  fiert  cum  aqua  endiuix,  aut  rofaix  fm  aliam, dC 
..  ..  . altam  medici  incentionem  et  curiodtatem.mulca  quidem 
ad  rtfe  ^ nKdicic  fiunt  ad  artticuiriodatem.  Infertur  quarto  q> 


Cap.  vr. 

panata  cum  brodio  ealtinx,auc  caponis  confedta  non  curtoff.  ! 
miae fgmudine multum conucniens.paret.quoniam h^c  tateinu] 
re(pc<du  diidarum  cali.exidit  complexionis  vt  pacet,  cabesr 
Infertur  quinto  quod  panata  confetda  ex  laifte  amygdala»  ' 

rum  noned  etiam  muicum  inhac  xgritudine  coinienieti^  i 
licet  aliqui  ca  vtanrur.namvc  patet  ad  calidicatem  vide» 
iurdcclinare>& additum  cd  licet  multum  invtro^cor» 
relario, quoniam  videtur  etiam  ip(am  conuenienter  poffii 
exhiberi  & maxime  addito  vmo  granatorum , vel  aliquo 
acctofo.quod  intcUigas  etiam  de  panata  cx  feminibus  c6* 
munibus  confedbconddera.  Infertur  fexroqubdpana»  * 

ta  ex  la^te  feminum  maiorum  frigidorum  confedajd:  cu 
aqua  dmpli'cf,auc  cum  brodio  pullt,vel  pullx  hac  tn  ^rl 
cudiiie  ed  conueniens  valde.corrclarium  patet  ex  ditd^.  | 

Infertur  fepciroo.qubd  paiata  in  laifcc  acetofo  ed  conuc»  { 

niens. patet  correlarium  condderami  qux  diifta  fune  dc  la 
<fte  aceto(b.Aduertendum  viciroo  qubd  quidam  idem  re** 
putSc  panatam  per  decoidionem  faida  vt  fupra,>&  panena 
infuilim  in  brodio  tantum.  Credo  etenim  panatSc^idiot 
rem. nam  perdeco^ionem  acquirit  calidicatem  • verum» 
tamen  non  magna  ed  inter  ea  dtdantia  gradualtt , quara 
medicus  ex  (m(U  po(tu  faciliter  comprphfderc.lcd  ex  par  « 
le  (acilis , aut  facilioris di^dionis  apparens  cd  didantia. 
nam  panaca  faciliordigedionimulcum.  Pamsnam^mi# 
nor  quantitas  ingreditur  panacam  fecundo.&iprecx  deco 
cftiotK  d^.Et  h(c  de  panata  in  generali  Sc  tn  fpccali.Nan 
cx  his  patet  quid  dicendum  de  vnaquaq^  alta . Et  pro  his 
omnibus  audi  Aucrroem  quuo  coHallegato  captiulo.da 
dixit.  Et  pod  bonitatem  cibi excepto  paneed  panata.  Hc  , 

parum  if^.  Maxime  conuenit  xgnscx  xgruudine  caiiV  „ . 

da.  Et  propter  emulosluinccanonem  appono  qubd  (em 
per  in  ditda  panata  debet  ede  aduertemu  qubd  (emper  dc  ' jg. 

clinetad  frigusquanco  pluspotedaddcndo,autfuccum 
gnnaiorum,  aut  aranciorum,aut  agredam , aut  faaendo  ' ^ 

bulUre  cum  eo  olera  feigida  de  quibus  infra . Item  inci » ' ^ 

datur  caro  pulli, vel  alia  minuiim  valde,deinde  pofira  bu  ' ^ 

cella  panis  in  parapfide  fuperpoiuiur  caro  fic  minuta , ac 
n (uperponeremrca(«isgraiuJlatut.dnnde  ponatur  fecun» 
da  lKJceila,&  iterum  fuperponacur  caro  ,<&  fic  fiat  vfque 
ad  pantpfidtsreploioncm.Volium.Vhimobrodium  fu 
perdudum  panem df carnem fundanir.deindc  coopefiae 
tur  parapfidfs.ed  enim  minus  fadidio(us.fiani  carocc  fic 
comederentur  abfquc  fedidio* 

Dc  pbtbiftM.  Kubriu,  IIII. 

AP  V D audlores  nodros  repenuntur  hxc nomina 
chid  hordei , phchi(am  (auic.oux  It  quibufdam  tanmdiui 
fy nonyma  repuiltur,  b nonnullis  imer  fe  differft ta  cd,  ad 
prflens  autem  non  incendo  hfc  difcurrcre.fed  qux  propq  j 

Hto  pertinent  tamomodo  apenre.  Per  phthiCmara  autem  Phtfalt  H 
imelligo  iufcuia  hordei,  qux  fiunt  cxdecotdionefartnx  iaqui4  ^ 
hordal^fure  fuomundatxcumaqua.brodiopuUfd:  * 

huiu(fnodi,ut  fupra  depanaca. nam  dc  aqua  horda  qupeR  n 

cx  dtcocdione  grani  cum  a^  quam  anciqin  phthifenant  \ 

vocauaum.vc  allegat  Mep.de  appropriatu.capitulo  dc  ^ 
pleurefi  dicetur  dum  de  potu  patndbbiiur . Ed  itaque  ' 
phthifana  hordei  cibus  confe^us  padecotdioncm  cuna  * 
aqua  (Implici,  a^l  brodio  carnium,  aut  ex  farina  horda  d 
cortice  ^fiirtt  mundata  donec  ad  difpofitionem  medio* 
erem  penieniai,  Sc  deba  ita  continue  agitari  totum  adin* 
uicem , lento  igne , Sc  baculus  dud  verius  fundum  vaf« 
vifiatalfiduaelcuatio  compoftti  ncfupahmdo  combuf 
ratur, quoniam  fi  nonadhilKtur  diligmdudiumdatua 
tufcula  habent  odorem  fumi,  infirmis  efiteiuncuagMe 
rplicida  fiuc  dirpbcibilu.dl£  debent  bene  decoqui  ,yt  pec 
decoidionem  omnisab  carcmoueatur  infiatio,  deom  « 
ne  eius  nocumentum . iSi  fi  tolerat  infirmus,quia  dulcia 
non  difpliceant  addatur  zucharum,  ^od  remoua  noai\ 
mentum  vifeo^aUMUt  ounus  clviiti  poUtn  fi  queritur 

snfeigidacio 


Dt  cibariorum  compoiicione  in  omni  aegritudine. 


43 


•nfrig^tfo  fnafor,<&  confortacM  maior.h(c  narx^p  lufai-' 
Ia  fiine  tn  (pb  «giitudinc  ianguinea  maxtme  cdutmentta. 
fitm  in  frigidit  magia  aui  mimia  fecund^km  qu6d  cdmi^cc 
nir  cum  6’igidiori  aui  mtnua  frigido  Uquore  • Sc  limilttcr 
magu  8c  ramus  huraida,  tui  tn  pafTtuis  cctnpcrau.nS  fbr< 
ttlp&txtraia  Hraplicf  confecffai  fum  inpalliui$terapera« 
it.vt  quta  ucctiati^rto^eiuahuiiitdiits  aque  comra  ope 
ftbitur.conndera  phthi^nact  hordeo»  ex  brodio  pulli, & 
cx  brodio  gtiltnzyccsira  videtur  hac  in  «griiudine  comte 
nt^  dan  podie.paict  ex  hiaquaidi^ta  (une  de  hordeo,fHjl 
i lodtc.vcfijpra  depanau. 

j VetontupK  Rxfrrlft.  V. 

t CONTVS  VM  fiuepiflatura  eft cibus compofl' 

I rusex  brodio,  & fubflancta  carnium,  quod  multipliciter 

fieri  poceft.  Prirao  quidem  raodo,quontam  accepett  ca^ 
nibus , Si  bene  in  morcario  comulis  Sc  pifbtis,  fic  deinde 
cum  brodio  carnium  ipCtrum  commiffto  ufque  ad  liqui* 
diratem. deinde  coletur  totum  per  ramilium,&  igni  in  va 
fe  repomtur  ad  calefacietidum,  & vt  aliqualem  decorio* 
nem  recipiat ,et  cum  eo  comnuiniier  mtfcetur  zucharum, 
aut  manus  chrillf  pcrlatunMuc  confei^ho  tru(andaliaa,& 
tfte cft  communis  modus  huieodi tprum.  Secundo  mo * 
do  fii  &elegantiu9,quoniS  acapiuncur  carnesbene  conru 
ff  M pilbuf,  vt  patet.dtf  nde  cum  modico  molle  pams  in 
bifi  prntt  in  brodio, &amygdaltt  mitodaiis  et  bene  pilla* 
cis  & aliquantulo  vuu  granatorum,  8c  aquz  ro^.fic  com  * 
csiftfo aliqualiter  fobda. deinde  cum  brodio  pulli  dillem 
Dcraturad  lic|usdicatem,qupmod(ca  videtur,prouietuiri 
^firmo  hierit  magis  graium.&  vlcimo  additur  zucharu, 
auc  nta&ndalum,auc  manus  chnl^i  perlatum  trta&ndala* 
^ cum.lecunddm  qubd  maior  qtip^ttur  exrincfbio.Ec  dicitur 

plus  vel  minus  additur  de  vino  granatorum , aquz  roGi. 
brodio  pulli.hxc  autem  funt  tn  moderatione  manus  peri* 
ri  medici.  Vbi  umenefl:  aduertendum  q*  carnes  ex  qui  • 
bus  debet  fieri  conrufum  hacin  «gntudine  conuenientes 
debent  ciTe  temperatz^ut  ad  frigidum  dcc1inantes,qup  ex 
abuta  Citis  nota  fum*  Ille  tamen  cibutell  multum  num* 
tfuus.vnde  oportet  lenorem  virtutis  multum  confidera* 
rc,ac  etiam  conlUeiudinem.vndecorpofthodierni  lem* 
poris  favla  fum  minus  delicata , SC  debilia  ab  eo  qcf  prius 
crani.&  ideo  citius  conuemunc  mrdici  hodierni  temporis 
adcxhibiuonem  confimiliscfbtroultum  nutraiuiquam 
iicicbStaniiqui.  Ecpropter  confucrudincmdabac  Iblacio 
Tus  medicus  Bonomeniis  cuidam  ptlcatori  xgrotanti  cd* 
cufiimde  pifcibue.iuxta  illud  Sems.xvtj.api)orfr.i.red. 
Condonandum  aliquid  confiieiudini.  Bt  ejubd  iilc  cibus 
dari  polTic  in  xgrituduM  (anguinea  latis  patet  imelltgenti 
ex  hti  qux  di^  fiint.  Vnde  oportet  alterare  res  huiufmo* 

. di  conipolTticum  vino  yanatorii  ,aqua  rofi.multum  de 
tpfit  pooendo.aut  modicum  Uimliier  de  brodio, ita  ut  re  * 
ducatur  totum  ad  frfgiditaiem,aut  ad  temperamentum,et 
1*  ficui  de  fyru,aceto.  Et  quoniam  eft  confuctum  dare 

^ ^iori  exifieme  debilitate  aquam  oirnts,qu*  vim  com* 
poGti  cibi  babet.hinc  de  ipCi  quteq  dicendTi  in  vnaquacp 
i.  xfritudinc  datur,  Sc  dari  pocelt  ^m  ^ tpla  aliter,  Si  aliter 

fit  dt  alteratur, & ni  confidera. 

De  4qU4  urniu  RafrriW.  V I. 

SEQ.VITVR  de  aqua  camis,  & de  brodio  confu- 
imto.Aqua  enim  carnis  dupliciter  fit.  Vno  modo  p fubli 
cnattonem  carnis  ad  alembicum.  Secundo  per  decodbo* 
nem  ehisin  duplici  vafc  Exemplum  primi dimembreiur 
pullus  imgouB.vel  pulla  in  quatuor  partes  abtetflis  vifce* 
cibus, deinde  ponatur  inalembicoad  diftillandum  conti* 
fMBto  igne  Cnui.  Sedameq  ulterius  pcedaturinuelbgan 
da  eil  ipifuf  aqux  complexio,  dt  nocumeixa  quibus  cum 
anridocis occurrere  debemus.  De  cfiplcxione  cius  dicen 
dum  p«o<>ip&  fitaufdem  complexionis  cutuseft  caro 
ehii.d^cumbocperfiiblimaiioncmcaliditaicra  acquirat 


inccnftorem  calidiiatc carnis  ipfius.nam  partes ignep,d^ 
aercp  eleuamur,&i  terrefinbus  Teparamur , quibus  pnus 
commtfix  eram  forti  commilitone,  qux  remiciebant  ca* 
lidas.tS:  ideo  cdcludo  iplam  aquam  eltc  calidiorem, dt  m* 
flSnubiliorem  carne  ipilus.  Qmmobrem  conrueui,dt  iia 
credo  agendum  cumipQ  ponere  res,  qux,&calidiia(cm 
lolbnt  SC  nocumcntum.naro  quia  dauir  cum  quptitur  ve 
lo«  reflauraiio  propter  vrhem^em  virtutis  debiluMem, 
^o  cum  ea  ad  eleuandum  pono  rolM  recentes , aut  ficcas 
inaqua  rofi.prius  mluliis,dlf  puluerem  coriandrorum  prf* 
paratorum,  Si  margaritorum. nam  Hc  virtutem  aniinal«'« 
naturalem  ,dl^  Vitalem  c6ioitat  cabdicaiem  rcmtuti.&tn* 
flamatioiiem.  Et  nonnulli  ad  artis  decorem  ponunt  liiniil 
quantitatem  ducatorum  vfqi  id-xxv.&  pUis,qui  um6  in 
nullo  deteriorantur  auc  in  valde  modico,  SC  quia  in  nullo 
quafi  deteriorantur  credo  modicum  bclbnt. vnde  ego 
ob  eandem  imencinoem  facio  mtnuinn  diuidi'ndo,aut  c6 
Cerere  folia  auri  puruavirj.  vel  circa , Si  fuper  ip.^as  carnis 
parces  poncre.Et  quod  dictum  ell  de  carne  pulli,  pul* 
ix  inccilfgacur  q»  ica  de  carne  viiuli  dL'c.  fieri  potefe , hxc 
cnim  aqua, VI  paiet  pgricudinibus  languineiscoiienire  ui* 
deiur.gufiui  auc  fii  ^Ir^cabilior  fi  roljc  prius  infundamur 
in  Vino  granatorum  acctolbrum.dl^ell  colons  vini,aui  fi 
non  habetur  vinum  tn  agrefio.  Cum  hac  autem  aqua  aU* 
quando  ponitur  zucharum,aIiquando  manus  chnlti  perr 
latum,autcrtaianda(umd^c.vi  fupra  in  prpcedemtcapuo 
lo.  Exemplum  ledidi.acciptaTur  caro  pulli,  vel  alu,er  di 
ut  datur  inbufiaiu  partu  intrare  pofiini  orifictum  fia* 
ixmagnz.dcinde  frufia  illa  ponatur  per  filum  ficuc  fit  de 
pacer  nofier.deindc  ponatur  caro  ficinfilata  in  fiala,dL'  j>t 
fili  fit  duplicata,vt  fic  forte  cum  extrahitur  remaneat  liga 
utmad  collum  fialx , deinde  os  fialxcum  palla  ,&pecta 
ica  obturetur,  vt  nullo  modo  pofiii  aliquid  exhalare. drin 
de  cura  lignis  ligetur  fiala,  vt  (let  tn  medio  cacabi,vel  le* 
betis  magni, ita  ut  ficeleuata  it  fundo,iu  tamen  qubd aqua 
qux  in  vale  ponetur  veniar  ad  medium  colli  fialx,  vel  cir 
ca  1 Sc  in  ptfdicla  aqua  ponatur  quantitas  qux  videbitur 
furfurum, Ita  vc  aqua  cooperiatur  Sc  ponatur  ad  ignem  et 
bullunc  vfque  ad  ires  horas, vel  circa.Bt  depolito  lebete, 
et  f nfrigidata  aqua  accipiatur  fiala  extra, extrahantur  cum 
filo carnisfrulla,d^ infundo  reperietur  aqua.hxc ramea 
a«i  ell  infiSmabilior,&  odore  grauior,  gufiui  magis  abo* 
minabilis.fii  eram  grana  ncceilicatis,  nam  prima  delega* 
bilior  multum-dl^  potefi  ita  alterari  vt  ptf  cedens , & fi  in 
maion  vale  fi  q jis  iiabuaii . Sed  qux  didla  fum  de  vale, 
gratia  exempli  dicebatur.  De  eius  vero  complexione  pa 
cetquid  dicendum  per  ea,  qux  dicuntur  de  prxcedenti. 

tu  confidera. 

Deeenfum4too'gel4titt4,  Kuhri<4.  VII. 

de  CONS  VM  ATO  vero  dicendum  qubddu* 
pltciier  fit . no  modo  communiter.  Alio  modo  non  fic 
communiter.  Exemplum  primt  acctpiaiur  pullusma* 
gnus,vci  paruus,  6C  ponatur  in  vafe  magno  tn  quo  tatum 
ponitur  de  aqua  qubd  pullus  pollit  bullire  vfi^ead  com* 
^am  decoiTcionera  Sc  Crparationem  caTnisabofie,abfqi 
hoc  q.  bd  aliquid  aqux  de  nouo  addatur , vcl  fit  nccella* 
rium  addere  remanente  notabili  quantitate  ipfius  brodq. 
deinde  accipitur  caro , A.'  fit  exprelTio  eius  fortiflima , de* 
inde  permittitur  bullire  brodium  illud  per  notabile  fpa* 
tiiim  vfque  ad  fpifliiudinem.remoueatur  ab  igne,  Si  vfui 
refcruetur.taleenim  brodium  cum  mfrigidatum  eft  ci  n* 
gelatur  ficut  gelu  gelatine  fiuegebdoren,  Sc  tunc  de  bro* 
dio  illo  congebio  accipitur  quantias  coclearis  vmut, 
vel  duorum,  A ponitur  ad  ignem,  A liquefit  Acaleb* 
clum  cum  sucharo  ,aut  manus  chrifti  perlato  Ac.vt  fii* 
pra  infirmis  dator.  Exemplum  fecundi.&<Tu  decoAio* 
ne  vfque  ad  olTium  (eparationcro . vt  patet  de  primo  per 

ob.turic  accipiatur  pullus,A' dimembreiur  Amcbtafor* 

PraAua-S.  F »»1 


GtUti' 

na 

utf  {cm» 
pore  c6 
ficiacur. 


TraAan»  III.  n 

t^ter  confundantur  cum  dorfo  cultcUi  magni  A repomo' 
lur  ad  bulii^dum , tta  vt  brodiitm  recipiat  fpiHitudmcm. 
deinde  exrrahamur  membra  tUa  per  iocum>dCfortifnme 
exprimamur  (liper  vafe.deindc  iterum  ponatur  brodium 
ad  ignem  t vt  bulliat,  A permittatur  bullire  aliqualiter, 
deinde  remoueatur  fiat  ve  dicftum  e(l  de  primo.de  quo 

dabitur  vgrotannbut,vt  de  primo  di(fhim  eil.  De  com 
plexione  eiitt  dicendum  cum  fiatfortitcdmiftio  panni 
aquanl  cu  partibus  carneis , r>  venUmtleeil  rp  ilUe  aqu^ 
ddmodo  remittant  carneas.dato  etiam  carnee  in  carum 
caliditate  iuuamenium  recipiant^  caliditate  ignea, et  ideo 
non  bene  credo  multum  eletian'  in  complexione  Aipra  gra 
dum  carnis: cuius eft  brodium  et  fortalTis  non  eieuatur.qa 
quantum  de  caliditate  redpit  ab  igne  tantum  de  firigidita 
te  recipit  ab  aqua.  Sed  fi  in  aegritudine  (anguinea  dabitur 
propter  debilitatem  vinutis,quia  infirmo  aliquid  conue ' 
nkmer  dari  non  pofiitad  maiorem  cautelS,  ponitur  in  va 
(efimulcumpullo  ad  ebulliendum  infrigidans  aliquod, 
Vt  b(5btca,endiuta,r}dali,viola,b!itts,  (emia  frigida  maio 
ra,portuUca,aut  aliquod  tale  proportfonabtle,detnde  es« 
hit^iur  cum  zucharo  triarandaUs.manus  chnfii  perlato 
vt  patet, dC  fic  m pgrirudine  (anguinea  cducniet.Hoc  itacp 
confumatil  nd  efi  ita  faciliter  ii^2mabile,  ilcut  aqua  Tublt 
mationis,&  (olidius  dat  nutrimentum.&  credo  plus  pla> 
cct  Cermirono,ec  fic  milii  cuius  vefiigia  vt  porero  (<i^r 
Et  ex  ifto  modo  extrahi  potefi^  modus  ndedi  gebdorcin, 
A omni  tempore  quSrumcunqi  calido,  quod  fiaitm  cum 
ent  infHgidatum,erit  A cdgelatum.&  modusponitur  ad 
(blatium,&  ad  cunoficat?aiti's.  Accipiantur  vinum>ace' 
tum,aqua,&  (al  in  quantitate  debita  ejux  fufF  ciant  deco*. 
(flioni  camium>quas  congebre  volueris,  A vitra  tantum 

£a<^  earum  decoi-^ione  peffecTta  remaneat  de  brodio  in 
6tis  noubili  quatirate.vnde  decoiflis  carnibus  ex  quibus 
gelati  nam  fiue  Gebdorcin  bccre  votueris  carnes  ip(eex« 
rra  conferuennir^d^  tunc  in  brodio  illo  (oi  (apore  ponanir 
bufium  magnum  carnis  vt  quarti  h^dt,  vel  aliquod  tale 
quantitatem  (aporis&  permittatur  <p  fiat  ebullitio  ul 
tenor  vfqi  ad  integram  carnisaddne  dtsb^ione.fiue  dir> 
folurionem. deinde  caro  fic  difibluta  fortifiime  exprima-' 
rur, deinde  permittatur  brodiu  bullire  modicum,et  addi« 
ns  vltimo  fpeciebus  infundatur  diclu  brodium  fuper  car 
net  extra  reieruatas  A in  vafis  ordinatas.Et  vt  hoc  creda ' 
curefi  argumentum  de  brodio  confumatoc^fhitim  ipfe 
refrigefaclo  congebtur.  Notandum  tamen  fi  caro  ad-' 
dtta,i5^ difibluta  aliqualiter  pifietur  etiam  iterum  in  (apo 
re  bulliat, vt  fupra  de  brodio  confumato  erit  efiicadus. 
Poiefiicaip  fieri  gebdorcium  comteniens  in  xgnrudinc 
languinea  attentis  gradibus  eorum  qui  tngrediuntur,ui  Tu 
pra.N*ota  tamen  q>  Temper  quanto  plus  poteris  pone  ner « 
uosaut  pedes  agni,arictis,  hedi,  vituli,  A huiurmodi.atic 
•urca  vituli, A^alterius  animalis,  quia  ifia  faciunt  ad  con-* 
gelationem  efficacem  in  quocucp  tempore.  Item  ad  idem 
valet  ad  rifiim  bullitum  in  pcciob  in  di^o  brodio. 

Df  6rodfo.  RatnVrf,  VIII. 

B R O D I V M uero  non  ^fumatum  fiue  fimptex  eft 
cibus  b^s  per  dccod  loncm  temperatam,  A confuetam 
carnium  cum  aqua  Jioc  enim  brodium  graduaturfteun' 
dlim  gradum  carnium  ex  quibus  fit. nam  fi  exfrigidisfri.- 
gidum  ertt,  A taleconuenit  inxgrfcudine  ranguinca.Si  ex 
temperatis  adhuc  erit  frigidum, woniam  bigidicasaqux 
cfi  poientior  tn  denominando  ^ nt  caliditas  ex  igne  acqut 
fita.quarc brodium  pulliefibigi.  Vnde  Auicen.itf.ter-' 
cij  de  cura  colicx,  ex  retentione  bcum  numerat  inter  leni-' 
ciua  bigida  brodiu  pulli,  A alia  licera  gaIli.Si  vero  ex  cX' 
If  dis  in  prima  fiet  lemperacum.  Si  vero  ex  calidis  in  (ecua 
do  calidum.Sicx  tertio  plus,A  confidera. 

DehrodetofofritL  Kuhrk^,  IX. 

BRODE  r VM  fiue alios rofricundl cibus cd 


Cap.  VI; 

pofitusex  vitello  oui  A vino , ua  com  uniter  fit,&qufdl 
addunt  aromata-idl;  quidam  Furbni  A Theuionia  addui 
butyrum.eficnim  cibus  qoo  multum  vtumur  dominae, 
A rpccialitcr  Furbnx,  A in  omni  xgnrudinc  vbt  vtdeoc 
vinotts  debilitatem,  A meo  hxdicio  male,  nam  tn  fvb.aut 
xgrrtudtne  (anguinea  de  qua  efi  fermo  prxlens  oon  vide» 
nir  conuenire.efi  enim  feuc  malx  complexsbnis  calidx  th 
Aiuum.  Qiiibusetam  dum  apud  eas  fui  redargutionem 
fieci.  Ht  refpondcrunr  febris,  & xgrinido  bene  recedent  fi. 
fbnis  fiat  vimis.quQ  morbus  fcrtificatur.  Brodetumau 
tem  in  xgrtrudine  i(fa  conuenienscfi,  vtaccipaiurbro^ 
dium  carnium  temperatarum,  A Tuperponatur  vinTi  gra« 
natorum,aut  agrefie,&  mirceatur,&  bulliant  adinuiccm. 
deinde  in  vltimo  addatur  vitellum  oui  bene  conquafiata 
cum  pulurre  coriandrorum prxparatoru,  A modico  zu* 
chari  ,dl!tru(andalorum , manus  chnfii  perlati dicc.  nam 
umum  granatorum, aut  agrefic  addatur  in  quantirate  enc* 
dia  diTcreti  vi(a,p5t.n.  fieri  fTigiJius,&  mmus  (ingidS. 

Dt  herbis.  Rubrica,  X. 

HBRBBT^  tnhacsegntudinccoaueramtcshoc 
modo  fiant.  Acapcami<rlai.ruca,endiuta,rpinacha,&  ia« 
utnnir dl^mmutim  inadantitr,&  tn  brodio  puUi  vel  fim* 
plictaqua  decoc|uantur.dandeadminilirrmur  et  non 
rantur  tn  paraplide  defolqt  multum. Itero  ex  rirdem  pof" 
fem  fienherbetxminuttuspnonbu$pi(iatx,& fiunt  dea 
fiores,fed  non  lianc  nifi  vtnuie  iS^  fiomacho  exifiente  for* 
li.ex  alrrro  ipfarum  rantn  pofiunt  fieri  herbeix  vi  de  ora* 
nibus  fimul  dicatum  ef^.  Et  gradus  cibi  ex  gradibus  com* 
ponentium  efi  manifefi os.Bc  quod  dnfluro  efi  de  ha  micl 
ligatur  etiam  deponulaca  ex  qua  fir  cibus  cum  brodio» 
vcdi^m  efi. 

Cueurbite.  Rubric4,  X 1. 

MVNDANTVR  &clix3iur  cucurbitx,  A elixa- 
tx  contunduntur,  deinde  reponuntur  ad  ebulliendum , A 
cumagrefio  decoquuntiinet  vt  fiat  fxrculu  deletTtabiliut 
ponatur  modicum  pams,qui  fieicrit  infiilus  in  aqua  receti 
tf  ,<%  fi  virtus  debiiis  fuerit  non  incoouenicnter  ponere* 
lur  ouum.vt  patet  p.7paraium,ideo  hic  cibusconuenicn* 
tior  erit  fi  dabitur  poll  euacuatioiKm  bdlam , A tu  bxc 
omnia  confidera* 

hentes.  Rubrica.  X 1 1. 

DECOC^y  AT  VR  lens  eletfb.vrfupra proprio 
capitulo  ter.vtqa  bulliat  binet  rempabnctaturaqua,de* 
inde  tertio  in  brodio  pulli, vel  aqua  fimplici  decoquatur» 
A prpparctur  cum  modico  aceti  vel  vino  granacorura^^ 
propinnur  cum  pane  infufo  in  ipfb  brodio  Ae. 

De  ^nic0.  KubrUa.  X 1 1 1. 

D B C O QV  a T V r panicum  excomeanun  cum 
brodio  pulli  va  aqua  fimplici,  A admimftreiur  etiam  cfl 
bt^e  amygdalarum  addico  uino  granatorum.Idem  iotcl* 
If^cur  de  milio  excorticaco.et  cu  bene  confidera. 

F<r.  Rubrica,  Xlllr, 

D E C O Q.V'  A T V R far  cum  lat!feamygdalarum» 
addatur  vinum  granatorum,&zucharum  optirao.iftc 
efi  cibus  multum  luitnttuus. 

taba.  Rubrica.  x V. 

ETIAM  bba  b cortice  mundata  dreocf^a  abieti  ca 
men  prima  aqua  vfque  ad  fpifiitudinem  aliqualcm  in  haC 
«gricudine  dari  potefi  fi  virtus  aliqualiter  fortis  fuerit. 
Deco^tur  in  brodio  pulli,  aut  aqua  fimplia.&fi  tok* 
rac  innrmus  addatur  aliquid  vini  granatoru  aut  (ucciari 
cq,aut  limonii. 

Oleum.  Kuhrica.  XV  U 

DE  OLEO  vero  patebit  in  (equemi.  Et  quomlbpc 
srgrttudo  cito  aut  tamutacur  aut  in  ali^  alterius  humo  < 

ris 


i 


Traftatus  III. 

n«  xgnrudinem  conumitur.htnc  fuperfedeo  \ muliicudi ' 
oe^rcutorum» 

Lge,  Rif£ric<r.  XVII. 

LAC  noncotnpecii  nifiacctofttur.vc^fia.fimittctr 
oifi  akererur,dl^  (hincc  dcbilitace  vtrtucii  magna. 

CdftMU  KtthrUd.  XVII I. 

C A S E V8  &I11US  mediochter  n6  conuentt  ve! pfus 
9 mediocriter  3£  maxioK  anciquua.recene  vero  nd  lalinia 
conueniemer  exhiben'  potem.qux  ocnnta  ettam  In  (equen 
ci  calida  chderica  imelligendaemra^  conlldcra. 

C«rficr.  Rubrica,  XIX. 

ET  LICET  carnetnoncomienirent  hacinfgmul 
di'ne>  tamen  propter  cdGietudinem  in  naturam  cduerfam» 
& holum  huiua  temporia  guloniatem,  oportecea  admtm' 
ftrare.nam  ftatim  cum  fubirahuntur  infirmi  vidAur  defi 
cerv.df  etiam  medici  in>amtam  incurrunt.&tu  hpcbene 
confidera.  Carnea  cdueniemcsrunt  carnea  temperatxdc 
iri. de  quibua  habetur  in  tabub  Tupra  de  iimpliabua  t fird 
confideremur  nocumenta  earum  fi  qux  corrigant 
tur,vt  fupra  de  proprqa  captuilu,d^  eligamur  elixx  Tupra 
anataa>&  lu  confitfera. 

Pi/c«.  RtthrUii,  XX. 

. DEPISCIBVS  dicendum  <fpeiron.A:  laudati 
cxaquta  dulcibuad^mundia  conueniunc  etiam  cum  (apo 
rihua>vt  inha  de  calida  cholertca>&  fic  tu  confidcra* 

GeUtkium.  Kubricd.  XXI. 

ITEM  conuenttgtladorcium(a(fiume*di»5tttcarnl 

bua^mt^  aceto.aqua  viho  pauciiero»  Sc  fpcctebua,  qu* 
£im  coriandrorum  prfparatorum>&  fandaJorum  ru.  It? 

poirft  fieri  cum  Vina  granatoiti  aqua  AdiAta  fpeciebua 
sddito  modico  zuchan.  Ite  pedea  vituli  amerioreaopti-' 
me  decotfli  Si  in  aceto  prpparaiirunt  ctbua  coouenicmdu 
mua  Si  tu  hpc  bene  conil^ra. 

SdUtd,  Rubrud*  XXII 

SALATVTI VM  ealaauca&modico  boragl> 

ati  pnui  bullita  in  aceto  &'c.qhcp  de  endiuia. 

Sdporeu  KBbricd,  X X 1 1 L 

S A P O R ex  agreilo.ex  vino  granatoru,  ex  vino 
bcritrex  aceto  Ibto.Iiem  acciptacur  fiiccua  mym  inhifi  in 
•qua  ro(ata,dC  parum  deamygdaliamundatia.omnta  pi' 
ftentiir,dl(;  incorporatur  adinuKero.dcinde  cum  aqua  ror. 
reducatur  totum  ad  tiquidiaiem  Giporibua  conueniem?. 
Ei  vlttmo  addatur  pulueria  coriandrorum  panea  dux^o 
Vum  hmbrurcae  para  voa , dnnamomi  para  mHia.  Ifa 
tn  fiunma  ponamur  in  pania  quaminte.&  fi  videatur 
firmo  oimia  acre  addatur  zuchan  modicum.dcfi  myrtu» 
baberr  non  poteft  reccna,ponacut  ficcua  in  aqua  ro^.ut  hu 
fDcfiac.  vel  aliter  fiar  curo  vino  granatorum»  aut  fucca  arS 
cionjro»aut  Jymonum,moforum»aut  prunoruro,&  fi  fim 
cxicctfta  hume^ntur  Si  pillentyr  Si  &ccua  extrahatur* 
f lem  competit  ddmarafcd  ex  Tucco  manfcotum  6i<fhun 
fnipillaco»  aut  ad  ignem»  aut  (o\i  addttia  fpedebus^  vt  hn; 
mnu  de  fiipore  myrtino.  Et  poccft  dihgcna  mgenru  ex  da  * 
di  vanoa  &porea  componere. 

SdUUtum,  KubrieM,  XX 1 1 1 1. 

I T B M fiat  &lci’dium  ex  foUja  perrolelim',  endiotp»&l 
uIsdaAucp  cum  modico  acct<»zinzib.partc  vna»  puluere 
cortaaprpparatorum  partibua  tribua. 

Kubried,  XXV. 

F R VC  T V S conuenientea  tum &tgidi»acctoIi,aran 
.ctum»pnimacetoia»  mararca,limonet»granaca,  berbe  nt> 
myrtuadlCattcn  muluirigidiide  qbua  in  tabula.vidc  c9> 
dCad  propria  capitula  recurraa» 

Voltts,  Kubricd.  XXVI. 

,-  DEPOTV  diccnduiq^finonGcquod  prohibeat 


Cap.  VII.  44 


detur  aqua  veri  (Wgoria»&eftconuenirnrififimuipotua.  , 
Aqua  h^det  excorticari»  cuiua  proportio  aqux  ad  tplum 
eR  viginiupU.  Aqua  fimplex  d^oda»aqua  hordei  cu  fuc 
co  arancq » Si  modico  zuchan  oFKimi»  aut  cum  fiicco  ly  ^ 
monum»aut  aqua  cotRa  cum  vino  granatonim.  Oxyfa« 
cara  cum  aqua  veri  frigonaiaut  decoda  d^c.Sed  tamen  fi 
^ debilis  confiiecua  antiquua,  curo  rarififime  hpc  xgritU' 
do  amiquit  aeddat»  detur  vinum  pauciferum  lymphatu» 
qubd  fi  efi  iuuenis»&  prpdpuc  patauua  detur  vmum  pau-* 
dferum » Si  magtt  lymphatum » inultum  fiim  aitcndcAds 
rea»qux  annedumur  fepeem  rebua  naturalibua  in  regunto 
ne  vitx  infirmorum  m prima  apltonCcdrocnto  fecundo^ 
Et  notandum  qubd  non  pofui  graduationem  ciboaum  SC 
aliorum  qux  Rquumur  herbetaa » quia  mihi  vifiim  efi  ex 
di^umanifrfium  cfile.  Pofiremo  tamen  adueriendum» 
qux  ponemur  de  cibia  tn  cholcrica  pgritudine  valenti^ 
bua  etiam  uidentur  conferre  in  fanguinea.nec  videmur  diT 
ferre  nifi  ^m  iracnfuro  Si  remifium. quoniam  (equetu  de« 
bcnc  efic  frigidiora.  , 

De  obis  cotnpofttis  BC  potu  in  zgrftudi# 
ne  cholcrica  valcntibus.cutus  rubri 
cxfunt.ai*  Cap.  VII. 


Depdttdtd. 


Kuhrkd» 


Anata  exaqua  fimplici  c^une  confeifia.pana 
|ra ex brodio pulli  cuma^efiocum  vinogr^ 
natorum.Panata  ex  brodto  puUi  & vino  gra« 
luioru  aut  agrefio  addito  ouo  agharo»  vt  pa> 
tet  de  panata  in  xgricudine  langumea»  SC  prp<* 
cipue  fiante  debilitate  virtucir*  Panata  ex  amygdalaruni 
lade  confR«fca  cum  yino  granatorum  agrefio  Si  huiufrod 
di  aliquo  acetofo*  Item  panata  exfeminibua  cdmumboa 
bigidia  maioribus  cura  vmograrutorum  &huiurroodi 
aliquo  acetofo.  Itemdepanatalegarurfuprain  principio 
capituli  prpcedemta  vbi  plura  de  panata  confiderari  pote 
rum  etiam  vitra  hpc  eminente  dcbiliuce  viriucis»d£coa>’ 
uerat  paruia  ex  Udeacecofo. 

Rfiptrid.  Kubrud.  I f. 

PTISANA  hordei efi  colaia»&  n6  colata»nn  cota^ 
ta  vero  maioris  efi  miirimftt.  Et  licet  didum  fit  de  pttia 
na  fupra  vt  efi  cduenibilia  cu  iufculis»in  adhuc  hoc  nome 
extendere  pofiumuaad  granum  hordei  txcorneari»  et  dc« 
codi»  vt  accipiatur  hordeum  excorticatum»  d:  decoqia-* 
lur  ficuc  fit  de^rre  vfi;pad  fpinTrudinem»et  cumaquaiiro 
pltct,et  brodio  pulli, & fiat  infunoeius  in  aqua  frigida  an^ 
ccq  ponatur  ad  ignem  per  fpatiumquatuor  horarum»  A 
abKdaiilapnmaaquainaliafufiictrme  qnamtiate  deco 
quatur  vfquequo  deueoar  ad  fpilTtiudincm  aliqualenr»  SC 
^tefi  reddi  frigidius  ex  permtfiionc  rerum  ingidaru  ace^ 
tolarum»  A non  acecolarum»vt  herbarum  Ac.cum  eo  vel 
in  eius  dccodionc.  Item  alq  aliter  ptifanam  ordinant, vc 
Me^.de approprtatia  propnbcapituloexartc  fecunda* 
ip.hordei  excomcaii  circiter  hb.i.Abica  lUud  cum  pan^ 
'no  afpero  ufquc  ad  firparationem  corticum  intrinficoruna 
omnino  Si  laua  illud  lauatiombus  pluribus  cum  aqua  ca« 
lida  deinde  pone  in  oUa » Si  fundas  fuper  ipfum  aqux  cir<* 
citer,  hbraa. virj.demde  bulliat  cum  faciltcatc  ebullitione 
vna»A  proijcatur  ab  eo  aqua  illaideide  pone  fuper  ipfuni 
aqux  calidx  circiter, libras.xx.  deinde  cola»  Si  pone  tn  va 
fc  vitreo.  Hxc autem  peifana  fitim , Aarpentatem  firdat. 
inflammatiooem  extioguii.pcdua,pulmof>em » Aguteur 
leruciventrcm  lubncuac.prxcordta  humeffht«fputun)  fa^» 
cilirat.  Quse  fi  vlieriorcm  recipit  dccodtonem  Afuptf 
addantur  aqii;  librx.xx.eff  citur  cibus  Si  potua » qup  qui^ 
bufdam  colaum , qutbufdam  non  colatam  Hippoc.  dari 
prpctpit  ftn  necefllitacisexigentiam,  Si  quandoqi  vlterip» 
rem  reCiptt  decodionem  vfquequo  lurbeat  mediocrt'ta« 
Fradica.S*  F iiij 


PriEna 
ut  confi 
cienda* 


/ 


Pdbia 

ventum 

necplu- 

uiamcu 

ne. 


Tradlatus  III. 

ttm  inter  iunt^m  & liquidum.et  eft  dbue  laudabilis  ha. 
bens  bonitates  rotfnes.Ptilana  autem  de  qua  lermo  iadhis 
eft  difa  fubttlis&  groila  Ciltcm  refpedliue  acuiiseft  ma. 
xime  conueniens.  ve  prima  ipho.prtmo  & tertio  regimi. 
neacuiorum.tamxaudioriiatubciteamHippoc.vi  ipla 
non  timeat  ventum  neque  pluuum.alterari  aute  poteft  ci1 
Mgidis  iX  (rigidioribus,  vt  P5  intelltgenti , et  tu  cSlidera. 
Hieoittufo.  Riibritd  111. 

DE  CONTVSO  aute  fiue  piftato  dari  poteft  hac 
in  aegritudine. ita  tn  vt  alteretur  plus  dw  minuat  maiore 
aut  minorem  inftiinationera  vt  patet. 

Deconfuiuto.  R»bric4.  1111. 

A QV  A carnis  liue  de  brodio  confumato  patet  quid 
dicendum.nam  ftante  debilitate  vitnins , ita  vt  inlirmtis 
aliquid  recipere  non  pollii  Sc  inflltnationeexiftenre,  tunc 
adminiftretiir  confumatum.aut  aqua  mrnis  alterata.vt  tii 
pra  cu  rebus  frigidis  acetofis  aut  herbis  fed  plustSc  minus 
fm  intenGonem  3C  remiflionem  infiSmationis. 

T>ebrodio-  Riiiriea.  V. 

D B N O N confumato  vero  diecdum,  ve  Iitpra,ita  vt 
femper  medicus  Iit  attentus  ad  cxtintSionem.multis  vero 
sion  placet  in  sgrinidinibue  calidis,  ac  etiam  ewftente  fc. 
aqua  carnis  fublimata, etiam  fi  fuerit  alterata  propter  &ci 
km  eius  inflamationem.Ego  vero  in  ea  iuuamentum  ma. 
gnuminueniddprpcipuccum  infirmi  quali  ahud  recipe, 
le  non  potuerunt. 

"Dchroicto.  Rubrit4,  VI. 

DB  BRODETO  vero vbiadftecSfuetudo& vir 
tutis  debilitat  datur  ea  vino  granatorii , & brodio  carmii 
temperatarum  6u!}o,vt  fupra  inflamationi&eatintSioni. 
Ct  medicus  aiccntus,ft5i  m ftmpeonfi  deret  di  fpofiuooZ. 
DeberUt.  Rubriu.  VII. 

HERBETdl  vtCiprafuntcouenientes.&miftjein 
brodio  carnium  temperatarum  aut  cum  brodio  altarum 
carnium  t«modofimaIteratae.vipata  cum  his  frigidis 
de  quibus  fupra. 

teiif.  RMbric4.  VI  It 

XENS  vt  fupra  prpparata conucniu 

UiUm.  Rjibriu.  IX. 

M I D I V M Panicum  excorticaia  vt  fupra  cduenuic. 
Fer.  Rubrict.  X. 

F A R vt  fupra  prpparatu  m conucnit.,' 

ttbd.  RubrU*.  X r. 

FABActiamvi  liipra  conftanie  virtute  conueoit. 
Amlum.  Rubric4.  X 1 1. 

IVSCVLAea  amylo  fedta,  vt  fupia  de  amylo,  SC 
snaxime  fi  amylum  fiiftQ  fit  ea  farre,aut  ea  hordeo.Si  ve. 
to  ea  frumento  vt  eSmunius  fit  alteretur  cum  aliquo  frigi 
do  quod  cum  eo  decoquatur,  vt  fupra.Iiem  fi  fit  fortis  in- 
Dimaiio  accipiatur  panis  lotus  in  aqua.veri  Mgoris,  & fu 
per  ponatur  zuchirum,&eo  vtaiur.cft  enim  cibus  Glis  * 
limis  catiniftiuus,df  guftui  detcdiabilis. 

iMgdne.  Rubriu.  XIII. 

L A G A N >■  lubuliier  Eiift(,ncftcs,et  niam  aniiqup 
kd  recmics  conucnicniiorcs,fi  non  multum  umetur  opps 
latio  & ftomachi  debilitas,quae  fim  dccodbc  in  brodio  al 
strato,  VI  fupra. 

Rsuioli.  Rkbrict.  X 1 1 1 r. 

LVNBLLIutl  rauioli  ea  herbetis  Irigidis  ii  diiftis, 
ea  cafto  reccnti,albumineouorum.paflulis,  pulpis  perdi. 
cura,pullorum,aui  aliarum  carnium  iempetaiaiu,ct  pof. 
fcot  fieri  fine  coopenorio  paftilaco  i forma  gnochetorS, 

lut  alio  ooroiiit  gtafiotum  addito  modico  patiis. 


Cap.  VII. 

Cdmtf.  Kubrud,  X V» 

CARNES  vc  df<5lum  cR  non  (ic  competerent  > quia 
tamen  vtpatct&propccr  parentes  clamSces»  dfmagis^* 
p(er  efifuetam  SC  innatam  holum  ingluuiem>df  guloHcait 
oporcec  adminiRrare . Carnes  conuenkmes  fum  omnea 
cempcratx,aucfngidx»deqwbu$rupra.ledihnpcrtoeiu< 
vircucem  Sc  (lomachi  confiderare  oporcet.  Eligamur  eU 
XX  vt  fupra.  Conuenu  gcIadorciurojVi  patet, pedes  vtni 
lorum  in  aceco>vi  liipra 

TortM.  Kubricd,  XVI. 

I T B M pocell  fferi  artocrea  fiue  tor» , vt  vtrbi  gra-» 
tia  ex  pullis. perdice,  aut  alta  carne  tfperata,  cum  agr^o, 
auc  vino  granatorum, albumine  ouorum,amygdalis,pa£>' 
fulif,  vc  llipra.ff^perdicem  vnam  prtus  elixatam,  aut  pul* 
Ium  unum.diuiditur  in  fiufia  nociU>ilis  quamitaiis  a 
c5muniter  fic.dcindeEacfloFolto  pafitliceo>vc5ccxtp& 
cooperiatur  (iindus  (arraginis.  C^uo  laifio  accipiStur  ber 
b(,vc  portulaca ,endiuia, laquea  aut  ala  frigida, vt  fupra« 
3C  mtnutim  incidancur,&  ex  eit  IbLum  palbtiucn  coope^ 
riacur,luper  quo  ponStur  pafililx,  &amygdalxmmuciczi 
inafp  ad  Iibtcu.  deinde  firperponScur  ^ extendantur  ordi« 
twf  fnifta  carnea,  fup  q item  fupponStur  palTiilx  dTamy 
gdalx  inciTx,&  deinde  ruperponancur  herbx  vt  prius  Ea  « 
dium  eR.  Vlcimo  addatur  fipor,  vt.is.brodrj  in  quo  elixa 
ta  cR  perdix,  aut  pullus  quantum  videtur  neftfiariuai,  ^ 
tneoirdundaturagreRum.aut  uinum  granatorum,  fca  vC 
totum reddaturacreacredine  teporola.deinde  accrpi2cur 
albumina  ouorum  rna,  aut  quacuor  ^m  tp  videturexpedl 
re,df  torum  agitetur  admutcem  forttter,&  fiat  eorum  bo> 
na  cdmiRio. VIrimo  addantur  fpecies.  is.pulucrtt  coriS« 
dromm  pr^paratoro  panes  duas, Rorum  lambrufcx,pard' 
tem.t.cinnamomi.partem.fi.&  omnia  ficadinuicem  agi<* 
rara  fiindantur  liiper  didias  carnes.  Vlitmo  ponmir  aliud 
felium  paRilicum  llibtile  valde, & fiiperponicur  tegula  ca 
lida,&  decoquitur.  Quidam  enim  fiipcrponut  tn  tali  calii 
omnibus  (eruatis  felium  paRilicum , Si  vocant  tUud  non 
artocrea,  fed  cupetum , & fiat  fi  eR  necefiartum  cum  oleo 
crudo, fiue  omphacino.  Et  potrR  fieri  artocrea  ex  herbis 
Erigidit  prius  elixa ris,  deinde  piRaits  minucim,  vt  cdmu« 
niter  fit  addico  cafeo  recenti, hdlc  acetofo  cd  modico  pa^ 
nit  gratulati,albufnirK  ouorum.  fpeciebut.  vt  liipra  palSl 
lis  SiCkSi  in  ^rtagine  ponatur  oleum  ocnphacinum  ne  cd 
buracur  etiam  cocaieniunt  tn  fiinguinea. 

Pifces,  Kuhricd,  XVI 1. 

P I S C B S comientum  de  aquis  dulcibus  laudati , 
(rutx,temali, lucti  Si  huiulmodi.cum  laportbus»vc  nwt 
to  KrtdoA  l^c^us  de  quibus  in  artocrea. 

Ltfc  Kuhrie4,  XVII I. 

DB  LACTBcalco,ouis.dic{ducR,uttdeagufei^ 

Olcm.  Kuh-icd.  XIX. 

DB  OLBO  dicendum  (^competere  poteRompha 
ctnd,  Icd  fi  inde  timeatur  cius  inRSmabilitas,  detur  tn  mo 
dica  quantitate. 

SdUtucium,  RMbriu,  XX. 

SALATVCIVM  eft ladhica» portulaca &c.vt 
fiipra  Si  cu  confidera. 

S^por.  Rufcne#.  XXI. 

S A P O R ex  agrefto,  5c  vino  granatorfi,  Sc  vino,  vd 
fiicco  berbcra,& aceto  felo.lcem  &por,vt  fupra  ex  fucco 
myrti,  &alionim  frudfuum  vt  fupra. poteft  nanqi  multi' 
pliciter  yariari,vt  patet  confiderami.  Fiat  enim  ft# 

ne  pane  infiifo  fi  timeturxft  enim  utf  ott  modo  guftui  de» 
le(Rabilu.dlCcuconlidera.  .. 

Frausi,  Rutru4,  XXII. 

FR  VCTVS  omnii prius  didhncftconixnknt. 

Notandum 


Df  dbariorum  compontionc  in  omni  acritudine. 


45 


Noandum  c3  perHci  (Icca  «tam  conuentrent,  fed  quia 
dura  ad  digercndum,«  ipta  (Icca  rpccia(it<r.hitKd(:c.Ip6 
camen  ponunt  p«r  os  (ic  maftfcata  duci » dC  poftea  cxpui. 
ip6  mukum  os  (lomachi  confortant,  & (ccunus  accipiun 
tur  2 humida>dli!  tu  coaddera. 

Potus,  KuMcd,  XXI II. 

P O T V S conueniens  eft  aqua  veri  kigoru  fi  n6  ob  - 
ftat  aliqua  ex  conditionibus  podeit  ab  Auic.prima  quar- 
ti de  cura  putridarum  in  generali, ut  q»  ftomachus  fit  debi 
iis,  aut  foipdus.&  fimilit«  hepar  fit  debile , dbirtgidum, 
■poftema  in  viCrenbus,  dolor  viTcerum.complcxio  pau« 
ci  &n.caliduas  eius  innata  debilis  non  confunus  potandi. 
Et  fiimliter  comiemunt  potus  alij  omnes  pofiti  dipra.  Itf 
fyr.aoet6rus  fimpiexin  quo  fit  parum  zuchari  cumaqua 
Umplici  decodla  SC  no  hordeata. propter  qcf  legatur  Aut. 
prima  quarcideaqua  hortki.  Item  oxy(acara:iuIep.vio£ 
•ulepro^.comifcjdo  (emper  cum  aqua  fimplici  decocfh. 
Item  c6p«un(  iac  aonofum  de  quo  fupra  cap.de  ladle  ex- 
ponitur modus  acaoCmdi.ltcm  vinum  pauciietum  vt  fu 
pra  lymphatum  «SCc.infpicimdo  femper  virtutem  « con  - 
fii«udinem.  Poftremo  fcicdum  cp  ea  qux  pofita  lunt  hic 
de  xgntudine  cholcrica  debent  iungi  cum  his , quai  di(f^ 
(unc  fupra  de  languinea:& habebitur  ad  plenn  notitia  eo 
Medic  rum.qux  qupri  debent  in  his  xgritudinibus.  V nde  perfpi 
cax  praclicus  foct«,&  componet  varia  cibaria  varios  &- 
porctlaluiiliolum  maxime  conferctu.nam  ad  hoc  debn 
nedicus  maxime  conari  cum  iuper  cibos  confunos  tnfir- 
conari,  mi  tiojic  multum  naultxnt/Si^  nedum  Cipcr  ctbos,(ed  «iS 
iuper  nomina  ciborum  ficut  Iuper  nomina  medicinarum 
vc  pat«  cxp«imenunitbus. 


' De  dbis  compo[!ris:8f  potibus  tn  zgrinidi. 
ncphlcBiiutica  valenbus  , cuius  rubri 
cx(wt.xxvi.  Cap.  VIIL 
Inienfioatfdorif.  P.uhrie4,  1, 

Nde  phlegmatis  Cpedes  funi  plures.  prima  pri 
mt  de  huraoribus.&  prima  ouanidck.phk- 
gmacica.&adimiicem  diueruficamur.n  ideo 
in  diuerfis  diuerla  comp«unc  cibaria » fcd  qa 
bic  locutus  (um  de  humoribus  ipfis.vc  eoru 
naturalem  complexionem  feruam.hinc  de  cibis  compofi- 
tia  loquor , vt  fime  phlcgmaiicT»  aut  materix  phlegmati- 
cx. vt  efi  frigidum  SC  huraidu  conuententes  ad  ienTum  da 
tum,&pr(ternaturalittrfoenc  alicraifuus.de  cibis  vero 
alarum  fi>ect'«u,phlegmaus,vt  eft  frlfumacnofum  d:c. 
dicetur  in  ca.proprio.in  quo  declarabitur  modus  compo 
nendi  cibaria  diucr&  in  diuerfis  humorum  rpeciebus  am 
de  phlegmate  ^ cholera. 

IN  jEGRIT  VDINB  ita^ phlegmatica  exphle 
gmaic  naturali  cdpetum  panaa  tn  brodio  pulk>ut  alatu 
carnium  icmperaarum , aut  ii  temperamento  modica  di- 
Ibntium  fine  aliqua  alterattone  nifi  timemur  infiamatto, 
sn  quo  cafii  poteu  alterari  brodium  vt  pat«  fr d longe  mi 
ftout.  Vndenoundum  tn  prfccdemibus,qutaincentio  cau- 
- fie,  fiue  intentio  habiu  ad  materiam  non  diu«fificabatur 
\ ab  intentione  roalx  coraplexionis.nam  dC  mala  cdplenb 
} ipGi&  materia  funt  calida  dkebat  repct?do  (p  indlmatio 
• aduertenda  erat.in  cafii  auiemprflentiintctio  ad  mat«ia 
^ cfrtnci^ibendo  calida,  ifc«  intentio  ad  malam  comple- 
xionem fit  in  exhibendo  frigida.&  ideo  Iic«  brodium  6C 
huiufinodi,  qux  caliditate  participat  ratione  materip  funt 
conueniencia.amcn  quia  incentio  ad  malam  complexio  - 
iy.m  eA  coatrarta,oporx«  medicum  broda  & huiufmodi 
calida, qux  etiam  vncTruofitatefocitim  inflamabili  parti- 
dpam  aliqualiter  altetate.minus  v«o  quim  in  pr^ccd?ti 
l>us.nam  in  ptxcedcnubuaambx  intentiones  caxtndcio- 
«cmacpcAUsam* 


PcncN.  Rafiried.  II. 

P A N A T A ex  brodio  pulli  cum  ouo  agitato,  vt  fu- 
pra cum  <SL'c.coiiuenu  df  piteipue  vbi  efi  virtutis  debili- 
tas.Simi!ittr  cum  aqua  fimpitci,oui  cualbumine.&mo* 
dico  pams  de  qua  fupra  panata  tn  brodio  caponis  & galli 
nx  moderentur  omnia  vtfupra.Cduenitdli  maxime  cum 
feminibus  frigidis  cd  munibus,  fecurius  dari  potent.Iliac 
xgntudine  ponatur  cum  lade  amygdalx* 

P/ipiw,  iUfiricc.  1 1 1. 

CONVENIT  ptifrna  hordn  ex  decodHonc  galli* 
nx,  vel  caponis  confe^  cum  aliquanto  zuchan  & mo^ 
co  cinnamomi  ad  tollendam  primo  vtfcoficacem  cum  zu 
charo,«  oppilactonem  cura  cinnamomo  de  eo  modicum  ^ 

ponendo,  quia  ctm«ur  mala  complexio  calida.credota-^  nte 

mene^  ratione  proprietatis,  6ccomiemcncixmafortsfru-  fuetu  mu(ttT  Mpt 
roenn  ad  hominem  pttfena  frumentacea  poflet  conueniea  * 
uus  darimoderaDOo^caincn  U ubi  videtur  ,vifiipra.&  tu  ^ /i  \ 

hpc  bene  coiifidera.  Mtt/m 

Contufum*  KuhUu.  lllJ, 

C ON  VENIT  contufum  fiue  piilatura  ex  carnibus 
conucnientibut  xgritudim  frigidx,  qux  Cint  temperatx,  **^^-w*’ 

aui  ad  calidum  declinantes  de  quibus  fiipra.  Pro  quibufc 
df  fcquentibus  adumendum  ne  in  fermooem,  prolonger,  ^ jutmf. 

femper  diVeu  carnes,  df  dicendas  feu  nomtnSdas  deb« 
femper  medicosconfiderarcDocumeocum  ex  parte  alto^ 
rum.  VI  v«bi.g.daro  q>  conuentanc  ex  parte  qualuatu  pei 
maru,  vt  quia fimcalidx, aut  temperatx.tamenex  parte 
fitbfiannx  non  c5ueniunt,quia  groirx,dtfiBalts  digefiio- 
nn,oppflauux.  Coofitkridum  vlctrtus  cp  tlte  eft  cibus 
multum  fuitntiuus,vc  fiipn,quo  comuniter  vtuncur  me/ 
dtcf,qui  magu  eft  conueniens  tn  xgritudimbus  frigidis  g 
calidis.nSxgritudincsfrtgidxcdmuniterfumlongf  ,v«  ^ 
ialtem  relpe^u  caf.dlf  ideo  ne  infirmus  deficiat  in  via  de- 
bn  medicus  replere  marfiipuiro  «us  «c.modut  conficte- 
dididcuseftfiipra.difcuibirtcurras.  ^ 

Brodium.  Kubricd,  V. 

B R O D I V M non  confijmatu,nel^  undluofura  mul 
tum  ex  decocftione  carnium  temperatarum,  di  calidarum 
conucnientium  eft  tn  xgniudine  phlegmatica  cdueniens. 
patet  ex  dicftis  fupra  tertia  de  canamTper*  confert  (altem  in 
vta  nutrimenti , ac  «iaro  aliquando  ent  contrarius.cauTx 
autem  malx  complexioni  dfc.vt  fiipra  graduacur  dtdtur 
non  vnduofum:qurapropter  illud  redditur  infiSmabtlc, 

Vbtnoandumcpifte eft  modus  fodlisad  remouer^um 
brodq  und  uofitatem.Dam  cum  decodum  eft  brodtu  re- 
moucatur  ab  igne,  df  dimittatur  tepefien,df  tunc  naabic 
pinguedo  in  fiipfide  qui  cu  coclearifodlita  remouebis, 

Brodefirw.  RufiriM.  VI. 

DICTVMeft^  brodnum  ablblute  in  xgrinidine 
ca.n5  conuentc,qiiia  tim«ur  eius  augmencu,n  ex  coofeqn 
II  in  phlegmatica  vbi  eft  mala  cSplexio  ca.timebitur  «us 
augmentTi,quare  nec  in  ipla  c5ueni«.Si  tn  uellemus  polle 
mus  ordinare  brodetu  «iS  conueniens.  vt  verbi  gmtia.ez 
decodioe  caponis  cS  vino  granatora,«  ouo  agitaro  ut  fu 
pra  addico  pulu«e  cortandrora,dnnamomi  an.df  prpd- 
pue  dabitur  vbi eft  vtrtucitdebi1itat.Brod«um  time,de  Brode- 
quo  fupra  eft  res  multO  nutriens  <Sf  impinguatiua.df  ideo  tu  mulic 
dnp  qux  pinguedinem  ^prunt,vt  pulchnores  reddamur  r ibus  aq^ 
ipfuro  prpalqs cibis df1igum.d:hrceftvna ex  caufisprin  c5mo- 
dpahbus  quare  dnpFurlanp  fiim  ^m,  plurimum  pingues,  dum. 
quomam  co  multum  vtumur^l  pc* 

Hcrfix . RufiriM.  V 1 1, 

HBRRBTjB  inhacxgricudinccdueniemef fiitic% 
tnculut,  p«ro^.borago,cautit,bliconet,memha,  lIlua,«Sf 
ruiha.  Vnde  ex  his  decodis  in  brodio  camia  temperata - 
rum,aut  ad  frigidum  vel  calidum  ptrumpet  dcclinamn. 


r Traftanis  III. 

pottC^  ftert  f^cufuincCuemeru.aimpntno  eiip(isdua> 
bu«  vcl  crtbtis  vct  aliter  tm  tn  Icindendo  mtnuttm.vt  co* 
muniter  fii  aliquando  ponendo  de  eti  tn  parua  quantitate, 
vt  brodium  (aporem  im  caprae.  Vbi aduertendum  fo' 
lia  comumter  ab  xgnt  male  digerumur.d;  tdeo  pr^apiac 
medicus pauca  folia  aut  nulu  accipiat,  non.n.poieil  ea 
bene  maRicare.  Item  caules  dccodlicum  oleo  omphacu 
no  cum  modico  blis  in  aqua  veri  frigoris , aut  in  brodio 
pulti  conueniunt.Ttem  polium  adinuierm  mifccri  cfi  frigi 
dis  ditiis. vt  aedpiendo  blites , folia  fccniculi,boraginif, 
tdinuicem  piftatx , & es  ipiis  pifbtis  cum  brodio  pulli, 
aut  vituli  d^uilterando  plus,&ininut.vt  videtur  dtlcre« 
tomedteo. 

Irem  ex  radicibus  pecro^.pnus  bullitis,  & quali  deco« 
inafif  cum  pauco 

panis  gratulati  3C  ooo  alterato,  vt  fupra  fit  ^rculura  con » 
tienicns&deledabtle.Videat  tamen  medicus  vt  fupra  ne 
iK)Cum?ium  fequatur.hoc  dico  propter  edaces  demes , qa 
^ aperitiuus  cibus , Sc  cafeus  eff  oppibiiuus  etrea  quem 
vellet  militare graue  digeftionis.et  tu  c5lidera>  Vnde  me* 
dicorum  non  deficiat  exicniatio  multa  circa  xgros.d:  fpe 
ro  cum  biisconuenienti  difcretione  cu  hoc  dbo  inappC' 
citum  Krufdcabum  Det  auxilio. 

teaj;  KubricA,  VIII. 

LENS  vero  non  videtur  competere  in  hac  xgritudt' 
ne , tamen  fi  tandem  efl  appetitus  ad  eam  excorticetur,  A! 
decoquatur  cum  hia  qux  remouent  nocumeraum  erus,  vc 
fupra  ca.proprioi 

Vbi  noandum  q>  xgrinidinetfrigidx  fum  eSmurater 
Idgf.d^  ideo  oponet  medicum  fiudere,  vtaliqn  appetitut 
complaceat, vt  excitetur  & confcructur.nam  & fi  res,  qup 
conceditur  non  fit  ex  toto  conuentens , tamen  t^ia  virtus 
illam  maximo  cum  defiderioampledlitur,nulittam  cor<* 
rigir,&  maius  (equmxr  iuuamemum.iuxta  illud  Senis.  Pa 
rum  deterior  d^qui  canon  cfi  multum  confiderandus. 
Potefi  dari  brodium  carnium  cbnuenientium , de  quibus 
lUpra , tn  quibus  decodx  fim  rapx  cum  modit  8c  ordine 
tit  liipra  de  rapis.fubftancu  vero  eius  quantum  conuentac 
apparet  ex  his  qux  feripta  fum  capitulo  proprio  comeda*- 
cur  parum  detis  memorer<|i  fumus  canoni  antcpofiti.d^ 
suconfidera. 

Fcr.  Kuhrie^.  IX* 

dari  potefibreobrodio  pulli, la(ianf,tvdidsdl^* 
cum  btfie  amygdalarumetiam  SuAtu  bfc  confidera. 

Tdfticum,  Ktthricd.  X. 

P A N I C V M excorticatum  cum  brodio  gallinp,ca 
ponis  (S^c.cum  bdfeamygda.hpcramcn  omnia  moderan 
da  funt  nec  frequentanda,  fcd  raro  in  modica  eitam  ^lan* 
citate  exhibenda,  VI  virtuti appetenti  Emf8at,iuxta  cano* 
nem  &c.etnm  fiigidtias  dc  ficcitas  panid  ex  caliditaie  & 
humiditategaUinx,caponi$  dfc.xquabiiur. 

Cicer.  KuhrUd.  XI. 

CICERRVBBVS  conucmt  in  hac  xgritudinc 
laltcm  brodium  eius  in  quo  deeexfix  fine  carnes  tempera* 
cx,aut  parumper  ca.conuenienies.Si  tamen  fbrctforcis  in* 
flSmauo , ita  vt  timeatur  caliditas  acerts,fiar  decotfiio  co 
endiuta , aut  lac^ca  &c.q»  fi  non  fuerit  inflSnutio  fbrtts, 
Sc  apenio  vtaru  vrinaltum  amplius  queratur, decoquSnir 
cfi  cicere  radices  foeniculi,aut  pcuofeliin.&  tu  cofidera. 

, Rifum,  H,uhric4,  XII. 

RIS  V M prfparatum  vc  fupra  proprio  ca.A;  fi  eius 
corrigatMur  nocumema»  lanacn  cum  diflficilc  fti  digcfho' 
iu,non  cxhibcaiiii  nili  uiriuaad  digerendum  (uein  fortia, 
quo  caTu  de  eo  cum  laifle  amygdabrum  dari  poictii  pone 
do  modicum  de  fiibOaruia  eiua.A:  1!  eiiam  cu  brodio  pul 

li^i  caponu^uibl!anico<rtu.A;iuhicbcncconiidera. 


Cap.  VIIL 

Uc.  Rs5nViC.  XIII. 

LAC  CASEVS  non conucnfum,& maxime he 
non  acerofura. 

Oiu.  nuhrUd.  XII II. 

OVA  VERO  forbilea  prius afterata per  infiifiooC 
eoru  in  aqta  ro^.auc  viof.auc  veri  frigoris  «S^c.dari  peU* 

Oleiu*.  Ra^rictf.  XV* 

OL  E V M vero  conumientiui  eft  in  hac  xgntudtne 
^ in  alia, ita  qi  concedi  potefi,etiam  oleum  oliup  conucmt 
ter  macurf,eius  tn  inflamatio  bene  corfidaeiur,  vt  fupra* 

C4rncf,  Kuhricd.  XVI. 

CARNES  vero  conucnientes  fum  carnes  tempera  * 
tx,A  etiam  ad  calidum,auc  ad  calidi?  A ficcum  dedinan* 
let  vt  leportnx.laudy  &c.Semper  tamen  adhtbeda  cfi  ad* 
uertentia  ad  malam  complexionem.^^  ideo  hxc  didta,  SC 
fequemia  difcrehone  modercniur,&  conuenicnuorcsfucM: 
al&rx  fi  extera  confemtunt. 

Vtfees.  KuhriM.  XVII, 

PISCES  non  conueniuni  falcem  de  aquis  dulcibus, 
de  maritimis  vero  concedi  pontim,&  prKipue  de  c6meii 
datis,vc  fune  triglif  aurep,arborcMn^>nculF&c.rpecia« 
liter  cum  faliamcco  ex  folijs  pctrolcUiiii,&  aunzibere,pau 
co  aceto  confetfeis* 

GeUticium  RuMcd,  XV 111* 
GELADORCI VM  ex  carnibus  conueniemibitt 
fadfura  cum  aceto  & vino  non  vtno(b,ec  fpcciebus  hic  or 
diaatisaddicopaticocrod.  Species  aut  aromata.  ia*cin 
namomi.5. j.pul.coriandrorum  prppiratoruiAorum  lam 
brufex , ana.}.i.fi. coraliorum  rubeorum.5.i).ztnzib.5.j, 
garyo(^yllorum.3.fi.dc  ni  confidera* 

^ SalfamentuPi,  RiiMed.  XIX.' 

D6  S ALOIDIO  etiam  hoc  foco  dari  potefi,  vc 
oliux  laittx , & cum  moderamine  vt  c(tcra.dl£  blddium 
ex  folifs  faiuix.laifiucx  ana.cum  modico  aceti  et  onodico 
zinzi^re.  Item  pifiecur  allium  in  mortano  ligneo, dein 
deabijeiatur  cotum, dcmdeaccipacur  medulla  panis  infii 
fi  in  aqua,  SC  ponatur  in  diefio  mortario  ligneo  cum  quan 
(itate  fufiideme  amygdabrum  mundatarum, & totum  pi 
ftetur  adinuicem.dcmil  difiemperetur  cum  brodio  pullt, 
fit  fic  alliata  gufiui  delccfiabilis.  de  qua  dari  potefi  cu  car* 
nibus  intingendo  parumper  carnes  tn  ea  ad  imitandum  ec 
confiruandumappetirum,vel  difiemperetur  cu  aqua  roC 
viuo  granatorum  vel  agr^o fi  timetur  inflSmatio. 

Sdpor.  Ruh^ica.  XX. 

ITBM  S APOR  royrtinus.  v.fucdmyfrt  pantt 
prius  infufi  inaqua  ro.amygdabrum  mundatarum,  pifiC 
tur  piftandaec  omnia  fimuT mticcamurtddndecum  vino 
granato  dulcorato  difiemperetur  &aromati^tur  ex  his,  . 
qt.garyophyllorum  ,cinnamomi,ana.j.^.puLcortandro* 
rum  prfparatorum,bmbrufcx,corallorum  rubana.9.£. 
Item  ex  fiicds  alqs,vt  patet  de  calidis.3^  tu  fpcculare,  qid 
in  huiulmodi  laporibitt  delcdarts.h^  &c* 

SdldU,  RdBrud.  XXL 

ITEM  S ALAT  A ex  herbis,  vt  ex  boeagine.faf* 
uia,  mentha,  erucha,  addita  bdhica,  decodis  vel  bullttio 
rumaerto  pafiubco,  vt  ponendo.5.i.in  Iib.i.acett  bden** 
do  bullire  vfi^  ad  cofumptionem  quart;  paitis,deinde  co 
letur,dlc  fiatforcis  exprefno,& vfuireferuetur*  Eteappo^ 
res  conditi  cum  aceto  etiam  pafiubto, fcd bulliam  cappa^ 
res.quod  dico , quia  aliqui  cos  pt^param  fbUim  fiiper  eos 
fundendo  aquam  ferueDtcin.ct  uc  prpporau  oa  fum  ita  di* 
gefiibiles  confidera* 

Roio/i.  ^ Rafrricd.  XXII. 

RAVIOLI  fieri pofGim ex blqspctrofellinfflaluta, 

' caehiha. 


AUttta 

gopd* 


C«piJ«- 

reacoQn 

di. 


Decibariorum  compofidone  in  omni xgrimdine. 


4« 


iBcnthiy^xmnito  5^.Cumai(eo  modico  & vireti tioito 
rum  fi  adefi  vtmttn  debilttat.fi  nonexalbumtneca  car« 
ne  perdicum  putlarum  caponum  &c.cum  pafiulit  Sc  fpe« 
ciebae,de  qbut  in  fapore  mynino  addito  modico  pamt. 
Ec  fiet  hoc  modo  fine  tefia  pafiicea  decoquedo  in  brodio 
butlihe  ficuc  fit  de  grafionibue , aut  ^m  modum  nofirum 
de  gnochetit.  Et  hunc  modum  propoitionabtiner  ex 
rel^fngidts  pofiiinc  fieri  compotemet  incau&  calida, 
dftu  confidera. 

Torw.  RaWcrf.  X X II I. 

AR  T O CRE  A fiat  ex  foltja  petrorellini,  ialuix,  b' 
Aucp«endiuiXfb<5Ieacetolbtatbumine  ouorum»carto  rec£ 
li  parti  (aliio>paniiIu,et  modicopanit.hpc  omnb  fic  mo' 
derencur.vt  gradun  ur  cocum  ^m  exigit  zgmudo,  qux 
dl  aut  magia»  aut  minue  frigida.  Item  pocefi  fieri  cope^ 
ntm»  vt  tenet  de  car.cholerica  cum  herbie  huic  xgritudi- 
ni  conuenientibus.dk agrcfium  quod  ponetur  dulcoretur 
cum  vino  codlo  ct  ponamur  rpecics>dc  quibua  hic  ante  in 
bpore  mynino. 

f rudus.  KuhrUu,  XXJIlI. 

F R V C T V S eSuementes  fiint,ficua  ficcx,ptnguee, 
fiibtiliura  conicum  ame  cibum  Tumpe^  dux  vfc;^  ad  irea. 
& prius  digicisbencducancur.creavel  quatuorauelUnaa 
fiacas  potefi  comedere.Itcra  nucem  vn5.Item  phifiict  c6 
ueniunt>pineoli»amygdalx,red  pnut  infundamur  inaqua 
calida»dk  parumper  dtmietStur, deinde  extrahStur,  d^exic 
centur.quod  de  pineolia  & amygdalis  intellige, 

Varf.  Rairira’.  XXV. 

VVA  MATVRA  bene,quc  aliquibus  diebus  fie 
ttt  fufpenta.  Item  pafiiib»  dadlyh  dt^c.qux  duTta  tum  fim. 
per  tmelligantur  modcrate.dk  fimiliter  de  lequemibus.Ex 
fngtdtt  fiudIibuR  vero  non  ronuentuni»  nifi  qui  aliquado 
piro  codlo  cum  amfo  confedlo  vti  pocenne. 

Votus,  Kuhricd.  XXVI, 

P O T V S etiam  varietur  ^ ptatet  ec  complexiones» 
3C  confuctudinem.  Nam  pueris  conuenic  aqua  codbi  cum 
zucharo  rof.zucharata,aucaqua  hordet  zucharata  cu  au* 
charo  rubeo.Iuuembuaucroconfimiliter.Senibus  primis 
potefi  dari  vinum  lymphatu »aut  ex  te  debile, fiue  paucite 
nim.VItimis  vero  minus  lympharu.Calidis  complexio, 
ne  plus  de  aqua. Frigidis  vero  minus  cdfimilner  muliiiin 
afuetts  camum  minus.  V nde  fis  memor  didii  Auicr.alle. 
gact  fiipra  de  peponibus.dk  fit  vinum  album  fubiile  decit 
nansad  acre.Vndc  Auic.de  cura  phlegmaiicx.Et  vinum 
fiibnte  c6firrt  ets»  licet  etiam  aurclium  conferat,albu  tam? 
cfi  eligibilius . Nec  quitq  miretur  fi  de  frigida  fermonem 
proiongaucrim  > quoniS  viplurimfi  xgritudines  ex  cauta 
mgida  prouemum,  dk  maxime  prolongantur , ideo  de  eu 
proponionalit  termo  efie  debuit  amplior»  in  longitudine 
Vix  copiofusde^t  homoeficob  pecuntam,nctnea  defi.' 
ctac,iuxta  tencenciam  Haliabatis  latio  pra^cice  dkc.  vc  fu 
pra.dk  fic  eft  finis  huius  capitulu 


De  cibis  compoOtis^df  potu  in  atgritudinc 
melancholica  valedbus.cuius  rubricae 


(unt.xviij*  Cap.  IX. 

\ Cito  mebncholia  diuerfificacur  in  cholc' 
I ricam  languineam,pht^maticam,melScho-' 
I ticam»  cuius  diuerficatem  op5  dk  cibaria» 

Idk  potus  diuerfimode  graduare.2kde  ifioin 
*can.habecur  infra.^  docebitur  modus  in  his 
dk  iimilibi»taiendus.nunc  autc  exequar  de  ipla  vc  fupra. 

Pdfutu,  Kubricd,  l, 

P A N A T A phihilana,comurum,brodium  confum 
■aatu  Ji,non  contummatum,&  brodcium.oia  hxc  confc' 
tum  in  hac  f grttudine»tn  nuUo  alio  uidctur  di&renu2  ha« 


• bcK  nifi  q»  in  phl^mattca  debent  declinaread  htus  ficci 
Qcis.& in  mebncholica  ad  brut  humidteatis.  Didium  cfi 
in  nullo  alio  loqurdo  brge  imetiigendo  quoad  qualiuitcs  Phleg- 
primasjicet  in  eia  etiS  dicatur  imeruenire  difiCTcmta  gra*  ma  fiigi 
dualis, CD  phlegma  fit  fiigidius  mebncholia.et  confit^,  dius  mr 

Herbd.  Kubricd,  1 1.  iSebolu 

B O R A G O cfi  herba  maxime  cdueniens,qur  potefi 
prpparari,vc  fupra,dk  conueniunt  fpinacliix  aim  boragt' 
ne.Irem  in  proceiTu  tccnicu.Detrofcl.cum  bdhicis.aut  fpi. 
nachn*  1 Vt  ponendo  duas  partes  rpinachiarutn . Euicen' 
tur  caules.  ' 

Vdpd,  R«5mtf.  I II. 

CONVENIVNT  rapf  »vt  patet  in  phlegmatica, 
dk  adhuc  magis  in  ifia. 

Fur,  Rubricd.  Illi. 

CON  VENIT  (arcumbdleamygdalannn>dkcciS 
cfi  brodio  pullt»ac  altantm  carrnu  temperatarum. 

Cicer.  Kuhrkd.  V, 

IN  PROCESSV  dari  potiri  cicerrubeue,  vbi  cu 
eo  decoquatur  tadluca,aut  fpinachia,»  maxime brodium 
cius.led  non  eft  eo  multum  vtendum. 

Kubricd,  V I. 

L A C & cateus  faltcm  taluus,uel  multu»vcl  mediocri 
ter  non  conueniunt. 

0x4.  Kubricd.  VII. 

OVA  rorbiIiaattcraca»vt  patet  conueniunt. 

Oleum.  Kubrud.  VIII, 

OLE  V M vcrooliux  conuenicmer maturum  bene 
cduenii»  adminifirctur  in  pania  qiMtitate,Qa  bercle  time, 
da  cfi  cius  infi3matio»proptcr  mala  coplexionc  calidam. 

Cdmes.  Kubricu,  IX. 

CONVENIVNT  carncsiemperatp.&adcalidf' 
tatem.dk  humiditatem  dcclinanies.qux  vero  ad  ficefi  dc' 
clinant, dk  mebncholicum  generant  humorem, vt  lepori.> 
nxcuicandx  tum  qiTi  ctTem  propinqux  valde  naifuitaci,q  .U 
merito  xtans  elTcm  humidx.de  quibus  tamen  in  qu9tita.  « 

te  modica  dk  raro  fiimendum.  Aduertendiis  tamen  cfi  ca 
non  Tupra  politus. vc  vitra  qualitates  primas  docetur  con 
ucnientia,  aut  dirconuenienita  ex  parte  tiibfiantix  dkc.  Et 
ex  his  conuenienciores  Aint  clixx  afiaiii. 

Vifces,  Kubried,  x. 

EX  FISCIBVS  petrini  cdmcdaii  etiam  ex  aquis 
dulcibus»  vt  fupra  elixi»  vel  leuiter  frixi  cdditi  c um  fucco 
pomoru  dulcium,  aut  uino  codlo  cum  modico  agrefii  dk 
fpeciebut  de  quibus  in  de  phlegmatica  pgntudinc. 

GeUticium.  Kubricd.  Xf. 

FIAT  Geh  dorciu  ex  vino  paudtero » vt  didttim  eft 
in  de  phlegmatica  cum  pauco  aceto,  additis  fpeciebus,  vc 
ibt  tam  ex  carnibus  ^ ex  pifcibus.  Et  diiTtum  eft  cum  pau 
co  aceti.nam  licet  acerum  ratione  fimitmidinis  fux  com ' 
piexionisad  melancholia  non  uideatur  competere,in  mul 
ca  habet  alia  iuuanKnta, propter  qup  in  hac  xgrttudine  cd 
peiit.Me^.in  tuo  grabadin  de  fyrupoacetofo. 

SdUidium,  Kubricd.  X 1 1. 

BX  HERBIS  didlis  potefi  fieri  taladiu  cum  aceto 
patliiUto.vt  fupra  verum  (aicidia,  non  ita  videntur  com-' 
petere  tn  hac  quemadraodu  in  phlegmatica.Fiac  etiam  cx 
petroleltino,fpinachia,aut  latfiuca  panibus  xqualibiis  cn 
aceto  paflulato,dkccum  cum  xucharo  dulcorato. 

Sdpor.  Kubricd.  Xlil. 

EXAMYGDALIS»  phifiicis,aut  pineolis  fiiat  fi 
porhocmodo.  ni.amygdalasmridas4ancinrurumprius 
in  brodio  pulli  .modicum  carnis.o!a  bene  pifietur  per  fi» 
deinde  adinuscemtocorporctur.deinde  cum  vino  grana.' 


NlltTKtl 
dum  at' 
lente  in 
melan' 
cbol^ 


Piravt 

decoqn 

cur. 


Regula. 


Tradanis  III. 

ttmioi  tamagrcIVoper  zucharum  dulcoratum  diRcmpe  •. 
Htur  & /Ut  Ide  (apor.c5fimiliier  de  phiHicu,pmeolts  ccc. 
Quod  Hmagithumidum  voluerimius  diftempcrftur  om 
na  cum  zucharo » lucco  pomorti  dutcmm.prirous  tamen 
guHut  magia  gratui.lecundus  vero  videtur  conuenictior. 
Item  ex  fucco  pomorum  dulciu  cum  amygdalis  lantum, 
aut  cum  pineolis  tantum  addito  modico  panis,  primus  la 
racn  nutribilior. vnde  op$e(leattemu8nuiricaror  in/uic 
zgritudine>9a  quaH  Ibnp  cft  diuturna, vt  prius  bn  dui. 

LunelU.  Kuhricd.  X II  i I. 

PRO  LVNELLIS  diciturq»Ganie>i  hetbiscon 
uememibut  cum  cafeo  recenti  non  ialito  vitellis  ouorum 
prius  in  aqua  veri  frigoris  in(urorum.paiUilis,  SC  modico 
panis,nue  paRa  iit  fupra.  Vt.fa.boraginem,rpinachtas,aut 
£^uca  ana.aut  folia  petrofellrni , A btftucam  ana.carnes 
coniieiWentes&c.cafeum  recentem  in  modica  quantitate, 
&pa»cm  in  modica  quanntate,  vitellorum  oitoru  adfiif' 
Hctcnciam.palliilis&cadditis  ipeciebusde  quibus  fiipra 
in  lapore  myriino  in  de  phlegmatica  xgriiudine. 

CMpetum,  Kubricd.  X V, 

C V P E T V M poteft  fieri  ex  carnibus  conuenicnti  • 
bus  cu  herbis  valmtibus  in  hac  xgntudine,vt  dulcoran* 
doagreRum  cu  vino  co<Ro , aut  plunmo  zucharo  Tuper- 
ponendo  fpectes  de  quibus  in  fyrupis  myrtinis,  &cum  al 
b^ine,&  vitello  ouorum  (Tmul,  A modus  faciendi  poli  < 
tus  eR  fupra  de  cholenca  dircrafia,&  quia  ca&us  laUem  la 
le  participans, & lac  acetorum.et  non  acetofum  Hi  in  xgri 
tudine  fufpetRa  hic  de  artocrea  alia  q de  cupeto  dicU « qd' 
idem  cR  fuperledeo.dlfr  tu  cooRdera. 

frtUius.  Kuhricd,  XVI. 

F R V C T VS  conuenienies  funt  cali'di&  humidi,& 
etiam  temperati.  V nde  vua  bene  matura, qux  ftciit  etiam 
liifpenla  vt  fupra.Morn  dulce.Poma  dulcia, apia,  mufea ' 
ia,da(Rylina,&huiurmodi,qux  daridebent  cotfla  leuiier 
fiib  prunis, vr  cotRidnem  refolutis  partibus  aqueis  r^o. 
ucatur  aptftudo  ebullitioins  A putredinis.  Et  ex  frigidis 
comieniunt  pira  decodia,di^  poma,(ed  prius  A poma  et  pi 
ra  pungantur  ch  cufpideculrdli  anteg  ponantur  fup  pru- 
nas vc  liberius  egrediatur  eorum  humiditas.  Quidam  ta- 
mealTam  ea  in  pafta,vt  Auic.ftcundo  can.capitulo  de  po 
mis-Aniconfidera.  Item  eonuenmnt  pruna  damafeena, 
maxime  exiftente  Rypticitate  natutx.Iiem  perfica  exicca 
u<5^  depilata  infula  tn  vino  granatorum  mucorum. 

AiJUd.  Ruhricd.  XVII, 

CONVENIT  aqua  zucharata  dr  zucharo  rubeo, 
aut  aqua  hordei  cum  zucharo  rubeo  zucharata.  Ct  credo 
(f  aqua  mellis  hoc  in  cadi  competeret, ia  vt  fit  proportio 
aqux  ad  mcl  decupla. 

Vifmm.  Rd^icrf.  XVIII. 

V I N V M competii  paucifrrum  non  Rypticum,  aut 
poniicum,  poteR' lamead  acre  declinare, frd  magis  laudo 
vinum  album, quod  fit  carens  acredine,&ad  dulce,uel  Cit 
tem  ad  medium  fapore  declinans.q>  fi  fuerit  vinum  potes 
lymphetur,  A in  exhibitione  vini  confiderctur  confiietu- 
do  vt  fupra.Vndcaudi  Marfilium  Patauum  decura  quar 
canx.Et  fi  montano  vti  folinis  fuerit  pati^  lymphetur  be 
ne  di  aqua  co^  fimplid  fluuiali , aut  aqua  hordei, aut  aq 
zucharata  pauci  zuchari.Et  notetur  canon  hic  de  potu,  A 
potus  non  detur  multum  adu  frigidus. 

Dc  cibis  copoGtis  in  ^'tudinibus  compoGtis 
valentibus,  cuius  rubrica  eilvna.  Ca.  X. 

iEr7»g^  BtnomcilcdcbCTn^  canonis  poiinniptapri 
motra(Racu,et  primo  capitulo  aircafinein.|2. 
que  docemur  cognofrCTcdnium  humoris  Gi 
pra  alium  humorem  quan  do  in  eadem  xgri - 
tudine  iunc  humores  diuafi  coniuniRi.  Nam 


Cap.  X.  & XI. 


ex  illo  colligitur  moduaproporiionabilis  tenendus  tn  c5 
frifetone  ciboru  compofiiorura . Nam  ficut  humor  fupn 
humore  diiaiur,ia  A rCs  conueniemes  lib  humori  debene 
incompofito  dnan  fupra  res  correrpodemes  humori  fuo 
dominamt.  Velle  naiK^  particulariter  de  ipfis  olbia  fert' 
bereeR  ficut  procedere  in  infinnu  propter  multipUcetac 
varus,&  vt  tia  dicam, quafi  infinitas  humorum  adiouict 
coniuniTciones.  Sacis  enim  apertus  videtur  efie  volemi  ad 
hoc  faciliter  fpcculi  modus  de  conficiendis  cibis  compo« 
ficis  in  xgrit  udimbus  compofitis.  PoRretno  feiendum 
q»  licet  qdtiRa  fune  principaliter  fim  pofia  propter  xgn  * 
cUdmes  materiales,nmcn  cx  ipfis  liabetur  dotRrtna,  A(m* 
cile  de  xgritudinibus  imatenalibus.Speculenir  itatji  pni' 
dcicus  in  occurrentibus  fibi ex  via  dan  qux  bciliier  com 
poner.  V Ictmo  infcribam  vnum  rcRauratiuum  quod  ha 
bet  vim  cibi  A ponam  ipfum  iempcrain,vc  poilic  ^iRy 
eum  faciliter  i cemperaroemo  remouere,^ra  rei  exigennS. 
reRauraciuum  cR  hoc.in. 

Dcquibufdam  derlarati6Rmscum  fuis  exemplis  quo' 
rundam  attributorum  cibis  ipfis  fimp!icibus,&  compo- 
fitis prouentemm  ^ virtutibus  fecQldis  ipforum,&  parcim 
h primis.cx  quarum  notitia  medicta  iuuenii  in  adlu  pra- 
(Rico  non  paruam  adipifcetur  vttItnccm.vT  vtrbi  gratti. 
quid  dicitur  facile  A qd  arde  digeRibtle,qut  k Romacho 
cito  exeunt,  A qui  ventofi  A hutufmodt,vc  infra  cuius  ru 
bricxfunc.xirf.  Cap.  XI. 

DcciBircittfdigcffionir*  Rubrica*  I* 

Ibi  autem  digeRibdes  funt, qui  tenerS  hab9 
rubRantam,&hialjcer  ad  diflbiurndum,  v< 
funt  hxc.Puili,perdtces,oua,  panis  de  fimila 
bene  codlus,ec  frrnKnacus.Pifces  petrofi.Ec 
in  exemplis  huiufmodt  non  mulnplico , ^ia 
in  proprrjs  capitulis  de  ipfis  faiRa  eR  fpecalis  men  tio.iSf 
pr^cipue  quantum  ad  hoc  cibus  eR  ^ctlitcr  vxl  diRicul 
cer  digeRibilis. 

Ve  abifdifficilisdigcfUonis,  Rubrica.  II. 

TARDiC  DIGESTIBILES  furaqiiiduram 
aut  vifcoiam  habet  AibR^iS  A difFialc  diRblubilem.  Vc 
funt  bb(  rpecialitcr  cu  cortK'e.Panisa(im‘’.Citonia.Cau 
lcs.Rapa.Lcmtcub.Fa(eoii.Cafrus  vetus.lnccRina. 

Veeibiibenosbumoresgenerdntibus,  Kubrud,  IIi, 

BONOS  H V MORES  genrrSt  cibi  temperati  m 
complexione,^  qui  rubRanctam  habent  mediocrem,nofi 
lame  ia  teneam,  vt  facite  corrumpantur,  net^  ia  duram 
vt  repugnent  digeRioni.  vt  funt.Panis  bene  frrmenatuf, 
A bene  covRus.GanumfaAum,fimila,phthilana,pinep» 
phiRtci,rifum,U(Ruca,hongo,oua  (iirbilia,  pifees  petro- 
0,  pifees  pelagi,  Uc  caprinum  mox  muLRxT,  caro  porcini 
rylucRris  iuuenis,  arietina  vntusanni,  hfdulina,  vitulina» 
hepar  pord, pulli, perdices, fafiani,alx  gallinarum. 

Vceibismdlos humores generdntibus,  KubrUd,  11 IL 

MALOS  HVMORES  gcneances.Sum cibi di- 
Remprariin  calidiateA2ficdcate,vt  funt  alliu, porro. 

In  humidiate  vt  cucumeres,  fungi.  Vel  inhomidiute  A 
frigidicace,vc  poma  non  maiura.Ec  cdu  qui  vifcofam  ni- 
mis habem  fubRamiam,  vr  caro  porcelltna  domcRica,dl( 
infans,  vt  fupa  proprio  capitulo.  Aut  valde  duam,ut  bo 
uina.  Aut  fidie  conuertibilem,  vt  chryfomiUa  .lenticula, 
milium  .fafroli.pira  fmaiua,charubif  recentes, nuces,aud 
lana,pani$  non  bene  ferraentarut,non  bene  cotRus.  Faba. 
CuairbiQ,  rapa,baucta,bliiis.  Cautes, cepx,raro,pom4 
dtri.meli  calidis  corporibus.  Raphanus, perfica, dtonn, 
mefpilb.datRyluf, cappares, caro  agnellina.lcporoa,  ccre 
bnim.Pilces  aquarum  Ramfum,5f  turbidatu  ,aratcs,ciir- 
cures,grue8,pauooes,paneres.InccRina,RoinBchus,calaa 
falicus,pulli  columbam» 

De 


De  cibariorum  compoiidonein  omni  xgritudinc. 

TRACTATVi  Q.V  A K T V f . 


47 


Ar 


X>€dhispiciUccirrtiptibiUhitt^  Ruhri<4»  V. 

F A C I b B corrupctbiles  funt » nimii  humidf > & 
Aibhliirunt  (ubftantix  velociter»  uonuchoxgredicn* 
tesiVt  fune  h(c.  Melonei»caro  p«ngui<>hc, cerebrum, mc' 
dulU  lpinalu,medulU  omnm  oHium»  vua  oucura , ficus» 
sDora  ceU3,ctconta, perfica, pinguedo. 

I>e  cibisdiSicuUercorritpubtUhHS»  Kubrkd,  V 1. 

CIBI  OIFPlCVbTER  corruptibiles  fune  qui 
liibilancum  habem  duram  & ficcam , vt  Tunc  canen , ca« 
ro  vaccina. 

X>ccibiscitoc9rpusex<untibnu  Ru^rtr^.  VII. 

EXHVNT  CITO  Ji  corpore  propter  Ieuitat0,(5C 
raritatem  (iibdanctx.emolliunt  enim  villos  fionuchi,dC 
lubricant  indigefti,  interdum  exeunt  propter  fiii  acumen, 
quia  mordent  llomachum,dlf  inteftma,vi  fitm  hxc.Vua. 
Oua.AtripIcx.  Sptnachia.  Mora  celfi.Oiiua  condita.Ca^ 
xopinpuist 

JiecibisUrd^corpusexeuntibus»  Kubrici»  VIM. 
. TARDiC  exeuntes  Tum  pr;di<flttoppofitf,vt  pira 
Imacura, glandes.  Da<f^U.Cucumercs.  Fabx:caroboui« 
IB»cafopingms,fplen» 

De  cifiis  inclinis;  Kubric4.  IX 
■ INFLATI VI  fincdbidulcet,&gTanaindigefti' 
f>ilia,&  cibi  qui  plus  difibluunt  ^ refoluant  cum  inuentut 
phlegma  aggregatum  in  ftomacho,vt  fiint.CaRane«,Vf ' 
ttumdi^,mui1um,rapa,ia(eoii,lcmicula,vua  cum  corti 
ce  come(b,mel,porrum,raphanus,£abx.Ec  allium  quan ' 
dotp.vt  quando  comeditur  in  modica  quantitaie,&ipm 
pro  tunc  inuentens  magnam  phkgmaii  quitiatem  in  Ilo 
cnacho  plus  difibUiic  $ refoluat,  dC  maxime  r^pecz  etus  co 
mdbone  acctdu.di^  hfc  confidera. 

De<ibtsextcnu4ti$,  Kubric4.  X 
ETHXTENVANT  valde quxaliditare  non 
•Buka,ledlubttli{acemulta  participSt.V'tApium.PetrO' 
ft|linum.Rutha.Anetum.^\el  difpumatum. 
jyccibispdTum  nutrimtibus^  KnbrU^,  X L 
CIBI  PAR  VM  nutrientes  fijmqui&cilelmem* 
brts  diObluumur.ex  quibus  liquidi  & rubrilet  generamur 
humores,  dC  qut  acutas  Sc  nimium  violentas  habent  qua  * 
|ia(cs,d^  duram  valde  {ubfiStiam,  aut  valde  rarS,  vt  fimc 
mora  cclfi  matura,  pruna,  mala  granata,  iuiubp,  atriplex» 
bls^rpinachta,allia,nar<s,gunur,aures  ,oliuae,  ne^tUa, 
pyhB^ooiachus,inteAina,ca(ats  vetus. 

' DeeiMxmallw)ifuiirien/{5«x.  Rubru4.  xil. 

MVLTVM  nutrientes  funtquitemperatiexiften* 

ae*  niultum  moramur  in  membris,&  ab  eis  diSdle  (e^ . 
nnrur,vt  lunt  triticum  condttioiuntm  vt  firpra.Ei  etiam 
obi  dillemperaci , dC  qui ex  animahbus  recipiuntur  fi  be> 
ne  digeruntur,  vt  caro  bouina,  rifiim,  cailanep,  auellanx» 
rapa,cal^  recens,  oua  vt  fifpra,caocri,granum  iradeum, 
maxime  inUdw  codum,caro  porcina,hepar,tcRfcolj, 
lac  caprinum.  Omnes  cibi  dulces , qui  grofibs  gignunc 
humores,  vt  dadiylf,  mupi.vux  dulces, vinum  dulce  ru» 
hcum,5(groilum,i&prxopuc  fibenedigesinir  vinum 
dulce  album. 

Dtdbisimpin^ud^^ibus,  KnbricJ,  XIII. 
IMPINGVANT  obi  qui  bonum  et  laudabilem 
fi  nguinem  generant  ,aut  moderate  grofiiim,a  multum  nii 
cri^tcMdhoc  ikum  prpeipua  funt  lac  caprinum.  Rtfiim, 
tricfcum  > ficus  bene  matura , vux  bcw  maturx  dulcet. 


Raefiatus  quamu,in  quo  ponemur  fimplL 
cta  et  compofira  cum  fiits  virtutibus  fecU' 
dis,tertfjs  quartis.ee  in  vntuerlali  magis 
bmiliaria&vrual(a,vteftnece/Ie  opera- 
tionibus medicorum.  Deipfisnantpquo 
ad  eon'i  virtutes  primas  in  rpcctali  magis,  & etiam  certat 
vel  quartas  in  particularibus  dicetur  capiiulu  tnfta« 


DE  ATTRACTI  yiS, 

Capitulum.  Primu. 


TTRACTIVA  nccr/lec/lef&n gfftrmix 
lidatncoplexifie&Ieuigatorta  infub-  4/rt 

Rantia , vt  fui  calore  & fubrilitate  Aib- 
Rantix  lactlius  penetret  eorum  virtus  f*,  "* 
adremattrahibtIem,fiueexteriusappU  e/^ti 

c^uradextrahendum  lignum, ferrum» 
vel  humores  infixos,  fiue  interius.  Vn-  J 
de  Auicc.iecundocan.miario  capitulo»  /mj*  ef 
Attra^iua  vero  efl  illa  cuius  proprietas  eft,vt  moueat  hu  ^ 

midicatemad  locum  cui  obutat.d^  illud  e(i  propter  caU-  ^ t 

ditarem  et  ru^litaiemruam,vtcaRorcum.QiixdStamf  Wma  ^ 

dictitur  taha  abroprictaic^m  mapnes.de  ouibusomnibua 
fiiblimis  philofopnus  Auer.quimo  colr.de  medicinarum  j*'i  f ■ m, 

natura  auraiTttuarumdixic.Ec  generaliter  omnis  attratfcco  Atttv  ^ 
quomodocunrpfiatnonfitmfipercalorem.  Etcxempli 
fleSdo  de  primis.Serapinu.Afia  fceiida.Maiorana.  Apiu.  „ 
Pircihrum.PetroIeum.Sulphur.Armomacum.Ld£.Ari 
ftolochta,dipcatnus,cfclamen.Bt  quf dam  dicuntur  atera-  ^ 

(firua  cum  pucre£a(fiione,ut  cancer  piRatusOmne  fiercut  « 

vRura,romcmum.Sanguirugxetiamaitra(.Riuxrum.At 
tradliua  Hproprietate  fiinc  hxc.  Vt  magnes  attrahit  ferro»  - ^ 

Reubarbarure  cholcrJm.T urbith  phlegma  vt  in(ra,kara« 
bx  paleans,  lacena  raminculas,  fiue  ranas  paruat,  qux  fu» 
per  arbores  inuemumur,  rpinam,fiucfefiucam.&fiouli- 
ur  rana  alia. 


A' 


Drdpmriiiif.  Cap»  It» 

Peritiua  eft  cuius  eR  proprietas,w  moueat  matCA  v//  i.f.  ,r. . 

riam  cxtRentem  inter  concauttaccs  mearuu  ad  ex- 
teriora,vt  remanere  faciam  edeauitati  meatuum 
Apertam.  Aperiunt  ica(;paicra<Riua  fua  calidirate,  A^liib- 
tilicate  fubitlundOyVcl  attenuando  humore,  vt  pecroRUf- 
nus.  AbRerfiua,lauacita,tn(n'fiua,incidrdo  humores  groL 
ros,mtidificaciua  mundificldofordui?  vulnerum.  Item 
aperttiuoro  qupdSaperium  vias  imus  & extra  vt  qux  vi- 
fcofitatem,dlCaroancudinem  habem  vt  amygdalp  amarp. 

Q^ipdatm  imusapenne  propter  amplitudine  interiorum 

Viarum.no  aut  exterius  propter  viarum  anguRia,  ficuc  ea  ' ' ' 

qupp5ticitatemhabentannex5,vtabfinihiu.  Sdro(^o<  ' ' .**'-*  * 

acutumeRaperttiuu,^ocamarumrubtile,&o2liauidu  • v \ 

cRaperitiuum  diadcaliditatem  declinat,^  o^rubtUcacc 

lofiimeR  apericimim.  PoRremo  (ciedu  ^ horum  qupd 2 

habem  vim  apertuuam  forte, & hpc  valent  ad  for^gm  op- 

pilacionerplcms,vcrcolopcdria.QupdamdcbilfOtnrum  ^ 

vircucis,&hpcvalemin^btlibusoppt1ationtbus,vteR 

femen  vrticx.  Sum  icatg  hpc  acorus,anethum,abrocaMi» 

carihamus,capparea,cfcer,cinnamomum,endiuia,  eruca» 

maiorana,tiiacricarfa,pnrnyn,rparagus,vrtica,brthoof# 

ca, butyrum, chamomilla,fi|nicului,gumialbocin,came- 

dreos,camepitheos,  Iuptnus,mel, oleum  anethi,  praRiuin» 


hypencondreos.Ethpcfitm  etiam  diTgregaciua. 

Ouarorbiid>PamtcrfUceus,&bene&dhis,carfKt budO^itr  ^oppUdtUtis,  Cdp.  III* 

Ixioflibut  vidnx,caro  agn^ina,vinusn  dulcc,  vt  fiipra.  Ppilattua  Ium  qux  retinentur  propta  fui  fpifiiru' 

Et  hxc  pauQ  tibi  futtetam  ad  SuisU^ioaaxk  nibrtcx.de  I ldinem&ficcitacero,aut  propter  fuam  conglutina 
qua  lupn.  lionem  tn  tranfiiu.aiia  orooeer  faciunt  venue  tn  ee 


^ cioocm  to  (ranfiiu.quapropca  facium  venue  tn  co 


Traftatus  II II. 


nilus»  bolus  armenusi  terra  ligillata,hypocyllidos»  hn< 
cimu9)ematites,pbntagO}gumi  arabici»atramcium  vml. 


0n,vc  funi  ihus>anllolochta  &c.dc  quibus  inba.  Ex  c6r 
ftri  - - - - - - . 


i,glans>laba»ro(a,dragaganthuiii,gafntarabtcum.  Ec 
bmiicer  aggregando hfcomnta  Cmul  rumcSftringaun 
fluxum  (anguineum  ventris* 

Dr  rnofli/ictmwf.  Cap»  V. 


^ ^OUificaciua&ncquxponut  eHembmmembro» 
iff9 /t'  /l^  rum  habentium  rpfllos  poroe Icuiorcm  caltdin^ 


_ , Aexpulfio fuperfluitwum, qu*  10 cts continfiur 

(aciliorltcutcmplaflru  de  femine  linitum  emmtaitaqu; 
jTi  f-m- former  esiccam,  qua  fi  vehementer  calefacerent  po-^ 
ti'us  indurarent»ec  fimiliter  fi  fortiter  exiccar^.Et  fune  hec 
aUhp,armonfacum>  axungia,  butyrum,  fcenugrfcum,n 
cus,gummi,  arabici,  malua,  medulla  olTiUyoIcum 
amurca  eius, terebinthina, uiTcus,violf,  adeps  pord antiq 
ua1dc,bleta,chamomilla,  c(ra,dial(hpa  Nico.hlq  radix  & 
oleum, Udanu,mafiix,  femen  lini,fepum,fierati  bouic  co 
medentis  hrrb9,hyfibpus  bumida,  & fum  etiS  reUxatiua. 

De  indMrdtiKt/*  Cap.  VI* 

i«c‘rNduratiua&funtquxcongetantmembra,autc5g(u' 
I valde, autfrigida5J 

sfsfixiir^Srn  '^/Vs  hxc.PfiIlium.fo1athrun^(emperuiu6,Ienti 

/ ' cubaqux,hyofcyamus,poriulaca^yrtus,aqua£rigtda, 

’ ' } accacil,auricula  muris, planrago^ifptncon, 

^ ^ ^DemHdt^4nKtr,<i2i/!er^«fa,<*r  l4ifdtiMu.  C4«  VII« 

^ A B^"g«*“*<«undificant  illa  quae  mouenthomi' 

d‘«t«vifcoQs,d:congelatasorificns  porfcnin 
» tf  0f  td  ^ fuperficiemebri,iu  vtelogft  «s abeo ficut  aqua 


rus  vKrc,,aip»on'um,  hbx  iecoHio,  hr,  lilii  flos  & ta  • 
dix,  pISiago  MtP,  aqua  niu,pari«ana,al  armonucum, 
ftttcus  capr;  ,rpongia,cafliu  barbarut,vtrnix,vrina,vrri' 
ca,zucharumrola.aloc,airiplcx,b<ihonica,butyniin,cau 

h's,  ciccrisalbi'  dccotfifo,  cucumeraAmnus,  ffx  vini  vfti, 
ftx  ac«i,  fid  lac^lia.biriiir,  raclonii  fninna,  hordaim  * 
aqua  rius.puintx,  lapa  rcrpmiaria.ryrupus  acciorus  de  la» 
dicibus,terebfmhina,hypcn'con,treos>zuchartijn. 
Degmerantibiacdmem.  . Cdp,  VTIx,  ■ 
CUt.  fit  ffit  Enrrani  carnem  i1la  qus^ulneiibiis  permuiir  Cin- 


Cap.  ^plurima. 


oppilationem.  Ec  fum  cibi  grolTi  ,terrt(hes,aut  viTcofos 
generStes  humorcs.Ec  (unr  h^CsPanis  afimut.Oleum  dul ' 
ce, vinum  dulce  grofium,  bc,cafeus,caro  porci, rapa,gra' 
num  faaiflum,  dadylus,  pinguedo  omnis  carens  acuiuce, 
cuciSyficus  humida,aqu(  valde  faigidx.cri. 

De  conffnSiKiie  Cdp.  II II* 

COnfinVerux  fune  q faciunt  venire  in  partibus  mc' 
bri  motum  currentis  ad  aggregationem, vt  infpif' 
femur  in  fuo  fiiu  Si  oppiler  meacus.Et  tala  (Iinc 
fatgida  fubfiantta.fia  enim  fingidicate  parcet  coadunSt, 
et  fua  grofiitudine  penetrare  prohibentur, vt  galb.  Et  ho 
rum  quadam  funt  confiritfiiux  ventris,  qux  piteipue  va 
lene  in  confirt^bne  (anguinis  vndecuncp  Ruat.Ei  funt  co 


_ gumrmfuperueniemem  vulneri  in  carnem. propic 


r rm^finn  ™ complexionem  eius,  Si  coagubot 

..  f ‘ i d»,  *. 

J (»0C  fjt^d >"»difi$fe,  M 

^ouriW'  t/*  (f  m-h' 

mtAft  p**^j  >,(Viiertr  u 


miimu,  virga  p<^oris,fiercusanninura,  pili  leporis  vfii, 
gtpfum,kat^x,  poma  cyprcfii,achacia,myrtu9,galb,la' 
macli,fuccu8  (aUci8,dragagamhon.Babufiia,aIumen,ihu 
cta,portubca,amimonium.  Et  ex  confirtngemibus  funt 
qupdam  qux coniblidando decarnem  generando cSfirin 


ftrmgenribus  (lim  bfc.  Cironia,cornx  feu  cornub,fotba, 
mora  ctlli, coagulum  Iepons,ca(eutantiquut,amylum,ri 


^m,malbx,pbmago,ptra  imatura,ncrpi1b,lac  coJh1,mi 
ltum,{ - . . ~ 


ce, et  humidiiate  fia.et  accidit  ut  ex  hoc  porri  fiSc 
btiorts.&ex 


ipSim  cum  exiccatione.  Et  talia  fiinc  qux  numdificamit 
perate  Si  fine  mordificande,vt  Ainc  arifiolocha,trcos,cCi' 
ru(a,plumbum, alitum.  vtSerap.^  Galenum.orobuiB^ 
lithargyrmm,myrrha,mel,aIoe* 

Diconofims.  Cap,  IX. 

COrrofiua  dicuntur  quorum  proprietas  efl,vc  con.« 

(equatur  ex  eis  viccratio  Si  re(bluito,qup  de  fubflS 
lia  carnis  minuatur*  Sicut  flos  xhs.  Diftrunc  ab 
vlceratfuis,&  ab  adufiiuis,de  quibus  infaa,  tn  duobus* 

Primo  in  complexione.  Secui^o  in  modo  fubfiancix.Ici 
complexione  quidem , quia  corrofiua  calida  (um  &ficca 
cura  caliditate  Aiblbmtiacyft  ideo  ponuntur  fuper  mabwf 
carnem.qux  quia  mollis, & humi  da  efifacile  corroditur» 

Sed  vlceratiua  neceilcefi  efic  alu^mulu  calidiora^  fic« 
ciora  Si  fiibtiliora,  qux  cutem  vicerem,  SC  carnem.  Vfti.> 
ua  vero  fuiu  calidiora  valde,  vt  cito  perforenuSunc  enim 
groilx  (ubfiamix,  vt  diutius  morando  carnem  colliquct 
ficut  ignis  flama,(iid  Ignis  flSma  magis  tnflSmat.  EcTunt 
hpc.Aqua  cfnent,(icus,calx  viua,e8  vfium^os  xris,auri« 
pigmentum,ar(enicum,  elleborus,  fal  armon.fai  gemsaa» 
ziniar,(al,fpuma  nitn,lcpix  os,tanarum. 
VeHlcerantihusiirexconantibHs,  Cdp»  X. 

VLccrantesdl^  excoriantes  fum,  ^x  confumunt,  SC 
refoluunc  humiditates  c6municamesinter  partes 
cucif  ^attrahunt  maceriam  malam  ad  eam, ita  vt 
peruetiiac  vicus  ficut  cantharides.  Bc  fum  h^c.  Argnum 
rubltnutiim,artfiolorhia,cabfnemhum,euphorbium,f^ 
vim,bdicinta.  porrum  fyluefire,finapit,vtu8alba,(apo>  i,'hw^ 
urnca,aUium7apiuffl,fylue(lre,calcts  aqua,chelidona,cS<»  ~ 
iharidesycmpbfini  andromaci,Mefiic  tn  antidocis,iDc(e« 
reoii,fquiIb*  ^ 

DcddKjTiMiicdu/har*  Cdp»  XI.  *■ 

ADufiiux  caufiicx  dicuntur , qux  labem  refoluere 

illud  fubtile  quod  efi' in  humoribus  &membns»  "I* 

<Sf  facium  remanere  cinereitatf  eorum, vecuphor.' 
bium,  Si  talia cSmuntier  funt  groltx  fubfiannx , Sc  fcin« 
dum  corpus,&  liqucfacium,&  defiruunt  quod  inuetutinc 
ficut  facit  ignis.  Si  inducunt  fppe  efcharam  ficut  fit  9 cau« 
teno.  Bc  fum  h^c,allium  tritum, piper  nigrum,  calx  vtua,  ^ 

fynapis,arfenicum,calcan(hos,chcUdonu,nafiurci9,pfiI'  ^ 

I17  medulb,tnhymallus,vitriolum,  argentum  viuum,ci«  ^ 


nis  foliorum  fici. (apohptujifus^ntha rides,  cepx  («quib  ■. 

licicum,  xs,  bpis  b(uli,la!,  fiercus  columbi,  & calui  funt  D 

cau(b'ca,etiam  cum  putrebAione* 


VeckatriidntihHSytlrconrolidAabHSt  Cdp*  X II,’ 

Clfairizantia  fiue  coniblidamia  funi  qux  exicouiu 
Si  inrpt(lanc  humiditaiem  fiante  inter  duas  fitperfl 
cies  vufnens  propinquaSyita  vt  cCuenaiur  ad  con 
glucinacionem& vi/l’ofitatcm , &adhprec  vna  aken.St«* 
cut  fanguts  draconis.  Vel  ficut  fime  qux  Ca  virtute  aggre 
gam  carnem, & rtfiringum,  A augenc,et  ficcam  in  vlcertf- 
bus,qux  funt  in  corpore  quoufi^ faciunt  eS  mucan  tn  at* 
iem,quM  cuut  cfi  caro  indurata>&  tfia  fum  fly  pnca,quar 
fine  mordicatione  deficcam,q»  fi  mordicatione  pauca  de^ 
ficcam  (ufbciunc  cicatricem  inducere. 

Et  fune  hf  c*Antimomum,  catina, cornua  cobufia,  aea 
vfium.lotura,  gallx, limacix  combufix,  myrrha,plum« 
bum  vfium,  iithargynmialoe,babufiia,  calx  abluca*$|l 
nonablua  nonfaceret,  dachylonracobi,granaci,coitQB 
ficus,pumex  vilus. 

Dceongltmnantibkt,  Cap.  XIII* 

Conglutinantia  fum  ficca  in  qbuteft  humiditas  pau  Igmiw 
ca,vifcofa,qupadhpretfuperorific«,etoppi'btea,  re  lubrl 
Sc  tenet  currencem.Omne  enim  currens  luoncura  ca,  coii' 
cum  tn  ipfo  opvrarur  ignit,fic  conglutinatiuum,opptlaci ' glutini^ 
uum,rcteniiuu.  Ec  brcutier  conglutinat  vifcofirarem,  vel  tur. 

mundificando 


De  S{mpliuum,ac  Compofi  tonunviribus 


'4« 


tmndtlicindo  vtcen>&  reparando  camcm,vel  conftnn« 
geodo  labia  diihinia  membrorum  abtnuicem  Toiucoru. 
Et  (iifvaloe.amylum,babuftia»  bolutarmenut,  cailanese 
fm^faiS}&felia,drannmhum»cbulua,einacites,  gtpfum» 
inyrrha>cnafl(x,milJcroluim,quercus,rora>  Cui{;uts  draco 
nta,larcocoUa>  chuf  ,hypcrtcon,irco«,  amtmontu>arpalca» 
barba  htrci,cortex  chunitcauda  equina, cyprdlut.dtachy 
Ion  nicolai,pjmi  arab.gfimi  cera  (orum,  pians,  Itthargy « 
ntm, lucum  ugtliatum, papyrus  vib,ptx,plantago,plum' 
bum  vdum,  vnguemum  cerafeos,  vngucmum  bafiiicon 
Melue  in  anndocis. 

lye^menMOtudSjtrfHbtiUdntibm.  Cap,  XIIIT. 

ATcenuancd^dtilbluunc  quxliio  calore  AAibctli' 
ace  ^bftamtx  fcparanc  partes  rei  in  quS  agunt  fuo 
calore,df  ad  naturam  vapons  co  nuere  unt,<S:  pr; ci 
ptie  tn  humano  corpore.  Bc  AuLSubtiliauua  eft  cuius  jS' 
prseus  eft,ut  ponat  edemiam  humoris  fubciliorem  cu  ca< 
uditace  temperata  ficut  hyilC3pus>hala(ce,&  chamomilla. 
Ec  fune  etiam  hpc.  Aceco,acoru8,alliura,abrocanum,ap0, 
trtcmtna,cyminu,  eupatorium,enula,  (ermeiuu,ficus,ga « 
iig»  •origanum, porrum, pulegium, paflinacha, raphanus, 
firrpillus,(auina,^pharamis,vrtica,hypeticon,  hyltopus, 
abfinthfum,caUmentbufivcalamus  aromaticus,  camept « 
iheos,centaurca,cepf,cinnaroomu.dke(l  vlcimuin  Tubii' 
iatioe  Aui.garyo(^ylli,Uurus,marubiu,maiorana,nul* 
Baui(cus,nulua,fnencha,n)elina,ro(marinus  rutha. 
DcmcifiMU.  Cap»  X V. 

INcfHua  (unc  qux  rubcilrtatc  fui  penetrSt,  tn  illud  quod 
eft  inter  duas  Aiperlicfes.  f.humoris  viicoH , & dipcrfi* 
cfcm  in  qua  eft  inuifcarus , 6c  remonet  iptiim  ab  ea,  6C 
propter  hoc  adiKnti  partibus  eius  fuper  ficics  dtuer  ope « 
aacionts,  propterca  q»  feparat  eas,  quare  fit  facilis  expulfio 
earum, Heut  nnapis,5f  oxymel.huiufmodt  enim  funt  om' 
cita  acetol^K&  prpeipue  acetum  b<ftum  ex  vino  forti. Ipm 
luncp  (ua  fubrilicate  operatur  in  panes  propinquas  Sc  rC' 
SDotastcaeteri  vero  liquores  acctod  cum  tama  carcit  fub . 
f ilicate,rolu  in  propinquas  partes  operamur.  Et  fum  hpc, 
baurach,  bethonica,  capparus,cep(,  daucus,  ficus.laurus, 
ine!,  petrofellinum,  porrum,  rormarinus,  vitis  alba,  acc' 
nim,abrotanum,been,camedrcos,CYmtnu,rupatorm,ni> 
gella,Qitru,oxymel,rutha,ryrupusacetofut,(^iIla. 

Dc  r4rffaStMU,irfolMttMU,difolM^  C4,  X V I. 

RArehi(ftiua,rerolutiua,&  dinblutiua,funt  q fua  cali 
ditate  n6  fupflua  poros  cutis  apcrilh,  3c  fui  fubtili'' 
cate  ftibftbic  in  eos  pcnccr2t,et  in  materia  groHam 
tibincrSc.  Ecrum^c^9bfinthium,cep(,alihga,abrotann, 
Vitnolum,rofraartnut,chafnomilla4adix  (ambuci^radix 
ciinwf  i(Tiiini.i  iiftiiii  iVmiitn  (uprapodia. 
X>edi4phor«xms^rrfob(tiidu  Cap.  XVIT« 

Dlaphoreticadfrefeluiiua  runtquxfuacaltda  vrr« 
tute  per  poroc  apertos  himoret  in  himum  extenua 
toscuaporarc  lactunu  A|lMl>f^>Bni(um,rutha, 
*f&,galbamim,lal,ficus  ^cbffl|pbna,pra(lium, 
anftolochia,  radtx  afib^JnPvaf^  ra^ 

phanuf,ruiha,pyrcchrui^|rauum,bryona,  ot^m  vetus, 
f.*men  vrci  cx»mcmhaftrcrm«  mcl,crp^,raphaous,  fterais, 
pCMftUinum,abrotanum. 

PcicpcrcNjfiini*  ’ ! „ Cdp.  XVIII. 

Sirepcrcuniuumcutut  proprietatcftpropcerhigi'' 
ditatemfiiam  vt  in  membro  (aciat  penienirc  frigus 
dC  inbtlSentur  co,&  c6ftnngScur  porri  eius,&  han 
gacur  calitUiatetus  attraiftiua,  cdgdecur  dlud  <mod  ad 
•pfiina  curric,dlCin(mlln  ip(um  A prohibeat  membrum  h 
reoepeione  ipfiia  ucut  (biathrum  tn  apoftematibut  • Et 
fiiruh(C,cymolea,rola>gaUa,gUnde8,  hyofcyaouia,acba* 
cb,phfl(agO)0yrtuS|  Virga  pftftons,papaup|plumhuin. 


memirp»fanpcruiua,hypoci‘ftidoe,cori!ltt^bepaitca>vcf« 

micularis,portulaca. 

De carminatwis^Mctofitdtifrigf^s.  Cd. XIX. 

CArminatiua&vemofitarem  frangentia  fune , quai 
hciunc  eifemtam  vemofteaets  fubt ilcm  aered  pro  • 
pcer  caliditactm  dC  exiccacionem  fuam,qttx  relb!« 
uicur,&  htgacur  ab  eo  tn  auo  retenta  erat  ficui  femen  imi- 
c«.  Et  funt  h(c>acorus,allium,ancchum,amrum,aroma« 
ticum,garyophyIlatum.Mefi*Ele<fttiarium  de  baccis  lau- 
ri,loeniculus,(urhjr  (rumenci,nuratrum.mytndaru,  nigtl 
la,nux  mu(cata,origanum,  panicum  calidum  appofitum, 
P'Pfr/aplianus,rofmarmus,iheriaca  magna^zucharum, 
^fntnum,cinnamomn,cypcri,diagaIanga^diaciminum, 
Mcp.enula^li^a,iunipcru9,  ius  galli  decrepiti  Jcuifticu^ 
oleum  laurinum,  oleum  ruihaceum^oleum  anetninum^t 
Julf  de  ga(3ga.Serapto.xvn.antido.iutha,  fyrupus  de  praf 
fio,fricatio,nnziber  conditum. 

De  digefiims  <p-  maturatiMis,  Cap.  X X. 

MAturattua  fum  quxcatrEcicndocum  squalitatt 
acquiruiu  humorum  digeftionem<nam  tn  cis  eft 
virtus  contraiftiua  retinen»  humorem  vfqucquo 
digeratur  & non  vi  refoluatur  laboriofr  feparetur  hu- 
midum  cius^  iicco  ficut  raciraduftio.Hanc  vero  xquali- 
laccm  expono  proporctonabilicatem.nam  Serapio  in  &f - 
mom  dc  maturattua  inqun.  Oportet  vt  medicina  matura 
tiuj  (u  proportionalis  calori  mturali  corpons,iia  fi  ca 
lor  naturalis  corporis  fit  amplior  medicina  qux  debetur 
illi.oporcet  fit  calor  in  illo  mator  g in  alio  corpore , SC 
oportet,  fit  quantitas  corKfitioniscaliditatts  fuxfuDra 
squalitatem  fim  quantitatem  additionis  calidi  tatis  illios 
corporis  Ciper  corpus  zquale.  Et  infert  fi  poffibilc  eft , tp 
manus  n6  feparctiir  ab  applicatione  coiainua  membri,m 
quo  eft  neccftaria  generatio  laniet,vel  aliquod  aliud  mem 
brum  applicaretur  ei  ciciusgrnetareturianics  in  eo  g aho 
modo.  V ei  fic.  maturattua  dtcuntur  qax  hutufmodi  ac- 
quirunt digeftionem.  Et  talia  funt  m quibuseft  calor  tem  • 

peramento  caloris  ruturalts  vicinus.  Et  loquendo  de  his, 
qux  humori  perduche  in  quibuseft  vifcofitasporot  clau 
dcAs^ux  camen  calorem  naturalem  c’oiilbrani.Santesau  Saniei 
tem  nt  non  (blum  3 calore  acctdcmali  vt  reliqua  qux  pu-  pnus» 
trefiunr,  fed3  naturali&acctdftaii  fimulidcocp  (ames 
bns  radicalibusafiimilarur.  Et  funt  hpc,aithpa,anethum, 
cc^  liliorum  afboru,chimomilla,cauIis,cpra,cinnamo- 
mu^crocus,aqua  tepida  cum  oleo  embrocaca,cndtuta^- 
ba,fecnugrpcum,ficuf,feumentum,grana  pini,tinifemen, 
oleum  cempeiaip  caliditatts  linirum,piftulx,  pix,pinguc- 
do,refina,(alua,(arcocolla,hyflbpushumida,mclilo(uaiy 
masrtcaria,(brdtcies  baliiei,(crcbtSKhira. 

Dcmordictftittii.  C4p.  XXI. 

MOrdicatnta  Ium  in  quibiis  eft  qualitas  penetrati^ 
ua  fubtilis  valde  faciens  prouenire  in  conauttatc 
leparaitonc  plurimi  numeri  inordinati  ficus  par- 
ug  quanctcacis,  quare  vnaqueqt  earuc^  non  (hiittur  lingu- 
larticr,  fed  femitur  cotum  quafi  dolor  vnus  ,fiait  rmpla- 
ftrum  de  finapi  cura  aceto  & acetum  ipfum.  Et  fum,  apiu 
raninum;ilIium^r(enicuro,nimim,porrum,raphanus,(^ 
finapts,cepx,fel,folta  3c  bc  ficus.Pim'  granum.5^  ideo  po 
ntiur  in  inhifione  aqux  calidx. 

DenAi^dtmif.  Cap.  XXII*  * 

RVbificatiua  fiim  qux  calefadunr  membru  cui  ob- 
utantforiiter.&icavcadt^veheinftf  attradho- 
ne  Cinguinc  trahant  prouenieiues  ad  eiut  extenora, 

& rubebetant  ipfum.  Es  medicinx  rubificames  elKciunc 
operationem  caucertzationi  propinquam.  Ec  fiioc  hgc,al- 
tmm^pm,arrenicum,calcanru,calx,cicuta,fexaceti  vfta, 
gumt,ruthg^/ttpellus,(ulphur,  fquiUa^ercus  columbi, 
iiruQaUus,vitica,9qua  ciocns  ficus,argciisum  uiuum,au- 


Traiftatus  IIII. 

Hptgmemum»  amhari'dft>ccp»,euphorbiumt  mfturcto» 

pir«hrum,pfiln,  medulla, finapu,CiI>6po,vitTioUiro,  VI' 

t/ialba.  Ifta  omen  etiam  videntur  caudica  tamen  dide* 
tunt, quoniam  vfquequo  non  fcindunt  &c.dicuntur  rubi 
ficatiua.cum  vero  pmranlcunt  di  ej^oriant»<Sf  efcharam 
fKtunt  (brtiumur  nomen  caudici* 

Drcon/bitdOKif*  C4p»  XXIII* 

COnfoitatiua  dicuntur  qu$  lereperanc  edentiam  me 
bri,(S^ complexionem  eiu§  donec  prohibeatur  reci 
pete  liiperfiuiraiea  ad  ipfumefflifaf  et  impedim?u. 
Aut  propter  proprietatem  qux  ed  in  ea  ficut  terra  nplU' 
ta  SC  theriaca*  Aut  propter  (qualitatem  complexionit  Aif » 
quare  infrigidat  illud  quod  calidius,  dC  calefacit  quod 

cdfngidius  fmtp vifumcdGale.deolcoro^.  Etfunc, 
abHfKhium,  acetum  rquilliticum,aloe,  aqua  ro.balaudia, 
calamusaromaticut,capillu8  ve.cadanea,arofnatica  rof. 
derciiptione  Gabrielis.cinnamomu,aocua,diambrajdia 

citonttc4nadix,mentha,  mei  ro^.pinuf,zucharum  roP»ro 
Ca  roCita  noueUa  hypocididosycetrus  arbor,folia,  glandis 
& conex,galla,gai]^  incombuda,  alias  incompoflta,  ga ' 
tyophylf, granatum,  myrtus,obbanum,  oua>rbeubarba« 
rum,vua»vinufii« 

JitltnaiHisfaupidndthai»  Cdp*  XXIIIT* 

PLanaiiua  flue  lenitiua  fum.quz  funt  vt/co6et  dila' 
tarmir  fuper  fuperfictem  membri  dilatatione  planx 
(uperfldei  et  fit  manifedum  illius  corporw  per  eam 
plann  re<de  alpericatis,  aut  currit  ad  ipfum  humiditate  di- 
btara  hac  extenflone«Et  funt  h(c,althfa,amy  19,  armonta-' 
cum,arundo  zuchari,cuontorum  femina  >galbanum,glu« 
e?  allwin,  grana  pini,  lini  lanen,inanna,  medulla  anima  - 

lis,oleura,perflca,pfiU‘um,violx4iydromel4>delljum,bu 

syrum  cailifid.caulis,faenugr(cum,  ficus, granata  dulcu, 
1squtritu,lupullus,malua,febcden,fl(ama,  flcia,  fordicxs 
parietum  balne4fpinachia,zucharum» 

De  lubri/tcdtiMU,  Cdp»  XXV* 

LVbrifiatiua  dicuntur,  qux  hume^w  (bperficiem 
corporitobuiantts  meatui  di  retentis  in  ipfo , ita  vt 
remoueat  ^^m  ab  eo,d£  faciat  parces  eius  fiibtilio' 
fu  curfus  propter  leuitatem  earum  acquifltam  per  admi' 
ifon?  cius,dcindc  moueanmr  i loco  luo  grauitate  fua  raa*> 
ceriali,&  uirtweexpulflua  fleut  pruna,  Vnde  lenitiua  qux 
habent  virtutem  eapulfluam  videntur  tubrificatiua  fleut, 
caflafid.mucilago  pfllri,  vtola,aqua  laJhs,  volubilis  fpt ' 
fachta,umarindi,^gallinarum,&  gallorum. 

j^emitigdntibHs dolari ^naxcoticis  C4.  XXVI. 

Mitigantia  dolorem  funt  in  duplici  difleremta#NS 
eorum  qu(dam  fime  vere  mitigancia,  vt  charoo' 
milia.  C^u(dam  non  vere  vt  opium  dc  dupcfa(5lf 
ua.  Vere  mitigamia  fime  qux  aut  habent  complexione  fl« 
milem  compUxtooi  naturali  corpons  in  quo  ed  dolor,  p 
quorum  approxiinationem  complexio  naturalis  corpo' 
SIS  confortatur , ita  Vt  rem  cocrartam  iropreflam  excutiat, 
aut  funt  calida  in  primo,aut  calidiora, ita  vt  diflbluani  fri 

Sdos  humores,d(ripfos  penetrem, eorum  complexionem 
gidam,  dc  fubdanciam  remouendo,flue  flm  grofD  di  vi 
fcofl,flue  ventofitas  grofla  abex  prouemens , qux  in  mc' 
brisclaula  flt.Auc  fiini  frigida  qux  eodem  modo,vc  de  ca 
lidis  di^um  eft  matam  rcmouei  complexionem  calidS. 
Exemptum  pruni, vt  in  dolore  domachiappofiiio  volx 
manus  dufito.  Exemplum  dcundf,chamomitla,oleum 
anethtnum,femelim,alcb(a,Una  fitcctda,  medulla  omms. 
Oleum  cliamomiUinu,  vitellum  oui,agancus4utha,caU' 
oiemhu,baccx  lauri, nigella, thus, ptrcihrum,  euphorbiu, 
ruIphur,pipcr,bailamus,ferapinu,roCi,viola,fi)ix,  memi' 
t(,lempcruiua,portulaca,laduca,vmbilic^  veneris,  aqua 
r<^.fiiccus,vuarumagtedium,vngucmu  populeon,aU>u 


Cap.  tp  plurima. 

men’oui,meliloium,  oleum  oliux  macurx,>butynim,fia« 
nugr(ctf,fqutnanihum,cerebimhina,abflmhtum.  Exem*' 
pium  de  calidtoribus,dmbucus,leuidicum,maioiana4M 
trolellinum,aliia,ca  rui, Anapis, nadurcium,cadoreu4Icr« 
cus  coIumbi,opopanacu . Exemplu  de  digtdii , cenifla» 
nenuph.folathrum,virga  padoris^lia  viiis,hepati'ca,acc 
cola,  oleum  vtof.oleum  omphacinum,  oleo  ro.fptnachta» 
landalf.  Frigida  vero  narcodca,qux  fune  non  vere  dolo 
rem  mitigantia,  funt  illa  ex  quorum  infrigidatione  qu3ia 
membro  fiiciuni  penienic  vt  ponant  fubdanciam  fpimut 
deferentis  ad  ipfum  virtutem  motus  & fenfus  fngtdam  la 
complexione  fisa,  dC  groflam  tn  fubdamta  fua,  quare  noa 
vtuntur  eo  virtutes  animalcs,& etiam  rcfoluicur  complc« 
xio  membri  propter  tUud,et  non  recipit  impreflione  vir* 
tutum  animalium.  Bc  funt  opium, hyofcyamus,mandra* 
gora,papauer.&  prpeipue  nigrum,  ficus,lupi,fiingi,&  ia* 
ter  debilia  numerantur>viola,folathru,(cmperuiua,b^* 
ca,nenuphar.Ec  hec  fum  (bmnu  non  verum  inducema* 
Depcmicio/tf.  Cap»  XXVII* 

MEdicina  perntcioia  cd,qu(  conuertit  coraplexib'’ 
nfad  corruptionem  fuperfluam  corrumpente 
cut  euphorbium, opium  &c. 

Dcicmcnofif;  Cdp.  XXVIII* 

MEdicina  venenofit  ed,  qux  corrumpit  cfiplexib^ 
nem  non  cum  comrarietacc  tStum,  fed  cum  pro' 
pn'etace,qux  ed  ipla  fleut  napellus  dic* 
Ventfdidnisbcioardicis*  Cap»  XXIX. 

MEdicina  ihcrtacalis,&bc(oardica  ed  medicina 
cutus  proprietas  ed  vt  confluet  bnitaiem,ct  uir 
rute  tn  fpu,  vt  os  expellat  ueneni  nocumccu  3 Ge. 

De  digeniufs  tam  fimpWcibus  q copofitb  ufiia 
Ubus  in  xgritudinibus  materierum  jpeccan/ 
tjuauusrubricsfunt.xxxi.  Ca.XXX. 
Qgiii  r/i  iigtfUo.  KuMu.  I. 

Vnc  auicm  loquar  dc  digciliuis  Gmpliciljuj^ 
compoiitis  nuierieru  pcccamium  in  xgri. 
tudinibu,  vrualibut&  domctticif.qux  quidC 
dicuntur  alu,quu  fum  ptppantiia  mitcrierfl 
ulium  ad  upulfloiri . Eli  emm  digeilio  hic 
liimpuadmcntrai  mtdicorii prfpatatio  humoriiadni. 
pulUoncra,  VI  priou  quarci  dc  cura  putri.in  gcncrali.H,c 
autem  ptpparaiiocit  in  rubftanca^ui  in  qualttaic  humO' 
ric  principaliter.  In  fiibftantia  quidem  fi  eft  groilut  fiibtt 
iiatio.fi  rubetii,  ingroiEiiio,fi  vilcofiit  inciflo,&  confinii 
litet  dcalfia.  In  qualitate  vero,  vt  fi  eft  calidius  infrigid>> 
lio.G  frigus  calefrifiio,li  humidus  Scc.  bura  nanq, « hu. 
maribus  quaiuor  ratum  cits,  qm  dtgeftioncm  fim  feipio* 
nnium  Kcipiuntiphlcgma.CcholeTa  Sc  mclancho  lia.  San 
guis  auic  fim  fr  digcfttoncm  no  recipit  cum  Gi  rcimper  ad 
exitum  ptppataius.vt  patet  imclligcnii,&eft  exprefla  fcB. 
lenita  Aui.ptima  quaiti.alle^io  loco,vbi  inquiuBi  fciaa 
t,  phlebotomia  qn  eft  intentio  languinia  non  eft  dc  genc' 
re  citu  in  quo  expedlaiar  di^ftio  expeiftaiioK,quz  eft  in 
loliitiuis,ci  n5  expeiTaiur  digeftio  nifi  in  humoribus  alij* 
dc  quotum  digcfthiis  Cio  ordine  dicetur. Nam  primo  po* 
nentur  dig^iua  iprotShiimotS  vt  naturales  dicuniur.de. 
inde  ipibrum  vt  innaiunlcspiuc  non  naturales  appellScur. 
DigcfiiupmflUUtMtTtiuhtrMUs.  Rutrie».  IL 

DIGESTIVA  choler*  naturalis,  fimplicia  vW' 
lia  &damcftica  Cim.Viola,ro&,ladluca,endiuia,ponul* 
ca,landali  omnes.rpodittm,cimphora,hyofcyaniaa,hep« 
tica,capillui  ve.acerii,aqua  ueri  frigatis,ribcs,Ciccut  arS- 
ciotum.fuccus  limonumdiiccua  ciiti.&  fimiliter  agrtfti. 
s^ua,miu^,lcbcftcD, femina  quatuor  maianunfrigtdi' 

Ita, 


J 


t)e  SimpI/duRijIacCofflpolitonmi  ViriSus. 


BkIonumiCUCurbtc«,cirruHonini,&  cucumerum. 
)icMna  mam  minora  infngidScuyVC  porcuiacz^dhiip^ 
fcano1s:&  lailucf, granata  <3c  luccut  etut.&  pr^cipue  ace 
co&,&inu(a,  5; papautr»  lenticula, aquz  nenuf.  acctoCi, 


'49 


■Muna^iue  baccca»  fpinachu»  ceraCi,  lupuUu»  hordeum, 
fi>latnim,ponu  acaoia. 

Vtg^futafanpUcupblrgmMiinaniralif.  Rub.lII. 

DIGESTIVA  pliniiis  naturalit  Hmplicn  fiint 
b«c4>uUgiu>calamentum»inaiorana>Ci!uta»memha,  latU" 
rcgu»ptptf>(iD(ibcr, radicet  quinqi»  ^ quibut  denominan 
tur  fyrupi  de  qutn:^  radicibut,  faenicu!t,apij,  pciroUliint, 
lparagt,brulci,(cmenaniG,%nicub'/rue  maracri. fquilla» 
acetum, meI»cfnnamomum>daucus,(^tnuum,  ficut  fic* 

^»eupatortum,gala^a, porrum, raphanut,rutha,(al»  ori' 
^num,ftrpiUus,hyiIopus,flicadot,piretrum^llium,be' 
ihonica , camedreot , camepirheot,  capparea*  SC  breuiter 
omnet  roedicinx  calidx  Sc  ficca  . 


D(gcfTw4  compoStd  phltgnutti/  nabv 
r<tlu.  Rubrica.  VII. 

I-  R * **  T I V A copoSiiphbilaittturaluvlua 
I^UxyincI  rimpltx.o>ynKl  cSpoliiti.  oxymtl  faudlit). 
«0,a«iofui  fltnpIexjcwoCif  c6poGius.  fyrupui  dt  cupx- 

tono.fyrupu.dtfticadox.ryrupu.dcsn^rndicibu.,fiue 

fyru^  dc  radicibus.MtI  ro^-colatum-xqua  nicUi[.ryru 
put  dcprafsio.A  mriexd  viicofbatquonini  frparaiiotft 
«RKilicaqua  fflclliacuin  pauco  aceti  pro  paupcribui.Ec 
fi  quprjiur  dcopilaiio  fiat  dccotToo  cius  cum  radtcibua 
txiuaili.apq.auc  altcriuiapcrictui', 

trigShuacompolita  melancboIU  n<fy 
turaht.  Rubrica.  VII L 
1*  mclanclioli»  naturalia  compo 

"«vrualufunchfc.SyrupiKdecpithtmo.Syrupuidcfir. 

jcdicinxcalidx  & iieex  vid^urellc  vifiipra  '"°‘7'^.l'‘''5^""?“>''f‘*''”*minor.Melro.Syrupui 

pUcgmauidigcftiu;.&  tu  hxc  bene  confidera.  acctofiii  limplcx.Iica  aliqui  ratione  aeni  minime  cOfcrr» 

rv~'!7t...c  I • j t I-  non  eonfcniit  Mefi.de  fvruoo  acnofc  Pt 

D^g^afmpUaa  mrianch^  naao  Auej.lrp.imo  eoU.gn.de  cura  feb.me£nehSl,ex  ?nqu7t 

Mlw.  RHincd  II II.  quo  pluaindigerouiin  lue  febre  cft  aperire 

u ^ 1^/^  * '*'  I melancholix naturalia fimpli-  "’^'*‘''AI“l>‘iliarepuIcp  violaium maxime  vbi elima 
Mglolte.  bora.  epithimum.  radicea  A florea  eorum,  multum  aduilaaqua  boraginia.  Cureutc.  fiimiicrrx 

rmhimum,  tamwiTcua,  rcolopendria . gramen . curcuie,  ^ fimilea  eum  (uccharo,  aut  cum  iulep  violarum  iulcoi. 
aluruin,acorut,ncla,cicoret,rorfiurfnut,  pimpinellt.po  &c.&  hxc  beoe  confideraa 
anadulcu.vuakne  maiuia.vinumduleeal^.ihy.  DySTiocbolerxnomuwdliainrpeeie»  Rubricd.IX 

brmptHJitaln^amfimplicaquamcopo/ia.  Rub.  V.  «aaierierum  cSpoliratumferuando  ordinem  vtfiipra.  Et  ? 
ANTEQ.VAM  1>  E digelliuia  compofitiadi'  ™m  de  cholera  didhl  fit  priui  hinc  agendum  cft  de  dige- 
" - ' ‘^“““ufdemvt  iimatuialta  dieuurquxficabAui.pn. 

ma  ptimi.ca.de  digeftiuta.dilltnguit.  Nam  quedadiatur  “ 

eitrina.qtxdJvueUina,quedaadufta,qued5pralSna.adi  "”"®- 

zinaru.hffiintrpecteacSiter  notatx.Deeboleta veroex 
cSmixtione  melancholix  eum  ip6  dieptut  infra. 

DigSfjHaOuilaracittma.  Rubrica.  X.  mraKa” 
pi  GESTIVA  iiaquecholerx  eitnnxdcbenc  beHao# 
e«e  infrigidatiua  A hi^ifraiiua.miniia  tamen  humeiSa.  nuo. 
Clua  quam  inmgidatw.Ec  cauCi  quoniam  cholera  c#* 


««  a.  A b a<  r fi  UlgC«MU«l  Lumpomiiai 

cam,ea  prius  in^ribS  dfgeiliua  iiuc  Tyrupot , quibus  m^. 
dicf  cSmunitcr  vcuntur  apponendo  aurorum  nomina 
ca  velcos  Iaudimiu.5:  hpc  benecdndcraafuieb  ro^.Me#. 
tulcbvior.McP.byrupufdebcjatiit  Mc^aSyruputaceto 
Hia  umplex  Me^.Syruput  acetorua  cdpoGiut  Me^.Sy' 
ruput  deradiabus  Me^.Syruput  . violatus  Mc^pSyru- 
putde  portuUeit  Me^.Syruput  deeupatorio Mc^.Sy' 
lupos  de  (licadot  Me^.Syrirpui  dc  cpichimoMe^.Sy. 
rupus  de  miua  citoniorum  Me^.  Acetum  rquillittcum 


MePaOxypccani  Nico.  Oxymel  fqutJliticum  MeP.Oxv  ‘ • ^oniam  cholera  c#- 

melfimpl«  Nieo.OxymeleomA<nm  Nieo  Syri^  awldetokt^iofi^«m,Il’“  P*’''/™'".''"'"'  * 

denenuphate  Nieo.Sylmpa.  A^Tm..  Mefi.SyruU^  fra  1"  ttfi  “ 

toetteibus  citriMep.Syrupua  de  accrofitateairi  Mefi.  Item  oxvzaccaia 
Syrupua* calamento Mefi. Aqua mellia  Mefi.Syruptia  I^ex 

c "■  McP.  i ytupua  lep  vibUtum  cum  meile  iop.eolato.  Item  ex  Auie.prima 

nibui  mJs a"  * M 'e' «"«anx.lyrupni  acctoliiafimplex  cfi  meile 
NfrSIs^tt^rS^rmNfeo^^  Mrf-Syrupu.  tolatu.  „Uto  quod  fitfubdupl!^  .^eaofirm.  Dmetfitate. 
-J  ^ myrro  illorum  fyruponim  debent  tmtliigiTccundum  di« 

L>ig0^^compom4etilerendtiiraii^^  Rubircd,  uerUMtem  proportionum  maicnennn  cholericarum  ad 
S E Q.VVN  T V Rdigeftjua  compofitacbolcr*  nMtt«a*pblegmatici»aqup6t,fiuefiibtiIet.Etiucx  da^ 

..^1 r. _ • ....  . lii&dicendstfadlfconndera. 

DigeTFwdcboIfTrfiritrUinrf.  Ritfcncd.  Xt 
DtCESTTVA  viielbri*  debet  e/Ie  frigida  aut 


sfii^rrniK  r^aigeinua  compotita  cboierx 
naturalia  vt  fupra  vfualia  iufep  roF.iuIcp  vtorCyrupus  de 
pomuacetofTs.fyrupus  dc  acetoGwtc  dtri . fyrupui  nenu 
pbarmui.aqus  /implcxcn  fucco  granacora  dc  pauco  cuc 

^nSFa  %Cff  19  ^ 'l 


ehati.aquaendiuix.aqtia  tbor.ryrupuiaeccorui  fimplex.  tempetatafubtiliatiuaaperitiia.incifiua.  Aadhumidum 
^tupua  vior.r^pui  rofi.Oxypccara.  rynipua  de  agre-  parumper  declinare,  vel  laltem  in  humi  Jitaic  temperata. 
evfe;.^'?S°'‘'""7?^“f"''™“”Aut  aranem  Apau.  Et  eau&  quoniamvitellina  genentur  ex  admixtione  eho. 

"““t'  >cetorf.aut  altetiua  aqua  fcrx  cum  phlegmate  groBb  vileoro.aiiui  generatio  fecut  u i 

cxaquiic6ueoicn»bui,de  quibuainfraeualiqiioacetoro,  dum  Auietn.efl  magia  in  epate.licetllaacmdicciavnAlfi  "t  '"®** 
^ vinopanatonr, fucco  imonu, aut arIciorn.auiaeCTofi  CUibua quarto mp.dicath5e in llotnacho magia  reperiri. 
weairt cum ^icofuechari optimo.  Sciioetiampro  Exempligraiu.SyrupuaAbizSuii  eumacctoiSytupui 
K^dciOUf  >chnleta  naturalia  exteria  innaiuralibns,  qiip  acaofuB  de  duabus  rediabua.  Syrupuaacetofua  fimplei 
comuniterap^et  ealidiorcxillii.  vt  fepeimo  eoUigtt  de  cum  meile  tolaio  colatodiyrupui  Aealamfro  cum  iulep 
«venia  lanaiiuo  ryoocfaaru.  ACdcilwar  difleremia  no.  violato,  vel  fyrupo  acciolo  fimphei.  Item  aquxAftilfa. 
r^lima  q.«re  imcGonbiitfrigidit  todiget.  Ei  quare  tUi  lionis  herbaium  fimplicium  * quibut  infa  cOmifecndi, 
aaoirquxctouniier apparem  videbiiut  Asinaria.  . OtfecudumpcoporcioAexiimauuamhiiiqoto^laniai 
‘ ftadxica.S.  "t3 


I 


<!• 


TraAati^  -*•  '1111. 


Cap:  XXX. 


•dinuiccin>li:ili<xi  chofer*  flf  phltgraari».  Siytto  fumi 
viielluu  per  aduliioncra  phl^matir»quam  plures  vocat 
VitclIinam.Gar.de  tjua  iplf  licuodo  paiuratiuni  vtriuiu. 
Vliitno  cap.Tunc  digtftiua  dcbtni  dic  frigidiora  & hur 
• midioia  di  cognofciiur  vna  ab  alia,  quia  hac  ha- 
b«  ciirmuaicm  copiendcniia  ad  igneum  rubeum,  pri- 
ma vero  lendii  adalbedinem  propter  phlegma  in  quo 
non  Kift  adudio. 

Dige^Huu  cholera  udifiTrf,  Hjibricd.  XIL 

DICESTIVA  aduflxdebfteHe  frigida  iChu 
mida  magniSt  minut  fecundum  adullionem  maiorJ  vel 
minorem. Et  cauEi  quoniam  taln  St  per  adulliopein  cho 
|er{  nanirali»  qua  in  adullione  incincratur.Excmpli  gra 
tia.Iulep  uiobtum.fyrupiu  de  pomnaceioS»  Mc^.pay 
‘racchara  cum  aqua  decofta.fyrupua  viol.fyriipoa  nenu. 
phannut. Aqua  ordei  cfi  luccharo.  Et  digeftiua  omnu, 
vel  <juafi  omnta  <jux  fjpra  d -•  digefttuif  cotnpoUiii  cho 
lerx  addendo  feroper  fi  oponet  qux  humedlem.vj  aqua, 
vel  aliquod  cale.  Pro  quo  adueri«dum,  quod  ecC  fyru. 
de  epiihimo,  dC  dc  fumoierr*  fini  ad  fif^u%  tendeme*^ 


petotdf  tnagit  pcrnictola,&dic»quodcfide  fiibftan* 
%ieneiiorum.  Ab  lacautem  cholera  non  fii  fe.  propeer 
eius  mahgniutem.naraame  eius  puiredinem  hominem 
fntcnmit.  £<  plurts  exiimauerunc  etiam  kbrera  praeni 
non  polle  conungere  propter  cande  caulam.  V ndeCon*. 
ctiiaior  allegata  diftrrentiareciuile  vidillcrcmcl  iStum 
v/uoi  Cf brem  dc  pralTina  qux  imerficii  habentem  in  (e* 
prtma.Ei  ponie  eius accidcocia.  Ex  quibue  colligo  quoif 
non  Frequenter  apparem  iftx  materip.  licet  quidam  mo». 
derni  prac^ha  aliier  ludtccnr.  naro  omni  dic  quafiappa* 
rene  choiere  virides  cum  tendentia  ad  fufeuro  quasprai- 
finas  vc^canc.  qnx  vt  credo  non  funi  femperverxpraC.* 
finXyled  fum  viridetfaifix  per  adraixttonem  melanchot» 
lix  cum  cholera  citrtna.Cutut  fignuro,  quoraa  t ales  fune 
liquidx  currentes^Ar  non  grolTx.Naro  ex  admixtione  ra» 
grteumettrino  generatur  vtridfs,vt  paret  cx  admixtio^ 
ne  indict  cum  auripigmento  vc  laciunt  pidtoret.  Et  ifia 
rll  de  qua  dtxie  Conciliator  quod  aliquando  euomrbac. 
<S;exifia  fcbre  fiunt  longx  propter  melancholiam  Ircum 
admixtam.&ialu  indiget  digctliuis  mixus,ve  pairuPof 
fumus  tamen  imaginari  quatuor  gradus  prafiinf  verx  Sc 


<jui  in  digeteinfa  hac  cholera  communiter  cy  ibj|WUf,ta>  confeqiiemerqaodin  punaograduexiftensaui  ficundo 


men  damur  non  ramum  ad  digerendum  quamartT etiam 
ad  ip6m  expcllendam.Etideo  dixit  Mefi.fyru.deepithi' 
mo  choleram  nigram  & humores  aduftos  cum  virtute 

rxpellens.Inreccptisautemipforumponamur  myroba^ 

' iani,&  cetera  rolutnia.vi  patet.  Conferunt  etiam  propter 

proprtetatem  fimphciumdi  qutbus  priocipahier  dcnooii 

fiamur.Iiem  daiitur  vt  per  ipfos& conCmiles  prohibea-. 

fumidi  vUerior  putrtfaAio.  nam  ficut  huinidicas  eft  macer 
f2$  putri  puircfaAionit.quarto  Metheororum.  lU  flccitat  proht* 

* bccpurrcfii^cionem. 

Digt^Hdcboler4epMlJitue.  Kubricd,  XIIL 
DICESTIVA  p^ilTinx  debent  ellc  Frigidaif 
poimtiora  quhm  digelliua  c lolerx  adufix,  quoniam 
lif  fierrtam  per  aduUionem  viceUmxiS^cx  confequemi 
denfioreO  dlcinagis  refifitns infrigidationi  quS  adufla. 

Ea  quibus  infeif  primo  fyrupi  in  tali  cafu  debrt 
flulepizari  led  in  fua  grnfia  rubltanria  permanere.  Infertur 
leauido  quod  plus  de  fyrupo  quhm  de  aqua  debet  exhibt 
rigtanKn  talia  cholerp  digflliuadebcm  adhumidumde» 
alinare.cum  talis  cholera  fit  grofla,  Sc  humiditate  partici 


verepotdlfebremcauiare,  licet  raro  comingai.ln  ter» 
tio  vero  & quarto  ncquacptara.Et  hoc  pro  concorda  au ^ 
ftorum.Scd  dc  ha  infra  dc  febribus  choicrica.  ^ iyt 


D^i^o  phtegmdtts non  naturttlis  in 
/pedes,  RMbricd*  X V, 


dejeinh 


litfbdis 

^cr. 


Aesritu  P*'*  expertus  fui  melius  efi  extintftioni  in  hoc  cafu 
do^du'  ftntperauendere.nameligjbilius  eft w^olongctur  pgri 


Cermi  <■ 
fontis  no 
An  au^ 
dlortt 
pater. 


2J,  tudo  qnJiro  cp  perdatur  infirmus . 6c  fic  feinper  operatus 
ttufota  eA  pater  noAcrCerraifonuSj&cAfemfta  Auer.firpctmo 
eeerpen  colf.allegatoca.vbitnquii.bttnclmieft  vteSuerrat laU 
febad  lenii  longam, qup  curati  polfit,tp  xger  fubito  mo 
riatur.  nierror  qui^it  inaitcracione  ceplexidms  febna 
FkilioreAqpmors.  Tamfquts vcrfijtusinAabic  pro* 
pier  quod  )d  euitandam  omn?  controuerfiam  eA  cd«m  < 
fcendus  fynipus  acetofus  fimplescualqs  tnfngidimtis. 
V'c  verbi  gratia. ryrupu8V'iohcum  fyrupoacaofo  firo* 
|)lict&iulcp  viol.cumeod'\auc  nenuphanmiscum  eo* 
ckmiauc  de  acttofiiate  citri  cum  eodern.  addendo  erum 
Ipcctes  frigidas,  vt  fandalos&  luiuifinodi.  Nam  fyrupus 
iicetofus  fimpiexeAapcntiuus,fubetlaiiuus.  Incifiuus. 
Et  poAer  diligens  mucAigaror  etam  addere  ex  altjs  fyiu* 
piiapcriciuis.  de  qutbus  duAurocA  (ecundum  quoddi* 
icrctionieiuf  videbitur^quare  confideretur.na  ex  fucco 
limonum,aranciorum  granatorum  d^aqnavt  fupra  de 
cholera  poieA  fieri cxiin<fltuui|i.&hxcbencconfidaa* 
De  choUrd  ^indrid.  Rubiicd.  X 1 1 IL 
DE  ZINARIA  iSf  praAina  nA  vere  dicaf  quod 
vc  colligtl  Imtimo  colliget,  allegato  loco.  & iC6cila 
tore  di^  difjxrct  la . I pfa  tanrx  eA  maligninus  vt  ipfii  di 
gcAionc  non  expcifict.led  moxi  natura  ipfa  perrepto  fuo 
nocumento  vomitu  & quomodolibci  aliur  cxpcllteiir. 
I^pdc  AuiCffi.priino  pruni  de  luunonbus.  Et  hasc  cA 


PHlegma  diuiditurprima.primi  de  humoribus  in 
mucillaginofum , crudum,  aqueom,  gipfeum,  fal* 
fum  ,'acetolum.  ponticuro , dulce , acre , vitreum, 
Sed prtma quarti defebrt phlegmatica, phlegma  pum* 
d.im  ad  quatuor  fpecies  wmum  reducti,  vbi  inquit.  Dc 
phl^ma  qiitdem  putridum  quandoqteA  vitreum  t qu5* 
doqueaceiofum.quandocp  dulcetquandotplalfum.  cru- 
dum & muritiaginofum  fiib  vitreo  comprehendens. 
Aqtiettm  infiptdum  fub  dulci.  Ponticum  vero  A tere 
fub  acetofo.Gipfcoin  non  &cii  febrem,  ideo  digcAio- 
nenon  indiget,  verba  funC  Gentiles  allegato  loco.  De- 
mum itacp  ordinem  lUorum  quatuor  profequar  eorum 
ponens  digeAiua. 

pigATiudpblrgmdnV  duldfinfipiditr 
aqnofi,  RMbricd,  X V. 

EE  DIGBSTIVTS  dulcis  A infipidi  A 
aquofi.  Vnde  phlegma  cA  dulce>aui  fccfidum  fe,  am  quia 
eiadmtfceturresexrranca  dulcis,  vtfenguis.  qmlicercu(|r 
fic  eius  digeAtuu  Abet  elle  medium, uri  quafi  ined  tum  in 
atftiuisdrclinado  potiusad  latus caliditacis  Aficcum  in 
patIims.Aideoc5raifcenda  furudigcAioa  cholera  cum 
digeAiuis  phlegmatis  lioct A calidi  cu  frigiAs  vc!  tem- 
peratis. Vi  exempli  graiM.  Mcl  rofi.colatu  acetofum  fe' 
cundn  qt  videtur  expedire  fecundu  maiorem  ve!  roinoii 
phlegmatis  c5mixtionf.  Et  cSfimihter  fuo  mo^lo  de  agt 
diftndum.quf  cum  ipCsfyrupiscomifcebumi^.A  qui-. 

but  inffa.Itemc5pet«oaymel  fimplex,mel  roP.Ii?oxy-; 

..  ....  - 


saccata  cum  aqua  mcHucxhibiia.Iitm  fyrupusacctofiia 
(impica  cum  aqua  feminum, aut  alia  calida  appropriata. 
Iicm  iranfire  poftumiri  circa  ftaium  xgntudini.  ad  fyru 
pum  acetofiitn  dc  duabus  radicibus.  Iicm  Ii  fotiioribu» 
egenu.  irtnfcamus  ad  fyrupum  acetoCim  dc  quinque  ra» 
dicibu.  addendo  aquas  calida,  vel  frigidat  vt  videtur 
eapeditt.Ei  tu  hxc  confident. 

DigtVmanMdtUginofildtniercrudi.  Rjifc.XViL 
■ DE  DIGESTIVIS  mucillagmofi vlirrf 
^ cnidi.Dcbent  horum  phlegmatum  digclliua  elle  cau- 
da ficcaifiibtiliaiiua.incifiua,  diuretica.Auic.pi  una  quar 

iule  cura  phlegmaticarii.Cainirmodi  fiiiu.  Mcl  roF.cola 
IU  cu  fyniaectofo  de  duabua  radigibus.  aut  fyrupus  a»- 


._E.5  5-s,? 


t;:'. 

ji»  ■ •»••• 


McUn- 

choUz 

kSao. 


I 


De  Simplictum,ac  CompoGcorum  vinbus. 


tdCii <k  quin^ ndfciliuj.  aut  fyrupui  de  eupacorio  cum 
fynipo  acrtofo  nreplici.auc  oxymct  componcu.aut  Tyru, 
de  praHio  aliqualiter  acetoiatustaut  fyrupus  de  Ocecado» 
cum  modico  acctoH  addendo  omnibus  aquas  harum  in  < 
tcnnonum.de  quibus  infra. 

Hig<fitu4  pcMtiti^cctofifCr  4<ris.  Kub.  X V 1 1 J. 

DEOIGESTIVXS  ponticiyicaon/i acrisJDe ' 
bcnc  etiam  dtgcEiua  li^orum  ad  caiidiiaiem  Sc  Hcciatem 
decimare, vt  diclum  ei^,ied  debent  dk  minus  calida  cum 
vitreum  lic  bigiduis  p6tico  acri&acetofe.&  bic  loquor 
de  ponttco  3cacetoro,vi  litiu  cala  per  fi;  ^ non  per  admi' 
Ihonem  cholerx  ntgrx  cum  ei6.iam  de  iplis  vt  lic  dice^ 
cur  in  can.de  digelltuis  melancholiae.Exempli  grata.oxy 
mei  iimplcx  cum  aqua  mclIis.Oxymel  compoutum  cum 
aqua  focniculi,(aluiz  SC  huiuimodi.Acetorus  compoilcus 
duarum  radicum  cum  aqua  loentcult.  Mcl  ro.colaium  cu 
fyrupoacetolb  Hraplici.  Syrupusdeeupacorto  cumacc' 
tofo  iimplici.Aqua  cifternx  zucharaca  dccotfh. 

I3igeftiu4pbUgm4tisftlJi,  Rubrit4,  X 1 X. 

DB  DIGESTI  VIS  CtlH.  VariaturenT  phlegma 
ficUiim  ex  varia  coniundlione  cholcrc  cum  phlegmate.ali 
quando  enim  commifcetur  cholera  ciun  phlegmate  grof' 
foaliquando  cum  fubrili  aquofo,&  tale  ell  phlegma  (ab 
^m  notum.  De  quo  dicendum , quod  eius  digelliuum  in 
adciutt  debet  elTe  temperatum  ,aut  declinare  ad  bigtdum 
ii  fiieric  multum  birum.<S;iimiliter  in  palTiuit  teoiperain. 
aut  aliqualiter  ad  latus  humidttatis.aut  aliquando  adla^ 
sus  iiccicans.  V^erbi  gratia.ryrupusacciofiis  llmplex  cum 
meile  ro(a.&  aqua  auchart'.  Similiter  (yrupus  de  endtuia 
cum  aqua  eius,  aut  aqua  zuchari.  Item  fyrupus  de  acctO' 
Autccuii.Ox^chara  cum  aquis  appropriaiis  bigidit. 
Irem  in  procdm  fyrupus  dcbt^nir|s.  Multa  ecniimilia 
exempla  poteft  per  le  diliecos  ferfcrutacorex  habitis  pO' 
nere.  Q^ndo  autem  plJegma  e(l  grofliim,'  unc  oportet 
adigefliuum  ncrubtiliaciuum,vt  verbi  gratia.acetolUs 
tam(nex,oi^mel  fimplex  & huiufmodi. ua  rp  oportet  va< 
sare  tn  his  Pm  variam  proportionem  humorum  adiuui 
^cm  vt  liipra.Ei  h{c  bene  conndera» 

meUncbolU  non  natttraUt  in  1^/ 
ciet»  Rttbric4.  X X« 

MEUnchof  ia  non  naturalis,  vt  cholerx  ab  Auicen* 
pnmaprimi.de  humoribus  ciKexcuplex.  Vna 
quidem  eft  talis  per  adufttonem  cholery  rubalia 
per  aduftionem  mebncholif  fubiilisalia  gronx.ala  quia 
commifcetur  phlegma  cum  ca.alia  quia  cum  ea  commi* 
Icccur  cholera  rubea . alia  quia  cum  ea  commifcetur  (an  « 
guts^  taits  appcilaiur  meanchola  6iiguinea.Et  aiix  (Ic 
fuo  modo  i dominatidc  humoris,qui  cum  ra  commifce* 
tur/Atuconhdera. 

Digefiiud  mUnebolid  pn  iduftioncntfcholcr^ 
gentu.  KHbricd.  XXI. 

DBDIGESTIVIS  mcUnchobp  genitx  peradu 
fttonem  cholerp.  Illa  emm  debent  ellc  in  aifliuis  tempera » 
tatucad  frigtdum  iendentta,&minus,autmagts  htgida 
fecundhm  maiorem  aut  romorem  adultionem,  & in  palli 
utthomida  c5  militer  maguaut  minus.  Exempli  grata. 
iyrup.roftxu  m meile  robaut  fyrupus  nenuphannus,auc 
de  acetofitiiccicri, maxime  quando  exip(a  melanchola 
(ordiinhnuroocumencura.  Cum  aquis  cordialibusfri* 
gfdfs,  autacetodt,  de  quibus  inha.Item  fyruputacnofus 
de  pomit  Me(ux,d^  breuiter  inhigtdanna  didla  de  dtgc* 
ftiins  61(1  phlegmatis  ,<Sl  de  digelliuacholerx  6prt.  Et 
dentur  omma  bf  c cum  aquis  appropriatis,remiticmibus, 
intendentibus  nunc  caliduatcm , nunc  fngidititem,  nunc 
alat  qualiuicf,vt  oputctit.de  qbus  infra.  Et  nota  q»  vbi 
cumboc  quf  Iimus  inducere  ftwinu  oportet  dare  fytupu 


de  papauerc  cura  aqua  violaruro,aut  nenupharts  &c» 

Digefliud  meldn€holu  pcrddkjihncm  ipJiMS 
fd^€.  Rubrica.  XX  U. 

DE  DIGGSTIVIS  mcUchoIixperadullibnrm 
melancholix  fubcilis  Sc  groHx.Er  quoniam  tam  adufrto* 
ne  fubtilis  ^grodx  (equitur  incincratio  ,&  maior  in  fub* 
itli,&  terreUrificatio  maior  in  groHb,  hinc  digefriua  me* 
lancholtx  talis  per  adufrionf  fiibtilis  debent  dfe  frigidio* 
ra  3c  humidiora , & eligamur  frigidioia  & humi  diora  ex 
ditfcis  digcfriuis  tam  de  phlegmaie  61fo  qu^m  de  cholera, 
quoroam  qiifcunqi  de  mdanchola  tali  per  adufrionc  cho 
Icrx  rubex,&  pro  digrfriuis.retiqiia  minus  frigida  & hu« 
mida.bt  exempla  pateni  plurxs  ex  di^itaqupautcm  ad* 
dux  freiunt  frigidiucem  digcfriuorum  intendi  Sc  remitti 
fccund6m  carum  frigiditatem  maiorem  aut  mtoorem 
luconltdera. 

DigejUudmcUnchoUcecbolcric^.  IU(rfc<<.  XXI 11« 

DE  DIGESTIVIS  meUcholix  cholcricx.  De* 
bene  enim  tala  dtgeftiuadle  mcdaina<friuis,autad&t* 
gtdum  declinare  ne  in  calore  fupetfluentia  imenfionem, 
aut  adofrionem  gignant  in  cholcra.In  paibuis  vero  decli* 
nare  debent  ad  humidum , vt  caloris  incendium  remttia* 
tur,&  lic  prohibeatur  vlterior  adtio,&ex  cdlcqurnti  ma* 
non  naturalis  (tccicasabiicutur.  Verbi grana.  Syru* 
pus  viof.fyrupus  de  endiua , fyrupus  de  pomis , fyrupus 
de  acetolitaie  citri,&  maxime  quando  tahscordi  nocum? 
tum  infrrt.aqua  hordei  cum  zuclaro,  dC  focco  limonum, 
aranciorum.Sy  rupus  de  cpithimo,pro  quo  conlidcra  qup 
dufra  fum  de  digeihuii  cholerx  adufrx,  & plurima  ibid6 
poHta  ad  hoc  cap.reducaniur.&  tu  confidera. 

DigelUudmcUnchoUapbUgmdtic^.  Rub.  XX IUI* 

DEDIGESTIVIS  melancholix  phlcgmaiicx. 

Inhis  digefriuit  oportet  multa ronlldcrare.  Pnmone 
finc  multum  caltda.ne  fubtile  refoluatur  <5^  augeatur  mcU 
choia  &:  genua  ingrudetur.  Secundo  per  rSdem  caulam 
uitemurexiccaiuu  multum,  lertiononiimmul  upro* 
uocanta  6liem  in  principio,  vt  oxymel  compoiltum,  6£ 
fyrupus  dcepi(himo,neperip6  agitetur  matcrta,&ad 
vias  (Irinas  perdudtaconlequacur  oppilatio  dietiiedu* 
tfto  fiibiih  remaneat  groflum.  Debent  itaque  ad  calidum 
parumper  declinare , 6c  in  palTiuis  debent  cile  tmiperaia, 
vel  ad  humidum , vel  liccum  parumper  tendere . Exem« 
pii  gratia.Oxymei  cum  aqua  fiimiterrx, &aqua  itmpitei 
deco^u.Syrupusacetorus  (implex  cum  meile  ro6.co6* 
io,aquacndiuix,fumiterrx.  Item  oxymel  compoiltum 
apparentibus  iignisdigeilionis.  Item  fyrupus  poitiush 
Mcfux.in  cura  fodx  ex  aggregatione  phlegmttis,^  me.* 
lanchoiix  CUIUS  initium  mefrrugix.  Item  fyrupus  dcFu* 
moterrx  cum  aqua  buglollx,boraginis,  endiuix  9c  limi* 
tiier. Itera  fyrupus  deepithimo.  Eli  tamen  notanda  difrr*  Syru^ 
rentia  imer  fyrupum  deepithimo&  fyrupttm  de  iiimoter  epitht* 
rx  quantum  ad  hoc,  quia  de  himotcrrx  efr  leuior , «5^  mi*  (u* 

nut  folutiuus , 6C  conuenirmior  membns calidioribus,  moteitp 
Deepithimo  vero  e(l  mtgtsapcriiiuus,&  maietteru  phfe  difrarc. 
gmaticarum  plus  cdutftiuus. 

X>igcftiua  mclancbolU  meUnebolier»  Rubrica.  XX v*, 

DE  DIGESTIVIS  melanchoU; mc6nchoIicf, 
Vndedigefriua  huiufinodi  melancholix  (int  ;i?pcraia  m 
acciuis,vel  parumper  ad  calidum  declinent. tn  paitruisue 
ro  ad  humidum  (inc  tendentia.  Et  cau6cx  pr^divlis  6iis 
frcilsimelligipoteil.  Verbi  gratu.melro.colatumcum 
fyrupo,aut  lulcp.vioaut  (yrupus  deendiuucuaquacon 
uejuentibu8,vi  efr  bugIo(1x,boragini8,hjmiterrx,epi(lii* 
mi,atit  dccocHio  bugloilp, florum  boraginis  cum  pailuli^ 

& meile  dulcorata.  Itemverbigrata.digeftiuum  tortius 

tranfiotur  ad  fy.de  epithimo  cuaqua  decoc^ta  dulcorata 
■ Prataica.S.  <3  H 


Trailatus.  IIII. 

eum  zucharo>aut  ctnn  aqua  boragmu  vcl  bugloUfe.  Et  ta 
iia  mulca  Eabncart  poiliim  cx  datis. 
Digel^iu4mcUn:hoU^[angHUUr,  Kubrui.  XXVI* 
DE  DIGESTI  VIS  meUnchnltx  ianguinex^A: 
pro  huiufroodi  digeftiuis  recurratur  ad  dfgHhua  cholcri 
ca  remittendo  ea  in  frigidttaie&  liumtditace.nam  ficut 
choiera  efl  ianguinx  calidior, ita  frigidioribus  indiget,  et 
Sc  cum  ip(a  (ic  ficca  valde,  6c  (anguis  non.hinc  humidio' 
ribus.  Sanguinea  autem  melancholia^  huiuQrnodi  indi« 
gct,ne  vlterius  in  extccatione  procedatur  Jihi  tamen  ma" 
coia  fiepx  exfaefU  phlebotomia  cuacuaiuntu  vt  paucis 
egeat  digeftiuis.&  tu  conQdera. 
CMttonin4dminilhr4ndisfyrupis,  Kuhric4.  XXVI I* 
BTPROCOMPLEMHNTO  eorum quf  di 
dH  (lintde  digeRiuis  notadumt^cum  digtflio  detecu' 
cauTx  antecedenti, etiam  coniun(^x,vt  omnes  volunt  au ' 
Aoret  digefttuum  matrrix  calidz  in  die  (^(etit  debet  eP 
fe  minus  Pigidum,&  in  die  motus  magtsm'giduin.Econ 
era  vero  in  materia  fngida , quomam  in  die  quietis  debet 
die  calidus  & tn  die  motus  minus  calidum.hoc  tamen  cu 
muniter  non  obreniatur.nam  canonice  operando  Ite  fieri 
debet  ut  paret  intelligtnti.Ei  h(c  de  digeliiuiscoropofitts 
vfualibus  dida  (uiHctatu. 

C4tion  proiUif  ^utnon  po]Jttnt4ctip<re  fyrtf 
pm.  Kubriu.  XX  VI  i I. 
POSTREMO  adueriendum H quis  talia  dige' 
fttua  aedpere  nonpoICrt  debet  curiofiit  medicusexaquia 
de  quibus  fiipra  Ratim  facere  di^Riua  ipia  admuicem  m< 
fcendovt expediens  erit  propontofuo  addendo  zuchattl 
& aliud  dulct,acecola,vt  vinum  granatorum.  Bc  fciendu 
radix  digeRiuoruminmateriacalida  nmt&minaqiia^ 
tuor  fngida  maiora,&  minora.de  quibus  fupra  dedigdli 
Ilis  choierx  naiuraits.<S^  infra  de  (eminibus.Radix  vero  di 
geRiuorum  in maiera frigida, dl^rpeciaiiter  phlegmati' 
ca  fimt  radices  quinque  petrofidlini,  aptj,fbeniculi , fpara* 
i>&  brufci. 

Dt4(jHisufu4Ubustcmper4tis,  H.uhric4.  XXIX. 

AQ^V  JE  vfuales  de  quibus  eR  fida  mentio  fupra.et 
primo  de  trperaiisaqua capilli  veneris>a qua  althex,aqua 
fparagorumv>qua  Iupulonim,aqua  chamomill(,aqua  gra 
minis,aqua  liquiniix,aqua  buglollx. 

Aqu£  ufu4lcsc4lid4.  Kubric4.  XXX. 

SEQVIT  VR  deaqutscalfdis.Aquaabfinthri.ror 
marini,bethonic(,eufragix,ruthf,eupaiorrj,melifIp,maio 
tanx,mcnihx,  lauinx,hynbpf,fcabtorx,  laxilTagfx,aqua 
viris, fumtterrx,  foemculi,  boraginis,  chelidonix,  enuix, 
fcolopendrtx,laurt,praRn  rapham,  (aluix,Aprf , b^benf , 
cufcutx,  parietarix,  Kon,  aqua  mei,  co^ , Rue  cum  di  > 
RiUatione. 

Aqu4jrigi4^uftdlcs,  Kubru4,  XXXI. 

S E Q,V  I T V R ^ aquis  frigidis  aqua  roCcucurbi  ♦ 
tae,endiuiXynenupharts,portubcx,plantaginis,aquafoIa' 
thrr, viola  rum,aceto(xyangurix,hordeiybcpatfcx. 

DefoIutiirisvfiiaJibus.  Cap.  XXXI. 

Equitur  de  foluttuis  tam  Rmplicibus  5 cora 
poRtis  vfltaiibus  de  quibus  proportionabi' 
liter  dicetur, vt  de  di^tuis  didum  eR. 

SimpUi4cboler^ciucu4tiu4,  R«^.  i, 
SIMPLICIA  vfualia  cholcrx principaliter  eua' 
cuatiua  funi  fcamonea,  rheubarbarum,aloe,  abRmhium» 
\^oU,aua, manna, capillus  vencns,!upulus,  myrohabni 
citrim,fumuRerrx,aqu3  calci,fuccu$  rofarum  umarindi. 
pruiu^uluum  volubile.  * 


8' 


Cap.  XXXI. 

SimpUcU  phlegm4tis  eu4cu4tiu4,  KMbrit4,  1 1. 

SIMPLICIA  vfualia  phlegmatis  pricipalitcr  eta 
cuanua,Kebuli,emblicf,bcIlinci,ralgemma,  rpcciet  (alis» 
lcenia,hyf&piis  Rcca,(himu8,cucumcraRninus,  hermoda 
dy  b‘,zfnziEKr,aqua  caulium, zucharum  rubeum,  cemau* 
rea,lambucus,  anacardustfcrapinum,  colIocymhtda,iur# 
brth>Rcccado8,ireos,Circocolla,been,ruphorbru,  fquiila» 
aliarum, polium, vrtfca,agaricus,  canhamus»opopanacu» 
ladiania,vt  eAib/erpemarta^rthenita^ius  gallorum  dc^ 
crepitorum. 

dtmplicu  mcUncholi£eit4ett4titt4.  Rubrk4.  1 1 R 

SIMPLICIA  vtualia cholett ntgrx principaliter 
euacuaiiua.(linr,Cpitliimum^lypodium,myrobabnim’ 
grt^bpu  b^uli/enfjCufcutf, circa  inRanscllcborus  niger. 
Et  dictum  eR  principaliter , quomam  vt  feripeum  eR  ra« 
riffime  inuenitur  in  corpore  humano  peccatum  invno  fo 
lo  humore , 3C  confirntuter  rari/Tima , Imo  quafi  nulb  eR 
medicina  folutiua^qux  tantum  vnum  humorem  euacuet, 
imo  qux  euacuant  choleram  etiam  euacuani  phlegma,  ut 
fupra  difeurrendo  de  ipRt  in  libris  authorum.  Et  fuadeat 
hoc  experientia.  Vna  tamen  medicina  principaltrer  roagii 
etiacuat  vnum  humorem  q alium; vt  excmplificatum  cR. 
SCtR  (ementia  McAix  m fuo  de  confoUtione  mediemaro. 
capitulo  (^undo.vt  patet. 

SimpUcU  finguinii  edudiiM  utlipJiuscUTifi(4/ 
tiu4,  RubricM.  1 1 1 1. 

DESOLVTIVIS  Einguinif.  V^^nde (anguis nul* 
b eR  mediana, qux  de  pnma  tmentione  Rteducciua.  Vn^ 
de  Mefux  de  confobtione  allegato  capitulo  inquit.  Nui.» 
lienim  medicinarum  proprium  cR  de  prima  intentione 
qubdRi  ianguiniseducnua.  CuRodit  enim  eum  natura 
vfque  in  poRremum:nec^e(eni  niR  coacta.  Et  dicitur  de 
prima  imcnrione,  quii  fecundario  & non  proprie,  vel  de 
fecunda  intentione,  vt  ita  loquar  poteR  medicinaiangui» 
nem  educrre.Et  hoc  contingit  in  tribus  caRbus.  Primus 
quando  medicina  eR  de  habentibus  excoriare  itimcaf  ve^ 
narum,  vt  cucumer  aRnimi8,euphorbtum,ine^rton,(bi'- 
moneadfc.  Secundus  quando  medicina  halxtde  pro<' 
pneute  aperire  orificia  venarum  apertione  (anguine  Ruc' 
re  faciente,  vt  aloe  malus . T ertius  quando  medicina  cR 
efhrenitans  vi  fcamonea  & qucltbct  alia  medicina  vlnroa. 
Hancfementiam  comendauerunt  c6muntter  antiqui  no" 
Rn.Et  dicitur  communiierrquiaGalenuf  de  Rmplict  me. 
qiarto  captculo.recitat  fuo  tempore  inuemamcRckcafii 
roedteinam  de  prima  intentione  fangutnis  educiiuam.  Et 
conciliator  noRer  diflerentia.  i4tf  .idem  confirmare  vide^ 
tur  cum  dicat  Padux  etum  fuo  tempore  hiiRe  cognitam, 
pro  quibus  facit  textus  Aui^nnx  (ecundo  canon.capitu<' 
io  de  lente. vbi in  fine  didt.lcncem  fylueRrera  foIuerebA 
guine.Et  fecundo  canone  capitulo  de  volubili.  Bi  eR  qug 
dam  fpedes  volubilis  mab,  quxfolunoneeduat  fangut.. 
nem . Quid  dicam  nefcio , miror  qubd  Galenus  qut  fe  de 
multis  gloitauit  noluerit  cx  noacia  nobisexhibita  de  hac 
herba  etiam  gloriam  conArqm.&confimiluer  Concilia* 
tot  noRer.pocerani.non  fecerunt  nec  debebant  dubitare* 
quoniam  ex  notitia  plurium  aliorum  Rmplicium  poteft 
nxdiats  hominem  intaficere,&fubitoad  tempus  vt  pa* 
tei  venenorum  fpeciet  difoirrcncf.  Sequar  ergo  c5mii' 
nem  Cdiobm  medicorum  in  hac  parte , cum  fanguit  per 
phlebotomum  bcilius  eduatur  qulimpcr  medicutam. 
natura  nanque  in  fuperfiuis  non  abundat.  Dicitur  tamen 
Aquxdam  raedicinx  fune  fanguinem  mundtficai}ces*qa 
clarificantes, ve  Jupulus,tafflarindf,captllu8  vene^iqua  b* 
crts,fuccus  rofa.caRa,  manna,  fumuRcrrx,alo^  aaua  fhi* 
ctuum  Mefi.rrpctrooaJiridoarif.curciia,bptt  b^i»  rheu 
barbarum.rob  d^&hocdeperaccidcm,  quu  educunt 
mafetiamcoaumterianguinem  inficientem. 

Sofutiua 


Medkf  s 
nanuCtji 
cR,atit  I 
nrifit' 
roa  uir' 
anrum 
humo 
ris  eui 
cuaciu. 


Medir 
rra  fige* 
ms  prt' 
mu  e<h 
atua, 
olim  * 
uenta* 


Sangal' 

mse^' 

Clio  ptf 
phie^' 
tomtais 
faolior. 

dicaaM' 


/ 


Dc  Siirplidum)ac  Compontorvfn.vihbus.  < i 


SohUitmemp9jtU€omMHiterupt4U.  KMkrim,  V. 

SED  ANTBQ.VAM  rfcnb5rolutiuic5pon«hu 
monbui  approprtaca  pnua  recitabo  indifltrmirr  folutiua 
. componta  autflorum  nomina  apponendo, quibufcom-' 
launicee  moderni , 3c  ani  laui  vn  funt , d:  etiam  vfque  ad 
hanc  aecatem,&  funt  hzc.  Hiera  pigra  Gale.Meluc»  hiC' 

I ra  hermetis  Melux,cle^harium  indum  magnum  Mefiipi 

I confr  <flio  amcch  Mefiix,  benediifta  N ico.efc<5aurium  de 

i tuccoro&rum  Nico.dialenxNtco<dtapruntsNico.blan« 

ca  Nico.ftomatichum  Iazattuum  Ntco.catamcum  impe« 

I riale  Nico.hieralogodion  Nico.diarob  magiftrale,  dia€  ■> 

mcon  Hiie  conit<5h'o  de  dadvlis  Meftix , eletf^uamnn  de 
pflUio  MeCi*,ele<fluariume]efcofMefu*,con<e^ioele' 
Auarij  dtacitonican  Hix  diaciiomten  Iblutiuum  Meiuz» 
dtarurbtch  magiilnitc,catholicon  Ntco.okyincl  luliani 
Nsco.lecaniabin  educena  phlegma  Meiu«,fccanuibin 
^ Synipf  cem melSdiotiara  Mcluae.  Poilunt&omnet(yrupine« 
'■qu5&  MfoUitiui  addendo  eii  folutiua',  «fc  tu  confident.  Pilul* 
dehiera  fimpIiciMcfoz>pilulz  de  hiera compofita  Nic^ 
ni  fy,  ptlulz  aurepNico.piluix  cochiz,pi1ulz  de  (arcocoUa  Ni. 

!•  ptlulz  de  ftrapiho»  ptlulx  de  euphorbio , pilulx  de  eupa** 

^ cortO)pi1ulx  de  rh^barbaro, ptlulx  de  lapide  la^ulitpihi' 

X be  dehermodatflylit  maioret,  ptlulxfcctidx  matorad>i' 

i a lulx  cochix  Almanfoni  tn  vfu, pilulx  alefongtnx>  ^lulx 

x «ggregatiux  maiores  • ptlulx  indx,  pilulx  lucis  maiores, 

pmlx  dc  agarico.Omnes  hx  fon  Mcfox.PiluIx  fine  qui^ 
busefie  nolo  Nico.pilulx  afiateret  Auicen.  pilulx  de(u' 
■Kxerrx  Nicolai. 

SolutuucboUr4H4turiiii$*  Kuhrictt,  VI. 

80LVTIVA  cholerx  naturalis vCialia  fiint elc- 
dhtanu  de  fucco  rolarum.  DiapruntsdChuiufmodt.  Vbi 
aduertendum  licet  inter  omnia  compofita  hxc  duo  vr« 
deamur  folum  choleram  educere»  non  caro?  fic  ipfam  edu 
cum  >^in  etiam  phlegma  purgem»  vt  patet  e*  eorum  de-* 
fixiipetonibusjiam  fieroper  inucrao  cdpofita  folutiua  edU' 
cctt  plures  humores  fimuLied  dc  vno  plus  dC  principali* 
ier.4je  alio  vero  minus  Sc  iixundario.Ec  hoc  credo  audio* 
tcafiecifie,  quia  in  corpore  femper  plures  peccat  humores» 
dc  non  vnus  folua  vc  patet.  Et  ideo  curo  vocantur  foluti* 
ua  cholerx, uel  alienus  humoris  debet  intelligi  illa  prin 
c^liter  dc  magis  3Cc.  vt  hiera  pigra  Gale.  Eledluanum 
dc  pfilio»pi1ulx  aleianginx, pilulx  de  hiera  firoplici,pilu* 
Is  aurex, pilulx  de  rheubarbaro. 

^ Stlntiu4cboUr£dtrin£,  VIZ. 

p 80LVTI VA  cholerx  non  naturalis  fecundhmor 

I dinem  digefiiuorum.  Et  primo  de  folutiuis  citrinx.  Pro 

I |ttadliftquciicibusdicendumcfi»qubd(lcutefBdiur  non 

I ffiacurabfpcr  admiftionem  ateenus  humons  fecum , ita  SC 

I ibiuttuum  etusdebecamplcdli  vtrunKxbumorem.  Vn* 

de  hoc  in  cafij  rcperiiur  bene  fimplez  habens  vtraroiy  vir 
tocaD,fed  pro  maiori  parte  dantur  compofita  »quxfune 
barum  vfrtucum.di  idra  numerabuniur  uuer  compofita 
etiam  fimplicia » qux  omnia  imelligi  debent  de  omnibut 
alflsliuinoribus.  Edudtua  itam  talts  humoris  lunc  aloe, 
^yfobafani/heufaarbarum»cato  fifiu.d^  fpedahicr  cum 
swbsch,  pruna,pfilium,volubtlts»  cucumer  afintnus,hie* 
•aptgTaamplex.Eleduarium  de  pfilio»ptlulp  dc  hiera  firo 
pl^,pitulx  aurex  j)ilulx  aggregatiux  maiorct»tamarin* 
^,manna,luccus  rofe.vior.abfimhium,cupacorium,fca* 
monea»ireos  cemaurex»diadtoniteo  foluuuum.  Eledua* 
* fsuffi  de  fucco  rofo.dtapfumi  cum  fcamonca.  Bcvtduftu 

<fl»qud  hic  humor  efi  compofitus>poAjmus  componere 
compofita  adimiicem.vc  vabigratia.eledhiarium  defiic 
co  roEi.5.if>^.dufinicdi8t5.).et  fic  acdpicdo  tdudtua  phle 
gmatts,  &mifecndo  euedudiuit  cholerx  fon  proportio* 
nem  ipfius  ad  phlegma  vt  didu  eft.  Et  hoc  fic  camm  ctiS 
. peo  fequcnubusEc  tu  bf  c finguta  bene  confidera. 


SoUiiiuebeler£uiteUiit^i  Ra&rfVc.  VIII. 
SOLVTIVA  vsfelltnxvlualia fonerheubarbaru» 
apillus  vene.afiarum, cucumer  afininus,eleduarium  ele* 
feof.  Dtadtonnen  turbiihata»  dtaprunis»feamonca,catar* 
thicuro  imperiale,  pilulx  aurex,  pilulx  de  cupatorio,  ca* 
fia  vigorata  cum  turbicb , manna  cum  turbnh,  cum  dii^ 
firacone,hterapigra  fimplex.hiera  compofita.  Eleduanfl 
dc  lucco  ro.pilutx  de  hiera  umplid.ptlulx  de  hera  com* 
pofiu,  pilulx  de  rheubarbaro,  ptlulx  aggregatiux  maio* 
res . Et  nota  qubd  rarp  funt  medtanx  educentes  chole* 
ram  citrinaro,qux  ettam  non  educant  vitellinam  »&rt* 
riltim;  funt»  qux  educant  choleram » qux  etiam  non  edu* 
eant, phlegma»  maxime  efi  verum  de compofitis,quia  ra* 
rifiimpabauifioribus  df  pradicantibus  tnuema  eft  chole* 
ra  peccare  fine  phlegmate. 

SolMtiM4cbeUr€Mduliie.  KuhrUd, 

SOLVTI  V A cholerx adufix  funt  h^cqtipfequfi* 
tur.M  yrobalani  ntgri^Kjua  ladis,fuimificrrx,  volubilis, 
cleduarium  amcch,  ptlulx  dehimo(crrx>fenx,pilu(x  in* 
dx^gartcus,cafia  vigorata  cum  fenx,%xl  fiurooicrrx»  dia 
fenx  ATc.cum  canone  memorato  prius. 

SotHtiuMcbdcrdpr^liitt^.  Rubrica,  X. 
SOLVTIVA  cholerx  prafiinx.vnde  didum  eft 
fopra  de  digefiiuis  eius,hxc  cholera , vt  exifitroo  rariifif 
me  inuenirur , vt  febrem  aui  longam  xgntudincra  facin 
propter  eius  malignitatem, ita  vt  expedetur  auxilium  u* 
mox  vomitu^ut  fecefiu  percepto  lamo  nocumen* 
(oabipfe  natura  euacuatur,  quare  pauca  dicenda  focu  dc 
cuacuariuis  eius.  Attamen  ramum  dicatur  qubd  cuacuan* 
tia  viccUtnam  cum  ifia  fiat  ex  eius  adufiionc , etiam  eua* 
cuinc  prafiinl.  Sed  efi  aduertendum  cum  ilU  dicatur  ef* 
fe  de  genere  venenoforum»qu6dcligi  debent  cuacuantia 
cordulia  ex  ilii  proprietate,  aut  bda  talia  per  artem,  ver* 
bi  gratia.rheubarbarum  cft  cordialc,&  ipfius  cdudiun. 
Manna  cum  aganco  cSfortaio  cum  cordtalibus  frigidis» 
Et  fic  de  alqa  foluttuu  in  fcb.pcfiilemiali  ex  materia  cbo* 
lerica  conucmcmibus.de  quibus  domino  concedrme  di* 
cetur  ad  plenum.  Quidautem  dicendumfii  deerugi* 
nola  patet. 

SolMttu4  compo/iM  pbUgmuis  dulcis,  Rubritd,  X L 
SOLVTIVA  phlegmatis  non  naturalis.  Bc  pri* 
mo  de  folutiuis  dulcis  infipidf,&  aquofi,  vt  myrobalani 
kebulf  ,emblict,bcltrici,turbiih»  pilulx»cochix,piUilx  dc 
ferapifib  ad  para!yfim.Me^.alrd>ram»e(uh  bencdida,fer 
pemariaspilulx  ale&r^iiix  jmIuJx  afeycret.  Bt  indifferen* 
ter  omraa  leua  folutiua  fimplicia  Sc  compofita  phlegma* 
rts  fom  dulcis  infipidi  Sc  aquofi  edudiuc. 

Solutius  pblegmstis  uittti ere.  Rubries.  X I L ' 
DESOLVTIVIS  vitro mucibginofi& crudi, 
fum  lurbith  c6fortaxum,hyllbpui^garicus,  colocymhi* 
da » ius  galli  decrepiti  cum  carthamo , centaurea , canha* 
ouu,fquilta,heimcdac1ylus,ireos,larcocotla,fenipinum, 
tt  euphorbium,ciclamer>,hiera  hermetit*Ele<fiuanum  tn* 
dum,  blanca,  bcnedi^,been,lal,  baunich,opopanacum, 
tiu  is  alba,diafinicon,fecaniabtneducens  phJ^ma  Mefof  • 
diarob,  diaturbiih,  hieralogodton, pilulx  cothix,  ptlulx 
de  larcocoila,piluJx  foctidx,  pilulx  de  feiaptno  ad  partly 
fioi  Mefox,p«Julx  de  hermo^ifiylis. 

Solutius  pbUgm4ti$4cetoJicre,  Kubries.  Xlll. 

DESOLVTIVIS  pontidftcoofi& acris.  Hxc 
folutiua  eorum  debent  cfieremifiibrafiuc  debiliora  Iblu* 
tiuisvttrei  cum  diAdhus  fic  educere  vitreum  vifcofom 
fiucmuolagiholum  qulim  poniicum.  V'nd<  folutiiia  bi* 
conuememu  ftinteducttua  duIcis,&remifijora  educor 
oa  viirei.  V'nde  notanda  vt  in  primo  trac.caphulo tertio, 
medicina  debilior  fi  addatur  poicntiori  iplam  remiitit.ct 
Praciica.S»  G u) 


Chole* 

rafine 

phleg# 

mate. 


Raro 

peccat. 


’ ' Traftatus  IIII. 

f deo  dufinicont  a<fddhu«  cafum  aut  tur 

bith  & cvtrrb  debiUnrrdocaa,  vc  videbitur  cxpedirr.lt? 
aldbngtnp  benedi«fiae , piluU  deagarico  Auit  de  hu  dcbi' 
Iforibus  quz  competent. 

SolMtiudphlcgautisfitJi.  Rubric^f.  XII IL 
.DBSOLVTIVIS  phlcgmam Ctlfi inter copofi" 
la  viuaiia  cft  elec‘luanu  amech>  ptf.de  fumoterrx , piluJtf 
aggtggatmy.  Et  pro  htt  notandum  <>di(!bj  eilphiegma 
frltiim  variari  cx  varia  cdmiftionc  cnolerx  nunc  c6  phle 
gmate  groHomunc  cura  fiibtilt  aquofo.  Oportet  luncji  ag' 
gregare  (bluciua  tara  didia.  & humoribus  coniieniena 
proportionem  humoris  ad  humorem.  Hxerapligratia.ele 
dhiarrj  de  Aicco  ro.par.j.dia6nicoitis  par.ij.pro  phlegma^ 
ce  (alfo  gronb.Exemplum  de  notho,  vt  diacurbith  part.if. 
dctflua.de  fucco  ro.par.j.Item  turbith  prf^rati.5.j.Itera 
caii».5.i.<S:  fic  deah|t.Faaliter  rni  ex  dtt^s  habetur  mo' 
dutcompooendn&hit  compontionibutaddanturaqux 
conuenientes  & cum  eis  interdum  fyrupos»  vt  fint  delcifta 
bilioies.  Dixit  Raiisin  diuiilootbus  polypodium  cuacua 
rc>phlcgma  (Ufiim. 

Solntiud  mcUntbolU  per  gd  o^«rw  ebgtcra 
Tuhe^,  Rubrica,  XV. 

SOLVTIVA  melancbolipnoanaeutaKsetprimo 
per  adullionem  cholerx  rubep»vt  lapit  armciuis,laptt  bf 
(uli,eleiftuxriu  afncch,pir.dehimocerrp,laum  caprinu»icr 
msidtaftnz,  ptf.de  bpide  la^uli,ptf.in<^  myrobabmin' 
di.  Et  componamur  cduccmta  choleram  cu  educemibua 
nebncb  oli^vi  verbi  gratu.cafia  cum  mytobabnis  ia» 
dis. Item  faiat  cum  rheubarbaro tohiiloiie  toaq 
b(ftis:&  Iic  de  alijs  cum  himotcme. 

Solutiua neUnthoUa adufia»  Ritbrita.  XV U . 

DESOLVTI  VIS  mdancholAe  faCheper  adu* 
ftionem  mebncholix  (libcilisdlf  groirz.Vnde  folutiua  di' 
(fca  funvtiam  in  hoc  cafu  conuenierab.  Item  conueraunc 
etiam  decoc.hjmuerrz»  decodfo  epichimi>  hieralogodio 
Sc  Itroilia.  Vt  ly  rupus  de  epiihimOi&  tu  Confidera. 

SolutiuamtUaehoUafbolcrua.  Ruhriea.  XVII. 

DESOLVTIVIS  mclancholiz  cholcricp.vnde 
alia  debent  clk  cx  parte  viruicis  compofia»  vt  himu&cr' 
rx,eptthimus,&n^(SChuiulmodi:de^ibus(upra.  Com 
poilix  vero  vcamech,diafi;nz,ptr.dchtmoterrae,  piT.tn' 
dp.pilulp  aggrcgatiup,minores.lteui  componantur,  vt  pa 
tct,qux  mcbiicholum  educunt  cum  his  quz  choleram. 
Solutiua  mcUnchoUa  phlegmatica.  Rub,  X V 1 1 1. 

DESOLVTIVIS  phUgmaticxtVt myrobabni 
indi>ftoccados , epithimd  prprogaiiu3  habet  fiiper  omnes 
medicinas  foluuuas  in  educendo  mcl^holsam.Mc^.edu' 
cit  euam  phlegma.  Auicen. maxime  cum  meile  Sc  blc,  ius 
«llf  decrepiti  cum  polypodio  conh>rtatum>agaricut',po 
ly^dium,(ecanbbm  educens  raebnchotiam.Me^.dQfC' 
nz,hiera(ogodion.debet  tamen  confortari  cum  medicina 
Ibluemc  mtUchoIiam,vt  fitaroplior  meUncholix  q phle 
gmacit  eduifliuura.nam  educit  phlegma, & meUcholiam 
piUindf.  Itempoteftc5pom'ex  medictntsphlegmaiiscfl 
medicinis  me!ancholix,(Sreducentcs  mebncholA  vtneSt 
^ra  vtVIoriS  mebncholipruper  phlegma,  vt  raiTccndo  po 
lypt^iumyrobabnosldos  cura  curbith.  Item  agarteum 
cu  modico  poly  podi]>  aut  cum  modico  fbUicuIoru  ftnx. 
SolutiuauelanehoUameUncboiua.  Kubriea.  X IX. 

DESOLVTIVIS  mebncholtx  mebncholicx. 
Et  (Um  i)  educunt  mebncholiSil  forma  fpectfica  hm5i,df 
humoris  eduAiua,  vt  fenz,polypodfQ,myrobabniindi» 
hpis  b^byhimuilerrx.Ec  ex  his  copoGta  vt  dtafenx. 
Solutiua  melancholia  fanguinea.  Rubrica.  X X. 

DES0LVT’1VIS  roelacholi^ ranguineac.dl^ (um 


Cap.  XXXII. 

foUittua  butuOaodi  roebncholiz  admiila  cumhii  ^qiiXk 
bnguinemcbnficarx  et  mundant. vt  verbi  gracia.mil^ea 
tur  tamartndt  cum  myrobabnis  indis,  aut  cum  follict^ 
fenx,aut  cum  aqua  bdlis  lupulo.  vtl  milccaiur  cafia  cum' 
himoierrx,  auc  fucco  ro.poly  podio.  Educitur  hequemer' 
h£c  maceria  bm  fe  toum  per  p^eboiomum,aut  quaG  na' 
Qt  paucts  indigeat  folutiuts,  ideo  in  eis  non  multiplico,  • 
tamen  etiam  quia  exditfusapera  eft  vuin  compoGnone 
ipG}rum  foluuuorum.  ^ 

De  digefUtus  appropriads  dy rcrafix  tnem#  ' 
bri  cuiuslibet  tam  calid(q  triade  cuius  , 
nibricatrunt.iB.  Cap.  XXxlL 

Equitur  modo  de  digelbui.  I vnaqiiac;,f|^ 

ludinc.  EivtiibihK  rubienham  digtftiua 
prout  funtin  vnaquacp  dirpoiitione  mem* 
brorum  noftri  corporis  conucmeirta  fiibm. 
gendo  Iblutiua  in  «rdem  cafibiu  proportia. 
naiia.etiu  confidera. 

Digifiiu4mdySir4fufrigid4Upith.  Rubru4.  I- 
DIGESTIVAvfualia  cdpofita  in  dyrcrafia  maJ 
ttriali  capitisfrigida  fibi,  & membris  iliis  conteremta^nM 
Of  dylcrafia  tmaieriali  eft  in  Crqueniibiu  imelligendum. 
Caput  enim  confortant.qu*  iuni  calida  & licca.aro.nnt» 
ca  nulb  in  eo  exiftenie  ^rcrafia.q.  fi  fuerit  talis  frigida  Si 
humida  talia  pur  conferunt  aromatica. qnbd  fi  cabda  iuc. 
rii  dyfcrafia  conferunt  f itgida  & humida.aut  ficca  aiom 
lica . In  primis  luquc  laudaniur  fyrupus  dc  flaca'dot 
Mefu*.  valet  enim  cpilepfisc,  rpafino,  paralyu,  tremori, 
lodurx  & exteris  neruorum  xgniudinibusJi  cau6  fngf. 
da  prouenientibus.a:  cerebro  ipfo  ea  dyfcrafia  frigida  a|a 
leiaio,  &hoc  fi  non  obftabii  fluxus  caarrhi,  aut  aliquod 
tale,  quo  cadi  dcbci  rius  nocumentum  corrigi  cum  fty. 
pueii,  & huiufmodi,  vt  infra  dc  caiarrho . Secundo  va- 
let fyrupus  dc  ablimlno  deferiptione  Mefiif.qui  & fi  pnir 
dp^ier  Ci  ad  flomachi  confortationem  inuentut,  tamen 
aum  capiti  confert  fua  calidiiaic  5^  ficciiaie,&  aromati- 
citate.  Vnde  Auicenna  proprio  capitulo.  Et  confert  apo- 
piexix  bibitum  membris  eius; quia  auri.  Vnde  Auicenna, 
& confert  dolori  auru.Iiem  Serapio. Item  quia  fpica  eiua 
compofiiionem  ingrediiur.de  qua  Auicenna.  Et  confor- 
tat cerebrum.  Item  iSi:  vinum  aromaticum  cum  quo  fit  ci 
loniumctiamcflaromaiicum  cerebrum  cofbrtara.  Item 
Si  mei , ficque  ex  ingredicniibut  eius  compofitioticin  af- 
ferendum ipfum  in  dyfcrafia  cerebri  frigida  confierre.  , 
Tatio  ualet  fyrupus  de  cotifcibiis  citri  defcriprioiie  Mei 
rux.vl  patet,  nam  cortex  calidus  eft  & ficcus.  Si  aromarii 
cus  &mufcus  ipte.Quidam  laudant  in  hoc  cafu  fyrupuia 
de  calamentlio , fedego  non  iiiucnio  ipfum  laudatum  au- 
<acnrice.Ingrcdiiur  enim  fipinanthum  quo  eft  capiti  mul 
tum  nocens.  Ex  amis  funt  aqua  maioranx,  aqua  Ciluia^ 
ortgani.hyfibpi,bethonicx,ruihx,chehdonixro&narin5 
abflnthi),pralSj,acorf,menihx,chamQmillx,bcrbenx.  ; 

Dlgelim4indyfcr4p4<4Ud4c4pkis,  Ratriea.  I{| 
DIGESTI  VA  vfualia  compofiia  in  dyfcrafia  c» 
pilis  caUda  fibf,iS!  membris  rius  conferentb  caput,dC  m! 
btariuscCfortant  cumadeaUdum  eft  dyfctaflaium,»* 
funt  frigida,  & ficca  aromatica  aut  feigida  & humida.  Iui 
Icp  rolaium,  iulcp  violatum,  fyrupus  ro.lyrupus  vio.fy  i 
tupus  ncsuipharinus  deferiptione  Mriiix  &Nico.Itcn»  ly 
nipus  de  papauett  dcfcrmione  prima  Sc  fecunda  Mriitx. 
Item  fyrupus  de  acaofiate  citri  deferiptione  Mef . Item 
fyrupus  myrtinus  defcriptidcMerux*  Exaqsllfntaqua 

Vio.a^  rolarum,  nenuphatis,(blatliri,alliekengi,cucur. 

biicjiUnagioUjponulacx. 

■■  Digeftms 


/ 


De  SiiDpIidin,ac  CompolTtorum  v/ribus. 


Digcliiu^tHdyfcr4jt4(4lid4 pulmonis,  RufriVtf.  llf. 

DIGESTI  VA  vfualn cSpolia in  dyfirrafiapul' 
monis  caltda  Hbt  Sc  fi^tt  confrrentia.  Styptica  tn  cafu  ilio 
Ci(^<fta runry&tdeomn  cumctthumida  ponamurnon 
*^***’*^°*  conferunt  ,humidiu8  enim  virtutem  iuuat  expuiliuam. 
***  ^/  V^aJet  Itaque  Tyrupua  vtobtut  deferiptione  Mefex.  lulep 
ipfitm  violatum,  fy ruput  de  luiubis , fyrupus  de  granatis 

nat  €*•* 


5* 


t^it.  Nufq  memini  me  de  ipfo  legtile  apud  audloremau'  nibui  an 
(ftei)ticurontnapudAuicennam.decurafe.acuccin  gcnc'  alicuius 
rali.vbi  lubet  dari  aquam  acaontatit  lymi  non jaliti  i dC  fic  vius, 
tu  conTidcra.  Et  exaquis,aqua  vtolarum>aqu;^roferum> 
endiuix,cicortx,acetorx,  capilli  veneris,  nenuphans,al' 
kekengi,rolathn,cucurbitx,portuUcx. 

In  dyfcraHa  autem  frigida  fyrupus  de  corticibusdirt. 


ptilliul. 


iputm  violatum,  fyrupus  de  luiubis,  fyrupus  de  granatis  inoyicraiiaautemtrigida  fyrupus  de  corticibus  aut, 
' dulcibus  Mefux, lyrupus  de papauere deferi^Kione  MeP*  Mefux.Syrupus  de  pomu Mep.Swupus degranatts dul 
^ fecunda/y rupua  de  nenuphare.  Auicen.propriocapitulo«  ob***  Mefijx.  Syrupus  de  buglolU  magtllraTis.  Et  ei  aqt 


OxyroeI  iimplexj>aucxaceto(i>aiis.  Et  exaquis  funt  aq 
viof^qua  hepaticx,nenupharis,malux,  capillorum  vene 
rfe,acefofx,cucurbitx,pUmaginis. 

Digefiiud  in  dyfcnpd  frigidd  pulwtonit.  Kul».  1 1 1 1. 

DIGESTIVA  compohta  vfualia tn dy rcra.frigt 
gida  pulmonis  libido  feis conferentta.  Syrupus  de  hylib- 
po  defcriptione  Me^.  fyrupus  de  prallioMelux,  fyrupus 
de  li'quintia,qui  tamen  non  multum  in  gradu  eleuatur,fy 


rupus  de  thimo,fyrupus  cdirapleurelim  defcriptioneNi^ 
colai.Oxymelfqui]litfcum,&iuconlldeni.  Et  exaquis, 
aqua  pulegd/iqua  ldnicuIt,calamemhi,origani,hyltopi, 


Gmt1x,bethonicx,ruchx,bugloiTx,boraginis,tiquiruix, 

ltabiofo,pralli)* 

Vigepiud  in  dyprdpd pigidd pomdebi,  KuirUd»  V, 

DIGESTIVA  vdialia  compoUra  in  dyfirra.fto* 
machifrigids  libi,  Sc  fuw  conutntemta^yrupus  de  abfin 
thio,fy rupus  de  mentha, fyrupus  de  calamemho,  fyrupus 
de  thimo,deeupatoriOi  df  proprie  eis  quibus  corrumpi' 
cur  fonrn  llonuchf , fyrupus  de  corticibus  citri , mei  ro- 
iattnm colatum • Etexaquis  func,aMaabfinchi)taqva 

snenthx,pulegTj,origant,liquiritix,caBmeiuhi,laluix,fcs 

mcuft,  eupatorrj. 

DigejIiiM  i»  dipTd^dlidd  poMdtbi.  Knhrkd.  V I. 

DIGESTIVA  compodta  vfualia  in  dyfcra.fto* 
cnachi  caltda  fibi&  rui8Cot^reoiia.Syrup.ro(liulep.rof' 
fyrupus  deagrella/yrupus  dc  myrto,(yrup^de  fuccoace 
•ofx  Mefux,&efl optimus, fyrupus dcacetolitate  atri, 
fyrupus  acetofijs  llmplex  modicxacetoli  tatis,  oxyfacha' 
ra,fyrupus  de fiimocerrxdclcrtpcjone pruna  McPxflll* 
cuttfperatus,oxymcl(implex.  Ecexaquisfuniaquaro* 
Citum,  aqua  cndiutx,hepaticx,platuaguiis^Ucckengf,fu 
mictrrx,acorep,portuUcx» 

j^igefiiud  in  nttd^  difcrddnttfiinorS  KubrUd»  V 1 1. 
DIGESTIVA  vitalia componratndyfcralta in 


aqua  bugIollx,aqua  boraginis,aqiia  mcliilx,  aqua  mato 
ranx,aqua  rorifraarint,&  aqua  diilillactou  croci, & aqua 
rnulx  rll  potens  valde  Auicen. 

Vigepiud  tn  dyfcvdpd  idUddkepdtts.  R nbrud.  1 X, 
DIGESTIV  A vfualia  compolita  in  dy  feralia  he 
paris  calida  libi , dC  fuis  conferentia.  Syrupus  de  endiuia» 
fyrupus  rolarum,  fyrupus  de  fumoterrx  maior  Mefux» 
fyrupus  dc  bt^ntqsadfeigidum  alceracusjoxy^ichara,  fy 
rupus  nenupharinus.  Et  exaquis  funt  aqua  eiidiuix,aqua 
hepaitcx,lupuIi,portulacK,alIcefcengi,cicoref,  acetolx,fu 
miterrx,pUmagini's. 

Digepiud  in  dyfctdpg  pigUd  bcpdtis.  Rithrud,  X. 

DIGESTIVA  vfualia  compolita  in  dy  feralia  hc 
patis  frigida  libi,&  Aiis  cdfercntta.Sy rupus  dc  ablinthio» 
fyrupus  de  bt^antqs  vigoratus^  calidttatc,  fyrupus  de  eu* 
patorio,fyriipus  de  pralTio,dc  thimo, fyrupus  de  calamen 
tho.  Et  ex  aquis  funt  aqux  fparagorum,  aqux  petrofeUi* 
ni,ad  apti, origam, hynbpi,cupatorn,raphani,b«ilM>nicx» 
rorilinanni,fcolopcdrix,cufeutx,chamomill;,ablinihcj* 
DigePiud  in  dyfcrdpd  utrdtji  p>lenis,  Kubritd,  X I, 
DIGESTIVA  vlualucdpofita  in  dy  feralia  Iple  * 
ra*s  calida,  «S: frigida  libi  conferentia.  Syrupi hepati  con* 
ferentes  dicfli  eligantur  fortiores . nam  qux  hepati  confe* 
runt  & fpleni  valent,  quomS  incdicinx  hepatis  fortes  lunc 
fpleni  conferenies.nam  fpten  fbsttoribus , vi  infea  vigell* 
mo  capiiuto.fexto  tratfeatu. vt  lunt  fyrupus  de  pranio,fy < 


rupus  dc  eupaiorto,fyrupus  de  thtmo, fyrupus  dc  calame* 
thotdl'hocincaufamgida.  ' 


Et  lic  fuo  modo  dicatur  dc 
feigf  dis « Et  ex  aquis  appropriatis  magts  funt , aqua  ne* 
nuphans,(umitcrrx,  in  caufe  calida,aqua  fcolopendrip,  in 
frigida  ixro  eupatorii,rorifmarint,catamcnthi.hyllbpi,ru 
thx,puIegq,praHij,acori. 

DigcPiugindyfcrdpdMtrdOirenkm.  Ruhkd.  Xll. 
D1GES*1  IVA  vfualia  compolita  in  dyfcralia  re* 


UlGco  1 IV  n viuaiia  compotita  in  uyicraiia  in*  « /■  -j  /*t_  ^ e • «»  . 

lacefti'  icftinorurnconiwntia.Suntiunqiimemnaexfubfhntia  inim  calida  & frigida  IjbmamfuuconferetHia.Vndere//^^  refMf/t 


nainfto  ftomachifuffaikabeonafcentu.icleoquxftomacho  di* 
soachi  <Jta  fiint  conferre  etiam  ex  eis  conferum. verum  in  dyferi'- 
fubfean  Ga  frigida  maiori  indigent  calidiiate  quS  Romaclius,  non 
tt,&ab  cmm  funt  ita  mibris  catidfe  vita  vt  ftomachus,  & in  hoc 
co  tofec  caGi  fyrupus  de  calamemho  e(I  laudatus  kMefirxdefai* 
mn,  peione  fua  prima.  Bt  conlimiliter  dicatur  in  dyferaGa  eo* 
m exlida  qux  raro  accidit.  Ei  ex  aquis  fum  frteidis  hxc, 
aqua  roiaruni,aqua  plantagints,portulacx,(Skaux  dc  flo* 
oucho  calido  dttflx.Bt  exaquis  alidis,aqua  ruthx,aqua 
calameruht,aqia  grami«is,&alix  fupra  de  Gomacho.fed 
tflf  funt  magis approprtatae. 

J>tgePiMdindyffrdpdCdiiddtordiu  Rnirud,  V 1 1 1. 

DIGESTI  VA  vfualia cdpoGtatndyfcralta  cor* 
dti  calida  confercmtaJiy rupus  deacttoGtace  citri.  Syru* 
pua  viobrum.Syrupus  roferum.Sy rupus  de  fiicco  aceto* 

ikdlfefliiocabilts.Synjpufdeendiuta.Synipusdc  agre* 


nes  indigent  medicina  G yptica  & non  multum  Sc  nd  mor 
dicaiiua,&  ideo  tn  cani  conuemuni.Syrupus  de  myrto, fy  ^ , 

rupusrolarum,nciiuphannus,&iIliquiindyfcraliacah*  • • ^ / 


dicaiiua,&  ideo  tn  cafi 


da  hepatis diifti  funt.  Confirntlticr  dc  his,qu 
Gafeigida  dicendum. 


tff  fUHfd 
rnmftfyg  s> 
ifj^  5«*^ ' 


indyfera*  ' ~ ^ .- 

Et  ex  aquis  funt  fetgidx  aqua  vio*  ^ 


brumiaqua  rolarum>lupulorum,fobthrt,cucurbitx,plS*  fuftdrn 
caginis.fumiterrx.capiliiveneris,  nenupharM,alkckengi, 
malux  ponubex.  In  caubfeigida  aqux  funt  aqux  lupu 


li,pctro(ellmi,maioranx»famcuh,fparagorum  graniura» 
cufeuix,abnnthtj,apn.beihonicx,rcolopcndrix,  rorifma 
nni)ChamomilIx,pranq,raphSi,parietanx,cnulx,vnicg. 

jyigcPiudindyfcr4pdutTd^ucp€d^  Rubricd,  XIII. 

DIGESTIVA  vfoalu  compolita  in  dy  feralia  uc 
Gcx  calida  Af  frigida  Gbi  & fuisconferemta , quia  femper 
timendum  eG  dc  nocumento  viarum  vrinx^inc.vz  pof* 
fItmusabGincndu  ab  acutis  mordicatiuis ^paiciUis  mul* 
tum  nili  ad  hoc  cogat  neceilttas  • Digcuiua , autem  re* 
nibuaconferenrafunt,A:vcGcx  valemta.vcrum  veGca 


nibu.confer.nra  fum  ,<&:  vdi«  vafemn-verum  vtlica 
mino,  feomdiioi  alidiiSiu»  imtflonem  maiorem  w d.fpofitmmbu.  indiget  fortionbua,  tu  iiatiue  mo- 

tutmmorem.  Syrupusaceiofiisfimpicx.Syrupusdcpo*  deta vtopuseft . 

Syrupi  niis.Syrupusdemyrco.Syrupusdciymonibusctttmi  Ht^Piitd  in  dyfcrdpd  pigiddmdtriau  Rub.  Xllll* 

delymo  muti  is  modernis  vtttur.fra  audi  Simonem  lanulfem  in*  DtGBSTlVA  vfuiha  copoGtain^fenna  ma* 

Pra«.Gica.S.  G iin 


Tradlatus  IIII. 

(ricisfrigf<ja  confrrtmta.  Syrupus  de  cahfnfilio,ryrupu8 
de  eupatono,fyn^s  de  thimo,  fyruput  de  corncibus  ci' 
in,ryrupu«  de  abnmhio,de  praiTto.  Ec  cx  aquts  ftmt,  aqta 
caUmrthi»aqua  mrthx,chamocniUx,cnuIf,pranj]t(aluip, 
p«ttorellini>prj,abfimhi7,matricanp»vrticx,pari«anf. 

in  dyfcTdJtac^liiU  matricis,  X V. 

DIGESTIVA  vfuaiia  componta  in  dyrcrafia  ca 
lida  mamcts  confmmu.Syrupus>ro£irucn>myrtinus>tu-'. 
|cp  rolatu.  Ex  aquis  Tum  aqua  roCita, capilli  ve.portuU' 

cx,iufimcrrx>ncnuph!qu>Cbbuiri,alkekengt,pUugtn:<« 

DigefiiM  in  dyfcrapa  frigida  iunilurarit.  Kub.  XV  F. 

DIGESTIVA  compofiia  vfuaiia  tii  dyrcraHafri 
gMa.  dolori  iundhirarum  confrrentta.  Ec  lalta  debent  f He 
fubciliaima,  inafiua  propter  matenx  vtTcofitatem.  Item 
&aperiiiua , V(  per  ipla  humor  facilius  educatur  vt  mba. 
Vigeliniofircudo  capuulo.rubrica  de  cura  doloris  iun<ftu 
rarum.Et  humfmodi  Hmilircr  fyrupus  de  calamemho,  de 
cupatorio,de  ftacados>&  oxyrocllisT&  fpecaltrer  cC^poH 
tum  (impliciter  paucx  acetomatis.  Item  mei  ro.cum  fy ' 
rupo  acetodcacis.  Ex  aquis  funt^aqua  calamentht,  maio^ 
ranx,bethomcx,emilx,&Iufx, origam',  chamomi11x,aco 
ri.  Ec  hic  aduertec^  cum  talia  aperittua  dantur,  qux  fune 
(bnn  prpcipue  dubttatur,ne  hiciant  prpeipitare  materiam 
ad  loca  tuctunrum,  quapropter  cum  talibus  cum  vis  vti 
i1lis  c6mifce  (lypcica  vr  mcl  rolaril,  Ar  fyru.de  (loccadot, 
pro  his  recurre  ad  rubricam  allegatam. 
jyigfdiuaindyfrraxalidaik^uTaTM,  Kub.  XV  It* 
DIGESTIVA  vfuaiia compolita  indyrcraliaca 
lida  dolorum  iuntiturarum  cis  confirrentia.  Talia  opor« 
lecvtltnt  ingro/lantia humorem  (iueinl)>i(1anria&prO' 
liibentia  Ruxum  eius  ad  locum,  qualia  fum  (lyptica  frigi» 
da,ut  fyrupus  rolarum.iulep  rolarum, fyrupus  myrtimis,' 
acetofus  (implex  c0  pauco  mellis  rofaci colan,  oxy  pidia» 
ra  paucx  acetofiratis,  in  quo  plus  de  vino  ponitur  grana» 
torum.  Et  ex  aquts  funr, aqua  rofantm, aqua  plantagims, 
aqua  endiuix,aqua  cicorep,hmiiterrx,portulacx. 
Digcftiua  in  cuti  infcffmc.  Rubrica.  XV  llU 

DIGESTIVA  vfuaiia  in  cutis  infciftione , vt  eft 
Cnibtes,morphea,  lepra  &hutuTmodi  conferentia . Vnde 
duo  funt  cdmuniter  lala.  Vnde  primum  quod  efl  hicilius 
efl  fyrupus  de  fumoterrx  maior  minor  Mefue.  Secun 
dum  & eft  fortius  de  epiihirao  deferiptione  Mefiie.et  \»a» 
lei  in  infr(ftionibtt8ft>rnonbus,&in  morbis  frigidis  me» 
hiicholicis  cum  quibus  poaS  dirc^iuaadmrbra  in  qui» 
bus  peccat  humor.  Ec  exaquts  (iint,aqua  fumnerrx,endi 
ttif ,aqua  latftis  vt  infta,ponuIacx,cucurbiip.  Et fteur  de 
dig^Iiuis  aiftum  eft  vt  femper  nbi  vt  pocuno  magis  c6  » 
pbcei  eo  inferiba  ordine  de  fblunuis  ipfis  corrcfponden» 
ttbusiac  de  confbnantibus  membra  btnnani  corporis. 

De  euacuatiuis  approprfatis  cuicun^ 
membro  dyferauato , cuius  rubri# 
e^funt.21.  Cap.  XXXIll. 

Solutiua  ia  dyferapa  calida  capitis.  Rubrica.  I, 
Olutiua  cdpolica  limpltcta  vfuaiia  tn  dyfera 
(la  calida  maceruli  capitis  (tbi  Sc  furs  confirre 
tta . Et  de  materiali  femper  fermo  nofter  imel 
ligatur.  Aloe  ptincipaliter  choleram  cduac. 
Myrobala  ni  citrinf.Cdpoiica  hterp  (impbx. 
DiapruntsNico.Ele<ftaariupiilt)>EleAuann  de  fuccoro. 
N1C0.&  etiS  Md?.pilulxaurep*.&  (iim  mediana  ppria,qa 
i^Cmt  43prte  educentes  cholera  principaliter  ^ capiet. 
^utiuatttdyfcra.pigidac4pitis.  Rubrica.  II.' 

SOLVTIVA  cdpoftta et (Implicia, infrigida dy» 
l^lta  inyrobalatii4cebuli,emblici,agancus,collocymw 
da,iarcocoUa,fi:raptnum,eUcborus  niger, ptiuix  dc  (mpi 


Cap.  XXXIII. 

no,pttulx  deagartco.ptluIxa(ayact,  piluix  luas&ooi» 
Ics  propric.Eleifcuarium  hamec,quia  in  melancholica,  hte 
ra  hermetistdtafenp  in  melicholica|hirralogodi6  in  phle» 
gmatica  & melancholica.Pilutx  alefangioe.Piluix  aggix 
gatiux  minores.Piiuix  de  Cu^cocoIla,fcctidx,cochix.Pi» 
luix  nnequibuseiTc  nolo,d^oculismaxusc. 

Solutiua  in  dyfcra.calida  pulmonis.  Rubrica,  i IU 
S O L V'  T I V A in  dyferafia  calida  pulmoras.Cafta* 
m:ina,pniia,eIe(ftuariridep(liio,diacatholtc6,  dtaprunca» 
Solutiua indyferapapigida pulmonis.  Rubrica.  Illi; 
S O L T I V A in  dyferafia  frigida  pulmonis.Trco# 

Sc  eft  proprttJ,(cnx,farcocolU,tuxbiili,agaricuS;&eft  <p» 
prmm,catholicon,pilulx  de  farcocolJa,de  agarico,de  fera 
pino,cafia  et  manna  vigorata  cum  edocentibus  phlegma* 
solutiua  in  dyferafia  calida  Pontacbi.  Rubrica,  V* 

S O L V'  T I V A in  dyferafia  ftoroachi  calida.  Aloe 
&mcliuseft  lotum,  myrobaUni  citrini,iheubarbarum» 
cafia,thamarindi,hicra  fimplex,elc(^uanum  dc  pfilio,dia 
citoniten  Mr^.clciftuariuro  dc  fucco  roP.Nico.& 
manna, piluix  de  theubarbaro,pilulx  aurcf . Aggregattua 
minores,  diaprunts,  caiholicon , piluix  dc  hiera  fimplicd 
dc  fumoterrx. 

Solutiua  in  dyferafia  frigida  pomaebu  Rubrica,  v r, 
SOLVTIVA  in  dyferafia  ftigida  ftomachi.  Aloe 
(ed  principaliter  cabdum,&  ideo  vigorenjr,a^robaIan^ 
kcbuhj-hcubarbafum.tliamarindi.manna,  cafia.turbichy 
agarteus,  (arcocolU , Ui)ie  ia^li.m  mebucholica,  pilulae 
alc&nginx.Aggregatiuxmaiores.  Indf  in  melancholica» 
dc  (arcocolb  abienct, piluix  lucis,  piluix  dc  lapide  bfuli, 
hiera  fimplex  vigorata  cum  educeniibus  phlegma , hiera 
hermeus.E!e^iuariumindum,diafintcon,dtalenp,dL'pr^ 
pue  in  mcbncholica,catamcum  imperiale, hieralogodio, 
catholicon,piiu. de  agarico,fcctfdx  maiores, cochip, de  ft» 
rapino, piluix  fine  quibus  efle  nolo. 

Solutiua  in  dyfcra.utra^ihtcpinoru.  Rubrica,  VIT^ 
SOLVTIVA  indyfcraiia  calida &frigidainte(U 
norum  fimplicia.nam  ficut  di^um  eft  fupra  de  digeftiuu 
ftomaebo  approprtacts,iia  pa/iformiter  dicaiur  dc  Ibluti» 
uis-nam  qux  ftomaclio  conferum  etiam  tmeftinis  valent* 
S£  ideo  ad  foUittua  nunc  ahteferipea  ce  traiu&ras. 

Solutiua  ia  di fera.calida  cordis.  Rubrica,  VI  Ii; 

SOLVTIVA  in  dyferafia  calida  cordis.  M yrob» 
Uiu  citrtni.Elofcuartum  de  fucco  rolarum  Mrf.rhinbaf " 
barum , fcaroooea  etiam  ^ corde  tuacuat.fcd  eft  ei  multft 
Dociua,proptcr  quod  multi  enicant  ea  in  fcb.peftilcmali, 
veremur  cam  bene  corrccTtam,  vt  patet  in  traiftatu  primo 
quarto  capitulo.  Non  tnuenio  plura  compofiia  edu  cenesa 
cholaam  li  corde,quare  ex  his  fimplicibus  compone» 
Solutiua  in  dyferapa  frigida  cordis.  Rubrica,  I X* 
SOLVTIVA  in  dyferafia  cordisfngida.  Sane  in 
inebncholica.  Empltci,lapisb(uliin  mebiKholicaJDia» 
ftnx  tn  mcbncholici,Rheubarbaru.ftd  pnnopabter  cho 
lerS,&  ideo  vigeretur  cum  phlegma  educatibus.  N6  intie 
nio  plura  compofiia  vfuaiia, & ideo  ex  hucomponc. 
Solutiua  in  dy fera.calida  bepatis.  Rubrica,  x* 

SOLVTIVA  in  dy  fc^fia  hcpamcalida.  De  atoc 
dteir  Mefue, & quia  operaitoeius  non  multum  extendinir 
tn  corpore.  Vix  enim  eft  perrranfiens  hepar  mfi  tn  qiiand 
cate  exhiberetur.  Auicen.eum  tamen  virtus  eius  quod  pu» 
rumtft  non  penetret  adtlU  qux  funr  cordi  longtnqua»iixi 
m6  non  pe  net  rerhepar.RI)fubarbarum,myrnb8bnf  citri 
m',ihaimrfndt,  hiera  fimplex.  Eledhianum  dcpfiifO.£lc» 
<^an’um  diaarortrtetf»aiqaala^'s  maxime  quMo  eft  cho 
Ieraa'dufta,pt1u1i£  de  li«era,deHieul>arbaro,deeupaior^ 
cathdlicon.  Elciftuarium  de  fbcco  colimiiii  Mdiix  &Nt» 

cobf 


Dc  Sfmplicium,ac  CompoGtontm  viribus 


de  fumo  ccrrae,nuxime  quSdo  cho 

Icraefladufta. 

Soh$tiu4t  iB  dyfer4.frigiddbcp4tis*  KuBrkd»  X I* 

S O b V T I V A m dyfcrafla  heparis  frigida.  Agari' 
oi»,hiera  hermcris,freo5,cucuroer  afininus,  fcnx  in  mclan 
dioi>ca>caiharctcum  tmperulc,catholicon, pilulae  deaga. 
dtafiincon.Blc^hianum  tndum»diacironiKii  Mc^.pilul* 
aggregaiiux  minorn,piluix  indx  ui  nxlanchoitca* 
SolHtiua  in  iyfcrd,c4Ud4  fp/em>.  RufcriM.  "XII. 

SOLVTIVA  indyfcraCafpleniscaIjda.Kheubar 
barum,ai^4adb'<  maxime  qn  cholera  efr  adufra  J^ledtiia 
num  depmlio  non  uiueni  aliud  compofitum. 
SdUtiMindyfcx4^Ml^^j^lfttii‘  Rubrica.  XlH. 

SOL VTIVa  indy(crafurpfems frigida. Polj^ 
dium  tn  mehncholfca>irfo»,laDis  armenus  in  mcIancnoU 
ca>lapts  U(uli  m mebiKholica^enpinum,ienxfn  melan*' 
dho1ica,durenx,^T.indx  tn  mclacholica, piT.de  feraptno. 
Solutiudindyf&apd  calida  renS,  Rubrica»  XIIIL 
, SOLVTIVA  tndyfrraiiafenucalida.Rheubarba 
run)eana>manna»hfera  nmplex.K(c^uariu  de  pHRio.  Ele 
(fruarmm  dc  Atcco  roGlr^^^ef.&NK;olaJ.aqua  b^isqn 
matena  cfr  adufra>ptluUe  de  hiera  nmplict,dcrheubarba  * 
ro>pi1ulx  dc  fumo  Krrx,diaprunit>caiholicon. 

Solutiua  in  dyferapa  frigida  rettS.  Rubriu,  XV. 

■ SOLVTIVA  in dyfcrafiarcnfifrigida^Cafia ma- 
xime qfi  vigorarur ad  mareriam  frigidam,  qm  principar 
liicr  choleram  educit, manna  f!miIiter,agaricu8,elIcborut 
roger,diaffnicon,diacitoniten,  cathanteum  imperiale, pi- 
iu(x  it  agarico,  hiera  fimplex,  hiera  hermetif . Eleifruariil 
indum , pilufx  de  hiera  fimp1ici,benedi<fra,pilulx  ex  fpe. 
ciebusfr^,hieraIogodion  in  phlegmatica. 
Solutiuaindyfcra.utraqiUcJi<4.  Rubrica.  XVI. 

SOLVTIVA  in  dyfcra(ta  calida  aui  frigida  vert  * 
CX.De  ipHa  enim  dicetur  refpedtu  (blutiuorum , vi  didm 
efrdcdigcfriutt  frbiappropnatia  terpeifrualioiifmdige. 
ficuorum.naqux  renibua  conierura  & vefreae  valent,  frd 
dantur  iac^u  fortiora.  ' 

S^tiua  in  dyferaxalida  matricis»  Ra(r/c4.  XVII. 

SOLVTIVA  in  dyfcrafla  calida  mairicia.  Rheu- 
barbarum non  inucni aliud  fimplex,  diaprum5,pilulx  de 
rheubar.hieni  fimplex.  HlctUuarium  de  fucco  ro.catholt' 
con  v^nracum,ad  choleram. 

S^bctiuaindylcra.frigidamatricU.  R»frricrf.  XVIII, 

SOLVTIVA  indyrcrafia frigida macricfr.Agari 
cuad&cfr  propria  feraptnu,  ellcboru»  niger,  pilulx  dc  hie. 
n frmpii^c  hiera  di  agarico, hiera  de  aganco,  hiera  het 
oiruf.  Elcduarium  indum,diafinicon^cathartiaim  impe 
rtafr, pilulx  de  Ibapinojbenedicla  Nico. 
'snlMtinaindyfcraxdlidatun^urarii  Rubrica.  XlX. 

SOLVTIVA  in dyfrrana iundhiraru calida.Non 
inoeni  fimplex  vfuale  educcru  choleram  ii  iufKfrurie,d^ 
ideo  ad  compoflia  venio.  Ele<fcuarium  de  fiicco  roiarum 
txicblai,  Mefux.  Aha  noaioutmo » ideocy  ce  comppnere 
oportet  eiigcodo  cuacuant  ia  choleram  addedo  ca,quar  ad 
■tm^uBat  ducunt. 

Salutiua  in  dyfera.frigidaiuniiurarii  Rubrica»  X X. 
• SOLVTIVA  in  dyferafia  iundrurarum  frigida* 
Turbith,  agiricus,pol)rpodtum,maxra)e  in  m^ncholi' 
C4  hemi^dlylu8,&;  ell  propria, cucucner  afim^tfarco 
coJL,piTdelKrrao^(^yli8,pil  de  hiera  cum  aga.  Deaga. 
hiera  hermctla.Ekdhiarium  indum,catharticumimperia 
k,piJulxaggregauuxmatoref>delerapton.  Et  HtatiMit 
ac  infra  vigeflmofccundo  capiiulo.t;^  foluciua  tala  in  cau 
faJifrigidi  debem  frcuia  hatme,  quz  educunt  choleram, 


quonum  materia  grofla  non  pofTet  penetrare  nifi  eflet  per 
materiam  (ubtt1iatam,&  hoc  ^m  plurimu&raroin  pau* 
cforibus:^  ideo  cum  hermodadtylis  Auic.cCmiTcecrcao 
moneam. Item  quia  frypticitate  participant  vt  fupra. 

Solutiua  ininfetfionibusau/is.  Rubrica»  XXI, 
SOLVTIVA  in  infrifiionibuA  cutis  valentia  &c* 

Aqua  laclis,fumicerrx,&cermtromu  nofter  ufusefr  fuc« 
co  eius  in  frabfx  cum  aqua  la(ftis,lac,lapitarinenus,Iapi$ 
la^lf,pilulx  indf,  ptlulx  de  Iapide  armeno,diafenx.Ele.. 
dluarium  amec,  pilulx  de  lapide  la^li.  Et  licet  folutiua,  Solunua 
vc fupra fic magis  rcfpicianthumorcsgmcmbra, tamen  magis 
etiam  habent  meorum  proprietatibus,  vt  membra  refpi-  humo* 
dant  vt  fupra  didium  efr,  & dato  <p  na  fit,tamen  credo  ef  res  ^ ni> 
fr  cdfulcndum,ut  cum  folutiuis  ipfa  femper  ponamur  qup  brarcfpi 
dirigant  ad  membra  b quibus  euacuatto  quyntur,qupetii  cere. 
fua  virtute  confr>nent,&hfc  beneconlldera. 

De  confortauuis  appropriatts  vmau'(^ 
membro  dyfcraliato,  cuius  rubri, 
cefunt.ao.  Ca.  XXXIIIl. 

Qonfarlttiut  in  iyfcnpt  cnlidt  cupitis.  Rubrica,  f 

Equitur  de  conibrtatiuts , confottatiua  in  dy  * 
feralia  capitis  calida  compotita  vfualta,&de 
hisefr  fermonofrer.  RequiesNico.  Diacodid 
iHcP.iutep  uiolatUjkebuii  coditi,iuleb  rolatu. 
Lonfortatiuaindyfcraftairigidaeapitis»  Rubrica.  IL 
IN  DISCRASIA  cius  frigida  Sc  ptibus  fuis  Di3* 
bra  Mef.confrdiio  de  dtamufeo  dulcis  ^\eP.conft(ftio 
anacardina  ^\eP.the^aca  magna  Nico.acori  conditi, dia- 
margariton  N’ico.ele(fcuaru  dcgdnis  McPxledruanCr  re« 
gum  MeP.letificansRalismetrtdaiura. 

Confortatiuain  dyferafia  calida  pulmonis»  Rufr  111, 
CONFOR  T ANTI  A tndyfcraGa  calida  pulmo 
nii  «S^  pedoris.Dtarodd abbatis  Nico.diadragStu  Nico» 
aicbaiu  violatura, lac  dc  papauerc,diacodion  McP. 

(^fmtatiua  in  dyfcrafta  frigida  pulmonis.  Rub»  JIII. 

IN  DISCRASIA  eius  frigida. DiamUfrmn  dulce 
Mefux , eledtuarium  regum  Mefux , phtiomum  Mefirx, 
metridatum » diamargariton  Nicolai,  diapenidion  Nico, 
thrrtaca  magna. 

Confottatiua  in  dyftrafia  calida flomachL  Rubrica»  V« 
CONFORTAXIVAin  dyferafia  fromachi  ca* 

Uda.  Emplaflrum  dc  fbrbis  Mefux^  iriafrndali  Nico.roi' 
chileta  NicoukcbuU  conditi  McfIip,diarodon  abbaiis,Nr. 
diaciioniten  zuciiari  Mefux  • miua  citoniorum  Nico.iu# 
lep  toiatua»,panca  condita  Mefux,  poma  condiu  ^\cP. 
rbbderibcs,robdebeiberis,iuleproia.rob  de  agrefra, 
rob  de  moris  Me&ae. 

Conforta  tiua  in  dy ferafia frigida  fiomJcBi»  Rub»  V I, 

' INDISCRASIA  eiusfrigidaducimnu»diadn« 
npaiomum,<&:  propria  Mep.dianlanga:&  cfr  ex  proprqt 
Ntco.confrdfoanacardina  ^\ep.pI>llo^Jum  Mefux, dia^ 
aVonitenNi.letificaDs  Alman.trifrra  fenonis  Mefux, mc' 
tridatum  citra  condita  Mefux.|5.c£diuim,  aronuricum 
ro-Mefuf, diamargariton  Nico.aromaticum  garyophyl» 
laium  MeP.eleduarium  dc  gemis  MeP.eletluarium  rego 
McP.diairionpipereonNico.diacurcuma,  ddlacca  MeP. 
trifera  magiu  MeP.trifiera  Gal. 

Cofortatiua  in  dyferafia  calida  intcftlnoru»  Rub.  VII.  * 
CONFORTATIVAindyfcratia.  inteftinora 
citida,elew^uartutn  de  (orbis  MeP.inichiletp  diadtoutten 
Ni.rob  de  agrefta,rob  dc  ribes,  miua  citoniorum  MeP.iii 
lep  vibr.rob  de  herberis, de  moru.Bc  ala  taba  in  dyfera^ 
fu  calida  fromachi  didl^  » . 


Traflatus  IIII.  . Cap.  XXXIIII. 


CSfortdtiudindyfcr^pafrigid^UefiincrK,  Rub.V!  1 1. 

INDISCRASIA  <oru  fngida.  Dnaminfi  Mef. 
dnctnnamofun  Mc^.diagabnga^romaticum  ro.Mcfuf, 
dacitonicrn  NicaritTra  magna  fenonti /hcriaca  dtacurcu 
ma  Mcf  diabcca  Me#.EIc^uanum  debacCT#laun,Nic. 
philomum  Me^.Nico.mctndaca.5^xonditum>acon  con 
duifSC  cftm  in  dy  fcraHa  ilomacht  frigida. 
Confi>rt4tiu4indyf€r4fiaedUddcordis*  Kubriu,  IX* 


CONFORTATIVA  in  dyfcrafia  cordiicali^ 
da.lulcp  vior.iulepro.zuchanim  roF-zucharum  uiof.dia 


todon  abbacif  Aui.manufchrifti  pcrbium  Cmdali<aiuni, 
cruGindali.ii)*rob  dcagrclio  ,rob  de  nbe»,rob  de  berbe- 
ht.EIc(fluarium  de  gAnis  abf<^  fpecirbuf . 
Conp>TtatiM4ind7fcraji4frigid4tcordiS,  Ra^r/crf.  X* 
INDISCRASIA  cor  dis  frigida.  Dtambra  , dia^ 
murcum  dulce  MefiiXjdiamargani^jelc^^luarium  regum 
theriaca  magna,metridttum,rucharum  boraginarii,  aro/ 
maticum  ro.Me^.garyophylbium  Me^.!enfic5s  Alma. 
Citra  condita. elevtuarium  de  gcmi* Me^ .zucharum  bu* 
gloiTaium  quod  cR  temperatum. 

Confort4tiu4  indyfcr4jt4  utra^hcpittis^  Ruh.  X I* 
CONFORTATIVA  in  dyArafia  hepacit  cali* 
<b.Diarodonabbati«,Nico.iriaCinda!i  rob,  granatorum 
imi^orum  & acetoforum.  In  dyfirrafia eiua frtgida.aro* 
mat;cum  ro&tum  Mefuae,diabcca  Mcrux.CCfetftioana 
cardina,  metridaium,  ducurcuma,confc^io  anacardu», 
theriaca  magna. 

Coa/orta/fiM  in  dyfcT4fu  utr4^  fpUnis,  Rub.  X 1 1» 
C O N F O R 1'  A T I V A in  dyrcraHa  fplenit  cali^ 
daNon  inuenio  aliquod  poRtum  principaliter  id  etut  re- 
motionem, fed  tu  os  vtere  qua  in  dy  feralia  hepatis  calida 


liter  calida  Rofnaticha>hepacica,&  renalta>df  capitalia 
brunt  qui  bus  a diunge  dirediua  3c  tu  compone. 
CMfbrt4tiH4  in  cutis  iufeSione,  Rubricd,  X I X. 

CONFORTATIVA  in  curis  infcdione.  Valet 
omnia  itla,quae  remittunt  humorum acuttatecn,  &escio« 
guunt  caliditaiem  mabm  in  hepate  prpapue  aur  in  mem 
bnsexiRemem.vt  frigida  dyfcralu  iKpatis  conferencta. 
RefiifiuntU  mcfrruia  /olHtiNoram.  Hubrieg.  X X.' 

R E C TIFICATIVA  acuitatem & maliriam la 
xatiuorum.  Agaricus  Autc.aromacicusSera.cafla  lignea 
Auic.dtrum  Gale.ltqumiia  Halya.Myrobabiu  Me^.&l 
MeA.aloe«  Me^.bdeUium  Auic.dragagantbum  Sera.gu- 
miarabicura  Sera.manna  Sera.oleum  fcorpioras,  Icrapi* 
num  Serapio.  Et  hic  aduerie  q>  folum  de  compolius  ma 
gilhalibus  mentio  faifla  cR  vt  ordo  c6(equetis  Rat  ad  prg 
cedentia  digeRiua  folutiua  &c.in  proprTjs  autem  capitu- 
lis mentio  m de  limplictbus  Sc  compoRtts«fi;d  non  nomi 
namur  autRores  compoRtorum,vc  hic. 


TRACTATVS  CLVTNTVS  DB 
fifflplicibus  «compofitls  communiter 
vfltatM,  cuius  npi.funt  quatuor. 


jRaiRaiusquinmsdc  limplicibusdlf  copofl 
I tu,dc  quibus  tn  Riuaraidocarqs  medici  in 
I medicando  eSmumier  vtumur,&  initium 
(aciam  b (impltobus.  Quoru  aliqua  b pbn 
I cis  fumucur,alia  ab  animalibus»  nonulhex 
venis  terrae  qux  mirKralia  dicuntur.C^ux  vero  ex  pbntis  Obnati 

fumunturRc  diRinguutur,quoniam  aha  fune  lcmina,alia  ^ 


. - . fruAui,  alia  frondes,  aha  flores,  ala  herbx^lttiigna^lta  camiia 

di^  funt  ponendo  direiftiua  ad  fplencm.Ci^liraihcer  ope  coitices^Iu  fuccus  per  exprcRionem  faiRus,  alia  fum  radi  per 


rare  in  dyfcrafia  cius  frigida  diacurcuma  Mclu: 
Ccnfort4tiii4  in  dyfcrdpn  utt4<^  renum,  Rub.  X 1 1 1. 

C ONF  OR  T A T I V A in  dyfcrafia  renum  calida 
pon  inueniocompofiaapproprutCjled  vtere  frigidis  c5- 
iiententibus  hepati  cu  dirediuisad  renes.  In  dyfcrafia  re- 
num frigida,dafaUnga,elc<Riurium  de  giinis  Mc^.da- 
crtonp»pereon,ekvRuarium  de  baccis  bun, infera  magna, 
ihenaca,  aromaiicn  robium , aromatirti  garyophylbiff, 
diabcca  MeR.philonium  MeR.metriJatum. 

Ccfortdttud  in  dyfcr4,utt4<fi  uepc4,  Rubrieu.  X 1 1 1 1* 
CONFORTATIVA  in  dyfcrafia  veficx.  De 
ipfis  proporrtonabilicer  dic  vc  dxRum  eR  de  digeRiuis  Iu 
pra.nanc^  renibus  conferunr.conferum  & veficx,  fed  for- 
tiora efie  debent  veficx  conferentia. 

Cofcrt4tiu4  in  iifcTMxdUdd  mdtritis.  Rubried,  X V. 
CONFORTATIVA  in  dyCrrafia  calida  matri 


ces,ahagummt,alia  ofia. 

DE  MEDICINIS  SIM. 

plicibus  ex  plantu:  (umpeis, cuius 
rubrica  ium dece.  Cap.  i. 

jytfeminibus,  Rubria.  i. 


EMINA  quibus  c6mum'ter  vrun- 
tur  medici  in  amidoiarqt  Aini  Semen 
hyofi:yami,cardaroomt,milri  folisfy 
Ieris  f^tam,lini,nnapi8^berberis,aiie 
thi.papaueris  albi  & nign',  pconix,a]- 
thep,pfiUn,vmcx/apx,naRurcq,  co- 
rian.caapuax>cimtm',bxifragix^fas<- 
nugrpd.Semina  quatuor  minora.  Por 


cis  noninueniappropriatum,(ed  qux  Romacho  conferut  tubcx,(cario!x,endiutx  dkla<Rucx,ameos, dauci,  carui^ 


& matrici,tu  tamen  cum  eis  pone  direiftiuum  ad  matrice 
S£  habebis  compofitum  ad  tuum  propofitum. 
Cofortdtiudindyferd^/rigiddmutriciu  Rubried.XVt, 
INDISCRASIA  fngida  matricis.  Multa  hic  re- 
periuntur  propterta  a frequenter  nlem  incurne  matrix, 
vt  funi  hpc.Diarobra  Mefux,  aromaricum  garyophylla- 
cum,damarganton^’ico.mfera,  frnonis,elc<Ruanum  de 
bacets  buri  maxime  fiiprapofitum,  thenaca  magna,citra 
condita,acori  condiri. 

Cpfi/brtdtiu4iudyfir4.c4lid4um^urd,  Rub.  XVII. 

CONFORTATIVA  indyrcra.iufKRurara  caU 
da  non  inueni,  fed  remittento  caliditacem  Romaiicha,  he 
pacica,&  capialia  conferum,&  ponatur  direiRiuum. 
Cofirtdtiud  in  dyfird./rigidd  iuHururu.  Rub.  X V 1 1 1. 
INDISCRASIA  lumRurarum frigida.Confimt 


amomi,  IcuiRict,  ruthx, femina  quatuor  matora,mcloma 
(dheet,  cucumeris,  cucurbux,&cttrulh,  lupini.Semina 
quatuor  calida.  Apij,fcrnicuh,pcctofclhni,lpanigoruisu 

Rubricd,  1 1. 

DE  FRVCTIBVS  Carpobal£imus,baccarlatt' 
ri,cafia  fiftula,amarindi,colocymhtda,pinrx,  auelhmrp 
ficus, carica, ficus  ficca,garyophyUi,melanopfper, macro 
piper,  Sc  piper  album,  amygdaJ«,da(fiyh,paRiiix,culK* 
b«»ohua,mclone8  diifci  pal^n,  nux  mufcaa,nux  india 
aittcardi,myrobabni  opmcs.S  umach, myrtus,  frudbiarii 
titperi.  Pruna. 

Rubricd,  III. 

DEFLORIBVS  Rol^,violpdlos boragims^gts^^ 

cafti^iKhos,bugloRp,Gbuci,^buRif,?piihiinj,ntmipli» 

Rubricd.  1 1 1 J.  * 

DE  FOLIIS  Jglyrbts.AfTarum/aaa&agb^lqufrw* 


partn, 


afnr 


De  Slmplidbus,ac  CompoCds,comuniter  vfi  tatis.  - 

V^mjlithargynuaaiinifuuin* 


54 


<hum,foUicu!j  faw>congiob,liiuina>maiorana>  cimellii, 
^U>fin(hiuin,cnfoiiutn)  puIcgium)fumis>^olucttri,curu« 
bfycardo, cufcuiae,  viola, cnentiiatftMcayCamedreofyCaroco 

phiuoa,laurcoh,lauruf,barcana,fiKrcunaiii4>IuiMl>fO' 
d|anum,d^  caetcra  quae  fune  in  cdmunt  vfii. 

. , Kuhrkd»  V. 

DE  LIGNIS  Lignum  aloes, lignum  uoianlci,xy'^ 
loaloesvSandali  rubei, cicriniid^albi^ 

, 1 . 't 

. DE  CORTI GIBVS  CWuiamomu,corticc»m5 
dragomeacortices  raphjUii,cortex  radicum  capparis,c2nct 
Ijucortictt  cicri, cortex  iambuci,cafia  lignea, concx  gnoa 
iorum,cortezibuiif*  i 

* ^ KnhrU4.  yil. 

DERADICIBVS  Rubea rimSorfi, ^edoam-f?.' 

coftuivMi?u.Cyperui,pyre«hro,  filipendula.polypodto» 

capilta,enulx,vin<aU>2,rhtubarbarum,rheuponttcu,{a' 
hnga,penuda<^lu«,peonu>iringt,acorut,  Iwrmoda^ty» 

ti,curbuh,ltquiritta,ireot,dipcamua,ebuli,rllebori,ag3ri'. 

cxi»,^iacia,ariRolochia  longa  ,ro.gmciana,erula,iu.CK  la  ' 
tnditbeinon, radicet  quinq»,  fparagi,  brufci,apn)  foenicu-' 
CbPCtro(ellin«,been  al.ru.fnalutuifcuc  (lue  alrhfa. 
KuhrU^.  VI 1 J. 

DESVCCIS.  Quidam  Iiimduri,vthypoofti' 
dotd^  acacia  ,aloe,rcamonea,  Sc  fuccus  tiquiruf2,(anguit 
d/acoftifi.Quidamliquidi,vi  bliiis,violarum,ethuiufino 
di.baf&mn«,mel,opium,acetuni,  fuccus  f^.ab/inchii,  Ia  • 
XMturo,oteum,camphora,im.  fuccus  cucurbitae,  fqdtllae, 
fiiccus  ro.elaiScrium, licium, vinum, fuccus  granatorum, 
aj^ro.Iac  litttnalliet  maiorlim  lacf(iCintoru,(uccut  cpr» 
ticum  & roedunorum  fambucu  - 

§:  KubritM,  I X. 

• D E G V M M I S.  MytTha,ftyraK,ferapinum,  tere- 

birnhtna,armoniacum,dragagamhum,rcnna,inaRix,op' 

popana  cum,  gtimt  arabicum,pix,gurai,  cedri,  aqua  yma 

euphorbeum, galbanum,{arcocoiIa,gumi  edere, vernix. 

KubrUd.  X. 


DeUpidibus,  Kubriu,  II.  , 

DBSVMPTIS  li lapidibus.vcl ^ae fuiu lapidet, 
funt.Margarity,conilli  rub.albi  & nKdri,mxgr)tt^pit  h 
(ullf' bpit  armrnus,  lapit  tudaicut^^pb  lyncit,  cutabnn, 
cry(rallut,masmor,einames. 

De  fumptisMHcnis  tcn£.  KubTic4.  111. 

DE  S VMPTIS  !i venit terrx.funcAfpaltum, fili' 
phur,vrtn'olum^r(enicum,alumen  liquidum  quod  de  ro 
cha  Ii  vulgo  dicitur,chifflolea,ierra  iigillara^unpiperju^ 
tum  armenum,antifflonium, alumen  zucharatu,quod  ro 
tundum  dicirur,alumcn  tameni. 

De  ptUbm,  Rubric4,  i J 1 L 

DESALIBVS  Aintbpcvtpriutdi(f}um  eftqua* 
tuor  fal  pantt,id  eR  c6munis,fiUgrma,naticut  indut. 

De  compoGtis  quibus  vtuntur  medid  vt  Iu/ 
practuusrubricxfunt.i;.  Cap,  Illi. 

^^^Varuor  fiintintemionet  prindpalespropccr 
quas  medici  compofiiis  vtutur  medicinis.  * 
k)/ 1 cft alccratio  fiue  irueivio  ad  akeratioi' 
^/>|lnem.  Secunda eR euacuario.  TcrtiaeRcon 
RruUio.  Qpana  cR  conforuiio,qux  opera« 
tiones  poiliim  cRe  tn  toto  refpedtu  determinari  mem^ 
brivteapuit.  Imctio  quidem  altetatiua  perSciturduo' 
bus  modis.  V^no  quidem  mi  do  per  ea,qux  per  os  alTuroG 
lur.Alf 0 modo  per  ea,qux  extra  corpori  applicaniur.pCT 
,ta  auiem,quz  per  os  aluimumur  compteiur^uc  per  confe 
dhones  folidas,aui  per  elcdiuaria  Gue  confciRionet  liquit' 
das  ,aut  per  m^icinas  ihcrtacales,  aut  per  triCrras,aut  per 
c6dita,  auc  p loochata^oc  fyrupos,aut  fccamabin^ui  per 
decodtionc^ut  per  rob,aut  per  irochilcos^ut  per  Judiit 
Per  ea  vero,qux  extra  applicatur  adimpletur  per  olca^r 
vnguent^er  emplaRra,Ruc  per  ccrotana,embrochaiio« 
nes fufmraigaciones.  Inicnrio  vero  fecunda  cum  poR^ 
iionibus,&cledluanjsfolutiuis,piUilts^confedtionibut 
foluituis.  Intentio  tertia  completur  cum  oIet>,vngtietif, 
cmpURris,embrochis,facculis,^rupts,iro.confe^ionL 


■n 


Mediet 
cur  com 
pofitts 
vtumur 


de  OSSIB  VS.  Otdaflylorum.  Dtalij,  oflibu,  b^,pir.clifie.tk<ftiornt,rob,fu«uf.  Initnrio  quarta  adi 


v; 


quibus  vtimur  dicetur  iam  in  fequenttbus. 
i^(hi$(ju4ftimMntHr  txdnimalihks,  Cap*  IX* 
pNde  Rc  diRinguuntur  ea,quz  ab  animalibus  fumB 
tur,  quoniam  alia  ^ membris  > alia  ab  humtdiuti' 
bus  naturalibus  eorum,  aut  fupeifluitatibus  coru. 
Et  fum  hf  c.Caro  bouit,rplcn  pulli, equi,  Rinchi,  medulla 
oRium  auris  uiiuli,ccrui,os  de  corde  cetui,fanguis  colum 
b^ftoguis  Imcinus.mufcus  fcricum  coinbuRum,eborot, 
ihtirola^is,lac,butyrum,imeRinum  lupi,  coagulo  lepo' 
idl,caprcoli,h(di,&  vituli,  fel  taun,fel  hirdnum,fcl  lepo^ 
ris,Cfra^Rpip>Rcrcua  columbinum/brcus  humanum, 
ftercusReIIionis^xugiaporcina,galhnacca,3nfcrifia;ita.' 
tina,  vulpina,  vulcuris,mel,rpodium.#m  aliquos,  vt  cir> 
Emtu  cainRanscReboruSjfiueos  elephantwcombuRu$,Ioco 
nSnullo  cuius  mali  apothecarri  vtuntur  ofle  artetis  c6buRi.  Auic. 
rORph'  vero  dicit  q»eR  radicis  cannarum  aduRaium.bxcmate* 
Rorum*  rUhicnoncRperfcrutanda. 

De  his  qux  fumuntur  a minens,  (iue  deminc# 
ralibus.cuiusrubricxfuntqtuor*  Ca*  111. 

jloeralia  diRinguuntur.  Q^oiSalia  fiint  pie* 
taUa.vel  *t  metallis  Rimpta.  Alia  lapidct,vclb 
I lapidib^.Alia  i venis  lerrp.  Alia  f^,vel  i ble. 
Demtdllis  lU^ietf.  X 
DE  HIS  QV  m fiincmetalla,vclRim* 
pta  ^ mecallis,fum  Aunim^rgcmura.calcamhum^rgen' 
uim  vtuunijbatiiura  xris,viridx  xru,ccruRa, plumbum 


Minera^ 
fiuin  bcl 
hdiRin 
(Rio* 


piTcitur  cum  his, qux  extra  ad  mera  corponc^applicSrur. 
Ad  intra  funt  conRdltones,cleduana,thertaca  c6dita/uf. 
fuf,irochifci,fyrupt.  Ab  extra  vero  Rint  olea,vngu^a,nn 
plaRra,^erotaru,(u6^igia,&  odorabilia.  Et  dehisom 
nibus  profequar  in  vntuerCili,  quia  in  particulari,  vt  fum 
vel  dicutur  talia  refpe^u  determinati  membn  dicpur  in 
capitulis  proprrii  tnhra,  de  quibus  deo  dite  particulariter 
fum  di<rnirus.Et  ordinem  prfpofitum  profequens  ule  ini 
tium  Eacio  ad  Rubneas. 

netMlidis*  Kithrica,  i, 

DR  CONFECTIONIS  VS  altcratiuis  vfua* 
libus  vt  fupnir  Bt  primo  de  calidis,  vt  ftim  diaaminum 
MeP,diacinnamomum  Mefux.coi^iRio  de  mufeo  dufei 
Me^.aromactcumro.Gabriclis  defer  iptione  Me^.duga» 
bnga  Me^.diambra  MeMromaticum  garyophyllatuih 
Mef^damargamonNico.  IRa  quidem  ponuntur  abau« 
iTconbus  Riis  debere  confici  cum  meile,  abi  fy  rupo,ica  vt 
redigantur  in  formt  liquidam  in  modum  elecluarijtfedll 
mc  pofita  funr,vt  fune  fub  forma  cSRifcionistbltdx  6u5hi. 
nam  hoc  modo,quia  Aim  5iefui  6c  guRui  delecRabilioTji» 
Ita  moderni  ds  vtuntur  ,Sc  prfdcceRbra  noRriiam  Ion* 
gis  Sc retroa^  temporibus  vR  fune, ita  qi  tn  fumma  lo* 
co  meilis^ut  fyrupi,zuclurum  poHieiunc  SC  ponunu 
De/rigidif.  Rubrita*  II.  ' 

TRIASANOALI  dtarod5abbatfs,dddragSthR. 
DeflcifudrijscalidisufuaUbiis*  Kuhrica,  III. 
ELECTVARIVM  de  gemmis  Mefux.  Qwda 


TraAatin  V. 

nmen etiam  ali^Sdo propter haiadignatafcau&tfuBft 
cum  fier^ in  forma  (olida.  Eleifhanum  rego  quo  n6  pau« 
civtuncur  informa  foiida  propter  homineca^minamec 
magis  nomen  ckd^uartjqconfofHonu.  Dncrionpipcrcd 
Mc^.plin(arcocicon»dcatrionpipereon  Nico,  dta  curcuma 
Mc^.dulacca  Me^.elediuartum  de  baccia  liuri  Nico.pht 
Ionium  Me^.da  yritNico.con(e<fc  io  anacardinaMe^.&' 
gtneaMe^.Atanana  Nico.  dia(aciron  Nico.diapenidion 
Nico.diacitoniteNico.lctidcana  Ra^.tetiffcSaNic.rolaia 
Pkito^  noucllaNi.  Nota  de  phi1onioq>^idSenumianc  (rigido. 
Ilia  cali'  Ego  vcro*nunaui  inrer  caUda>forniS  adducut  quod  dt^ 
dum  ne  e(l  dc  robea  nouelh&  vitra,  quoniam  (ngida  vincunt  in 
vel  compoOtfone  Fm  cp  inueni in  lil>ro  meo  calida  vincunr, 

dum.  ideocpcoafideradefcripcionem.E(ienimcon(rdhomul' 
ttrm  vacata, et acfiiuc  dubitatur  de  etuccomplndone.ideo 
confidera  quid  eft  medicari. 

Dt  tMudfijs  frigidis  ufiidliiut,  Kithricd,  1111. 

ELiECTVARIVMde  forbie  Mefu* . Requiea 
Nico.Michikta  Nico.  Bledfoarium  rcftauratruum  Nico. 
Dtarodonabbatittn forma  (blidarolee  fieri.  Quidam dC 
plurca  rolatam  nouellam  c6numeranc  tnter  cledtuarta  fri* 
gidacredteaex  (^ditate  opij  iplam  rtiuUan  fngtdam» 
aoi  etiam  ex  aflkdltbua  erus  coodudunt. 

Dc  tbtrUciu  Kubrkd.  V, 

THERIACA  andromaci Auwheriaca dtattOI^ 
Mefi.metridatum  Nico.theriaca  vero  magna  andromaci 
•me  fex  menfineft  fripdainue  AupcfiidHio. 

Deeonditiu  Kubricd^  VI. 

DECONDITIS  calidis.|5.condftu Melup,acon 
^ f cSddi  Mefi.me!  rofi.Mefi.citra  c6dtta  Mefi,  zucharn  bo  ^ 

y V raginatum,mel  vioLPoteft  tamen  poni  de  rofi.plut  Sc  mi 

utn  fp  poHct  okI  ro^.fien  frigidum  vt  (iipia,  ftd  com 

muniter  tadlumeft  calidum. 

Defngidit.  Rubricd*  VIU 

KBBVLICOVDITI.  lucharum  roCzucharu 
vioF.zucharum  buglobtum^uis  temperamento  appro-' 
ptnquct,mtuacitoniorum  M^uae. 

Vetriftriu  JU^ricrf.  VIII. 

trifera  nuior  Nico,  trifera  minor  ex  ane  feno 
nieMcGue. 

DcloocbdtucdUdit.  Kubricd,*  ix. 

LOOCH  de  pino,  looch  (anum  & expertum,  loocb 
dc  fquilia  Meliix. 

jythochdtisp^igidiu  Kuhricd^  X. 
LOOCH  dcpapauere,dtacodionMcfi.Nico.damo 
ron  Me^.iulep  viobcum,iulcp  robtum. 

X>t  fyrupis  cr  ftcdnidbin,  cr  decodionibus  er  qM 

feq»dntnr,  KuhrUd,  X I. 

VNDBDICTVMdl lana  in  vntuerCiti  (lipra. 
de  ipfis  uerofimdeterroinatoru  mcmbroru,et  rpcctalnm 
aegritudine  dicetur  in  «ppriia  capicuJia.  Dccodio  altqia 
noncA  in  vfii  cdiifed  vnuf^uuppradbcua  caa,  vt  vtdcw 
expedire  coponiMiMiki  td  aqua  vnimur  Sc  bcoe. 

Defitfitf.  Kuhitd,  XIJ. 

Suffiif  DICITVR  non  vtuntur  ab  aliquo, 
nrquag  Dc  XIII 

Ivfucxi  TROCHISCI  degallia  tneompofita  Ntco.capi^ 
ftunc.  wlo  de  cdfrdlionc  gallix  incompofitae,  Si  Mefi.bcitcapa** 
tuium  de  trochtfcu  gallix  incompoAt^trochdci  de  eupn 

* corio  Melux.trochiicidc  rheubarbaro  M^.deabAmhio 

Mefi.decappanaNico.de  lacca  Mcfiix. 

Ttt  frigidis.  RuhruA  XIIII. 

DIARODON  abbatia Mefi.trochfia de campho" 


Cap.  IIII. 


n Mefi.rrochiTd  de  (bodto  Meliix.trochtiHdealktlcmgj 
Mefi.trochiTct  de  ro(is,  Mefux.trochifct  de  tem  figiU^ 
Mefi.trochifci  de  carabx  Medix. 
Dcrobcdlidiscrfrigidif.  Rubrieg.  xv* 
ROB  VINI  fit comumcer confumpea medietate 
ni, mutti  cdlumpcia  duabua  panibus.Rob  nucum,de  bce« 
bntf,de  nbea,de  agrcAo,de  mons  Mefitae. 

Decicii,  RMbrkd.  XVI. 

DE  OLEIS  calMuvAialibut.  Oletraidcamygda- 
lia  dulcibua,  de  amygdalis  amarta,  chamomtllioum,ane' 
thinum,trinum>de  abfimhio,  de  tilne,de  euphorbio,dc  pi 
penbutjde  viiellit  ouoru,  de  lioaine  !im,de  cinnamomo^ 
laurinum, (ifaminum,  irinum, rutkaceum,nafdimim,  ma« 
Aicinum,  coAinum,vulpinum,  de  fcerpiontbus,  dc  lato» 
ribu^de  croco.Omma  fim  Me(Ux. 

Dc  frigidis.  Rubrug.  XVI 1. 

DE  O L 6 1 S A^dia  vdnltbua* Okum  violacciBB* 
de  cttonqtjde  mandragonf,ro(aceura,nenuphannu,inyr 
tinum.Omnta  fim  Medix. 

Dc  unguentis  ralidis,  Rubrieg.  XVIII* 

DB  VNG  VENTIS  calidis>Vnguentum marci* 
ton  Nico.agrippa  Nico.dtafcb^  Nico,  cgypciacu  Mef» 
bafilfcon  Mefi.vngtm  (ufen  Ntco.diifHj  turpe  bonu,apo' 
Aor.Nt.hynbput  numida.Mefi.  vngtm  cerafeoa  Mefi. 

Dc  frigidis,  Rubricg,  XJX. 

VNGVENTVM  rolanim  Mefi. vnguentum al« 
bura,fiue  de  ceru(1a,iS;  cum  aceto  S£  fine  Nico,  vnguetum 
populeon,  vnguentum  citrinum  Nico* 
DccmptgfhiscregrotiscgUdis,  Rubrieg,  XX* 
DB  EMPLASTRIS  caltdiadifcerofit. Bmpblbtl 
demclliloto  Mcfi.de  nnapfMefi.cprotum  Aomactehum 
Mefi.BraplaArum  diachylon  Mcfi.oxy croceum  Nico. 

Dc^fgidij;  Rubrieg.  XXI. 

DB  EMPLASTRIS  Aigidia.Erapla(hi!dEafiQ| 
con  dercnptione  A (exandri  Mefi.cp^otu  landalmu  Mefi* 

Decmbrochgthnibus^ fuffumigifs,  RMfiricc.  XXII* 
DE  EMBROCHIS  nota nulla cA embrocha<* 
bo  in  vdi  c5t,Ad  b praiAicantibua  ^ficimr  calida,  vel  fri 
gida  cdAri^iua  vt  uidetur  expedire.  De  fufiumigationi* 
but  vero  inuenio  Nico.pofuilte  cdfeAionealiptx  in  c6cn 
uitaic,dl£  in  hia  aut  Amdibua  itnmnatur  prima  incentio. 
DiMmitu^pnuoegtiuisuring.  Rubrieg,  XXIl/* 
S E C V N D A incentio  completur  cum  (blubuis  pH 
mo  dc  quibua  dipra  (ana  diiAuro  cA  quoad  ele^uaria,pi# 
lulaa  hieras  confirdlionea  &c.Complctor  etiam  cum  edu-» 
<^'uis  per  vias  vrinx  Si  per  vomicum. 

DE  VOMITV dictum ^ vomitus c5munuc5« 
poficua  eA  ex  aqua  Amplia  acctofindo  eam  cum  modico 
aceb  aut  cum  fyrupo  acecolb;  vt  Auic.pnma  quam  de  cu 
la  purndarum  in  pnerala , ita  cotum  detur  lepiduoi  io 
quanbute.5.x.vefccrca  pro  vice.laudacur  umS  vominia 
balitll  Nicolao  &pluresaIioa  ponunt.  Decduccnctbua 
pervias  vriiix habemus  litonmponNico.Bledhariuio 
duda  Nico.Iu(hnum  nil  filamropoiw  Nico.&  in  hia  pau* 
cis  cemiinacur  Acuoda  imenao.  * 

jSetcrHgiHtctmcqugeftcenfiri^  Rub.  XXr  124 
TERTIA  verotncenbovt  diiAumeftcGplecurprd 
mo  cum  oleta  conAriiAiuit  vt  dinc  olea  m vrunu.  Olcua 
oiaAictnum,oleuai  ro(accum,dedcont}a,<Kabnmhib. 

DB  VNGVENTlS  ^Andiuia'.  Vnguemurofi* 
populeon,de  ccruna,vnguenucm  cunnum  Nicohi. 

DBEMPLASTRIS  cSAndiuts&cproba. Vn 
deemphAra  Sc  cproiarta  fiunt  cooAndtua  phnet  minus 

fim 


De  Simplicibus, ac  Compofitis. 


Ifafoencem  neccnuateni  ,&auAorc«  plura  poiberunr.fed 
ex  htf  duo  fijnt  in  vfu  modernorum.if  mpUdrutn  diafini» 
con>dif  cprotumalexandnmnn. 

DE  E M B R O C HI S, (acculia. Norandum nui' 
hcmbrocha,necaliqiUB  &cculut cfl  in  vfij  pradlic&iutn. 
fed  quilibet  c6ponu  vt  fiipra  6C  fimiliccr  clyficra  • Item 
nec  difEimigta. 

De  fyrupisconjhi^iuis. 

S Y R V P V S de  m/rco<  Miua  ettonioru/yrupua  de 
abnnchio,fyrupus  roiatuStrynipus  de  papauere» 

De  trocbifds€0nlirt^iMif. 

TR  OCHISCIdc  carabf.de  terra  ngt11ara,de  ab' 
finchio,de  fpodio,de  roiis. 

DEC p”N FECTIONIBVS  c6ftri<fliui«.Scic 
dum  ^ nulla  rpecialia  confietflio  folida  conRri<fHua  cR  tn 
vlii  modernorum  pradlicaniium  niH  duciionitenzucha' 
ratum,  tamen  in  prohibendo  fluxum  hiimiditacum  ^ capt 
cead  p^uf  vtumur  diagraganto  Rigido. 

DEBLECTVARIIS  conftrKRiuis.EletRuanu 
de  rorbu^(hanalia,michineQ,tbenaca  iermemau^rnitra 
fninorexancfenonit.NamilludeR  ynum  ex  (igmsabau 
dioribut  politis  ad  boniutem  eius  probandam  &excel' 
Ioniam  Ii  fluxum  Rringtt  maxime  prouenieniem  ex  eflrc  ' 
oitacionc  pharmaci. 

DE  PILVLIS  c5flndliuis.Vndeillxfluniextro 
tbircis  Si  fpeciebus  eledluariorum,  vt  verbtjgratia,ex  fpe 
ciebui  michtktx.flunr  etiam  pilul*  conflnVtiux  ex  pub 
uenbus  Ampliciu  conflnVfliuorum.de  quibus  fupra  quar 
to  tra«fla.quarto  captnilo,d^  infra  in  fpeciali  dicetur. 

PRO  c^flridliuit.Rob  omniafngida  diefla.  Etaduer 
tendum(]^ex  fuccisberbarumidLlIropliaum  conflnifli' 
uorum  completur  etiam  >p£t  tertia  intentio,  quf  ex  his  fle 
poikis  terminantur. 

Z)equ4rtaintetion(qi$4eflicottfort4tio.  Ruh,  XXV. 

QV  ARTA  intentio  completur,  vt  dicflfl  eft  primo 
cum  his,qux  confortant  flue  ad  extra  Huead  intra  applicc 
tur.  Pro  quo  notandd,<^  A;  licet  fupra  quartocradU.ier' 
lio  capitulo. dictfl  fltquid  fli  medicina  confortatiua,tam3 
nunc  ponuntur  nou5  modi  quibus  medicina  dtcuur  coii' 
fonatiua.  Primo  quidc  modo  confortatiua  dicitur,  quia 
otalos  SC  nocftes  humores  li  corpore  expellit  vt  laxatiua. 
Qufdam  conflnngcndo  vt  opiata.  Qupda  digtfltonem 
adiuuSdo  vt  diaciminu  ro.dChmdi.  Qupdarn  fptmus  re 
parando  vt  aromatica.  QufdS  reparando  fpimut,  Sc  hu 
mores,  vt  diamargariton.  QufdS  repar  udo  deperdita  vt 
cibus  & potus.  Queda  Ipt  iflcando,  vt  crocus  lingua  bo ' 
utt.  QupdimundincSdo  humores, vtaurum.  Qufdam 
fociendo  humores  ctaros,&  puros  & ipfot  in  fua  claritate 
& puritate  flruando  vt  confectio  Me0.in  fuo  amidotano 
deappropnatis  poft  capitulu  de  dyfetiieria,ct  cfierp  con' 
(ectipnes  iuuenefcere  betentes  ab  auctoribus  poiicf  .L^ 
tur  itaqi  quod  feriptu  efl  fupra  tracta.4«^4.capro.&  addu 
carur  hic.  Ec  ola  qup  dicta  liint  de  oleis  calidis,  frigidis, 
cleauarifs,fyrupis,confecttonibut.Omntum  enim  exem* 
pia  polita  ibi  fiini.  Nam  diamargarii6,manufchnfti  per' 
latum,  plinbrcoticon,  Bc  huiufmodi  virtutes  confonanr* 
Ec  qm  feio  ex  politit exempla  abundare.lunc  vt  breuilo  < 
s|inis/SC  non  lediofus  elftciar  k politione  pimjculari  exem 
piari  mc  rtiraho.Sattt.n.efl  vt  feiatut  quomo  membrum 
aut  totum  confortatur  ex  pofltii  hic  Sc  liipra  quarto  tra* 
ctant  quano  capitulo* 


Et  fle  rermirarur  tractatus  nofler  quintus,  pro  quoetiS 
alfjt  lefli  Deo  gratias  inflnicas  ago , vt  beiK  6 
Ciorum  fuorum  multitudo  meretur* 


De3rgritud.capicis.  55 

IOHAN.  MICHAELIS  SAVO'  ' 
mrolx  Medid  pr^daridinil  T radhtus  fex' 
nu,<n  quo  tracfbtur  de  omnibus  xgfi* 
tudinibus  particularibus  a capite 
• vfcpadpedes,8Cearu  curis. 


Ractatus  fextustnquo  determinabirurde 
olbusxgritudinibus  pamcubribusmem 
brorum  noflri corporis  )i  capite  ul<y  ad  pc 
des,diuinum  femper  implorans  auxilium» 
congregabo  receptat  aliquas  cum  canoni' 


but  futs  tn  opere  medicinali  dignas  laude, ut  difpoluiom' 
busmembroru humanorum  particularibus  occurrerefl' 
ne  magno  Audio  valeamus.  Vietum  in  vnoquo<|i  capi# 
tuio.vtlattproceniit  rationabilior  habeatur  huiwferua' 
boordinem.  Primo  nanc;p  membri  ipiius  de  quo  fermo  AnatO' 
flet  anatomta,vtproponto  fuerit  necellariaungetur.nam 
cius  nomta efl  inedicontmm  opportuna: vt  fupra  pnmo  9 
irac.  s.cap.  Secundo  eius  inferibetur  complexio.  Ter*  ' 
ttodefcnpctoliuenotiflcactotpliusprpternaturalis  difpo 
Ittionts.  Quarto  caufiis.  Quinio  Agna.  Sextocan.rrct 
tabuntur  curanui.  Seprimo  flmplicta  numerabuntur, & 
compoflra  vfualu  canones  perfictendo,addendo  tn  com' 
politis  compoflta, laude  et  expertemia  digna.  Occauo  di 
gna  tangentur, aliqua  fubnectam  praaicabilia  luuenibus 
fatis  iKcellaru.  Pofl  mx  ponemur  Aphorifmi  Hippoc*  . 

de  re  ipCi  intentionem  bcientes.  Nam  in  eis  doctores  ma' 
cerias  difputanc  quorum  difputationes  poierunc  rcuclue' 
re  cupientes  (S^.cu  loca  annotata  nouerini.Ex  quibus  pa  • 
et  in  vixKjuoc^  capitulo  nouem  expedientia  fore.conoixt 
aute  tractarus  ifle  capitula  vigtniiduo  • 


y 


CAPITVLVM  PRIMVM 
dcdi(politionibuspr;ternaturaIibus 
capitis  in  le  nibricas.xx.contincns. 


Dt  dolme  upitis,  qui  fodu  turturii, 

Gretisdititur,  Rubrict.  I. 


•m  . 

• % 

»» 

V * 


SequituiTradatus  Sextus. 


[RIMO  ITA  Q_V  E anatomiS  lan 
genSsVt  dictum  efl  in  primo,ana(omia 
capitis  neceflana  propoflto  expedia. 

ICaputnanc^  diuiditurinparc^cxtrin' 

I lecam  et  inmn  lixam. ExirinlecS  omit' 

I to tanq fenfui  manifefla fatis.  Ecquo* 
niam  qux  de  imrinfeca  dicemur  facile 
' eetS  applicari  poterunt  in  lalute  extnn* 
flex.  Imrinl^  diuidiiur  in  lubflamiam  medullare  pan 
niculos  duos, duram  matrem, & piam  matt?,et  veneneu* 
los  cres.f.ameriorem,  medium,d^  poflerior?.  Et  eflccrc' 
brum  ipfum  flm  longitudinem  in  duas  pariet  diuifum  di 
uiflone  manilcfla  penetrate, habens  in  amerioriparce  eius 
duo  additamenta  it  medicis  appellata  carunculxyiamil' 
bres,qux  llinc  organum  oUatus,  qux  in  complexioix  ce* 
rebroiati'sainmiumur,^qua  quidem  pancfpccialicerh 
ventriculo ameriori oriuntur fe^Kcrn paru neruorum.  i^rrirt 

Primu  par  eft  nerui  opud  le  tn  medio  cruciantes  magni,  NeruO'  ' 'T 

per  quosmitciiurad  oculos  Ipiricutanimaiisvifus.  Seca  rum  ft* 
dum  par  efl  nerui  parui  mouences  oculos.  Ternum  par  pt^Qipg 
elinemus  ex  parce ausvadensadiadetn,&parieeiusad  rd* 
tribuendum  fenfuro.  Ex  alio  quarto  pan  ad  dandum  An* 
fum  diaphragmati  SC  membris  pectoris  & vtfceribus,  Si 

cxhisfuncceuerflut  dequibusinfuoloco*  Quincumefl  * t - ' 

par  neruorum  auditui  deferuiettum.  Sextum  dat  fcnllim 
palato.  Septimum verolinguxmotumlenfum&gufln 
pr(bet  • In  parte  quidem  poflerion  caebri  efl  nucha  ia 


•• 


Tnuflatus  VI. 

V duai  p^tfeidiu^Ci  yilb  tanxn  diuiHo  non  vCji  ad  profun-* 

dum  penetrat  ficuc  nec  lUa  cerebri»  eft  camc  inter  eas  6pa 
ntio>vt  vni  parti  poilit  oppilatio  contingere  SC  non  alte<' 
n,(]ua>e  poterit  paralyiis  in  vna  parte  cocingae,ut  tn  dex 
tra&  non  tn  riniilra.&ecomra.  Ab  ipta  vero  micha>&li 
fpondiiibus  etiam  oriuntur  nerui  pr^lxoies  (enrura»et  mo 
tum  mebris  infcrioribua » Sc  qm  fpondilcs  runt.xxx.eninc 
fl^oru  paria.xxx.diiicaudaetta  oritur vnusneruutca* 
rent  pari.  Cerebrum  quocp  colligatione  habet  cum  mc^ 
bris,qu«  dicTitur  orta  ab  co,vt  funt  ocuIus,auri8»  collum 
& huiu(fnodi.&  cum  membra»  quae  nd  dicuntur  ab  eo(o 
re  orta,vt  Tum  ftomachus»rplen,matrix,fnyrach  «S^c.qui» 
bua  oibus  lefii  c5ccdcte  luis  dicetur  locis.  Ue  c5plexiO" 
ne  cerebri  dtcedu,^  coptexio  cerebri»df  11  fra  multas  me 
fiiras  multipliciter  graduetur,tanxn  abfoluu  prommiun 
dum  cil  ipdim  firigtdum  & hu.d^  iu  voluit  Auic^ prima 
lenrj  capit.deanatomta  cerebri,  vbi  inquir.Cerebri  vero 
lubllantta  Frigida  creata  elt  & homida.Et  prima  primi,  de 
complexionibus  roembrorUA&Art.lecundo  de  partibus 
arumalium  nono  capitulo.  Q^mum  vero  ad  pari?  ante 
riorem  dicitur  elle  humid^  complexionts.rerpcAu  poilc' 
horis  poilerior  rcrpetfhi  amenont  dicitur  ucca.nam  in 
Hcco  fic  reiemio»d^  inhOido  impredio  bcilior  de  quo  tn. 
ira  dediuilione  meroorix.Medu  uero  pars  cerebri  dccU< 
rac  ad  calidum.pnma  tcrtq.de  amenta  Sc  llolidicate* 
CA  VS  iE  doloris  capita  Ibntmulcae.Dolor.n.capi 

^ f triftis  fenlatio  ab  eo  percepta, bda  quidem  ^ re  con 

trar  ta  Hibito  Sc  macertaliter»et  veliememer  imprimcnie. 
^ jilj-  reaconiraria  qu2doqierc»aut  mata  complexio»  aut 

22^  gn/  **^,y^foltitio  coniimmacts»  aut  ambx  fimul.  Mala  complexio 

^ J?J^*i“aMdocjell  materialis  quandor^  Imaterialis»  Imaterialit 
? n caUda auc  rrigida>iicca  vel hu.de  quibus Hatim.  Mala  au 

r/  ./Ly  j. f complexio  calida  aut  Frigida  ex  fe  dolorem  Facmt  per 

' r I r 1,.  ponenda  cognuum.  ^\aU  vero  complexio  ficca  p 
^ dolorem  nonbcit  nili  cum  ea  moueatur  matena faciens 

coniinuiiatis.  Bt  coniimiliter  humtda minus 
^ /"/  vcmofitas,aut  vapor  folunonem  conti, 

nuiucis^ctens*  Mala  autecomf^exio  calida  materialis 
fanguinea.Haut  cholenca  benecaulai  dolorem. &limili. 
. tx  vtril^  compoUta»  Sc  vnus  eft  altero  Fortior,  vt  per 

Et  conlimdiier  mala  complexio  Frigida  ma 
_ -natica.Caut  melanchotica.&  iterfi  ex  his  Hio 
modocompoliia.  Solutioautem  contiruitatts  dolorem 
cau&c»qd.CeFlin  Tublboiia  cercbri»aut  paimtculis,  SC  ve. 
nis  eius  ex  motu  vaporum, a ve»toliatu»auc  propter  hu. 
Autcen  morem  corroltuum»aut  propter  verm?»ut  Auic. licet  ali . 
nx  opi.  qui  hoc  negaueruc  Fore  polTibile » aut  propterea  quia  in  eo 
nio  li  no  ell  a^  calidum  aut  frigidii,de  quibus  Tuo  loco  infra. 
nuUts  re  Prf  ter  autem  hanc  diui(ione,qux  eft  ^m  caulas  dtuidi. 

ietfla.  tur  Foda  in  eam»qux  eft  per  proprietatem, & in  eam»  quae 
ell  per  c5munitatem.  Et  qua  eft  per  proprietatem  diui. 
ditur,quia  qupdam  cll  talis  ii  caula  imeriori » Sc  qiipdam  il 
caula  exteriori.  Bt  qup  eft  talis  ii  caula  interion  dtuidmtr 
^m  locum, ^m  ccmpora,^m  quslitatcm.^m  acctdctu.  Ra 
tioiK  hut  cui  ruperuenit.  Et  qux  li  caub  exteriori  diuidi. 
tur  in  caulas  neceltarias  extcriores»et  in  non  ncccnaros.de 
quibus  omnibus  ponantur  exempla. 

Exemplum  primi»  quia  quandoqi  continet  totu  caput» 
Sc  dicitur  cephalfa  9m  Halyab.Sed  Auic«  dicit  cum  con 
tinet  totum  caput»&ellinF^rabilis,d:conruetudinana 
ouum  dicitur»  ll  qutbufdam  dicitur  galeata  palGo»  quo 
fimilif  galef  armonl.Bc  qu*  fit  in  parte  capitis  fit  fim  ion 
gum,bium»aut  proFiindum»aut  ad  mira,  aut  ad  extra  car . 
nem.Qiibd  II  ad  intra  in  lublbintia  certbri»aur  vebmini- 
bus»  auc  vxnis.  Si  ad  extra  auc  in  panniculo  extrinfeco  aut 
nrne.fim  bciim,qiiia  qupd.im  fit  ex  parte  dextra,qupdam 
m parte  finil1ra»&  quxdam  in  parre  ameriori,&  quadam 
in  parte  poftehort*  Bi  qupdam  f m longum  diuidens  cra . 
neum  in  duas  medieuces.  Et  dicitur  hemicrama  ab  hemi, 


Cap.  1. 


I 


• j¥^rr  «|•^^*^aJ^CTexvtrlfqlCompo^ 

: ^ phkgnuticj.r. 

^ ^ mnftn  rArnOAfiia.  So 


quod  ell  dimidiu  A!  craniot.&  11  in  determinata  parce  aes 
aderit  cbuusdicitur»Mulnsalf)s»ct  varqs  nominibus  no 
minatur  dolor  capitis»de  qutbus  no  cH  viihtas»&  ideo  Hi 
perledeo  li  noctficattone  lUorum* 

Exemplum  Fecundi»vc  quxdam  plus  accidit  hyeme,dl 
quxdam  plus  xHace»  Et  de  ea»  qux  accidit  hyeroe  fcribii 
Hippoc.xtn.Apho.irj.rcdiioms.Siuero  xHas  lIccaFuersts 
Sc  aquilonia, autumnus  vero  plutiiofusiA:  aulhaiis  Scc, 
vt  in  fine  capituli  Hrrtpium  elbA^  tu  ibi.  Item  fim  tempus 
duractois,quu  qupdam  acuta, quadam  chromcaocuta  ci* 

IO  dii1bluttur»red  chr6ica  tarde.&  hgc  fit  ^ phlegmaie»aut 
plurima  debiluate»aut  apolletiiate,  ^m  plurimum  ^ phlc« 
gmace.Aui.Trem  qupdara  recens, qufdS  chromea»  qux  d2 
fubito  vcnic.A^  eH  ii  multitudine  ma(erix»aut  vetoutati^ 
qufdam  paiibtim,&  eft  propter  vmcatem  dy  fcraHf . 

Exemplum  rert()>quia  quadam  fortis»  quf dam  debilis^ 
quadam  raiia,qu;dam  n6  bltia, quadam  reparabila»qu(> 
dam  tnCeparabilis . Fortis  vt  cum  aliquid  obuor  occipt * 
it  infamis  leuia  habetis  oHa  Irangit  cominuras.Debi1is  ut 
acadit  in  lithargta,A^  Ibda  debilis  accidit  et  cut  renluteFl 
<lebilis.Salua  foda  eft  i!b,q  non  prohibet  regimen  in  eius 
cura  necellarium.  No  blua  qux  prohibet,  vt  Fi  cum  foda 
fuerit  rheuma,iprum.n.prohiba  regimen  necelbrium. 

Exemplu  (farti, vel  quia  aliquis  eft  dolor  cui  non  cod 
iungtiur  accidens  aliquod  »&  aliquis  cui  Forte  comungta 
turaccidfs  capfii  prophum,  vt  rftapollema»  auc  rpafrous 
bciti»auc  per  communitatem  vt  liiiguUus,vomuiis,deb4 
litas  digeffiux. 

Exemplum  quinti»  quia  aeddit  homini  lino  cuidH  ha« 
bcmi  ^gricudinem  c)utdem  recipere  fodam  ex  facili  caula* 
vt  habens  caput  debile, m^ra  digcFliua  debilia,qua  mul 
ti  vapores  miittimur  ad  caput.  . * 

Exemplum  de  caulis  ncccEarifs exterioribus,  vt  funt  ci 
bi<S^  P<mus»(A:  reliqux  res  quinqux  non  naturales.  Vt  aee 
corruptas, tutbtdus,calidu8»trahens  v^apores  ad  caput,  SC 
hac  Via  plures  luuenes  habcies  caput  calidil  amplius  eum  f uueia 
calebaemes  cum  bitetis , aut  caputeis  magnis,  SC  calidis  cur  bd 
dolorem  capitis  frequenter  tncurrunt.Et  ego  noui  cales,q  le  in  do# 
ex  dimilTione  bircci»  aut  caputei  meo  colllio  liberati  fime,  lorei  a 
Confimiliter  higus  imutans  operatur,  vt  potos  claude  do  picis  m> 
dolorem  caulat.  Idem  operatur  exercitium  b<51um  fme  • cedant* 
duce  pofl  dbum»aut  exercitium  biflu  pofl  quietem  ime. 
diace.dilToluunrur.n.humores  A:capuc  petunt.  Balncuiq 
poli  cibum,&  maxime  male  caleFadu  lignis  vaporofis. 

Ex  parte  cibi&  potus  vt  vcmoll  vapotoif,vtalla,cepg» 

Sc  ob  acrumina,legumina,b<fhcinia,nuces  et  huiurmodfV 
Similiter  potus  vaporofus»  vt  mul1um»vinum  poicns,A£ 
fiiperfluicas  potus  eius.  Somnus  fiipcrfluus  propter  himos 
rccdo8.$omnus  diurnus»vigilix  fiiperFluz»  cerebrum  de* 
Urcantes, fiipetflua  ciborum& potuum  repletio.  Item  in* 
digeflio  propter  Fumos.  It?dC  inanttio  fiiperfiua»vt  quae 
bdaeflexfluxu  (anguinis  narin,  matricis,  h^morrhoida* 
rum  Achuiufmodi.  It?&'animx  acddema,vc  irafiipcr* 
flua,lupcrfluusrt(us&huiu(modi. 

Exemplu  de  caulis  non  necenari)t  extcrionbus,vt  fime 
cafiis  percul1io,veiiena,aromatica  calida  & buiulmodt.Af 
in  fitmma  cum  plunmz  llnr,  & de  eis  ali()uid  didum,  ca* 
men  ad  numaum.xin.reducf  polfiint.  Prima  vt  dtJtua 
cft  cafiis,&  percul1io»&obuiatio  ad  rem  duram  Sc  huiufir 
modi.  Sccuda  calidicas  exceUiua  iblis,aut  ignu,  auc  aeris 
vt  in  diebus  canicubrtbus,  aut  vnguentum  calidum  capd 
ti' applicaturo.  Tertia  nimia  bigtdttasaeru,a^rusn,l>i 
nx,vnguentoni<&huiurmodt.  Q^rtanlmia liccicasae« 
ru,vngu^orum>auc  huiufmodt.  Quinta  nimu  huroidf' 
tas  aera»aquarti,plumart/,vnguemorum  Sc  huiurmodi.^ 

Sexta  fortis  ventorum  exufflanoprpcipuc  mendiobaliv* 
aut  leptentnonalium  poli  meridionalem  Septima  vapo* 
res  extrinleci  eleuaci It  rebus  fiztidis  ficui  funt  cadaucra,ar* 
b Foetida  et  huiufiaodi,aut  mmiumodonletu,vt  funt  aro  * 

mattea 


De  3egritod.capitist 


pNtica  catiib  tfdetfitn,v<  mufois,  ambn,  collut, 

cinnamomUtCrocus,&  maxime  (piando  continuatur  eo^ 
rum  odor. dcd  nota quando  teiio  6c  non folum  quali' 
pic  Icd  quantitate  adroimllratiocaitdorum  poft  frigida 
nou  conieri,tmmo  auget  dolorem*vbi  1!  qualitate  tancu 

nocent Mgida  calidorum admimftrattoconfen. 

ua  nimius  animp  motut,vt  ira^^ror^ut  corporis,  vt  cur 
fiis^bor,coinis  fuperfluus  d^huiuCinodf*  Nona  fom* 
tnu  nimium  pro&indus  meridianus: fuperflux  vigilia  dC 
IntiuGaodiiVt  liipca.  Decima  balnea  lupeiflua  fulphu" 
rca  &huiufmodi.  Vndecima  nimia  inanitio,  TuperHia 
repletio, VI  crapula^ebrietas,  acceptio  ciborum,  ^morn 
vaporoforu.  Duodecima  fonusterribiUf,  vttonitrui, 
magnarum  rotarum  3(rhuiurmodi«  Decimatertia  ni 
_ mta  capitis  coopertura  fi  c5tinuci,vt  Oipra.  Et  hic  no* 

ifiri  tc  ea  propter  iuuenes  noilri  tfporis  valde  dilcolos,  ita  af' 
psrtsno  lixfcunt  in  puemia  gefiare  caput  cta  coopertum  & birtta 
wtur.  magna  3c  grauia  qubd  caput  eorum  (iiperflue  rarificacur. 
vnde  ^4Clle  penetrat  aer  alterans  dC  vapores  trahuntur,  vt 
liipra,d^  maxime  in  habentibus  caput  calidum,  ficqi  qui 
agunt  afittcTcunt  frequenter  lauare,&  talea  incurrunt  do* 
lorem capitis, deinde  incurabilem, quonam' bi<iius  cfi 
ficut  naturalis. 

De  dolore  per  cSmunitatf  ,qua  (ciltcet  quae  funt  mem 
bra  cdicantia  dicetur  in  de  fingults.  Hic  tamen  dico 
dolor  capitis  qjiex  fir.dlaut  cum  (e.ficcofiderandusefi, 
quoniam  aut  amecedit  febrem cll  fignum  zgrotatuiu, 

' ve  fecundo  ceclmiaut  (equitur  dl^cocomitatur  hbrcra3c 

laitt  augetur  SC  diminuitur  fecundum  augmentit  SC  dimi 
oiicioncm  fcb.  ExquibuspbnecolUgwurquxrunccau 
fcprimuiucanteccdeme3m]teriales&immaieralcs,aut 

c5iun^te.quu  maU  cdplexio  materialis,  aut  immiterta* 
Jis,  aut  folutio  cotinjitatit.  Namftcundotrchni  dolores 
4 . fetidum  qu?iocumbum  locum,  aut  continuitatis  fblu« 
tioncm,autfubitamfbluiio<iemofienduac.  In  pone do 

figna  doloris  capitis  ne  in  longum  producam  ea  tali  ordi 
’ pe  m vmim  colligam,  vt  rubricis  omnibut  fequcmtbus 

deeo  vf.pad  rubricam  de  dolore  capiuscx  pcrcufsione 
& cafu  inclufiue  Diisbciam* 

" S I G N A aurem  doloritcapittf  cum  materia  fum, 

Pnmum  grauius  perexpea  in  capi'te.  Secundum 
quia  fi  incliimurcaput  ad  terrammeiuselcuaiione  perci 
piturponderofiuf,  penurbatio  mator  dl^augmctaito  do 
^ lo^  Tertium  defcenfus  Tubieus  humidnatum,  aut  ad 

( mres,  aut  ad  oculos,aut  ad  alium  locum  inferiorem  fibi 

h propinquum. 

j S^ni  aut?eiut  abf:;^  materia  efi  priuaiio  prxdiclotu. 

J Signa  cp  dolor  efi  ad  intra  funt,  quia  petuenit  dolor  ad 

oculos,  qi  fi  ad  ruperfieirm  eorum  umum  perueneric  fi' 
gnura  dura  matre.Si  veroad  radicc eorum,  fignu 
qiefluw  matre.  Item  quopam  in  aangendo  cutem 
capitij^ciptiurcx  uli  aiftu  dotor, fi  non  dolueriiM 
Kumo'  oculi,&  ex  cadlu  cutis  percipitur  dolor  fignum  quod  ex' 
res  qua  tracfl.  Et  hic  fcito  pro  nocua  dicendorum  quod  in 
ia  parte  pane  anteriori  capuis  dominatur  Cmguts,  in  poUeriort 
^piCis  phlcgmiUn  dexrra  chotera,m  finifira  melancholu.  Si« 
i^giili  gnacalidicattsdl^feigidiiaiisabroluiehabfturex  hisqux 
domina  dicccur  flarim  de  dolore  \ (anguioe,  SC  cliolera  .pueniete. 
tari  Sigtaquodefi  talis  per  eflicnttam  fiueper  propnerate« 

quoniam  dolor  e/l  afTiduiM  non  habens  penodos  fiue  ip** 
terpolaiionem.Iiem  quia  inoperationibus cerebri  fenei* 
eux  nocumentum, vt  in  vifii  lenebroficas.grauttas  fomoi, 
df  grautcat  perfoicrans  cum  bongacr  dirpofitionis.  reti* 
quorum  membrorum  Sc  hmuTmodi. 

Q.VOO  SI  FVERlTpee  coiiatem  figna 
poncrum  fedpruic  enumerabo  membra  c6icantia  dolo* 
re  capiti  .iSf  funt  primo  flomacims.  Vnde  Auic.de  Cgnia 
ofiendenubus  fpecies  fodx.  vbi  inquic.Membrorum  au* 
(cm  cdicaonum  ptisnudf  dignius  eonicncfifiociuchMb 


«I  quo  quando  repcrinir  materia  cholcrica  capiti  cdicita 
per  vaporem  eleuaum  d^.Qmndotp  imceria  phlegtnt 
fica  frigida  cum  eft  Iflomacho.  fignum  quoniam 
sneocllangufia,  raufea,  parutias  appenius,  aut  eius  de^ 
llrudlio,niaiiru  digcfitonis^ur  paucitas  eius,aut  defi  ru* 
tfliotpfius.  Quod  fi  hiecii  i cholera  amaritudo  ortsp* 
cipietur,naurca,mordtcatso,cordi8  trcmor,mcidium^in* 
fiammatio  capitis.  Item  &pofl  fomnum  augetur.  Item 
dC  qhqi  ipfe  vomitus  deebrabu  A poH  ipfum  gcfeet.  ItF 
quia  tempore  vacuitatis  magnx  magis  excitatur  dolor» 
quia  cholera  magis  inflammatur,  item  fenoq»  exho^ 
minibus  fum  ad  quorum  llomachum  efiunditur  cholera, 

& cx  ea  fli  dolor  capitu,&  cu  comedunt  quicfeit  aliqua* 
liier.ltepleruiK|i  in  fetgido  edicatur  flomachi  dolor  qui 
recipitur  manccriori  parce  capiiisdc  fortafiie  declinat  ad 
medium  ryncipiiis,  deinde  rcmouctur.  Et  bic  aducrce 
t^fodaquandoqienticcrcbrOy&tanKn  (lomachutce*  ' 

rebro  edpatiens  di^a  incurret  accidenta.  & ideo  diflin* 

^um  cfi  tfxer  antecedens  Sc  confequens.  Aduerte  itera 
^peer  illud  quod  ditflumeflt^omntt  talis  dolor  iqua« 
cunqi  caufa  ^erii  minor  cfi  immediate  pofl  cibum  quo* 
namcxctbo  prohibetur  eleuaiio  vapora, fed  fi  fucm ex 
plilegmaie  vel  melancholia  pofl  fatis  bteue  tempus  am* 
plius  molcflabit.Scdex  inanitione  iuuamentum  erit  no*  ^ 
labile.Si  ex  cholera  mediocriter  rcrpcdlupreditTiorum. 

Qiibd  fi  fuerit  ex  humore  fngido, ut  ex  plegmatc  putrido 
accidu  fubucrfio,&  quies  p<5l  vomituro,  erudiuatio  ace 
ioOi,tSf  cum  grauct  flomachus  grauaiur,du  caput,  Sc  hoc 
efl  vniuerralitcr  in  rcliquis,&  erit  minor  in  vacutaie,  Sc 
fedai  ipfum  ames,  di  qulldoqt  fames  excitat  ex  eo  vapo* 
rem  Sc  impedit,  veruiamcn  comeflio  aira  hoc  nou  fnie* 
grt  fedat  ipfum  mulrotics.  &foria(le  ledat  ipfum,  fed  ra« 
ro.  Aui.Et  pro  certificatide  humoris  fic  in  (lomacho  pec 
canttsdifiurre  figiaquxhic  ponentur  de  ipfis  quatuor 
humoribus  fuo  ordine.  Pofl  flomachum  caufa  m do^ 
lore, capitis  efl  epar,  fplen,  myrach,  renes,  diaphiagma, 
cxtremitatee,&  omnes  paries  dorn,d^in  mulieribus  ma 
irixeilexcis  quibus  cdmumcat  cerebrumforutcr  Aui*  ^rabib* 
cen,alleg.loco.  . . ^ , «deni  l® 

Siignacp  abepareefc,quaeparaliquadoaucdoletauc 
calet  aut  fcmiCgrauedo  in  hypochondrio  dextro,  vrma,  grxcts 
^egefiio  vipUiriroum  male.  Item  copreliendunf  epa' 
tit,oppiUtiot>es,&  quia  dolor  declinat  ad  laiut  dextrum,  ^fov^vel 
Signa  fplene,  quia  dolor  declinat  ad  finiflruro.Ec  abdo* 
hoc  nota  vt  Serap,q»  fplen  facit  fbdam  melancholia  trSf > ^ f^y 

miila  prius  ad  llomachu.qux  demde  vaporat,  Sc  fic  mc*  fumeLa 
dume  flomacho6iCMfb^ro>fcdfiomachus  per  feipfum  tints,feu 
Sc  liinilaer  epar,  & fic  differemer  quia  vnum  medute  cJ} 
aliud  immcdiate.ltem  tumor  (plenis  dolor  tn  eo,  SC  brc'  baris 
uiter.nocumenium  perceptum  cn hypochondrio finiflro.  nutu* 
illud  dcclarabtf.  cnuipS* 

Stgmim  <p  ab  intcflinw  dolor.tortio  in  eis,&  quia  do  nieuhn 
loreUin  paiteaiHeriori,&maximcquxcflex  myrach.  carno* 
Vnde  Auiccn,  Ht  quae  fit  caufa  myrach  declinat  adame*  ^ 
riora  valde. 

Signum  quodcil  k corde  per  dolorem  fyncopim,pul* 
faiionem&hutufmodi.  i> 

Signucy  eflkmatrice,quia  dolor  efl  in  margine  fyn* 
cipiiis.  Item  quu  percipitur  nocumentum  in  alchauou 
Iicsn  quia  percipu  multer  inflem  fcnfation?,ae  fi  capilli 


eius  nanu  extraherent,  tiero  ia  occipite  ac  fi  hjincr  pugil 
lopcrcul1a.^<^prxceilit  parius aur aborfus^aut  mea* 
tio  mcn(lruoruro,aut  ipforum  paucius.  ■ .1 

Si  k renfbusdf  partibus  dorfi  dolor  decliuus  eft  ad 
poflertora  valde  5^  perciptuir,au«fii^«iU«r«*OH<rutdo# 
ior^t  ala  mala  difpofiuo. 

Simiiiierfinjericcxaliquaexiremitatom.  1 

Q^bd  fi  fuenr  ea  diaphragmate  dolor  efl  incefia  citiB 
aliqualt  abcqattf  oc & ^ cu  diflituUnc  aobdtts^aogu' 


Traftatus,  VI. 


«ao<li.lteni  (^ando<^  tllud  flgnificaralbedo  vr^ns  cum 
;feo.prop<rrdcciinatioDnn  humorum  ch 


fofrmdtocfeb.propcrrdcciinatioDrm  humorum  choica 
hconimad  fupenora. 

De  Hgim  doloris  ex  parte  apollemaiis  vel  Ibluckinis 
conhnoictttsdfcetur  infra  loco  fiio. 

V RO  N O S T I C A«Vrina(lmilt«vrinzadno' 
rum  lignilicn^d  aut  foda  ltui,vi  fic»auc  eR>autcrit.& 
deifto  habet  aphor^n  linchuiU8capKuU.d^  lutbb  ’ 

' yt^aUnio  ficbnbuadchoracrilZt  cu  fiibulitate  6* 


0f2p«  r* 


fta,puUactone  cord^  quindotR  cum  f^copi  ,vr  cStur^ 
gic  in  pteurdi  verande  quo  in  pleurtH  inOTfut.&  lu  ibe. 

Qtibd  n contingeret  comunitace  vermium  accideret 
corrodo  fortis  betor  ority&forcior  fit  cum  motus  Cedi* 
turqmetCyd^  dolor  eft  acutus  pungttiuus»  pruritus  narid 
dC  hiuufmodi.de  quibus  in  Rubrica  de  vermibus. 

Signa  qubd  k (anguine  ed  fortis  pullatio  temporii, ca« 
licitas  non  mordicatiua,  (ed  imcndi  ia(^  percepta  venae 
'conhincfliux  rubcx&  magnificat^, plenitudo  venarum, 
bcicarubca,  vrtna  rubea,  & rpifila,  putfus  magnus.Item 
quia  prsediit  regimen  ianguinetim  dulcedo  in  ore  prree 
pa.  Cdpbxto (anguinea.habitudo carnola  fomnus  pro* 
fundus  fiue  fubethicus.Item  luuaiur  bigidisd^  calidis  Ic* 
diiur,(ed  camen  comunc  e(l  & cholcre  huiurmodi.  Et  re* 
liqta  flgna  ianguinit  generalia  podia  in  principiohuius 
hbri.ad  qux  fiepe  recurre,  SC  illud  tibi  remeroorabo  fae* 
pe.Et  hic  dolor  rcrpe<5lu  cholenci  aliis  paribus  mitis  cR» 
in  eo  amen  maior  femicur  graucdo» 

Signa  cholerf  Tunc, quia  dolor  cft  multum  acurus  per^ 
cipirur  mordicatio,  aduftio,pun<ftio,  fitis,  oris  amaritu* 
do.Crtrintiasoculorum.Faciiescitrina  d^HccaiCatiditas 
•cuta  ad  ca^um,  pullus  velox  frequens,  tenuis,  durus. 
Vtgilix.  Vrina  aiha, quia  cholera  afccndit,  llccicas  cum 
ftridlura  naturae.  Humidicas  narium  pauca,  & llcca, era* 
uins  minor  qukm  io  (ai^uinca.  luuarik  frigido,  k caUdo 
lcdf,humido  di^c. 

Signa  phlegnuttt  ruc,afbedo  (lue  palledo  faciei,&  ocu 
loro  paruitas,infikmationis,d^  (itis,  multtiudo  fuperflui* 
catum, (bmnut  grauis.grauedo  capitis,Rupor,vrina  alba 
dCgroflaipulrusnon  magnus,  non  frequens  valde,  iuuari 
calid(^iii0btexto,habiiudo,  Ac  reliqua  flgna  de  phleg* 
ra  in  principio  huius  libri, 
a meiancholix  (Imi  figna  pro  parte  nuc  didb,  fcd 
lor  betet  cR  liuidus,  ACcum  eius  dolore eft  iiccitasfa* 
ciei.CoarciarfO  pctftorts,uigi1»,  vrina  alba,ceniiis,pcttfiit 
lubeilit,tardut.  Et  dolor  non  cR  multum  tntenfus,  fedit/ 
snidus  vaide.N3  maceria  phlegmatica  dc  melScht^ica  n6 
lacrum  dolor^mutiumintenfumtA^fic qualitas  doloris 
qualitate  rueimenfionia,aut  remifsionis  copreh^icur.  Bc 
materia  ficca  multiplicatur  vtgilia,Ac  minuitur  grautcas. 
Bt  reliqua  figna  in  principio  huius  librt  pofira. 

Signa bu!li  k debilitate  yircutis  ronc  excitatio  k parua 
cauCi  pcrcurbariofenruum.dC nocumentum  in  operatio* 
nibus  cerebn. 

Signa kfortiiudine  fimftiscerebri  Tum  velocras 
paciedi  qualibet  parua  caiifa  in  cerebro  lonfan  vr  eR  vo* 
citent  IO  fbrcis/>dor  fbrcis,AC  huiurmodi.  bonitas ' fenAiSi 
snundicies  organord,vt  aunum,ocblom&  huiurmodi» 

Signa  doloris  vemofi  (untextWIofortis,corrofio,pun 
Aio,romius,&  mutatio  doloris  de  loco  ad  locum, priua-> 
tiognuitatis,&  paruitatiseius  corrupitur,tmsginktio» 
lcocomia,vcitigo  A:  huiurmodi. 

Signa  CIUS  di  cfl  k cau  Ia  primitiua  percuHione,  tcili cet 
cafii  occurfu  ret  calidx,  vel  fngtdx,v(  vemi,aqux  3C  hu* 
iurmodi  manifefla  fUnt. 

Et  fimiiittr  flgna  doloria  dtflmAi  leaindum  tempus 
qualitatem  naturSA^ accidentia  tnalTignatione  caularis. 

Signa  eius  qui  eft  ex  febribus  Afreliqsvrincrtfi  Ium, 
qiionum  dolor  fit  cum  eisACquiercii  cum  eis  A^  debilita 
curad  debilitatem  ACt^tetem  ftbrisauccrifls  dc  hinur* 


gniflcit  permutatibneni  nuicridumadcipiUtA^lura^ 
rum  dolorem. 

Vel  fic.  vnna  in  bbribus  acutis  qux  fine  crifl  fiibito 
cfFicmir  alba  dc  ienuis,dolorcm  capitis,  dc  aiienanonem» 

& raptum  materis  ad  luperton  fignificar. 

Vnna  cum  circulo  opaco,grono, dolorem  capitis  C* 
gnificat. 

Vrina  gnnulofa  vt  plunmum  reuma,  Sc  dolorem  m* 
piiisfigruficat. 

OmnisdoIorcapmsauferensfbmnumAfdbum  pd« 
fimus  eft  dC  mortalis. 

Omnis  dolor  capictsacutiflimutinfebrtbus  acutiscil 
altis  fignts  malum  fignum  eftpcrnidofum,&  maxime 
quando  augetur.  Qt^d  fi  fingulans  fiat  figntfiaic  ertfim 
fluxu  fanguiras  narium, aut  vomitu  vemuram. 

Dolor  galeatus,  di  amiquus  inter  omnes  pcflimus,  dC  , 

difliciiis  cuntionis.  fi  *tl^ 


I» 


mciiis  cuntionis. 

Dolor  capitis  rcpemtnus,aaitiflimtis  cum  voce pefu'^'*^ 

mus,  quia  apoplexiam  figntficar. 

Omnis  dolor  cum  reumace  malus,  qub  rtuma  omni 

re^am  opentionem  impedic. 

Omnis  talis  dotor  ad  quem  lequirur  fparmuMpofte** 
ma,febris,  oculorum  eduiftio,  aut  nimia  fubuerfio  pefE# 

mut, &  mortalis. 

Pnuaiio  doloris  capttisin  febreacuta  peflimus. flu^ 
porem  enim  fignificar.  Et  quia  omnis  dotor  fortis,  dC 
acutus.  A:  poctflimc  capitis  omnem  opentionem  medi* 
dnaiem  impedit  donec  hiem  dimidiatus  aut  aliqualiccr 
mingatus.  Et  quia  maxime  veexten  dolores  vmuicm 
proRernit.hinceftcurxeius  multum  infifiendum  quafi 
obhutom'  endendum  morbum prindpalem, quem  ca<* 
inen  non  debet  negligere. 

C V R A dolorbcapirtscumplures  cafl.habcantur, 
pnmo  vmuerfaletponam.deinde  panicularct  fubtungS. 
Quatuorfiimth  dolore  capreis  matcralican.geRenles» 
Primus  rc^men  ex  parte  cautarum  pnmitiuaru.  Se* 
cundusabrcihoantecedentin.  Tertiuseflremocto  cau 


k 

XI 


(xcomuntflxvelcontun^aru.  Qmrtusad  perfero 
nem  oirx  additur,  & cfl  remotio  accidcmiu  fi  qux  funr; 
vd  remanent  xgrum  molefhmra. 

Et  antequam  ad  ipfi>s  delctndS  fciendum  tp  in  dolore 
capitisnon  debemus  incipere  k fedamtbus  rufi  apudve> 
hementiam  eius, nec  narcotica  approximare  nifl  m vehe* 
mentinimo  dolore,apud.r.  vehementem  rxccHiaiem.  Fc 
cOfimitirer  nec  mulru  calida,  nam  exceiliue  calida  vel  M 
gida  nA  debent  membro  principali  applicari,  quarta  pr^ 
mi.|.ca. Vnde  dolor  colicxa  dolore  capitis  in  hrc  fepa* 
niur, quoniam  in  colica  concedetur  balitrr  narconen» 
cpioniS  colica  quSdoqt  peruenii  ad  hoc  vt  pcnniar.  Aui» 
prima  rcnn*all^to  cap.nonauicflc  iii  dolore  capitis* 

' Secundo  rK>ta  cp  in  dolorek  calida  caufa  debemus  md 
pereab  alterannbus  vr  prohibeatur  aduetuus  nocumend 
ad  principale  > quatuor  dutaxac  caflbus  exceptis.  Prt* 
musquandoeR  dolor  infrbnbus  materialibus. 

V fus  tmin  epichemairi  multiplicat  eum,  in  eo  calu  at* 
tradlio  frigidorum  pernarcsiuuaivtaceii&aque  roF» 

Secundus  quando  ipfek  cAmumtate totius  dependet, 
aut  ab  alio  particulari  membro, quo  cafu  cormemr  dtuer 
flo  ne  recipiat  ,Af  receptorum  rtfbluiio.  Ternus  quado 
fif  propter  multitudinem  materix,  di  tunceuacuatio  iu** 
uar&  conurnir.  Qtartua  quando  fic  k multitudine  va* 
porum  extraneorum  tn  capite  & prxtercAicarem  rotru^  .. 
am  parcis.&  tunc  adminiRrario  refolutiuorum  cAuenir.  Condi* 

Tertio  nora^alreramta  captriappofitadcbct  habere 
rtes conditiones.  Primaqubd  fintcoiieniemia  tn  gra* 
du  qualitatis  contrarix.  Secunda  vtcoadtuuemvirtu* 
rem  membri.  Terru  vt  ipfum  confortent  proprietate  ^ ® 
fita.Erhxcomna  coUiguturk  Mefl.de  approprtaris  ca. 
deflada»  licmfcteadum<^cmpLi(hafrigtda,fiveinun'  poi^ 

dnooct 


Dc  a«grftU(Lcapit»r; 


W«  M 

«HUai' 

n lNC^f4 


m oh 

%mird> 

ft2:s 

«!■<  cap. 

ku«%^ 

*M<C| 


5R. 


AidtM  nS  debenc  poftcrion  ptrtt  applkin.  Aui. 

priflu  ccrcn.ali^.loco. 

PiioAs  cafi.completur  cum  tbfciflonc  CKiCirum  pr^ 
tnitiuarumnquxnm^quibua  dol^rauixgricudo  ip& 
drp(iKict,&  cum  debuaadminiftrattonclcx  mumn6  na 
curalfumad  c6tranum  dirpoitcionu^rrnaturalit  rcnd^^ 
tAde  qbut  rebus  dufVu  eft  Cupra  (ant  cAplecc  crad^.q.Et 
^ dl  canon  vniuerlalilBiniua  in  quacunc^  «grttudjnr. 

Secundus  pcrdcitur  cum  dtge  fttonc  caufss  anieccdftu 
&duseuacuatioflr)&mastmc  vb(  cft materia  digd^»o« 
ne  lndig^.q»  H ibi  non  tuerCe  tndigctta  digeftionw,vt  ma 
terta  (anguinea  aut  (udoCi  Cola  (iiflbciet  euacuatio* 

Terttua  adimpletur  cum  euacuattone>qut  proprie  cau 
(x  cAcarK^x  del^  auc  cau($  medi;  (ecundu  CActlaior^, 
tmeUigedo  per  cauCira  cdmndfiip&m  matertS  loco  do- 
lo^ ,|>ptnquS  a^^Uier  malS  imprimente  cAple  «tonem 
dcipfitmmaU  c6plc«ion2  liqua  tplcctoloreft  cau&tua. 
Oe  (trione  conrtnuitansCuo  loco  diceturrHxc  tamen 

euacuatio  firmuhspliciteriaur  per  ea  quxadtntra  Cuniun 
(ur»aut  per  caqupad  extra  applicmr.Excmplum  pnoit, 
vt  &mc  Cblutiua  eledHuna,  pduIxdchutWmodi^maftica/ 

torttygargariCmacayiniedlionetin  aurea  dChuaiCmodi.  de 

quibut  infra.Esempium  (e<^di,vt  phlebotomia^pb*' 
m>uiidif<mea^mbroche,iacniIi,o^rabilia  dCc.de  qui« 
butfoisordinibttsitUTa  dicetur. 

Qt^raucddimenircuin  medicaminibutapproprn^ 
utflliaaccidennbus.qu^iAtingvrrcotiAiruminc.  vt  Cunr 
liirdttaf^inmiuaaurtum»vigilia,dc  quibut  inire» 

CHri/Un^MWcfiimpIicfV  percjmoum» 

ETdefcedendo  ad  parctculatii  omnis  dolor  c^wtis 
fididcalts  per  edcmiam  de  quo  eft  fermo  prmcqxUi* 
cer.nS  de  tab  per  cditatem  iiio  dkeuir  loco.  Aut  ex 
frnguine  eft  aut  ex  cholera»  phlegmate,  vel  ntebocbolca, 
vdexhisfduribusquomo^lt^admuiccm  cdmtxtts. 
Sicx6ngutne.atttrfthfiutgume  xniUoffret^  tntotoc& 
ftn|Ut'nurepkttomagra.AuKefth  buguincpauco  non 
«^ienceintoco  multa  Cuigvtaia  trplescohe.  Itcmauteft 
«tprtnctp<o,quiafcikcc<  uuterb  fluxu  ad  caput, 
aoc^  tam  fluxa.  Eiiuxaliocponanurcanones. 

Premus.(ianKCuigtiiresreplcnooeutcoia  maremext 
ftente  tn  fluxu  m principto  flac  pbkboiomta  ex  ragra» 
Sc  n poTt  timetur  fluxuicx  baiibca,  dc  ii  longius  diuerte« 
re  voluernmtt  ex  Ihphena.  deinde  ex  cq>halica.  fl  non 
Aifi^tentcr  penieniacur  v^aad  ji^ileboaomiS  venxftoo^ 
tit^ri,&auris.  nam  m dolate  capitts  ex  (anguine  proce- 
dentis (blo  (bla  CoAat  phlcbocomia.Iftae(l  Cenutre  Aui. 
primaicriq.cap.de  eoacuaupntbuscuranuts  (bdx. 

SecandinexiibenteCmgtniiisrcplccione  tniocodCma- 
serta  tam  fluxa  ad  cmput»auc.«p&  eanfiemem  pauca  quici- 
aareA  quo  dolor  capicit  prodqt  fola  (uiF.cii  phlebotonui 
cephahex»  Vfqi  vero  ad  quficum  debet  Angutrat  extrahi 
didlum  e(l  Opra  cra(^).ttqxap.dlCamphut  dicetur. 

Terttuialceraciua  bigida  & Hcca  capitalu.  de  quibus 
inba  fimpUcia  dc  compofica  debent  captet  applicari  ad 
ftmoctoncmmalxcomplcxiontsdereli<^tc&c.  « 

QMrrus.euacuaeiua  lentAia  dC  calidrtatr  ip(arac3te- 
per&tia  cS  per  oaip  per  fubtus  lpo(it«on?,vr  cly  (leria  Sic, 
«o  tn  caCu  admtnidrenc.Ordtnatio  dietp  e(l  ta).cafl.  &c» 
Hic  tft  eft  nocSdus  canon  ifleqi  in  dolore  capitis  et  (^>311* 
icr6tgtdodebci,e(^  paucteas  comc(lioiht,^potiis  vini» 
ct  (omni  atukititudo.pnrot  ti  (cct'i  on.cnplem^fi  pnet. 

Quintus  vero  completur  cuodoribns  ^gidis^fiC' 
ets  caputpurgqs  de  qlm  inba.  Et  tu  cbge  vt  vis  Coci  tora 
AC  debiliora  vtpropoiitoc&ueatum  cum  embrochisiiri 
gidts,ACcurmbrocha  £adla  ex  aqua  roCAc aceto  aus  oleo 
roCalbumiocouom,dCacetoadditopauco  cftphore  Acc» 
• autdecotAiAeroCtrCi  vioLbalaufiara  dlCc.in  aqua  (ornis 
• b^Imclbgddoindifflarcnccr  perembroebS  rem  a^li 


57 

cation?  reru  ipiam  9 pettx  inflirx  i n m,  aut  eaprelsfoii^ 
aballrgaeo  fluflS  ACc.Qubd  i!  deembrPcha  cppis  flgnifl 
carionc  videre. reqre  Aui.^rra  prtmi.ca.deembrochif. 

Sextus  perfleirur  cum  clyftcnbus  (eninuis  (rigtdts,  vt 
ex  vfolis/iulutSfblitibus&huiormodi.oleo  viol.dl0r.  h 
tfta  eorum  decoAionein  aqua  additis  cafla>ihamarindtff, 
dtopfunis  Arc.de  qmbas  Tupra  Ac infra  0>ecialtbhsdicr> 
fur  ca.de  (bda  cholcrica.  quare  in  narratione  coro  Aiper- 
(edeo.  nam  qux  de  cura  cholcrici  dtcentur  poterunt  (an- 
guineo appbcari  .Breuibutetcnim  tran(eo»quia  raro  capt 
its  dolor  ex  fblo  flr  fiingurne. 

Sed  e(l  notan  Aim  q»  dolore  exiilemc  in  altera  partt  ca 
pittt  tamu  in  principio  debet  fleri  phlebotomia  ex  parte 
contnxia.pofl:  vero  prindptum  exparte  eadem. 

Cind  d fiingMtne  commixto  hit/ 
mori  per  efrnCMm. 

SI  vero  flat  ex  (anguine  alteri  humorum  admtxtO,Vt 
exemph  gratia  cum  cholera  tunc  ponamur  canoneti 
Primur.ftanrefiinguintiCAmixnonc  Acc.corpo-^ 
reexifteme  picthorico  flat  phlebotomia  ex  mgra,  qupeft 
coacuatiti  toto, quonam ^leboramiaeftcAniunts  hu- 
moris euacuatfo.quarta  primi  de  phlebotomia.  A pnma 
tertii  allegato  loco. 

Secuiidus.rt  non  fuerit  totius  pfethorn  flat  immediate 
etcephabca.dethdeex  NTtra  frontis, nafi  Ac.Et  hunc  arr 
gere  voluti  Auicen.prima  tertij  allegato  cap.dutri  'dixfi.' 
Qtixcunc^  flt  materia  inapimut  & phlebotomia  ctpha^ 
licx,A  venam  capitis  Ac.  Tertius  c(l  digeftib  matenx. 
Quartus  efl  euacuatio  cius.  Quimus  eft  remotio  mate 
coplexionis  derctiiflx  per  applicationem  rerum  parrtcir^ 
farium  ab  tmra  Aab  extra, vt  fum  odorabilia  Ac. 

Primi  canonis  A (kundi  c5plem^'i  (jrts  paret.  Et  de^ 
b?r  iflt'duo  canones  imelltgi  A (upplcri. vt  duo  primi 
cedftes  de  (anguinea,  quia.f.materbexin?te  in  fluxu  A^«' 
Tertius  vero  copletur  ex  (tmpliabut  frigtdts  A ctmi 
poflrtscaptalibuf  indtgeflionematertx  cholericx&n- 
gtnnex  valentibus.  Ercfl  notandum  pro  complemen- 
to illius  canonu  A fequentis.q»  omnia  qux  dtefrer  A po 
nemur  A dolore  li  materia  cholerica  prouememe  pol&mc 
applican,  A Abent  canonibus  dedotoreli  materia  flin- 
guinea  prouentmteex  (ar^umefolo, aut  commixto  cuni 
cholcra^hlrgmate,aur  melancholia. 

ConHmilherlifucnrex  (anguine  c5mtxto  phlegmati 
Abem  obftruart  can.Aoprimt  de  phlebotomia.  Tres 
vero  reCdui  compicbutur  (uo  modo,vt  de  cholerico  di- 
dhim.rcilicet  cum  digeibuisphlcgmatts  naturalit.ldem 
A Aloreexfingutnt  cAmtxtomelanchoIip  arbitrandO. 

Sed  aduertendflt»  tn  dolore  Anguineo  cholcrico  remtT 
Cora  fulhcium  cj^  cholerico  canm.mm  (anguis  r(l  cholc- 
rf  fttnn.quarta  primi.  A phbbotomia.Stmiliier  in  phleg 
macteo  fangutneoi^inphlegmatico  uniu  tmffiora  cali- 
A cAieniut  Ac.in  &nguineomd5cholico.  fimtlV  remir- 
Hora  calida  Ac.Et  A his  olbut  ponenf  exempla  A rrmo 
ucbuniiltaqup  AAa iitm flqrraad^^pofitiirvabmfa  A^. 

Poflremo  fctendui^  habentes  dolore capin«,aur  alti 
xgntudinem  capitts  ex  cau(a  fhgiA  nocent  ex  potu  vini 
A mora  tn  balneo.  Irem  habentes  xgntudinem  in  vela- 
minibus cerebri  nocentur  ab  aqua  fngi  A.Auf.prima  ter 
ttj jillcgaio  cap.  Item  fcito  cj>  vftofx  fum  vtcarix  phle- 
botomtx.A  ideo  vbi  nA  poieft  phlebotomia  habere  lo- 
cum ponantur  ventofx.non  Aco  vt  diuertant  iant5,(td 
vt  principaliter  cuacuera.  A efk  fententia  Auic. prima  ter 
tq.  A curatione  foA  calidx  cum  materia  A ab(c^  • 
CKr4choImcipar  cfemwra. 

DD  dolore  capteis  per  eflmiiamamaierta  choleri'' 
caproucoictccafl.OrdtiKitiodietac.Oigeftio  ma 
cenx.Euacuano  eiufdS.dtuofio.  RenioUo  mslc 
PnAica»S.  H 


N%rs  cft 
v<Da,d  at 
Bictursi- 
oior»qai 
Adnslfi  m 
ilie  oeic 
06  lMpt« 
ciCfii»  vd 
f«of  bra- 

tfiB,vrau 

diani  n«B 
CUfMt» 


Sanguis 

cholerx 

frenum. 


Vftofe 
non  im 
diuer  - 
tnc,uera 
prkipa- 
uter  cua 
cuant» 


r- 


TraAatuS.  VL 


>3.Lin'  ■ 


Cap.  r. 


qtnhatuimprc/Tx.^  • 8*imi»qii?Xlcominutefttni«idu»vni«tt  hibttomj 

P R 1 M V S can.pernctturcumhw  ctbarij«'J[fpo^  kniciutsperrupcrmsaut  inknuiciu«qui  4olorcm  capix 
tibiu  qux  d^Urx^appropri^r.de  quibus compkte  k/  fwpamur.  Auic.pnoui  tcruj,  de  cura  Ibdx  calidx  cum 
tisdiduimcituipni(radt.i.addendo9»cotinmiti(crr(gi  Maicrta&abrqucmatcha.  , 

raexparteaerttdcbcfdeciinarcadfrigidu(&  hum^  Siroplictt&compqfineuacuanroi  maren^cHolenci 
«captt^refnoanaiurale*.(fcquibusfiipra  tn.}.iradb&  cxcapiierunuUaqufrijacuam  cholcram,vcrupra.Nam 


'l^lcuUriui  dice£  in  d<  pefUlencia  domino  conccdemc. 
. S £ C V N D 1 cao^omplcmenai  haberur.cu  cooi 
poniasdS:{in)plicibusfrigidit,aut  ducentibus  altas  medi 
cinasadcapui»auc,2i  propfieUtefpruminfrtgidittbus»  SC 
alicrantibus.Nam  dtgel^ma  cboi^x  cuiutcunque  pofiia 
£iouru3.^uaq>addttis  hisquaeitUadcapui  ducum  ha 
bcbitur  canofus  complnnemom. 

S/mpliciaua^frigidacapiu  Tua  proprteuce  relpicied 
ea»&  alias  medicinas  ad  ipfum  duceniu  fum . Vioia,nC' 
iniphar,To(k,camphoni  ,(kitx,  cucurbiia,  griinaium,  fola  ^ 
irum,lak^uca,laiidaU,ai^mus>pbniago«  de  qua  Apuletus 
radix  AdpenCiL collo  &c.loDpouuia>poriuliua.  £icil 
tioundum  c^4x  his  qux  roagisaromanctiare  partictpam 
magts  capiii  c6£erum  Si  approprumur.  Item  non  iblum 
• b«c£rigidaduaincdigcHuiasnicdiciiuscholetae  adca« 
put,(edeu2 calida  Hinplicia  de  quibus  videbiiur  in  ma' 
certa  phlegmaxica.nSa£  incoueoitdig^iuts  exifl^ibus 
fir^dis  ducnta  ad  caput  cite  ca  Uda,tmmo  coucnit.  Nam 
ficut  allegatu  eR  ex  Aui.quarca  primi.  >.ca.Q^tf  membris 
Mplicam principalibus  a5debenceile  vdiem^erfrigi-' 
di  am  calida.  Recipiantur  ergo  timplicia  aut  componta 
cholerc  digeftiua  prdpolito  de6rutemia.de  quibus  fupra 
addantur  frigida  ducentia  de  quibus  d.tfluro  eR^ut  cali' 
da  de  quibus  infTa,&  (ic  habebitur  canonis  complemen' 
tum.  Cc  luxta  hxc  notentur  duo  canones. 

Primus  emptaltra  etum  materiam  in  capite  cxil?en 
tem  optime  digerut.  Et  dicitur  in  captte,  quia  mataia  in 
loco  &c.melius  per  ryrupum*digcmur.Hxceil6nienna 
Geni.Hiptr  lUoverTO  Auic.prima  tertif.de  canonibus 
VpuierCilibut.  Certius  autem  ^od  eA  in  digcAione  hu> 
morum  raailifeAe  crudiutis  elt  vc  lii  cUrs  ex  empla Ans 
medicinis  equa  lis  calefitAionis.cutulh)odi  fum  camo 
mtIU,meljIotum  Si  humrmodi. 

SecuduscpdigeAiuaexhibeamur  poAcoenam  indo^ 
lore  capinsntljfuertiprohibens.  namfortiui  operamur 
Aant  enim  m parte  Aiperion  Aomacbt  &euaporat  ad  ca^ 
put  plus  ^ ieiurto  Aomacho.  Et  hoc  videtur  Antire  Aut. 
Axta  tertq.cap.if.vbi  inquit.  Opportunius  quidem  bibu 
tur  hutufmodi  poA  cibu.  Ec  DamaCpnma  parttcuU  IliO' 
rumaphor.  Medicinarum  quxdam&  maxioKqux  fa« 
Ciunt  in  fummo  capitis  poA  exnam  quando  iiur  dormi' 
tum  dandx  rum.C^x  autfeoritat  licet  ad  Iblutiuas  rcArri 
videatur>came  etiam  de  alteratiuis  per  eandem  ratioocm 
Verilicari  habcm.Gemilisallegato  c^itulo. 

T £ R T 1 V S autem  canon  habet  Axcan.Primua 
a^^ciIioribuscA inchoandum  Me^.dclbda  caIida.dS 
Auic.prima  cerirj.de  euaciudbmbuacurattuis. 

Secundus  a etacuatiuanon  nnc  muliu  fortia,  vieua 


eUacuatiua  indiflferemer  euacuit  h membristquare  cfi  vo« 
lumusui  ^certo! membro euacueiit  debemiuaddereilla 
q[Uf  duciic  ipla  iblutiua  Tua  proprietate  ad  illud  membm. 
(SCfdeoineuacuaiiuisli  capiic  debemus  addere  capiralte 
dnAa&dicenda.  Veriitamen  plurima pchumur  ibliiioa 
iimplicia  & c6poiita  ll  capiic  fua  virtute  cdut^ua.  Sed 
cA  notandum  cum  tn  capite  magts dc  bequemius  repe 
rtac  materia  Aigida  ^ calitkiidco  plura  Toluuua  reperm* 
turroluemtamaceriafrigidamicaptce^calidS.  Solu^ 
itua  Amplicia  matertf  cholencx  Ik  capite  compoiita  Aint 
myrobalant  citrinj>aloc,a^icus>  fucciis  roChterapigra, 
htcnilogodion,pi]ulx  de  lwra,alclangtnae^urcx>ci>chi(V 
IpA  tamen  priiKipalicer  phlegma  educum^StmUuer  va« 
letpdulx lucis,  (temnotanduro  tpcwnn&peccct  hu# 
morvmcusvt  di<AumcA;oponet  fohiuuaadinuic^cd# 
mircere  ca  43portione  qua  3i  humores  fum  adinuKc  com 
miAi,'quarectimuliisae  mulrA  modis  dcvarifspropor« 
uorabusadiiUiicccdmiAeamur  hopouApomccrcnfoo 
IuiiuG»red  oportet  varium  varhimcdponcre^qua  de  re 
lupcrAdeotntpfaponedouS^OMrtcc  recurrere  ad  ea /o!u  t 

ciua  polita.rupra  cra^.iiijMSc  aiinp.cligedo  propofito c5  ) t 
ueniemia  cu  cis  cdponendo  q vinuic  (bluuuoru  ad  caput 
dueSt.  Fit  Si  euacuatio  maierip  n5  Colu  dl  foluttuis»  Ad 
eiu  cum  gargari(h)/s>Aerraitat(onibtis,  dTcaputpurgrja. 


» ' 
fi 

H 

s 

d 
0 
■ k 


: 


Girgarilmanuc  gargarirmus  itiattnithakticSl-c*-  Gatta* 


pAeiiucllcerebroedii£ens.i^iyr.acetoiiAmpJiOt£f.t^. 
aquxvtolaru.|.vi4.«iTceanf:d;excoCBlebiAo  gargarr 
zetur^  n vitadde  camphort.3.1.PottA  ctiS  fieri  garga  ^ 

rirmacumfyrupoVioUrfi  nciiuphanno6^c.additoacc^  ^ 

colo  cum  aquM<ubUmacionis,aut  decodioms  rerum  ca« 
put  rescientium»  vt  llipta»  iut  fngidarumaut  calidaii^ 
vcAipra.  Sed  notandum  in  garganiloaaie  debesiaua  ** 
aduertere  ne  g argarizanspataMur  tn  pulmoDe»aut  Ac  tp* 
tus  leuiccrpau,autmaienaqux  debet  deAendcrefitacu^ 
ta  multum  Si  mofdicanui.  Si  qubd  poA  timeatur  Ateu*  ^ 

rum  nocumentum  iplb  dolorecapiris  Auictn.prima  fer«  ** 

uj  de  canonibus  ciiratiuas.  ^ 

Iiemnocac^debiliaparumprolunt»(S^fbltta  fimcmul  ^ 

ttimfurpetSa.Auic.aU^Joco.dcettcrgondeA  raultuoi  ^ 

curandum.  Scemucacio,&Aciim  ^gidisfolis  coout'  ^ 

nienterfiennonpoAitcorononpungaot  •SiVirtutemAi  Sterau*  M 
mulenidebnficnexAigidis&caiidisnmui\'tcumluc.'  tacors.  V 


co  viblaur  roiaru»aut  hutufitiodi.ponmdo  piper  aut  cS^ 
diA»aiic  elleborum  &c.Ftc  tamen  vi  Amc  alleg  c.cu  vi^ 
pore aceti  in  quo  parum  caAord  eA  dtilblutum>aut|cun» 
iquB  hordei  in  qua  eA  acecTi.)|j.&huiurraodf  iii  va  A Ari 
(Ai  ortficij,Viitt  tamen  Asrnunciovbi hirrit  defccnTuo 
reurtiMis  nili  in  decimatione.  V'c  fa>rucciviol.aucror.|.). 


euenc  fubtik,a: groAiim  remaneat/ed fint  drbilaiS^  Cor'  pipcfcs^ut  condiA.}.  jaUt  d Abori» quia  fortius  r A.i;  f . 
tia,oporietiicru  iii marem capituexpeifare  digcAione  veL9*if.&cumaquaVio!arumamrof.ommadiAempo 


Vt  materia  Acile  euacuec,&  cu  hoc  oporiex  medicioS  eiA 
forte  di  habeat  euacuarcmateriSqcA  i vrjs  dutAuomul 
cAremoia,&  (jup  habet  defe^dae  per  vias  anguAat  &c. 

Tertius  non  debent  folutiuacalu  eile  ntmis  calida  ne 
tnfiamment  &c. 

Q^iarius  qubd  medietnx  i capite  euacuances  debent 
ciA  tn  corpore  multum  morantes  Si  uon  roulium  virtu< 
tem  AimulSret.  Sc  ideo  medidnx  Tolidx  vt  pitulx  d^hu 
iurmodi  funt  conuen  Antiore*» 

Qiiintus  qubdTuper  ipArtmi  aitlimptionemcA  dor' 
mAndum»nemotusautvigtlix  tpOmim  medicioariun 


renf  vt  facilius  trahi  poftint  per  nares  modicii  cafebeien 
do*  Captit)>urgHim  vero  fiat  cxardcfuccis»  aut  fucco  _ 
foUlri^ut  blitis  addendo  zuccharuro  candt , dii&Lnum  , 

inaltero  ipforum  cum  modico  camphorx.  purgiu. 

Q.  V A R T V S can.copletur  Aicaciombus,lfgatto4 
nib(4»vCcofis»locionibu8.ruppontorijs,clyAeribusd^ 

Fricationes  primo  lincteucs&cummarubusrolomll 
cubimtnfra&ilgetHibusinfra  Amperdefcdlendo.IiciT»  • 
fiam  fortes  vc  cura  Akd^oAo  violarum  aut  camomtilae  1 

Acundum  diipofitio  cxigic.Temo  fortiores  ut  cu  man 
dtlisrpcro  vt  vfqiad  excortstionf  exclufiuc. 


^bilmm  dcfhua^rtuitm.  Sc  ideo  redit  operantur  Ai  net  fiant  cum  r^ibus  fiibiilibus  Si  fonilnit  fiue  chor«  Ligaris 
de ArOtplas exhibeor. . . diajauialutiscAcR*cxuemuatanmufcuIoiubtachiifiipc  nes. 

1 rionien 


• De  xgriaid. capitis. 

tiofitm  verfiithum«rM,  A;  rtlam  prope  rubetum  vtv^'  pcrcannuISexaboiundatifr&:c.h>ctim«n  fiantvbtnS 
^buur  eicpcdirt.Eclimilitrrcirca  mu^allo9  coxarum,  HciiirpicioHecacarroderodacaltda.VndeAutc.dcrrgr* 
&nburumfiai.)»edeftadumcndumc^cum  fiunt  liga*  votucrlalirodx.  Inomntamctn  foda  cui  anociaturreu' 
tfonct  i>on  debet  permitti  fpano  liem  longo, quomam  matifmui  non  declinet  ad  infrigidandum  caput  & hume 
4lcfitquereturinembriliup^(flfo,&vinario,&ncnoR  tfcandumcuraoletid^litmlibucired  fugead  euacuSdum 
haberetur  dmerfio  qux  qtifricur,led  oportet  vt  diilbluS*  SC  reftnngendum  extremitates  Arfncandu  eae  & ponan/ 


tur&pe,&  larpe  reiterentur. Hx  vero poHumfien for' 
ctoreadi:  debiliores  fecundum  videbit  necellarm  fore. 

; Vlo%t*  Venco&nnercarificationeponamurincerrpacuUs,& 
I quSdocp  ponuntur  fuper  muTculos  crurium,vt  ad  idgiua 

I fpattum  fot  diucrliOjHc  H Icarificatio  necelbria  videbi' 

tur  fiat  cum  canonibus  polttisfiipra  de  (anguineo. 


, LocIScf 


cur  inaqua  calida.  Et  (iqusm  cum  hoc  virtutem  refol' 
uendiaddecamomiliam.  Item  Ii  quxrisremouere  vi* 
gtlias  adde  cortices  papaueris  feminalatfhicxi^^.Ec  ex 
cifdem  fiant  fomentationes  Ac. 

V mitiones  fiant  ex  oleta  conlimiliter  fngidia  ex  rcbua 
Irigfdis  diifcis  c5fe<f(tt,  vr  ex  oleo  nrmiphanno  vtol.ro^» 


IxMiones  pedum  fiant  cumaqua  fontis  in  qua  buIIiSt  addttoacecocamphora&c.itr.oleirc#.viol.aha.).ij.ace 

Cvi  1...%^'«  .4io*rVri  ..a  t.  9 1 ^ i . .1  ^ 


Suppo ' 
fitota. 


ni*. 


' I:: 


herbf  conuenientes  frigidf  ditfiplupra.  & de  digeliiuts 
materix  cholencx,i5^fiantanrecznam  vel  prandium, 
fiamcji  exiccaciones  debit;  «SrCc.Itcm  afeiduacioefiiilionta 
aqux  calidzfoper  extrema  cfe  ex  his  qux  fodam  refol' 
uum^d^maximelt  cauCi calida  proucmentem , quamuis 
in  omni  foda  vehementer  conuctuam.Auic.pnma  ierci|. 
de  regimine  vmueriait  fodae. 

Suppolitortacomunia  nota  (Iint.ponunt  fortificari  cO 
fpeciebus  hierx  addita  rcamonea  &c.aut  aliquod  tale  ma 
certam  cHolcricam  cuacuans, 

Clyfieria  eti3  leuia  cdueniunc  ex  maittis,  violis,  blrti, 
ladluca&huiurroodi  fngidisquxienitiua  fom&opuc 


ti.5.).camphorx.3.).(uca  agrenx.5. 1 .omnia  fimul  fo?' 
liter  roirceaniur  Si  capirt  applicentur.  eA  emm  efficax. 
Me^.tepiduappItcecur.Ec  quia  ponitur  acetud^c.  No' Acem  f 
tandumdf  pro fequentibusc^ acetum poniturinvngucn  ot  mede 
tts  Si  exteris  ad  penetrandum  vt  vbi  os  eA  durfus  debet  cam?to 
aenus  acetum  vel  inquanciiatc  maion  poni^^vt  cfimu  vt  vim 
niier  inuenfo  debet  eflc  quana  pars  (ocius.tamen  cjuidam  penetrS 
minus  ponui  fecundum  videtur  expedtre,tScqdSmagis.  di  affe# 
Epithemata  cdlimiltter  ex  eifdem  fiant,  vt  cum  aquis  rat,po' 
diAtlbtionts,auc  cum  fuccisearum  herbarum  petia  in  eis  nitur» 
infufa  addito  aceto.Primum  8icile  cum  aquis,  fecundum 
fornus  cum  fuccis,  aut  cum  oleis  duAis  addito  aceto  & 


reTptciunr,vt  (trper  cum  oleo, violis, & (ale  cui  kVc.  Et  vt  camphorx  mndico  Sic. 
diiAu  cA  incah.li  elt  repletio  veter  femper  Sc  c6t muo  or  InAiliationes  fiat  in  aures&  in  narirs  ex  rebus  tpfis  &c» 

dinc  cu  leuibus  inanracur,poAunt  clyAena fortificari  cu  Zacharias.ip.opij  c^iorx  ana, paries  xquales:  fiant  coi< 


Vf 


diapninis  non  fotuiiuo,&  cu  diaprunis  folutiuo, fient  for 
isora  cum  (ucco  ro^.&c.ele^ruario  de  p(Hio  d^c. 

<^V  I N T V S canon,  perficitur  cum  Aifiumigns 
odoriferis . Et  ac(ra«fttonibut  per  nares  embrochis,&  fo' 
meruacionibus.  Vn^tiombus,cpithcaianbus.  InAilla^ 
tsombus.Ec  linimencts.Sacculis.  Ccrocartjs.  Confotfho' 
odiu«.EIc(frturi)8. 

Et  licet  fuffjmigta  poCsim  poniinmimero  euacuario' 
tiu,quia  tamen  per  ea  principaliter  qupric  male  qualitatis 
remotio.hincad  cdplemcmu.f  .cafi.redutfta  funt.per  ip(a 
emm  ficut  per  epithemata  &cmbrochas&c.fit  matertp 
ciBCuatioinfennbilis&qfiqifenfibilis.  Suffimisium. 
l^of.landaloru, ligni  aloes  ana.5.ri.flonl  camomulx.5. 
td.aqu(  ro.quantu  fuff  ctt.dc  hxc  omnu  cum  bitllmr.po 
mne  in  vafe  uitrcaio  Aritfci  orificii  Si  obAruaiur  ohfic^ 
etpcrmittanc  ineo  bullire  parfiprr.deinde  ponant  in  alio 
vafede  reapnf  fumus.  HA  enim  cxperiu.  (1  vigilias  pan{ 
addanf  comees  p0pauer^^^e^.  Item  porcA  fim  fuffo' 
snigtu  cx  herbis  capitalibus  (rigidis  de  qiubus  (upra  ut  ex 
Violu  nemiphare  ro(*.d^c.faciedoca  bullire  in  aqua  ven 
frigoru^ed  rucaddaf  faluia,vel  rormarinus,  vel  aliquod 
cale  capitale  caltdu,quont9  vt  dideu  eA  mediem;  fngtdx 
«kbh  viiart  inapplicatione  eoru  admembru  principale, 
quana  primt.i.ca.  Nota  tamen  lAa  Si  fequencia  non 
drbh  fieri mfi  euacuationibus  vniuerlalibus  pcedctibuc 
& morboexi  Arte  in  declinanone.  Itc  nota  qn  dolor 
apitis  pfdet  3 materia  exiAetc  in  capite  Si  tn  totg  reple . 
rione  nd  exiAcnie  aur  materia  pauca,  quibus  cafibiis  fola 
fiifBciceuacuatiop  Aernucatfon(,aut  caput purgiuladia. 
Si  hoc  ^pc  notaui  tn  cxperi^rta,  £bd  n5  parum  e A Ac  ede. 

Odorifera  autc  fiant  cGAmilkercumfeigidis  capitali' 
bus,vt  cum  roAs,CindaIis,caputpurgrisd^c.de  quibus  tn 
fecundo can.faciendo  pomum  aut  ponendoea  in  petiola. 

Auradbones  fiat  ex  rebus  frigidis  captralibus  vt  aqua 
soCen  aceto  pauco, aut  aqua  roCcamphortzita,  aut  aqua 
folarri  vel  ncnupha.Gt  A fortis  valde  erte  dolor  Si  extera 
confenctam  addat  modicu  opii,&  de  narcoticis  habuiAi 
sn  princ.ca&.ex  quibus  pofstt  embrocha  patet.  NS  ex  eif. 
dem  herbtsfrigtdisddc.cmbrocha  laudatur,  ip, foliorum 
ro^.nenupha.vioLlabcu,  ma!uarum,hordct  excorucaci. 
aaa.ad  Iibiiu  decoquant  in  aqua, deinde  cum  (pongia  aut 


lyria  Acut  lentet  dmoluaiur  vno  aut  duo  cum  oleo  viol. 
aut  de  cucurbita  dddiAillemr  inaurc& nafum,  eA  emm 
verax.  FiliusSerap.ip.fpodn.j.n.opfi.5.j.croa.5.i.c6' 
fice  cum  aqua  roCin  modum  pilularfi  paruarum  admini' 

Arenc  cum  ladle  multeris,  aut  oleo  violam,aut  de  cucur' 
bita&c.x^t  de  prxcedemi  di(AumcA:eA  enim  fuhlime. 

Linimcma  fiant  vt  vtMftiones&c.  vt  ^.olei  rofi.viof. 
ana,boIiarmeni  quantum  fuif.ai  pro  linimcnto.addatur 
de  albuminibus  ouoeum  duobus.deinde  in  mortario  for 
uter  agttcntur^dnndcfrontidl: capiti  applicemur. 

Saccelli  aui^  fiam  ex  eirdcfeigtdis  de  quibus  didhlcA, 

&dabif  modus  in  cura  fequemi  de  dolore  ex  phlegmate. 

Et  conAmiitter  de  cerocarrjs  dtcrndu  Acut  de  vngurii' 
tis»&  dabiiur  in  eodem  loco  coiiAmiliter  modus  Sic. 

Dechfeiftionibus  vero&Tclcdluarns  dicendu  parti 
laboraueruncatuAores  in  hoc,  SC  (alie  rcfpciAu  ehrs  cp  la  -* 
borauerficincaula  frigida.  Valei  tamf  elediuarm  degem 
misASerpectrbusadditomodtcoambrp.  Iicm  cdfe^b 
dediarodonMe^.Iiemtnifandali nigri.Item  confedeto 
de  prums  Me^.,&  eA  quid  Angubre,  quia  ventrem  tenet 
lubrtcum,qiiodeA  maxime  nendum  tuxucan.  EtcA  PAIium 
sduertendumc^pAlt0nunqii3comeracurvbipcr  iprum  vtlfeigi 
qugrac  infrigidbiio.nam  per  pari^imrinfecam  eAcaleb'  det  nufi 
(Atun. prima  ierir>.rradi.i.i]i.cap.per  c.  nicale  veroinfri»  qu5  cS- 

Sidatiuum&c.ij.can.  Secundo  notandi!  q>  in  admtnt'  ccrcdu* 
ratione  i Aa  Si  rpecialicer  epithema  Si  vmfeione  &c.dc' 
bet  fieri  prius  capitis  fjie  capilloiu  abraAo,  Ac  emm  c6' 
uentetiusapplicanl.VndeAutc.de  regi.vniuerfeh  fodx. 

St  aute  VIS  viicpithemanbus  Si  empbAris:&  xgntudo 
cA  fortis  & temporalis  calida  Aue  frigida, oponct  vt  ca# 
put  radamr.liludemm  cA  maiusiuuatiun  ad  hoc  vt  mc' 
dicinx  virtus  in  eo  penetrer.  Si  iia  de  cura  fodx  feigidx 
abfip  nuteria  inaptac  ab  abraAone  capitis  pnus.  Po ' 
Areraoqutade  applicatione  opptatoru  ad  aures  ve!  nt' 
res  didtum  eA.notandum  cp  A dubitatur,ne  c&tngat  Au' 
por  ex  eorum  adminiAratione,iunc.^.caAx  Itgnex  ad 
ltbicu,&  puluerizetur,c&  mifceatur  cum  oleo,  & tmmit' 
taturinautes  vcl  nares  poA  immifsione  narcoticorum» 
i^Aiam  Aupor  venerit  stuncft.caA;  lignex.$.).caAnrcf* 
^f.croci.3.}.&  omnia  Amul  diAoliantur  in  oleo  dc  co' 

Ao,d^  mittatur  inauresA:  naret&c* 

Pra<Aica.S»  H q 


Traftatiu.  VI.  • • 


t 


Ckrtf  pbirgindtia  ptr  effmdanu 

DB  dolore  capttispcr  encmtam  ^iiutertt  phleg« 
matica  prournicme.  Canoiwe  coOmiliter  quinqi 
funt  obkruandit  vt  de  cholerica  di^um  cft. 

P R.  I M V S completur  curo  rebut  qux  k oppoim 
maicrix  phlegmaucx,^  quibus  ad  plenum  tento  tndl. 
debetcpd^  aer&  cxterxrei  non  naturales  decimare  ad 
cas  qualrtatesadquas  cibi^pocus. 

S £ C V N O I cdplcftoc5nmiliier  habebit, vt  io 
cholericodi<f^cll>n  ponetur fimpbcta calida^  proprx' 
me  digerentia  phlegmacicS  matertam  quxeflin  capite 
curo  fua  virtute  altas  medicinas  ad  caput  portanca.  adda 
Uroen  ea  qux  inuentS  compo/ita  hoc  in  cafu  ab  audori" 
bus  laudata, vt  fune  lalua,nitha,nier  montanum,fxnicu 
Ius,  roaioraoa,  bethonica»  peonia,  &turegia,camoRiilia» 
firrpilluro, pulegium,  camedreos,camepicheM.  hxc  came 
duo  qux  Gtnt  in  vfu  non  inuenioab  audonbus  cdoKn» 
data  rpecialiter  ^Serap.&ab  Autc.Calloreuro,Cfnnamo 
mum, origanum,  iculimium , l^nuro  aloes,  xylobalia* 
mum,foltum,thus,Uudanum,lbla  lauri, (an<braca,ibca« 
dos,nKlegeta,rquilla,nua  murcata,cubebf,ambra,meli' 
lotum, murcus,berbcna,caIarousaromatscut* 

Decdpolitfs  veroeft  principaliter  fyrupus  de  (ltca« 
dos  Mep.f^.hynbpi,fticadosarabfc.ana.5.1.origani  epi" 
ihimi.ana.5.).i.radicfipeonix,nkristnonanf,xyIobal/ 
Cimi.carpobaltaroi,pyrethri,radiai  ^centcuIl  ,petronitj. 
ana.5.««bethonicxgario6latf.ana.Md.cardamomt  (pi> 
cc^na.5.t|.panubru.5.f  fj.mellis  lib.).  Fiat  fyrupus  curo 
aqua  in  qua  fteterint  in  inhifione  rofroannus  & nux  mu  > 
laita  gtmilis.Et  conltrotliter  componi  ponimt  alr)  fyru ' 
picum  paucioribus  & pluribus  itrophcibus  fecundum 
qu6d  videbitur  expedire. 

Nocandtl  tamen  <p  oportet  diligencer  aduertere  H cum 
dolore  cfefluxus  rcutnacicus  an  non,  vt  de  cholerico  dicc 
batur.Nam  li  cil  fiuxus  oportet  vti  pro  digcfeiuo  calidis 
ftypcicis.Vc  verbigratia.9.(aluif,nuchii,cyprefei,  oliba 
ni,roafeicts.ana.5.1.nucis  rouf.  5. « .Itgni  alMS.$.ii.meliis 
2ucchari.ana.ltb.s»Hat  fyrupus  fecundnart^.Si  vero  no 
feieni  reuroa(irrou8&c.fiatdigefeiocuprxcedemtbus& 
curo  hia  qup  dida  funt  de  digefeiun  phlegmani  fupra  ira 
da.iiif  •additis  his  qux  tpfe  ad  caput  ducunt  dc  qbus  &c. 
VI  in  de  cholerico  dtduro  eft.  vt  verbi  gratia,  addendo 
fyruputn  dc  fticados,oxymeI  nmptex,auc  compolitum. 
Sivero  fuerit  reuntatirmusmelro^.  curo  aqua  &!utx& 
huiufmodi&c.Scdpro  iflo  recurre  infra  ad  ea  quxda^ 
cuntur  de  reuroace  Hue  catarro. 

Emplafera  vt  in  de  cholerica  ofeendebatur  Bictunt  ad 
digefeion?  roaterix,  pro  quo  recurre  ibi  SC  lege  illos  can. 
Empb'  duos.  Emplafern.gt.ex herbis  d^alnsflmpliabutcapi 
ilniin.  talibus  didis  SC  cum  farina  feminis  lini  6ac  emplaferum 
nugis&minuscalidumraagts  df  minus  feypticamad* 
addendo  dc  feigidis  Sc  leropcratis  capitalibus  &c.  vt  ex  • 
pcdicns  negocio  tuo  fuerit  line  croco,  qutaa  capiti  nocet, 
dif  (bdambcii. 

PRO  TERTIO  can.  adducamur  eciS  hoc  ilii 
fex  can.  poHti  fupra  de  cholerico.  Quoru  duo  primi  ma 
gtshtc  cUrificanf,& audorizanturexMcf.de  cura  fodx 
aggrega  none  choterp  nigrp  dfc  phlegmatis,  vbi  inquir. 
Tenta  regtmcefl  regimen  cuacuanuu.  In  quo  tria  cofide 
rabilcafubdunf.  Vnuvtnonfemel,&multu,d^  ftibi^ 
tam  betamus  cuacuadonem.fed  per  tmerualla  habentem 
temperie  vt  natura  euacuaiion^&non  euacuacio  natura 
rcgulct.Subiia  enim  & violenta  euacuatio  k natura  no  re 
gulae, fed  operatur  Qcut  impetus  flamp  qup  flibtto  agit  in 
lubtilc4c  prpcermittic  groflum.Opus  vero  moderati  ca* 
loris  eil  in  vtrai^  parte . vc^  aflabilis  & elixabilispqua* 
liter  agere.  Secundum  couderabitc  eft  ut  euacuatiuum 
fit  c6menfuratc  non  excedens  mediocruatcin»fedfi(ca/ 


"r  Cap.  I. 

•enGoeleuationitciutnon  recedens^ gradu  mediciiatu 
tncolumiumd^c.  Tertium  vc  non  expolsemur  fbluti' 
ua  ^ rebus  leniftcaiiuis  & humedatiuu. 

Er  ficut  dfdu  efl  euacuantia  phlegma  indtiierenter  ab 
omni  ro?bro  euacuSi.  vndeaddeda  funt  capitalia  q h capt 
ce  educet.  vndcfic^apiteeuacuabmHis.  Et  licet  uafx 
plurima  ponunt  fimpiicia  & cdpoftta  phlegma  ^ capite 
fua^rterateeuacuStia.  Simplicia  dim  coHoquintida»  j 

agaricus,fetcados,aIoe4cebuli,farcocolla.  Compofita 
funt  hierapigra,hieralogodionNic.dCefl  medicamen  4>' 
priii.  PiluIxcochtxGaf.pilulxaurex  licet  prmapati»  , 

ter  choierS  educit.  Pilulx  de  hxra.  Pilulx  aggrrgattux  | 

roaiores.Pilulx,noeqbu8cflcnoIoNic.  Ixeprocx^li  ^ 

gratia  fl  capiam. 5.tt).dtafinico.&.5.j.fyrupi  de  feicados»  ^ 

aut  ip.Calutx  ftteados  arab.ana.5.i7>  palfularu  radicis  ^ 

nic.pefrofyl!tnt.ana.|.i.centaurex  minoris,  coUoquimi'  ^ 

d(,lKrmodadyli.ana.3.i.9.fia(  dccodiodequa  accipta^  ^ 

lur  lib.i.meliis  Iib.^  addantur  agsrici.3.).  turbiih.3.«* 
diagndri.5.).zinziber.  piperis  longt.ana.5.I.fpicp.3.f,fic  ^ 

claduarium.  dofis  efl  ab.).;,  vfque  ad  fex.  & efl  Gem* 

Ifea  tamen  moderate  oportet  vtdidumcfe  de  cholerico. 
nam  quia  non  peccat  humor  unus  fblusiideo  &c.rccurrc  j 

ad  id  quod  didum  c fe  de  folutiuis  matenp  cholericx  £a«  , 

detnis  dolorem  &c,  . 

F/t  etiam  etiacuatio  vt  fupra  cum  gargarifmis,feernu«  Garga  j 
canonibus,  caputpurgqs,  maflicatiorabus.  Gargartf*  j 

ma.fp.oxymel  nmplex:&ltcupish>rtius  oxymelJisc^S*  , 

ponn.§.).f,corciai8tJ)uris:autfifbrtiusvis  operan  pipc 
ris.i.  minus  vt  videbitur  expcdirr,&  cum  aqua  de«  * 

codioms  la!ut(,aut  fticados.&  fimilium  capitabura  fiac  * 

garganfma.  Paulus,  gargarifina  fbdx  frigidx  confe'  * 

rens  Si  xgmudinibus  phlegmatis,  tu-  oxymellis  fquit-t  * 

liticicum  aquadecodtoms  hafex  origani,  hyfibpi  fie*  * 

cp,piretri,flnaptBetc.6acgargariffflU8omnihora.  Sed 
norandi  etiS  fura  hic  can.illi  duo  Aipenus  pofitt  de  garr  * 

garifmatein  cholerico  & Ifra  de  catarro.&  tu  recurre  ibi.  * 

Sternutatio  hac  cum  pipere  cddifi  aut  elleboro  albo,  ^ 

Caputpurgium  fiat  cum  nigella  qux  feeteric  per.  »4.  Cap«'  ' 
horas  tn  aceto  infiifa  t deinde  exiccata  & puluerizata  per  pixrgfi. 
naret aurahacur.  Item  itr.fcllis vacciniauccaprini,op«  ^ 

poponact,  caflorci.  ana.  partem.  >.  croci.parces.  v.  Fiam  ^ 

(lef.i&cum  operan  volueris  friccnir  vnus  rx  eis  fuper  * 

cotem  cum  aqua  maioranx,  & bnianiur  imus  nares,  efl  * 

expertum.  ludeus.  Iiem  fucois  cucument  aflnint  fo.  ^ 

bit,  aut  cum  aliqua  aqua  capitali  vehementer  operatur.-  ■ 

Idm  bcic  fuccus  ctclamtnis.  Sed  nota  cppofl  attra.  |l 

diones  & linitiones  bda  operatione  tu  deb«  nares  Ia  « ^ 

uarecumaquacalidanenanbusexacumtne  medicamen  ^ 

cilxfio  fiat.  Aliudpro  dclicatts.iti.cafeorei.i.j.euphov 
bn>5<f>galbxmufcatx.9'n*condifi.3.).fiac eorum  con«  l 

crino  bona  & fundantur  fuper  ipfa  fucci  arihamtx  quan « 1 

ncas(ii6F<cicn8,exponead  vmbram  donec  exiccttur.de« 
inde  tere  & cumfucco  maioranx  fiam  collyria  & admi  • 
nifereniur  fief.dida  Me&ix. 

Mafeicationes  purgant  etiam.Democritus.  Leuc  ma  « 
flicatonum&  vfuale.  Maflicetur  maflix  d^quod  edu*» 
cic  expuacur.  Aliud  fortius,  ip.  mafltds  par.ij.pipcnB. 
par.).mafeicemur&c.  Alfudfortius.qr.inaflicis  pipe«  l 

rts, pyrethri, radicum  capparorumex  quibusfiacmafei^  1 

caionum : & tu  dofa  vt  videbitur  expedire,  caue  tamen 
Icdere  demes,aut  os&c. 

Q.  V A R T V S canon,  completur  vt  de  choled' 
co  didum  cfe.  Ligationibus.  Vemofis.  Fricationibus. 
Lotionibus. Suppoficorijs.  Et  clyflcribus.  Ligatio» 
nes  fiam  vt  didum  efl  &conueniunt  fbrtioresquiim  in 
cholerico.  Vemoffconfimilitcradminiflr?cur&cum 
fcarificacione  SC  abfip. 

Fricationes  vero  fortiore»  conuentum  qukm  in  chof  i 

lecico.  vnde  cum  mantbut  fiam  fortiores  Si  Idgton  tem*  I 

pofc  ^ 


Odori' 

btfuicQ 

vfitf. 


De  «gritu<I.capit{sr 


5» 


^oK  aniiut  cpft  ducantur  $ la  cholcriVo.  Irtm  cu  otTn 
calidit; vt  cum  camomtUino  ruihacro,laIc  vc  expcdrrc 
videbitur.  Iccmcum  mandiliii^o  ad  excoria 

ttonem  cxcluiiuct  Sc  fi  oporcebu  fiam  ad  eam  inctufiuc. 
Icem  cum  vino  albo  rubiilicum  aqua  rpatagorum>auc 
«upatorij^  confimibum  &c« 

Lotionet  fianc>VK  fiipra  de  cholcrico  etiam  additu  ex 
berbia  calidu  approprutu . Item  lotio  capitia  cum  aqua 
vias  multum  valet» 

Suppofitorta  etiam  Ibrtiad^lbniora  min  cholcrice. 
Vt  qumcUia.;  J.blia  gAnp.5. viq.df  fi  vis  f^ificare  adde 
Ipeoiea  bierx  fimpIicia.Si  vuforttuaadde  puluerem  hiC' 
n coa^fitz>vel  es  hiera  compofita  addito  modico 
acUia,  unt  fiippofiiorta  vel  addatur  colloquintida,aga 
aicus,&  huiurmoduvt  videbitur  cxpedire.Item  additur 
tdleborusjicl  ihauri , (lacus  muria,  euphorbium>  cfitla, 
diagndium  SCc, 

Clydauleuia  & fortiora  ^ didla  fine  de  cholerico 
«dpetunt,  immovidi(fh1  ellincafi.de  cholerico  fempa 
venta  teneat  lubricuadi  mundus,  nam  matenx  fircaiet, 
aut  alis  corruptf  quz  in  tmedinia  firmpa  fouenc  dolore 
(lue  matara  cfipIcxtonfySi  clyftcria  tpfii  cum  hoc  euacuSt 
capite  ctahcdodic.  Clyfioc.  qt.mcrcurialis,blitta,cau' 
lis,(alutz»ana.M.  f. matrum  violarum  quartam.M.l.fiac 
decodlio  in  aqna,in  qua  dtlTbtuan(  cafia,hterapigra^C' 
charum  rub»ana,vt  vabi.g.deco<rtionu  didz  lib.i»ca' 
fiae,hiaz,zucchari  rub.ana.5.f.olei  c6is.5.iij.  Pollu' 
aniu  fi  fbmua  cupimua  addere  coUoquincidara,  aui  aga^ 
ncum.aut  &lgeramz,auicarthamum.aut  cemaurearo, 
jiut ahquod UK  3u»  Sednotatp  colloquintida  cftad' 
aninifiratur  ncadiizreat  tuniaa  imeftinorum  debet  poni 
an  petiob  ad  bulliendum  fiuc&c. 

Q.  V I N T V S paficiiur  cum  fufiumigi)a  odonfie 
ria^tiradlionibua  per  nBrca,embrocia,foiDenatiombus, 
viuflionibus,limmcncis,caourna,epiihetDacibua,infiil^ 
lationibus,(accu!u,conCei5tioni'bua,ele<ftuar(jt. 

Sufiumigoj  fiat  ex  thur9e,landaraca,hgfK>  aloet^lauda' 
00  d^c.ex  ahero  tpforUyVcl  ex  pluribua,  vel  ex  omrabus. 
. Aliud  v.maioranz  par.rj.fol.ciirt  (lue  corticum  pane 
|.camomill(panem.}.iigni'afoeB,rptcp.ana,par  v.ponan 
curtn  vafe  vitreo (Irufciorificnt&bullunr  in  aqua  £iU 
uixIulFiciemu  quamitatit  donec  confumpta  fit  quarta 
part.  Aut  fi  leuius  vis  in  aqua  Ibmts.  deinde  aperiatur 
orificium  vafis,  & recipiatur  vapor.  Ahud  fbretusmi' 
rii*^  rtes.n>  h>horum  maioranz  perfici,ha(lx,hyr' 
Zipi  (icci,Hicados«ana.panem.i»fiat  vc  dixit  Me^.au' 
dioritate  Gabrielts. 

Odoriierum.Nigella  prxpatata,vt  fupra  tn  caputpur# 
gtd in  fyndone de  grana  tnuoluta,autfpiatorreiiadra  in* 
uolucatn  modum  pomi, &odoratadiic.&e(lconuera' 
ens.  Aliud  v.Uudani^ligniatoes  eledtijuu.rourci  gra« 
i|.vel  plura  fecundum  quatteatem  altorum^fiac  ex  ns  po* 
snum.  Aliud  qi.ca(iorei.ruthx  ficcp.ana.cri  dragagSto 
fiat  pomu  expatura  NVe^.  Aliud  pro  nobilibus,  j^llo 
facts^calami(z.5.^1ignialoe8.5.1.f.gatltz  mu(c.5.x.ma' 
ibcts.5*i).atnbrz3.).gariofil.mdlis.aoa.^ij.confice  (tc. 
Aoracem,  laudanum,  Si  madicem  cum  olro  de  been  re » 
lblue,dandciae  in  mortario  cnptdcllo  calido  &proif' 
ce  eam  Ugni  aloes: galliz  Sc  cztcrorum,mirce.poft 

hoc  Qinde  fiipcr  ipla  omnia  gumi  arabt.  aui  dragati  quS' 
tum  liilficic  & mifce  co(erendo»deinde  mataxa  cum  am' 
bra  difibluca  cum  modico  old  de  been  mabxatione  mul 
ca.  VUimo  vao  aromatizemur  cum  mufci.  gra.)»f*& 
zqua  roCfianc  poma  Si  odorentur  vel  etiam  fufiumigen' 
turtempbdfpdcs  regum  & magnatum.  Et  credo  ifte 
c(l  modus  coaict.‘lionts  auicubrum  de  cypro,  e(l  enim 
Me^.Eificupisodorabilium  coptam quzre in  tradt.de 
pede  quem  diuinabuae  gratia  edidimus»  Notandum 
lamen  vc  didlum  ed  qu6d  odorabilia  non  debent  cotitif 


nae  SC  frequenta  approxonart.iaducunt  enm  fic  capi  tis 
maoedinem.'deba  emm  eorn  vius  ede  moderatus.  Nam 
ncoaebrum  & caput  confortant,  non  debent  aiamnil] 
podeorpons  mundificaiionem  adminidrari.  Hzc  (utt 
(ementia  Hip.f  .Aphor.McR 

Atiradlioms  fiant  ex  rebus  calidiscapitalibusdidlaa^ 
vcattradboaquz  maioranar  rolius,aut  cum  cabraoao. 
autcumipb  mufeata  &c.lcdida  odorifera  paTuperiut 
debent  It  mulieribus  vitari  in  quibus  edbcilm  conuerfio 
manicis  ad  fupenora. 

Embrocha  la^camomilbr,  meliloti , dica  dos,  abroca* 
ra', folioruut  buri  maluarum,ongani,£iuinae, maiora» 
nz.Exhisconiundlim  vel  feparatim  fiat  embrocha  dic» 
di poieft  fieri  fortis  dih>rtior.vcpata  addendo  vinum 
aquxinqua  bullietur  dic.  Et  quoniam  Itxtuium  fapu 
tmuram  embrochz  hme  pono  ipfum.  itr.camomtllp,di» 
cados,  meliloti, maioranx,folliculorum  fenat.  ana.  b\.t. 
contundamur  parum  di  bulliant  in  lixiuio.  Aliud  for» 
tius.i^.maioranx,dtcados,fioramcamoroiUx,foliorum 
lauri4>acarx»  folliculorum  lcnp.ana.M.i.fiac  vt  dtidum 
cd.  Itxiuium  emm  deba  ede  acutius  di  mmus  forte  lecu» 
dum  expenemiam  difpofittomt.di  cu  confidera»di  ex  cif» 
dem  bc  bmcnraciones. 

VniTtfonet  fiam  ex  oleis  conuenirntibus , vt  fiintci' 
momttlinum,niihaceum,burinum,  de  fptea  liliorum  al ' 
borum.dc  keiri, nardinum, oleum  de  (anibeo  Me^.i  s.df 
dtndnooe  amidocarq.idem  Nico.di  oleum  amygdabrd 
amararum, oleum  de  croco  Mef  .cum  quibus  addere  pof 
(umusaiaminfngidancia,virof.violaium,  exnupharf* 
num,vi  comemperemus.tiem  fi  plus  intendimus  caleb* 
cae  oleti  decodo,decadoreo,de  euphor . de  piperibus^ 
di  oleum  de  bteribus.dicd  proprium  dic.addito  modi* 
co  aeni  ad  penetrandum  cum  cera  dic. 

Linimenta  podumfiaicura  his  oleis  feu  aftaoipfb* 
nim  addendo  ex  pluribus  rerum  apiulium  dantium  Ib 
nimentum  corpori,  ipjid  antiquum  dolorem  capiciteo* 
(ti,  myrrhx,  cadorci,  fptcp.ana.  part.  xquales.  ola  ro^, 
quawm  (ufl^ctc,di  B tn  fummicace  patirur  adde  oprf. 
par/v.inungatur  caput  froru,  edenim  expertum.  Ad 
idemdiabm  ad  dolorem  aurium  ex  digidirarr.  ip.  ca^ 
dord,euphorbrj,opiladoracts  liquidx, piperis,  fblioruoi 
nichXafinapis.cabmenriymarabn^ana  bc irochifcos,di 
apud  necebiratem  dif&lue  vnum  ex  eis  cum  oleo  nardi* 
no  autcodino,dimodicoacetf  di lini  fupo  locum,aut 
in  aurem  mittas  tn  aus  dolore  dic. 

Mahemn  zachi  cerocanaex  etfdem  confiduraur,di 
vt  habeatur  modus  promidlit  fupra.ip.camomillx,ma* 
ioranz  adicados  rof.ana.  M.  r.coriicum  citri , ganofi* 
b‘s.cinnamomt,  nuciTinuf<:a.ana.§.).gaUix  mufcatx.j.tf. 
budani.j.f.oleirpicx.^l.diptut  vt  videbitur  apochet 
rto  expedtre:refinx,aut  tameminx  quantum  fufiictt  1 di 
fiat  caocum.di  confimiltcet  ex  alijs  pored  confid. 

Epithemata  omnia  vt  didhimed  fiunt  cum  aqua  di* 
ftillmionit  rerum  fimphdum  rapi'tatiufii,autcum  de* 
codione  bdfaiex  cis  «aut  cum  habisaut  cum  hts  qux 
non  fum  herbx,  de  quibusdidum  ed.  nam  ex  decodho* 
ne  (heados,  maioranx,  foliorum  buri,  camomtllx  ro^. 
Ac.  poted  fieri  epithema  hoc.  Et  omnia  confimilb 
leim,  A multum  aperta  prxtereo  vebreuitati  Iduiamt 
mtaaihoc  tempore  maxime  cupimus.  Et  fi  fortiora  de* 
fideraniur  legatur  Auic.de  cura  fodx  digidx  abfque  ma 
teru  Acum  materia  phlegmatica,  A ibt  habsrur  modus 
conficiendi  fortb. 

Iiidilbnonespa  nares  non  fune  in  vfii.  tamen  vt  di* 
illum  ed  polTiinc  fieri  ficut  de  cholerico  diidum  ed.vt  9« 
hudam.(loracis,cabmttx.ana.fianc  coltvrta.  Acu  opus 
eddidbluacur  vnum  cum  oleocamomsllino,  A ru^* 
cco,aut  de  btcribus  Ac.vc  vidcbiuir  A didtUctur  in  an* 
itSjAconfin^ua  dcalhi. 

PnAica.S.  H df 


Lix 

lapti 

lurS 

broi 


Sacculo 
rum  for 
ma. 


Pc^*na 
n‘5cs(vt 
ank^  ca 

plC19(^. 


Cor  ga 
udij  mi« 
aera. 


Traftattis.  VI.  , ' " • Cap,  I, 


« • Sacelli  Sane  ex  eiTdrai  ex  quibutcmbrochp  aut  cerota 
tta.vt  verbi  gracia.aLcafnomiU(>maioran(,rucadoe,fo' 
liorum  lauri, pulegn>or^ni.ana«M.f.corticif 
dnnamo.gariofilo.ana.5.^rpice^.f.fnacu.5.ij.  nocilmu 
lca.5.  j.gallix  murc.5.  ^.contundantur  comundemta  & po 
nantur  in  iacculo  quod  lic  alticudtms  medti  digtcicxuar' 
uetfolatinidiiua  digitorum  fex.  longitudinis  diguorum 
nouem. debet  tamen  elongari  Sc  bieuiari Sc  in  cperu  fiat 
vr  videbitur  necefl^mm  elfe. 

Confedliones  funt  ex  dufcis  rebus  confedlge,  vt  confer 
iftio  de^^is  Me^.dumbrx,d  amargartton^romaucu 
«oulercrip.Gabrielis^romacicum  mufeacum  Mef*,Con 
ledlio  de  mufeo  dulcis.  Elcccuarium  picris  arcocicoivEle 
•dluanum  regom.Et  plura  ad  idem  reaiabdtur  in  de  paf^ 
fionibusneniorum.  Vndecjux  valemin  epilepfia,apo<' 
plexia,paralyn»&cxteris  neruorum  pafTionibus  valent 
d;  m dolore  capitis  feigt  dodi  ecdira.  Dico  rrigidOt  quia 
cdmunicer  ill(  palboncs  fum  de  cauia  (rigida.  Nihit  ta* 
men  dicacum  eft  de  pe«fiinaiionibus  capitis,qux  eti3  coo' 
ferunt  ioo  modo  vt  prxdi^  (a<!%a  purgatione  &c.fed  fe' 
ciselt.de  eu  dinlTe  tn  vna  parce  capitali.  dcbA  enim  ficrt 
mane &Ieues  cum  aliqualidfleuifeicationeexculTis  prt« 
rao  ruperfiunatibus,&  fadca  purgatione;  vt  dufhira  efe. 

Curd  doloni  melancholici  per  effmtiam, 

De  dolore  capitis  pcren^itam  ex  humore  melan' 
cholico  procedente.  Canones  quin(|i  cdfimiliier 
conftderandi  fiiac,vc  in  pr(di<ftis  didlum  dl. 

P R I M V S completur  fi bi  proportionali  in  cibo 
dC  potu»de  quibus  Cipra  traiflatu  tertio^  ad  taCd?  quali' 
pces  declinare  debet  regimen  in  cpteris  fex  rebus  non  na  / 
curalibus.&  tu  ilta  coniidera. 

SCCVNOVS  vero  vtconfimiliier  inalifs  dt- 
ifhtm  clt  paficitur  cum  digefeiuu  melancholix  /upra 
4juarto  trac^iUaemm  indifferenter  materiam  melanchof 
Jicam  digerunt  vbicunqt.  Addantur  ergo  caqux  eorum 
virtutem  ad  caput  portent  materiaro  etiam  ipfero  melan 
pholicamrcfpicfentta : SC  tunc  habebuntur  digeff  lua  dTc. 

( Simpliciaquxlua  proprietate  maienam  melancholi- 
cam digerunt  funt  borago.bugiona>ihimus  &c.  (upra  de 
digeff  ruis  melancholix.Q^ix  tamen  a proprietate  in  ma  r 
teria  melancholica  caput  rerpicmi  funt  fticadoS}  buglof- 
£),  epiihimus,  caroomilU » peoma  > camedreos  ,camepf 
chcos,<l  plura  ala  de  quibus  inffa  capitulo  de  melancho 
lia.  Sednoraqiibdetiafflcalida&feigidaapiiala  di* 
db  Aipra  pofiime  cum  hu  digeftiuisnmplicibus&com- 
pofittscommifceri&c.NeciiKonucnu  vtin  canone  de 
cholerico  dicebatur. 

Et  pro  compofitis  cnam  recurre  Tupra  in  eodem  tradi. 
&eft  replicandus  can.ibidem  poficus^cum  n«  peccet  hu 
mor  folustideo  fecundu  compofitionem  humorum  opor 
t«  coponcre  lVrupotadinuice.&  tu  omnia  inueniesdecla 
raatuo  propofitoallegato  tradi.  Sed  non  fis  immemor 
fyrupiMefiix  fopenus  de  digeftiuismelancholif  ^leg 
macicy  allegatitquontam  opti  mus  eft.A:  valetad  quarta » 
nam.de  quo  etiam  infra  de  quartana.  Ex  rebus  didlts  <0 
Carina  feminis  lini  t & oleis  appropriaris.  de  quibus  infra 
pofUint  confici  croplallrain  digefeione  confoemia  va- 
flando,  addendo  de  alqsfadlis  capitalibus  &c.vt  expe^ 
dire  videbitur,  vt  in  canon,  de  cholerico  didhira  eft.  & 
wi  ilhc  recurre* 

A D T B RT  I I cafi.perfedltond  adducantur  hic 
Illi  fex  can.pofiti  fupra  dc  cholerico  fiue  de  dolore  i ma  ^ 
terta  chofenca  quibus  addantur  hi  duo  cafi.  Primus  q> 
non  expolientur  foltitiua  ^ rebus  lenificaiiuisAhumcda 
uuw.hoc  emm  eft  quod  operationem  beatificat.  Secun 
dm  qubd  feraper  confortetur  cor  eum  medicims  cordia.» 
Iibus  ilmplicibusA:  compofitis,  de  quibus  infra  de  egn. 
nidinibus  cotdia,  ad  picnu  m tradam  de  pefte  ^ gens 


tft  in  eo  minerS  gaudtj.Hic  enim  eft  tKefiutttt  rttff  Met. 
de  cura  fode  ex  aggregatione  phlegmatis  &melachot^. 

Solutius  icaqi  melancholix  indiffercrer  ab  omni  parte 
corporis  melancholiam  educunt, ideo  vt  i capttt  educaiK 
admirccnda  fum  alia  caput  refbiciemia  dequibua  fupia 
quemadmodum  de  foluiiuis  phlegmatis  i capite  didum 
eft.T u itaqi  confidera  compofitione  humorum  adtnuicS 
3(  fecundum  ilU  proporciona  folutiua.  vi  in  canone  Sci» 

Fft  etiam  euacuacio  cum  garganTmu,fternutanom/ 
bus,caputpurgqs. 

* Gargarifma  deponens  materiam  melancholicam  I ci< 
pite.9.  fyrujM  de  epithimo  cum  aqua  decodionis  fticd  * 
dos.  lte.i».oxymellitnmpltci6,aqup  decodionts  rpf« 
thimi,panuUrum,florum  amhosdl^.  Item.i». radicis 
cyperi,acon,folliculorum  fenf  drcoquStur  tn  aqua  d:  ui' 
no  odorifero  &C.&  firailiter  cum  afos.  Siermnatib 
fiat  cum  puluere  condifi  3c  puluere  rahhi mi  ad  inuicem 
bene  commixtis.  Caputpurgium  nat  cum  decodione 
rerum iam didarttaddenifoexruccisalifsvc  fuccu  ficlp 
aut  ft  fortius  volumutfijccum  ciciamims,  umen  forcah 
adminiftrenturiuxta  canones  fex  pofitos  rememoratos. 

C2.  V A R T V S can«completur  cum  liganohtbus, 
ven(olis,lTicationibus,loifoni'bus,ruppoficonl8,  Sc  ene^ 
nianbur  quorum  tamen  prima  adminiftrcnf  vt  in  phleg 
roatico  6c  cholerico  didum  eft. 

Lotiones  vero  fiam  aim  decodione  herbarum  iam  di 
daruRi  vt  cum  decodione  epithimi,fticado8,camomtb 
Ix.peonix  d:c.  Et  feruemur  omnia  proportionaltteryX^ 
de  cholerico  didum  eft.&ru  ibi  recurras. 

Suppofitoria  fiat  ex  meile  cu  puluere  hierepigrpaddiro 
& puiueribus  folutiuis  melacholip  ut  polypodn,fenf 

Clvftcria  leuia  fiant  ex  malui*, matre  violarum,  ficlv, 
fticados,polypodio,follicuiis  fenx  &c.addiio  oleo  cora 
muni,  (ale  (S^C4n  quantitate  ferpenus  data  in  clyftert  ed 
phlegmate,  poteftt;  fornus  d:  minos  forte  fieri  ve  appa'» 
m intuenn. 

Q.  V r N T V S en'5  perficitur  vt  didu  eft  de  alijs 
sx  phlegmate  & ex  cholera  cum  fufiumigns  odoriferis,» 
tradionibus  per  narrscmbrochis.fonienrationibus»  vn^ 
diom  bus, linimentis, epithemacfbusvtnftillaiiombus,£i« 
celIn,cerotarrjs,confedtomhus,<leduarfjs. 

Sufiiimigiafianiexrcbiis  didis  materiam  melancho* 
lic3'incapiie  exiftentjrerpicientibus.Et  c^fimiliter  odo* 
nfera  adindo  ambram,  vel  mufeum  pro  quibtisomni'. 
busreleganiurquxdida  (untfupradehtsin  decholeri* 
co  & in  de  pJilegmatico.d:  lu  itla  confidera. 

Lotiones  fiant  cCfiraiticcr  exeiTdem  rebus  pulueriza> 
fis  cum  aqua  buglolTx,peonix,auihuiurmodi,auc  cu  fuc 
co  carum  herbarum  addito  ambrx,auc  mufei  modico. 

Embrochx  confimiiiier  fiant  ex  nfdem.  Sedaduertat 
ad  canones  pofitos  vbi  fit  fluxus  catharri.  Er  c5fimihtcr 
fomentationes  pro  tribus  recurras  ad  fupenora. 

Vndiones  fiant  qux  fim  hutnedatiuf  dC  caput  confor 
cantes. Verbi gratia.it.olcorum  violarum , cucurbitini 
nenupharint,hf  c tria  humedanc,rui)ucei,nirdim,de  leei  * 
ri  demaiorana»dfcft  congruentius  de  croco,  hxc  cxic* 
cant,adinutcem  icaqi  mifccanturvirerultetvndfo  caU* 
da&  humedattua  fecundum  qubd  videbitur  expedire. 
Quidam  dC  bene  feciunt  decoqui  caput  hxdi,atit  pe* 
des  caftranS^acdpiunt  pinguedinem  fiipernatam?bro* 
dio  quam  cum  oleis  commircent,  fed  de  his  copiofe  in 
demelancholu. 

Idnimena  fiant  exoleit  didit  additis  puluertbus  ex 
rebus  materiam  melancholicam  capitis  refpiaftibua  de 
quibus  didura  eft. 

Epithemata  fiStrxaqois  diftiKationis  bugloflx,  vioF. 
epithimi  aut  decodionisearum  additis  pulurnbus  con* 
uententibus,  vc  fupra.  Et  fi adfinc  vtgthx  addatur  femen 
Iaducapapaucris,corfias&c.  . ..  . . 

Vbi  noc. 


De  :igHtai.cipMs,  go 


* Vbf  notttidimi  <p  TmfriMnta  ffm/ttter  embroch»  $C 
eptthemau  in  his  pailionibut  fortibus  vc  dirpoiitio  me< 
bnchohca  debent  fiCTtplurestndicvrqiad  <]umquies* 
Vnde  Mefiie  de  melancholia  Sc  mania  (anguinea , & eft 
neceite»  v(  cz  ea  caput  in  die  quinquies  hntaiur  & cai' 
brocherur. 

Inftillationes  vero  non  fum  tn  vfu»  (ed  poilum  fier^ 
^emadinodum  de  cholertco  didhim  eft.* 
j Sacetiifiant  exquibusfluncembrochSf &epithema« 

taivt.v.florum  boragini$,bug!o(Tx,<Sf  foliorum  ambo' 
rum,  Aorum  camomtl  lx>camedreos , violaru,nenupha  « 
i t is,hdlucarum  es  qoibiu  RSt  (accellt  tn  quibus  (it  utrtut 

I <alcbctendi&  humedbindi,d^  polTunc  ht  (acculi  habendi 

' ■ppbcariac  ipnsfomemaitsruperfomo,nue vaporeex» 

cuntr^  bptde  calido  extinvlo  cum  aqua. 

* Cerocarta  fiam  cum  did^is  oleis  additis  puluenbusrt' 

rum  memoratarum  adhuc  aim  modico  picis  naualts. 

ConfrdHones  fum  eledluariu  de  gcmts,cd(tdliode  mu 
Ico  dulcis  5rc.pont{  fupra  in  dephlegmattcoin  fine,1fti« 
ficans  Alml.IxttficansGuihelmi pbc?tini de  mebncho 
tia.fed  dehis  cbnus  infra  de  cura  melScholip, Hic  etenim 
cft  vilus4>celllis  regubrisperquc  & fi  talis  dolor  nd  re« 
fnoueaf  debemus vliirooadcauterium deuenire, fcd  an^' 
teqinm  ad  ipfum  deueniamus  debemus  remittere  medi* 
camina  & de  debili  ad  forte  Sc  fortius  vt  didtum  ed. 
Cauce ' Cauterium  dari  debet  in  loco  ad  quem  peruenic  index 

na  vt  fi'  menrurandoficvtponaturexiremitasmanus  extremita* 
coda.  n mfi  & extendatur  aur  in  loco  ad  quem  pmicnit  medie* 

rasfiii.  cuius  longitudo  ed  ab  aure  ad  aurem.  Aut.Pbcrn 
itnus  tamen  etiam  cum  hoc  bdebat  cauterium  imer  duo 
cornua  in  occipitio. 

Cwd  dolorig  Cdpirii  immdttndlif  per  effenttdiru 

De  cura  doloris  captns  per  efidittam  abfque  nwi' 
tena.Canoncs  (eruentur  vtdidtumed.  In  ca 
lidocum  infrfgidannbusoleis»embrochit>ept' 
Infrigidovero  ^moleis  caldacien* 
r e^nbus.embrochis  ddr.alteratiub&ct?  InmcISchoIico  vc 
^-5 calebc  cum  humrdtatione» dl:  hocfifoerii  naturalis 
mebnchoIix.Qubdlifoeniadudus  aheraquod  calefit* 
Abrafio  cu  &exiccar.  Et  fit  tibi  menti cp  in  admini drando  ta« 
capuis.  ba  alterantia  tu  debes  primo  tnerpere^  rafione  capitis. 

Otrd doloris  capias  dcdMfdprimitiMd 
nrdumtofiutt» 

CVra  aurem  doloris  capitis  ex  ventofitate,  aut  odo 
ratu  rei  odor«(trp>aui  fxcidx.auc  datione  fub  fo* 
le,aut  fub  vento  petietrauit^uc  ex  ebrierate>aut 
Rimio  coitu  (atis  patere  poccd  volenti  redie  intueri  qux 
dtdea  funt.nam  cura  omms  cd  per  comrariu.  prima  quar 
ti.df  tertio  ibegni. 

Pro  primo  (1  fuerit  ex  reextrinfrcatunc  capiti  appit* 
cfturvndtioneseropbdra  epithemata  &c.  calida.  Si  vc' 
soabimnnieco  vc  li  vapore  domachit  redificetur  do* 
snachus,dl^  purgetur^  prohibeatur  alemus  eius>  vt  infra 
de  dolore  capicis  per  cCmumtatem. 

Similiter  infecundo  fi  res  odorifera  aut  betida  fuerit 
frigida  remoueaiur  cum  odonitris  calidis. 

Pro  tertio  cum  alreratiuis  frigidis. 

•af.  me-  Dcveniopatet.&quiavencutconfueuicmutium  no* 
■•ngas»  cere  propter  ingrelTum  eius  per  aures  fiat  miedtto  rerum 
tiS  C7rX'  calidarum  conuenitmiu  inaures  de  quibus  Tupra^ddam* 
ctSM>*’''Y  pims  infra  de  cura  dtfpofitionum  aurium. 

dicu  Deebriaatc  veroic.quoniamnon  fienifiaub  vinfl 
tur,dux  propreretut  mabm  qualitatem  n5  digerit  tn  domacho 
snrbra ' (<d  calelic  & fumat  ad  cap«tt.&  occupat  ipfum  cerebrum 
siulpcere  ^ « m/rtngat,inqjibus  dolorem  induci’c,&  futacuitate 
biti  vela  led'c.HirK  principale  remedium  edvc  (bmnus  introdu* 
carur,5(  vomitus  excitetur ) aut  purgetur  foimediate  ,11 


vomitam  bcere  non  poterunt  fiamfiricar/onet  extremi* 
ratum  fones»& caput  cx  oleo  rofi.inungatur  veantur 

pociombus  dtgidis  Sd  dypt icis,  & aqua,  Sc  non  fit  potus 
alius  mfi  timeatur  debilitas  domachi  dc  bxitas.Et  in  eant 
libus  quidem  cd  proprietas  qua  prohibentur  vapores  i 
capite,  vt  Auic.de  cura  ex  ebrietate. 

De  eo  vero  quiedexfupcrfluocotnj  di^dumqubd 
cum  accidat  propter  ficcitatPquS  ip(efecti  podidere  q» 
cura  eius  ciSfidir  ex  parte  utriufr^  regiminis  medicinalis, 
firilicet  Sc  rerum  non  naiuralium  in  humedhitione  cor 

poris  confortando  cerebm  cum  oleis  confortattuis  Sc  ert 
feris  odonfms,  vt  cum  cibis  micrittibus  cum  pineis  phi 
dicitSCe,  Sed  hic  ed  notandum  qubdaliquSdo  fit  do* 
lor  ex  coitu, maxime  quando  e(i  homo  multum  reple* 

CUS&  conatur  fe  propter  coitureplere.  Vnde  in  tali  cadi 
propter  motum  corporeum, <&  animalem  bdta  agitatio* 
ne  humorum  vapores  fraudulenter  ad  caput  cleuamur,dl? 
in  idocafu  in  principio  competit  phlebotomia  aut  alia 
euacuatio.Ec  nc  imellextc  Auic.cum  dfxit.Oportet  enim 
vt  illud  cuiaccidit  fuccefiione  coitus,  aur  qux  repletio* 
nem  habere  incipiat,  primu  ll  minutione  euacuatiofien* 
da  cd,  vt  quarta  primi  tertio  cap.  vacuiias  ttat^  fine  du* 
bio  euacuationtm  fieri  prohibet. 

Ckrd  doloris  cdpitis  per  commHnitdtem» 

De  dolore  capitis  per  c6munitatem.Diceodum  «p  Cornu* 
cdmunitasdupIexed.abfoluia.Pnma  edvt  ad  nitasdu 
cerebrum  ipfum  aut  ad  caput  ex  membro  r6mu* 
ntcante  nihil  perueniat  corporeum  pentius  mfi  ipfum  no  * ^uiccn* 
cumemum.  (^cuda  ed  vt  ad  ipfum  perueniat  ex  membro 
cdmunicame  materia  aut  vapor.Auic.de  f(>eciebus  fodx 
per  coitatf.Excplu  primi.ut  ed  dolor  captris  qui  fit  in  po 
dagra,rciarica  SC  alrjt  doloribusfortibiis.Exctnplu  fecun 
di.vc  ed  dolor  in  fvbnbus.aut  rpe  crifisfailtua.  Mem* 
brac5icancia,faficetli  quibus  fit  dolor  per  ebitat?  fune 
domschuCfdf  ed  prima  ^quo  fufpicari debet.Macrixq 
cerebro  fontter  dC  multa  c6icac  vt  infra  de  matnee,  my* 
rach, hepar, fplen, diaphragma. rrne$.Exfrrmiiates  omnes 
partes  dorfi.  Et  ed  notandum  cum  adfunt  apof^ 
mataimrinfecatucin  permuiatuinematenerum  cora  ad 
gipcriora  maxime  cauCiiur  dolor  per  c6munitatem. 

T N CVRA  tac|t  doloris  fac^t  pcrcoraumtaceoi 
quinqi  fum  canones  attuendi.  Primus  ed  redhficaim 
membn  mandantis.  Secundus  ed  prohibitio  afcenfut 
vaporum  ad  capurii  quocuqMnembra  fiat.  Tertius  ed 
dtuerfio.  Q^rtusc5fonatiocapitisnerecipiat.  Quin 
tus  ed  accidentium  correidio  fi  qux  fum. 

PRIMI  canoms  funr  quincp  alq  canones*  Pri* 
mus  ed  ordinatio  dietx.  Secundus  digedio  materix» 
Tentuseuacuiittoeiufdem.  Q^iartus  cdfortatio  eius 
ne  amplius  mandet»  Quintus  remotio  malp  qualitatis* 
Ordinatio  dietx  digedio,&cuacuatio,fimtltter  c6for 
sano  Sc  remotio  malx  qualicacts  ida  poni  SC  craidari  ha* 
bene  fecundum  extgennS  membri  humoru  pcccStttl  Scc, 
de  quibus  fuis  dicetur  locis,vt  fi  fuerit  a domacho  in  ca* 
piculo  de  difpofitidibus  domachi,  &c6fimiluer  dealiji^ 
PROHIBETVR  autf  afcenfua  vaporu  fpecta 
liter  k domacho  elcuatoni  cum  rebus  frigidis  Sc  dypti* 
cis  vt  cum  ciconiis,  coriandro  confirmo  cum  zuccha.  Et 
ego  de  citoniisexperienhS  habui,  nam  dominus  Fran.  de 
(auorgnano  de  Vttno  qui  patitur  fxpe  dolorecapitis  pet 
c6muni tatem  Ii  domacho  daiim  alliimpto  bolocitonif 
c5dici  cum  zuccha.aileutat  ab  eo.  Sed  aducnendum  ep 
materia  exidente  cholenca  non  dtbee  cu  coriandro  aic* 

Tharum  pom,quta  ad  eam  eSuertic  fecudo  can.de  zuccha 
ro.Sed  couenit  coriandra  cu  auccharo  domacho  exidfte 
frigido  ne  domachua  lcdac.Aui.ca.de  cura  (bdx  cx  vctia 
Sc  vaponbus.Et  c5fimilitcr  fieri  pGt  cu  granaiic.Immo 
vbi  vapor  ed  cholericus,efficax  remedium  ed  afiuoipcio 
Pradica.St  H iiij 


TraAatui.  VI.  ' 

^crlU  vmw  vel  duirum  lofiifie  in  vioo  crtintorum 
tutagreftayi&etumconfimannctii  vcl  limomt  (uccus. 
Qu6d  ni(hdcfieccrint,acapdturaqua  fhgida&fitkiu 
fHif.Aiftc.de  cura  fodz  per  commumurem. 

QMbdO  (ucntabhe^te  tfta  fimilicer  coitfeninc  qute 
Adii  fune  iTue  maiertafuaic  frigida  Oue  cabda  Sc  magia 
ipfi  exiflenie  calida>&  eo  cafii  cdferunt  diuretica  frigida 
i calida  dmerfiute  maceri»  inrpedla.S  imilicer  coi^rfic 
cmplaflra  frigida  dcftypctca,auc  ftypcica»in  cabdiute 
vero  cemperatasaut  calida  (I  oportet  hepati  applicata.de 
quibus  omnibus  fuif  dicetur  locis. 

Bc  proportionabilicer  de  renibus  & matrice  dicendu 
etiam  in  locis  ftiis  appIicSdo  cmplaflra  Si  fliper  myrach, 
Si  in  cf teris  partibus  corporis  ^ quibus  poccfl  elcuari  va 
por  malus  vc  efl  crus5^.De  quo  efl  dicendum  tp  ipfum 
cfl  ligandum  vfk|i  ad  inguina  ne  vapor  matus  afcedat 
fuper  ipfum  ponendum  vlceratioficmqiaperiai&c.&  in 
fimilibus  fimilia. 

DIVERStONES  fiam  vt  didlum  e(l  fiipra 
in  canonibus  de  diucrfione.  Sed  propter  (lomachTi  prorj ' 
ciacur  bitaut  ler  in  die  aqua  calida  (uper  manus  Si  pedes 
ab  abo.Iicm  ponatur  vencofa  fuper  vmbilicum  Si  fuper 
ipfum  dup  alif&  continuentur  fricationes  eicrcmiatu. 

In  eo  vero  qui  efl  ex  mamce  fiam  lotiones  proiec^b  • 
nes  aqup  calida  bicactones  vt  dideum  eft.  Si  maxime  dr 
cacrura.Itedf expertura  c(l ponatur vemobmagna  (iip 
alchatim  hoc  efl  drea  extremiiaics  cauda  Sic,  ponamur 
alia  fimiliter  in  fummicate  coxarum  adiacra  verfuira^ 
curam  & in  pulpis  cruriuoa  vi  (upra. 

In  eo  vero  quicflab  hepate  cum  pradidlis  fimibccr 
operemur  ponedo  vemofam  fuper  hepar  Si  circa  ipfum* 
Idem  operando  circa  fplenem, renes  Sic. 

In  eo  vero  qui  fiildiapliragmaieetiam  conferunc 
cationcs;!otiones.infunones  aqua  Sic.  \>mofa  etiam  in 
hypochondriis  Si  retro  fuper  doifura  pofita. 

Quidaut  operandufit  inolalia  parte  paiet.Dcclyfle 
rfjs  autc&  (uppodioriis  (atts  apertum  efl  quid  agedd  fii. 

CONFORTATVR  autemcapui  ne  recipiac 
in  principio  cum  frigidis&  flypticis  caput  ii  proprteute 
refpicibibus  vt  cum  oleo  ro.c&i)uanato  cu  acetOt  ddndc 
1«  procellu  cum  calidis  ftypcicts,vi  cum  oleo  camomil ' 
|mo>myrtino»in  quo  fuerit  diflbluium  granum  cyprefsi» 
«ut  mixto  cum  nuce  cyprefli;&  hoc  vbi  materia  hierii  6ri 
fida.Q^ibd  fi  fitem  calida  coetnua  illa  frigida  Si  ftyptica 
eSeq  ubus  ad  plenum  fupra  Trad.iiif. 

Correctio  autem  aeddemium  fiet  fecun' 
dum  <p  dicetur  de  illis  in  fitis  capitulis.  Nam  vtplurtmu 
«deft  I nflanttt  vigiliarum.de  qua  didlum  eft  fupra  tn  ca*' 
pombus  prxcedentibus. 

Item  nota  q>vbi  comprehenditurq»  materia  fadens 
dolorem  fit  in  ilomacho  contenta  apta  faciliter  egredud; 
pracipueeum  eft  cholerica,  tunc  eo  cafu  vomicusefl  fin 
giilaris  medicina  pofi  quem  cofortetur  ftomachuscum 
catidisaut  bigidis  fecundum  exigentiam  materi;  Si  fubi 
lo  introducatur  fomnus. 

Polbcmovbi  compreiieiidimus  ianguinem  peccare 
fiat  phlebotomia  vbieft  plec.Torica  ex  Cephenis  propier 
ra:mbra  inferiora.  Aut  fi  eft  per  efidtti3  de  cephalica  S£ 
de  hepatica.  Q^ndo(9  tamen  non  tneonuenit  ad  diuer^ 
fionem  faciendi  facere  phlebotomiam  non  peccante  Cin  * 
guine,5(:cuncext.rahaf  multo  minor  quSticas  languinis, 
^ quido^nmuseuacuation?,  fcd  de  liis  iitfra  in  dubqt. 

De  admimfhando  autem  caurerrum»aut  de  inficiendo 
t^uriatdlCc.vt  vub  Auic.mhiladprafbie. 

De  bemtcr4ni<s«  Rjcbricit.  IL 

HEniicraniacfl  dolorin  vna  parte  capkfsexdct' 
nis,  cuius  caub  fecundum  plurimum  e(l  bigida. 
pruna  ttruj.pr  oprto  cap.  £i  can  nr 


Cap.  I. 

tfo  de  imeriortbiis»  quod  eft  ambulator  mediut.  Bi  dicB 
ab  N/ai  quod  eft  diratdium«atquc  xr^<^iquod  Latmia, 
Caluaria  antiquis  autem  tefta  nuncupatur.  Atesdlder  ca^ 
pttulo  proprio.Ec  dicitur  ambulator  > quia  Vadu  SCvc» 
ntt.  Si  ideo  eft  morbus  pcnbdicus.  , 

Hac  autem  indifbrenter  fieri  poteft  ifanguintiautatt 
ab>s  humonbus  cdmixtis^ui  non  cdmixtis  ianguim. 

Qubd  fi  fuerit  ex  f^guinc  aui  aliter  quomodohbet  eiT<; 
dem  viae  canonibus  di^Us  de  dolore  cap«iis.Spcaabter 
autem  de  phlebotomia  fienda  in  ipfa  dicetur  in  dubqi^ 
in  fine  capituli* 

In  frigido  vero  confert  cerotum  b^um  ex  cantandi 
bus&dinuniim  donec  locus  veficetur.Ampliuscamcn, 
budai  Gmlelreus  pheentinus  cautenum  ex  autftoritata. 
Albucant.I^udaiur  etiam  in  bigidaemplaftrum  excu*, 
phorbio,finapi,pyrerhro,&  fimihbus,qua  fempet  fune 
f ntelbgenda  neri  debere  pratccdaibus  putgaitombus.Ia 
bigida  vero  licet  vfqtadnarcorica  iranfire.  nam  hac  eft 
aegritudo  aliquido  tca  fortis  vi  bUdimfto  fit  opus  Mc^* 
de  hemicrania.  Admipiftramur  ergo  vt  didumeft  fupra 
Si  admtniftratioeonim  in  empUftriscft  mebor  ^in  po 
ubus  Mc^.ibt  auifcoricaceGai. 

Et  licet  epithemara>hnimenta»cmbrochadl^catera  di 
dta  dc  dolore  capitis  fim  in  hacdifpofitiofa  conuerten^ 
tiflhiM.tamen  infcribentur  ahqua  qua  proprie  ad  ipfam 
hemicraniam  videntur  attinere.lnfrigida.  «t.  granorum 
buri  par. j.ohbani  par.  (.fbltorfi  ruiha  par.j.finapis  par. 
(.poft  eorum  cricuraiionemcumaqiumikeSuirdffiat 
Untmemum.  Ex  quibus  etiam  empUftrum  fatis  forte 
ccre  pofiiimus  addendo  fquiliam.euphorbium  Sic.  Item 
non  addendo  aliquid  fcd  ponrdo  plus  de  finapt'.  In  ca« 
lida  vero.  ia.fucci  agrtfta  my rrhx.ana  partem  vnl,  he* 
cis  encaubrifcripcoKi  parces  duaMluminisiameni>*cro# 
ciana.partem  vnam  Si  quaril  .confice  terendo  cum  ace » 
co  vini>di^  liniamur  tcpora,<S:  fuper  ipb  ftringatur.  Audi 
Auiceo.  Quidam  praterin  medici  narraucrunt  medka# 
racn  hemicrania  temporalis  expertum  iuuamemum  ac« 
cepium  3 muliere.Decoquamur  radices  cucumeru  afluis 
ni>d(;abfimhn  in  oleo  Si  aqua  donec  diflbiuantur  vi  cu« 
cumens  par. jabfinchn  par. embrochetur  pars  dolo« 
rolaexoieo  &aquacalidis.&fiatcmplafiruex  face.Ec 
mulier  ilb  quoties  adminifirabac  fanabat  hemicraniam 
fiue  ciln  co  fcb.fiue  Oia  bb.  Laudatur  Ciper  omnia  ab 
eoempbftrO  definapf,ruiusdefcription?habesI 
fecun^  diftjn^iSe  ancidotarq.liem  vehememer  budaf 
ab  eodem  inclinatio  fiiper  aquam  calidS  fa^a  deinde  ra« 
pui  purgio  ex  oleo  phiftictno.  ilicoenim  dolorem  fedar» 
In  calida  Farina  hordei  cu  albumine  oui  cum  plurimis 
bigidis  Aipcnus  cnemoracu.Ei  in  btgida  farina  frumenti 
cum  vitelloietiam  pluributcalidts  facio  emplafiro. 

DcdotorraCiipiCrpcTCMlIione,  K^brica.  Iit. 

De  dolore  capicitex  percunTone&eafucrescano^ 
nec  fimt  pnncipalitcrobferuandi.  Primus  eftfe-* 
dare  dolorem  vt  posfibile  eft  ra  fiat  apofirma* 
Secundus  eft  elongare  materiam  k loco  J;fo.  T erciua 
eft  confortatio  capiiis. 

Primus  pcrfiacurcum  mitigantibus  dolorem  fupra 
craft.quarto. 

Secundus  cdpktur  cum  cuacuaiione  Si  diucrfione  ma 
tcrieiad  comranum  cum  euacuacione  quidem  bda  cum 
fbluttiiis  de  quibus  liipra  de  cura  doloriscapties  perefien 
ciam,Cum  diucrfione  vcrobifta  per  phleboromtam  cc« 
phalica^ui  nigry^utappofitione  vento(aru,bicatiooesB 
cly  fterta  vt  fupra  in  canone  de  diucrfione. 

Teni)  execucio,aduertitc  fi  eft  pbga  auc  noo.Et  fi  pla« 
ga  affuerit, ruiKnecefbrium  eft  vc  medicet  rem pereiur 
locus  in cdplexione  fua  donec redpiat  curi  &c.  Qnb4 
fi  noQ  fuerit  pbga  tuoc  occurroidfi  eft  cu  bigidis  ftypii* 

CHlrai 


Deaegrituil.capitft.  ^ 


CMleiifbuf  ctpialibuf/fijpHncipiovt  fiim  oteumro^* 
tn/ntnu&huiurm(>di:(^  uluerit  necciTariarefolucioali' 
qtul^aiifcc  cum  ns  camoroillinu,calarou  aro.  & huiu£ 
inodi:&  c6uenientu  fune  Kpida,n  apotlcma  non  perfua' 

• Uxh  btgtda  appUcart&dut  vehciaentui.<)!  li  locua  tnci  ^ 

* pnapofteouri  tunc  opua  cA  adminiArare  Aypcici  fortia 

* ft^intatis  dC  infngtdatf ortis  Heut  corticea  graimi  ba « 
lauAiaa,  rot»  embrochando  caput  ex  aquis  coru  ex  fsce 

^ faciendo  emplaArum.  RoA  qiix  tranfirc  debemiia  ad  ea 
qu(  lubtiltam&c.vt  cuprcilus»olibanum,&  huiutmodu 
AmprirKipio  admimAremuadccodlibiKm  Aicadoain 
fyrupo  mcUino  aut  aqua  mcUis  Si  cA  optimu.  Et  cum 
fiinguia  xgreditur  ex  ccrebro,vccx  naribus,5i:auribua  ci 
^cur  fger  ex  cercbcllia  gallinarum  quatum  cA  polEbilt» 
aut  anetumib^doru^rtru  hordei  d^c.  vt  fupra.Ht  iprum 
pota  aqua  mnati  acctoli  et  abAineai  liuino^Ei  a1  ipHim 
pitriucris  Uc  vrqi  ad  trea  dies  phlebotoma  tl  virtus  Sc  cp 
terac5AtusenuEtquoni2vtplurtmum  inhis  canbua^ 
percuAionilnis  fiunt  vulnera  Si  cotuufiones  diuerCi  liinc 
^tera  dicenda  in  materia  rcAaurattonis  relinquo. 

Vtphwtefifjrcharabito.  Rkhricd.  II II* 

PHrenefistcharabituejfirAn  idem.  Ftennauiera  in 
homine  cA  raito.phrenelis  iuqi  rOnia  Ixfio.  Cha  * 
rabicus  quod  eA  alienatio  diciuu  a caren  quod  eA 
confilium  Si  bitos  quod  eA  permutatio*  inde  charabtiua 
mutatio  confili)»  quonum  tunc  homo  alienatur.  SirAn  It 
fir  quod  eA  caput  Si  An  apoAemadfc.  Talis  poteA  coi 
ligi  defcri.ex  Auic.prima  tmrf.phreocfif  eA  apoAcma  ca 
lidum  in  velamine  cerebn  (ubtiludi;  groAb,abiq»  corpo  * 
re  tpfiua,rcilicct  cerebri*  quamuia  quandoque  Si  cerebro 
accidat  apoAcma. 

C A V S A eius  fecundum  plurimu  eA  materia  cati« 
da  cholcrica  tn  anteriori  parce  Acundu  plurium  aut  me- 
ducolledla.VeleAmala  complexio k vaporibus  malia 
in  etfdep^iculistmprella  ad  quam  rationis  requiturle-' 
doat(9ahcfucto.  Et  additum  cA.  vel  cA  mabcoplexioll 
vaporibus  Sic,  Quomi  duplex  eA  phrenefis.  vera:&‘  tlli 
^eiuii  dcAripcio;vr>.2iad  l/  vcLAlia  non  vera  cui  defer 
uic  quod  addimcA  vel  cA  mala  coplexio.  Vnde  adpri* 
saam  fcquicur  febris  canqua  accidens  eius.  Secunda  vero 
Aquftur  tieb.acutam»caufonero,tercunam,apo  Aema  dia* 
phragmatis>pulmoms,  pecAons,  Aomachi>matncis,hy* 
pochondnorum, vermes  Si  huiufmodi  lanquS  accidens. 
Serap.  tamen  placuu  diflvrentixc^illacx  commixctoiw 
phlegmatis  non  vera  cA  fulficit  quod  ditTcum  eA.  Medi* 
Nolom  co  quandoqinon  attinet  multum  dc  nominibus  diAepca 
diArpta  re.prima  prtmi.doiArf.Axca  v.cap.  Inter  ipCiseA  dtfBt 
tio  haud  rentia,quia  in  vera  Amperabenacur,lnnon  veraaliquan 
multum  do  fit  quies  medta. 

Medico  Velamiru  vero  cerebri  duo  func,uc  fupra  in  principio 
iKcella*  capinjIi.Pumaeer  quxcAcorport  cerebri  immediata, 
aia.  Alter  vero  dura  mater  qu;  cA  k cerebro  remotior  SC  cra 
m'o  immediata, quorum  complexio  ve  de  exteris  pamcu 
iis  dicetur  cA  frigida  Si  ficca.Pia  autem  mater  cotexicur 
venis  quibus  cerebrum  ipfum  nuentur  altas  infericur,  Si 
per  duernoficates  cerebri  cA  diutfr  vt  coti  liibAantix  cc* 
rebri mttrfnKmum  tribuat.  Duraauiem  mater  Au  p3* 
niculiis  groAus etiam  per  cerebrum  penetret  Si  diutdtc 
cum  in  dextrum &nmArumvf«9  ad  ventriculum  ante* 
sioremiquem  in  anterius  Si  poAer/us  diuidit. 

Materia  autem  qux  vtplurimum  inakero  iplbrOcol* 
Egiiur  freiens  apoAcma  ipiUm  eA  Anguis  cholcricus. 
Vnde  multi  Ampenn  phrenefi  fiiciunt  plilebotomiam. 
Side  hoc  infra. 

V^nde  in  fumnu  au  A prtraittuacA  aer  alidus  A Cte* 
cus,exercicium  calefiiciens  Sc  dcficcans.  Balneum  calidu» 
cibusreruro  acutarum.Vigilia  fuperflua.Iracuda  fortis* 
B(  adiutunc  ad  hoc  Etts,quta  tuuftui  tempus  & acr  con< 


Aicutio  vt  in  dteburanAularibut  Si  eonfimilo.  • 

Antecedens  cA  mala  cdpieaib  didta  vel  humor  diiTtus 
aut  vapor  e Auatus  aut  k pulmone,  aut  3 peAore:  aut  da« 
phragmateiauc  mteAinirxuc  Jmucrke:aur3  vcfica:aut^ 
tocoin  febribus,  aut  ab  aliquo  alio  membro  vt  hepate» 
quadam  loci  veredf  non  vere  Si  huiufmodi. 

CootunAa  autem  cA  ip A mala  coinplexso,aut  humor 
immedate  cerebrum  penurbans. 

SIGNA  PhrcnensficdiAinguumur.quoniSqu^* 
damc5munia,qufdamfpcculu.Ec  fb^culium  ^pdaoi 
fune  figtu  vere:  quxdam  non  vcre,&  qup dam  prx Amtr* 
qupdam  futuri, qupdS  diuturni*  quf daad  Alme.  & de  hts 
iribus  tn  dic  pronoAicts.  Cdmunia  funt  frb.cotinua^ 
pro  roaion  parte  cdcluA.Grauicas  capitis-Calidiias  ma« 
lorlbliioin  co  percepta,  immo  tunc  apparet  calidius  ^ 
aliquod  aliud  membrum  corpioris.  Vigilia  & aliquando 
fomiKis  3 quo  cum  clamore  & Altu  excitatur*  lingua  ni« 
gre.&alp^.OcuIi  rubei  quialiquadoficdfunt  aliquS* 
do  ladirymatur.Corruptto  phantafiarum  fiuealienatiob 
Horror  lumint!,.Inpuliu  velocitas  & frequentia,  multa 
debilitas  pania  multa  tnxqualis.in  anhelitu  varirtas,fre* 
quetitta,aaguAu*pigritu.loquclp*inquictudo  extremo* 
rum  Sc  eorum  frigiditas,  imKrecundia,i'ra^udacia,  defi* 
derantaquam&non  multum.  Vnna  rcmiilain  colorei 
quiafubcimna,& aliquandopallearia  cholera  ad  fupe* 
riora  leiiderue. 

Signa  m*'i  vere  func,quta  aliquando  abreindirur.  Si  ^ 
ipA  (ubito  euenit,auc  fcquendo  fr b.qua  remifia  rcmicitc» 
cuius  cdiranum  cA  dc‘vera  vt  quidam  dicAt  materia  ad 
fijpcriora  raptu  habde,aut  quia  fcquti  malitiam  alterius 
fncbri*vt  hepatis  Sc  huiufinodi,&  auAa  malitia  in  mem 
bro  illo  augetur  phreoens,S^  rcmilla  remuus,  & prx* 
ceAicxgritudoinaliomembrcifrerc/ quomamcontimic 
affligit  & A AaeA  pauAune,&prxceA^unc  figna  nocu« 
menti  in  cerebro* 

Signa  prxfemis  fune  Accitas  oculorum,  dw  quando^ 
(uccedunc  di  Aiibiiones  Anguinis  ex  naribMcd:  quSdo<;p 
friant  oculos,  Si  incipiunt  mouerc  manus  N^ario  modo* 
& colligere  paleas*  quandocp  cumclaufionc  oculorum, 
quandoc^  cum  apcruouc,d.*  cum  querela  t Si  cum  pigri* 
tta  locutionis:5:  quandoqi  fit  diAtllaiio  vrtnx*&  quan^ 
doc^  non  Antium  laboriodim  laiftum. 

Signa  loci  phrencAs  Altem  vere  fuiK,  quoniam  AcA 
apoAcma  in  amertori parte  capitiscotiiipttur  imagina* 
rio*colligunt  palleas*imaginautur  qux  noii  inucniuntur. 
Qi^d  A^ni  in  media  pane  capmt  corrumpitur  c<>gi  * 
tatfo&-ra(io,&loquiccualicnanonc  plurima.  Q^bd 
A frier  it  in  poAeriori  obituifeitur  eius  quod  vi  Jei  Si  petit 
aliquando  Abialiquid  prx  Antatt,  &cum  prpfrmatur  r6 
recordatur  A qu^AutAc  illud, df  petit  pArunqi  vnnalc  vT 
mingatydf  cnm  pr^Aiuaiur  obliuifcitur  rsi.(^6d  A apo* 
Aema  coprehendit  totum  aputitunc  apparem  hxc  om* 
nia  figna  non  tia  imenA,rKcitacominua!dlf  comprclien* 
dtiurcxalqslocisAcundumficum  membri  cdmumcao 
t»s*vt  quia  Aomachus  magis  parti  anteriori  renes  poAe* 
fiori, hepar  roedif  Sic,  Et  qa  divru  eA  q»  Anguis  choA 
licui  vtplurimum  eAfriciensapoAeroa  ipfum,idco  figna 
fpeculu  iplbru  humoiu  CacAntio  apoAeina  ponrda  funt* 

Signa  igaurfl  3 Anguine  cA  accidic  rilus.DiAillatio 
Anguinis  nariu.LachrymStur,oculi  rubet,  Si  verp  ipfo* 
rum  ctam  rubent,  habent  lippitudinem  in  t^*  Afperitaa 
linguxeum  rubedirx, deinde  nigrefeit.  Pigritia  locutio* 
ois.  Venx  frontu  rubex.  V^miTix  Ajperfluf.FrequemKi 
AandiA  Adcndi  ablque  neccluiate.Sopor.Adtaiftum  C9 
liditas.  hVagmiudoanhcliius,  Si  in  phamafia  vident,  aut 
percipiunt  res  rubeas. 

Signa  fi  k cholera  quado  fcilicet  k pura.  V igtl A plur^ 
ma,profrindaiio  oculorum.Lingux  afpcntasjbms,d(  cl 
chna,deitidc  mgrclH(«FcJJUcnA*Amor  lerg^difirPc®^' 


»' . TraAatus.  VI. 

lM,tmtginatio  cttnnorum.  Mort»!upjfrf>^  proprtrr» 
fncbncoltx.  Audacia  in  dffcq>cando. Acuicis  excrcmtta/ 
tum  narium, in  fronte aetra<ftio  ad  fuperiora.  Garruli' 
ntis  copia,immo  & fletus.  Et  oi  altquid  phlegmatis  ad  * 
inifctnirfltobftupefaAioper  vigilia.  Qi>6dfi  fuerit  ex 
cholera,  aduffca  SC  efl  interflciens  accidit  cum  mania  flue 
dlmonio,&  rixa, de  quibus  infra,  &anhe!itu  magno.  Et 
augniflcatur  inquifltio.Bt  funt  oculi  conturbati. 

PROGNOSTICA  figna  futurx  phrenefis. 
Fe.acuu  cdfltpatio  ventris, obfiuio  rei  proptnqu^,m(b' . 
f ia  flne  cau&,romnia  mala, multa  graiiitas,5^  repleto, ct' 
trinitatfaciei,  vigtifz  prolixx.Somnus  inquieius.Itf  pa^ 
tiuneur  phantaflas extraneas, vt  dicunt  le  videre  qux lutu 
ra  (unt,ac  fl  velint  vaticinari.Incipint  minari.  Sermones 
afperos  habent.  Anhelitus  magntflcatur.puifus  paruus,di^ 
durus.  Bc  (entmir  dolor  in  pofteriori.  Cum  vero  pxim.i 
eft  oculi  flunt  pauidi,rubei,lachyrmantur,&  cum  eli  ma ' 
gis  proxima  fefhicas  colligunt,  non  refundent  rem  cer* 
tam  ,linguaarperior,febris  acutior, tremor, infenlibilius, 
inopina  huiulmodi. 

^ Sfgiu  diuturna, quia  DluaeR  cum  debilitate  virtutis. 

*n*  Signa  Ctlueis  quia  recordamur  de  alienatione  qux  prp» 
^ VndeHippo,  Deflpiemix  qux 

cii  rifu  ^unt  iecurioret,qux  vero  cn  ftudio  piculofiore*. 

Signa  mala  intortis.  Si' fuerit  apoftematale  mcerc' 
bro/cilicet  cum  vrina  aquoia  mortale.  Grauitas  capi' 
ris&  pulmonis  cum  fpalVnocrurium,&  vomitu  vindi 
mortale,  & talis  moritur  indie  vno  aut  duobus  ad  plus 
Hippo.  S i fuper  pollicem  pltrenettci  veflca  oritur  cerni 
efl  fignun  mortis.  Phrenefis  in  tuuenc  vtplurirau  ler'^ 
minatur  ad  malu.  Si  vna  vice  ridet  Sc  altera  flet  & vri ' 
na  fuerit  alba  cito  moriej^r.Hipp.m  libello  de  morte  fu' 
bitauea.  Siin  flmflropollice  frenetici  fabplimilitu' 
do  dtrtna  & dura  hieric  dwcontmf  at  infirmum  roluifli' 
perius  aut  inferius  in.  vj-die  mor.c.  Cal.lecndo  pgnofti. 

Manuum  mobilitat  in phrenefl  permciofaeR  inomni 
genere  fuo.  Phrencfla  quxefl  in  fubfhncia  medullari 
deterior  eft  inter  omnes, deinde  qux  cft  in  pia  macrcide' 
inde  qup  in  dura.  Phrcneflsqupefl;  ex  cholera  rubea  pu 
ra  adufla  peflimacfl, deinde  qux  ex  langume,  deinde  qup 
CK  cholera  citrinaefl.  Icemiigna  mortalia  funt  cn  vri' 
na  prxceilit  cholertca, deinde  flt  alba,d^  tenuis,  8c  aliena' 
tio  3c  vigilixconiimix,cum  retentione  vrtnp  & egeflio' 
nis.  Item  & cum  fpafmo  tibiarum.  Item  fi  lUperucnerit 
f/ncopis.Quibitt  fignts  Gltcm  fle  fl  mul  appardibus  de « 
bet  medicus  ab  inflrmo  recedere. 

C V R A pro  qua  obleruandi  funt  fex  canones,  ordi' 
natio  dietp/eflina  materixeuacuatio.  nam  cum  tmpref' 
iii  cafla  efl  «us  euacuatto.  MeRDiuerflo  cdfbrtatiomf' 
bri ne  rcdpiat.d^  hoc  efl  quantum  ad  natura  cum  his  qup 
materix&vaporum  acititatem  cxttnguani,df  receptio 
snaterixrdblutiojxquaiio  macerix,accidemium  remo' 
tio  fl  qua  erum,  nam  ad  phrenelim  femper  c^fucuit  fcqui 
vigiliaruminflantia.  Vndein  viatico phrenefls  eftapo' 
ftema  calidum  in  ^i'burda  cerebri  p3nicuUt  quod  frm' 
per  fequuntur  vigt1ix,5:al>enationes. 

P R I M V S completur  cum  his  qux  (e  cholerxcp 
ponunt  ei  parte  ciborum  & potuum  de  quibus  fupra.trj. 
trac.  Vnumtamr  aduertendum hic fpccialtter  deaere 
^ aer  eorum  non  debet  ciTe  luminofUs  nec  in  camera  fint 
•magines  aut  formx.  Si  (im  prxfrmes  amici,  & focietas 
ilbf  grata.df  homines  quibus  cSrueuerirt  defme  vr  vere' 
cundta  tenanf  ,feruientes  prudenter  eos  coerceam,ac  eo' 
rum  agitationes  raulceant,circp  fldcliter'  feruiant. 

SECVNOVS  perficitur  primo  in  (anguinea  cn 
phlebotomia  mam&vitp  ad  Tyncopim  fi  tolmiuirrus 
^x  multum  cdfideracur,vt  Halya.&  extera  confenurt. 

In  cholerica  vero  (anguinea  adufla  vel  non  adufh  fiat 
phlebocooMad^paruarerpedhi  didp«d(hocvoluiiAuir 


Cap.  I. 

dum  dixic.Be  digeflio  rjnguintsa1i<lu>nnili  immo  multa  ^ 

valde.  De  alfjs  autem  humoribus  fiateiiacuacio  ctifolu'  | 

liuit  teuibus  approprdtts  matenx,ne  fiat  materrx  agita'  * 

tio.Vcrumaut^tnphrenefi competat  phlebotomia  dice 
tur  in  dubijs.  Et  fequendo  de  pnmo  fiat  ex  cephalica  fup  Phlebo  ^ 
manum.hocenimcflpratcepnl  Auic.MeR&cxterorfi,  tomum  | 
lamc  flmper  &luo  meliori  iudicio  extflimo  m principio,  phrotix  ' 
& hoc  regularius  operando  phlebotomia  debet  fieri  ex  tideqc6  ! 
fif^enis.hx  eteni  fimui  dux  magis  neceflarix  inteniiSet  ucnat.  * 
melius  perfiduncur,faliccteuacuatiodfdtuerfio.Btcre'  * 

do  Auic.flxcialiter  racuille  in  capitulo  proprio  cum  vo'  ' 

luit  hoc c(i&  nobis  notum  ex  canonibus  generalibus.  Ha'  ' 

tyab.tamen  dicit ipiam  debere  fiertex cephalica, deinde  * 

ex  (3plieiu  vt  materia  magis  de  fuperioribus  ad  inferiora  ^ 

trahatur.  Deinde  fi  oportet  procedenda  efl  vfi|i  ad  phlc' 
botomias  vtnf  frornis.  Sed  efl  aduertendum  in  phkbo  * 

tomia  epita  cautt& dulciter  beamus  nefiat  magna  in  1 

xgro  agitatio,  forte  etemm  maior  inde  Ixfio  (equeretur.  ^ 

rum  propter  agitationem  debilitatur  virtus &cdmi(<xn  * 

Cur  mati  luimores  cum  bonis.  SC  fic  fiet  in  xpritudinear/  ^ 

gumemum.  IcemaduertarurncreipTumdilloluat  • " 

Qj.i6  J fi  non  potefl  fieri  phlebotomia  Si  ipfa  fit  neceT'  * 

ftriA  appone ventolas  naticit,  Tpatulis  Sic.  Suntetenim  * 

phleboiomix  Wcarixvi  fiipra.  Item  fiathemorrliotda'  * 

rum  ^ocatio.Mcnflruorum.Sanguims  ex  luribus  cum  * 

(«is  porcinis.  * 

Poft  vero  primam  SC  fecundS  aut  tertia  diem  fui euen  • 

ntsn5  fiat  phicbotomn.vnde  Halyab.primo  utere  phic  * 

boromia.df fimiliterprimo(ecudoacicm'odte  fivirtus  ^ 

hierit  fortis,  quarto  autem  die  nihil  horum  attingasltem  ^ 

cum  xgritudo  mtnui  cpperic  nequaqua  phlebotometur.  ^ 

Et  fi  virtus  efl  debilis  riialio  regimine  prxferuef.  Et  qug  * 

diifla  (unt  intelligi  habent  materia  exifleme  in  fluxu,  nam  * 

in  quarto  die  non  fnc5uenirrt,imroo  videtur  regulare  q.  |i 

in  quarto  aut  quinto  fiat  phlebotomia  de  vena  frdt  is, illa 
etenim  euacuat  materia  qux  fluxa  efl.Sed  (emper  nacti  lia  jAi 

beatur  melior  efl  multiplicatio  numerimuhiplicaiiO' 
ne  quantitatit.prima  quarti.de  cura  putridarum.  ( 

(Sanon  aduertendus  q>  talis  phlebotomandus  non  fie  A 

conllietus  incurrere  ryncopim,tmmo  defendendus  eden  gync». 
bucellapanit  infii(atnvinogranato>a,riicco  aricij&c*  pinj  ine  bi 
&flationeeius  Tupineinle^oaut  fuper fcanno,vt  docet  lii 

Auic.quana  primt.de  phlebotomia . Sc flet  fic  quietus  ia  ai 

cens  fupinus  pofl  eius  phlebotomiam  per  rpatium  dua  ' x 

rum  horarum  vel  circa, fi  id  fieri  potefl. 

In  btfla  vero  ex  choleraj^ufla  aut  non  adufla  fiat  eua  b 

cuatfo  feflina.  nam  in  ipfa^c  expeiflanda  digeflio  luxta  fSm'  % 
apho. Conco<fla  medicart,5fc.  de  quoetiam  habemur  h 

magiflralet  vafus.Synocha^cum  colica, frenefic,rqutnS'  h 

ti83^antrax.Maiena$  crudaseuacuare  lubent.  Ite  at*  q 

tende  ad  id  quod  dicit  Auic.prima  tenq.  de  aira  eius.  Sc  ( 

alienaeosabaqua  vebememfsfrigonspropriefifuericin  s 

velamine  diflingue apoflema  aut  m vifcenbuSjArefl  ex'  p 

pofiuoMe^.decura  ciiischolericx.  | 

Euacuflio  liatp  fiatexeuacuaniibiis  choleram  lembus,  i 

N'trtintlenitiua,lubrificatiua,vtmanna.Cana.  DyaprU"  \ 

nts.Prunathamarindi,deqbu6fupratradt.iirj.quia  fem'  t 

pertimendaeflImmorumagitarto.Daripoieflhoc  cafu  | 

etiam  diaprums,dagridiarum.  Sc  fimiliirr  eleiftuariu  de  i 

fuccorolarit  defcripiionc  Me^.ad  hocvbi  videtur  vir' 
tutisconflantia.Item  infufio  reubar.  cum  aqua  vrlaqtiit 
capitalibus  aliaqipartceligefacihoraqux  copruentiora 
diipoiitioni  uidentur  pofica  in  defoluttuis  cholerx.mc» 
nfj.  In  hoc  caCu  oSmendatur  aqua  frmflun  Mef  .difli m 
vn.antidourii.Item  inadulbi  decotflio  fumiierrx.McR 
eadem  diflirufi  tone, &inadu(H  nunquS  pofl  ponas  fumii 
cerrx.  Medicina  valens inadufla^  nonadufla.nr.ca«*  | 

fixaut  mannx.5.i.ilanurindorum  5.).  t.difloluant  tha*  1 

marindi  ut  mortario  cum  pifleilo  cum  aqua  decoift  ionm  I 

prunorum 


De  afgh*tu(!.capi'n*Si 


pnmonimcom  qua  aqua  nflaet^m  extrahatur,  & tocQ 
■dimifc^  mifccatur^  detur  infirmo.  Q^d  fi  fiterir  adu^ 
fta  addar  decodlio  fiimtterrx,poIypodtu,epi'thimu  &c. 

Noundum  qubd  chatnarindi  habene  in  hoc  cafu  prero 
j^anuam  ttner  Ibluchiai  5:  quoniam  ille  potut  cft  lon« 
guiqMcm  abhorrent  infirmi  etiam  prudentes,  tdeo  ego 
hocin  cafu  laudo  potum  breuiorem  qui  fit  ruam  limn'' 
uus  vc  diaprunu,  dtagrtdtaium,tnfufionem  reubar« 
bari  in  aqua  decodliomi  prunorum  &c.  hoc  vbf  vif' 
tus €on(entiar,vi  duflum  efi.  Item  prpfumeuper  eictfiua 
rtum  de  (ucco  rolarum  Nico.dando  de  ipro.5.1.  f .cufn.$* 
|>cafi2  aut  mannx.nam  in  hts  ita  leuibus  non  inuent  luua 
memum  notabile,  pro  quo  audi  Gentilem  inha  de  pede. 
In.q.i>*&  tu  ibt  rtcurrai. 

' Ftateuacuatio  cum  clydertbus  lenitiuis,  9c  frequenter 
Vtcum  violis,maluit,prumt,  blitibus  9C  huturmodi,  ctl 
difibiutfux  cafix,  ihamarindorum,dtaprunis,zucchari, 
h«erepigrae,olei  vib.dli:c.addi{0  fale,  nec  cogatur  eum  re* 
Hoerc.quoniam  talis  retemto  etiam  multam  imlucit  drbi 
licatcm.&eleuatfonem  materif  adcaput,d^ex  confequS* 
tf  timorem, & mortem.  Hxccmm  clyficria  frequentare 
mutiu  valet.  VndeAui.  Bt  fit  tibi  fecuntasmulta  in  cly* 
Rehbus.  Et  in  fine  capituli.  Ht  in  cholera  quxefi  aduRa 
mulcmlicetur  dudiumcum  humedSribus  etiScumad* 
intntRratione  enematum  infrigidantium  Sc.  humetfiamiu 
ineitquamumpofiibileed.  Bt  fi  non  fudinenc  catarti* 
cum,aut  clydere,  fiant  fuppofi torta  (brtia,  aut  leuia  cum 
meile  rof  .aut  viol.additis  vt  fupra  in  dolore  capit»  cho 
Icrico,  aut  phlegmatico.  Podautem  euacuationemfa* 
dbmeum  medicina  vtelyderi  (altem  m pnneipio  fiat 
phlcbotomu  & patua  vt  fupra  ex  cephalica, & ponamur 
vemofx  in  rpatu!is,auc  cruribus  quod  magis  laudat  Pia* 
centtnuB.Similiterprouocennir  hrmorrhoides  cum  (an* 
gutfugit  aut  fluxus  mendruorum 

OIVERSIONES  fiant  vt  de  dolore  capias 
cholerico  perueniendo  vCpad  fcarificationem  extremi* 
ntum,di^fic  completur  tertius. 

Q.  V A RT  V S perficiturinfaciendoremouereca* 
pilIo8,&  cdfortando  caput  cu  oleo  roC vel  de  nenuphare 
vtldepopuieon,cuiaddaruraliquanrulumacetfea  adin* 
otcemhene  aguado&permifcendoimponendo  penas, 
&(icmfu(ae  tempore  calidofltmdasapplicandodigida 
teptdif  &c.vt  de  epithematibus  fi  t.  Et  c^fimiliter  pof* 
frm  applicariepithcmata  higida,et  quSdo  cd  ex  (anguine 
fimfngida  & (ic.  Quando  vero  ed  ex  cholera  fint  frigida 
& humi.Item  applicSdo  petias  incinidas  in  fucco  herba  * 
rumdigidarn  capitalium  dequtbus  fupra  in  canonibus 
de  dolore  capias  ex  cholera,vt  violarum, (emperutuf,(b 
hin&c.  Qjibd  fi  apodema  ad  tantum  deuenii  vt  ettd 
extra  apodementur  venxmagnx,tuDcnoIi  viirepercuf 
fiuts  (blis,fed  tpD  cum  anodi nts  admifeer  ita  vt  fi  nc  leni  * 
ciua,reperculljiua,d£  fedatiua  doloris.Pod  vrro  vtere  dy 
pcicis&dehisomntbus  habes  fupra  cra4ft.iit|.d^  omnia 
fiam  in  pnneipio  quoded  vlqt  ad  quanu  dif.  In  quar* 
loettS  uc  permixtio  repercufiiuorOcum  refoluttuis, ita 
vtreperculTiua  vincam  vt  addendo  camomiliam,oleum 
cflis^neUt]ocum,rurha  Arhuiufmodi.  qux  fint  calida  ca* 
pttalia  de  quibus  (iipra.  Pod  qumtu  vero  quia  iam  ip* 
propinquatus  cd  datus  fiatexeis  temperamentum.  In 
declinatione  vero  fiat  relblutto  temperata  vt  circa  prina 
pmm  mdaitt,  & fic  fequitur  modus  complendi  (exefica* 
nonem.  Hxc  autem  temperata  relbliicio  qua  etiam  ce* 
rebrum  c5(brtaiurfitli  quibufdS  cum  gallis  luuenibus,* 
cum  columbis  fcifiis  per  dorfiim , & emfceraris  & fuper 
caput  pofiiii.  Item  laudaturapertiocaeulorum  laiftan 
tium  fcifibrum  per  medium  & capia  applicatorum  ipfit 
pnuseui(ceratis,&cum  frigere  coeperim  ponanf  in  aqua 
caIida,<S:ficcal^(dt  capiti  applicenoir.  Similiter  va* 
kt  pulmo  arietis  qui  cum  frigclac  calefii^&c<  Bifi  cum 


fioc  volueris  inducere  fommim  af^erganttir  ifta  cum  pffl 
uere  iufqutamr.  EDe  Emptricis  Aim  quiapplieSt  in  prfli  Empiri 
cipio  gallos  columbos  dtTc.&  male,quomS  attrahth  &€,  ci  nodri 
& minus  liirpeifius  ell  pulmo  vulpis , led  colnbi  SC  galli  tf  ports 
fummultucalidi,ideointdorumapplicatione  habeatur  notant, 
adoertentia  ^ de  hoc  in  dubi^  Podunc  fieri  empladra 
cerotaria,  vn^ttenes  adhoc^lencia  &iufimpiicia  ha/ 
bes  ad  propofitum,fed  ida  videntur  conuenicnciori.  * 

Notandum  propiend^uod  ditfiu  edde  temporibus 
huius  xgntudtnis  q>  renuitur  phrenefis  acuta,  peracuta, 
d^perperacuta.Acura^mtnarurin.i4.diebus  fccudum 
iIludSenis.xxin.apM^(fiioni.Acutimorbiin  quatuotv 
decim  diebus  iud^^tur.  perperacuta  tn  quatuor»  pera* 

<da  qux  ed  inter  has  media  in  feptrm,&  de  ida  media  po 
fiti  funt  tlli  termini.  E>e  aeura  autr  (ccus  dicendum,  vridk 
eius  prtnciptum  ed  vfcp odtauum,  datus  vl<^ ad.  1 l.do* 
clinatio  vero  pod  illum*  De  perperacuta  autem  quid  dr* 
cendura  patet  conclufioadeius  tempora. 

0.  V 1 K T V S faciliter  compjUtur  cum  digcdtuis 
cholcrx  de  quibus  fupra.&  tu  ibi. 

S E X T V S completur  cum  adminidraaoiK  eotu 
qux  fomnum  reducunt,  vnde  vr  ditfiuin  ed%um  his  qup 
captet  applicamur  apponantur  (brantfitra,  vt  iufqutamd» 
cnandragora,&vfqiad  opium  perueniendum. 

Deappiteattone  autem  narcoticorum  Sc  de  tnducemi 
bus  fomnum  didhim  ed  fupra  in  epithemaabus,vmdto* 
mbusj&c.  in  dolore  capitis.  & tu  tbi.Et  i de  fuprr> 

Bua  vigilia  ad  plenum  dicetur.  Vnde  fummum  dudium 
debet  ede  in  faciendo  eos  dormire,  vnde  Aut c.  Et  dudt 
vt  ipfum  facias  dormire,  Sc  infra.na  in  dormitione  tpfo^ 
rum  confidit  luuamemum  plurimum. 

Accidens  veroaliud  fncurniiH,vt  quia  obliuifcumur 
mingere.  & ideo  nKdid  IbUicitudo  debet  ede  vt  mingSt 
cum  expredione  bda  mambus,&cn  embrochisaut  alijs 
medicamimbusad  hoc  vt  infra  de  difficultate  mtdius. 

C V RA  non  vercpnncrpalitcrobieruatquatuorea 
canonibus  diiftts,fcihcei  diucrfio.cdfbrtano  membri  nc 
rectpiat.  recepti  rcfoluno.  accidentium  corretfno.  De 
xquattoneautemmatcnf,5^deei'uscuaciKiaone  mhilad  ■ * ' t 
prxfens.de  his  dicetur  fuis  locts,  vi  fi  erit  feb.in  de  febri>  j 

bus.fi  ex  pleurtfiibi&c.in  qiiibutetiam  deordinaaonc  > 

dietx mentio  fiet.  . . .a 

Nocandumtamenq»Aui.dl‘cperfauclores  voluntin  i 

vera  dictam  fieri (ubctiidjma,^ plus^tnaltjs xgntudi* 
nibusacutis,^  caufa  cd,  quonta  oportet  facere  membra 
auara,  vt  de  materia  non  tantum  fluat  ad  merabru  ua  no 
bilevtfiacmagnitudoapodemaiu.Dcnpn  veraautem 
quitum  ed  ex  parte  rerum  non  naturalium  dicendo  ficus 
de  vera  di<ftum  ed.  De  ctbo  autc  Sc  potu  dice(  fuis  locts» 

Notandum  etiam  ^tn  non  vera  non  ficcdpedi  phle*  pt/jtjm. 

bocomia.  cau(a:  quia  fuccedtt  alum  fbnem  xgntudi*  feywv 
nem  exqua  xger  ed  debiliaius.nam  (irmper  debet  vmu  t 
cemcudodire.quared^.Btconfimiliterfones  noncom  ^ 

petunt  medietnx  quare  dudium  magu  fit  in  clydenbus» 

Sc  fuppofitorqsdfc.  In  fine  vero  (i  non  remanem  velh 
gtaaltenationu  (eruatis  canonibus  fiant  embrocx  cnre* 
foluriuitcemperatis,aut  ad  calidum  parum  declinStibas^ 
vr  ex  flore  camomillx,maioranx,anetht,rarubauia  bui 
liant  in  aqua.  Vel  llc.Bi.anethi41orum  camomillx,‘otnu« 
grxd:maluauifci.ana. Vbi  quxriiur  retbtuao  cum  con* 

(oraaonc,magts  bulliant  i n aqua  Scc.  ’ 

DtfihoK»  Rntrifa,  V.  , , 

PHrtnefiscdapodema  EibdSnx  cerebri  {^nicalo^ 
rum.  Sibare  vero  cd  apodema  fubdancixeere* 
bri.  vnde  i phrenefi  diflrnim  locoi  vt  patet.  Se.* 
eundo  ex  materia, quomifibarefemper  fui^olesa  adu 
daJ^6  fic  karabitus  (ed  li  (inigtufica  & cholera  nd  aduda^ 
liccttmurpcciealonbsufiatadiida.  TertiodiAxuot 


TraAatns.  VI.- 

«ccidenaliccr,  quoniam  habtm  dsntooium  nucnuniX 
. dkitur  cntm  manu  ^ mane  quod  cft  dxmonium : Sidi 
y . fiip^ua.  oam  vehememcr  S£  fontceragiianiur  plus  ^ 

in  lurabico«  Qtarto  diilirrum  ordine, quonuin  cu  adeli 
fibare  adcA  mania, quonumlarHo  um  comumcau  cft 
membro  principali,  sied  cum  adeft  karabitua  non  adcli 
mania,  quia  ile  non  fubito  Ifduur  principale,  vx  quando 
eft  io  duro  panniculo. 

C V R A di(fia  de  karabico  hic  liniictur*,  8i  maaime 
ditseriio  leruetur,  SC  fic  cura  & (ludium  magis  io  humc' 
iSando  qu^m  tnkarabiio,quare  ^imedbuiuairequemen 
tur  dCc,  In  boc  capruilo  breuifiii|k  locutus  Tum,  quO' 
piam  dc  diperflcietenus  non  videturdidirreniu  ii  karabi^ 
IO  nid  Iccudum  magis  Sl  imnus  d^.quarc  «^c.Poced  ti' 
foen  talis  colligi  dcfcripuo.i>ibare  eft  apoftema  cahdum 
fitbdamix  cerini  macera  cholencaadufta  cauCnu,  Sc 
jd  quod  ftquuur  alieiacio  & dfmonium  fiiperfluum. 

DcLcthdrgid.  Rtchnen.  VL 

LEchargea  eft  apoHema  ex  materia  digida  meatibus 
cerebri  abfqi  velaminibus  SC  veniriculis  &coC' 
porc  Crebri  inparie  poderiori  fecundu  plurimo 
&^cutn,ad  quod  fequif  obliuio.  6t  dicitur  ex  maieru  fri 
gida  dC  non  phlegmatica} vc  Auic.  vc  comprehendatur  ex 
materia  melancholica  (a^um  quiuisab  ea  raro  fiat.  Di* 
cicur  iecundum  plurimum  &c.quu  atiquado  poce(l  elTe 
uW  apoftema  fiat  in  vetammibusauc  fiibftamtactre' 
hri^ed  boceft  rarilMmu.Nd  enim  poced  matera  phleg^ 
mattea  pSmculos  illos  dcibs  penetrare, (icoc  necp  in  pleu' 
ra,vi  dimur  nefi  rarirsime,nc9  liiblbnciS  cerebri  .ppeer 
cius  vircoficacem  dCc.  Et  dicitur  in  parte  po(leribri,quu 
cd  padio  puppiscerebrt  (icut  phrenefis  prorx.  DiciCad 
quodiequitur  obliuio.  \'nde  etiS  fic  deicrtbi  poiell*  Lc' 
tbarga  eft  obliuio  ex  apodemateuAo  d^.cum  particu* 
lis  G^quemibus.Et  dicitur  lechargui  ^ Asis  quod  ed  obii' 
yioA^a  hoc ed  caprum,  vel  i^M>j.iners,vticthar' 
gsanil  aliud  fic,  ni(i  iners  obliuio,  aut  malum  obltuioni 
inducens.  Ec  reperitur  duplex  vera  & non  vera  vt  de 
Lxthar  * phrened  didlued.  nSeam  nomtnauit  GaLdigidS  phrc' 
ga, fingi  CKlim.Veradefcripued.Ndveraverofic  exphlegma' 
da  phre  cec5mixtocholerx,quodperngaa  comprehendiiur,dle 
tunc  oportet  medicamina  admuicem  componere  (ccun  •> 
dum  proportionem  exidimacam  de  illis  humoribus.  Et 
hanc  Aui.nominauic  fubeth  alfahari.&  dixtuEt  hfc  qui' 
dcfflfgritudo  (Imttised  ie(har|ix.Scd  dificrcabea,<^0' 
niam  factet  non  ed  cum  dirpoliuone  lua  ficuc  in  patiente 
Iccargum.Item  bifiircanir,qua  qupdam  cd  finefe.  qup' 
dim  cum  (eb.quxdaro  accidit  ex  puire£i(flione  dCno  pu 
trcfii<dione  phlegmatis. 

C A V S A £ eius  pridinxliinc  omne  illud  quod  ge 
oerat  humorem  phlegmaticum  in  quo  funt  vaporatio  6C 
putrtbidto  ficui  porrum, cepx,lac,allium,vfnum  nimis 
wraolum.Ec  in  fumma  cibi  frigidi  Si  humidi,fumofi,pu 
trcfcibiles.  Item  potus  aqu«iTigidx,fru^ut  humidi, 
^ccs, carnes  porcinx  recentes, &hutufmodi.  Xteaer  cur» 
bidut,rpifius,fTigtd  & humid.repletto  nimia  cibi,  Si  pO' 
fUs.vlUsduaerrorumcibariortrai,5£frigidoftJcd  in  ea^ 
dem  naenia, qup  natura  digerere  non  poced  nety  pcrfecltc 
r^ere.  vndeficutapodema  d^febres  ficgencrane.  Item 
Ibmnus  Tuperduus  & fpaliter  meridanut.Ice  dimiilio  cx  • 
crdirj  cofuetf,dicrp2l]ter  balneu.  Q^iec  mulia,&  ocium. 

Et  antecedens  ed  maU  coplexio  fi'igid.&  humid.i n to 
lo  vel  in  domacho  vel  in  capite, aut  mala  compoficio, 
quia  raritas  (ubdantix  cerebri, & meatuum  nimia. 

Contun^  cd  humor  f^Iegraaticus  aut  melScholicos 
iaesent  apodema,auc  mala  fiMrinu  frigiditas. 

SIGNA  qubd  fic  ex  phlegmaie  ioda  leuts.  Tubcih 
cum  feb.conttnua  non  tmenia. Albedo  Iingux.  DdBcul' 
Of  aperiendi  palpebras,  velox  cUufio  pod  apemon&  Ec 


Cap.  I. 

n patfciu  itiKiTogauir  vix  rtipondit^  nro.CdAitlo  mf 
cis  Orciutio  multa.  Oris  apertio,  ranquam  fit  oblitus  id 
claudere.Icem  alequSdo  apparet  Colutio  phltgmatica,altr 
quando  veruri$  condipatio.  Vrina  ed  turbida,  vc  afino' 
rum.'rremor.budorexcremitatu.  Faciet  plumbea 
pier  phlegma, dCaliquando  ad  nigredinem  dechoac^dlf 
quandotp  parum  incumefcif.Puirus  magnus  fluiduofu# 
quSpUirimum.Anl)elitus  debilisi  ardilstmus,  SC  varius 
decubitus  fuper  rptnam,d^danc  ficut  pr^cipitaci,  & mor 
cui.Habentcskarabicum  eteuancur.  Aujc&adcd quan' 
doqr  fingulcus  propter  cdmuniacem  ll  domacho. 

Signa  vero  quando,  fcilicct  cholera  ederam  in  cauili 
dolor  capiiu  fomor.Rua. Alienatio.  Oculi  funt  apu  tnf 
rueticesin  vnoloco,&  mouemur  aliquando  vbiinvera 
dant  ut  monui  vt  di^um  ed.loquemur  licet  alicnenc.Ec 
hxefigna  multiplicantur  aut  diminuuntur  fecundu  nu' 
lorem  aut  minori  mixtionccholerxcumphlegmacc  aut 
xquamur.  Ec  nota  vera  difiert^  non  vera, quonam 
vedudum  ed  veraed  de  materia  fimp/ici  phlegmatica 
dC  femper  tenet  panens  oculos  ciaufos  lufiper  accidena, 
VI  cum  exciaiur,df  aperit  oculos  Si  obltuifcttur  eos  de* 
inde  claudere.  In  non  vera  autem  materia  ed  copofica 
ex  comrarr{s,df  tenet  oculos  apertos  abfqi  palpitando,  Si 
colorfaaeifxpe  mutatur  modoadliuorem,modoadci« 
trinitatem  .pullus  maior,  velocior  $ in  vera,d^  fornor, 
dC  debilior  ii^mkarabiro.&  fic  pulfus  extrinlecui  rarut 
valde  fpafmofus  vc  in  prpfbcaiione.  DiAtc  aute  ^ prp* 
fbcationc.quia  lethargici  bene  po fiunt  refpSderc  non  au* 
rem  fufiocare  licet  imeihgai.  Et  fimilitcr  apoplexia  Si 
cpilepiia, quoniam  hxc  fubito.  hxc  vero  pafsio  paula^ 
line.  Di&rc  It  fyncopi,quatrtlargici  factes  ed  VI  vi" 
ui,fyncopizaci  vt  mortui. 

Signa  fi  contingat  fiat  in  AibOStia  cerebri  quod  ed 
raro,  tunc  fubeth  ed  fortius.  Si  difhculias  mniuu  maior. 
Si  lingua  cd  vehem^ius  alba,d^  oculiad  exitum  tcndtir. 

Signa  fi  in  velaminibus  tunc  dolor  fortior,  dCmotua 
leuioret,&m’jlcotics  obluiifcitut  mingere  etiS  propter 
debilitaiem  lacerti  vritalis. 

SIGNA  pronodtcafutur^lethargixfunt.Mulii- 
tudo  cremoris  capiiu  cum  pigritia,  Si  grauitate,  qux  fi« 
gna  fi  fortia  fiunc,&  ruperueniac  fudor  muiiuf,cunc  ed  pe 
rirnens.  fudor  enim  virtute  deiectt.  Sudor  enim  frigidus 
in  capite  mortem  fignificai.  SiCinguiTuga  fronti  appli 
cetur,&noaadhxreat  morte  fignificai.  Qubd  fiacci' 
dentia  declimuerinc,d^  fpiritus  tunc  fit  bonus,  tunc  cedit 
adfalutem  maxime  fi  pod  aurem  apparuerit  apodema. 
deundumenim  plurimumpcrulemcrifim  terminatur, 
Bc  quidam  dicunt  decertor  ed  non  vera.quomam  po/ 
ted  xqix  bene  regulare  vincere  ficuc  homogeneum,iSw 
edhiclocus  fpeculatioms ficuc  deicrtiana  non  pura  <5^ 
defolo  phlegmate,  IU  confidera.Bc  fi  plura  vts  qu(rc 
in  fine  capituli  in  aphor. 

C V R A EST  Canones  fex.  Primus  orditU' 
tto  dietx.  Secunduifcdina  macenp  fubira<dio,fiue  eua 
cuauo.  ’Tcrtiuseddiuerfioetus,ip(aminpartc  imiicn" 
doad  c^>poficum.  Quartus  edcdfbrtatio  capiiucum 
btt  qux  repeiiunc  materiam , ne  ipfam  caput  recipiat» 

Coimus  cd  rcceptx  maicrix  refolucio.  Sextus  ed 
correctio  accidentium. 

P R I M V S c5pletur  cibis,  dl;  potibus,  & alifsfcx 
rebus  r>on  naturalibus,feu  caufx  opponetibus,ac  eorum 
accidentibus  de  qbus  infra. De  rebusaute  ipfis  non  naiU' 
ralibus  phlegma  muliiplicatibusd^c.dfdtuedadpienu, 

SECVNOVS  perficitur  phlebotoma  quidem 
fi  nccellaria  videtur,  qua  fic  corpus  plethoricu,aut  quia 
fic  imieria  fanguini admixta,  aliter  non  fiac,fed  de  hoc  in 
dubijs  infra.  Solutione  quidecum  clydcnbui  acutis^ 
& tutius  videtur  ^ cum  pharmacu.  Vnde  Auic.tn  hoc 
Ei  melior  cuacuacionued  tUa  qux  fic  cu  clydett* 

Idem 


! 


SanB' 
cKto  in 
|Mcha 
poft  V? 

tO&t  O' 

blufo-' 
tii  indu 
CIL 


( 


Gilb^r-* 
nai^If^ 
aab 
Mi  dif' 
Inflo* 


Dc  a^*tu<].capitft.  g* 


Itfem  Mcf.Nan  3c  fi  pbafraamm  cacueftc  Amc.lalc<  in 
principio  hoc  non  fiecit,  quia  ctam  non  fit  cduentcnt/ed 
quia  dedit  imeUigrreea  canonibut  generalibus  de  cura 
apoficoutum  higidorum.  Clyftere.  nbfuthx  t lalutar» 
caraoroilix » cencaurex.ana.  M.f.  bulliant  inTuAcientr 
quamiuie  aquae  ad  cdfiimptfooenumip  partit  &colrf, 
de  qua  cobtura  accipiatur  lib.  addai  colloquintidar, 
igartci^na.^>.f.oict  cois.5.ti).(alis«5.i1.&c.  Aliud  Sc 
(orciut  dc  fublinK.iii-artaniix»  colloquinttdz  iraenorit. 
ana.3.j.r.canhanii.5.^centaurcxniinoris.5.).elleborial 
bi.$.j«<.llicadot.5.vnj. coquantur  v&^ad  mediecatfcd^ 
fitmption»  aqux  additii  oleo  Sc  faleyVt  fupra  iniicncur. 
Qttbd  fl  fuerit  prxiemta  mclancholix  addantur  poi)rpo* 
durm>himusterrz;iuc  foticulus  Icnx.  Et  fi  acuere  plut  cu 
pit  pone  (algftna  ^.Sed  de  hit  dicaur  ad  plenum  in  ca^ 
ptiubt  (equei^but  de  rubethtapopiexta,epileplia.ideo  n6 
multiplico  in  eit.ltemex  his  duabus  detcriptionibuscli^ 
gc  leniam  tanqua  c^ex  extremis  cdpoHtum  SC  facile  me< 
dicarocn  habebit.!  cem  fl  videtur  expedire  adde  benedi' 
dbm,catarticum  imperialc&  huiutmodi  folutiua.  No 
candum  tamen  qubd  flante  ftb.nd  ita  fecure ad  iu  fortia 
iranflre debemus  ficut  quando  nonadefl  feb.nj  funted' 
temperanda  cahda  cum  frigidit  vt  maluts,violit,ror.d£ 
huiuGnodi.Ee  confimiliter  in  non  vera  conliderandum. 
Vnde  quida  incipiunt  li  molliflcatiuo  enemate  > maxtmc 
vbifuerti  vencritRypticttat.Gc  bene.flt  &fblucio  ex  fup 
pofiiorris  fbrtibut,^  quibut  fupra  de  cura  doloru  capi' 
tit  ex  phlegmate.Si  autc  mediema  cupit  foluttuiyfi  3C  di* 
geflmi  indiget,  fupra  habet  ad  propofitu  omnu  irac.iin. 
De  dtgcflione  vero  ndefl  pofliut  canon,  qa  ^ didta  fiint 
tmelligunf  debere  fleri  in  pnnapio,  fed  pfeuerSte  xgniu 
dine  vt  quo  acadit  vti  fine  dubiodebemut  digefiiuit. 

T £ A T r V S perficit  hit  rebus  &modit  quibut 
Ibpra  de  dolore  capiiit,  Sc  efbcaxcfl  apponere  ventolam 
liiMr  nucham  fine  fcanficationc.non  enim  debet  flen  fca 
rincatio.inducif  enim  obliuionem.quarta  primi,  dc  ven 
tofis  fuper  nucham  pofl  quam  ponaiuralia  &alia  defeen 
dendo  ad  fpatulas  SC  verfus  bracchia  tta  q»  in  fiim* 
ma  piurirax  ponantur.  Completur  Sc  hic  canon  gar* 
ganfmarx  flernutatorrjt  SCc.  dc  quibut  fupra  de  foda  Eri« 
gida.compecit  auniim  fcariflcatio,prouocacio  mfAruo' 
rum,  hemorrhoidaru  &c.vi  fupra.  Quomodo  tila  prO' 
iiocrmur  fuit  dicetur  locit.d^  tu  ibi. 

Q.VARTVS  ET  Q.VINTVSfumfl' 
mul  mtxii.  Qi.iarius  igitur  completur  hit  qux  materiam 
tepcllut.Vndc  in  principio,  fcilicet  primo  SC  fccudo  die 
ponamur  pura  repercufliua  ex  oleo  rol.&aceto,vt  fiipm 
de  dolore  ex  caiiCi  calida, ita  videtur  velle  Auiccnin^a' 
fit.fed  Melbeoppofliu  cum  velit  t^cu  repercufsiuit  po' 
natur  cafioreum  exauctoritate  AlexSdn  dicic.Trrtia  ret 
c5ucnic  regimen  ad  hoc  vt  repellat  maceria  qux  trifmir 
tinir  ad  caput  aut  rclbluaturtranrmilb,'d:  complecurtn 
principioreicum  medicinis  reperculfiuit  inparre  Sc  in 
parte  rdblutiuiSyflcut  ex  oleo  to^.Sc  aceto  mifceri  decute 
cafioreum  conquafiatum  cum  eit  Sc  fiiperpofltum.  Pro' 
pccr  quod  dicendu  q>  Auic.iraellexic  de  principio  princi 
piSte  ficut  ipfe  ^\c^.vc  infra  de  pleunfi  voluit  a in  pnn  > 
cipio  initante  in  pleurifi  competum  repercufliua  plura, 
poft  aute  cale  principium  ponant  caUdacu  repercufliuis 
propter  qualitatem  SC  fubfiamam  humoris.  &efi  hxc 
ftmencia  Gal.  i s.therapeu.Hoc  eiia  voluti  Mcflie  capiiu 
loifio  flmtlifcr.Alexader  vaporet  &c.  Gtlbcrcut  aivli' 
CUI  Videtur  dicere  in  hac  parte  comranum  cui  nd  afkn* 
cio.de applicatioix  vero  ulium,aut  calidorum  aut  fingi' 
dotum  non  dctermmaueruncaudcoret  nofiro,reItnqurn' 
cesnidicii>,quod  fumiiurcx  dtfpofitiooe  temportt,fiuc 
acrit  catidiiacit  in  capite. 

Pofi  vero  princip»  ut  didium  efi  cum  cab  repercuflt « 
IK>  ponatur  aliquid  caftora  vel  hutufinodi  caliditdadde 


repercufliua  cum  refbluttuit  xquennir  vt  in  ftatu  vel  dr 
ca.  Noiatamen^quidomatertt  rfiinfiuxa&deehn 
fluxu  vltendn  nd  ttmemus,iecunut  poflumut  calidis  cu 
calidionbusvti.  Eiprohit  ponamur  excmpb.ai.old 
rof.partn.iin.actti  par.i.cafiorei  par.vmat  qtartam.  ^ 
fi  vtt  foniut  Sc  magit  emgilare  pone  acetum  f^illiticu. 

Aliud  magis  rcfolunuum&mirabtleripacnf  fquilli' 
cfct^.l.oIei  irim  auc  de  narafco.|.ifq.caftoref.  5.).capil# 
lorum  hominis  aduftorum.5.|.r.  flac  ficut  lenimentum 
Sc  abrafo  capite  applicerot. 

Scdhic  efi  locutcdflderacioms,&eficuf  parti  debet 
appltcan  reperculttuu  cum  dt<fhim  fit  fupra  in  prthapio 
capituli  ex  canone  generali  q*  puppi  capint  fitgtda  appli 
can  non  debent.  Et  pro  ifio  dicendo  vt  nunc  (at^dS 
capitulo  qiparu  anteriori  declinando  vcrfiit  pofiehut* 
fid  hoc  difcutietur  in  dubifs  in  fine  capituli. 

Rcceptx autem  marerix  rcfbhitio  quod  erit  in  declina 
none  morbi  fit  cum  orambut  caliducaptalibut  refbUi' 
itombusdfvn<ftionibut/mbrochit,,epithematibut,ce' 
rotarijR,faccellit',emplafihs,5ihutufhiodi.  deqbut  ad 
plenu  fupra  de  foda  ex  caufa  higida.  Notandum  tamerr 
efi  mgidtora competunt  tn  lethargia , quam  congela' 
cioonn  uocauit  Kaflt  $ in  fubeiha,aur  in  foda  fic  abfolu 
Uylicce  cum  lethargo  ut  etiam  foda.  Volo  diffrrenttx 
calidioribus  vti  debemus, & lutiut  in  ca  ^ in  foda  abfo' 
luce,  Sc  tu  ex  fbntoribut  dtifiit  elige.  Bmplafirum  U' 
roen  forte  flc.i{t.pyrethrt,finapfs,fquillpana.5.j.  cafiorett* 
euptiorbq.ana.5.v.mirce  omnia  alluceo  matoranx  Sc 
puppi cercbrtapponat.&efiMe^.potet  eum  moderari 
vtvisaddendo  leuiora  communa.  Et  per  hoc  comple# 
tur  tmenito  quinti. 

S £ X T V S adimpleturfl  confldrrattonero  habe# 
bimus  ad  accidenta  qux  comunicer  confoeuerunt  veni# 
re  vt  efi  profunditas  fomni  flue  fubeth.  Phrenefit.  Obii# 
uio  mingendi,&  egerendi. 

Propter  primum  ia^  teneatur  in  loco  lumi nofo  cum 
firepicuinfirumentorum  voaferaonum,  dCclamamium 
cum  nomtfxpropno  ponendo  ot  ad  aurem  infirmi  tra# 
hendoipfum  per  capillos.  Iif  c5duccreporcotparuot,A 
fttroulare  eos  ad  clamorem  fi  rufiicusfoem.de  quibut  in 
capnulo  immediate  rubfcqucnte,  quoniahxc  fien  debft 
ne  cadat  in  fubeth  de  quo  fiattm  infira  i ideo  non  me  plus 
hic  exicndo.Si  in  phrenefim  cadet  dttflum  efide  eit. 

Si  in  obliufone  mmgendt  etiam  foUidtct  euoi  &com 
primas  manibus  veficam.  Et  emplafira  ponat  fuper  pca 
^inem  ex  mcli!oio,apio,abfinthto,cabincnto,  radice  Ii# 
borum.imromifljone  candelx  paruxin  virgam,  aut  fy# 
ringi8.Cum  nam  prouocitibut  vrinam  vtinfra  fiio  Io# 
co.Et  proportionaliierdexgeftionibus.  Notando  vl« 
timo  lethargia  fine  feb.calidionbus  vri  pofluiaua 
&<kbemus  ^quando  eftfeb.  Eleifruarta  autem  Scc» 
am  conferentia  admemonam  dicentur  in  capitulo  fe# 
quenti  dc  dtminutionc  nsemorix.  Nam  SC huic  ca pnulo 
applicari  habent  cum  ad  lahargiam  fiquatur  obltuio,vt 
diilum  efi.&  memortx  dimitiutio. 

DrdinrniKhone  mcmon>.  Rjchricd.  Vll« 

CVm  diiTcum  fit  de  lethargia  ad  quS  fequitur  obii' 
uio  ficut  accides  efi  q»  nempe  cft  memorix  Iffio, 
Sc  abbtto.confequemefi  vtagaf  dediminutione 
m?monx>  Volonanqiin  hoc  capitulo  aliquantulum^' 
bxus  efle  nec  'tcdeai  cura  fit  morbus  de  quo  omnes  con# 
queruntur.  Dimtnutio  memorix  efi  operatio  diminu# 
a mmis  folito  vinutit  partit  pofiencrts  cerebri, quia 
fpeciet  receptx  retinent  ur. 

C A V s A cuius  fecundum  plurimu  eft  nub  com' 
plcxiofngida&hiimida.Etdiaiur  lecundfi  plurimum 
cum^fob  frigiditate  fimiliter  fieri  poftii.  Et  rimiliiet  h 

cabdiutc  exceitua  caufvi  pofc.SimilitCT  ^ ciliditatc 


,,  Traflatus.  VI.  - ” ■ < 

«uni  otimtno  htt  potnn  rfV  deftru  Aio  qidkm 

4<minutto,quandoqubapotlenure  cerebri  fngido. 

SIGNA  maU  complexione  Hcca  funcvi» 
^lu.&quia  non  memoratur  deprxtennbus  momenta' 
nel»,quia  Je  diftctli  fii  imprebio  in  Hcco,  cam^  recorda! 
dc  picriiia  rcmocu,qua  de  difbcilt  fir  leparacioll  dcco» 

Signa  n meritab  humiditatctiuncericromnus  grama 
4>(undu»^bene  memorabi!  depicnrtbut  mom^cancts, 
ga  de  CaciIi  fit  imprefinom  buraido»o5  fic  de  reraom  pe 
ricu,quia  defactliarout^imprclsio6i<fia  tn  re  humida. 

. Signa  (ifuerte  aut  ex  calidiiate  aut  frigiditate  ligna  enlt 
manifdla  caliditai  aut  b igidicar  adJ!do  ex  did» vi  de* 
cebit*N9  qux  ex  bigtdiiate  pura  cft  cum  ftupore^&  ver* 
tigine , & cum  ea  qux  eft  ex  calidicace  cum  (iccitate  eft 
permiUto  fentus» 

P RO  G N O S T I C A quf  venttexcaliduate& 
Cccitautardiuacuratur.  Et  qux  venit  m latitudine  (aiii' 
tatiaafinmilatur  ftoliditatitS^  pronuntut  lahargtamvaut 
apoplextamiaui  eplepHam. 

t N C V R A canones  ftruandi  fum  quatuor.Ordi' 
•atio  dtetx.DigeRio  materix.  Huacuatio  eius.  CdSorta* 
lio  panis  capitis.qua  itmouea!  mab  cdplexio  impit/la. 

P R I M V S completur  cumbis  rebus  non  nanira* 
libus  qux  (e  opponunt  caulf ,vc  verbi  gratta.St  efl  ficd* 
tascum  humedannbus»lifrigiditascucaldactemibiis. 

. Sed  pro  his  primus  canon  q»  non  oponetin  eis  muliu 
cxcederc.3^  ex  non  multum  cdleqiienii  connnuare.nSex* 
cdlus  in  ets  quandocn  inducit  obliuionrm.Auic. 

Secundus  (p  96ictltortbut  ^Kcdatur  ad  (oma,  dT  quo> 
Rsam  rariCiiraum  c(l  vt  ab  liht  caufis  procedat  fufiRciam 
htcanonctyd^  veniamus  ad  idquod  quali  femper  comtn* 
gsc,rcdicet  hab!do  refpedum  ad  cau&m  fngtda  Sc  humi. 

Vudein  primis  ordinetur  aer  luminofiis,  non  vento* 
luMiam  9 ventis  multum  nocentur. 

Eteuitent  qux  phlegma  mulnp!icam,&rpectalirer  va 
pqrola.vt  cepx>&  fuper  omma  multa  repletio  A nautea 
duatmulius  potus,  multa  fruduumcomdlio,&  9 cibis 
grasisdigeRtomSy&quxinftomacho  tempore  longo 
fctmcmur  de  quibus  (upra.Iiem  ablutionemcum  calida 
genitus, quia  mollificat.  9frigida  quia  ftupefacir^tS^  no' 
.«et  rpf ritui  lenrut.I{«n  9 potatione  eius  mmia, vinum  ta* 
«nen  potatum  mcnfuratc:&  tn  pauca  quantitate  videtur 
conterre  &conlrrt. 

Exercitium  habeat  partium  capitis  cum  fricatione^  df 
comprefsione  fa  Ais  cum  pannis  afperiijd^  pedum^A:  ma 
nuum,d^  non  Ht  forte  fed  moderatum. 

Abfrineat9mulco  fomno,iiromnodiurno,li  dormi* 
tjone  fiiper  nucham, dfvniuerlaliter  fuper  repletione  fr* 
Aa>Itemiiruperfiaa  vigilia.debilitatentm  lV‘mtum,& 
apium  reibluit,&caput  replei^ii  multo  coitu &ab  omni* 
bus cerebrum  debilitantibus,  nam  debilitaro  prinapali 
Bocencur,&orta,&  principalis  membri  partes  Ixdeiur, 
vt  fxpe  infra,&rpecta!iter  dc  melancholia* 

SSCVNOVS  perfiaturcum digereimbuama 
terti  p4ilegmaric2  capitis  dt Ais  fitpra  traA.iiij.vndeibi 
fipiplicia  Sf  cora  pofita  eligamur  propofitonecelTaria. 

T E RT  r V $ & quartus  mixtim  traduntur.  Ter. 
tiin  coplemur  confimiluer  cum  euacuancibus  matenam 
phlegmattcam  h capite^  & incipiendo  9 fr  ciliortbus  gra* 
datim  procedendo  ad  fortia.  VndeAitic.quodacapttulo 
cti9  incipii.Primumab  cuacuationibiis  quf  fune  (actlio* 
ra  ficuc  hiera.putpa  colloquimidf  d^caftoreo.deindegra 
datim  ^edac  ad  hieras  magnas.Et  nota  canones  omnes 
diAos ftipra decura  fodx^legnuticx^dfeoshuc  po’r* 
ta.  Et  fcito  q*  cofrAio  amecb  defcriptione  fecuda  Me* 
fiixell  medicina  propria  quando  efr  ab  humore  adufro. 

Completur  etiam  cum  gargarifmis,embrochatiom* 
bus,  lotionibus,  llernutatocns , vnAionibus , cerotariit, 
6cculisd^  huiiilmodf.de quibusadpIrnTi  de  Ioda  phleg*> 


‘1 


* - Cap.  I. 

matia.Vnded^nmplrda  ihhoccarumofm  laudarah*« 
beiKurindelcnpcionibusfratfm  pon?dit  in  quibus  mtil 
tiplicabo  cum  res  ipia  nimium  qutdcab  olbut  perquiral 
per  quas  dcfcnptiones  complebicur  intentio  quam.  " 

Vbi  tamen  ell  notandum  vbi  fuerit  mala  comple* 

xio  calida  fiuc  fuerit  tn  membro  iplb  liue  in  toto  non  dr* 
bene  multum  calida  appropinquari,  &,  hoc  voluit  Auic. 
de  cura  eius  cum  dixK.PofreaadmmiRretur  l1  confidis 
qubd  non  fit  male  complexionis  calidpcnoleAio  anacar 
dtna, quoniam  efi  fremor  in  cdfbrtationefrnfiis  & ab  ora 
nibus  plus  commendatur. 

. Secundo  notandum  nucha  rfr  cerebro  frigidior , Si 
tdeo  calida  magis  paiitur  Sc  tolerat,  frigida  detenus.Lc* 
gas  itacp  canones etiS  tn  principio  capituli  pofiros.  Lt< 
nimemuro  cofierens  diminuttoni  memorix,d^  obliuionw 
ly.olct  Cimbuctnt-^.i.olei  de  been.  |.n.euphorbn<  $-)  ca* 
llorct.5.  f .inugauir  locus  memorix,efi  Mefi.  Confident 
tamen  q>  efi  multum  calidum,  addemus  enim  acetum  vc 
penctreciSC  contemperet.  Valet  emplafrrum  definapi 
Mefi.ti.defcnptiorK  amidotanjt oleum  dellnapi^oleu 
de  lateribus^cSfrAioanacardina  Mefi.5^  vtens  ea  catieac 
9 coitu  ebrietate^  nimio  labore, & debet  habere  fex  mc* 
frtadmimn,confrAio  philofophorum  Auicen.j.traA* 
quinti.ddmbra  Aui.vItimoiraA  fummppnmp  quinti, 
diambra  Aui.vltimo  fummf  quinti. diamhra  Mefi.PIi* 
riiarcocicon  Autc.Thcodoridi  anacardiml  «S^  confeAto* 
nes  laudatp  fupra  de  foda  frigida  phlegmatica.^f.condnS 
&efrexperru9Rafi  primo cdt mentis. & cdmendaiur  k 
filio  zezar  in  Mefi.Confimtliier  muliu  laudatur  aconis 
nuiricus,&efi expertum  Aut.t.cap.&modut  nutriendi 
habetur  k Mefi.^.dircinA.anridorart).  Cfifimiliter  piper 
longum  nutritu.  Aledicamen  bonum. ip.olihani,  cy  pe 
n,ptperi8,croct,myrrhx.an3ConSce  cum  meile  (5:  de  eo 
omm  die  fumatur .5.).  Aliud  &expertum.fs.ptpensl«5 
gi,cimini.ana,par.cj.zuccharipar.in.olybam  tres  quar* 
tas  aur.&  pipens.fimilicer  accipiatur  de  eo  omni  die  tan 
tum  quantO  Icriptum  efr.  Aliud.iti.amini  panes,  v.c^ 
peri  partes.ti.acon  par.rt.piperis  pane.i.myrobalanoru 
nigrorum  partes.n  mellisanacardini  partes.i.melltsdu* 
pium  omnium,  fiat  elcAuanum  de  quo  fumatur  llngulo 
die.;.i.vfipad.5.)  e.  Aliud  conlertiansmemoriam.^. 
acori.5.vi.pipens  longi.^.v|.cimini.5.iiti.  mellis  quod 
fuffrcic.dolis  fit.5.  f .vfqiad.^.v.  Aliud  ad  idem  exper* 
lum&frmbus  prxdpue  va  lens,  ip.mellis  anacar  dim, oli* 
bani,cyperti  acon.ana,par.t].piperi8,macropiperis.ana, 
par.i.Wbulorum  mdoro.ana.par.ii.cimim  par.iij. melliti 
qnmufufilidt.dofisefi.^.fi.dequo  fumatur  fingulo  die 
mane.  Aliud  dtreilMep.comendarum.ie.myrobalano 
rumkebuiorum  ifb.i.ptperis  longi. ^.in>^c.&  tu  vide. 

EteAuanum  ad  confortandum  cerebrum  di  ad  refiau 
fandum  mcmonS.i^.cmnamomi  roCirum  viol.^f.  carda 
momi.ana.$.ii.fquinami,fpicx^anofilorum,cubehx,fo 
tfjgalangx,boragtmi,renx>fpodn,cor3iiorimi,mafr(as, 
macroptperis,ftoracis  cabmitx,ferici  c6bufri.ana.vv. 
mufci,^.i.fyru.rofi.quod  Aifricn.&efrGilbcrit  inglici. 

Cafroreum  multum  comendaitir  hoccafii  quando  eu 
alqt  fimplicibut  cdmticen  habet,  roali  tamen  rxifiit.  fr  * 
ports&odoris,quareco  magis  extra  applicando  \'ior  tp 
ipfum  ad  intra  exhibendo.  Multa  itaqi  memorata  fum  fu 
prafiroplicta  capitaliatp  Imicconucnium  pafsioni.  Elt* 
gamur  autem  magis  grata. 

• Cura  autem  nus  qux  ex  apofremate  efr  cum  his  qux 
diAa  funt  de  lethargia, rarabiio.&  fuberh.ru  ibt. 

ET  LICET  procedens  in  capitulo,  vt  conexpf 
videar  limitesartismedtctnTexire.ramencum  tpfam  rc 
omnibus  graiifrimam  frnttam  cum  maxime  hic  thefru* 
rus  memorix  ab  omnibus  cxqufraiiir.difpofui  de  memo 
na  qux  artificio  corroboratur  quadam  pauca  Sc  fubfran 
4salta aperire,  ex  quibus  diligens  tnifffrigatorponcT  etiE 

tn  plurimis 


4^ 


i 


.'"jtO  Dcxgritudxapftft.  ’ ' i' 


*<n  pliiTMkkit  8£  fllagnif  ittriiioriim  fiam  Corroborare. 

Ecprohd<hocaiiduittpfteio<;^naitexb'tcrn  fcrtpcu 
lUtefiaulpOimnbubquatutlpkfimu&inrutfnur  rccor 
dunur  3C  c5prehendiaius,iu  exiinagirabus  ponut  inio 
cit  memoramur  Si  cSprehendimut.viKie  imagine»  ad  Io 
cataichabcraltcutlucrpadoirclumnuecabubm.  - 
Btvr resciar^  habeatur aducrtcndum  <p  volemem 
pnAicare  hficarttm  oporoet  primo  fibillacuere  loca  m 
aliqua  eccknamagoa  vel  magna  domo  quxlia  condic 
caonata  quttUiafc  debita,  qukiiacc  debira^rdine  dcbiko, 
difttfxia  debita  ,&  debitu  imagtaibuf. 

. Etqutabrettu&eftcaadidoduinapcrcjcenipla^Wno 
«templa pon5  vt  iiuclltgaiur.  de  hi»  locuaccipumc  c«i< 
«ob  ' wwdivk^Wpona  exemplum  de  dec«  d:  ita  habebil 
demtUc.  Capio  ita^  domum  magnamad  qufi  n6  debe» 
•7^  frequemer  fcd  raro  ire,  d^caiib  diccatr.  Et  ftatuc  pri- 
mumlocuqmcft apud olliodiftanaaboftib per rreepc' 
dea.  Sccuodu»lociuncabiAodtihm»per.xq.vrl.xv>pe 
det4ituerbtgriiu.lbrtalleellangulu«unu»rcibde.  Ter 
nualocuiUcilccundodiAamper  totidem aen».xi)« 
d^emfiomaltcrangulus  veimedfttmtnterangulum  pri 
mo&fecundu.  Quartuierttmgulu».  Quincusentan' 
goJu»  diftam  per  tamundem.  Senus  oCiimiliter.Et 
mcalahf»rabisvnficaineram&adimra  oTtiumimme 
ditoeiSgnabu  kpttmum.Detnde  tn  primo  angulo  came^ 
^ n»  oiSaMumiEi  in  iecundo  angulo  nonilEi  in  lertto  dcci 

iwtmaimfiadi(ianaia.ii  vupluralocaexeas  cameram 
dCiigMf&Iicalias  camera»  proporcsonabtlirer.  No** 
^ eandum  tamen  q>  dillantia  data  eli  nxdiocru  3C  conue^ 

X niensticd  n non  inuenictur  cama  diIianiu,frdminorvri^ 

ad  oiTco  pedes  dtco<^  adhuc  tolerabile fiora.  Conahxu' 
cem  debemus  Vt  fit  mediocris  vel  prope  mediocri  quan 
cum  plus  po6imus«  De  ecclefia  rcico  qififi  debet  ellic  muJ 
‘ tumfiequenouac  ctiampcr une  mukicudinc  imaginu 
C confiiodaris*  Illa  loca  ^benc  efie  Hgna  mcmorabilig. 
I & manu  doi^ibiUa,vt  verbi  gratia.  Primus  locu  Ct' 
' gnatur  per  vrinalc  ponendo  in  Cius  loco  vrtnalc.  hecon 

fdus  filabitur  per  pixid^.  Tertius  (igiubitur  per  mor^ 
tvmmponemkitbimorrarfu.  Quartos /ignabitur  per 
fatouciumponcndoibircariHicul.  Qpinius  perpttgiU 
l brc.  Senui  per  piUellum.  Septimus  per  caminum. 
Occauus  per  Cicc^  ponendo  bcculum.  Nonus  per  pa 
nemccrcil.  Oeciniuspercannascalsicd^c.Eciilaoomt 
na  oportet  habere  m^i  kmper.loca  de  qmnto  in  qutnnl. 
vcquinarnlodnictirupcrofahabe^urirxquibus  appa>' 
rec  gd  de  ddbncia  diceodu . Scito  tA  q»  vf;;p  ad.xxv.Jtcec 
traiwrc  3c  n5  vitra  ne  fiat  negatio  in  imagtmbus.  Et  con 
(jonluer  didic  de  ^ntitate  quantum  ad  akitudmrmiga 
nSdebemenemuuualtitudinutnediocris  quaticatts  eil 
ml.pcdum  vel  circa.minor  debet  e/lead  minus. v.  Pacet 
«tfSquid<leordtne.namdcbccordinarivnum  poli  alce^ 
I rum,vt  didum  ell  notado  feom  quintun^  procedftio 

de  quinto  in  quincu.  Dcqualirateautc  dtdum  efe  non 
nicau  lucide, netp  nimis  obfcurc , nec  vc  diiflii  ed  mmiu 

Ibequcnicrhabiuscdditiombuslocorumqux  fune  lubie 
<fb>et  materu  imagioum  Hcuccartha  littraru,oporrecad 
imagt  nem  criiirc.Debenc  ita  imagines  noix  in  illis 
collocari  cum  motibus  talibu»,vt  per  eas  valeamus  me- 
morati. Verbigratia.  volo  memorari  de.xx.nolbus  fic 
Caciamtn  primo  loco.egotmagin?  Pem  mihi  nocil^mi 
locabo  cum  vrinaii  m manu  pleno  vrina  que  fundet  fup 
lacobum  mihiciotirsimu,dfex  tfioadu  horum  duorum 
ego  n)cmoror;df  iic  duorum  nootinu  memoriS  mihi  b- 
cam.In  fecundo  loco  pona  Martinummihi  notifeimtf. 
nam  oportet  imagines  idas  elle  notifeicnas  qui  ponet  di- 
f gitum  fiium  in  nnde,&  excraiiet  vnguemu,quo  cum  di 
p'to  vnget  orificium  ani  Socratis  milit  nocifeinu.  In  ter- 
* tio  ponS  Andrefi  mihi  noci(stinu,qui  cum  manu  de  mor. 

nuoexcrahaempTmqdpoinfeipcrbcieFranoilci  vd 


alios  ridiculos  adhn  fabriefido  ea  quibus 'mriQorlS  con- 
firmabo  de  talibus  nolbus « & ita  panfbnitirer  pinccdit 
tnibis.Confiatili^.fi  voluero  rccordaridealiqoo  cum 
fimadlu  vc  cp  comedera  ficus  lunc  imagtneeur  q»  cd  fica 
fiiciac  aliquod  feilattofiim  vel  dupcndumdkmtliter  ^ fer 
naornzauertc  tpfeardesvendfdeminhitopoftet  imagi- 
irariatduB  ridicalolbs.8ideargumenrisop«riercapert 
fiibilSciaaigumert,& fpfera cantu locare.quuimQ  argu 
mentum  non  poifet  locare,  vi  fi  erit  de  anao,  prpdio;dd> 
modCc.xrtipafiniiscil  fiibdantiaconcluda^.  cuncafi- 
Du»  colloceturdf  Arbdanriaetus.Similicerfi  depradio 
alienato  tunc  locetur  prardmm  dfabenaifOid^  cGfimili- 
ccr  de  alriaiit  ordinf  tonim  vohiero  recordari  dtuSdanif 
tota  ciratto  in  partes  SC  fiibdancix  cuiuslibet  part  Tohim 
locetur.  Item  fi  verfimi  aliquem  hiesam  fpfuiamiht'  bis 
vel  ter  legi, deinde  fiibfiannam  verfa»  locabo,  verbi gri 
Ui.Conticurrr  omnes  incmriqi  ora  tenebior,  locabo  ia 
primo  loco  VDum  praedicantem  quem  omne»  claufo  ore 
aufeultant.EtconfimtIiterdicendum  devra  autoruans 
Ei  confimiliter  diceodu  de capscuIraambafiacoTun  qua 
(unteodfmodo  locanda,  & de  parcibu»  pradreatorum,. 

Volo  hxc  bfeuirrima  grana  folatd  fitlbcere.  ramars  1^ 
lor^ior  cfi  df  ad  alia  fe  traiwfea,  & otmi  mukis  pkiri<t 
mts  regulis  in  dfuerfis  negocTjsvi  in  nominibuamcogni 
ti»  grecis  &c.  habet  6c  regube  de  menfi  bU4ide ' dic  bu», 
dcaciois,lions.&  depcinniubus  amhmrrirvd5ci%’afdo 
proUxaefi.  St quueameupitabaliopto  ntincvitfea»,fti 
rit  fit  dedtfie  plus  (ppnocipiutnjd^qood  Ctmt^  ctp.Er 
fera» m ars  ilh  indiger  continua  pradcica,  ip  ah-l 
quaaMfiqujsinracupittfirprririfcus. 

Decontiptioneimd^dtiomf.  Rx6r^d.  VII. 

De  corruptioncimaginattonisdicerecocepe-cum 
etiam  fit  Ixfiofenfusdl;  parcis  anterioris  cerebris 
Ec  captuir  huconuptio  vt  fe  exuirdic  ad  abla- 
tionem Sc  dioitnutioncm.ac  veram  corruptforKm  inaa* 
gtnacipnis  qualiter  fitmpm  Auicen.pntm  tertii.proprio 
qifx.  Corruptio ttaqi  imagtnattontsefilirfiopticit  an* 
teribru  cerebri,  qua  quisauc  non  imaginaiur  aut  mioui- 
i.ur  eiMs  imaginacioab  muginando  res  imagina btkt  «ue 
imaginatur  quod  non  c(l»&  quod  videat  re»  quarum 
non  efi  inuentio.  , 

C A V S A eius  fecundum  plurimum  ell  mala  conlr 
plexio  calida5:ncca.nam  infiruoaccum  memoriz  com* 
plexionatur  frigidxtS^  ficcx  complexiotus.  nam  «0  ipfe» 
debet  fieri  retentio  Jpecierum  memorabilium  quae  re- 
tentio mekus  ficcoqukra  humtdo  perfieuur.fngidun» 
icaqi  humidum  i mala  complexione  calida  & ficca  dt« 
(crafiacur,licetkrupcrfiuo  frigtdodi:  humtdo  pofeicMi- 
(crafiari.oaro  omnis  inordinata  qualitas  poieil  hoebee- 
re.prima  aphorif  commento  fecundo. 

p V R.A  iuque  rerucncurproporctonaliter  vede  di- 
mtnurione  memoriae  ditTtumell.Nam  ib  t ueitdo  caulan» 
calidam  Sc  ficcam  debemus  cum  cocrariisoccurrcfc  qup 
ad  complementum  dufta  fime  de  foda  excauia  colsrica. 
quibusaddatur  canon  Auic.<P  emplafira  inanccrionca' 
piris  pane.A:  hoc  duftum  efi  quia  in  diminurione  memo 
rix  praeceptu  cfimedicinSnon  poni  in  parte  poflaiori*' 

Dffitbcri?^  ^ lUbrtCti.  VIIL 

SVbethclHbmnusruperfluus,&graurs  fiueprofiio/  Subeth 
dus,cuiusgrauiias  eil  in  materu  dt  qualiQte  fimul^  arsbih* 
ita  VC  ipfius  Tpacium  fit  prolixius,  Sc  «us  eletrano»  td?  qcf 
id  cfi,excuatto  fortior ,id  eil  difiictlior.  Qux  materu  ell 
vtplunmum  feigida&humida,qualirasvero  feipdto»  gnccts, 
ipfedfckur  vipUirimum^qutak  materu  Din^nead:  ii  ac  laci' 
melancholica  cauferi  poie{t,red  hoc  ell  raro  Jicoicciai*  nis  cttfi 
dum  qubd  videtur  pbcerc  Gcnuli>talis  tonus  ab  hb  caros  (1 
humoribus  caufetus  noo  eil  propne  fiibcib » qura  gra«  gnificac 


TraAatm.  VJ.‘  - f tV  ’ Cap.  I. 

lMM&,p6iiidRMn6cftMiltaqiilnirtprimo&cUl<I<fi  sgmdinun.Ettfttilxth  csnfcqutinbiliitianniiiBfi* 
tbmnut^ndin,  vcl  poicll  dici  c]>  cft  AibcUi  dimininS.  cocicorum,fiuc  ftupcfacioitn^i  tft  £ib«h  k naUcom' 

''CAVSA  qu«ndo<|iicRtl  phlcgmucjia:  chakn  picuonefrigidaflneauurii.&iliiubcompkxioat  cai 
Vttdead  parrtcularia  deii:endfnc>dtco  qub^cs  li'dicum  outeriaautfngida» 
ountptinwiuitrtiiKVonienvnlultiUKloconKftionM,  C VRA  lo pruno afiivi cum v«mfiieccbi'oiKft> 
d£poiu»^nttuA  ego  vidualem  ncbrKtaie.Itc  ps.  bnumwipercomuniatnnllftoinacho,  vcIvcrmAua^ 
cuftwEaifiainKmponbua.comprclaoctaiKi.liucba*  vtcddiunucr  acndiipucrii  vcl  aliunde, lunc  feruemur 
dfao&huiuraiodiquieoppilailc  vum  rpiriiuumnaiilii  caaonca  talea.  Primuaeft  diuerfio.  Secundua  euacua< 
cmem  ad  membra*  / 1 ^ iio.  Tertiuieilearrcano.  Quartutrepercufrio* 

Caulaanceceduellpbtegmacu cholera  dtrina  quan*  Primuflcomplecurcumligacionibuidoloro|jc,pl4ca* 

do  aggregantur  (Imul  in  cerebro  vinceme  phlcgmaia  tione  digitorum,  tneanombur,  ventoOr  poRiis  line  Tea-* 
&nonfitnlncForterubcibvccucfthphlcgmateianmm,  tificaiiaiie,coll)rrnr  Ibrttbui&c. de  qutbur  inde  foda 
tutmala  compleam  Crtgida&huoMda.hrgida  delicta  phlegmatica  dilc.  * 

fecundum  Haliab.  Secunduaperficiturcumeuacuanonefediaperflcmu-  ' 

Cotiiuiidla  vero  efiiptma  phlegma  aut  materia  ipGi  tatoria  di^aallegatolocoenicumclpncnbiia  nonmul  ' 
aaiatabderM  lUbethdeci  f*itde  fiiberhpn  cdmunitart  tumdemultumacuttavribidem. 
vth  vetnlibua.ComeftionetciOlbipefeciennum.  Iiem  Ternuacumclamonbtia^ioruioneeitiain  loeoluml' 

& ratione  maacrut(cbnlta,deaccidit  in  principio  paro*  nolb,iraifiione  pilorumbarba,capKia,pediOTit,ikpol'  ' ‘ 
aifmoiumde  maaiiiK in (rb.  phlegmatica.  Itemiatao.  Kciapcdia.Etnouiariue  verbta uiduceimbur  tnAiiuai 
ne  muleitudinia  vaporum  clcmtomm  aut  h liomacho,  & maaimt  de  hituro.nam  infthia  de  pneteniis  fomnimi 
aut^matrica.  Iiemdehfpirttuadcbilttatc  per  vnmre*  tauCic.vt  fecunda primi.prrmo  cap.omnta anima  acete 
IblutioniaquareRc  dilbctliaciuadilacacio.  Etaccidirvt  dcmiajauriculatn&c.vtinlinecapirulidelethargiacDm 
plctireticua  aut  penplcumonicua  ^uandot}ue  ad  fiibeth  fiippomorio  delal  gemma  debet  in  Rneeiiia  ligari  Rlo  dia 
permutetur.  plicaiolonginidiniivtuiiaezpanrx,decumluerieimpoe 

SIGNA  romnuaprohmdua.Gratiitaaoculonim,  litum.df  lieicntper  duaavel  trea  boraacapto  eatratee 
diSicultaa  apembnia  eorumAirauitas  capiiia.Kcrpondft  tur,  de  poterit  in  dia  bia,vel  ter  renouari.Iiemodoiet  aor 
larde cu vocant  luieeaeitanC,vt quali  percogitati  liant  tumconnmicvtlqiiali.Etaporteiiftartmediaaltidaai* 
velutipalraati,demartui,decumexriianlaperium  ocu>  nec  permittere  quin  Icmper  moleiietur  aagtr  ne cadu  in 
laa.de  cucn  diflhculate,&  ftattm  clauduc.  Hc  iUaneuhfi(  apopiexiam. 

abaquavtrorbitioiKtpcrrarttrrdritaPuhijt  Certus  fut  cum  oleo  ro^.i^aceio  mtifrocumpetffe 

defremens  propter  nocumentum  cerebri.  captu,  3C  rpccialietr  anfetforiapponendo.l^ed  nora  qub<f 

• Si  fljcril  ex  phlegmate  color  Aciei  vergir  ad  albcdine.  acctum^bct  erte  imnui  in  quantitate  edeo/ed  de  eo  mof 
Si  eK&figuwe  adrubedinem*  SiM  ipn»miJttit/rgSi  tbplu#pomd«betquiminfcthargi»,viVetbigraria.po 
ap^rentmma.  . _ nebanirquartapartacerimmcponitur  temapari  acetr, 

ot  writcotnuniateaueriutmembri  prarce/Wt  dolorp  &cauAquta  htcquzntur  repercuTsto  Sc  eaetiatm  fioe 
grmicac^utaiiqiiod  tale  nocumetuumin  membro  ipib,  euigilatio  qux  perficitur  per  acetum  primum  fui' frigidi' 

VI ftomachonaulea.Si  ^ matrice  dolor  in  aicatim,  dc  taar.lecundifm  foitemfate,  ettim  fiiiflcciratc  contempC' 
prxcermprpfbcatio&hutufmodia  Ethicadurreaturm  rathumfdtrareoleicuiuaeftinducercromnuma  ExqihV 
fiibethicuf  ^ prxfocaca  diffl‘rr,qura  prefoeata  noh  poim  bvi  colligitur  vel  colligi  poteft  cdtradidho  imtr  Auic.  Auicen 
Krpontfrre  cum  excitatur, led  bene  ^ethicut.  Irem  prp*  <S£Serap.Nam  Serapio  dixit  oleum  roCcum  paucoaceti.  r. 
focaan5poceilioqiii,redberKrubethtca.Tt?Acie8  iub-  Auic.  vero  cum  aceto  plurimo.  Locutuaeft  Serapio  irr  raDifli* 
**il!**^^  ”^*  ^.”**  P*^*^^**5^  velut  mortui.Et  fiede  fiibethnon  \iero  vbi  r>on  cft  tama  intentio  adexcitactO'  dif&n» 
a^  ugniidii^iB  deprxfocarione  infra  vigefimum  ta*  nem  quanta  tft  in  vm>.  n. 

pmilum.  DiSrftautemabapopletfco,qutainapopie-  C V R A ialecundocafu.  Vecum  lequifor  btbitio' 
tico  untuerfalittr  lenfui  Sc  motus  fiint  ablati  nec  loqui  nem  lurcocicoruai  fiat  cum  rheriaca  aut  alio  besaarap* 
poteft  nec  excitari . A T/ncopi  vero , quia  in  fyncopi  proprrato  illi  narcotico  cum  fii  venenum.  Ei  tu  recurre 
facfce  eft  velut  momn , Afipiritus  fiueanhelitut  quafi  ad  quartum  Auic.fen.®. 

rMllue,con^ra  i n Tubethico.  Differt  ^ lethargia , qua  C V R A in  tertio  ca  fu  canone»  duoa  fcnxmur.  Pri' 

Adea  non  eft  cum  fua  dirpofitione  ficut  in  patiente  lethar  mu»  exhibitio  rerum  calidarum  per  o»  ft  id  flen  poteft. 
gtam-EiMerumeifadrunt  vigilix,&aperttooculonjm  Secundu»  appbcatio  ad  extra  rerum  caKdarum  capita^ 
abfq»  paipitatione.d^  feb.tn  rpla  eft  fortior.  lium  cxcianniim. 

PROGNOSTICA  omnisTommiavehemc»  Pnmu»  completur  cum  exhibitione  fherrtcpmetridt' 

ex  omm  inamtionc  & vehementi  rptritus  debilitate  eft  tt,diamufci  dulcia,  A huiurmodt  de  quibu»  fupra  de  di' 
peiirtmut  intcromneK&magismortf^^ptnqiiu».  Om*  minutione memorix* 

nisfomnu»  cum  graiiitare  in  declinatione  paroxyrmoru  Scamdu»  cum  cmbrochi»,limmenti».vnrtionibua  ca 
Vcilifci  tt-comimip  morrali»  eft,quta  n tuuarefblentia  Tuo  tempo  lidi».de  quibu»  ih  de  dolore  captrit  ex  matera  phlegma' 
mu  no'  " noniuueTint,procuIdiibio  mah  efteorumfTgnifica'  rica  qux  debent  eflle  acum.  Wbigratia.empUftrum  ad 
cWo  Iu ' •apho.cdmento.f.  Omni»  fommi»  plixii»  preparat  hoc.  ip.  fquillx  par.  if.  caftorei.  par.|.aut eromni  cum  fi 
tiie.  «difponitad  leihargiam,apoplexiim,&ttadeali]».  rinafrumemiiSrmodico  acetiadditoA:  modico  mufei. 

Btideo  itoli  pigfiare  in  curaeiua.quoniS  dc  Acili  ex  fu.  Item  odoret  mufeum frequenter cu  femper  canone»  de 
beihifo  fit  lenrgicui,  vel  apopleticu»,«f  moritur.  Hi  ifti  hiapofito»  fupra  menti  habeas.  Item  odoret  muCcum,  It' 
jninfracumdigeftiui»c6tmuaii»>ettuacuationibusArc.  gnumaloe»&  huiurmodi. Qubd  fihierftin  humiditite 
Ecbreuiter  oA  romnusfiiperfiuusmalus  luxra  illud  Sc-  odoret caftoreum«nui*emmuIcacam,&huiurmodi. 
nA.ih.apbor.i).fe<ft.Somnu»,atqucvfgiUa,%nia  • CVRA  fi  fuent  per  enintaro  i mala  complexione 

dum  exceiknnc, malum.  cum  matcna,vt  exempli gratia,  primo  fl  Angmoe  duo 

C VR Aueroeiateftcanonprioruatcsdfpofteriori  feniemurcanor)ra.Prtmuaefteuaciiario.Secuitduacon'  Aoiceii 
iate»atttodere.N5ficuteni»aduemu»cxcaufi»ah»diuer  fortatiocftcapftis.  naaba-^ 

^ cyon  curaciuorum pofitfo.  Verbi  grata  f^rtmuscGpJettircumphlebocomA.Etlicet  Aiitdicat  In* 

• aftMDcni  per  comiiointem  nue  fucet Aionem  alomoi  qubdinciptaniuaicephalict,iameinueititursbalna  cfte  ferepat.  i 

Icriptum 


1 


I 


tS: 

f* 

fr 

k 


Subeth 

«pople. 

«udiint 

«uta. 


I* 


Dc  acgritudcapitis.-  " T 


Jkriptum  qt  incipimir  I mgn>  deinde  venire  ad  cephat^. 

led  recurrat  ad  di^  de  phicbocorota  iiipra  de  Ioda 
Angatna^  m conITderabit. 

Sceff  pflat  cum  hu  qux  malS  c6plcxton?  in  membro 
dcrelicflm  r emoucne,  de  quibut  ad  plenu  allegaro  loco* 

C V H A (l  it  phlegmate  accidit  canones  hi  (ementur. 
Ordinatio  dietse.Euacuatio  ^hna.  Digeftio.Euacuatio. 
DAKrfio*Exeracatio.Capttts  confortatio. 

Oietx  ordinauo  patet* vnde  tamein  quantitate  minua 
cur  et  fiat  vt  in  lethargia  dufium  eft  de  aere  d^c. 

Euacuatio  ieftina  Hat  cn  vomitu  fi  poGnbile  intromte 
tendo  pennS  vel  dignum  in  ore  eiuc^ut  eichibendoei  vo 
mitum  ex  aqua  tepida  cum  aceto, vel  fyrupo  acetofo  fim 
plici  velacctofocompofiio.  Vel  detur  decorio  raphane 
cum  oj^raeile  fimpifci  vel  vomiiiuum  tnbade  fcoco. 
ma pomum.  Item  fiant  enematain  pnncipionon  mul. 
ntm  fortia,  deinde  procedatur  ad  foruora*  vt  fupra  de  fo. 
da  ex  (rfilegmate* 

Digeftiofiat  cum  digerentibus  phlegma  in  capite  fu. 
fMain  quarto  eradi. 

. Euacuatio  fimiitter  cum  euacuStibui  marenam  phicg 
matteam  li  capite*  Allegato  loco  vt  piluix  cochip  & hu  > 
aurmodi.Similicer  cuftermiiatorijstgarganTmaiibus&c. 

Gargan  fma  deponens  phlegma  Ii  capite.ip.  bethonicx, 
hyfibpi.ana.M*j.liquiritix  rafxd^  mundx , pafiularum 
roundaurum  ab  ariUis.ana.5-}*pyrcthrirad<cumireo$ 
recentium.  ana.5.1.f. (eminis  ^xi^gitx.  zmztbe.ana.5. 
f«mi(ltcts.3.1.nKUit.5.ii .fiat  apozima  vfque  ad  con&im 
peionem  (ccundf  partis  & fiat  bis  in  die, mane,  (cilicei  A 
foro, teneat  patiens  dtutn  ore  deindeeqcnt.  Alta  ha* 
bes  comienfontta  fupra  de  (bda  ex  materia  phlegmatica. 
Addere  autem  (alem  in  eis  c(l  optimum  vt  incitet.  Item 
mafiicaremaflicera.Xtc  pyrethrum  foa(flu&  in  pettola 
pofiiu  ne  mordicet  fiant  (lernutaioria.  caputpurgta  dCc. 
fopra  de  foda  phlegnuttca.  Dicitur  cp  fi  foicencur  nares 
CJt  (iicco  pimptnellc  facit  de  naribus  humiditatem  fluere. 

1 DiuerfiofiacvtdiJcumeft.  Excitatio  cdfimtliter,ca 
pstisconforacio  ut  fupra  de  (bda  plegmattca.  Item  flant 
fomentationes  in  parte  anteriori'  de  rutha,euphorbio>  ca. 
ftoreo>ca(imento  & huiufmodi.  Embrocha  capiits  cd. 
fortaciua  vfuaiis.9.ftichadoi,ruthx,ongani,  maioranx, 
foliorum  launViynbpi.calamenti,  bulliant  in  aqua  fufli  • 
ciemcr  & abalto  fiipcr  caput  Scc, 

C V R A infodio  propter  nimiam  reroluttonem  fpt. 
rituum  ell  fucciu  gallinxdd  vina  aromattea  dc  alia  velo  > 
ciieriKitncmta.  Vltimo  nota  ex  focictibiis  euigibre 
eflbbilerfio  focid  cum  aceto. 

Et  in  hac  materia  forie  quxm  aliquis  an  in  fubeth  cd. 
petn applicatio  fortagims  tgnitx  vt  in apoplexia  cumex 
eadem  materia  fieri  videatur^  curo  (IilMh  fit  quafiapo 
plexta  diminuta. 

Credo  dicendum  qubd  non,  quoniam  ita  fortia  medi, 
camina  capitiappJican  non  debet  cum  caput  ipfum  ve. 
kcmeter  Ixdant,  nifi  magna  & extrema  nccelbtate  cogen 
ie.Nam  lemperkfoctlinributitKhoandurad^proceden. 
dum,dd  fi  conferunt,  dC  fi  non  ad  fortiora  tranfitundum» 
Cu  ergo  in  fiibeth  non  fortis  fit  imo  debilis  oppilatio  & 
materia  pauca,  vt  Auic.&  prxcipoe  refpcdtu  oppilatio, 
nis  dCnutertx  apopiexix,  neqi  xgruudo  fit  exttema,vt 
apoplexta,&ita  fortis  cumcp  foctlioribus curare  pofit. 
mus,  ad  Ita  forte  medicamen  nonefo  trBnrcundiim,^  hpc 
vtputofuit  caula  propter  quam  audlores  noforideeain 
cura  fubeth  non  fecerunt  mcniionem.Dico  tamen  tx  pn'. 
ma  tntemtone  cp  non  noceret  ad  rcfoluttoiiem  materiae  le 
tusat^e  lacilisappiicatio  eius  prxccdence  eiiacuatione 
iuibcirnci>lcd  de  hoc  ettam  infra  de  apoplexia.  Nam  Sc 
Placentino  placint  a|qx>(itio  cauteriorum  nagts  in  parte 
anteriori, ica  qu6d  cx  cius  imeotione  videtur  confenc 
igais  applicatio. 


Dt  tdglUfHpailMd.  XjiMca  IX.  . 

E 0(1  capitulum  de  Aibeth  conlequcns  eft  ve  de  vi^ 
giliaagatur  fuperflua.  Vigilia  itaqi  (iiperflua  cfo 
vigiltaqua  fitegrefius  h re  naturali  tn  quantitate, 
qualitate,i&  ordine, ita  vt  fpiritus  animalis  fonfiiddmocu 
(iiperftue  vtatur. 

C A V S A eius  fimpfln.dl  mala  cdplexfocab&fic' 
ca,(ed  calida  prlctpalior.  nS  ficut  fomni  (ujsflui  fiigiditas 
dC  humi.efo  c3  principalts,tta  dCvigilix  caliditas  dC  fic. 

IN  C V R A canones  prxcife  teneamur  qui  pofiti 
(um  de  foda  ca.cholenca  cu  emplafiris,<^  erobrochis. 

Sed  vt  promid^meft  inpnnctpio  tratflatusaddi  quaf 
dam  receptat  in  hoc  ca(u  cmcacct,  Sc  amequam  iplas  po. 
nam  admoneo  leiflorcs,  Sc  operatores , vt  deum  (emper 
ante  oculos  habeam,d(f  plus  animam  fuam  dtltgat,qu]hn 
pecunias, cupiditates  mhoncftas,ac  malos  amicos,  mulci 
cnimfuitiquihas  receptas  in  folutem  corporum  pofitaa 
in  maUm  partem  confobricant. 

C A V S .£  huius  parsionisfunt.xiq.  quas  volo  aptre 
•ntc<^  ^i^as  receptas  tnfcribS  cu  fii  ^ rebus  mmiu  de . 
btlii3ttbus/c  CUIUS  remotio  ntmtriauidecxpe^el.  Prt. 
ma  anirop  accidfcta  vehem?t  ia,vt  iri,tnfiitia  de  futu. 

ro,vt  Ilipra.  Secuda  eft  fluxus  vrtnt.  Terna  eft  febris. 

Q^ra  dotor.  Quinta  loci  nimia  caliditas.  Sexta  ns* 
mia  inanitio  dT fomes.  Septima  nimia  crapula  Sc  indige 
ftio^spterafccfionj  vaporn&  fumofitatu caput pungen 
uutdC  mordica ntrii.  O^ua  nimia  ficcitasin  parte  ante, 
rtori  cerebri.  Nona  nimia  cafitas.  Decima  nimtacalids 
cas  Sc  ficcitas  fimul.  Vndecima  abudaiia  choterp  rubex 
in  pte  amenori  errebn.  Duodecima  hfior  melScholicue 
in  eod^  loco  ahudas.  Dccimatenia  eft  humor  falfus  vel 
mtrofos  vt  in  leriibus.Et  fi  q fim  alfcad  has  reduci  habet. 

Et  rumcdocaufasaliicr  diciftp  c3  primitiua  eft  aer  cali 
dus  Sc  ficcus.Luminofitas  magna  (alte  in  pparatts  ad  c2« 
Cibus  cabdius  8c  ficcus  mordicatiuus  vt  acrumma , fo. 
ba,&  vniuerfo liter  otnne  quod  inflat,  piperata  5^  huiuf. 
niodi.Famcs  fuperflua  <ppter  quod  cStingit  multos  ieiu« 
natet  nd  polle  dormire.  Vino  potens.Repletionimia.In« 
dtgeftiones.  Exercitium  calrfoifliuu  &cxiccatiLii  viara 
fabnlisd:  huiufmodi.  balnefi  (ulphureum  (alfum  muliu* 
I1C&  cibi  mducetes  fomma  mala,vt  caules,  lentes  hu* 
lufmodi.Inaniiio.Coitusfupeifluus.Acddniaanimt  fu. 
perflua  vt  cogitationes  (upflux  et  dolor  al di  huiufmodi. 

Antecedes  vero  eft  cabtas  et  ficcitas  et  maxic  caliditas 
tgmeni  fpus  Sc  tpfot  mobiles  reddes  foaft  cos  currere  de 
centro  adcircfiforftia.Iif  iSidolorinpam  cerebri  vel  ali 
bi.Iteinfebnbusvapormordicatiuutvirtutf  ftimulant 
eleuatut  ad  caput,cGfimilitcr  ct  (alfus  nurofus  in  fcnibut. 

Coniunifracft  ipfomala  complexio  cabda  di  ficca  Sc 
fubtilitas&  multitudo  fpirittium. 

SIGNA  exparte  cauforu  primitiuam  manifcfta 
fiint.  Signa  q>  ex  mala  fltcdplextoneficcatamu  finema 
terta  eft  leu;ta$  capins  Sc  (endiOuSiccuas  oculorn,  lingup, 
Sc  nariu,Et  neqitn  capite  femic  caliditas  neqifrigus.Iieia 
panctis  eft  fixus  fuper  vnamrc  (emper  de  illa  cogitans. 

Signa  caliditatis  tm  multa  mobilitas  metiset  corporis 
ct  (ermonu  diftintfla  tcrmiatio  qm  multa  ft  diuerfo  loqc. 

Signa  fit  ex  caliduate  et  ficatate  fimul  funt  ex  his  c5 
polita  vt  nccitas  cu  infiamanone  aduftione,dli  aduftionc 
di  fpecfobtcr  in  origineoculorum  di  quandoepeft  cu  ficiv 
Signa  citre  qup  eft  cx  nttro(icate,humiditas  nanum,ltp 
pttudo  oculorum, (cnribibtat,grauitati5  parux,vclocitas 
excitatio  apud  fomnu  cum  (altu.  Qu6d  fi  foent  cum  vi. 
tio  humoris  cognolcitur  ex  regimine  prpterito,ex  xtaix, 
complextone,& ex  colore.  Vt  ex  cholera citnous.Exmc. 
Unciola  lmidus.Ex  (anguine  rubeus.Et  phlegmate  fub. 
albidus, vel  albu8.Item  (1  cx  phlegmate  propter  grauita* 
teiaeius  ^acvntvcdormientes,bottnondorioianc. 

Fradtica.S*  i 


-V 


I 


Tradbitus.  VI.,  ' ‘ " Cap.  I. 


Prognostica.  Ille  in  quofitfortitvi' 
lilademdeaccidir  cutVtsmoneur.  Autccn.  Vtgtlix  in 
Iniibus  bono  modo  non  tunc  rcm(dubilcs.Omncf  vigt^ 
lix  Tuperflux  tnamum  corpu«tdlf  debilicic,&indigcilio>’ 
ttnn  '^humoru  corrupitonenlinduciint.nam  fommMn 
mturalem  bona  fequicur  dtgcUio.  Ad  hanc  autem  re. 
mouendaaieUoIe(limis,quiacxrupcrIlua  vigilia  multa 
(cquuntuT  nocumenu,  membra  deOccac,digelhen^  cor^ 
rumpit, ex  deperdfcione  rpirttuu»  et  calor»  naturalu>nam 
<x  indtj^ionc  mali  generamur  humores  ex  quoru  mul. 
liplicationc  fit  corporu  tumor»  color»  malitia»  &varij 
inde  morbi  procreStur»  vt  phrencHe  & huiulmodi.  Item 
inducitur  cito  Ieneiflut>cx  conSimptione  humidi  radica . 
1».  Et  breuiter  Gc  tam  morbi  de  repletione  qu^m  de  ina « 
lutione  ex  ea  fiunt» 

C V R A . Et  quod  dicnim  eft  in  canonibus  maxime 
tmcUigitur  quando  V^ilia  fit  ex  repiima»odbma,nona.x. 
aj.<S^.xiii.cajl4.Nam  u fiat  ex  ali^ curetur  per  fua  contra^ 
fia  vt  in  locis  Iu»  habitum  eftAMubebitur  deo  annuens 
ic.Tu  icac^  a<l  hos  canones  prius  recurres  antequS  ad  ap/ 
pUcationem  particularium  te  ponas.  Bc  limiper  memi  ha 
beatur  qi  ^ £icilioribo<  eil  inchoandum»  dC  gradatim  ad 
fortiora  procedendum. 

Applicamus  itaqi  mduceixia  Tomnum  liniendo  na<» 
nbus.Aut  capiti cmbrochando,tiningendo,emplailran' 
do.epithemindo  tempora»  fronc?  dCc.  Aut  extrema  cum 
(omniferis  batneando.  Aut  exhibendo  per  osele^uaru^ 
pilulas  & hutufmodi.  Aut  per  mferius  tmponedo  fuppoU 
torta, aut  cly ilerta.  Vnde  humetflSnia  Cx  abis  <Sc  potibus 
&embrochx,bainea>  ordmaciones»humidx  diRillatiO' 
Optata  nes  iit  aures  Tunc  in  hoc  cafu  maxime  conuenientcs.  Ca* 
txteri* , hon  dic^cusd^  di^urus.Securiutefl  multo  optata  per  cx* 
& Iteri*  teriuiquikm  per  tntertus approximare, 
lecunui  Valentia  in  hoc  calii  funt  narcotica»  3c  dolorem  miti. 
Spproxi  gStia  frigtda  de  quilx»  fiipra  in  iravl.m|.d^vi.cap.l^rx. 
mane.  ler  tamen  hxcfjm  lac  mulieris» acetum,  requies  rubea, 
troctTcaca»diapapauer  dkc.Sonitus  aquarum  ^ currusca* 
rttm.  Vnde  quidam  curiofi  medicifaciuni  aquam  pofi' 
laminvafeabalto  diGillari  perparuumbramenappo» 
mcur  palea  in  foramine»  & protenCi  per  quam  fluit  gutta 
aqux  minus  impecuo^  & cadit  in  bacilli, ita  vt  fonum  6a 
cut&  fuauem.Conuenit  fricatio  leu»  pedum  »&  ms' 
nuum, fortiter  nan<;p excitat  vt  fupra.Debetc^ camera  elle 
obfcura,&  in  loco  li  Grepitu  remou.  Vnde  Ouidtus. 
Somne  quies  rerum  placidifsimc  fomne  deorum.  Qui- 
dam prxcipiuntcandclas  magnas  teneri  ame  infirmum 
iadiis  pnus  ligaturis  exiremoram.  deinde  iplas  fubito 
dtilbiui^Sc  candelas accenlat  extingui.  llimEacilu  didla» 
^curioia.  Comumter  inungitur  frons,  tempora,  <SC  na. 
resex  vnguemo  populeon,&  in  rorbiiionibusponitur 
papauer  album.  Item  ex  ruccorolatrt,aut  la^^ucas,auc 
violarum  aqua  voP.  albumine  oui , aceto  modico  con . 
qualTttis  cum  petqs  fromiappoficit»  quandoc]i  ad« 
diiur  papauer.  Expertum  Auicen.  qt-cafix  lignex,  opq, 
croci.ani,diitoluanturin  oleo rofi.& liniantur  narrsA: 
tempora.  Item  fi  ex  iGts  fiam  pilulx  3C  vna  ex  eis  acci .> 
ptaciir. facit  emm  dormire  fomnum  temperatum.  Aliud 
ddeG  Dinfcondis  & domrllicum.  k-  Tecnen  papauer»  al 
biddcorticumnus  a<ta.$.j  hindatur  fuperiplaaquafon^ 
tis  Itb.  f . deinde  po(I  horas  fex  aut  odio  mutgamur  ex  eis 
aqua  Sc  cum  xuccharo  propinetur  mfirmo.Ei  colligitur 
quando  femma&  cortices  irui  ponuntur  in  rorbiiioni. 
bus  conferunt  vt  didlum  eil.  Aliud  bcile.i)i.femen  iuf-. 
quiami,  ladbacx,  papauer»,  fac  trochifcos  cum  fucco  Ia 
(feucx  da.V  i* vel.  q.  cum  aqua  frigida.  Aliud,  it-  folto* 
rum  nenuphar».capicu  ptpauer»,&foltoruaph,etmen 
thx, femen  ladlucx,iuf^iami.ana  partes  xqualcs.fiar 
dccodlio  eorum  inaqua  vfi^adconfumpcionem  certix 
partiSjdK  G fiat  cmbrochatio,  dd  G fiat  ex  cis  cmplafeniiii 


confert  mtrabilitcr*  Aliud  ecefe  Mef.^Jlicrt  ladhic^ 
poriulacx»  femperuiux,hcrbx  furqutam»fblatri.ana.p«b 
ij.fannx  febarum  dC  hordeuana»  pars,f  A>pq  ctrdter  fe^ 
tam  partem  olei  ro^.mandragorari.aiia,partes.n.inual# 
lagtnis  pGln  1 par.iq.coquamur  Gmul  vfqucquo  fiat  puL. 
mentum. dimittatur  mfrigidari.deinde  capitt.applicecur, 
«Scprxcipue  verius  anterius,  quia  pofeerius  non  tolerat; 
vt  fijpra, plura  «i  Mellic  hoc  capnulo  habentur. vnde 
plura  cupiens  eum  legat.  Habeo  in  hoc  cafu  aquam  ex^ 
pertiTsimam  quam  alus  docui  et  operatuscfeille  lOim* 
Ium.  Vnde  ego  peccati  frii  particeos»  de  quo  dico  meam 
culpam» dd liceam  faciliter manifrfbre  rortallc elfet cau 
U mullorum  malorum.nam  rx  ea  quiG;p  fiialitcr  deaps* 
tur»dCideononniG  difcreiosdiCcdfeiemia  grauetdoccrc 
diTpofuiquartdlCc.  SuppoGtoria  fiant  ex  opio  cummei 
le.  Nota  tamen  quod  ita  debem  Ugarivipofetne  extrahi 
cum  homo  voluerit. Item  ex  herbis  didns  cum  oleo  vio» 
autrolatopotefe  fieri  clyGere.  Item  requies  detur  cuuis 
doGscdmunis  eG.5.).  Dicinirfuille  expertura  q>  G agri.- 
monia  capiti  rupponttur  nefamti  continue  dormirefe* 
cic , nec  excitatur  niG  rcinoueatur.  Vlcimo  iK>undum 
qubdin  iGocafu  cmbrochx  «Sf  alta  capiti  Gc  applscan 
debent  frequenun,  nec  debent  aliaappMcari  niG  pnsses 
pue  ruerit  fadlum  mundum^  pnon.Et  hxc  de  vtgilsa  di^ 
dia  fuffreiant. 

Vedpoplexid,  Ritfrricu.  X. 

APoplexia  eG  ocioGcas  membronl  k fenlii  Sc  mo« 
tu.  cuius  caufe  eG  oppilatio  in  ventriculis  tribut 
cerebri  contingens. vel  in  mranbits  Gue  curGbuc 
fpiriius  fenlibflisd^mottui.cius  oppilationis  caufe  eG  fe.. 
eundum  plurimum  maieru  phlegmatica.  Dicitur  fecun* 
dum  plunmum.quta  etiam  k Cinguine  poceG  contingere» 
fed  rarius  valde  qii  phlegmate  aut  meUcholia  rarifeimc. 
ii  cholera  vero  nugis  raro.Itcm  eciia  mab  complexione 
frigida  Gne  materia  caulari  poteG  qux  poterit  Sc  vias  cO^ 
Gringerc»dd  fpmtus  immobiles  reddere  omnes  tres 
ventriculi  oppilemur.  Viaticus  deapoplexia  Sc  Haly.^ 
t hera  peu.  6 . ca  pit  ulo. 

Ex  quibus  patet  apoplexia  fit  duobus  modis»aut  m 
eius  caula  eG  in  vctnculiMui  quia  eG  tn  mearibut,  & ne 
concludunt  aliqui  etiam  ex  intentione  Auic.duat  rpecieo 
apoplexix  qux  diuerfitas  (ummir  ex  parce  loci  maienx. 
Gue  caufx.d^Oal.q.apho.(imiplic  d^c.Ex  pane  debitu  ec 
fortisduas&c.  Icemex  diGinicione poteG  dmidimma 
lertalem  ec  non  materialem, dd  Gc  diui dune  medid  fecun«* 
dum  generalem  diuiGonem.  * 

Sed  vento  ad  fpecMita  fequent  Auic.T riplex  enim  ab 
eocolltgtcur.  Prima  eG  quando  anheluus  non  eGbahs 
fedcG  cum  viciCiitudihe  licuc  Grangubti&eG  illicrpu^ 
ma.  Secunda  eG  cum  non  apparet  rpuma,  neque  vox 
Grangubti»neque  maniftGus  anhelitus,  GansGcut  mor^ 
tuus»  ddcGprauior,ddG  quid  in  ore  mittitur  non  defeen 
dit.  Tertia  eG  cum  m anhelitu  eG  nocumentum  fed  non 
magnum,imo  cum  aliquid  in  os  mittitur  degluni  et  non 
exit  per  naret, & eG  ilb  in  qua  fpes  habetur »liccc  fit  timor 
ne  m fortem  tranfeat. 

C A V S >E  .ExcauGsprimitiutt  riimcaru«»percuf» 
Go,ec  hutufmodi.  pluutx  mulix, tempus frigidii,  &hye« 
male.  Repentina' frigiditas  capiti  occurri,  vt  ex  niue»  3C 
Gmitibus-Item  vi  accidit  his  qui  in  xGate  Geterunt  cum 
capirrad  folem.  deinde  ingrediuntur  loca  frigida  vt  tem 
pb  marmorea. Item  regimen  phlegmatis  muhiplicattui^ 
Vt  crapuix,  ebrietates,  et  hutufmodi  per  viS  itidigeGiO" ' 
nis.Somnus  prolixus  meridianus  precipue  &c.Uiratfeto 
phteboromix  folitx  et  nimius  vius  eius  in  itiuentute.Re^ 
tcntioruperfluttatum  prxrer  folii um.  Dtmtfsio  exacinf 
folici  dladiuuatad  hoc  xiac,quia  fenedut. 

Amccedeitt  complexional»  mala  complexiotn  capitr 

feigtda 


t 


De  sgrftud.capi^,  ' •* 


I 


tote  &^<iaVeIhitmtda.Compo(?tiofult< 
Vt  oppibcto  flue  cffftri<fik)  mearuum  Vel  apodeou  com 
l>rtitteni>humorali$  e(l  humor  phkgmaticut. 

Contunsa  outeru  ipCi  oppiiana/c  vtplurimum  alii 
oppiUuo  fit  in  ambobus  ventrtculii  podtnonbut.  Aut. 
Gc  Icftur  cp  humor  factens  calem  opptlacionem  coartatur 
in  vcnrnculis  cerrbn  principatibiu  ficuc  tn  cptlepfia  na ' 
cura  mundi  ficarce  velodccr* 

Apeple  ^ epilcpfia  difiert.OuM  apoplexia  fit  ab  integra 
feuabe^  oppilaiioncfjcbtnvrntriculu  etvafibut  quare  accidte 
pileplla  priuatiomocus.Bptlepfiaaut?ficaboppilaiione  ndinte' 
£i  quo  ^ accidit  corruptio  motus,  et  non  ablatio, 

eucnmiucapoplexu fortis  ad  moft^.iuxta  illud  Senis. 
x(')aph.if.fofsionu,  Soluere  morbu,qu6  apoplexiam  vo 
eant  fortem  impofobite.  Ecdebi'»  terminatur  in  paraly 
Itm.  Vnde  Alminlbr.na  hxc  padio  aut  cito  interficicauc 
an  paral/fim  irSlic.  Ct  Auic.  Secundu  plurimum  adpara 
lyfim  tcrmtn itur,  A q andorp adapodema  vi  in  Amo* 
niooncrano.Ecacdditlubenubua  staetset  corporat 
regimina  humtda,& proprie  cum  cdirigusco  humidi* 
pte.ee  prfcipue  iT  habitam  loca  hum>da  tcrrei>ei  hequen 
terlauam  captitet  ipfum  dequenicr  fudanc. 

■ s I C N A dtmondratiuaquMprxceGtttfi^ndum 
plurimum  foda  inflicto  quf  da^ver(tgo,rcotoniia  quxfre 
qucnratur  in  fenibus  annunrtanc  apoplexum  .debi  Itiat  vi 
lus^dndordenciu  in  fomnograuiiat et  pigritia. cremor  in 
coto  corpore.  Et  mulioties  apparet  vrtna  vaporofani' 
graimusqux  edfedfmen  drmum  furfureum.  Item  apo' 
pteticut  Clio  cadit  in  fomnum  grauem  di  in  ablationem 
cnocus,et  in  hoc  di&rt  a fubeth.  quia  Tubethicus  dc  facili 
ad  grauem  procedit  et  non  fubito.Bt  tn  futnmi  apopleii' 
cua  lacct  vcdormi<ns.didcrtii  fine  fomno,  &cum  pun* 
giuir  non  fencu.et  ilU  cd  fortior  in  qua  dcrior  ed  maior, 
vodein  debili  non  ed  drepitus  magnus, di  rd  anlielt' 
tusfacilit.&fi  inetusore  quid  mittitur  humidum  cranf' 
gluiu,qu^fifocric  forus  non  tranrglucicdd  in  naribus 
ammitci:. 

Signa c|ox  edacaiu.diaprrculsionecomparsionealtt 
cius  membri.Nd  fum  figna  <p  ed  ex  apodemaie  qux  om 

ninoed  abfqix  febre. 

. Signa  eius  vero  qux  ed  a (anguine^qusa  facies,ocufi  ni 
bd  funtyVenf  quidem  et  cenucis  extenrx,&  plenx,  etiam 
quia  multo  tempore  no  fuit  pitlebocomatus  regimen  foit 
iioguinit  mulnpiicaituum,  et  tta  dealqsfignis  ianguinis 
de  quibus  in  pruictpto  operis, rc  tu  ibi. 

Signa  eius  qux  a plilegmate  fiim  phlegmatis  exparte 
fi^xt  oculorum,  et  altorum  iuper  phlegma  figtiificanctu 
dc  quibus  in  principio  operts.&cu  ibi. 

PROGNOSTIC  A.  Vertigo  rei  fecdam  fc» 
Oeaimumuc  apoplexiam  fupra.  Apoplexia  debilis  (ecu ' 
dum  plurimum  rerminatur  adparalyfim,ct  ideo  cum 
fton  videseam  tnparalyfim  terminari  lempcr  ddperes 
de  lalute  infirmi.  Cumalicui  accidit  repente  dolor  capi 
Cii,  deinde  incumc  apoplexiam  luncmoriiurame 
mum  nifi  accidat  ei  feb.Cum  habenti  complexionem  ca 
Vdam&liccam  apoplexia praua ed. xgritudoenim cd* 
crariacomplexioni  non acddii  nifi  propter  magnificen« 
■am  materici.cum  apoplexia  fueru  febrit,  tunc  lUicerit 
apofdextt  tecundum  plurimn.Sirpiritusexttab  ore  non 
ed  medicamen  Rafis.  Podremo  nota  avi  credo  mulie 
apoplenci'frpuIci  fum  viui  propter  negfigentum  medi-' 
eorumxt  amicorum, et  ideo  attentus,  vi  fupra,  ns.nifi  Ci* 
gna  viderit  efficacia  mortis  de  quibus  in  fine  non  peram 
us  apopleticum  lepeliri  ame.lxxiidioras  in  quo  tempore 
pertranfiuit  omnis  motus  humorum. 

C V R A cd  ordinatio  dktx  qux  ordinetur  iuxta  hu<» 
vnorem  peccantem  &c.fl  patxns  fumerc  poted.df  de 
tereee  caetcrisnocuturaIibus.Namdictadcbetcncfiib« 
cilior^  tn  habentibus  cpilcpilaoij  cum  tamen  medicus 


apopletico  occurret  fiKitndum  hos  requemescanonesfie 
AicceCiiuc  ordinatos,  nec  oportet  vt  moretur,  nam  dila.* 
tio  ducit  ad  moriem  fedinam  cum  rpfe  fit  morbus  per  (c 
parum  recipient  curam  Mefue,&drhoc  indubns.Se« 
eundus  etiacuatfo  macerix.  Tertius  diuerfio,widuo  ca 
nones  fimul  Quafi  incedere  debent.  Qurtus  ed  marcrix 
dereluTtx  pofteuacuacionemrcfolucio.  Quintusedeere 
bri  confortatio. 

SBCVKOVS  perfidtur  maceria  exidencelan 
guinea  cum  phlebotomia  ex  duabus  cephalicis,aut  ex 
marabus.auctn  cuniacura  &mutiafi  res  patitur,  fiatqi 
CTunumf<quensvenco(acto,rtcum  (acnficaiionc  fi  res 
tolerat.  Noia  tamen  vt  dicit  V'iacicus>et  exponif  quod 
diifh!  cd  fi  res  patitur  <p  xtat,&  vmusconfcmieni  phle- , 
bocomix.QuidS  phlebotomant  raphenas  primo,  deinde 
venam  qux  ed  in  rufi  excremtute.feci  etenim  phleboto  ■ 
mari  virum  apoplettai.lxiij.annorum  vel  circa  A euafic 
k paroxyrmo,5^fuperuixit.xv.dicbut  dt'c.  Feciplilebo' 
tomiS  ex  (aplKnis,  et  dum  exibat  fanguii  loquclucur,5C . 
adanribiis  vifum  ed  vt  miraculum.  Deinde  fiat  euacua 
tio  per  clydere.fp.dicado8,meliloci,blttis,centaurex»' 
ana, M.jxolloquintidpu>garici.aiia.5.i.t. bulli  at  tn  aqua, 
deinde  addantur  ofei  c«nnunis.|.in.biis  $.rf.d:  inapona' 
eur . reuereturcii  clydereioties  qued  patiens  moueatur 
A ientiat.fiinrqt  pod  diuerfiones,  vt  fupra  de  fubeih,  le- 
thargia,q,  fi  patiens  redierit  ad  difpofitionem  quafi  me- 
dicinisobediens,  tunccuretur,&diciecur,  vicaufx  fux 
proportionali  comienit,vt  inda  de  phlegmatica»  A ia  ca 
pinilo  dcepilepfia  dicetur. 

Si  vero  k materia  phlegmatica  fuerit,  A pMegma  Cin- 
guiniadmixtum  comprehendatur,  fiat  phlebotomia,  vt 
rupra.demde  imponamur  cly deria  vt  hic  datim.  fi  vero 
nondum  patiensed  obediensafiuniptionimedicinaruna 
fiacclydere  quale  didum  edhtc  ante  addendo  cllcbo^ 
rum  album  cr  modicum  mellis.  Aliud.qi.abroiani,  ial 
uix,  calamenti, origani, cemaurex  minoris,dicados  ana» 
bl.f.coloquiniidx  inreriorit^garict.  d^ficupis  fortius 
dlcbori.ana  5.;.r.olet  ruihacei.^.ttj.fal  gemmx.5.rf.(S^ 
ed  forte,  ec  fic  mediocriter  tepidum  imponatur  a rdte- 
retur  torics,vt  duflum  ed. 

TERTIO  diueriionesfaciro,vt  fupra  de  foda  pfu 
ries,  r>ec  abeisrcfidas  donec  redeat,  mliii  enimed  vir« 
tutem  fufeitans , vc  ipfe  diuerfiones.  Q^d  fi  leniora  cly 
deria  cupis  require  in  de  epilepfia  infra.  A de  paralyu 
vbi  ponemur  debilia, fortia,  ec  mediocria.  V'crum  inde. 
3i  fortioribus  ficinchoandum  dicetur  infra  indubits.in 
fine  capituli.  Fiuoi  etiam  ruppoficoria  fortia  cum  eu- 
phorbia,oppoponaco,et  fellibuscum melle,et  talgem- 
ma^t  in  ipd  rcfcribe,ct  fortia,et  minus  forcia,a1  hk  qux 
enemara  ingrediuntur. 

Podautc  has  fic  c5es  euacuactones  fiant  particulares 
vc  di  dernutarorqs,capurpurgns,&  non  ante. Vnde  Aut» 
6^  non  cd  malum  pod  euacuacionem  ipfiuscum  clyderf 
bu9& fimilibus, VI  naribus fpfis  alicjuid  approximetur» 
A proprie  cfidifi  A caputpurgta  forita.  Et  confimihter 
conuentt  immifirio  pennp  in  os  cius  vc  euomat  cumexidt 
mac  qi  in  domachoaut  in  ore  eius  fic  repletio,  quod  com 
prthendnur  ex  regimine  eius  anieriusfadto. 

Et  quia  aliqiiado  apoplexn  incipit  k fpafmo>aur  ei  c6- 
fungitur  rpafmut  mandibularum  bonum  ed  vc  ponatur 
baculus  in  eis  ore,aut  pita. 

^ V A R T V S completur  cum  oleis  fiue  vnguctir 
calidis  rtfbIuennbus,capttalibusempladris<.Vc.  vc  in  dc 
lethargis , 5^  in  de  dtminutfone  memotix  diidum  ed* 

Emptadrum  Rafis  A cd  vcile.i».  finapis.^  v.cadoref. 
S.ijxcon.5.f.  A cum  cera  &oleo  de  codo  vel  de  euphor 
bio  fiat  vnguentum  A capiti  applkrc.  Aliud  ^fortius. 
qugaIbli,finapis,oppoponad.ana.5.if.cuphorbij,(e.fina« 
ptt,cadorct^thugenrnj  oi'pent.ana.5.rj.fiilphuris.5.>.f/ 
PradbduS,  1 d 


V 


, ')  Traflatin.  V f;  • • 

nrt«min*.$.ii-  fiai  motum, *n»«i<lan*r  fup«  f««t; 
5£tftvaldt«!riccariuum.  Aliud&tft  ltuiu>.».niphot> 
bri,pi  perit,  hy  j&pi  humid*,  armomaci»  cofti»  caftoret» 
ctrbcntmx,  oppoponaci,  ana.  j.  nj.  ftoracit.  5.  >.  f , cer« 
quix)  fufficie  & cum  oleo  de  cofto  vt!  antiquo  quamum 
iutficit.  fiat  vnguemuro  SC  eft  eflicax.  Laudarur  tn  hoc 
cafuiRafi.  AuicMdem videtur  allefere  apponiio6rta* 
einitignitp,ad  capitiorum  vRionem,  quod  ctum  debet 
imclltgt  fa«5lit  euacuaitombus  vt  pnut.  vnde  in  lexiu  al  • 
legaro  5: pofiro  poft  capuipurgia  fortia  Tequinir,  & olea 
conforta!  iua,  SC  ignitum  terrum.  nam  fl  in  principio  po^ 
neremur  talia  calida  materia  exiftente  in  fluxu  fleret  ad- 
ditio. Item  ponatur  in  ore  infirmi  mei  anacardinuro,aut 
theriaca,vel  mitridatum.Placemfoo  magi*  placuit  appo 
fit  io  cauteri)  in  pane  pofteriori  io  duobu*  loci*  8c  in  pnd 
n in  vno  loco.  I n fubech  vero  etiam  laudauit  multum  ca 
iid!  fed  in  parte  anteriori  magi*. 

Q.  V I N T V S perflcmircumodoram?ii*propor 
tioiulibu*  3C  ali)i  difti*  fiipra  dcfoda  phlegmatica  & fan 
guinea  fecundum  caufx  indigentiam. 

Qt^  fi  apoplexia  fuerit  per  comunitat?  regatur  mem 
brum  mandans  & erit  optimum  ui  de  apoplexia  diAu. 

Cum  itacp  patten*  veoeric  ht*  auxilq*  ad  apcitudinem 
aflumptioniimedicmarumftudein  euacuando  matertS 
Ain  digerendo  eam  in  feriendo  gargarifmata  maftica- 
fione*  Aralia  phlegma  It  capite  deponcmia  vt  fiipra  de  fo- 
da phlegmatica. 

Btquia  apoplexia  inparalyfim  termimri  confiieuir, 
hinc  regimen apopicttci  qaptusefi  medicaminibut  tbi 
habebitur,*  infcribetur,quia  regimen  eft  vnum^ 

■ Vitimo  notandum  qi  ad  cognofcendum  diflriemiam 
inter  ipfum  apopleticum,*  mortuum  debemu*  carmi- 
nare fimiliter  bene  borabac^  * apponere  nanbu*,(i  mo- 
uebttur  viuu*ent,*fit  locu*  in  quo  non  fiat  ventus,  aut 
q»aftanre*  fim  propinqui  vtex  flaiu  eorum  *c.  liem 
ronfimiliier  ponatur  cyatut  aqu*  fuper  locum  cordi*  fi 
aqua  mouebiiur  vioei,  fi  non,  non.  Item  in  apoplexia 
pulfiit  non  integre  cadit,  3c  ipfum  bene  confidera,  quod 
■dditum  eft  quia  pacipitur  ne  ante.  Ixxif.hora*  fxpelia- 
iaf,vt  ita  in  dubtit  infra. 

■ Sed  pofrremo  manda  memiq>  nihil  emciriu*  eftin 
excitando  virtutem  tn  hoc  cafuciu^mfonet  fricatione*» 

* continuat*,*  frequentat?  ligaiioneifeift*  in  exiremi- 
nribuamurcutorum  brachiorum* applicationes  ven- 
Koferum  igniiarum  fiipcr  iuimeros»*  reliqua  dtuercencia 

* excitantia, vt  de  fulKth* 

Demeldncbolfif.  Rjcbricd.  XI. 

MElancholia  communiteraccepta  fe  extendit  ad 
omnesfiiat  fpecie*,*  licet  fine  infinit*,*  fe- 
cundum aliam  lueram  Auicen.indefinii*»t4- 
men  loquendo  de  his  qux  ab  auiftoribus  notatx  fiint  de 
inchncholia  ftrtiftx  accepta  ponicur  fpecies  roelancho- 
lix  communtier  defciiptx.  vnde  communiter  accepu 
Ite  defctibitur.  Mclancholu  eft  mutatio  xftimatioouin» 
* cogitationum  kcurfu  fijo  naturali  propter  coroplc' 
xionem  melancholicam  fiib  mutatione  xfttmationum, 
comprehendendo  mutationem  imaginattux.  Notandum 
umtnquod  etiam  ficixdi  poteft  imaginaiiua  vt  fupra 
de  diminutione  memorix*  Vt  vcrodiftinguicur  con- 
tra inaniam  * ftrufte  accipitur  fic  ab  Autcen.  defcribi- 
cur.prima  tertri.propno  capitulo.  Melancholia  eft  muta 
rio extimationum  *cogitaiionu^curfii  naturali  adeor- 
ruptionem,* timorem,* malitis  propter  complexio- 
nem mebncholicam  fectentem  fpiritum  fy  hieftrem,*  tt 
snidum  ad  extra  non  cxpandibiUm,  qux  complexio  me- 
lancholica eft  S mala  maierta  melancholica  non  adufta 
fecundum  pUirimT).  Et  dicitur  fecundil  pUinmnm,quta 
fOucnit  cauCtf  I li  qualiuu  melancholica  fimpiichfed  ho^ 


Cap.  I. 

eft  rarilticnum.IremquSdo<|i  ab  adufta  remfflfeadiuft^ 
ne,  * hoc  raro.  Ex  i^o  apparet  cf  in  hac  dercrtpt*one 
eft  plurimum  uinutum  lxfio,peopter  quod  diflert^  per- 
mixtione fenAis»*  ab  amenrsa,*  ftoli'ditait,qux  fiim  no 
cumfra  feorfiim  * drtcrminataru  virtutum  vt  lofra.  Dif 
fert  eciam  a manta, quia  talis  eft  cum  feleu,*  rixa  »*  no» 
cum  timore.  Vnde  Auic.allq{ato!oco.C5qi  melancho 
Ia  componitur  cum  rixa  * Cilni  * fimul  permutatur  no 
minatur  mania,*  neque  dicitur  raelanchoha  nifi  cuius 
euentus  eft  a cholera  mgra  non  adofti^fid  de  boc  infra  i» 
dubifs. 

C A V s A B * excaufit  quxdamfunt  prtmitiuxvc 
aer calidu* * ficcut languinem  adurens *ad  melancho- 
liam coRuertens,aut  frigidus  ficcus,auiumtiali*,  inxqua- 
lis.Itemexerririumfone  calcfectens&exiccaita  propter 
quod  portatores  multum  fenguinem  melScholitfum  mul 
iipliSQnt,*ideo  meis  varicet  fiunt. Idem  balneum  cxic- 
cans.  Cibi  melancholici,  vt  lente*,  caules,  caro  felita,le- 
porina,acetola.Cil(a,acuu  grofta.  Vinum  nigrum,  grof- 
fum.turbidum,  de  qutbu*  cibis  fiipra.  it),  traift.  Cornis 
pta  digeftio.Superflua  vigilia,nirou  folltritudo,trtftfria, 
pu(ilUnimitas,qux  fl  mulio  tempore  duraueric  melan- 
cholicu  perficit,*  ideo  Hippo.trifra  in  apho.  Ec  fetas  qi 
fuperfluiias  timoris  * triftiiix  eft  ex  caufisfombiis  ui  gc 
neratione  melancholix. 

Antecedens  verocft humor  mebncholicut  naturalis 
aut  innaturahs  fedhit  talis  ex  aduftione  (anguinis,  aut 
f^lcgmarit,auicholerx,auitpfius  melancholix  natura- 
lis afeendens  ad  cerebrum.  Etfifuem  calispropter  riS- 
munitatem,vt  verbi  gratia,  quia  S toto  tunc  mab  com- 
plexio frigida  * ficca  totius  qup  eft  cauia  eleuationis  ma  - 
ii  vaporis  erit  caufe  antecedens.  Similiterfili  fplene  de- 
bilitas virturis  aut  rius  impotentia  in  mundificando  he- 
par ab  humore  mebncholico,  aut  apoftema  fptent*,aut 
aliud  tale  nocumentum  erit  caufe  antecedens.  Idem  dic 
fi  fuerit  ab  hepate, quia  caliditas  eius  adurens  languinem» 
aut  debilitas  cxpuinuxeius  quare  remanet  mebncholt» 
in  hepate,*  in  melScholta  myrachia^ipoftnna  forte  he  - 
patisaui  vehemens  cahdita*  hepatis^  inteftinorum,aur 
aduftio  humorum  in  myrach,autoppibtioinmeferai- 
ris,  vnde  abi  n5  penetrant  ad  venas,  fed  corrumpuntur» 

Confimiliter  dic  (3  fumtk  ftomachoveImatrice.hu- 
mores  enim  melancholiam  his  exiftentes^  quibus  rle- 
uantur  vaporet  (une  vt  contingit  ex  retentione  fanguiiiia 
h zmorrhoidalis.  Item  * quadoqi  mab  complexio  cor- 
dis fntbncholica  cum  inaieria,vel  fine, corrumpes  com- 
plexionem cerebri,*  rpfritus*l:t  adtuuat  ad  caufem  ante/ 
ctdenie  dirpofiiiones  Daturales,*apmudines  cadendi» 
vt  funt  difpofitiones  coru  qui  (uni  bruni,  pilofi , extenua- 
ti,habeines  cor  calidum,* cerebrum  humidum.  IcemdS 
trauli,*  habentes  oculos  mobiles,*  habentes  pilo» 
grofios,*  nigros  (ixundum  pedlora,  * venas  habentes 
latas,  * bbia  grona.Item  calidi*  fieri  multum  in  iuue- 
tute.  nam  tempore  peraugmafticzxtaris  in  fngidare  * 
ficcam  decidunt  complexionem,  fecundotechnt.*  ma- 
gi* parati  funt  mafculi.  Et  ex  parte  temporis  ver,xftas, 
*8Uiumnu*,*  inapho.in(ia. 

Coniuniftaeftaiab  cSplexio  cerebri  frigida*ficca 
immateriali*  vel  maieru lis,initttans  complexionem  ce- 
rebri, *fpiriiusluminorot  ad  tenebra*,  *eiut  qux  per 
comumtatem  frimu*  vel  vapor  tenebrofiit  melanchoU- 
cusafcendfe  fimtluer  cerebrfi  * fptritus  immutas.  Vnde 
ficut  quado  fpiritu*  fime  ebrijuminofi  acridit  bona  ima 
ginatto,  cogitatio,  & memoria,  ita  quando  (une  lurbtdr» 
*fylueftrcs  fedei  acridit  mala  imaginatio*c.Spirttus 
enim  eft  de  natura  lucis,*  ideo  cum  tenebratur  ex  mebn 
choUa aliter iudicat  (^fecundum  eius  naturam  deberer, 
ficut  febricitans  Ktdicat  dulce  efic  amarum  cum  linguam 
cx  vapore  cholcxico  inferiam  habeiu  * 

Etfem 


.1  .qsO  Dc  aegntud.capidk«V  ciT  6 7 

.^Bnkmtit^ndiacboba  WMCttenfkirtmaimpri*  3 i 'E  X fpJ<st«ilurftKf>dolor>grau(9«uic6taQi|l 
■Mo  pt  pane  «lui  quje  cft  taba  per  dltmtain*  d:  caba  per  myda  appetitur » pania  di^eiho » rugteut  drea  hypt^ 
.^6aM«ikaum.Ecpfr  commumtatemtiucdamb  ft*ntr  cbondnum  riruftrum*  tnflatio  rplcnia,rep}etto  magna 
chodMfu  fioa»chali««quxdima  myrachdicia  oayra«  .qme  non  iaparaiur»&  vtplunimum  melancbofacus  cil 
cha.  9isdamabhcpate«qiiaBdam  intatriccquaedimb  rplcoeticu». 

coxdc  quadam  ab  hpmotrfioidibur  d hmiiAp^  btono  .i^ibi  fuern  Ji  toto  tunc  erit  nigredo  bicici,  maciea,  multi' 
apine  ooimnafida.  liem  qtixd^  incipiicRa,^usdam  <6  - cudo  ptloriun,  retenuo  mcnftruorum»  la^utnu  lurn^or*' 

ihoiditir  confueueuacuarMUC  aliarum  fiipcrfluitara 
OMchi>&  rplenuyoartu  & huiufinodi  anccceftto  febnuoi 
9Uibui  melancholia  &icccdit>&  ua  de  alt>i. 

PROCNOS  TlCA>  locfpicni  6acilia  curat, 
confirmata  vero  praux  & diftcilia.&  eiua  confirma'  ' 
tionem  coguofires  ealtgnia  iitcundid  lertr)  gradua.  Et 
(piando  eu  accidu  ca&uiappcttuia,  tunc  xgriiudocft  ma  * 
la-Auicen.  | 

Ec  cum  accidunt  tn  corporibuaeorumvlccra  fignai* 
qubd  mori  eft  propin(|ua.  Et  in  cuiufcunque  corpori 
ipforum  hKiit  cbolcra.nigra  mobilia  erit  magu  fulcepii' 
bitis  curxq^  illud  cuma  cholera  nipra  noa  ent  mobilia. 
Illa  vero  qux  cft  toagts  incolumis  fit  ex  fece  ianguinia  cu 
fK*a  <li  gaudium.  Hi  i|U  quae  accidit  io  fioe  &b.actuaru 
pec  adunioiicm  dexjccationem  humorum  dH  pecmcidf 
ia.  Defipientia  cum  riTu  cR  nimis  rnofefla. 

C V RA  icruac  lepccmcaiionrt«priniuf  vr  frftioe' 
mus  ad  eius  curam,  nam  II)  prioctpibcll  ^ibc>  cum  VOf 
rocll  confirmata  praua  & difiictlis.  Auic.Nam  qug  con^ 
firmata  cerebruuiadfui  naturam  mutauu,  d patienaipg 
bedieru  fit  omoino  allumpitom medicinarum.  Alcaan» 
der  de  melancholia.  Secuoduaellordinatiodictar.  Tq 
ciusdigeilioroatcux.  Qj/aruafccuacuanoritildc.  Qpin 
tus  con^artatto  (ordiscuoi  Jna  qux  letittam  mducuiic^ 
Sextus  capitia  conlbriaiio.  Septimus  corredtio  acci# 
dencium,vteilvigiUa  & huiulmodi. 

S £ C V N D V & perficitur  ordinando  aerem  dc^ 
clinando  a>lliumidum.  m tamen  uiadtiuia  temperatus, 
ruutpcnloco  habbauocus.rcdolrmia  per  cameram 
iuca.iple<}ue  iemper  ol  aciae  odores  bonos,  & fioxes  bp/ 
m pdoru.ci^iquc  conilmiliur  laudabiles  ad  humtdum 
decbnaiucaita  qubd  regimen  tpfiim  ad  humidutn  decli^ 
nec, in  adctuisnticmperaium.Siiquc  lludium  loxum 
in  tmpinguando,nifi  timeatur  oppilatio,  ua  qubd  u>fAi 


mmata.ltem&  ex  parte  ACOMknciuro  vt  quidam  dicaui 
^ e^  reges,  (jutdam  fe  cite  giUm5(  canunt. quidi  timent 
oelupua  coacomedai.  qmdam  ne  cadat  domua^&uadc 
/Aubis  abis  tnfimcia  rpccirbua  vc  dsdlum  eft. 

. S { O N A dciDoal^tuia  liinc,^  maxime  iiKipiei)' 
^^exiAioMtio  mala,  quttcx^wvac.abquid  eile  qu^nd 
Videre  quod  000  vidst,  (e  audire  quod  non  au' 
dit  & huiulmodi.iimor  fine  cau&.  velocitas  ir-c^lbUtudi# 
lusdile«f^io,cimoK]V<r(igo»Soonitus  ddtinnituj  in  m^# 
fach.Sofnxua  icrrrbdia  vt.cfi  yifiodzmonum,moia# 
chorum  oigrorum,<%aUoru  huuUinodii  vt  quia  mfoni' 
ois  tpfis  vid^t  mortuos  hilpenlbs.  Item  flctqiiando\g,d^ 
de poq  fiendo flet, & de  non  ridendo 
rtdn  &c.  (Jumtf  ad  tc  (]uis  venit  cum  bis  accidctuibut 
fcui^cfi  in  principio  melandiolfx,  Cum^  lovipu.ore 
protore  quod  incordccdcipicdl^qiiblus  loquitur, 
yerba  ^u»loquitur,A  iioo  habeni  la  caput  neque  finem 
lub^  d<  rationem  de  aliquo 

Rddit  iu|icell  in  medio  cDclapcholix«  Veni  cum  incipq 
qjpcrari  quod  concerni,  dic  Iqquiuif,&  profequiiur  iobii 
eu  in  fine  eius  hoc  cu  in  temo  gradu,eam  fic  pa  gradua 
tfca  difii^ucodo.  Vode  tales  loordiuatcmouenc  oculos 
manulqi  lucr  erratipx  mQUcpc^nec  io  vno  loco  (juic- 

(cesep^rv.,.  . 

. Smoaex  quo  humore.  C^iia  ftefi  afiingutnc  fic  cum 
nfUtCc^udie  neque  di  cqm  trijiiua  magna,  venx  ocu^ 
foAipa  uint  cyl)cae«&aa  vt  fiipra 

i^pd^iplpopcris.  Phlegma  vero  cp  pigriiia,  i&:.quie' 
ICyofpaucacaliduatefii  ibinnictaSf  Cbolcricacurn  ri# 
xa,  filtu,agiiatio<x4efiQQe,dxp)oi)ib,f>irore,d^  afi>ev^)t 
Et  rnclaochoUaCHm  tiifiqub  magna  ioUicis 
radine,vigiiia,ciinmc*|nalif,i;o^cucioiu^  cum  pio* 
raiu  maxime  quando  cuexinclancliolia  naturali  neque 
nxcturmoticcur.  1 

Signa  iqq  qux  efi.pe);  iC^munuatC  habemur  vi  fi 


^ . ....  . . ta  cura  humedeetur  impinguatur  paticna.  Ad  qu9 

titicetebrotFlb6(fueht  cxficcuatouoccritcaptiia  lc>  complenda, uiuant maxime  lbmous,quies  & balneoiaq 
M^^s,^ltu,V1gtlla,paucl^s  fiipeifipiutiim  in  ocujia.iSi  Vode  Auic.proprio  capitulo. Somnus  enim  eilex  con^ 


lurilwc.  ^icxihumiduauajuapiustibmitnlciuiapmul.. 
iviulofiipcrfiutaujn)'iU;0(^is&.naiibus,pauciGia  ficia 
dtChuiufmodi.  etiam  curabia  oipnibusquandoqi  aderis 
doW  captus  cofuimiuaalddia  cogiratio.afsidUua  a/pcr 
cuuadrein  voam.tSfadcoiraa).  Amor.iblicudiaia-,ni* 
gredooculouimiEt  quandoquexgrKudines  prxcedcn. 
lacc  Sciunt  boc  (firceroqc-dcquibttii  imerroges  afian* 
tc&.  Qjibd  fi  4 Jixmbr  la  1 nfenortbpf  tuc  aderu  tlfi  mem 
4HOgi'auedo,P9udustdolof  aliquisybcjuuurmodi  taba  t) 
prxcellcrunt  dequibua  te  to^rmet.  viide  fi  fiicrica  corde 
ttcmoc,cardiaca  pafiuo,dc  htnurmodi  prxccisic. 

Signa  niillomacbo  dplor  au eo,nauica,vemofitaa 
fOulupetcepcatoeo,5^qubd  prxccfiitnatif^uua  buie* 
Saa&buiu£modi.  , 

Sf  ex  myraich  grauita.s  in  cd.atcraifcio  ^rfumirsut' 
fipLCeminua,  dolor  ut  inflem  inbyppchoirdrnst  mali- 
tia anim.c,eocruptio  digcfiipais^vdlinMnacetoChrpU' 
uim  bumidun^ /ufiimsexwcvfp^fiw  UYtnfiatio,^  do 
tofui  uo(nacho,3L'iiK'er  ipatuTas  doiKC  digdlio  com; 
D(eamr.  vp^ua ^holenciu, .^phlegmatici»  & acero# 
Ius  c(>ngthna4emc6.tgefiibcKolic>^4^pblegmau(3u^ 
leq^ur  pofi  i^gcfiionem  <S(^quant^M)Ls|i  apolUiOa^Mi 
^yraeb  hoc  fi^ai».  Iteqi  & uemojr.4^|vtturmodi*  • 

5 (ab  bep^  doloc  iq  ^ boc  ily 

1 j;pui  an 


. . co”? 

ueniemf oribus  curis  ipforum.  £tMcfi.eodrm  capk.Et 
compbtur  |m>c  regimen  Ac,&  quiete  & C>mno,imrc( 
balneum  amc  abi  afiumpu'oncm,dL  non  ni'fi  prxceden# 
iteuacuattone,in  quo  no  fudent  iabem  notabiliter,  vnde 
Auic.  Abenem  \ ic  conum,  6i  fudorem  vehemenum, 
fic  bumetftaiiuum  proporiionabile  alnsicx  rebus  noo  09 
suralibus  pofi tis  Tupra  dc  (bda  melancholica, & lu ibi  re# 
cutraa.  An  coitus  confenc  vclooccai  in  melancholia  d/^ 
ceturtndubijs.  ^ 

T £ R T 1 V S completur  cum  digefiiuis  ro^nj 
cholix  fupra  quarto  tractu, &ficuc  didlum  cft  fiipra 
de  foda  nuland)obca,&  fiatiin  immediau  dicetur  dc 
cuacuatiu»  debet  digdW  cuacuattoni  corrcrpondcrc  io 
viituic , Si  numao.  Nam  ficut  non  bibiu  litd  fuccdaiua 
debet  cite  cuacuacio,ua  3C  digellio,vt  in  fumma  dicatu^ 
paulattne  digeratur,  paulatirK  cuacuetur.  Na  materia  eu 
ex  fir  hia  duabus  operationibus  rebellis  valde  ad^odfii 
pie  di^niia  eiusli  vtiaducbiiL  naro  de  takpcr  encntianj 
ad  pVarleus  loquotf  De  ea  autcro  per  commumtatem 

cctur  pofiea. 

COMPLENDO  quartum  oput  cfthuq 
adducere.canonca  dccuacuauonc  inde  ioda  phlegmati^' 
ca»df  4e  ioda  nselancholica^lcd  qma  fiinc  meraqra  di^ 
tpiosaliqiultter  memorabo.  Primus  vc  non  icmel,«& 
bb()plaa4d^lU)ixam  Sciamus  aucuauoni.  Secuodui 
' " i^radlica.b*.*  ‘ I iij 


n 


baQIio 
cft  vcni 
cubiti  i-' 
tcrtor  > 
quS  ic' 

conSyCt 

Ucnar^, 

iJdIUr?' 

que  zp' 
^cUitat* 


TraAatiu.  ' Vf,. 

^fblutfa5fltc6m<h/bracil»n(iexctdrm^  Terttufutnori 
^lientur  folutiua  ^r<bUrhunK<5himfbuB.hoccmiiieft 
quod  operatione  bcihficacy  Sc  hi  qui anentia nf  in  phar 
eAaco.ln  phlebonkHta  vero  annantur  canonca  poAit 
fiipra  de  (bda  Cmguioea.  Bt  Auic.‘iino  oportet  ferunducn 
omn9  difpdiirioA?  vr  incipcM  it  phlHxxomia  quod  imel' 
vtrn  ni(i  cn  duobus  canombot  de  quibus  ftaiirti  irt 
canone  fecundo  particulari.  Item  in  melancholia  Gmgui> 
nea  rton  aduib  One  cholerica  fiat  primocanigra.Inadu^ 
fta  OUe  cholerica  Oat  ex  baOlica.Nam  materia  groHEi  dif  > 
ficilfus  trahitur  ad  longinqua  ^ fijbtilis.  OiuerOo  autem 
flue  cuacuatiofatlla  per  nigra  eft  magis  propinqua, fadU 
aotem  per  baOlicam  eft  migit  remota, d:  hiK  imendebac 
MeUie  dum  dtxitiSf  langutt  exuberat  in  toto  dcveme  ple 
nxiunt  cuacua  ex  vena  nigra  poftiOum  cxbafilka,& 
hoc  in  mebnchoUatin  mania  vero  Hat  ecorara>5^  0 opor 
tecpoftilUstUa^tiocxlaphenii.EcOadhuc  maiofem 
cu^s  ditMriiOliem  eam  bc  ex  vena  quae  currit  vl<]ue  ad 
pOllICem  pedit. 

Circa  quos  alios  particulares  noto.  Primus  qubd  mo 
derni  in  cafutfto  magis  lUbCnt  fieri  phlebotomiam  cx 
brachio  nni(bt>,df  fimiliter  pedis  propter  communica* 
tem  rplents. 

Secundus  q»  aliquando  dimittenda  eft  phlebotomia 
propter  duo.  Primum  propter  debilitatem  virturis.  Se* 
eundum qubmaierca eft  pauca &eftiticapire,&  cime* 
taut  neex  phlebotomia  fistexiccitlo  iriagts  nocens. . 

Tertius  li  fiinguis  iH  principio  ebrus  ^ fubrilis 
hiat  non  propter  hoc  eft  ftrfngendtts.df  deifto  in  dobtfs. 

Qnartus  q»phlebotomsi  lic  ampb  propter  grolsni^ 
Immorit  ne  fubrtlecxeat  «Igrofium  remaneat. 

Quintus  qubdettamconfideranduteft locus  doloris, 
aut  viz  JiTpofinoms  vtfupra  tr^dracu  primo,  lecundo 
cilpiruto.  qubi  Hfuericin  dextro  phlebmometur  ex  de. 
xtrOffimiiiierin  fimftroe»  iimftrOydihoc  vbi  quxri* 
cuf  et^cuaito,di  non  dtueriio  quia  in  dnierijonc  (ecus  eft, 
VteftntHum. 

■ Sextusqubdplus&mimitdebrtgutne  debemuseua* 
enare  fecundum  figna  demcmftrantb  tn  toto  corpore  ma 
ioremaut  minoremplmuudinem‘,fiautem  hxc  omnta 
tion  con^urtt,transKeattctd  venas  feonm.nafi^ut  bn* 
ginfiigaxhis  lociiapplicabimus.  Item  notato  fi  afilte* 
rir ruperabundarttia  bngUiHisek  opptbctoneepacis,aut 
fplenis,  tunc  cx  futs  vem's  euactubfmus  modo  ex  vna, 
miodo  ex  alia  vt  maior  tiecefetras  perruadebit.  Poftre* 
mo  fcico  qubd  prouocatto  h^morrhoidarumv  menftruo* 
him.apertiovanaMS^venarum  plenarum  pedum  fune 
exmaxtme  conferentibus  inomm  talimeUncholb.  Et 
dicitur  hi  omni  tah  quia  canones  pofici  vocamur  folum 
deferuire  (anguinex,  qui  tamen  emm  Cmt  intelligcndi  de 
quolibet  alio  humore  bnguinicommixto.Vbi  vero  nS 
fmt  ex  bnguine  fed  ex  atio  humore  poft  dtgcftfoncm  fil 
dbm  fiateuacuacio  cum  folutiuis  approprbttt  ftipm  m 
travbni  quarco:attcntis  canonibus  de  euacuationc  pofi* 
ris.  Verum  Cum  bngumisnon  expeiTierur  digeftio  fta« 
rim  debccmedicus  bngutnem  cuaoare praecedeftrr  b|. 
itm  euacuatione  lenitiua  vrex  canone  generali.  Lene  (b 
luriuum,&eftGale.decoquStur  fenx  in  ture  gallinarum 
aut  carnium,  confert  dCdomefttcltm.  Aliud  potbmur 
fenx.  5.  v$.  in  inhiGone  aqux  tSCHs  per  horas.  Vi*d.  Cum 
prunorum  numero. x.&&tcatprefdofe>rtttdCproptnc* 
nir.  Aliud  8e  przferuac  hoMiAem  in  cafua  lcpn.in.epi> 
ihimi.  f Mnifi.  j.tf.parum  ^Itam  letito  igne  in  tero  ca* 
prino  X addatur  zucchari.  |>i.c6tinuctur  decem  diebus. 
Laudatur elcsfluafiumGmnliS  ad  melancholiam,  cuius 
dercriprtoeft.  nt.mytobabnOrum  htgrorum.f.ij.r.chc* 
bulonirt.f.5.t^rici.|  r . li^rtn»,  bugloitr  ana.  f . vj. 
ttichado*,camedrem,camepnheos,cahnientf,  abfiorhii» 
tmimtaanifi.afia.^().  f.cpichiai^  polypodcj»  femc«ata.||« 


■ : - ' Cap.  I. 

tiif*pnifiont0>tusobanRii.am.  munero,  avi.  tumfetirae. 
M.)Ubc  decotfefo  viqise  ad  coniampiionem  cmisc,ptr* 
ctSydC  ponatur  in  ca  rob  vim,  aucchari.  ana.lib.  |.  fapicUs 
hzuit  armem  numn  fecundum  irtemycllebori  nigrf.ana. 
5.n.bl  geroraz.  j.  9 .dtagndiv  3.11.  fiat  dctfhanuin.  doiis 
eft  ad  pluc.3.  v>.cum  aqua  calida  in  matutinis,  confert 
quananp.  AJiacicdhiarsavthieralogodionpclIubc&c. 
habes  vt  fiipra.d^vtduftum  eft  ileuioribua  ad  feirciO' 
ragraduando  incendamus, df eft  Auiccn. hocloco dum 
dicif.  debent  tftzeuacuationcs  reiterari  femelinhebdo* 
mada  d^pnecipue  Icuet.SenKl  autem  in  menfe  poflumtia 
vnam  ex  femibot  exhibere  Auic.Ec  c6nnu?tur  donet  re* 
cedat  zgneudo  cum  alijsauxiltfsdicend»r,d^di<5rtt. 
mitutquocpfiatficSprchendinitmftomacho  elleqtrod 
materiam  foueat  cum  vomitiuo  fuprt  de  fiibeth>dC  infra 
de  ftomacho,^  fi  vinuris  debilitatem  cmKs  nondesei* 
leborum  nec  aliud  forte  vomitiuiim  feddebde  aut  dAt 
te.llltmi  aurem  cuius  ftomachut  eft  debilis  minqui  vo* 
mere  besas  ncqiin  myrachb.Auic.  liem  ficeuacuatio 
cum  gargarirmtt,ftemutattonibus,caputpurgns,vttcsicc 
de  focfa  mebndtolici. 

Q.  V f N T V S perficirurcum  his  qusrcor  confer* 
eant  vt  odorationes  bonz,dt  fiiaues,vt  murcus,  ambra» 
Violat  recentes, dl:  budo  odorationes  humtdaex  cano* 
ne  pofito  de  regimine  ad  hurniduim  Verbi  gnna.qc^ 
aquarum  viobrum,nenupharn,inatonrTZ.  ana.^|.pul* 
nens  garyophy  llorttm.^  i .mufci  gra.I.ma  defiat  peta,d( 
confimiitterdeairit* 

Item  ad  extra  rpichemacordialehumidum,  in  afthiis 
temperatumvtrnfeadecorde.  Laudo  tn  hoc  cifii  fz^ 
tificansGuilelmi  placemini  quo  vius  fum&  bene  fec» 
cefetc.ia.fericicombani.3.).coraU(mmi  rub.|.  r .ofefe  de 
corde  cerut.3.ri* margaritarum  non  pcffonrarum.  3.  iij. 
cardamomt.^.  r.  pinearum  mundatarum.  Irb.  t.hyftb*' 
pi,  liquiritiz.  101.3.1). nucis  raufe.  garyophyllorum.  fo* 
h)  pipensj  longi , cucubz/gabngz.  ana.3.1.  r.^nnamo* 
11W.3.V.  imcit,crocf>ana.3.1. 2ucchari  optimi  lib« vj.co. 
quatur,in  hyemeVerocurntnbuShbrtsmellifi  codbAf 
^fpumatt,&in  fine  addamtir.  3«i|.  Mufci,  fumatur  ma* 
ne.dtferoad  qiramiratem  nucismagnZ|6(r  poft  bibat 
ali^td  vini  albi  odoriferi lymphati.  Ahud  ietificani 
ad  idem  habetur  Itbro  diuifiotnim  capmilo  de  hisquz 
conferunt  cremori, drmeUncholiz.  Item  nono  Almah* 
foris  capitulo  de  mebnchoha  habetur  Izttfieant  ehis  'cu* 
fusinuium.  ta.mellinz,  conteum  citri.  Irem  fimtihr  tn* 
uenienc  de  difpofiriombus  cordis,&  tu  ibi  require.  Vg* 
let  confimtlnerlznficans  Mrf.defcrrpttone  fili|zach<.> 
rne  capitulo  de  inelScholia.  De  multis  atqs  didlum  eft  io 
de  foda  mebnchotica.  Simitiier  A potus  cbfdiaira  reg* 
re  infra  de  corde,dC  capitulo  de  pefte.  Item  pro  com|9s 
mento  ipfiut  introducacurgauAumcum  nouisfolanb* 
fis, Cum  przfentia  amicord,& dominarum  pUeentium, 
fenoSyCarHuxdeleftabtlcSfdfhuiufmodi  hominem 
ad  gaudium  mouem.Nam  (uper  omnia  in  hoc  debet  me* 
dicus  ftudere,iti  omnibus  pbcim  autftonbus,dentur  A 
pecuhix,i6cilui, fiam  prPmtfstonet. 

$ £ X T V S perficitur  cum  embrochfr,  epithema* 
tibus,  vnclionibus  de  quibus  ad  plenum  fupradefoda 
mebncholica. 

S EPTIMVS  complcaturcum  h»  quzfeop* 
ponum  accidentibus,  vt  verbi  gtatb.  fi  adeft  vigiTu  fit# 
perflua  recurre  ad  capitulum  fupra  dc  vigilia  fuperfi^ 
difta  (aara. 

Sc  Vero  feerft  ex  animi  aeddeme , vt  verbi  graib  e» 
nouo  audito  malo,  vt  fi  eft  dominus  de  amtfeone  ftaiua, 
auifi  ^mercator  de  amilstone  mernura,auc  de  mor* 
te  amici  , introducantur  noua  contntia  huquae  ipArm 
ad  gaudia  moucam.  tam  vtdidum  eftadhoc  fiipcyfrm* 
oia  niti  debemus*  Si  vero  frorir  i fohmab  complnno* 

nefingubri 


De  3^tuJ.capitfk 


tK  Ibh  fiiftcin  tltirlrio.quomodo  vrro  dtbcac 

6cH  patet. 

e V R A.In(a<%ipere5fnunitatemtK)tandu^o<flo 
fime  it  qui^ua  per  edtramn  cau(an  poce(l.  Primo  ii  toto 
corpore  m quo  domtW  cdpiexio  roelScholica.  Secfido 
li|>lene.  Tmio^Romaebo.  Quarto  ab  hepate.  Quin 
toiteorde.  Sexto  ^matrice.  Scptimo^inyrach,& vo' 
catur^quibufdam  pateo  hypochondriaca, Teumcl^O' 
Ita  myrachia.  In  omnibus  poceftadun' humor  Huchu* 
antdlcaJ^^iue  in  melancholiam  verti  h qua  vaporant  ad 
caput  vaporet  mgrt  melancholict,  l)Mntum  animale  rtd 
4me*fylueRrem,  vt  fupra.  Vhtmo  Sc  o<^uo  potrll 
caulariexoppilacionehiAain  hxmorrhoidibut,  vt  (hn- 
guttreteiKutArc*  In  curaitac^percommumtatemler' 
oenturhicanonetlepcem.  Primut  ordinatio  dietv.  St' 
condus  dtgclbo  matenx  corruptae.  Teniua  euacuatto 
chirdem.  Qiiarcutdiuerfione  maceria  ad  caput  euapo' 
m.  Qinmutconbttatto  membri  mandantis  ne  ineo 
anaterix corrumpantur > imo  ipftim  membrum  reAifi» 
Cent»dfSat  mtnera  iaudabiUi  humoru.  Sextus  confor 
ttefocapius  neiUoshumoretreciptat.  Septimusfi  hit' 
tte  fiifh  ex  eis  rmpreteo  in  capne  male  applicationts 
•mpreiTc  remotio»  Quidhiaendum  Huc  agendum  ell 
an  complendo  primum  fecundum  <3c  ttnium.  patet  ex  di' 
Ats&dtemdis.nam  digefhua  dc  euacuaciua  lam  vcto  ad 
lUadingamur  membra.  • 

Q^iarti  etiam  ex  dnf^is  complementum  habetur,  nam 
vemoiis,  phlebotomia  in  ligationibus  Sc  liuiurmodide 

rhusTupra.  bt  oportet  mdandioltam  habentes  vt  tn 
|tic»nm occupati  quoruncp  modonr,&rts/inc  pr«. 
fitotcsdequibus  verecundatur,  <&:  cum  quibus  gratulan^ 
nir.Autcen.  Sed  notandum  fuenr  vitio  matricis, 
reremionc  menflruorum, retentione  hzmon  hoidalis  Cin 
guinis,&  per  phlebotomiam  qufrimus  dtiierlion con- 
trcmencior  Set  ex  6phcnis.Ec  coniimiliccr  fi  fuerit  ex  fple 
nts  vitio.  Huic  Icnrentrp  videtur  alludere  Placentinus»  Sc 
caufa  nota  eft  tntelligenti.  Et  nota  verbum  Auic.  Me. 
hncholu  pier  unqt  rrfotuicur  per  hxmorrhoidcs,df  vari. 
CCS  vt  in  aphor.inha.Bc  nou  prouocacio  hxmorrhoi. 
dtfum  efl  resfingularts. 

Qiiintf  perfectio  habettirexfinguli<locts,videnO' 
cumento  illorum  membrorum  tra^ubitur,6l:cu  ad  ea 
recurre. 

Sextus  completur  cum  repercuftiuis  dic'lisin  princi. 
pio.vbide  dolore  capitis  per  communitatem  d^c.Sed 
fanper  menti  habeas  qubd  regimen  in  omnibus  adhu. 
intdiim  tendat.  Qualiier  autem  mala  aualnat  imprcilb 
remoueatur  patet  exdi<5Hs  defoda  melancholica.  Tu 
naqi  attende  in  remouendo  malitiam  membri  mandan. 
fis,vtfi  hepar, aut  corfuenm  exceteue  calida, intende 
eorum  refrigerio.  Item  Sc  fuper  tp6membia  mandanta 
vel  arca  pone  vemo6r  cum  mora  notabili  earum.  Po. 
Rretno noundum  c)>inia4fniper  elTemum quidam  po- 
nunc  vnum  cauterium  in  parte  anttrion  capitis, &duo 
tn  duobus  cornibus  pofi<riortbus.&  profundant  vfque 
ad  oe  & dimittunt  ea  apena  vl^ad  quacuor  dies,  deinde 
relinquunt  vi  fe  folidem,  Si  allerunt  fibi  (liccefium  efie, 
hoc  tamen  expertus  non  fui.  Vidit  tamen  Gordoniut 
quendam  melancholicum  qui  fit  in  capite  vulnera uic  ufqi 
ndfraifluram  cranei,d£ tandem ille&u  permanfic  quan. 
diu  vulnus  fient  apertum  Si  claufo  vulnere  rcdqt  melan. 
cholta.  Item  aJuenendumqubd  diuretica  lura  hicd^ 
in  requenti  capitulo  (urpe.fca . nam  educunt  ftibtile  Si 
grolTum  aptum  in  melancholiam  conurrti  remanet.  Sd 
toqubd  ablutio  pedum  cura  meliloto, camomilla,d^ 
huiufinodi  maxime  confert  m orant  rpccic  melancholip» 
Pc  nota  qu6d  mciaiKholui  confueuit  habere  lucida  inter, 
ualla, quare  dlc.lege  infinelicquencia  rubrica  quod  hic 
addere  debes. 


De  mdnut^  Rn6rc4«  X I L ^ 

MAnta  efi  mutatio  cogiiationum  vt  fupra  de  me-'  #i«»U 
Unchotci  li  eurfu  naturali  cura  rifui^audacfa.  Gradi 
Cuius  cau6  fircundum  plunmfi^  materia  cho  idc  qtt 
lenca  ali^liter  adufiavel  melancholica  adufiam  qua  Latinis 
vincte  calidiras  acadcnratis.Didiur  ficundii  plurimum,  infima 
quia  potefifier#k  phlegmate  adufio  quamuts  fit  valde  nec  non 
raro,  tunc  aliqualiter  furia  eiusadufiionecaufiripot  etfiiror. 
tenuDicttur  altqualem  cum  fit  humor  non  patiens  ali> 
quam  multam  adufiionem,  Si  ex  cdlrquemi  igneiatem* 

Vnde  lecundo  cechni.  Et  fi  ad  plurimum  vrnerrt  calidi» 
tatis  furor  Si  maniaca  confidema.Quidam  lamen  tenue, 
ninc  extali  adufiionecaufin  melancholiam  & non  ma. 
mam.led  tn  dubqs  dicetur.  Cdfimihicr  poceft  caufiri  tM 
finguine  adufio.  Dtdtur  in  quavinac  caliditas,quia  fi 
caltditat  non  vinceret  non  fieret  mania  led  magis  mebrt 
cholia  vt  patet. 

Dux  ategnaiKur  mamg  rpcctes,lupina,&  camna, inter 
quas  ponitur  difFeremta.Na  lupma  efi  cum  nxa  vdiem?>i 
ii.fimi1iter  cum  audacia,  cum  c5temione  li  qua  non  vult 
vind,cum  maloarpec‘hi,cuffiinimicuta,d;odio,  inobe. 
dKnta,finerolatio,&ndi,  led  Innper  cum  furia  vt  lupi. 

Canina  efi  cum  afpedlu  non  multum  Ii  confueto  difian» 
te,&  licet  fit  cum  rua,  & audacia,  tamenadefi  obedien-' 
tu,  &amtctiia,  Si  cum  (blatio  aliquando,  &nru,  & per  » 
mttttt  fi  vincere  hoc  efi  fuas  cum  alcjs  damnat  opiniones 
erroneas  &'  altis  aedit  couemendo  cum  as  vt  canes  quS  » 
do.^6idum,vnde  alis  fit  quSdoqtlifinguineadufio,ve( 
i materia  propinqua  fingutnt  adufio.  nS  ex  adufiione  re» 
cipit  furiam  ex  finguine  rifum,  Si  benigniatem.  Si  hanc 
parsionem  coAieuerunc  incurrere  monules,  6s  vidux  ex  Vidua  » 
meniione  mcnfiruorumabundanciu  invems  mairicis,  rum  ac 
Aconfimiliicrrxrpcrtnatc  diuretenro&courrroadma  mfitalifi 
lemm  veneni li  quo  vapores  eleuati  caufini  fimtiia  acci  • proprta 
demd,  vt  menfinia  Sic,  Ei  forte  plurimi  rdigiofi  boni,  xgritu  • 
Si  prxeipue  iuuenes  incurrunt  hanc  pa(sionrm,&imul.  do. 
ttsiudtcaium  efi  ipfos  tam  pati ababfiinentia  cibt,&  po 
tus,&  vigilra&errauerum.  Confimihierconftieuit  c6» 
cingere  ob  has  caufit  virgtmbus  adultis  cum  tempus 
tranfium.  Si  ex  hoc  quidam  credunt  qubd  vapores  lUi- 
eleuati  mali  & multi  inficientes  rpmtus  facium  tales  fo. 
qui  quod  non  viderunt  neque  audierunt, & ex  confequeis 
u vattanart.  Sed  alner  fiint  ifia  traiftanda,  ideo  in  eis  n5 
profiquor,  ex  quibus  pacet  tpfim  mam  per  communia, 
tem  caufiri.  C^dam  amen  dixit  hoc  commgere  q.  ta  » 

Ict  funi  fecundum  eorum  ammam  fiparatt  ah  ifiis  extrio 
fias  propter  corruptionem  imaginationis  Si  tunc  afia, 

Si  calum  animam  eorum  mouent. 

C A V S .£  ficutditfium  efi  de  melancholiae^  alia 
eftperefienctam  reliqua  per  cumumiatem,  ia  dc  manta 
pariforraiter  efi  dicei^um.Nam  exparte  caufiiti  habent 
conformitatem  cumcaufismelaiicholix^proprer  quod 
Gordontus  de  ambabus  vnicuroficir  capitulum.  VndC' 

Atuc.de  manu.  Verumamen  caufi  faciens  dxmonium 
eftmelaiKholaadufia  fatfia^cholea  attt  Ii  melancholia 
quae  efi  deterior,^  diffirumin  hock  melancholia  qa  me. 
lanchoiia  efi  fa^a  li  melScholu  lucurati  aut  per  adufiid.- 
nem  alis  ex  phl^mate  vel  finguine  dulci,  & ideo  melan 
cholia  efi  cu  umore &quiete.Mama  vero  eficota  filiut 
agitatio,&  inquietudo, & cu  afpetfiu  inhumano,  Si  cum 
i&  dirpofirione  fecundum  plurimum  non  efi  feb. 

SIGNA  demoiifiraituamuuttoopeattonumo. 
rallum  vt  dnflumefihic  anteinprxcedenri  rubrica.  Ec 
fignuni  qubd  fit  ex  melancholu  adufia,cius  dxmonium 
Sc  Uipinofitas  fiaunc  aim  cogiacione  A;  quiete  fpatio 
aliquo,  deinde  cum  mouetur  loquitur,&  inctptc  auoa» 
nari  cogians,&  efi  curo  exifiimat  tone  corporit,&  color 
vergit  ad  nigredinem, habent  fomiuia  mab  t Si  quando<)r 
l>n^a.b.  I iiq 


TraAatus.'  VIVi; 

Cuomunt  quidacetofum  fuper  terram  bullient. 

£ I V S veroquxellexchokfaaduftalfgnum»quil 
ftatnn  pcrmuunturad  coccnctoncm,«&  (une  loquitti.non 
recordantur  odi1>d^  conienuoms  licut  priuii>&  multipli 
catur  agitatiO}&  rtxa. 

P RO  C N O S T I C A «Incubui  cum  calidicate 
terebri»  pedet  rubei  (anguine  repleti, Ciiuuis  in  mamilU 
coaguLitui  runtexlignti  prognollicis  ^icamibut.  Er 
pro  caulis  poni  poltunt>&cummcdiCuihxc  vident  ca 
caUditate  vehcmmri  dubitare  debet  de  lutura  mania,ma 
xime  quSdo  xtai,  complexio, tempus,  vtautunus  inquo 
muitiVkcatur  fecundu  plurimu,  aut  ver,  aut  xftas  cu  his 
concurrent.  Cuqi  poli  miniam  rupcruenerit  fluxui  hx^ 
morrhoidaiiiAut  vancei,aut  hydropi  debet  medicus  de 
Cilute  prognollicari*  Q^dltliiem  vitio  Uomachi,& 
vomitus  fuccedit  melancholicui  ex  melancholia  adulta, 
vel  de  cholera  adulta  debet  conflmiliter  lalutcm  progno 
Iticari . Autc*  Ei  multoiiei  accidit  niania  in  xgrttudi« 
nibus  acutu  flgnans  crtllm,<p  fl  reliqua  ligna  ciiis  tnuen* 
uonem  accrelcunt  flgniflcam  crifli  erit  bona. 

C V R A Canones  reruSdi  fune.  Ordinatio  dietx.  Se. 
eundus,  quia  matera  videtur  lapere  quala  naturS  hirioit 
humons|i^  quia  habilis  fitisad  euacuaodum  erit  euacua 
tio  ^ leuu.  Teri  iui  digeltio*  Quartus  euacuatio  fortior. 
Q^iintus  diuerflo.  Sextus  capius  confortatio.  Septimus 
accidentium  corre«fcio* 

Primus  completur  vt  didlum  elt  de  carabiro  ex  parte 
aCTu-It^i^dt  higidusdchumidus  naturalitervel  arcifl. 
culitcr  facti»  fler  nendo  humida, irrorando  cameram, 
cultrmas  flue  Imihcamiita  poflta  circa  leiflum^vt  infra  de 
pelce.loca  habiure  terrena.  Cibis  vutur  huinidu&fri. 
gidu,de  qiubus  tn.in.tradt.in  maieria  cholerica  valenti' 
bus, ua  q>  in  fumma  Itudiu  tuum  flt  infrigidando  Sc  hu' 
me<ftando,&  magis  leuibus.  Conltrailiier  potibus  vraf. 

Biquia  fomnuscomprehenditur  fubdieta  dicendam 
^ ipii  eo  vtiinttir  quantum  pol1uni,&  cum  hoc  medicus 
coiuM  debet  Vt  eit  polsibile.nam  cfl  ex  rebus  conuenien 
tioribnfi,vcin  prxcedenticaptm!o,dL'il  vtno  abflincant 
omnmomfl  declitunee  morbo  quo  tempore  dari  debet 
vehementer  admixtum,  nam  illud  humectai  Sc  dormire 
facit.  Auic.tn  tine  capituli. 

Secundus  perficitur  cum  euacuattuis  cholerx  aduflx 
Cipra  quarto  tra^.  Et  in  eo  cafu  plutplactrei  mihiinlii' 
flon:s5dmedictnx  Uquidx  (blidx.  Ec  caula  quoniam 
Citius  operamur.Secudo.quta  humeclanc  flue  mmus  cxic 
cam.  Auic.tamen  ponit  pilulas  plurium  modorum  quas 
laudant,&flmilitcrRaP.qtit  ramen  ponit  decoiftiontm, 
deinde  exhiberi  pofl  earum  aflumptionem.  Item  poteit 
fieri ulis  decolo. ip.eptthi.  renx.anj.|.f.prunorTi.  |.rj* 
bulliant  m aqua  Sc  colent, de  hac  colatura  redpiannir# 
§.ii(f.mane.3.).r.velcaflx.5.).$.ii.  Aliadecodtio,%.ray 
robaianorum  indorum.3.i.epithimi.ienx.  ana.  3.11).  pru 
na numero.x.ptftencpi(tanda.(SCbuilut  omnia  iii  squa, 
SC  colentur  Si  de  illa  colatura  acciptamur.5.  v).i&:  addaf . 
|.j.  f .iyru.vi61.&  propinetur.tu  recurre  vt  fupra.  Si  alia 
per  te  ^bnea.  ItS  fl  fuerit  necelsttas  phlebotomi^  quod 
flgmt  aliquibus  comprehenditur  Iduentur  canones  vt 
iupra  de  melancholtS. 

Tertius  perficitur  cum  digefliuts.  Et  coflmiliter  quar 
cut  cum  euacuatiuis  forticmSut  pofltis  fupra  cntd.ui}.de 
melancolta  adufla* 

Q^iintuscompleaturvbiflc  talis  per  ellemtl  cum  Ic' 
Uibuv  diucrflonibus  vt  cum  fricatione  leuifada  in  parti, 
businferioribusncponatur  materia  in  motu,&ip&am. 
pltuscalefiat,&agitetur.lpfl  nanc^iUasfonesnbpatiunf 
diuerflones,&  irritannir,&  amplius  fununc,reneanf  na<^ 
com  pedes, & crura  inaqua  quafl  tepida  feruata  femper 
ipCi  tn  eodem  gradu  cum  alta  aqua  calida.  Item  fl  bx* 
^ per  cdmuoitatcm  h toto  verend;  flim  pcrcufinoties,d£ 


Cap.  I. 

Vrticationeaquasqutdcm  faciunt  propter  cau&t  diVha« 
Quod  fl  fueru  ex  membro  aliquo  particulari,  vt  exempE 
gratia  ex  fplene.cunc  rubificafKU,vetliorx,&  cautcrta,& 
huiuTmodi  fortia  diuerflua  vt  clyflerta,  fuppofliona  po. 
nuntur  iuxta  fp lenem  erunt  eo  cafii  conueniemia  • ita  pla« 
cuicMe^.noflrode  mana  Si  melancolta.  Stmtlucr  fiat 
cum  forti  prouocatione  hxmorrhoidamm,  meoflruoro, 
appofltione  vcniolarum  m ttbt)s< 

Sextus  complaur  cum  rebus  infrigidantibut  Si  hume 
dlancibus  capitalibus,  vi  fupra  de  foda  cholehca  embro^ 
Chis,<pithemaiibut,&  forrafle  em  necellartum,  vt  ipfiim 
epirhcmesquinquiesindie,flue  embrochcsivt  Auic.fiat 
enim  vt  dt^  eli  de  foda  cholerica  capitu  abraflo  prius» 
Item  mulgeatur  lac  mulieris  ladlamis  puella  flipcr  caput 
fle  rafum  Jt2  fl  oportet  tranflre  te  ad  opiata  cu  quibus  po 
nas  camomtlUm,&alia  corrtgencia,vt  fupra  dccbolm'' 
ca,dlf  ibi  habes  canonem  de  applicaiioite  optatorum. 

Acctdfita  c6fueta  his  euemre  funt  vigila.£i  fliror  quo 
ieauealiosledut.  Primu ex didtis in  de  vigilia  fuperflua 
corrigatur.  Secundu  cum  politione  eorum  in  compedi 
bus  ligando  cos, & manus  fpcculitcr  nC  alios  %dant,  vel 
fe,vel  tnflrumemo  clcuato  li  terra  Si  fufpcnfo  in  aere  po^ 
nancur.vt  cfl  di(flitm  tn  vulgari  noflroel  vifcolo.nam  fl 
in  eo  leuiter  ducenf  inducetur  fomnus  vr  pueris  cum  cu«’ 
rtabulo.  cfl  enim  fle  cunabulum  llifpenflim.  Mulii  delc'. 
(fcamur  Virgularc  infirmos  Si  ipfos  Vehementer  uirgulSc- 
leu  virgulis  percutiuitt  credentes  materi2  dnicriere.  Vf<|i 
modo  no  l^i  in  abquo  auvtore.betw  preci  pii  Autc.Gor 
donius  Si  exteri  vt  ipfl  (ub  itmore  leneScur  ne  alios  neqr 
ft  Ipdam  vt  obedientes  fiam  sfllimptioni  ciboru  Si  medi 
caminum,  quoro  inobediemia  curam  maxime  impediti 
dic  ideo  eos  morolcatqi  prudenter  virgularc  cfl  rattont 
confomim  Si  fiendii  Si  tu  tege  tn  fine  de  permixtione  Irn. 
fustScftatim  in  fiix  (cqurtis  capiuilt.  Audi  qd  noflro  tc' 
pore  noflr^qi  euenti  ciuttatiVnam  cum  quidam  fcholario 
deSarauallofatfluseflec  maniacus dC  i quoda  foeto  me. 
dict  acriter  verberaretur  cum  ad  aliqua lem  refliiutui  fuif 
fci  faniutc, memor  uerberu  inleparabiliu  cuagmatocnfie 
in  faci?  eius  percufiit,^  fatuis.  Si  mania  ds  caucndum  cfl* 
G V R A vero  fl  per  comunitaie  fuerit  vtfl  ex  reten. 
tione  menflruoru  prouocemur  menftrua  cum  pltleboio. 
mia  faphenaru  Si  cxteronl,  de  qufbus  infra  de  reientiono 
mcnflruord.  Si  verofucritex  rciemionefp«rmatucor> 
rupti  prouocetut  adcouu,&hpccft  via  fecurior.difacs. 
Uor tSi  nobilior,  Sc  vkima.Siautf  id  fieri »0  poiict,  quia 
monialis  virgo  aut  cafla  nolem  fl  fubifcere  dfc.flc  proca 
datur  obfletriK  digiti}  eius  pcttainuolu(U,&olco  defpt.. 
a madc&diuu  cum  pauco  camphorp  diiToIuto  m vuluS- 
ponat  deflicet  iSdiu  cp  patiens  cOqueranir.  Vel  fleinuol. 
Itatur  candela  couememis  quantitatis  vt  digitorum  otfto 
vel  circa  cum  pena  madefada  tn  oleo  de  fpica  in  quo  flt 
diflblutu  parum  mufd,autarnbrp  deponatur  in  vulua. 
flet^  per  horS  vel  circa  di:  ipfam  cxiraliai,  deinde  iplam 
madehciat  vt  prius  Si  tplam  imponat.  Si  fic  reiterando 
pluries  in  dic,  fld  prius  ligetur  cum  filo  flmi  candela,  vi 
ad  libitum  extrahi  poCnt.  Item  fiat  lenis  fncatio  vt  duflu ' 
cfl  fle  interponendo  modo  candelam  modo  fricto,  hoc 
enim  cfl  fubtile  remedium  d^inprxfocatione  matricis* 
Aliud. ijr  agni  cafli.5.itj.iunipen,  myrtilloru.ana.5.  s* 
peonix.5.).pafe(fle  piflemur  Si  non  crtbelleniur,d^  cuns 
tnelle  iton  defpumato  fiat  ele<fluarium,de  quo  acciptatua 
imne,df  flro  cum  itur  dormitum  ad  quantitate  nucis  ma 
gnx,&poflipCimaflumption?  bibatur  modicum  vmi 
lymphati,  valet  cnimm  caflbus  dic^tu,d^  tnfrigidaituus 
cjpitismubenim,d^feniu,d^inommbus  mulicnbua  in 
quibus  frigiditas  membrorum, dC  capitisconuemt.  Ec 
cdflmilitcr  fl  exalio  loco  vel  membro  eucnerii  fiat  pro* 
porcionabtiucr  vidiiflum  eflhicdcilupra  dcmelancho* 
Ua.  Et  nota  cp  tam  maniam  oKlancholia  confueucrunt 

habere 


r 


De  aegri tud.capic/(. 


habere  tucidi  ihreruatfa.^deo  de  eorum  cura  pcr(r<fb  non 
cft  dcfperandumfaaliter.Nam  dtxic  CemuTomif  ft  plu» 
ree  quim  cencum  in  mambus  habuille  de  quibut  non  iue 
runc  ptrfrcf^  curaci  ni(i  trea  vel  quanior.Et  ideo  non  (ine 
caula  dicitur  qtii  iemel  Ciluuaeft  nunquam  curatur,  adde 
•n  de  melancbotia  fiipra. 

DccMCubMtb.  Rjcbftcd.  XIIL 

CV lubmh  cft  rpecta  mdancholix  in  qua  eft  mura 
cio  cogttacionum.&memonxieiio  iccundd  plu 


i»ooadulb,in  qua  amen  non  vincit  caliditat  accidema 
lia  ad  quam  fequitur  ex  modo  Tue  corruptibmi,qua(i  cd-* 
tinuua  motus  cora,  ita  q»  in  vno  non  permaneat  loco*  Et 
dicitur  non  vinctr  caliduaaaccidenalis,quoniS  d vince 
tec  eilet  cii  ea  furor  aut  motus  funolus,  cuiua  oppoiitum 
cdctngit.na  cales  (unt  in  vltimo  quietis»vc  Autc.proprio 
apitulo.Hc  dicit  Cxundn  plurimu  tndbruano&c.dicef 
in  dubtjs.Et  dicn  cuiubuth  k nomine  animalis  quod  in« 


DciZi/o.  Rjcbricd.  Xlttl» 


ILtfci  cft  folifciiudo  melancholica  qua  quis  abaraoe  ||,f^ 
rem  fortem  & imenlura  foUjcf  ut  habere  rem  quS  ni  * ^abibut 
miaauidiutecoocupt(cir,cufuscauliirecundu  pluri*, qcf 
mumeftanimifortcacadms.  Et  ilifcicit  nomen  Aia* 
bicum.apud  notuero  tnterpretaturamor.Vndclipcpaf'  «fT  Qr* 
fioiimultu  didaeft  hxrcot,  quia  hxroiaijuenobilibus  cu  deno 
plus  cfittngic.nShiexBtiji  non  impediti  Hiper  alios  pro*  tacvelfu 
uocamur.DicimrrotlicitudoquiataJesfoditam  melan*  rorcum 
rimum  m februario  cdtingent  &<fta  ll  mebncoiia  cholici  ex  amore  inordinato  Aim  in  coniiruia  cogitatione  Laiima 

..IV. .« i-j. j — memoru4iimaginatione,tu  vt  non  dormiant  nc<j  bi*  examo* 

bam/emper vel  quafi.lra^renimluncina^ulecundo  re. 
rerpciftu  alicuius  harum  triu  virtutum  qux  corrupte  ope 
racuraut  iudicat  pulchrum  quod  non  eil,rummum  bo* 
num  quod  non  ed.  vnde  tales  iudicanc  illam  mulierem 
qua  diligunt  meliorem»  formonorem^meliut  morigera^ 
tam»&  tn  fumma  omnialta  melius  dotatam  iuxta  illud. 

Si  quis  amat  ranam/ana  putat  cile  dianacn.  Et  aliter. 


uenif  in  fupaitcix  aquaru  llaneium,&  umen  ex  omni  re  Omnis  amans  cxcut  non  eft  amans  arbiter  equus. 


ci  occurrente  mouctnromo  modico  (patio  Hat  i>5  mo 
ueaiur,quari  ell  in  continuo  motu.dc  dic^r  capi.aqu(. 

S 1 O N A patiemet  cuiubuth  fum  quali  incdnnuo 
motu  fugtemes  conlbmum  hominum,  6C  adhxrct  Irpul* 
chris,&  eccledis  ignorates  quo  vadant.  Et  cft  corii  color 
citnnus,&  quando^  vtbngufnu  puirc£i«5ti»lingua  (tc* 
ca»(iticns,&  dipcr  cannS  eius  funt  vlcera»  qu(  non  conlb* 
lidarKur»&  eius  oculi  funt  debiles,  non  lachry  mantes,  6C 
fimi  fiibraerli.Et  ex  his  hab&ur  figna.Et  recipit  hzc  me* 
bncholia  talem  modumcorruptiooisadqucm  fiqiiatur 
hxc  &alia  plurima  accidentia  quemadmodum  piurct 
alix  melaiichoUx  fpecies. 

C V R A eft  ordinatio  dietsr,  digtRio  materie,  eua* 
cuatio,diuerlio  11  nece0aria  fucrii,cordis  confbrta(io,ca* 
picualtcratiocum  hitqux  malam  remouet  coplexione. 
Accidemifi  corrcdlio.  Qitidin  primo  agendu  (it  patet 
ex  duff  is  de  melancholia. 


Nam  dif&rmc  pecua  iudicat  efle  decus. 

Nam  ex  ip(bamore  tnlanium,  necnodie,aut  die qute* 
(cumBidaimperatione  virtuti  motiux^  concupifctbtlf 
mota  ab  imaginatiua  cui  imperauit  virtus  altior,  fcilicct 
xftf  matiua,(V  Oc  de  alifs. 

Ex  quibus  inferri  poieRc^  etiam  memoratiua  Ipdi  po« 
teli  per  intenHonem  quod  multi  negaumint.  CorrelarsQ 
tamen  Gentili  videf  verum  hoc  in  ca.  Sunt  in  fumma  in 
continua  roUiciiudtne  bltem  mentali  ad  profiquenduos 
quod  cupiunt.  Diaf  cuius  cauDi  &c.  qua  in  hoc  difiert 
k melancholia  proprie  dufla.nS  tlla  eft  vitio  humoits  uel 
malf  qualtiaiit  (emper.ifta  aute  accidcmtsarami.d^  line 
tu  (it^Iiquando  amen  cGnngit  viipla  fit  cum  humoris 
melancholici  vitio.  Tales  quid6  fecundum  plunmum 
funt  cupientes  domiras  quas  inordinato  amore  dil^m. 
Dicif.ficunduroplurimum.quiaetiaaliquinon  dominas 
cupiunt  (ed  reuerti  ad  patriam  quam  fumme  fumme 


Pro  fidido  vero  dicendi!  vbi  materia  (uerit  (angut*  amSt.  Vnde  ahqui  primam  dirpofiiionem  norainauerunc 


#if«Hip 
pocrati 
uel  cum 
latimsdi 
cam*  ai 
defeiflio 
tde  qd* 
Galeno 

fiual  ex 
oluito  fi 
fntficac 


nea  Sc  mulu,aut  fmguini  admixta  debet  fieri  phleboto 
mia  vfipad  leue  lipoihymiS  l!  virtus  &c.c5lemat  (erua 
tts  canonibus:  vt  fupra  de  melancholia  hxc  eR  vila  (em? 
ttaHaly.j>.cheoricx.&primoafb.in  cdmento.Qiix  xge 
nimur.ciRa0.zz.continenris.penult.capit.Namlornran 
timetur  caputsapoRematio.quareKaRipfchanc  paliiio* 
nem  vocauit  btrien  melancholicam, 5^  ideo  przcepic 
phlebocomum,&;  lu  confidera.  Si  vero  fiat  ex  alto  hu 
more , fiat  cuacuatio,  \'c  fupra  dc  melancholia.  Et  repli, 
candum  e(i  vi etiam  replicat  Auictn.  qubd  fuper  omnia 
dormiam  quamo  plus  poilum.  eR  enim  fomnus  ex  con  * 
uetncntioribus  curtsipforura.Aiiicen.de  melancoIia.Tu 
ergo  Rude  ad  eius  iiitroduiftiontm.  Laudat  Autcen.  Sc 
exteri  moderni  cauterium  fvnciput,vt  fupra  dc  mrlan* 
cholia.  Item  laudatur  Ragelucio,dcqua  Raiimliicfem* 
per  fit  memt  cp  fxpeut  duRum  elc  redicundumeRad  me* 
dicamina,quta  noninvnica  purgaticmeCinamur  tales. 

DeRagellarione  fiuc  percufsibne  inuenio  ab  auAonbus 
ob  duas  caulas  debere  fien.  Prima  cR  vi  timeant, ideo 
in  dc  inania  dicebatur,  vide  ibt.  Secunda  etiam  vt  ex  nli 
pcrcufiione  ratioad  fec5uerratur&  obediemes  fiant,  ita 
vifiis  cR  Auicen.uelle  capitulo  de  permixtione  lenfus  pri 
ma  tenij  ,&ideo credo  qubd  habentes  cutubuih  etum 
Aintfiagellandi  fioponeirtum (uper  caput, vt  Auicen. 
ponit,  & i lapide  cedendi  vt  Auic.allegato  loco.  Sed  iRe 
pcrculsionesdebemellemorofXt&nonfiicRe  ad  diucr. 
fionem vtmultifictunt.  Noiandum  amenqubd  non 
debent  fieri  m duobus  cafibus.  Primus  vbi  virtutis  de* 
bilins. Secundus  vbi  timetur  futurum  apoRema  aut  eius 
prxGrmia.  vt  prima  tertq.  dc  permixtione  len(us,5Calic. 
■atfooe. 


haereos.Rcundi  Vero  qufeRamor  repamSdi  lUfirtappcl 
laucrunt.  Ego  feci  ilifci  terminum  coem.  O raiferi  qui  ex  ^ 
tam  parua  ac  ciio  tranficoru  dclc<fcattone  tam  grauu  & 
quau  infupportabilia  vt  liinc  non  timere  Rigusneqp  vi* 
gtliascbnnuas.finm,bmem,&huiufmodi  videmurfa*  * 
cilii&  deIe«Rabilta.  vt  rtbaldones  qui  vitio  ludi,aut  \n. 
ni  nudi  incedut.Et  tdeo  bene  caoouit  Ouid.A  trabe  fub. 
limi  tnRe  pependit  onus. 

C A V S A £ paCiiocoirer  incurnt  deliiiole  vio^’. 
buttlbliurijs.cbcinAibus,  religiofis.  Sc  his  q ocio  regfif. 

Et  ex  caufis  primitiuts,  (une  arpriRusdcl^&bilis  rei, 
aer  calidus  Si  humid.vernalisclarus,quies,ocni.  vt  fupra 
ditRumcR. vnde  dicitur.Ocia  V^nus  amat.&  cibi,&  po 
tus,fpcrma  multiplicanut.lxtttia  Si  huiufmodi. 

CauCi  amecedem  cR  mala  cdplexio  ca.  Si  fic.  adurens 
humores <5c  in melaocholiS  conucnens,d^idco  Rudeia 
cius  curatione  cumcanonibut/upradc  melancbola,dC 
manu  ,quK  mala  complexio  aut  eR  in  cerebro  aut  tn  . 
alio  membro.  . . , 

ConiunwtaauteRnimtai&cominuaoperatiovimitis  | 

imaginatiux&cogiratiux  circa  dcfideriu  rei  cbprehen.  .>.} 

fx.£t  modus  generationis  eR  quiaapprchcnfoobic^io  h 
virtute tmaginartua  primo  per  finfum exterior?  fibidc^' 
portato  ficundu  plurimtr  anqu3  muliu  deletfcabilt : de* 
inde  Virtus  exi  imattiia  inducit  ipfum  efie  appetendum  Si 
vitra  ^conueiuat,&in  hoc  corrumpitur  tudicitl.  vnde : 
philocapti  fuper  omn6remamafiS  appetunt  omnia  alia; 
fpfmemcs,& cxiRimames  fiia  felicitaiCciTe  fi  habere  pof. 

fic  de  bis  qux  talia  fine  vlurauomsappaunt.Extf- 
RunatiuaquTeR  virtusalttor  imperat, dcihdc  imagina**! 
aux,<Sc  inugtcaituacocupi(abib,(S^cikuptfi3bt|tsqa|r } 


i 


TraAan».  VJ. ' 


Cap. 


I. 


(IHbittA  jnfcibilu  moctiut  bccrtoru,  &fic  tom  corpiu 
moumir  fjifeto  ordine  fac/omi  et  difaint  de  nodie  dC  die 

.c  • ‘ r vagando, fperirfdofrigujjCalore«^ncuU A huiufmodr 
t ftane  in  cominua  cogitatione,  Sc  concuptfcerata  ad  rem 

1. , ddideratam,!»  ^ (I  cum  hii  fic  (^o  ftanc  vt  n5  audien 
e«a,ne<>  videmea.  Bt  quia  h»  virtutet  edeinue  operamur 
• hmcrpirirutrefotuumurAorgana  infrigidamur 3(euc 

camur , Sc  (Icad  natutam  melancholicam  conuertumur 
t,  Aanxime  vftriculut  mediuaAantcrior.ric  ttaqt  fit  (oU 

Pi  licitudo  melancholica. 

S I G N A et(iCituaperranntexdi<fh'«:tamcneauc 
tnTcrtbi vccsalnacollegi.Hienimcibii  &pocumamU' 
.tQntAfo*''*'5*vndecorpuamaceratur,cogitationet  ha^ 
bent  occultas  cum  fufpirrjslu^luonf.oculi  profundSrur, 
palpebrp  A oculi  mmio  motu  mouentur.ridem  ac  quaH 
aliquid  deledlabileaudilt.paucitas  lachrymarum  nifi  ca 
tddf  fletu», pulfus  diuerrut  abf<^  ordine, & alteratur  pul 
fuB  cum  memoratur  auc  videt  quS  ditigii.  Et  ideo  medi' 
cos  quidam  cum  teneret  digito»  iiiperarteriS  cuiufdam 
iuuenisinflrmi,  Aptuncafl  ipfuminflrmu  traniiuican. 
cilia  domus  (enfit  eo  inftiti  pulfum  alterari  notabiliter, 
Sc  cautus  de  notio  leett  iptam  de  nouo  venire  ad  cius  prp' 
ieorta  pro  certa  cauCi  A mne  ttern  percepit  puKum  flim . 
n»ealterart,(S:iic  cognouit  vndeeratxgmudo.Ec  ideo 
curiofl  medici  de  hoc  dubitantes  primo  icnft  dignos  iu^ 
per  pulfum, deinde  iic  tenendo  nomina nc  illas  quas  ex  re« 
uni,vel  illam  quS  fcit  amare  Sc  in  earum  nomine  Ibttm 
comprehendit  pulium  alterari.It2  flent  cum  audiunt  can 
idenat amoris,  SC  cu  remeoKinitur  ets  mpudtn  aliquod. 
Item  Hinc  coloris  ciirini.vndc  Ouidius*  Palleat  omnis 
amans, color  eft  hic  aptus  amanti. 

PROGNOSTICA  nifl  cito  curentur  melan 
chohei, fiunt  Air  manum  cadunt  aut  moriuntur  , SC 
tdeo  fluAt 

C V R A fi  fiienc  humoris  vitio  fcniemur  canones  de 
mebncholn  pofiti  ptimoiiccundo  feruenf  hi  qui  fiatim 
dtcemnr  A cura  eius  ex  aiiimp  acci  Antibus.  Primuscii 
frrmoviri  prudentis  quem  inrrucrcncu  habet.  SccTidus 
cft  annumiatto  magnt  gaudtj4ut  magne  trifiiitst.  Ttt* 
tiuseiloccupacioinmuinsacvarns  oegoens.  Qtnrtus 
,,  ^ eld^tiolpatrta.  Quiniutindutfcio  ad  amorem  altatu. 

Sextus  perambuUtio  per  loca  amena,  A dekcfhbtlia. 

Septimus afpedlusiurpitiravenjbrum.  Oebuus  nar' 
rattoturpiura  Aamafia.  Nonus prcftntatio  fupctfluo. 
mmamicx.  Decimus  fi  cftera  non  valent  copulatio  cu 
amuab;!laexlege.  V^nAcimusfiomnuifia  noproA* 
runt  virgulatio  eius  A redudbo  »d  canones  fecun^  ordi 
n{.  Duodecimus  fi  omnia  nd  pCunt  eius  dimifsio  I pace. 

Primus  completur  cum  verbisab  eo  viro  prudfti  ex  • 
prekis  oiledendo  mtidi  pericub,  tudictum  d«:  gaudia  p« 
raAfi,penastnkrni,duicibus  verbisadmonens. 

Secundus  perficiturannumiSdo  ipfum  eikbdla  mili' 
temuuc  domini  pincernam,aut  aliquod  ole, A fi  vtAcur 
c^tnA  Alciflrtur  proreqiti  in  ratiocinando  quafi  cAtnue 
de  illo  ofltcio  vc  obltuiicacur,  immo  An  bteatur  ofliciir 
Hono'  digniatefi  po(sibilecrc.honorescnimmores  mu. 
res  mo'  care  c5rjcuerut.Autapencdo  morte  patris  aut  amici,  aut 
res  Imu  <p  dommus  vult  eum  facere  interfici,  A mucere  btcUius 
quos  videat.tn  abrconlb  tamen  A ipfum  oficnAre,Acu 
eo  fii  Ibctus  qui  loquatur  continue  ftrmoctnando  A tol' 
lenda  inimicitia  eius  cum  domino.  Afputct  A caufa. 

Tertius  cdpieturtenen A ipfum  occupatum  invarijt 
ac  Auerfit  bboriofis  negocqs,et  necefiari)s,ita  q>  ex  toto 
auferatur  ocium.  Vnde  Ouidius.Ocia  fiiollas  periere  cu 
pidints  anes.Da  vacux  memi  quo  teneatur  opus. 

Quartus  cdpletur  per  varias  A longinquas  regione» 
ducfdo  III  qmbut  varia  A diucrb  videat  I quibus  difira 
hatur.  Vnde  Ouidiux.  VaA  per  vrbanx  fplendida  cafira 
troip.Pyri  As  tnucnics  Arctum  millccolorc^. 


Q^iKU8.vnAOuiAiii.HAtorAvtparrtfr  bina»h« 
beacuamicas.Foruut  A plures  fiquis  habere  poteft.  « 

Sextus  Ac.per  loca^raia,  fomes,mome8  Alc<^bilca»( 
Ahuiufmodi.verando,luAnAAc.audirecancus,A>no#4 
Alc^abiles  Ac.  Nota  came  q»  Auic.dicic  ^ abquando, 
ifia,fcilfcet  fonut,cStut  Ac.n6  difirahunt,(cd  rcducue  a4 
memonS  magis ,A  augmentaf  ilifci . vn  A oportet  ho« 
mo  fuper  hoc  fit  prudens  in  hoc  comprehendendo. 

Septimus  appreiencctur  vetub  nuA,cumbarbatoO' 
ga  cerutcibui  barbata. 

0;Aauus  pacet  vt  fit  fneretrixebriofa,quod  A dppa 
rct  de  ea  multa  enormia  did. 

Nonus  coplenir  cum  apprehenfione  fibi  b Aa  H vetulo 
cum  panno  tinAo  menfiruis  dscendo  hxc  ell  Ac. 

D^imus  cdpleeur  cum  cotunifnonc  eorum  A tu  me. 
Ace  non  cdfiib»  id  fieri  nifi  fiat  kcunAl  modum  permif.- 
fionis  fidci,A  legis,  vt  dicte  Aui.Aipfit  non  futi  chnfiia.  • 
nus,quanco  magis  tu  chnfiiane.  Et  didi  Auicen.muhoo' 
fuiliefic  curatos  quot  viAt.nonemmfiinc  bcienA  mab 
vteueaiam  bona.Aplurcthac  via  curati  fitnt.  Viruem*.  > 
tus  conferat  dicetur  in  dubii i.  Dixit  tameRa^.in  Auifio.  • 
nibus.Curano  eius  efi  afnduacio  coicus,A  leiunn,  Aam 
bubeto,  Aebrietas  plurima  aibdue.  Et  in  Vionco  atxo. 
ritate  Rufi*  Coitus  inquit  valere  videner  quibus  cholera  - 
nigra3^ manta  dominamur. 

Vndedmus  copleturcum  vtVgubtionibus  modera* 
cis  tamen, doixc  incipiat  timere, immo  fi  noluerit  meA*. 
camma  aflumere  Aipb  fuerint  neceflaria  tu  cum  timore* 
A virgulationc  bciAiobeAre,  AinAredrat  ad  cano, 
nes  didos  eo  ordine  vt  fiipra  habeo  tamen  alium  moAl 
qu^ob  reueremti  Irgts  Chnfti  fcriberedefiiu.Ei  cdfimi  ■ 
liter  dicendn  efi  in  eo  qui  cupit  repatriare, A fi  refiitui  po . 
cefi  ad  patria  Ac, fi  m>  fenierfl  canones  diifli  liipra  .ppor . 
iionabiIitcr,A  iuuabtc  Icg^uidiu  de  remedio  amoris.  > 

Vcamenriii^fSrfloliditdte,  Rjthricd.  XV. 

DEamemta  Afiolidicate  A corruptione  imagina 
noi  A.Conueniunc  enim  hxc  duo  prima  A adin 
uicem  dtf&runc.Couenium  enim  loco  A Icfiooe 
eiufdcm  virtutis  quia  vtrac^  cfi  lefio  cogitatiux  loco,qi 
vc  fupra  in  medio  \*eotriculoeft  talis  Ipfio.  DiArut  quo* 
mS  fioliditasefi  Ipfio  diminuta  cogiiatitxuirtutis.  Ame/ 
tiaveroefiabUtio  ciufAm.  dicuntur  tamen  h quibufd3 
fatuitas,  A infamiJtf  Alrouliisalicer.Sunc  enun  fiolidi 
tnbmiiwifimilcsinqbusno  efi operatio cogiutius  mfi 
qux  cfi  I natura,  vt  cbu  Are  oculos  cu  abfiergirur  ab  eis 
lippitu  do.AextenA  re  manus  vel  brachia  ne  cadit  A vt 
fufiementur.  Hxc  enim  efi  naturalis  extimatio  vi  Auic. 
fexco  A futural  Aus.qttarca  pariicub,  A vt  didum  efi  I 
muitu  aliter  nominat,  fed  k medico  nd  eli  dc  nominibus 
difccptandum.prima  prtmi.do<ltrtna  ftxu.qutmo  cap. 

C A V S A dtfpofitionuefi  frigiditas  pura  aut  frigi. 
diuscuficcitace,aucfrigidiias  cu  aliquo  humore  phkg. 
raaiicoin  vacuitatibus  vaforu  cerebri.  Ego  quoq?  vidi 
Henricum  hofpitcex  cafii  fieri  immediate  fiolidum,  arbi. 
tratusfut  humorem  phlegmaticum  ad  locum  medium 
ccKbri  ex  mocu  tiix  pcrcu&ioix  peruemfie  qut  A'c.  Dc  *. 
fcribat  ergo  fic.  Stoliditas  eO  Ixfio  diminuta  cogitatiux 
virtutis I mala  compkxtone frigida  tantum  aui  frigiA 
cum  decitate, aut  frigiA  cTi  humi  A.  phlegmatica  caub.- 
la.  Amentia  verocll  Iffioabbra Ac.  Et  hic  maxime  in.. 
telligt habent  dehfsfatfbsvtfijncfinc  feb.nam  Ahis  vt 
feb.conkquuniur  vc  fum  earum  accid^ia  efi  aliier  agen. 
dum.  Verum  aui^pofsim  k caliditatc  fieri  dicetur  in  du. 
bttt*  Complexio  vero  medix  partis  cerebri  ad  caliAta. 
tem  decimat. vc  (lipta  in  principio  capituli. 

SIGNA  habeantur  per  a qux  de  mala  comple, 
xionecercbn  iupra. 

C V R A haba  canones.  Primus  ordinario  dietx,o. 

paru 


Dr  tii^d  bv  ( 


vr  ' -iT 


70 


Dc  xgricndxapiti^ 


io6  dcbtt  dlt  h lec»  luinMW,  (ibifiRnir  eibut, 
&decUnnadcM4ditjieni<S£flc.&nt  Audfumin  fiibdu- 
Rtplc'  rcndo  fanguin?  &a>mmipenindoipruiii.  Sciat  emm 
do  ttn-  rabUdlauguimmicumfenlui^rcplmocxdbn.Irnii 
IU  tof' vigilct.iiim vigiliafiumadaiuf^n<lifm&nguincta,& 
mtau  Ibmmit  nocct.Iffai  ramen  debcm  moderate  fieri  lecundu 
tenorem  vinuttt,d:  exterorum. 

Secunduf  eftcaic&^toaimhumetfbtionefi  eft^fob 
qualitate  qux  moderari  deb^  ftcundu  qualitat?  morbQ 
cau&ntf.vtfilortetcum  fbrrionbut.  Qtrxautf  fimtfta 
calida  d^hum.  habet  (irpra  pluneade  Ibdaphl^matica 
<a.decholerica  hu.lcf  de  Ibda  ea  melanchola.&  ni  ibi. 

Tcriius  eft  digeftio  materie  fi  eil  cum  materta. 

Quartus  efi  euacuatio  materie  fi  eft  cum  materia.  nS 
cuacuantia  phlegma^capttedi^calum£epe,<&nmi!tier 
digeremia.IcecoiNienit vomitutfiinftomachoeft  mate 
na  fouent  infra  de  fiibeth>&  rcocomia. 

Qutorat  eft  conibrutio  cerebri  cum  hit  que  malam 
complenonem  remouem  cum  dhfHt  fiipra  de  epithema  > 
dbot,embrochis. 

Seacut  confortatio  cordis  cum  diamorco  duid  Sc  cae 
ccrit,Aipra  de  Ibda  mehinchoticad:  de  melancholia  dan. 
do  dckiO,Sc  de  mane  de  his  in  dofi  conueniente.  Scito 
ablorio  pedum  cum  meliloto  dcrramomtlb&  hmufino 
di  eft  maxime  conferens  m omni  fpccic  mebnchoUx  , vi 
fiipra  de  mebndiotta. 

Contingit  d:iimginatiu9t»di  qufadmodum  &co> 
ghatfuamabbie/cibcetdtminutc&corrupce.  Corru« 
peio  fit  i mab  cdpiexione  caltda  leeundum  plurima  quia 
fuppofitaeft\fiiportbus  qeleuanfabmfenoribus  qui  vt 
plunmd  Ainc  caltdi:  Mab  itaq^  cdplexio  ealida  cn  niatc' 
rb  vt  cholera  ipb  dfabfi^  marena  poteft  efieiadbua  cor 
rupetonis  imaginattue,qua  corruptione  fedebatur  Thefi 
Ius  medicua.de  aoo  GaLt.deaceidemi.r.cap.qui  tmagi 
nabatur  in  angulo  domos  efie  lubianatores  qin  non  erSr* 

Diminutioaucem  fitabhuimdiutc&  frigiditate,  quae 
fl  augmemfrur  caitlanc  abbtionem,d£  ctlis  mata  comple 
sio  materialis  fignisAits  comprehenditur,  verbi  gratia, 
n humfrla  adefr  romnus.humidicat  oculorum  nana,  lin- 
guae,xas,complcxio,temputanni  rel|X<^u  & huiulmO' 
di.  St  ficca adeit  vigilu, ficcuai  narium,  (ingux, oculo* 
rum  dfc.xtasytempus  anni,compleaiO&c. 

Cura  cft  fecfidn  de  hfr  dido  eft,er  Tupra  de  mab  c6/ 
plexione  fng.&  humi.d:  cali.dC  ficc.ceret>W.fic  tamr  ca* 
non  (p  Wtofx;frtcat»ones.d£>iuiurmodf  debfr  in  parte  ta 
pilis  anteriori  applicari,  (erua  itatp  canones  de  his. 

pcpermxxtionc  [enfns,er  afrcnadonc.  Rjtb.  X V t 

De  permixtione  OrnAis  fiue  rattonis,dfde  alxna. 
esone.  Vndelimfiitpermixub,fiucratu>nis  aUena 
no  cic  corruptio  vinutis  cogttanux. 

C A V S A cuius  ell  mab  compbxio  calida  &lecS* 
dum  plurimum  macertaits.  Dicitur  fecundum  plurima, 
quiac6nsuntterfit,auc9maicria  mebncholica adufia  in 
qua^liccc  vincit  calidicataccidentalispcr  adufiionem 
tncabJlS,auc  a phlegmate putrehu51o,&ex  puneb^no* 
neCaifto  icuco,aui  9 materia  (atiguioea^ut  cholenca  citri 
na,auc  cholcrica  ru.aut  i vapore  calido.l^aut? fpimum 
animalem  c6fiimunt,dcextccanc.vnde  non  potrilefiere* 
ludicq  tnftrumentu,ipfuaw|iagiantdf  moufr,df  ideo 
uletliinc  quali  cominue  in  varifr  termonibus  dC  corru* 
pest.vi  patet.Hu  auie  quandoipprrellmiS,  qu3do<pper 
c6tiateni,vc  k fromacho.  oreeiui,matnce,myrach.  Aut 
vaporeeleuacoab  apofiemite,aut3inanu,autlidig«Rs, 
aur  3 pedr,iui  k loco,  vt  in  febribus  6c  huiurmodi. 

SIGNA  namquxeilexmebnchoiaefrcumtri' 
fticia  & extimatione  mab  8i  alqs  figiw  mchnduUm  lu^ 
penus  pofitis. 

Si  ex  choiera  cfi  cum4qptnoficate,df  audacia. 


Et  fi  ex  (anguine  cum  lxiMi,rMi.  I ” 

8 i es  cholera  ettrina  cu  inASmaciom  ealMicatts,dc  rba 
es  malitia  moru  agitatione  vchemM,imagtnati6e  tgnis, 
dc  fcttidlbrura,&  cunnitaie  coloris/xtctifioae  cutis  frd* 
us,profundatione  oculdrum,it^mmationc  capitis. 

<^d  fi  fuent  ex  rubea  eadem  figna  apparfr  magisfri* 
tcnladfperuer6&htmifmodt.grauisefr permixno  qux 
fltinfcbre.er  vtplurimnficinp^trmialibus.  Infida 
vero3  caliditatedCficcicate  puris  ndadelVgraurtas,  netp 
apparem  figna  matericrum. 

Incaquxexphtegmace  putrdatRo  bdmacuto  adeft 
(euentas.eleuantrupemlialufsmambusqtiafi  omniho*  ^ 

ra,df  habent  caput  gratie , Sc  patiuntur  fiibeth,  Sc  pleriSqi 
xfomam  (e  eile  beRias.  * 

Qubd  fi  fuerit  per  cdiminitatem  ex  vapore  aficenden* 
cc,&c.cognorciturexdifponnbne  membri  dolorofi, aut 
ex  parte  totius, vt  in  frb.  Item  habent  quando^  aliquod 
luridum  inrrruallum. 

PROGNOSTICA  qux  efrcnrifu,& quiete 
Qifuiorca  qux  efr  cum  rixa,  audacb,&agtiattone,  ttma 
illud  Scms.Defipiftia  cum  rifu,vt  in  apho.in  fine  ca.Ifra 
Rubrica  cum  alqsprxccdemibus  hab«  dependenriS  ne* 
cefiartam  k Rubrica  de  mebr>cholia.&  ideo  ab  ea  d5  defi 
fias:&  pro  complememoad  eam  (emper  recurras. 

C y R Ainbrioperrfiemt9,&3nuteria  fcqutfnf.f» 
Ordinatio  dierx.  Dtgefiio  materix  fi  coucnn expedla* 
lio.  Repentinaeuacuatiofiesperiarenoneduenir.  C^’* 
pittt  confortatio,  ^\aurix  dereltrix  refolurio.  Acer** 
dentium  correifrir». 

Primus  completur  ordinando  dietam  proportrona^ 
lem  humori  peccamiad  bonum  inrelleifnim  vt  fijpm  di> 
futt.Qubd  fi  fuerit  excholera  d^c.videde  foda  cho 
lertca.&confimiitterdciinsfiiomodo. 

Secundus  perficitur  digefituit  approprntis  materix 
pecCami.de  qutbus  Hipra  quarto  irariatu. 

Tmius  conlimtiiter  compleatur.qubd  fi  tbi  fuerit  bn 
guis  fiat  phlebotomia  rncipiendoab  esdfab  ommalig 
rcCmguinem  temperante &redbficance  & infrigidante, 

VI  fiipra  de  £>da  (anguinea. 

Quamisadimpteiur  applicando  in  prinri|Mo  ,fri'gVda 
reperculftua.vt  bc.oleu  viobtum,rolacen  vt  fupra  de  (b 
da  cholerica  dIfc.Qubd  fi  ex  applicatione  horum  infrtgfr 
damiTi  crefeunt  vigitix  fignum  entq»  tmxrraiermina* 
bieur,nmc  relinquenda  fum,&  Rudendum  efi  euacuanW 
ni  cum  dyfieribus  lembus  de  quibus  fupra  fxpe,  & Ijpe* 
cialirer  de  calida.  A ideo  in  applicatione  ipforum  drba' 
efie  cauteb.  In  bda  autem  k mab  complnione  tanturn 
fUffrriem  alceramta  vt  patet.  Inbdca  per  cdmunftarem 
(eruemur  canones.  Ordinario  dietx  vtru^.Euacuario. 
Adi^Rio  vt  fupra, reperculsio  vt  rupn.Otuernovrfii* 
pra  «foda  cholerica. 

Qpintuscanoncdplerur  ex  prioribosoccurrendovl* 
gitii*  quxcdfiieuerunt  inhoccafu  acadcre.nim  quibus 
aot?  di<flum  eR  de  (bda  cholerica  A rubrica  de  vigilia  fu 
perflua, dC  in  hoc  Vt  diiRum  eR  paulo  ante  oponec  vti eis 
cum  cauteb  vt  fiat  inanitiomarerix  in  loco,Aaugmcn* 
cum  in  vigiiris.nam  oportet  quando^  t(h  multO  frequf  * 
tarc&  fortificare.  DeadmtniRratione  veroeoru  fortifi, 

A rtlrcoticom  pofiti  fum  canones  allegatis  loris.  Et  em* 
pbRra  &blia  admmiRrerurpoRabrafionf  capillorum 
A fuper  fincipur.  Poftremo  aduertendu  fi  omnia  iRa 
il5conferum,iuncoportri  drucnire  ad  virienii  quodeft 
verberatio. debem  enim  virgubri.&  abpit  ccdi,vt  rado 
ad  le  redeat,ui  patet  in  fine  cutubuth.&  tu  ibi  recurras 
propter  canones.  Et  riSfimiltter  dicendum  de  cauterio 
quia  rtiS  cum  omnia  non  cdfrrunt  camerizetur  in  caprre 
lecundu  cruc^aut  tn  medto  capitis  fm  Pbceminum.lau* 
dat  multum  in  hoc cafij  vt  radice  vitis albs,&in  potudl: 
mcR>ovauur.  RccicaeGetmltthabtnfi^qiiodtaimc* 


1 


ox  TraAatus.  Vlrutqo.T.! 

d/co  ^ multer  qup4aift:e«d«itUrMpcrmixiione  rationu 
«attt^acu  fkiitiinf  adJitf  fiim  raedicinp  alipcx  Iblovru 
tadicftvitMatbccomialuic^  ^ 

De  Merogme  fcoeomui*  , Rubrica.  3t  V I L 
vemgtnc  Sc  (roiomM.Aut.  £actt  untTi  memiO' 
ftiCtt*  I InctndevcrtigtiKfubcacocoprehcdeiiefcotofmS 
^^araeninccrigla»cAdilm2tiaquf  patetcx  earum 
dcrcnptionib\  Vmigocfta^hocoauptavtrrunsioia 
kwt«H,K  ^tnatiufi&habenseamimagioa^  rctextrao^tn  gyrum 
wmtid  tot*  vcrti.CuruccaufilIccudunipluriautmeft  vapor  Tubtilu 
oiocuaintmaubuarpirttusvijftbiWnanitaUivaporfiio 
• moiifptritu  vtnbitemmouet,4&cumulimo(u  vtriui 
«ts,funn«  fmagmanuamouet.  vndeiptatudicat  vtfibilia 
fil*iSh«  Bcdicici  verrottt.d^gyrQ  rat.vel  quaii  vertit  egntU' 
dtM.vecT  4^»  Scocomucll  a<^o  corrupta  vtrcutia  imagmamif, 
habens  caro  imagimC  extra  yukrerourcas  vclcorpo* 
fVoMu  6paca»Cutut cau(a fecu dum plurirou cft humor 

Mau  |uo0usopacus  in  rocatibus  rpimus  viAbtlis  quietu^xi^ 

luM.oaro  fuasrorsiue,3C(eiKbroGtaie  imprimu  tnbur 
morem  crYftallind  fpeciet  htas^qu;  dclatg  ad  (enrum  c6. 
munem  (aciuc  tmagmatiui  corrupte  iudicare.  Ec  dichue 
fcoroma^  (cocos  quod cil  villo,A:  imos  mulca.  An  vi^ 
Do  (lat  in  iTry  (lallina  aur  in  cructacioiic  neruorum  optico 
rum  (peculati  relinquat.  Vnde  vido  mulcaritm  iDa  ^c. 
)unciiideexperCi  Tunc  vc  practico  diifictSt  tam?  in  (c  mul 
as  phyficas  r5nes  .quas  in  prclenu  omitto,  nec  in  dulujs 
dicam,quia  iinc  thmricala  ougis.  Et  duTtil  eD  fecudu 
prurimtl.quia  etiam  abalio  pored  cooungete.vtamotu 
fpdusipiriius&Jlo^ptcreat^  bomofe  in  gyrum  coper 
tu  vt  Faciunt  pueri.  Aut  quiaex  pereuGuone  aut  cafu 
ritus  vid  bilis  mouec  queadroodumedtingtt  ex  mocu^* 
dio  in  aqua  aquam  tmjndare.CodmiUtcr.i  qualitate  ma 
ojftfta  cdmumcaca  cerebro  ^(lomachobmcGtctr.  vnde 
(piritus  inordinate  mouec ,aut  qa  arpicit  res  in  gyru  mo^ 
cas  vc  drat  roc;  molendini,  aut  ctiS  currentes,  vi  ed  acpia. 
aut  quia  ab  alto  ad  proFunda  refpicic*  vnde  ex  timore  m< 
duedo /pineus  vidbilis  mouetur  inordinate  »Ptt  ex  alqr 
^tam  cauds  vt  datim  decau(acomun,dai 

C.A  V $ io fumma caule «aru  funt  primrrtup 

imecedentesydf  coniuntdf.Exemplucn  primi,  vt  aer  veti 
mfua,un'bidus,rpin!us.capuis  percu&io,due  dolor,  aipe* 
mum,  4ue  in  gyrum  moueruur.  vt  di«dum  c(i.  ciba 
\aporon.vtalliu,ccp(  df  hm^t'  Potus  vaboro/us,  vt  cFV 
vini  potettt.Somnus  fupfluus.  Dimtllio  exercicq.Kxplc» 
do  mmca.Tolerama  ecam.^raisqua  cerebru  copaiaui; 
Ufucaccrdithis  qutdiflF.culier  tolleranr  leiunium.Item 
cotiut  nimius»  Animae  accidenta»  vc  tra.  Furor  dL  hm6i, 
^ /piritum  m moui  ponunt.  Anctdens  ante  ed  tma^ 
^io  aur  mala  complexio  cccebri  duierla  pouens  Fpinra 
in  motu  etiam  dnemaiera,aut  milacdplexio  huroora*. 
lif  (anguinea, cholcnca,  plilcgmauca , aut  melancholica, 
attt  ventodeas.  Coniuii(da  ediUaquf  imedorc  Fpintu 
mouec  duc  dt  vapor  duc  dc  malac^lexio.  Fit  dcko^ 
comia,  3c  vertigo  ex  vapore  corrupto  Sc  malo  cerebro 
<dicato^  ftomacho.macrice,qijaetiain  mulieribuspei 
piK  tibi  FurpcdbmnciaSydfabalnsmcmbris  inFcriO' 
rdms  1^/ts.Item  dc  ii  toto  Vt  in  (ebribus. 

S I C N A,  vmtgoDaruaodcadic patiens, d,'non 
w magna  fed  dat,ocuu  ootcoebrScur,d[:  quod  ante  ocu^' 
loteft  videtur  etreubrittr  mouen,  dtablVp  rpafmo 
ptfhoc  diftftab  epilepda,  qnomam  ipla  muuum  dunic 
padit, 5.*  dc  dkalns  per  contrarium.  Fortis  tamen  verago 
g/Timilatur  eptlepdf. 

Signa  creticp,<5i:  ciusqu»  dc  ^ perairsi5e  alii  Sc  imutV 
tu  reru  circulari  ter  motarum, humlmodt  nota  dinc. 

Signa  eius  qu«  edex  vaponbus,qa  no  ed  aiddia  non 
mcuac  cum  repktiooe,rK.^  ledae  cum  vacuitate. d^ac^ 
«dii^qd^  cu  ea  dolor  capicu»rothius,.S^  cinmuv^  4^ 


f n Cap.  1. 

cas  & vafi«tciicbrodas,dlrdcbdu«r^gui^.^ 

Signa <p  fitii  digtditaie  grauias^.multuudo  iooMi^ 
raura,punctio,rputuiB»dfcomurba(ioiiuiruuaiialbcdp 
coloru,pluuarumruisor.  | f,»| 

Quodddtiieholera{>aruagaui{at,vi^1i^indiinv  mi 

CIO,  imaginatio  carinarii  rerti, naula,  punctto*d^  hmo% 
ex  lignis  cholerp  fupra  in  princip«oopis,41^  tu 

Quod d ex  (anguine  in^cio  venaruFacki,oculi^ca« 
pue  rubea  alida , grauicas  apicis,' Ibmnus,  lanjtudo»5F 
pulCino  tero  porum,&  vesurum  qus  Funi  pqd  aures.  , 

Qpod  d hjeric  ex  melancholia  grautias  muUa,vigdig| 
inugtnanones  corfup^,  capilli  mgn,  Aidowlradgoa  d( 
fXKlancholiafuprainpriiKipio  operis.  . ,vt 

Signa  d luerK  k comunuate,  vc  i doipacho  dgnama' 
la  digcdio,d[^af^>etmis,trrmor  eordOfiSc  quudofgauge^ 
tur,&  qneg  ddal  Iccundum  repIetion?,<&i  vocujtatcin^ 

^p<clTn  naureaciual^ucias,do!or,tnd«iodomachJKC^ 
Cxnocumcntueius,^declinaiur  nocumerudad  factem 
amcrioremapicia,&axdism  ipdu^  ' ^ 

Quoddhicric  ex  matrice  qua  prxceltit  mrndruonf 
retentio  5^  rpermatis.Itcm  dC  qua  edapodema.in  ra. 

Quod  d iuerii i vcd«  dgna  qua  prfceilrruiu  nocui 
memainca. 

. Quod  d e*  principio  membroru  omniumtaut  ex  ori« 
gine  nutrimemtqupdedepar.antcxorigtne  ipimusqi^ 
edeorerie  eius  irandtusper  venast^arierta»  orusjab) 
eoyaut  ab’dUs  quae  Ium  in  colb,  cuius  dgnum , quu  erit 
cum  pullaM>ne  vebcmemi,&  icndonc.  vc  chorde  vcna<^ 
rum  quae  Fune  ao  colIo,d:  vt  non  iiiueoiat  dolore'^c  quo^ 
di  curandum  in  collo  (Scmcmbni<iua,ne(|i  in  rcljQs  vc 
n|s«Ec  cum  vides  arceras extrindcucxtenCuapudcollu 
AaUcuiatur  cum  roanupulFum  prohfbcits,aui  Ugametts. 
laccnonl^ut  plumbo, aut  linis  Ibper  ipFum  dypciapdi 
ca,cunc  liu  curdised  ip  co.  d n3,  tunc  curlUsed  n»; 
alf)s,&  dmiliter  cxfer«rnnali)s»^  d noainuenis  lunc  cft» 
inillisprodindist'  ' un  i 

tUna  vrfoqsf  iifn^ducopkxipntsidiofitls  dgni^qli 
ftmic  in  cstrb.rolcfmMaup  priuanoDcOgnoru 
dc  dnciiur  iuuamemum  Fubnoex  apphacionc  caUdor0,> 
aut  Frigidorum  vt  res  extgu. 

PKOCNpS<TICA  cum  venigo  dC  Fcoco** 
mia  Rogant  l^iuj  q»  ed  rx  caula  Frigida.  \'ertigo  qdft 
freqiicSjA:  4>prie  in  decrepitis  annutat  apoplesiS.  Simi 
luer  vertigo cuenirslitffcddoiK  duporacoicatis  men]/) 

\hu  Et  Foda  accidens  io  verugmequado^FoIuK  iplaro< 

Alii.  Et  vertigo  dC  Fcou>«  qntp  dunt  deudum  dmitain. 
crifis.ide  autc  diFpdncs  preuix  Funt  ad  epilcpltS.  Et  cu.' 
apparent  Huetn  Fene,  due  in  iuuene  ed  ddigenrer  adurrrM 
dum  vtctro  curetur»  '"  ¥* 

C V K A in  Ficta  4)pcerauC»amdieias,qtii»exi|« 
uolutionc,alpeciu  rerum  ab  alto  &cX)rdtnatio  dictp:w 
troductiolbmni,q\itctir.  A/fiimpuoacetoFomi^ipuco' 
ruro,'dCbuceUarum  inlulardioeis*  Euaemtio  /I  \'ide» 
lur  expedire  cum  haque  videbumur  magilaxxprd»cn« 
ria.  de  quibus  ad  plenum  Ibpra  taentu  qtarto.de  dicto- 
dicetur  datim.  ..y 

. Propter  id  autem  quod  dicrumeftdecadi &peratf^ 
done  recurrc‘iupra  dc  dolore  apuisex  Ius. 

IN  FACTA  propter  vaporem  in  aptiee»d2. 
ieCaflonet.OrdMaciQdieip3eciidusc5£Bratiocapiiis.  • 

Primus  completurabdinrndo  ab  omnibus  vaporb<« 
fis.ycallmm,cepx, vinum  potcnStlegucnina.&hiiruFiBaf 
di,v  i Fum  oua omma.  k nuci busJi  rebus  qux  ema  tmaa 
buacondmmur.  >>ir.  '/ 

Sccudus  pdcil  cum  rebus  reibluFttbus  \*a  pprrtn  t aut 
cum  remoucttbu.%embcochis,epuhematfbus.oddribus, 
«jigueniis,(&hiti3t.deqbusdeFoda  alidamFngidahod 
quoepaFu  mulcu  in  vicimo)  laudo  aaieriumTuper  brcf 
gau,41^(tiMtrup<rcorfiwi  captus  podenoiia. 

IN  FACTA 


Deatgrini(I.cap{tfs«  ' 71 


‘ X N 'facta  pputmitnkm omonet obrcrua^ 
tut  htiOrdinatio  dirtf.Diicftto  aucehf.Euacua{io.  4>hi 
-b^  clcuaciomi  nutertz  ^ membro  madanie  0 quod  eft 
inand2i«.Dtucrno.Con6orutio  captctt. 

Pnmus  completur  vc  dictum  eftabftinmdo  a cauHe 
dndu»ncibu>,&  vHi  rtrum  cuaporantium  > & abftinere 
ab  httqux cerebrum  l^unt,&  huvdqux  caufkoppo' 
numuT»qux  omnia  nota  fime  ex  diaii  hic  & fupraftcu/ 
4o  iractaiu  & quano. 

Secundi»  completur  digerendo  cum  conuenicnc^ue 
firpra  tranatu  quano. 

Tentui  complet  fi  tbieft  repletto  tn  toto , quia  ttmea 
humorum  corruptio  cum  phlebotomuexmgra.Qubd 
fi  materia  peccSi  erti  bnguinea  Sc  no  fuerit  in  coco  reple^ 
cio  languinti  fiat  ex  crphalica»&  fi  plus  oportet  fiat  ex  ve 
na  quieu  pofiaurem.Itemapplicauo  ventofirum  fiipcr 
^muUs»appticatio  £mgmfugaruad  nares,  jocatio  hx' 
morrhoidarum  in  viro.menftruotu  m muiteribua.  St 
vero  ex  alto  fiieru  humore,&  c5mixto  Cinguini  fiat  phle 
bocomia  vtdtftumefi.<Ffinonfiierir  c5mixtus&fiie<. 
ric  cholera  euacuet  cura  euacuantibus  cholera  iHf  appro^ 
praustra(^latuquartoclyfterqs»&haidi  appropriaiis. 
gargarirmatibut,capuipurgiis,odoratiombus  > & hn>6i. 
de  quibat  de  ioda.  Bcc5umiiiicrfifuentexmebncho' 
lia,auc  ex  phlrgnute,&  quoniam  <1  phlegmate  c6iier  eue« 
nicyideo  poniB  hic  rpecialc  cuacuatiuu.  Keci.  hierepigr.j. 
3C»garfci>epittmi.aTi.5.tin.mirabobfK>ruindorumt  che» 
b£rnm/mblicoru,  beUrricoru,  fiicados.  ana.5.ii.  (alis 
sndi.$.q.cdficiatK  cum  oximelic.dofisefi  a.j.f.  t.  vfi|i  ad 
•ri.curn  aqua  calida.  Irtm  meuacuacionecoliert  vomi' 
ttxM^dC  imxime  cum  materia  in  fiomaclio  percipimus,dd 
maxime  fi  hit  baluer  fieri  pot , qa  aliter  credo  nocet. 

Vomitiuit  bonum &fbne.Reci.  raphani radicem  & in 
ca  figant  aliqua  fruila  ellebori  nigri , & permittant  fiare 
per  nocftem,deinde  extrahifK,&  decoqiac  radix,de  aqua 
tlb  colata  accipianf.|.  vMceti.5.ii.cn>ci.9.>»m»fce,A  de 
hoc  copofico  den^  etrea  duo  vel  tria  coclearia  fic  tepida. 
Si  liat  cale  voroitiuum  per  duas  Itoras  pofi  cibum. 
Mebra  Quartus  perficitur  corrigendo  membru  mandans,  & 

vcrtfgi.  licet  mitrix.fi5achus,rplen,ciiyftts,vefica  ,hepar,cor,d! 
nem  in.  Duirimentu»r$  nocumentu  in  collo  exiftcsfint  merebni 
dvcAi?-  confueea  vertigine  inducere,efitam^fiomadius  plusfii<» 

rpediushabMus.vndeoportet  accederead  euacuandum 
macertam&coofortSdum  illud  membrum  mandans,vc 
de  ipio  mira  dicetur  fiio  capitulo. 

• Diuerfionesfianc,vtdcibdapcrc5munitatc>&!ethar 
gta>&  in  alrjs  locta  fxpe. 

Confortatio  fic  primo  cum  repnmentibus  vaporet 
illos  cum  epithematibus,embrochis,  vm^ionibusodo' 
r^nt,d^c.de  quibus  ad  plenum  de  foda.&  tu  ibi  recurre 
fixundum  exigenctam  raaierix. 

C V R A facTcf^ter  debf litate &43pcer  abilinenctS 
fongam  Si  fitperfluam  i cibo.Con(bne£  virtus  in  pri  nci 
pio  cn  fiypticts  acctofii. vc  fiipra.ddnde  cum  cibis  boni 
iMXrf  menti  de  qbus  tertio  traifcani.  In  hora  paroxy fmi 
manus  3c  pedes bicemur  fortiter , heiefq^  aqua  vel  vino 
afjxrgaiiir.Item  kietti  pedes  lalc,  & aceto.  Er  odoniicra 
fngt£  aut  calida  naribus apponitui  vt  exigit  difpofitto 
qux  (ccurius  tn  viris  applicantur. 

VedlHeftrpdlpitdtionc»  Kubncd.  XVIII» 

A Lue  fiue palpitatio  efivertigominorin  qua  fune 
palptcadones  oculorum  manuu  6c  inuoluttones  in 
le<fIo,halices,orciiatione*,  lenfionet  venarum  ru^ 
btficatiobcacf>&  vcnarum,ddoculi.Cuitiscau(a  efi  ele» 
uacio  vaporum  ii  repletione  cauficora,  minor  qun  in 
%xrtiginefnagnahomoii5  fefiifiinettfidadterrS  cadic, 
vel  declinar.tn  hac  autem  no  cadit.  Br  fit  fpectes  ver« 
quod  h^  voluit  Auicc.  audi  Rafis  pruno  c0un2« 


rts  fecundo  capiWo.vbi  loquensdevcrtigincdt:  feoto» 
mia  au  JDico  <f  hic  morbus  euemr  cu  dirpoficione  defie* 
dbonts.i.  lafiitudinis  m corpore,d^  peipue  I fuperiori  par 
iceiuSt&tcnduTC  venp*  dCoculi  apparent  rubci^^  multi» 
locamur  ineo  habces&  orcuactooes.  Gc  luuatin  hoc 
•morbo  fecundum  ^fuitxpcrtus  irrorare  aquam  frigiiU 
.fupercapuc.&dare  in  potu  aquam  niuis>&  prouocare 
fomnum.Et  dixeruc  qdm  acorus  eft  valde  bonus»  & 
infea.Ee  iuuac  coriandrum  cumzuccharo»&cdfiringere 
manibus &c.Naro  ibi  inuenitur  tota  fentetia  Aut.  In  hoc 
capitulo  hoc  addidi  .ppeer  incredulos. 

C V R A. Ordinatio dietx.Guacuatio  materix.D»» 
uerfio.Con(orcatio  capitis  vbi  ii  Cinguinc  fiat.  Iib  cano' 
nes  quatum  ad  eorum  cdplemftum  pacent  ex  cdpiemeto 
canonum  de  foda  (anguinea.  Siexcholeraquatuorpro» 
portionaliier  feruenf  >vt  patet  de  foda  cholerica.  Htadda 
tur  quintus  fi  efi  necefiarius  digefito  materip.Qubd  pro*’ 
porcionabiliter  de  plilegmatica  mcbncholica  dicen* 
dum.  Acoro  inefi  proprietas  remouendi  alue  fi  mafii' 
catur  aut  in  putuere  detur.Et  fi  adhuc  fuerit  excaula  cali » 
da  magis  aut  feigida.ltem  afiumptio  coriadrorum  cum 
auccharo  &c.(rrgida  aceto(a»dc  qbus  de  foda  per  cornu» 
nitatem.  Iiem  bdea  purgatione  fi  ex  phlegmatica  fuerit 
materia  cdferum  balnea^  fumme  naturaua^&artifica» 
lta»de  quibus  infra  de  paralyfi. 

Detncicbone.  RKhricd.  XIX. 

INcubuseltfgniudoinqua  homo (emic » aim (bmnu  tfi«ariq 
ingredic  phaniafma  graue  fnpcr  fe  cadens compn» 
mens  iprum,&  angitur  emsrpiriius»&interfecac  vox  «nb»  M * 
tpfius,(9L  motus»&  fortafiis  pr^focaf  .ppter  porotu  oppi  nh 
btiones»&cumab  ipfolVparaiur  excitat  eum  cito. 

C A V S A E cuius  ^mphirimueft  vapor  materie»  Uo*o^i 
rum  grofiarum  languinearn,A;  phlegmaticarum,  aut  me  imy «Ai 
bncholicarumeleuacus  ad  cerebrum  cito, d^efeantecef»  «v,» 

(br  epilepfip  aut  apoplexix,  aut  manix.  Et  vt  quida  di» 
eunt  incubus efe  nomen  dpmonts,cutus  caula  efe  frigidi» 
tas capiti  occurrens  fubtto  dum  dormit  comprimens  Sc 
oppilans » aut  nimia  repletio  dbi  aut  potus  ad  quam  fe» 
quicur  fbmmis,vapor  corruptus  ^ vaporibus  rc(blunir 
oppibns,&  aggrauans  cerebrum,  & cor.  & ideoqa  pri. 
mo  deficiunt  in  exrremis  videf  pacifti  q»  illud  phSca(ma 
incipiat  afeendere^  pedibus, deinde  paulatim  occupat  ro 
cum  fim  (p  vapores  plusaggrauanc,&  ideo  loquur^  mu» 
giendo petemesauxilium,&func  toti  pertertiti  propter 
fercinamaggrauantem.i.  fumum  corruptum  oppilante 
& obmibibntera  rpirttum»  qui  fumusaliquado  fen 
guine  aliquando  ^ ^legmatc»a liquido  i cholera  grofia, 
diquando  ll  roelanchotia. 

S T C N A ex  rebtidetnfirmi  vel  patirtis  nota  fum. 
btgnaprogoofitca, cui  incubus  (requemer  euenrt  mfi 
medicet  necelbrio  incuirct  aut  epilepn  S>aut  rpafmfi,  aur 
paraiyfim,auc  morti  repeminS.Qubd  fi  cdtingit  tn  vigt 
lia  eo  deterius, & fi  pofi  excitationi  fudabic  fudore  Engi» 
do,&  fic  cum  tremore  cordis  pellimum  efe. 

C V R A>ordinaiiodietx.Digefeto.Euacuacio.Ca» 
pilis  confortatio. 

Dieta  ordinanda  Fm  exigenctam  humoris,  Sc  peccant 
humor  vt  fupra  digeratur&c. 

Guacuatio  fii  fangtiine  phlebotomia. Sialius humor 
euacuario  eu  roluctde.Dixic  ifi  Auic-Cura  eius  I phlebo.  * * 

iofflia,&  foUiiio  v^is  cum  eo  q»  totum  humori  educit. 

Confortetur  caput  fi  e(f  i frigore  cum  calebcientiboa 
notis  fupra  de  foda  phlegmatica.  Ecfcito(F^&(i"uatib 
affiimpnonisgranoiapeonixcfe  de  maxime  appropna» 
ets  conferentibus  &pr^ctpue  in  caufe  frigida.  NiS  pro» 
tebui  (ermone  in  hac  pane  qux  k vulgo  dicif  \xtubde 
notflc  incedens  Sc calcans . & arabt ce  albe  ct Ic , cum  hxc 
fit  (xpe  epiIepGa  patua  fiue  impofedca.&  ideo  cura  q>t» 


r-  Traftanis:  VU*‘  ’ * * 

kcplipdlcttuaira.deqiia  htltnFraftaM.at<)9G&ma' 
mu  phlegmatica  det  mane  dIC  fero  eletflauriimidegC' 
' tnis  Et  limiliter  mebnchc^ica  velde  aJcfa  cordiak 
but.vi  infra  Sc  fupra  capinilode  meUcholta.  poft  cuiut 
«lliimptionem  bibat  aquam  peomf.  Item  laudat  quod 
cil  opcimu  acceptio  bis  in  hebdomada  d:  thernca.vcr^ 
bi  gratia  thenace.^i.eum  aqua  peora^.Laudal  caureriu. 
vt  iitfra  de  epitepiia.tales  hibeSt  prope  fearaicof  q>  cum 
cotfenrerintinparoxyfeno  betant  eis  feicactoes  pedum, 
dl:  miiiuum,capiriv5^  multum  fortiter  afpcrgant  raciem 
eorum  cum  aqua  ro.hi.& H femtunt  in (loimcho eit;  no 
cumentum  prouocent  Vomitum  rmediate , deinde  acet  • 
pumpofe  diambri  aut  aliquod  tale  cordtalc.  Credo  cp 
Fm  plurimum  vitio  repleiionit  nomicht  cotingit  maxt 
me^cauramtrinfeca,dl£tdeovomitutell  qua/i  femper 
prouocan Jtis.nam  extrmfeco  fic  edmuniter  k frigore  fii' 
bito  occurrente  capiti* 

Df  epUrpItA*  Rj<briC(tk  X X, 

»^Pikpflacft^ritudopfohibcfmembraam'mata ab 
u«'h  df  ftf  Li^  operationibus  fenAisd;  moftts  in  credione  nd  inte* 
gre, cuius  caula  f m plurimu  <ft  plilegitMi  Hue  grof- 
tnrf.ii^  fa  ventoltras  aut  vapor  oppilationem  bcient  noncom" 
(Mtr  »d  pleram  m venrriculit  cerebri, d^maxime  in  anteriori.  H« 
"on  integre, ^ia  omnino  non  ^jhibenf  * fenru*d^ 
f mjtftw  vr  apopletici.imo  cadentes  in  terram  fe  moufi  3c 
vr«tff4r,t6  reuoluunc  vtvidid:  femi  eleuam  fe.&de  ifeo  in  dtibrfs* 
Dicitur  ftn  plurimu, quia  i fanguttie  vel  vipore  fangui.* 
cut , i2  ui«  iic.aiiquSdo  i melacholia  Vet  vapore  etus.aliquSdo 
rinii'{t,v«i  ^cholera  ve!  vaporeeiusdf  hoc  raro,  vt  Auic.  capitulo 
eodem. Vnde  AuicA  auctoritate  Hippo.dixit.  Piurimx 
tKwi.btrI  oites patiuntur epiiepiiam, cum  anatomtzanrur  tnee^ 
tun  jutf  rcbroearuminueniturhtimtdtrasmalafecida.Btideodi 
MdSToi**^  »‘t*np«lcpfia plurimu  icctditiphlegmaie. vnprius& 
Ouesrat  phlegmate. Secudod:  minus  H melacholia.Ter 

Jepliam  “©'Saranus, diminusi  (anguine*  Vltimod:  rarilfimell 
renurc.  cholera.Bc  quidam  dicunt  tlUm  qux  cfe  ex  phlegmate cc 
veram.qux  vero  ex  alifs  humoribus  efle  nd  vera.  Item 
potefl  fieri  ii  mala  quafitate  limpitci  caula  aut  mordica « 
cjua,aut  venenofa.  nam  cerebrum  taitter  femient  nocu' 
fri ;imim  cdirahitur  vt  i fe  iprum  expellat, in  nli  con« 
tra^^cione  fit  oppilatio  ad  quam  fequitur  prohibitio  iran 
fitusrpirituifenflbi1it&  rnottui  ad  membra,Secudo  fe<' 
quitur  3C  in  iplis  membris  contrac^rio  d:  rpafmus,iK  epi» 
lepfum  quafi  femper  antecedit  fpafraus&^quaf!  femper 
fenfibilis.Et  dicitur  quali  femper.quca  aliquando  fit,  vel 
antecedit  infenfibilis.  vc  Auicc.de  caufii  epileplix..'Et  dt 
citur  non  compIetMad  difierentiam  apoplextp  in  qua  fit 
6ppi latio  completa  abfoluie  vel  faltem  refpe^Tru  debeex 
delationis  fpiritus.quia  fi  non  in  debita  tranfmittil  quS^ 
citare  qua  membra  nnt  motuiauc  fenfui  couenrenttain* 
firumei|ta,Bi  dicitur  lii  ventriculis  &c.  quia  licet  nocu* 
orniu  prius  appareat  in  fenfu  vifus  & auditus, & in  mo<* 
gbui  lacertoru  jbetei  quare  prius  in  ventriculo  ameriort 
fic  nocumentum  apparet.  Cumalifsetiam  cdmunicac» 
quia  fi  non  cdmunicaref  cis  tunc  non  deftrueretur  mtflle 
Aus  neqt  motus  anhelitus  Ixderef.  Aui.  de  eptlepfia.  Et 
dicitur  morbus  cadifcus,quia  habbeseam  cadum  & pe» 
des  inordinate  mouent,  propter  quod  dicil  ctiS  peditos. 
Et  in  hoc  apparet  difier^ta  inter  iplam  & vertiginbquia 
Vertigo  vert igmofus  Ibt  licet  obtenebret^  oculi  eius,fonis  tam? 
fortis  e.  Dicii 

ptlepfix  ^*”^f'fP“^®*^®>»=^«f^hxcfpeciesmabin  qtiaparo' 
fiiBilis.  Auic.qncominuanf  paroxyfmi 


Cap:  I. 


epilepfix  interiidt.  Dicitur  ^ quibufdam  (lermnatio. 
Auic?.vero  dixit.  Motus  fiernuiationiseli  quafi  morus 
epilepfix  leuis,  dfepiTepfia  eft  quafi  fternutatio  multa  6c 
foms.  Bpilepfiaiu.^dicif  ab  epiquod  eft  furfum,dK 
%fis  quod  eft  Iffio»  Mullis  alqs  nomioibusnoiatnac^vt 


morbus  &cer,mairbuscomitalit.dr  Qboiprolitire  fer^ 

monem  non  eft  vtilead  prefens.  t 

C A V S ^ ,Btinliimmacaufx  prtmitiuxfumtl^ 
qux  dicemur  llatim  in  canone  vniucrCiliftmio* 

Antecedens  vero  coplexionalis  eft  mab  c5plexio  to^ 
tius*aut  cerebri  bigidadebumida, qua  generaf  vetofiot 
grol1a,vet  malus  humor. 

Humoraliseft  ipfe  humor  Anguineus  vel  phlcgaiatf*' 
cut,  aut  cholericus , aut  mclancholidis  in  ftomacho  vd 
altbt  multiplicatus* 

Conuimfta  eft  ipfe  vapor  vel  ventofieatgrofta,  iift 
mala  complexio  fimplexoppilans.  Et  viaiicusdidt^ 
rpflepfia  fit  tribus  ex  caufis^ut  ex  phlegmate, vel  melad 
<holu  tn  proca  capitis,  vel  ex  vencofitare  grolla , aut  cx 
aiqs  humoribus  in  alfjsexiftentibus  me  mbris,  vt  ftoma 
cho,matrice4>cdr>crure,&  huiufmodt.  i 

S 1 C N A,demonftratiualun(rpumatnore, fiibi<f 
tus  alus,  tortio  orts,  dC  faciciA  precipue  qua  odo  eft  for 
tis  tremor  ceruicis,  & tonus  dmtnim  conftridio,  inuo* 
lunaria emifsto  ftcrcortt,  &vrin^,&  fpcrniacis  aliqni 
dc  hoc  dico  quido  eft  forns*  Etnoa  e^inbrti&fifpu 
maabftergitur  iterum  venu,  in  debili  autem  non.Itcoa 
non  relniantur  rx  lortt  citius  , fed  bene  ex  debili  6C  inde* 
bili  aliquando  non  cadunt*  Btquxeftcun^rolixaiate 
agtutionis,  SC  longitudine  releuationis/t  dimculate  Ipf 
musrftpraua.Etfim  horum  fignorum  intenfione dtcifi 
praua, minus  prauay&  media. 

EMn6i(fta  vitfo  cerebri  precedit  grauttas,  df  dolor»' 

3c  lenebrofiiaa  vifus , Si  fenliium  aliorum  exteriora  ma 
Ima  ,audnus.r.odoratusdi:c.l(em  & vertigo, gra* 
uitas  liiigux » ciirtnitas  in  facte  ,dc  quia  patiens  non  fen 
tit  nocumentum  in  altfa  membris  neque  eleuaeionem  vx 
porum  d^c.  Bt  de  his  debet  interrogari  patiens  cum 
releuatus  eft. 

In  ea  qux  eft  ^ ftomacho.  fit  tremor  in  ore  ftomachf» 

Sc  mordiatio,  d^cafus  fubtius,dc  naufea:&  folutio  fter^ 
coris,  (%  exuberatio  vnnx,  &alguadt  fiue  fpermatis 
emittitur  tn  amplexu  et  vifu  mulierum, & habet  hoc  dif* 
ficulcatem  non  paruam,de  quo  in  dubijs.  tremor  cordis,  r 
foda  foriig,leuias  epilcpfi^,(jue  cius  remotioiqitia  cu  vo 
mitu  lsiuiur,&  lignificam  ram  retiqux  difpofttionetex 
parte  ftoma cbi,vt  repietio,deftnufho  appettius,&  fic  de 
alijstdf  quSdoqi  inter  Acu, & hoc,ppctr  frrquentUl  perio* 
dotum  AUICC.&  ibi  nota  q»  de  ipfe  tam  di^um  dl  in  de 
prognofticis,&  fit  cum  fpafmo. 

QUod  fi  ex  rairach.  infiaiioin  rairach  rugitus  lactens 
dolorem, eruifhutio  acidi. SC  quando(|i fit  dolor tmer 
vcrafque  fpaiulas  poft  cibum  paucum, neque  qutefete 
nifi  poft  digeftionem  , deinde  rediVpoft  aflumpab-o 
Bcm  cibi. 

Siex  lupate  cognofciturc^talemitur  nocumrtumtis 
parte  dextra  vrrliis  hypochondrium , wta  dolor  eft  ali' 
quod  tale , Sc  paroxy fmus  prefentiiur  ncut  in  alijs.  Item  * 
vrtna  Sc  pulfut  adiuuant  ad  hoc. 

Qpod  fi  ex  fplene  nocumentum  ex  fira'ftro  dolor  gni' 
uias,infiatio  rugitus» 

Siex  matrice  qua  retentio  menftruoruro,aut  fperma' 
ut, aut  efiiifio  matenerum  efiuferum  ad* matricem  quam 
precedunt  dolor  in  pcdiinc,  SC  ir^utnibus , SC  dorlb , S^. 
grauias  in  matrice. 

• Si  ex  renibus  polluumfein  paroxyfmo.Si  k vcfica 
mingunt. 

Sfcx  inteftfnti  ^erunt,&intpfis  membris  fentitur 
grauias  prius  SC  nocumentum. 

Qiiod  fi  (tientex  alqs  mrmbrii  quia  ex  pede, digito  ef 
huiufmodi  figtia  nota  fune. 

Itf  i vermibus  figna.curfijalaliuf,&  curfut  vermiu» 
alcaridum,&  relf^  ligna  vtrmtu  de  qbus.  I s.capi. 

Qliod  fi  baii  k vapoicA  maximei  cS  exmnfta  Sc^ 

snorlii 


De  acgritu«I.capMs, 


norfiivdlpfuaitr«orpipnuiii,A;hm6i.ngfa  nota  Ium. 

Quod  n fuent  ea  cau£i  inmnftca  (emitur  vapor* 

Quod  n fiiem  « vemoruarc  non  cft  graujtaa , neque 
Fortit  8C  (Ubtio  fic^  eft  velocti  motua , & per« 

Cfpfiur  Ibmcus  euenn  o. 

Eiut  vero  quar  eft  ex  phtegtnace,qun  f^ma  eft  mul* 
ia^ona,vi(coia»atba,paroxy  fmua  prolixua  cum  agtea- 
ttde  multa.color  declinat  ad  albedt  ne.regini^  phlegma " 
acum  pcefltt.  vrina  cll  remilSi  dC  rpiHa  cum  quadS  rcii' 
dema  ad  modum  vim  liquefiAi.  Et  aitedenda  funi  re« 
liqua  aetattcoplexto^re  dc  hm5i.Et  fi  ex  phlegmate  UV 
S»  hient  erunt  accidemia  remifla. 

Signa  ex  Cinguine.calfdint,&  rubedo  in  oculit, plent 
(udovenarutbeietru. &<>^fiit  re^m?  Gingumeum» 

•6piexio^tat,c?pua  veru  & hmoi  de  lignts  (anguinea. 

Quod  fi  ex  cholera  paroxy(musefi,breuiSf&  ieui»,& 

IfXiim  tendit  ad  citrinitatemA  ^Ktet  fimiliter,  & ^ pa 
aens  fit  cholericus  precefiit  regimen  choltncum>  Sc  bu' 

•uftnodtcx  cholera  fuit. 

Quodfi  rpuma  hient  modica  &ltuent,dC&ciet  ver>' 

^ ad  liuorem.nisredinem»  dC  paucae  fini  humiditaiea 
tn  oculit,&  complexione  melancholicus  & prcccfiic  rC' 
gimen  meUncholicum,d(^  hmdieric  ex  melancholia. 

^od  fi  poft  paroxyrmu  patiens  ndeat  df  q> factat  fi" 
cut ltolidut,(unc  hiti  melancholia  ex  adufiione  (itnguis. 

Quod  fi  fuerit  ex  melancholia  ex  adufitone  cholerf  habe 
bii  accidentia  manix.Dicic  Confian.  aucte  GaF.  qi  qux 
venit  crefene  luna  fignat  matertS  eiusefiehumidilCmS» 
qux  vero  decrercente  efie  eam  fngidiiTimS  (cd  para  hu" 

I midamQuidammediCi  vc  afirologidifiingtiunc  qua" 
tuorprates  Iunx  dieemet  q»  prima  quadra  eft  ca.  Si  hu. 

Secunda ca.Afic, Terna fri.d^fic.Q«rtafTi.&hu.Igi£  — ,...r 

qux  laborat  de  humidttaceafHigittn  prima  dIC  vltima  lutioapgregatoris/ediucdfidera.  Iicmodorcarui  vfii 


7S 

ne  capituli  Sc  in  requ?rt>qitta  nonum  quinte  SccA  m ibt. 

Hxc  xgritudo  rarifiifnK  curaf  nifi  in  pueris.  Bt  quSdo 
ea  malo  peruenit  rrgimine,di£  ideo  caueh  lilieratiombus 
promtfiis.multf  emra  qui  fic  ,pmi(erunt  dclufi  permSie' 
runi.Nam  Gordomus  dicit  (e  n5  potutlTc  attingere  ad  6 
nitatcalicufuSyCumin  ip(e  fuerit  dtligentifitmus  Si  pati6 
tes  obedinifiimi  mfi  in  altero  duoi>  ca(u(x.&  ideo  &*c. 

C V R A.  In  cura  igiturhmdi  horrtdp  pafitonisfic 
proce^m»  quia  pnmo  ponam  canones  obkruandosm 
ptate  tenera  in  qua  cdliieuit  hxc  pafHo  plutimu  accidere. 

SecudoponS  canones  in  alijtpraiibus  ttnendos.  Pri> 
mum  ponendo  curam  de  eo  vt  efi  talis  per  efiemiam.Sc" 
eundo  vt  cfi  lalii  per  cdmunitatem. 

Qtancum  ad  primum  ponitur  pnmus  canon  vmueT" 
lalifitmus  ambabus  ptattbusiS^  cfi  cufiodire  ib  i caufis 
eam  mouemibus  autiaciemibusqux  Tunc  (latio  nima 
(ub  (ble,(Sf  rpecialuer  omnis  nimta  capitis  rupcalehi^o 
fub  radiis  lunx.Ei  omne  exceihue  inf^idant  multitudo 
piuuiarum, flatus  venti  meridionalis.&rrpt^tionalitfi" 
rmihOdorum  etiam  bonofpmulitpiicatio^dCodorma 
lus,vt  pellium  caprarum  atqt  vngtilarum  edhufiarum. 
Intuitus  reru  ab  alio  difdrculanler  motaip.  Afiimipcio 
rerum  generStium  (angutnem  vaporofum  Si  ftculcnti!. 
Si  tenebrolum , vt  vinum  frculentum , Si  amiquum>dl^ 
nouum  quod  non  efi  cbrificatum  Si  potus  eius  puri 
hic  (ermo  rpeculattone  habet.Lencet,  apium,  bbp,  cepp, 
lac, dulcia, pinguia  multum,  Si  omne  grofium  infiat iua. 
omne  calidum,  acutum,  fngidum,  Si  (ly  pticum.  It?  co" 
medio  hepatis  hirci  Sc  ol^io  eius,  liem  galbanum, cu* 
ius  cdirarium  ponit  Auic.fecurdo  can.^^pno  capTo.vbi 
dicitiq»  quando  epilepticus  ipfum  odorat  remittit,  dtcil 
in  declinattone  confert  t nairji  tfportbus  nocet  ed  fo" 


Auic?ht 

notal* 


Msdrua 


ptate,qux  de  (Icciiatem  (ecunda  ^tertia. 

Signa  didtntdiua  tncer  tp(iim  Si  apoplexiam  habuidi 
(upn^Sc  didinidiua  fter  rpdim  Si  Tyncoptro  habebis  tn  * 
ira  (ecundo  capitulo.Ee  fcico  aliqui  fune  qui  recorda" 
lur  de  carufuo&verecundanrur.&aliquttKm. 

PROGNOSTICA  aut nuniiatiua eptlepfix 
ginc.Vmigofrequens,  obliuto,  malttia  anhelitus,  capi 
tisgrauedo,dolor  CIUS,  varia  medmoda,  fomnia  in  qbus 
vtdet  aquas. Locutio  in  fomno,&  clamor  in  eo,&  longa 
narratio.  Pollurionoidurna , dolor  capitis  ex  quacunqi 
ira.Cicnnitas  tn  lingua  declina  ns  ad  albedtn?.  V iridicas 
venarum  lingux,nfn>or,c6dndlio  pedoris  St  mulieri 
pregnanti  vemc  epilepfia  fxni  euacuato  (biuif . Si  aut? 
paroxyrmushiemleuis&  breuis&pod  paroxyrmum 
recordatur, (ignum  ed  tpeutan  poterit . Quod  fi  hicric 
longus grauts& non  recordac  fignum  cd  diflictlis  eua* 
fionit,d(  forte  impoiTibilit.  Si  in Capite  ruperuenit  mor 
phea  alba  fignum  ed  curationis.  Si  aut?  traxerit  infans 
aliquid  de  epilepfia  ab  vtero  Si  pod  euomuerte  Si  (e  pur 
gaueric  Si  rupBuiraces  mulcas  expulenr  aquolas  lignum 
dl  libcrarioms,fi  non.nd.  Qu&do  aliquis  ed  generatus 
sempocemendtuoqcaucexlmundu  rpcrmatibusvel  pa 
retues  funi  epileptfct,deinde  genitus  treurrae  epttepfiam 
talis  non  vide?  curabilic,quia  podqp  ed  ab  vtero , Si  tta 
cx  malis caufistam  mab  complexio  ed  cfipofira,  &idco 
abdincar^t  (c  vtiiii  coiuiufcionecum  muliere  mendrua  > 
ca.  Sim  quarto  firptenano  quis  habeat  rpilepfiam  ex  c3 


Si  hmoi  cal‘da,qm  dtllbluum  humiditates , Si  eas  fluere 
bciunc  tn  ongmes  r>eruoa:d^fic  oppilant.Rrpletto  nau" 
(catiua.naufea  indigedioncs.Exacicium  fuper  replcnon? 
&dimtirio CIUS. Longitudo morx  in  balneo,  balneum 
ante  digedtoncm.efluiio  aqux  cali dx  (uper  caput.  Coi" 
tus  plurimuS|(&  maxtme  cibo  txidete  tn  domacho  .acci 
dentia  ani  mi  fortia, triditia,t  imor,fra , di:  auditus  ma/ 
gnorum  (bnorura,vt  vocum  tomirut. 

C V R A parrtcularts  exigit  canones  particulares.  Sc 
fum.  Prtmusordinatfo  dietx.nam  fi  in  r^imine  ipCoip 
fic  rec^liiudo  remouet,&  fi  nd, remanet, & oportet  qdem 
vtdudfum  impendat  ab  eis  ame  pubertatem  Auic.pro" 
priocapitulo.  Secundus euacuattomaterip.  Tertiusdi 
tserfio.  Q^rius  capitis  confortatio.  Qtiintui  admi" 
radracio  rerum  ad  extra  qux  proprietatem  bmoCim  lui" 
bene  in  hac  padionr. 

Primus  igi?  canon  perficif  cum  cibum  nonacapamt' 
vt  retdificet  regime  nutricum, ve  qa  fe  Si  in  his  qof  pue 
ro  peninent  abdineanc  qbus  Ixdi  pdt  puer.  lam  enim  di 
<dum  ed  in  canone  vniucriabffimo.vtar  itacp  bonis  Si- 
faudabiiihus  nuirimemis  temperatis  i vt  inde  bonus  ge» 
neretur  (anguis.  Vinum  vitent  vt  poiTibilecd  A coitum' 
omnmo,&  in  falatucns  apium, nuces, auelbnaRy&  fy - 
napi.Hoc  itaqi  b<de  nuiria?  puer  Si  tn  fumma  bifians  fic 
pro  pode  optime  complexionis  bonorum  morum,du 
bene  nutrira  abdinemab  his  qux  di<da  funr. 

Secundus  perficitur  cum  adminidrationc  clyderioqt) 


Vsida. 


priuau  cerebri  Si  cociouauerii  per  ptaces  ^deret  nun^  Si  iuppofltorioitr.Nam  exiderxibiis  vntus  anm  Si  mino 
curabtt.nampgritudoediiabicuata.  Si  paroxyfmtepi"  '-'‘i»-* 

lepfix  frequ?cer  venerim, & pottdtme  tn  (cne  pertculum 
cdmomt,&cumfrequentan?  paroxyrmtin  inbnribus 
raro  euadum,&  dicit  tunc  mater  pixmip.  Si  vis  (cire  fi 
epiiepiicuseil  curatus  hifiumiga  ip(iim  cum  ca'nibus 
caprarunvpfi  non  cadit  curatus  cd.  d cadit  nonedeu" 
satus  Item  nota  apho.rpilcpcicoigiuueitttminhratn  fi" 


ris  temporis  imponi  ponum,d^  imponibeio:  vt  Recipe 
vtobrum,mlrcuriaiis,Oiluix.an.$.iiJiirrepi.  ble&  oleo 
comunt, Item  altquSdo  impono  radicem  pronix. 

Itefiamruppolitoriaex  meile  ro.puluere  hiercpigiy, 
cu  puluere  radicis  peonic,  Si  cdtinuen?  hxc  enemara  vt 
polbbile  ed.  Si  fimiliter  fuppofitoria.  nam  qnandoqi  na 
plorant  Si  agitantur  vc  ex  hoc  mauu  (equae  nocumenta. 


Clydc" 
na  I pue 
tt$  vni^ 
anni,  ac 
ctu  mi" 
norts  t«" 
peris. 


TraAatin  VL  » Cap.  I. 

ltcffldeiftur()uido<)iIaiflamidchicrapi(^autpi1ulc  .hyflbput.&dehtiftanta^  ' * 

vcex  hA  flat  tac  roiuciuum  aut  attquod  aliud  Ibluiiuum  Vinum  lymphatu  odonfitru  &c,  cS  cfidthombrw  i- 

•pproprntum  vtin^.  Itrm  cdpltrur  canon  cxadmi^  dhthydrocncl  tamen  cftpotuscwclcgamior.Me^.  • 
mlirattonc  rerum  faciftium  qaobbec  materiam  ^ capite  Soranus  SC  vtgtltf  fuperflu^  nocent,  fomnus  lliper  A.. 
, cxtrc.vifiincfternuutioneslacticainaxtmc  qnantecellic  ciemfo<rtuse/lmalus.&nmilicerrupraiaiieiattm»rupfa 
euacuatio  alta  notabilt8.1ccm  ca^tpurgia  leuia  dc  qbua  naufeam.  Coitua  nocet  vt'pluriiml.Ec  dicd  viplunma 
iodefoda  phl^raattca,&cbof(rira.  Valebunt &pC'  qacomwquteftfo<5lusabcisqutvliimeablbnft.nmO' 
dum  lotiones  cum  flore  camomill;  cum  modico  lauri  deratusiitfortaJleianat.  Mei.de  moderatione  coicutfli' 
fnaquabdl««  pra(ecudotra<rtaiuinprincipio.Iiemcdue»itinhuqut' 

Quartus  complef  cum  bcculis,  lotionibus  capitis  £i«  but acddit  epilepfla  ip(jua,vt  fum  religtofae, viduc,vtr 
diis  exflicadoS)  ruiha, radice  pconif  ro.  3C  hmdii  vt  inde  gmes  dl^c.  Alrjs  vero  vdtememer  noeenu 
cxpoflulab.it>dequibusiniraadplciu}.hocnmilicanorK  Deexerciiio&  qutetecuro  accidentibus didiumd^ 
tx  quibus  flant  cerotana  &c.vi  inba.  Laudatur  hoc  loco  debet  etenim  in  his  omnibus  ellt  comempcries. 
pernuxime  odor  ruihx,*5:  linitio.narium,  fluTta  ex  fitcco  Ameqad  fecudum  defccndam  enumerabo  multa  qw( 

ciuscum  modico  putuere  peomT.(Si:nmiIiter  linitiocx  tnhacvalempafljonc.vtruntaccturquilltiicu.Amygtfa 
■niA>.  £itTu.  Item  fuccus  ruihx , cum  modico  aflx.  Item  bamara.Amfiun.Aromacicu  mur.Mci.Artcmilia.piIu 
hyflbpus,  pollium  monunum.  1;  ex  ea  tatfrx-Ketonica.Borago.Berbera  BUnca  confr* 

Qiiimum  complebo.collaudac  etiam  i magiftris  no<  dhoNi.  Coagulum  leports  columbt.Cicera  ru.  Confer 
damsL  ftrtiqui  flicrumChriftiant.Sicollogcflemur  verfus  hi  dito  de  mulco  Me^.Corallus.Dtacaflonu  Nico.Ftcus 
num  ac  cum  optima  deuouooe  ommpctentisdl^.li  inor«  ficcx  & humidx.Hilipendula  in  cibu  lumpta.  Os  hoi». 

vcrbdp  fotuum*  ^\atorana  prpferum  iadioexea  oaputpurgio.  Peoraa*Ps 

fumma  ^>0»'  my rrami thus  Melcliior  i Balihalar  aurum*  luix  indx  in  curi  fodx  melancholicx.Pouo  landti  Pan 

Hec  rru  qut  fecum  portaucrit  nomina  regum.  li.Portulaca*  Pulegiu*  plinfitrcoiicon  Ni.  RoQnarimis^ 

Soluiturll  morbo  Chrifli  pietate  caduco.  Rutha*iialuia.Smaragduslapis:Sticadot.Ntixmufcita. 

Gtum  li  dicanf  in  aure  eius  qui  cecidit  cu  Pater  nofler  Violx  purpurep)«&  maxime  mpueris.  Vngurcu  de  bdd» 
& aue  Maria,  Sc  deuotc  flarim  refurgit.  fldes  tua  te  GiUiu  lio»& de  balilicon  Mefu^ti«de(criptiik.  hirudo  czuifcc» 
tecit.  Itcmdiuinancamplianscolnuflcoperct.Iciunct  rata  flcca vel ailaia. 

paticru  fi  potert  pater  Sc  mater  paremes  eius  auc  amici  SECVNDVS  perficit  cum  fyrupis  didiis  fii. 
quotquot  habere  potuerit,df  etiam  ifli  pro  patieme  fi  n^  pra  de  foda,vt  eft  dc  flicados.  fyrupus  dc  hyflbpo,  oxy* 
cfthabilit  tribus  diebus,  deinde  audiam  miilamineccle  melfquilliticum.  Sedhic  nocacp  etiam  lautimiraco« 
fla.etiam  fi  lacerdosconfeiliisbon(  fidei  <Sd Dei  amicus^  rus,  origanum  iMefi.hoc  capitulo. Bt  fyrupus  deabfyn 
& fuper  patienti  legat  Euangcliu  quod  tegitur  pofl  feflii  thio  laudatur  ab  Autce.hoc  capitulo.Ht  credo  qi  ipfl  in- 
Cindip  Crucis,  vbi  dici£.Spumanf  & ardens, dL  hoc  gen^  tdligat  de  foluttuo  pefito  quimo  can.tradtatu  feximled 
dpinonrj  n6  eiicif  nifi  cum  ieiunio  Jk  oratione^demdeeo  ibi  plures  ponit  det^peiones,  di  tu  confidera.  BligStur 
leifto  laccrdos  cum  fideliter  ac  deuotc  fcnbac,  Sc  patiens  rtaqi  ex  eisqup  .ppofito  luni  cGttemcmes  tuxta  matenam 
fiiple  portet  & liberabit  deo  lefucoopcrante.  Iiemlau'  peccanicaddendoquxli^pprietaic&c.vtfxpefupra. 
tfat  jona  fatfla  <x  corio  capitis  6c  caudf  lupi,  ici  ex  cono  In  phlegmatica  MeF.  Kecipe  hy  flbpi  ficcx.$.ti).  paf« 

afim.  Item  ot  capitis  humamex  pane  anterioris  capicis  fularum  cnucleaiarum.$.f.(oquamur  in  ltb,i).aqup  phi« 
pulueri^tu.  Item  collo  ilirpendatur  radix  peonif  .nam  uialis  vf<^adconfuroptfoncmedtctitis.detur  cum  oxy  • 
qu2diu  remanet  non  reddit  imo  copertumefl  eiusabU.*  mellefquilluicoommmaneVlqtsd.xv.dies.  deindcre<* 
tione  redire.Auici.fecudo  cano.de  peonia.  Similiter  co*  itera  imcrponendocuacuactonesy&tempus.efl  enim  mi 
^t  pyretrum  collo  fufpenliim.Similicer  corallus  appen*  rabile  maxime  in  phlegmatica.  Item  Rea.ruthp,laluip^ 
tu  collo.ltem  dens  lupi  caninus  (ufpcnfus.Iccm  finarag  - maioranx,  hyfibpi.ana*M.r*ridicts  ireos,  acori,  ciprn, 
dus'lapfStitem  oppopaitacu»  itemedtert  cauternmidc  CquilIx,anKOS,vi(ciquercini,  polij, origani,  calamemi, 
qiMinfTa.Gcflempeoniamcotlo&ex*deco<fiionebib2c  ariftologix*ana.j.n*feminitaoifi,inaratn,fileleos,bafi» 
radicisci^  addito  modico  mellis.Sana(ietentm  fum  plu  liconts,  peonix»ana.5.n.liquiritfx  mundaiy,pallulariim 
res  pueri  feptemaux  odio  annoi)t  & infra.Placrtfnus,  Ite  enucleararu.ana.j.).florum  anthos,Jricados , radicisfx' 
puero  quotidie  culaiftealiqd  diamufeiaut  pliriflrco  iiiculi,  brufci.ana-j.r.abrynrhn  i fuccihjmicerrp.  ana.|. 
iicon,4&eflfingularifl  medicinamaximeqn  habemire*  j.f.cummellcdk  zuccharo  (IiftciPttbus.  fiat  fyrupus  Jd 
quentationem  paroxyfmoiv*Rafi.  Multa  taiiaponipnt  acetofttur  cum  aceto  fquilhtico,dd  propinetur  cumde* 
quf  eti9,pucdta  gtaie  cSfcrunt.Nbde  nuc  enumerabo  tlla  codtione  peonix>rurhx,  nucis  mulca.  Bt  fi  cupis  caltdi<« 
fimplicta  5Ccopofiia  qup  olbosepiiepcicri  indiflricmcr  tstem  rrorimere addas  fcariolam,frmina  comuma,coriS 
conleruni.exqbus  eligat  operis  quf  pppfito  fuo  c6grui  dri.ana.3.t»exhis  orainbiisivtpatee  fieri  poieflfyrupust 
**^uutifcd  tn  prius  eos  enumerabo  canones  in  cura  nt*  Similiter  exatiquibuseo^  rra  vt  placebit  ex  fcnpris.  In 
cellanos  iuxta  promilla  in  principio  iradcati^  primo  canone  habeC  modus  componrdi  de  nouo,&ctii 

C V R A qn  efl  ratis  per  clTemum  fexcan.  oblcruac.  fyrupos  magiflralet  compofitos . Sed  dc  flicados  maxi» 
Primus  mdinatto  dietx.  Secundus  digeflio  materiae,  me  c5mendaitir  hoccafu  Mefi.Bxemplum*  Rcci.  fyrupii 
Teriiuseuoeiufikm.  Quartus  diuerfio»  Qiiiniusc6  dcflicado«.3.).T>aron,pai1jiIarumenuclracarum,nucis 
rortario  capitis.  Sextus  corredtioaccidemium.  mufca.cinnamorai  ddc.hxc  decoquatur, d.'  cum  hac  dc' 

P A I M V S perficiturexparteaeris  dialiorum  vt  Codrione  detur  fyrupus. 
declinent  ad  contrarium  caufx*vtfupra  de  aere.Tn  fciro  In  melancholica  valem  fyrupididli  fupradefoda  me» 

<|p  in  hac  paluone  multum  c6fint  mutatio  eius,nam  fxpe  lancholica>addendo  qup  a proprietate  valem  in  epilepfii 
dillueiusmorbum  permuiat.Mr^.deeptlepfia.  Item  re»  deilns.Tamcn  vt  coptofiorrsfimut.Recipe  radicu  frn< 
ixrfio  ad  confuetum*idera.  Alia  ex  parte  aeris  tioiSda  ta»  culi,gramtRis,arfflologixdiyiU>pi,  riithx>peomx,polq. 
tribune  de  xute  tenera.  ana.^.).fucciboraginis,fucci|fcabiofx,fucci  iumtierrx* 

Cibus  fit  ex  bono  oC  laudabili  nutrimcnto.de  quo  fu»  ana.|  v.leminupeoiiix,flmitruthx,vifciquerctra',epi*- 
tractatu.cdmenfuraius  qualitate  3c  quantitate  ihimi,foiiculi>lenp,poiypo ilo*  flicados.  aiu.l.iri.  mei* 
df  ordme,&  eligatur  quicx  proprictatc confiat  vt  rutha>.  lii  ro.Ub.  j.xuc.3.vtq.Bat  fyrupus. 

tiemicaula 


r 


t: 


.T 


Deaegrftu<lca^ii6. 


71 


• lMlewftflilMinr0taiMj|,4ffctixrmc^dwlefxci(  • 9c<lvn8¥eheB>ft<^  d^fldcfd,  quodqcAtnhpJrdltrt 

iwii  >nft  ^>-<4*  fiw4<  »<4i4— 1 ^ rs  .1 a _ 


‘^cftu.cam^tfrtcMft  ea.de  ro4icd<ienhinc  addendo  pco 
fMam.ruchatn  dee*  quae  ^ proprteeatcconfcrunc.vtlupra. 

• AUturynipus.atkfndtui»^GnrMls,U<fhieae»conandrf» 
4i  cKnc.aRa.9.<n.rifthx,peoniz,hy^p^poiii>ab()ndin* 

am.f.Vfiicci  mmictn^{.v).ihninamruths,  peoniae. 
ftfeoe»(bilmum  quacuorfn^dorD.ana.l.j.mcilu  Aziac^ 
dnn'  quantum  (umc^t.  fiat  fyrupue.  cfta  tamen  omtm  vt 
dkfhimeftde  foda  oponce  moderari  (mindum  propor^ 
cionetn  miaciontt  nucericrum  admutcem»  vt  c6miCmi<' 
4ofngtda  digeftiuacumcabdcapluf  df  ntirNja. 

T%  RT  I T S perficiturcublutiutadkftudefeda 
pn^MHiioculiter  fiiae  maren'f,addendocaqu2  i propne*' 
aaccdirignnt  illa  foluciia  ad  ciput^d!ip£im  rclpt^lt  paP 
fioni.  VndeGcnnliam  phlegimatictpolleahibitmnem 
fili  fyrupe  dabat.^.  tai).hiuut  mixtiooia.*.  laprdu  armeni, 
lapidia  lazuli  prppanKi  (ecundd  arceoi.afR.}  alloquio. 
dia^.corre^it,^Iebortnt.ana.3.i.Q>ic«.3.i.  epfdumj.^ 
ij.hieralogo.j.t.mirceciimmodfcoaqux  aKlim&nefn 
mfcatadryniptfJDabatprocoii^artaiiDoc  eler^ttan^re* 
gum.Taoic  eil  (orte  foluttuu  quo  vei  oportet  cum  dikrc 
ciooe.  Ecpilul«cochtae.quaroddaiptidfMaddanirpeo 
nta»iiua  muCSi.  ftfcadot.Icem  elc^luarta  (blutiua  de  (bda 
pUcfmattca.  CdUmilittr  dicaf  tn  melaocholica  Si  in  ci 
ca.NdnKma(tiianrdoquia  rcaclanGnmaeft«&cuo«r<' 
Dia  ilia  cdGdera.  Clvftm  io  palatooe  hac  conferent  ai. 
6pcadoa,liyl1bp(>abufKhii.ana.M.  r. pulpae  colloquinn» 
a.c^carumi.5.tu)»ccmaure«.M.l.olei  Idiorum  albonim. 
|.vr.Fatclyller.  AIicer.«.radictJ  treoa.ariftotro>anau 

f .ccncaureae  mmona»memhx»abGmhn»aneth^anMoa» 
carujtinninit  baGlicontt.ana.|.  r .(cmintt  pconix.|.l.cu<' 
thx^yiIbpt,po(n,nulup>blute^rcurta!ii.ana.M.^fiir' 
fiirie  ^gillii.i.oki  nuhacei.§.i(j.fiilia  c&muQi8.5.f.htC' 
ecpi.t.j.cum  aqua  &c.(lac  clyGer.  Notandum  tamen  <p 
lunc  calida  mulium.vn^  oportet  attendere  multum 
ne  adHt  ficb.dc  ip(a  podumua  moderari  cum  iieb. vt  liipra 
& ea  hta  pauciore  acdpercpolfiunuf  vt  placebit.  Et  pro 
«Iqaclyllertia  recurre»  vtlUpra  de  lbda,d(io{ra  de  para- 
JyG^  etiam  de  a popleaia. 

• Canonaduericnduttptaleacpilepticiiutnlnuasiiian' 

DO  purgandi,bie  tn  vere»bis  in  autumno,  (emel  in  «Aaic, 
4C  feroci  inhyeme*  ,* 

Et  pro  cuacuaiionealforiShufflorn  ^phlegmate  recuT' 
ftaiupradclbdalUolocovtteinuttacmaccria.  FiScde^ 
andclatfhe  purgationibus  llernucacoria,caputpurgia,  ma 
iticacorta,gargarirmata,proquibus,rupradcroda  fuislo 
CIS.&  cap.de  apoplexia,  iia  tamen  vt  fuperaddal  peonta, 
nnha,  vel  aliquod  tale  appropriatum  Ttem  notandti  ^ 
f^pum  de  Gpndoc  pollumus  Bicere  lbtuttuum,«&  Hroi  •> 
litcr  ex  pluribus  rerom  approf^tarum  addito  a^,anc 
•garicocum  modico  rcamoneae  pollumus  conficere  Cle» 
d^ru  fi>litciua»pilulas  SC  huiufbtoduqoc  relinque  indu  - 
Brie  operamit. 

Rrliat  noc  vt  de  phiebotomta  loquamur.CatHMirs  fer 
nandi  fum  quinior.  Primus  epi  lepticus  non  fit  debi' 
Es  cerebri.  oSex  phlebotomia  amplius  debihtarei.  Se* 
endut  n5  fit  feigidi  cerebri  quta  ea  ea  magis  infrigidatur. 

Ternus  ^ (anguis  fit  peccans  aut  fi  fit  alter  humor  ^ 
Bngumi  cdmixtut.  Qmrtut  ftame  repletione  vmucr 
feliet  fi  fmrertafiieru  frigida  fiai  phlcbotomtt.hi  etenim 
cxAut.colligunf decuraetus.  Cutppcruemsadearafe' 
fCicmjS  incipek  Ciphcna,deindepcedead  cephaiicS.dctn.' 
de  ad  venas  i^ciublingta  fum.  Ifiumtam^  canoni  vc' 
Iw  moderari  cum  canonibus  pofiris»fijpra  de  fi>da  (angui 
siiea.&  bene  ad  eos  aduertc,&  tmelligfdo  hic  debere  nm' 
ante  poft  paroxyrmum  ipfisextltcntibus  in  bona  di' 
4pofiiione.Qmda  etemm  vt  palsibmrius  dicit  phlebotO' 
mirf  tn  iplaaccclstone  qcf  credo  tmelligendu  artetis  cano^ 
snbus  poficii  bic,df  ^ipuemattria  cxidcmc  fen^nca. 


viro  aiitfHntico  cut  ptufimfi  fidnatinbtaendSrfi.qui  lO' 

^i.E>  phyficts  hganiritin  epilepfia.Arcbtgenet  aurem 
praecepit  dicBs.Poft  cdmotionem  palsiomt  c6firingi 
oportet  ote partes  dcqufttdmodumm  periodicis  horrd' 
rcm»ant  bigus  patientibus  totius  corporis  oleo  membra 
perungentea  in&ndtmua  cnanibus»rct51a  lacies  qun  fe  cor 
ferum  cnembra»et  mediocritermaUxamut  oculos  eorum 
adquktudinl  adducentes»  deindeeum  phlebotomamctt 
drbtachto  aurfeiper  manum.  Cum  ergo  paufeueric  vo/ 
gendus  efi  lonis. A calefeciendus  eft  pannis  caput  n6  mul 
IO  oko  inftNidemes.feaunecram  h{c  progariepentOyfiiDe 
■ pafioonartodlf  ru  confidero. 

Q|ibd  fi  phicbocomfe  fieri  nonpollet^Iiqua  ex  caufii 
fiipsa  de  Ibda  fighans,  fiant  tunc  vbolacf  ones  crurifi»  dC' 
inde  liiper  loco  vbi collum  lungimrcraneo»  vel  (lipcrrpa 
colas  vtipuocariomffiruerum  vel  homorrhoidarum* 

Q y A R T V € cdpletur  nm  fricationibus  fiufWs 
fe>rtibus  aut  leuibut  diTcrcnom  operitis  tncipiedo  ab  bo> 
n^i*(pc<fcore»  vemre,Aficde(cefKlendo  adcoms»ti' 
biaa^pedcs.VUimoveroinipfisfiKStsin  capite.  De 
diuerfiombusalifsdKfhimcfe  delbdaficpe.Atu  ibi*  i; 

Q.  V 1 N T V S perficttcumommbui  htsqusrca* 
putcdibr^cdiiflu  de  foda,A  ni  recurre  tbi  ad  illa  ut  roa  : 
tcrtaextgit  addmsquxi  proprtctaie  valfr»vt  peonta»rU' 
-tha»ptrcfm»  Ahumfmodi.Etconfimtltter  debigidia  de 
qbut^itfKiell*  Et  maxime  laudaf  bolus  ar.N6  enim  hic 
multu  infido  qmtnfine  capfeuh  mulca  poni  compofisa 
inhacpafiuone  valenna,Aab  autdoribui  approbata. 

S £X  T V S complet cubts i) iuuSceptlepcieum ad 
ciut  CJti  eletationf  A paroxyfmt  abbreuiaiione.  Valbia 
tn  hac  fiint  fricationes  extremitatum.Cocorfionet  digito^* 
rumfitoieraestat  Avtrais.lcf  dernucaioria  A ^rtim 
cdferunt  Arubiiofiefepercdicate.Si  verofiienrp  efini' 
ui  no  fecurc  fiunt  nifi  prpcedete  ctncuatfone.Si  tn  cogno 
uerimus  ci  dk  debilf , A ex  vapore,  A vet ofitate  grolfe» 

A nd  eft  cum  humore  poteruradminidrari  tutius  adhuc 
vao^dMeeuacuaiione.Itcimictaf  inianbiiseoni  lbc« 
cusruthp  cu  cadorco  aut  leparaiira  cdferunt  mirabiliter» 
C5(cricpgirmi»ruibf  agredis  Actio.  It6c5ierc  ruchS  fyl 
uedre  A contnii  fi  nanbut  A ori  imponas  daiim  (urgte.  • 

A piares  ex  caIiappUcanone,n5  Iblum  (iirrcxeriii,red  etiS 
curati  fum »A  tene  pro  fecrcco.quod  tn  omnibus  propala.  ArcanS 
qm  lala  tenere  videtur  peccare  in  rpintum  (iinidum.  Icc  ^ 

deuocionedicanf  verruainauremfeiprapofiti.  vulgan- 

C VR  A fifueni  per  c<Sttatrm  tunc  ponant  canones.  ,jum. 

Primus  reidificapo  mfbn  madStis.  Sccudus  ^ibttio 
ne  roidet.  Tcrtiuscofoitatio  captitsne  recipat.  Vitra 
tamcnatunAndi  fum  canones  pofin  A dieia  Ac. 

MEMBRA  quaecfiAieuerucmidareruut  Stoma"' 
chus.Matrix.Spk.Myrach.Ef  matena  utratoi  et  ab  ipfis 
vermibus  frcqubercaufif.  QMreoperietpnmo 
ftomachoc^  tpfe  redbficef  Agerendo.euacuido.c6fbriE. 
do.Bt  vomicus  ed  ex  euacuaniiis  optimis  maxime  fi  loii 
ter  Sat.Qubd  fi  magis  cum  dtfTiailatexgcr  vomitum  fii 
ceret  abdinendii  ed  ab  eoup  vrhemeter  nocet  domaebo 
A pani  ^'pue  anteriori. Ite  fic  AfiBculicr  feidus  ed  cati^ 
fiifluxiismultae  macerixadiprum. vt  paiet  imclligtmt.  >..J  p 
Quibusaut^idacdpleantur vidededilpoiiiiombusflo" 
machiinfra.  Vodeinfumma  digercsniaccrii  Aipfem  .. 
bequber  euacues  rpccialiier  in  anno  decies  A vitra  fi  nt^ 
cefimas  cogcr.Ain  A conforta  curo  elc<duanjs,c6fcdbo" 
nibus,vnguentis»ceroiiri)s»  A fimilibus.. 

Si  VCTO  fuerit  i matrice  prouoceniur  mendrua»aut  tn* 
ducatur  coitus»  tn  femper  fecun  Am  Irg?  Dei,vc!  exciti 
fpernJivt  infra  A diTpofiti5ibus  mairicia.  Et  fetioi^  P" 
focatio matricis  cum  cerebrum  Ixdit  vt  corueuti  Ac.db 
citur  fi>ecic8epilepfi>.^Aqnioduciicordi  nocurocouim 
cftpa^cordis.prarfi>catfo,vccdpairfpmairicia.  . . 

PnifliaS.  K 


i 


Bxtmi 


a*M 

nedia 

mm. 


~ Traiflatu».  .VK  ’ 

t i I l^iknMfiitur  vt  dc  ftonttcho  dtiSuai  cft,  & flnif ' 
Ittrr fi ilraynch.  * 

* Sivcroavtrmibotespctbntur. 

8i  vero  fuertccx  tolmncia  boMt  vmSccktattw  fit  Bna« 

tut  vapor  dene acetcxlk ^confortetur  ftomachua dbari|« 
velociter  eonforcvmbua  ftomachinnfoigidit,ftypncit» 
aoe  tetnpenue,  aur  aliter  vr  videbitur  expedire. 

• SBCVNOYS  perficit  cufrfgidie  & fiypctcte. 
Conidro  echuiurcnodi,lupra  dep  c5itatc.Et  fimiliter  to 
tiu«.cortandru  tfi  oon  vukc  multi  Uudare  Autc.  hoccap. 

• Qtiod  ll  ex  aliquo  particulari  mebro  accidere  cofno^ 
|£ilina«,ut  uerbi  gratia  ex  pede^ure,bradwo,digitodlM. 
tunc  fiant  ligaiurx  in  hora  poxy(mt.aut  ante,  fu^  loca. 
ctincveroccitibic&dinMmK(.lt?fianteuacuatioKa  vt 
gipra.Aut&nCyficuacuationeanofividebuntur  conferre 
vlccra(ionet»atft  apponantur  caufiica  ut  ponamor  cama 


' Cip*  T» 

epikpfiiaccipifdoaaaneA:  feroqii  Rtir  docmfeffoitat' 
KMai(]onbtt8  6ritfdae.  Aliud.i^peoiiif.5.d.pfeafiioo.^ 
popamctJina.Vi.laptduq  repcnufd  in  vemre  forundifiOi 
g.  f.  fiant  pituU  cu  ianguine  tefttculoru  agni  ucl  fiicco  pri 
mu4verta,&accip«anccxe(aquiiKpprovice  btainhife 
domada»d^c6cimjen£ldgocpcd:feaabilfiOeua  voluor 
rit*  WeonfetfuoMaberoetquIhabuttkJUrid^ieftvUi» 
inatnhoc.  ip.  piretritHlcleoc*  fiicadot.ana.|.it.  affinciA 
v.cordunieni>aflar,ai^.rodaifodtlloetit!jqutri*carpobaU 
femt>pcone3c.a«.5.n.acctpe  cxprefeio^  Iquillf  & mellia 
partet  f qualcatde  quibua  co^ia  ad  fpifenuthne  qumiium 
t ad  a gg  regaodu  ea.accipe  Sc  rtebde  in  .vafe  vnr^ 
do^.a.5.  j.  vfque  ad.  vui»  omni  die  mane  Ac*  fed  fempa 
confidettl  vmuatn  procefiu..Pcontaia  omnem  modo 
admirtifirationif  eftmanme  conferenain  ^IcpHa  fiuc 
fiat  fternucacori3tfioeg9>'8*nfiiiatatRodaramcntumiaui 


ridet,  pet  cofuinui,  fiercut  accipitri»  aut  colabt  aut  mei  aliquod  tale  poeefttngenibiuamedicuf  logeniaxi  adeoo* 
*'  ficicodunietue  ndicetnficutzinzib.  Confiiawitef  cd^ 


tnacardmuiiMUt  cauterium  potemiak»  Et  cfia  ita  appli 
cemur  circa  locum  Iquoel^ntur  vapore»  hi  mali  ve 
etiam  locus  totua  compreheilda(ur.&  teneatur  apcitualo 
cui  viccratus  aut  caufiicacui  quatuor  diebut,  A vitra  A 
fi  ncccfimat  cogit  reiteretur  operatio. 

Bc  cdfimilner  mea  ponamur  cautr. 

rfe  in  loco  qui  dicitur  br^iTn.STinwobus  comibut  po 
fienoribu«.Bieft bregma  looisadquem  perucmidift' 
tol  medius  cum  extremitas  manus  exrremitati  nafi  con.* 
iungitur  &cxicndicur  digitut  vc&iprade  foda.  Et  qui' 
dam  volunt  cauterium  debere  profeindart,&  qui^m 
vfqiadaicnaehanai.Eteft cauterium  demcltonbuscU' 
risinepilcpfia.  Inalns  veromembris potefi  fecuriut^}' 
fundan  di  erit  utiliut.Nc(p  debem  ilhapplictn  mfi  pr(' 


Yedeme  cuacuatione. 

Bc  quomi  hsc maceria  ab auifloribut  amplifrtme rnl' 
dhnttptopccrdfftcuUatiCune.luiKvoIoadderc  in  fine  . 
quf  dS  propofico  cduemfeta  et  eftcacia  q etiS  erm  in  pirte  xy 6^  A parous,ubi  folebat  pluris  A pluries  accidere^ 
du^lorfi  exempla.  Sierllucaioriu  in  Cpilepfia  ex  oWo  fem.  A et  reumtenti  appofiii  cantandea. 

Virimo  in  lue  materia  credo  cpbalnra  naturalia  et  ma 


dutur  pirecrora  vc  conditur.55dlC  expertum  eil» 

IfiavoloruAciant.namm  hac  materia  qua  fi  tf^nsca 
repenuncurabaudb>nbushicvtdeopauco»&  paucifei. 
mos  audiut  dc  legt  ex  tot  et  infimei»  remedfjs  curaro»  efi^ 
tamen  libeTanturaUquf&  oiaxtnie  in  mataciooibci»»a* 
tf)  luxta  illud  fienis  noftrifctfo  apho.Epiiepcicoro.  Cdt> 
terpluscrcdiippnim  hocci(ufignacali»&  ofonibus. 

Hgoaut6  curaui  diuina  feufte  gratia  vni  mulierem  an* 
noeum.xl.rpiIiqiricSex  caufe  particulariqui  habebat  tn 
crure  cius  apud  genu.  Aifiualiter  vero  habeo  rufiicuta 
txxvl.annorn  ex  caula  particulari  in  brachio  circa  finem 
mufeiili  verfusmanfiiCuiadhibui  cScandesfedla  purga* 
none  qondfi  td  me  vemt,feci  ligicuravc  flipra  de  qua  im 
medutc  fenfit  iuuamentfi  A credent  illam  ItgacurS  fuific 
ciufera  fufikcteniem  rece&i  A cum  ligarorio  proccfetl 
quatuor  menfibus.  quibus  non  (uperuenn  nifi  bi»  parov 


duAoni  exempla.  SiermnaioriuinCpilepfi 
niths.hyllbpi.cafioreo.  Caputpurgiuoacexmaioiiina, 
fuccormh2.auchyfi^'&c.  Odoramenta  fiant  vtdi<ftd 
cfi  ex  cafioreo.  femine  ruthsr»  peoniv*  Gargarifma  ex 
oxymellefimpiia»velcofnpofito,  vel  rqinllicico  c9  pire 
tro  Vel piperCy&aquadrcoAionis. Illa rantu  prsecipua 
funt  in  phlegmatica  aliqua hr  in  meUcholica.  Sed  o^ 
tet  pro  alii*  moderare  addendo  feigida  cduementia  vt  de 
foda  dtdla  eft.  Mafticacioneaexmafticcputurrepconise 
&pirecn.Filtpilulpmagnf  dfmafttcei^aniectbi  afium 
ption^Quod  fi  vis  adde  zucchara  A (Mlbhias  nufti.ra 
pillellocalidotdetnde  incorpora.  Expendcti?  maxi«M 
in  tenera  «tau .fp.t>ppop«iuci>calK>rei»(anguints drauin- 
lifBonnM.fiae  putuisex  quo  fiant  pihiUe  cumoxymelte^ 
l^pTIitfCoA'  de(  vna,duf,vfcp  ad  rrc»omniakcit  diefe* 
cundu  xracf  vel  in  forma  pulucris  cG  aliquo  liqoore  a.^» 
f .vli]i  ad.i. f .vel  redtgal cu oxymelle r<^Uitfcoad for* 
ml  ebAuarri.  Aliud.nt.nfeleosibaccara  Uuh.ani.  t.vl. 
ndicis  anllo  J^o.peonif  .ana.  ».itii.cafioret,fqutll(.anB.^ 

Ij.cdflcc  cu  mcUts  difpumato  A ^ omm  die.inbtK  cdue 
ldumAulHaly.Scnp.d(dicif  racllminbtle.  RalUin 
fgperimctts  medicina  cui  n5  efi  fimilis  ad  eptlepfid.  i|t.ca 

laiiiiaroJiyfibpt,myrrhf:pipcfis  l0aana.5.f»!.carda.t. . - - . . , « . ^ 

f.fWc*,cofti,ameo#ana.$.5.maaicis:carui.ant.$.f^.  qoacucg,d«mouefralirane,quadolorcftc5atira<rtfon»s 
GaLvemmithrAMc#.  matenxid lodj.&ults ttrraotond fit nifi pcT  Huxo hu* 

mors» per  venas,  ergo  per  phleboiomiS  impcd»!  au^n^ 
cum  dolorii,irao  &ipfe  dimtnuif.  paret  cofequetia  cu  roa 
iiVnifi.anfto.fo.ro.Amelk,&fuiMlfxeoquafi  lored^mmorediciivoluilfe  Hipi».lxvinJ\ph.v.ScA 

fia/ftfelutio8.& felit  fotteouo  pueri  A delicati  non  fic  Dokmi|ranfcapitMpoft«rtor2,mfr6te  reifia  uena  inafe 
VTipofiuntiudiciomeo.  Almdponit  «delicatis&poe  .pdelfcquomodoeigoiouaretfllainaOomfip  ipfembe 
Tis.*.fquiUeJ>enidarijana.coque  Aadaep^ii  M.xms.  retdioerfiodceuacuatio.  BecdSrmatgainotcfoloreen 
quStu  eft  medietai  pen|diarfi:de{k.^.J, vfiirad.5.ii*  Aqua  pcuftione  cAcedir.dC  hoc  i^  9*  P venas  ipfes  ni  fluxu» 
'toeonip  omni  die  poiaamirabifrcAfeTt.de  qua  afiumipo  humoeaadlooimexquoiimetfuturum  apoftema.^o. 
ttTcuf«ad.|*V»  ItimetridatfificAtimief  lAgotpecurai  ..Nokna  multum  prokxaie  rem  venio  ad  fiicanaam 
^ - deierminationr. 


xime  gutta  vel  gutta  flxper  caput  fufe  elkm  maximecAfe 
remia,&  hoc  vbi  elTet  talis  per  efientiS.  1 rf  ingrefilis  eorn 
vbiefiiet  k totoaut  k myrach  fnatricei&  huiufmodi  mare 
m l^eciibterexiilfecphkgmaticaefirc  cAuemftifnmuai 
Itemarnfictalitcrfadia.  CAfimi11cerd(inomnt  caufe  fe* 
eundo  extgened  peccantis.  Ei  hucdeepilepfia  duftaftjflii 
ciSc.  Et  fic  cerminal  primu  ea.de  difpofirione  capstta  lit 
bra.xx.Rubitcaf  prinapakt.  Circa  quod  mourni  dubia 
aliqua  pra  Aimbtlia  inferfdo  etiS  pradheabtha  A breuia» 
D V B r A. 

" XMiatrUdedolofteapitu, 

VTnim  in  dolore  capita  competat  phkbotomia» 
Arguti  (p  non.qua  in  caufe  feigida^ui  coknca 
noncApcf tc>tuxta  canoni  qimia  primi  de  phlebo 
tomta.Caue  ne  xgra  ad  alterS  duaru  Ac,  Hi  confirmat 
qaampliua  infetgidani  p phkbocemiB  in  cS  feigidaiut  fii 
pra^rgo.  Proimvf  Auj.cllepftmaicnn.detura  fodp 
feidp4>ifin.  Cura  aut^  fodp  feldp  cu  maicria  tnelichohea. 

Adoppofiiumcli  mens  alitworu  modernoru^pue 
Placcntint  qui  eS  luadet  fieri  debere  in  omni  dolore  ex  cS 


Acrfccn. 

vttfrx 

.limme 

i6cbU«* 


De^nW.capicis.'  74 


4etenBiKitioneiii« 

PnoucorKrluilo.Gcncilis.<^  indolort  captttt  exfin* 
guioe tutu  alio  humore  muao  languini  coaipetu  phle« 
bocomu.vbi  vaononjnofw 

Secunda  conclulTo.  vb(e(&cin  toco  repletio  ftame 
dolore  excaula  fngida  adhuc  cdpetic,  eft  entm  euacuatio 
vmuerDUflhuoiorufiue  cdu.vtpnmaqtiarti.de  phlebo 
toma.d^  prima  terti)*de  canombut  curatiomi  Ibdx.  Et 
hocdl  quod  Auicen. voluit  allegato  cap.dum  dot^  fl 
alq  dominantur  humores  adhuc  ab  illa  incipimug. 

T enu  coDcJurio.  q»  corpore  excerne  macro,  dC  exte ' 
ouaco, dolore  exiflente  ex  (anguine^ut  ex  humore  Cingui-' 
01  cdmixio  non  debet  6en  phlebotomia  quoniam  cimen 
4us  eil  cafui  virtutu. 

. Credo  tamen  dicendu  pro  recdctlutione  horum  uiro« 
tum  phlebotomia  dum  cft  principaliter  imnio  ad  eua 
ciundu  non  debet  Hen  in  principio  mH  fecundu  coditio « 
neapoliiaaexGencili.  Secundo  t;p  phlebotomia  in  qua 
eil  tiwrqo  ad  diuercendu,aut  ad  diminuendn  multum  dO' 
lorMut^turu  apodema  in  principio  ed  fientfaex  qua«. 
cun(|i  caula  hient.Et  etU  idam  concluiionem  credo  vo' 
luit  Gemilit& alq.de (uit  lententia  lenit  nodri  Hippo. 

• Sed  redat  cdciliare  Kafim  nono  AImS.cu  Auk.  loan. 
&alq*.vult  Radi  cp  in  principio  fiat  phlebotomia  exea« 
d^  parte  dolont.  de  Aiii.ex  edtrarta  pane.de'?oar  tra^. 
n.ltii  thalir.Proido  videtur  etiam  allegatui  apho.  Pr^> 
cerea  in  dolore  apodemofo  (acimut  ex  contraria  parte. 

Pro  his  dicendum  q»  Auic.  de  caneri  loquuntur  de  dt* 
uerHua.  Ra^.vero  loquitur  de  euacaatiua  vbi,rcilicei  iS 
dc  fiuxa  materia  ad  locum.de  nd  ampliusfiuit.aut  uhi  ma 
certa  fluent  fli  ita  pauca  cp  ex  phlebotomia  fiat  euacuatio 
dC  diuerflo  d per  venS  ccphalicara.dd  hoc  menrurare  ar« 
duu  cd  et  dubiofijm.ideo  ab  Auic.non  didedamut,  quia 
bitt  artifex  nirhmm  rationalia.  Aliter  refpondttur . prt^ 
ma  cScludo.qnbd  in  omnibut  xgrttudmtbui  qux  fium 
bclaphragmate  fuperius  dSce  plenitudine  debet  licri  (^le 
botomea  ex  parte  oppoflta.  Secunda  concliiflo.  pau« 
ca  extdente  materia  fiat  cx  eadem  parce  Gordoniut.  hic 
fime  mulca  argumenta  qux  Ittigibllt  relinquo,  folum  Ci' 
natati  humanorum  corporum  intendens. 

V T RVM  laclu  capitiapplicandodotoreexiden^ 
tc^  caufe  calida.Bc  videtur  cp  fic.ex  Auicen.prima  quar> 
ci.de dolore  capim.Si  viriut  Iticru fortia  roulge  lacca* 
prinum, Ii  debilia lachumamim. 

Incotrariuediplc  Auic.de cannnibutcuratidia  fod^. 

Notandumrp  lac  prob«bef  ab  auctoribus,  quia  time^ 
Vt  fui  vrcodcaicd^groCiitte  oppilet  poroa  capitta.df  .p* 
hibeat etiam  foluttonem  vaporum.  Et  iuxia  hoc  cadit 
ddbcultat  de  oleo  roCquod  ab  omnibua  indirFeremer  lau 
datur.  Propter  quod  dicendum  cp  vbt  fle  virtus  debilis 
& non  potem  reibluere  lac  applicatum  quod  nullo  tno* 
do  debet  applicari.  fl  fuerit  fortia  potcil  applicari  C*cu 
re.nS  multum  iuuai  fua  feigidicace  & humiditate  ATprx* 
cipue  hucninum  propter  fui  comicniemiS,  fed  hoc  rema* 
net  in  difcretione  medici.  Ec  ideo  quia  multa  funt  in  pera 
dtCmionia  medici  referuaca  accidit  controuerfla  inc^ 
duos  vel  plurtt  medicos  non  in  xquab  difcreifone  vni* 
cos.  Ec  conlimtlicer  arbitror  dicendum  etle  de  oleo  Sc 
quocufk^alio  opptlatiuo  appbcato.  Propterquod  no* 
tandum  cf  leuit  petfluuiio  & fricatio  cSpetit  antequam 
fiat  fecunda  applicatio  tfeorum  tnfetgidancium  Udbt, 
fcdfccraut  olei&c. 

V T R V M acerum  cdpctac  in  omni  dolore  capnit  . 
inaxim;  cum  per  ipfum  quxrimtis  repercufeion?  fieri. 

Qjod  o5^  accnl  lui  mordicatide  addtt  in  dolore  ca  * 
pitu.  vt  GaLde  cephalalgia.  Et  p ifeoefe  cexiua  Aui.de  ca 
nonibas  curatioatsfod;. vbi  inquic.Cum  aut{  curas  apo 
fiemita  cabda  oportet  ut  incipias  priuseS  to  quod  expel 
litqjodbiiccjtinfeigiditibuiprxdtifbi  mtxtstcu  aceto 


dc aqua  rof.nrfl  illtc  fliertt  dotof,tunc  enim  aliena  acerr. 
In  contrarium  efl  quafl  c6mums  auiftorum  fencemn» 
T encamur  hx  c6cluflones.Pnma  rp  in  forti  dolore  in 
principio  apoRematum  alienando  efe  acetum.  Hanc  vo* 
lunt  rationesame  oppoflium. 

Secunda  q>  multa  extfleme  materia  in  principio  ace* 
tum  .^quodlibet  purfrepercufeniilcft  alienandum,  nam 
tunc  augeretur  dolor, vt  patet  i meibgentf. 

Sed  iTartm  dicitahquis.Auic.pofeaiidrorttacrallegatS 
dit^it.Et  cadat adminiltratto  olei  rof.  tnfrrgtdaci  fuflF.oen 
ctr,fK>n  tamen  fitperflue  conquallaii  aimaceco  multo. 

Dicendum  primo.  biera  feeuntb  nd  cont inuatur  ca 
prima.&  fecunda  ponit  exemplnm.qi  dolor  non  efe  vehe 
roens.Secundo  dici  pntefe  qi  fl  cdtinuanir  tamen  feqiien* 
do  ponit  crocum  3c  aliqua  calida  qux  contemperant  ace 
ci tngiditatem  atep  erus  mordacitatem. 

Sed  diceret  etiam  aliquis  Auic.d:  caneri  audloret  quS^ 
dotp  dicunt  cf  deaceto  debet  poni  multum, quand<K|i  dtf 
cum  (p  paucum,  quomodo  hoc  comprehendam  mul* 
tum  & paucum  ponere  debeam^ 

Dicendum  quimp debet  medicipruditta  cdfldera*' 
rcinhoccafu.  iVtmoacetu ipfum.  Secudo capitis habi 
tudinem  flue  corporis»  Tertio  materiS.  Qtiartoacci* 
dentia.  Quinto  dolorem.  Ex  parte  primi,  quoniam  de 
aceto  acuto  minu8,d^  de  minus  acuto  plu#s.  Ex  parte 
fecundi.cpficapm  iiue  corpus  fuerit  porofiim.  macrum, 
aut  tenerum  vt  puerorum  minus,  fl  fuerit  dentum  in  po« 
rtsgrolTumplua.  Ex  pane  tenti  q»  materia  cxifeenceca* 
bda  plus.  Ex  parte  quarti,  quoniam  in  apofeematibue 
calidiammuSjVtdKfluefe.  Exparrrqirtnci.quia  inve* 
hememi  dolore  minua  fiimma,iamenefe  medici  extima 
ttua.Communiter  ponitur  aceti  quarta  pars,  vt  fiipra  de 
foda.  Alexander  vero  capiiulo  dc  phrrneli.  ponit  qutn* 
tam  partem  eiua.  V^Iitmopro  nunc  notandum,  quod 
balneum, aromatica,  inctflua.A: diuretica, vmum  &hu* 
tufmodi  debera  applicari, & exhiben  m decimatione 
materia  exifeenteeuaciuta  per  purgationes  prxcedentesf 
dc  hoc  ratione  maienx  coniundlx  qux  in  modica  re« 
manflt  quantitate. 

X>khut  qu<ituordephrenc$, 

VTntm  inomniphrenefl  competat  phleborotn^ 
Secudo  vtrucompetat  vinum.  Tertio  virum 
aqinfeigtdi.  Quarto  vtrii  applicatio  catuloro, 
& columborum  propter  communirer  operantet. 

Ad  pnmum  reipondef.Pnma  cencluflocp  in  phrenef) 
ex  cholera  i (anguine  feparata  no  competit  p^lelwomti 
laUem  euacuatiua  propter  canone  generalem  allegatu 
pra.  Caue  ne  xgrum  dCc.  n2  ex  hoc  redderetur  phrenefte 
prauior.vt  patet  imclli»nti.Icem  non  competit  in  omni 
eryflpelaie.ergo  k (imin. Auic.tertta  quani.deeryflpela» 
te.  Dicitur  fiilte  euacuarrua,  quia  fortafle  rdrw  dfuernonti 
femper  copeteret  in  principio  prohtbfdo  fluxum  humo* 
rum  ne  apofeemn  amplius, hoc  forte  voluit  Mef.dum 
docuit  lacere  diuerflonem  per  fluxum  hxmorrhoidara* 
nam  videtur  idem  de  phlebo(oma.Ttrm  laudatur  in  acu 
tifsimo  apofeemate  ex  dolore  vfepad  fyncopim  tn  cem* 
mento  illiut.Quf  xgeruntur.fM^imo  ai^ior.ergo.  propter 
quod  fequendo  hanc  talem  cScluflonem  oportet  diligens 
ter  aduertere.cum  fecimus  phlebotomiam  talem  dtuerii* 
uam  (p  fiat  ex  vena  ex  qua  matena  chofenca  fecieneapo 
(lema  habeat  caufam  minus  furandi»  vtefe  (aphena  ,aut 
communts,&  tu  ad  hoc  confldera. 

Sedidac5cluflo  q»  phleboiorau  vtplurtma  m princi* 
pio  competit  in  phfirnefl  rdne  phrenefls.Et  ratio  cil,  qra 
cholera  penetrasin  panniculos  hocfecic  dudh  i fenguine 
cdmixto  flbi,nS  rarifeimu  cft  ipfe  depurata  repcriaiur 
in  cerebro,  quia  cum  ip(a  flt  cercbn  ci^lextont  pmniiNr 
Comrarta.ergo  competit  dfcxuacuatua  vel  diucrfiui*  . 

Pradhca.S»  K ^ 


.ar* 


1 


Tradatt».  V I,  ' ' ■ ' ' — Cap.  I, 


I 


Mmr  jimnJ I0f  •“ 


Tenaconcfufio,(^abroIuu  cneltuftft  declinare  >4 
^(am  femper  Cacicnd^t^  ad  omictrnd).  pacet  ex  prtmii. 
vnde  quimo  prai^ic;  Halyabba&.fn  phrencH  medela  prt 
mu  omniu  ad  cephalicae  venae  phlebocomiS  currendum. 
Item  Serapio.5f  Aiexandcr.&RiGi  nono  Altnan^. 

Circa  ({uai  notandae  ftinc  qutrK]i  condirionct  dum  ad 
eam  Sciendam  dcfccndimuf.  Prima  eft  c6(betudo  quae 
nobit  perroadec.  Secunda  cft  fiat  multa  dC  pauca,  vc 
fiipra  expolicum  e(l  de  carabho  m perficiendo  fecundum 
cinonem.  l'enia  vmus  confenitat,  quia  non  Hi  mul« 
tum  debilis, net^  ex  ea  multum  examinetur.  Quaru 
caueatur  fyncopis,dC  modus  dtdhis  cft  <n  ^rficicndo  (e* 
eundum  canone  de  phrenefi.  Quinia  lut  ligatto  debi 
p dfdcum  efe  etiam  ibidem. 

Oe  non  vep  dicendum  qi  H materia  I qua  clcuatur  va 
por  (iuerit  Cingutnca,aiu  (anguini  comixta  <p  tuc  fiat  phle 
bocomia,  vt  fupra  de  ven,  &hoc  in  principio  (orti  exi« 
fteme  vtriute,quia  communiter  haec  non  vera  conetngit 
fuccefeionc  aliarum  xgmudinum.  ex  quibus  xgermul' 
tum  debilitatur,  ideo  in  non  vera  efe  multum  cOfideran' 
dum  antequam  fiat. 

Secunda  conclufio.ex  alcjs  humoribus  SC non  cSmix' 
tss  Cingutni  non  competit  phlebotomia  (altem  euacuati* 
ua.Dicicur  falcem  euacuatiua  quea  vbi  timemus  futurum 
apofeema  noamconueniret  ipla  diuerliua. 

Tertia  conclufio.inipfa  tali  competunt  ro^s  foluci* 
ua  diuerfionisd^c.vt  fupra. 

AO  SECVNDVM  refpondef  vim  aquo« 
fum  Sc  pr^cipue  in  cofuetis  dari  poteihna  in  acutis  mor« 
bis  tale  VI nu  concedic  ii  Gal.temo  regiminis  acutorum. 

Secunda  cdclufio.  Vinum  vinofum  non  debet  dari,dd 
hanc  voluit  Theodorus  prifcianuscum  dixit.  Vinii  om> 
niito  nefcianr,cumlicisardoremcomouet,&  feruorem» 
d|C  alienationem  incttac. 

Tenta  coclufio  q^  cale  (ecurius  dari  poiell  debet  in 
dtclinacioneipin  prmcipio.&  ideo  Auic.poR  feptimum 
concedit  Ra^.primo  Concinentis  & Alexander. 

• AO  TCRTIVM  dico  varix  reperiunf  au* 
iflorimcs  de  hoc.nS  Mef.dtcic  in  de  cholerica.  Hc  alienet 
omnino  cibaria grolIa& aquam  frigidam.Item  Aui.Ale 
xander.  Bt  cauCi  quia  aqua  frigida  nocet  neruofis  mem  ^ 
bns.  phrenefis  autem  efe  pafeto  membrorum  nenioforu. 
liem  lacuneat  materia  dk  prohibet  refoluttonem.  Azara* 
u(us  vcrocap.de  (irfen.Gc  nunquS  prohibeatur  phrenett* 
co  aqiu  frigid.Idem  rafis  in  diuifionibus  &.  i .counen* 
tik.4.cap.vbi  dicit.c^  qua  liber  hop  efe  ducenda  aquafri* 
gida  per  osi^reiieticorum.  dCell  pro  hit  apparens  ratioi 
quoniam  digeibua  nuterix  cholencx  dicem  prima 
quani.de  cura  febris  fiii^uims. 

Ouplicemreperiomodum  dicendi  pro  concordantia 
honl  virorum.  Primus  eledliuc  aqua  fetgida  in  phn 
nefi  non  competit. lubet  pro  fe  hic  modus  rationes»  au 
dtoriPtet  di(^s,fed  coadie. 

>Utus  modus  etia  ppdlipbilis  magis  efe  qi  tn  hoc  cafu 
fune  cSfidepnd]  prohibentia  aquS  frigidani,&  fua  dentia 
exhibii  tone  CIUS, ^vincemn  fequi.nam  inaliquovihem 
prohibentia  dC  in  aliquo  (uadentia,<^  ecocp.  Si  ideo  quia 
hxcfxpe  variantur  cocingit  varios  auc^oru  noftrorum 
(ermones  tnueniri.Nam  tn  difirrecione  medicorum  mulp 
reltdla  fune  vt  fxpe  didhim  efe*  Prohibentia  vero  fune 
pafiito  ipfe,quia  efe  panniculorum.  Aetas,fenedius,  habt* 
tudo  micra.  Oifluetudo  popndi  aqua  feigidam.  l3ebili* 
casfeomachi,aut  alioruvifcerum,5frpecaltttr  panniculi 
dillingurtiSftempus  frigidum  SCc.  Suadentia  vero  fune 
materia  xgmudtnis  fanguinp,rubtilis,vel  cholenm  k q* 
bus  vtplunmum  fic  phrenefis, vt  fupp  Aeps.  Imientus. 
Habitudo  carnoia.  Cdfueeudo  ponndi  aquam.  Robofta 
dtfpoficio  natupIis,robur  corporis.  Tempus  cahdd.Tt* 
aorcoauafiomtad  bcdtkS  ifcOponctcrgomcdtcum 


hic  cum  fiio  estimatiuo  iudicio  laborare  ‘ ^ 

AO  Q.VARTVM  dic?dum  qi  iKuUreamedid 
Grxci,vei  Apbes  nullam  meniiooe  fecenim  de  hoc  lau4 
dato  I modernis  nolbis  remedio.Dico  ergo  q>  vllts  pdu 
^orOammaliumin  principioautaugmftonon  c6f«cir. 
vt  Qipra  di^iim  fuit.  De  phrenefi  dicemus  fi  ra  decd 
dcione  aliqua  aur  inhifionecorumin  aceto  poieft  eorum’ 
vfus  in  augmento  conuentre.  Exempli gprta.  fi  cfi  deco*' 
dctonecapitu  papauerit,viobn1.rol^m,hordef  excorti- 
calidiorum  pmomillx.  In  (laiu  vero  pocell  competere: 
v(ufpulmonisartetit.n3vtdcturhaberecalidiptefnme* 
liore.  Indecltnaiionc  vcrofecuriut  applipripotcrunt.i 
Sedpmen  adtieriat  medicus  exceniimcalidiiatismorbd- 
SCrti  apertx.  nam  morbo  exifieme  imenfiort  remifeto* 
P(S^c.Aliquandoveropdit  deceptioni  non  vepphre* 
nefi,quia  ex  applicationi  horum  in  prme^o  fadia  refolisi 
Itone  vaporum  iudmccupm  factam  eficdcvep,&fic> 
ignopntes.i%  ad  paun  refpictentes, quorum  numerus  efb 
infiiitius,crcdempfalrx  expcrientix  fero  per  ca  in  princi*  • 
pio  vere,&  non  vere  applicant* 

DM5t4  duo  de  Icthar^d» 

VTrurn  femper  cdpctai  phlebotomia  in  lethargi 
Qubd  n^,quia  in  materia  phlegmaiica.dl^  pre  ca*', 
non?  fupradsiec xgril &'c.Iti  i^ief.non  f^ipit  nec. 
multi  alii.  In  comrat  tu  Aui.Alex3der.ht  enim  viri  in  ca 
phlebotomia  fieri  |^ipirir,troo  Auufiatire  inchoant  curS^ 
eius  dicic-Si  nonfuern  qd^phibeat  phlcbotoroef.  Proht* 
betia  aute  funt  gtas,vmus&c.df  ffpe  fupra  Sc  infra  dtcef. 

V'olutc  Oemilis  q»vbienetpcccSs  materia  (anguinai 
cdroixta  nrc  c5pait,dCaUcer  n^.&tta  dicii  uoluilfe  Aui. 

Aliter  Placcminus  vulr  in  lethargia  copetat  femper 
phlebotomia  tn  principio/&:  hoc  fi  xtas, virtus,  Sc  cytera 
confenttanr.Caufe  quonu  phlebotomia  euacuat  3c  dimi 
nuit  vniuerfalem  quantitatem  humorum,  cum  ergo  fiuSc 
humores  p venas  in  generatione  apofiematis.  fequif  Sic» 
Bc  pro  ifio  videtur  lextus  Autc.  Allegatus  & GaUccudo 
regimimsacutonl  ilio4>Qubd  fipgritudofub  diaphra*. 
gmatedercendcric.ibienim  diciiqi  phlebotomia  vtitir 
cfe  in  principio  in  omnt  apofiemate  cum  cuacuet  materiH. 
venarii  fecundum  quantitatem  5^ qualitate.  ConfirmaC 
quoniam  tn  omnt  lethargia  cfi  dolor  capmis,  fedin  omniv 
talicOpetif  phlebotomia  in  principio  vt  fupra  primo  dii 
bio.ergo.Gordonius  vero  magia  laudat  innon  veraiiS' 
principio.  EcGilbertus  anglicus.Si  vero  corpus  fueric 
pWihoeicum  vel  briis  fuerit  patiens  fiat  phlebotomia  de 
cepha  lica,d^  diRinguendum  efi  vt  in  phrenefi.  / 

Quid  amcagendil  fit  quftei  aliquis.  Credo  dicendu  SC\ 
pro  cocilatione  horu  virorum  in  principio  edpetit  di* 
uerfiua,&  noneuacuaciua  phlebotomia.  Primum  (limt* . 
cur  indicatione  furepea  3 futuro  apofiemate,  vel  eius  ma*  • 
gniiudine.  Secundum  vero  abipfii  marrna  qux  de  fe  nc*< 
gac  phlebotomiam  propter  cius  tnerudationem. 

Notandum  ^ininhargia  vtimur  fortibus  medicim». 
propter  tres  caufet  principales.  Prima  quia  feb.  efi  mt * 
tis.  Secunda  quia  materia  non  efi  ex  ipfis  apta  furere*  • 
Tertia  quia  etiam  per  clyfieriaacuta  euacuatur  mate** 
rta  phlegmatica  in  ftomachocxifiens  fbuensquxefi  ve|. 
va^c ad  cerebrum,  VI quafi  per  ipfeeuacuerur  cauta  an«’ 
cccedreapofiematis.maceriaitarpinepca  cuacuationifbr*r 
tioriindigec  medicaminialhs  paribus. 

V T R V M parti polieriorifintrepercufeiua  ap*i 
plicanda.  nS  vbt  ponil  relblutiuxi  ibi  debmt  poni  reper* 
cufeitta.fed  parti  pofieriort  ponitur  rrlbluthiuro  ergo.  i 
In  contrarium  Auic.de  canonibus  curationis  fodg  vbl 
inquiuln  pofierion  uero  cerebro  quoniS  os  quod  ipfimi  ‘ 
counec  efi  dunus  illo,nd  penetrat  illud  ad  membru  quod 
penetrare  nccefie  efi.  QMdfi  in  hoc  claboraf  nd  pumtet 
wde  nmanamui  quod  add»I  fiip  illa^qcfiuuamrnct!  fit*. 

eiiB 


r 


De  sgritudcapicis.' 


75 


ffi  cip.de  cttra  Ibdz  temporali^. 

Protilo  dicedum  primo  in  Ictfurgia  parti  amerion 
Ium  applicanda  pure  reper cu(*fua>  hxc  enim  Icmemu  au 
^dris  prxcipuc  GaLii.therapeu.penulcifflo  cap.Eira^ 
«ioquofic  non  timetur  excis  nocumentum  neruorum. 
ttam  pars  illa  calida  cll.  VI  fupra  in  principio  capitultde 
di/poneiontbut  capius.  Item  afiixofus  vaporum  maxime 
m per  partem  anteriorem.  Dico  Inundo  qubd  non  ella 
mirandus  H fieret  exeoextenfo  vfquead  partem  podcrio 
rem  arbitrio  boni  mediet  qui  iudicarec  minus  elTe  nocu ' 
snemumquod  excis  (equertturiuuamentOi^vbi»rciliccc 
comprdienderet  maximam  eleuationS  vaporum  ad  par.> 
4empoHcriorem.(SCtunc  dicendum  canon  Auic.inicU 
ligiturregulamer  vel  eletfliue.  -Ad  formam  argumenti 
flatur  antecedfs.&  caula  patet.nam  ex  applicatione  tn  < 
gidorum  Icditur  nucha.niconfidcra.  Voluit  tamen  Gor 
domus  in  non  vera  (ecurius  reperculstua  pode  applicari 
parti  poderiorit&hocconronacdiiflisdearbitrio  boni 
viri  liue  medici. 

Ditbifcm  de  npoplexU, 

VT rura  fortia  cSpetic  tn  pnnctpio  apoplexi;  quf ' 
rebatur.  Pro  tdo  dicendum  nnearguraftis  in 
principio  cdpetunt  medicamina  fortia»  prxcipue 
quae  deb?t  nftaceriS  mouere  (tue  euacuare.nS  Cuni  xgntU' 
dotpGi  fit  forus  Hbi  fortia  debenf  medicamina,  vt  quar< 
ta  primi.  J .cap.Et  pro  ido  ed  procedhs  Aui.in  cura  eius, 
vc  pacet  E^fis  Sc  aliorum  aurorum. Et  di^um  ed  prxei 
pue,qa  cptera  medicamina  quf  fequi  debent  etiacuacionc 
vc  vnguenradc  huiufmodidinprincipio  applicant  de.' 
bent  ede  leuia,auc  raltcleuiorareTpeChiiltoruqux  appli* 
cabunlinprocedu.quxiamenabfolute  dicipodunc  (ot* 
ta^dC  hoc  voluit  Auic.dum  dixit.Oportec  quidem  vt  in  > 
cipias  ji  debiliori  viitdtone.  Sed  notandum  Aihc.& 
Hip.dne  prottdacionein  apoplexia  doc^  datini  aliq  lid 
operari  cum  apopletico  occome.  Quidam  vt  Halyab  ' 
faat  quinto  pra^cicx  docet  mbil  operandum  cPk  nili  pod 
fauR].  horas.QuidS  tamen  protedationeivc  Mefue.  Pro 
his  ergo  dicendumvna  cum  Concilatorequbd  datim 
cn  medicus  occurrit  apopletico  debet  circa  ipfum  opera 
rt.& maxime  circaeuacuacinn?,&permaxime  circadi' 
uerfiones  non  dereimquedo  xgrum,vt  di jrd  ed  3c  iplas 
cominuando«Sl  fortiores  (aciendo.tttm  ex  chaniare.  tum 
extmiciseoruffi  beniuol^ia.  tum  ad  acquirmdS  famam 
boni  viri, dCampIranda  amiciiom.Item  cum  &pit  naru' 
nm  morbi  acuti,&  acutoru  morborum  o6  omnino  ilnc 
debemus  &c.  Item  dicit  Auicenjiccidic  vthomoapople 
aciS  inoirrar^^  non  fii  difivrentia  inter  tprum  A morcun, 
dC  non  apparet  aliquidanhelitus.dcinde  reuiut  fett  Sc  fana 
tur^  nos  plurimos  vidimus  tales, q>  d aliquSdo  cdcingc 
ret  medico  niliil  operante  quanta  intamia  &c.dc  d opera ' 
fur  quanta  fama  vt  milit  cotingic  in  vlttrno  A bene  ama 
co  virolepruagenano  proquoiam  parabamur  funeralia 
vocatus  i^c.operaeus  fum.vrdtVdum  ed  d:  ipd  deineq» 
me  deum  fuum,  tn  terris appclbbat.  Deo  femper  dt  gto' 
ria  A bus.  Habet  etenim  vnumquodqp  indtuiduu  It  fua 
.conrraiTcionc  naturali  calidi  dchumidi^  Tuperis  virtutes 
Sc  proprietates  occulcas  ad  quas  tmelletdus  non  pored 
penienue  humanus.  A:  ideo  confodim  agemus  cum  pro' 
«edattone  periculofiracumorbi  A fux  conllietx  permu ' 
tacionis  ad  paralydm  d diperuixcm.  Qubd  autem 
dfxit  Halyabas.  Ixxtf.  horas  dixit  quoiram  in  eo  fpatio 
confueuit  omnia  humor  euemari  &inhis*diebus  fuum 
|>erficere  penbdum.  Ex  quo  infenur  primo  ^bd  ame 
illud  rpaciumoodebetapopleticut  fepeliri  nid  benefii' 
tnus  certi  de  morte  eius  per  dgna  dieda  in  apoplexia.  Sc' 
cund  o infertur  qubd  rerurrcdiio  Lazari  erat  miraculo 
<4  iSC  non  naturalis  A ideo  dicitur,  quatriduanus  ed.  Io« 
«nnis  nono.  ■ ^ 


t>hhid  qkinf  de  metdnehoUd» 


(Vbicatur  quia  Autc.dintca.dcmanb.Facient 
mebncholtam  ed  melancholia  mulia  aut  aduda. 


D' 

^ Ecfupraditduraedfpfimfierilinonaduda. 

Dicendum  <p  mebncholta  ed  duplex.  quxdS  non  adu 
da,df  ida  cum  n^ma  non  conuemc,quxtbm  aduda.  Ii^ 
parua  adudione,  A ida  in  aliquibus  accidentibus  conue* 
nit  cum  mania,  licet  remidc  propter  remidam  adudio' 
nem.  Q^dO  contingat  adudionem  vicenos  procedere 
edicitur  mania, propter  quod  diidumfiiii  in  dercnpttone 
mebncholfx  fecundum  plunmum» 

Aliter  refpoftdetur  q>  contingit  in  melancholia  Hc  adu 
da  duede  melancholia  naturalis  fiue per  adudionem  ge* 
niia  caliditatem  remanere  aut  non  remanere.  Qubd  d foe 
rtt  mebncholta  gemia  per  adudionem  fanguims,iuc  em 
mann  camna^Si  vero  ex  cholera  remanente  calidttate  errt 
mania  demontaca.Siveroerkmebncholta  naturalis  n5 
aduda  vel  aduda  quomodolibct  in^  nonremanferic 
vis  caliditatis  adurencisiunc  erit  melancholia.  Ei  nrra 
textum  Auic.exponiiuraduda,ided  aduda  tn  qtta  nb  rc" 
man  fi  r ca  I id  itas  a du  rens. 

V T R V M in  omni  mebncholia  competat  phicbo* 
comta.  Dicendum  q>  in  bnguinea  cofentieme  ftate,  vi>' 
tute,aut  ex  humore  bn^mi  commixto  competit  Ae.  Et 
hanc  conclufionem  voluit  Auic.dum  dixit  de  cura  eius, 
imo  oportet  frcundudirpofitioneeiusvc  indpiaskphb' 
botomta,  A Mefue,  d ianguts  exuberat  in  toto,&  vemt 
ptenf  funteuacua  ex  vena  nigra, & pod  idam  ex  bafilica, 
A hoc  tn  inclinatione.In  mania  vero  fac  econira,quia  in^ 
cfpeik  baditea, &pod idam  fioportet  ex  nigra,  pod 
idat  phlebotoma  ex  (aphenis,&  fubeth.  fi  ad  hoc  nod 
contulerit  ex  vena  frontis  bcies. 

Secunda  conctufio  q>  peccannbusahis  humonbusnS 
commixtisbnguininechntotofepietione  esideme  non 
competit  phlebotomb,fed  pharmacta.  patet  concludo, 
quoniam  humor  euacuandus,aur  ed  qiHancholia  natura^ 
lis, aut  per  adudionem  genita,  vt  didumed,  (ed  quelibet 
talis  Pharmacia,  A non  phlebotomia  euacuatur,  aut  eua* 
cuare  habct.vt  paret.ergo. 

Tettta  coficlufio.dlf ed  Pbcencini,  nueGuilclmi  Ion* 
gobardi  q>ex  phlebotomia  pauca  imo  quafi  nulb  confer 
q*jitur  vtiliias  in  qttadrqi  fpecie  mcbncholix,  probatur, 
quu  omnis  mebncholia  ed  ex  humore  melan^oitco  na 
curaliaucpcr  adudionem  genita,  vnufquiT^ autem  talis 
per  pharraaciam  ruacuan  debei,d^  nd  per  phlebocomtS» 
crgo,patec  colequentu.mtnor  probatur,  nam  phlebotO' 
mu  etucuat  fecundu  ptunmu  quod  ed  humidum  Am»* 
leru  pecc3t  ed  ficca,d:  ideo  Kafis  nono  AimS.ca.de  me» 
bncbolia  dicebar.  Et  dudiurn  mediet  fit  totaliter  tn  im* 
puiguando  corpus  melancholia  vc  remoueatur  ficcitas» 

Q'jarta  concludo,  qubd  pod  duas  vel  tres  fadbt  pur« 
gationes  pored  phlebotomia  conferre.  Ida  concludo  po 
ntiue  ponitur,  nam  d mebncholia  ftierii  ex  fangutne  vr. 
fuerit  ex  (anguinis  adudione,  & venx  corporis  foerin* 
rrpletx&habitudocarnob  poierii (ecure  fieri  vt  paiet.l 
&:ed  concludo  Guticimi  Pbcemini.  luxiaquam  pO' 
namur  duo  canones.  Primus  qubd  non  fiat  extrario  fin 

f;uintsinvna  vicc quoniam  virtus dcbiliiabdttuxtatl. 
ud.  Melior  ed  multiplicatto  numen.  Secundus  fiat 
magis  ex  pedis  dnidri  ^ ex  alio  loco  vr  ex  faluacelb. 

SEO  CIRCA  hoc  ed  alind  dubium  adhx 
rens  propter  duda  autdorum.  Eced  nunquidd  (Sitguii 
b principio  fuerit  vel  apparuerit  ebrus  debeat  redrin* 
gi  danm,quia  Radt  primo  continenns  fecundo  cap.po» 
ntc  q»  dc.  Autcen.  vero  contrarium  videtur  dicere  de  cU' 
ra  mebnchofix. 

Dicendum  q>  contingit  humorem  raelSchoficum  a!u 
quidinficftebnguinSq^i^  intra  5(non  eum  quitd 
Pra^ica.S.  K iij 


•k 


i 


TrtAatu*^  VI., 

CStfemiSyaliquando  ec^Hterfo,  aliquando  cfitingrc  jpfum 
Ifificert  tocum  (anguini.  I n primo  cafii  exii  (anguu  cUrua 
pnmo.deindc  mger,&  patet  cp  cu  nxdiciu  expertus  hoc 
Cognofcii  nd  dcbci  compercere  (anguincm.  V nde  flaqm 
cum  medicus  (^citfibi  tudtcium  extimatiuum  <piu  uit 
Videiicet^languisrevera  eft  inie^his  ad  incusd^videt 
tn  principio  (anguinem  clarum  exire  debei  ftatim  ponere 
digtcufil  iliper  pcrcudiiram  tardando  modicum.  n2  in  eo 
tempore  natura  qux  fiiit  perterrita  ex  (aAa  phlebotomia 
reatHimet  vires, & tunc  conabitur  euacuare  nociuu  & rC' 
tfnere  iuuatiuum,&  fic  xgredietur  deinde  (anguis  niger. 
cf  ii  aute  n«3  xgredietur,&  n5  hierit  vitio  ligatur;  atn  pv 
uttatis  ibraminis,tuc  credendu  cH  (anguine  n5e(le  comi' 
xcu  cu  mdancholu.df  ex  cdiequcnti  ^llringendus^. 

In  fcd’o  cafu  (latim  2 principio  exit  ni^  ntfi  (ueiv  vi 
rio  duoTU  i3  di^orn  Itgaturx  d^.dl^poftea  clarut.&tuc 
te(irtngcndus.  In  tertio  cafu  &c.appartt  in  principio 
niger,  A etiJ  in  pceflii,et  talis  n5  eft  reftr  ingedus.Loquie 
auif  Aui.in  primo  ca(u.  Ralis  vero  loquitur  vbi  non  eft 
mixtio  eius  cum  melancholia  nec  intus,nec  extra. 

Mirabatur  quidam  quomodo  poterat  melancholia  in 
ccrebroaduri  cumdcaduftiocomplcxiomccrcbn  om* 
cilio  conirari^ 

Pro  ifto  dicendu  hoc  poftc  cOtingere  ex  calore  extrinfc 
co  cercbri.nam  ca.eft  c5pIexioms  quitum  ad  tcriiS  men 
^rameius,  vt  patet  incelligcnti.  Itcad  hoc  Bicit  calidius 
intrinieca  eius.poieft  enim  materia  Virtute  harum  calidi' 
catum  euaporart^cx  con(equentt  ingroiIart,&  maxime 
attenta  habiliuie  materix  fic  ad  eum  eleuatx. 

V T R V M coitus  cdierat  in  melancholia.  Dicendu 
primo  q>  per  fe,&  direiftenocet,&cau(a  quomSexiccat 
euacuado  humidil  rpermacicu,&  fpumofum,dC,ppter  (i* 
Clite caulam  in  melancholta  prohibet  (udor  vehemens. 

Dico  (ccftdo  qi  per  accidi  p3c  colcrre  et  hoc  duplici ' 
ter.  Primo  alteratiue, ut  qnqs  haberet  coitn  cumcaqul 
tnuUum.dt^diu  cupiuit.  Secundo  qfl  quis c(T«  melScho' 
licus  ex  vaporibuseleuatis  i fpermate  corrupto  retento, 
VI  ftequemer  accidit  virginibus  coitu  potentibus,  vt  (li' 
pra  demelancholia.Ei  hancIeniemiS  voUiic  Auic.t  t.de 
luuamentis  coitus  dum  dixit.Coitusconfert  mclancho' 
Ux,3c  plunbus  xgrtiudinibus  cholerx  nigrx. 

V T R V M balficu  c6(erac  in  meUcholia.^^pter  quod 
nota  hic  vliirao  2 pluribus  multum  c5mendat  k Rali, 
Aui.-&  multis  modernis  rota  eorum  imeniio  eft  vt  hume 
t^ur  corpus, & materia  fpecialiter  peccans.  debet<;p  tale 
ede  non  calidum^  nec  debet  inducere  fudoremied  etiam 
bifteum  in  quo  umen  non  debet  multum  morari,  ne  ex 
mora  magna  fequacur  refoluiio.debetadmtmihan  prx. 
ccdemibuseuacuationibus,et  nd  aliter  nt/I  matenailprio 
cipio  edet  pauciftinu  quod  non  contingit  fed  contingere 
podet.  Quidam  autem  quartanarios  ini^  men(em  cum 
his  balneis  curabat  ponendo  eos  bis  in  die  vt  materia  ex  ^ 
puUioniapcior  redderetur, & videtur  ede  cura  Auicen.de 
curaquarranxcholencx. 

DirbtMm  imimi  de  eutubuth^ 

DH  cufuburh  non  para  hxfiraf  aim  dicat  Aui.in  W 
tera  ipfum  plurimn  cotingere  de  menfc  (ebruarii. 
ipfe  m eperi  medicin;  autftores  didn  morbos 
mctScholicos  in  uere  moucrt  plurima.  Reipondef  k qui# 
bufda  <p  hoc  cStingii  merito  cCftelJationis.  Hxc  (blu' 
tio  cofutuit  (oluere  multa  dilficilia  dubia  & quafl  omnia 
ol  ea  foluere  pedemus.  Aliter  tp  in  materia  fua  non  ibld 
eft  malitia  cots,(ed  eft  rpecialisei  mala  valde  refertura  in 
■utuno  quiefdt  cum  frigiditate  hyenuli,vt  cxierx  mate 
rix  meUnchoIicp,in  fine  vero  hy  emis  propter  fui  malici^ 
ac«lcrat  motura  fuum  non  expcifant  vet*dC  fic  roouetur 
|n  fine  hyemis,  fctlicec  in  februario.  Refponfio  eft  Gemi' 
Sed  contra  iton  m.oorts  ««ai»fix  approprucx  duc 


Cap.  I. 

fpectalrseftfnatertamamx  camnx»vel  dxaonaaMt* 
go  cocifidera. 

DMbtKmicniOTk 

DBftolidicate  &amentiadubttacurminqind  fiam 
kcahditate.Nocarationes  Auic.in  hiera.  Nolo 
irt  ifto  dubio  plusprocederemonemm  viAiia  eft 
multum  pradic;  conferre.  Tenendum  eram  eft  de  caufia 
eius  Vt  didhim  ^ de  co  (upratfuit  enim  (enfuspamixno 
k caliditatC  cu  confidera, 

Vttbidduodeepilepfid^ 

DCepilrpfia  dubitatur.  Verum  auferatur  (difiis  Af 
morusex  roto,  propterra  quia  Aufc.dtcebai  non 
integre.Gal4ertiotmeriorum.7.cap.inqufc.$unc 
& alia  hutufmodil  pafstonis,  fcilicet  epilep/ijo  accidenui 
qux  cum  patiunturnequevidcnt,ncque  audiunt,  neque 
alio  fcnfii  fentium,Deque  rocmorancur,nequc  imelliguou 
Pro  ifto  eft  Alexander  capitulo^  de  epilcpfia. Deinde 
probat  Azarauius. 

Bft  vna  refponfio  qux  non  videtur  (atisbeere  dicens 
q>in  principio,&augmenco  n6auimur,in  ftaru  ucro  fic. 
Sequitur  enim  vc  apparet  tpdift.miiodata  nortefitt 
fictens  aut  cp  epilepfla  tn  ftatu  ciln  apoplexia. 

Aliter  dicendum,«% eft  refponfioGentilistp  eptiepfia 
confideratur  dupliciter.  Primo  in  fc.A:  fic  cocingii  qubd 
quiqufdam  auferatur  renais,&  motus,  Sc  quibufdam  no. 
Se  hoc  voluit  Auerrois  tertto  colli,  vlcirao  cap.QuSdocp 
c6fideratur  in  relanoneadapoplexiam,&  fic  in  ea  refpe' 
Clu  atx>plextx  non  aufertur  (enfuc  & motus  integre,  quta 
oppilatio  cuiuslibet  epilepfix  non  eft  integra,  vt  Halya# 
bas,  Auic.&cxteri  auiftores.  Sed  ftactm  dtees  quomo' 
do  aufertur  (en(us  &moiusfi  oppilatio  non  eft  integra. 

Dicendum  cp  licet  non  fic  integra,  tamen  illud  parum 
de  fpirituquod  vadit  ad  membra  non  eft  fufhcirns  pro 
(en(U  demotu  faciendis,  requiriturenimquamitas  debi' 
ca.  Et  fi  inflabitur  qubd  idem  dicendum  de  paroxyfmo 
apopiexix.  Dicendum  cp  longe  minus  vadit  tn  apople# 
xia,df  tu  confidera.Cial.tamcn  tn  commerao  illius  epilc' 
pticorum  dicit.  <p  fic  prtuatio  omnimoda  infiucmis  vir# 
cucis  in  apoptexia.d^  multi  cpilepfiam  fortem  paruam  ap 
pelhnc  apoplexiam. 

V T R V M bahwu  conuentac  in  epilepfia  dicit  Auic. 
Et  in  balneo  non  faciat  moram,  <5^  infn.  Vitent  ablutio* 
nero  cum  aqua  calida  penitus  quia  laxat,  & cura  frrgtda 
quu  ftupebcic,Af  necet  fpintui  vifibili.  Poft  purgatio# 
nem  uero,df  quiete  non  eft  malum  fi  balneum  ingredi^ 
Ita  voluit  Gordomut,  Sc  Rafis  in  diuifionibus  prxeepie 
mulcicudtnem  balnei  in  melancholica,  ira  tamen  q>  n5  fii 
det  in  eo  plurimum  epilcpcicus.Hatyabas  vero  prpeepit 
pueris  quibus  nO  poceft  applicari  exercitium  ingredi  bal 
neum,&  cf  in  ingrefiu  caueanc  k frigore.  Balnrti  vero  fic 
calidum&ficcum  vetermarum  ftIrumN'elfulphureum 
velbiftum  cum  herbisapproprncic,  vt  hyfibpo.peoim 
rutha,de  qbusfupra.et  inTyrupismagiflrsIibus.  Qyi# 
bufdS  vero  no  placuit  quia  dicunt  <p  ^Incu  reumaci  no# 
cct.d^eptlepfia  eft  paCnb  reumaiica.(&fuiiGilbenusan> 
ghcus,d(xitcp  neruos  balneum  mollificare,  debilitare, 
Sc  fbnat^  de  humido  intellexit.  nS  ficcura  de  quo  fupra, 
videtur  neruos  coafbnare,dkindurare  magis, quare  con# 
fidera.Ec  fic  cum  gratia  lefu  omnipotencis/iufqi  glorio* 
Ce  aureis  Marrx  terminata  intentio  tota  k Deo  ipfa  mihi 
fua  largiflua  miTericordia  gratis  data  fuper  primo  capitti* 
lo  de  difpoficiontbus  cerebri. 

His  tamen  ad  tollendum  ftudemium  laborem  addere 
decreuiaphorifmos  materix  pertineces,  quod in  (equ£ 
libus  domino  cocedente  in  fingulis  faciam  capitu!fs,nan 
tantum  eos  qui  ad  curandum  morbos  prinapalicercon# 
ferre  decermimur  i verum  SC  prognofticos , qui  in  curis 
morborum  cttam  magni  llim  adtumenn. 

Apborifcnt 


y 


r 


.1 


-V  - ATHO  RT  SMI. 

DfdoInrCttijtvt 

Ex.fj.Sc(fiioDe.xivj.Aphor. 

' Duabuf  dAlori^illniul,nonnindmlocum,AiKftw 
iibiu,vthcmcniior  alicnim  oblcunc. 

Bt-iid-^cAioaclioi-Aphor. 

0;nlHi>  tn  febribus  vrmxptnurbaiae,  qualn  CuDS  sii> 
mcn»nimbis  dolor  capitri  w adril,  vtl  adctft, 

Ea.v-SiAfoiK.laiii).Aphor.  , 

Lac  dare  caput  doknubua  aialuin3;c. 
lavtij.Aphor. 

‘ Dolenti  panem  capuis  po(lcnbtem,tn  (totirc  sedH 
vena  incila  prodelf. 

Ea.vi.Sc(5ioiK.v.Aphor. 

Dolores  qui  Cini  in  lateribus  &p^anb|ts  atque  alijs 
inabus,n  multum  diftranc  peidtrcendum. 

~ vif.Apor. 

• M tv  Dolores* vKritlltbUmes,lariocct,quivcrononrubU 
ddsMm,  aicabtiiarca. 

<Mta«s  z.Aphor. 

Vi  Oipntdoleiut,Si»circtidolenii,piis,velaqua,vellani 
■uiut^.  _y„f|AutnspetnarcsAuios>auaautes,morbumIbluu, 
xaij.Aphor. 

Qitxcun4rupaeadar£>adcubiiumderccadutx,ue< 
oxCeCiialbluit. 

ti<H,<|iiu  lj.Aphar. 


Dexgrftnd.aipit&if ' ' .-rr  ''  yg 

* * 'A  vclmcQcualwfatf6jb*oniima  • • • 

VeAmeruut»  * 

EseVisSc^.liij.Aphors  , 

Odiptemis  quf  cum  rifu  fium,(ccunoret.quat  veroem 
ftudiOypcriculonore*.  , 

De  permixtionefenfki^  ■ i 

Ex.qeSc^.rf.Aphor.  rt 

VbiCManuf  (kl^numfrdatybonimio  ' 

DeBpUfpfU,  ’ 

Hx.i).Sc<^.xlv.Aphor. 

Quicuncii iuuenes  fnorboComRiaff  bboranr^mu'  ttfpwff» 
ranonc  maxime  cemporum,  & focorum,  & vi<  hoe  fa 

ifluum  quoc^  liberantur. 

ExeVsSeift.vii.Aphor. 

Quibufcunqi  morbi  Comuialctfium,ante  pubert^  _ 
tem, mutationem accipiunc,  qutbufcumjp  aurem  vtgciC  lAniT' 
moquimo, commoriuntur. 

Et  fi  fuperficieteno#  plure#  ex  eii  non  videamur  matCA  ULToiJr 
riebu#  multum  SC  mutiu  attinere, tamen  eos  addidisquor, 
ntam  dolore#  conait  funt  plurima  dC  mcmbni  ta<hia 
aphoriTmisamplifrimedirputare.  nam  tecfluraefi  princi', 
paliSsdirideo  fcient  uotentes  vitra  pra<fiicam  rpeculariad, 
quae  loca  recurrere  debeant,  vt  non  folum  in  (peculando- 
verum  ^ m pra^icando.  Et  fic  cft  finii  prinu  capituli» 

Deo  lempcr  laus  (S^glorta  Arnen. 


tocD  >V«f 
t yfitart* 


Qmcunqne  lani  dolore  capictt  repente  capiuntur,  Sc.  De  diipodcionibus  neniorum  contincns  in  (e 


tbommutifium.ArteriuWjii^&pcemdicbu#  putum, 
Maoi.tfi  nifi£ebru apprehendent. 

DcSiibrtb* 

"****'  Ex.i|.Se»Sione.j.Aphor. 

lA  quo  morbo  fomnui  laborem  hat  morule,  fi  tuuat 
vtro,  non  morule. 

Dnqgfiid  [uperfiud, 

I; 

I Somnus  aiqi  vigiUa,viraqi  fi  modu  cxceficriot^malu* 

I DeApoplextd. 

I Ex.T).Seft.x!i|.A|>Bor. 

• Soluere  raorbn,quemapoplexuvocaoe,fortemiim> 

[ pQbtbiIc, debilem  vero, nonbicile* 

[ < xlirlsAp^or. 

r Strangulati, acdiiToluti, nondum  momii,nofirc(min# 

‘ car, quibus  Tpuma  ctfca  os  liienw 

Bx.vjSetfl.lvii.Aphor. 

Apoplexip  autem  fiiim,maximc  ii  quadra^efimoantio 
vfquead  texagefimum. 

’ De  Mel<incfK)fi4. 

* Ex.i((is^ctfl4x.Aphor. 

Melancholicos  plenius  inEeriores,  eadem  ratione  con^ 

tcirn  apponentes* 

Hx.vi*Se(Tt.xj.Aphor* 

1 ' Atra  bik  vesatis,iS^  renum  p^omliua,  hacmorrhoi' 

r do^iUpceucnictues.boiium* 

\ xxui*Aphor. 

^Siiimor,ai9nMBfiuia  lon^cempoK  habemes  per* 
Imm^oc^cx  co  aua  bilia  fignifiouur. 
lv).Apbor. 


fq)tcm  rubricas.  Capitulum.  1 1, 

Depiirdiyfi.  Rjil)ric4.  L 

QViavtpromifiumeftinpnncipio  cuiuslibetca^ 

ptiuli  poni  debet  cdplexiomembri,eiu#(^arta'  '**f*^'' 
^ tomia  CUIUS  fiimpalsiones  de  quibus  sgend(i*j!^2|^ 
cfiinTubrtcis.hinccumprincipalisimeniiofitdc  Isfio^^c^rh  m 
nibus  neruoriS  rationabile  ellvtdeeoru  cdplexiombut, 

Sc  ipforu  anatomia  ftatim  dicatur.  Sed  quonij,  vt  Auic. 
fircunda  primi.primo  cap.in  curaiioncargritudinum  nrz' 
uorum  prxterquS  tUorum  tpif  tn6ick(um  toniimencio‘%sr«f«« 
eilr  debn  arca  partem  poftmorr  capitis  vbi  efi  nucha^' 
qua  fecundittllufinum  medicorum  rententiam  omnes  la 
lea  nenii  oriumur,conrequena  videtur  vt  de  ipia  pnus,  ac 
de  eius  complexione  peragatur  cum  orta  ruisaneftenitir  uaiumsa 
principnt.  fecundo  cechni.  sp®f4siis# 

Nucha  efi  membni  in  fubfiaraia.in  colore  cerel»o  fi»  ^ 
mite  i parte  pofienori  capitis,  vfep  ad  fin?  caudx  per  cA>- 
duitati  rpondiliu  prot^m,  eft  enim  velut  clauus  liganr  ^ 
fpondilia  fecundo  colU.  de  iuuamemis  rpinx,efiqr  diiufir  - 
tn  duas  partes  vt  ccrebni.  propter  quod  poted  edtir^ere 
ptraiyfis  in  vna  pane  canto.  AT  tu  tte  ea  vide  Aipra  in  prin- ' 
cipio  t raptus  fexet  Et  eft  velata  duobus  panniculis  ptp  * 
mam,&  durae  matri  proportiomhlxis  k quibus  fecundo 
Gilbertura  oriuntur  ncrui  immediate,  ram  fiU  texentia  ’' 
itios  panmcuios  protenduntur  in  longfi,&  fic  fiunt  nerui  1 
mottui.  Efe  complexionefeigida  Sc  humida,v(  Gale.prI  ^ 
mo  cdplexionum.vltimo.cap.ad  finem.  Sc  pnma  primi. ' ' 
plexi 


dt  cdpiexionibus  membrorh.  Arift.tamf  fecundo  de  par  Ar,'feo*’* 
cibus  animalm  eap.9.afliimic  ipfem  ca.  complexionisad 
contemperandam  cerebnfrigidiiatifentemias  CUIUS  ma<'’  ^ 

xime  cum  rupportactone  prxferenda  cft  medicorum  lcn<»  * 

leiuta.  ExqutbusapparecCicisapertaeflchaBciria.Cb^ 
plexio.Anacomu.Ecnudt«dercripcio.  • 

Neruus  fic  ^ Conciliacorc  defi^ibiiur  differentia  qamt*  ' 
a.Neruutefelubfeancia  fiibalbaad  Hebendum  ha^'^ 
&adfeparandum  dura,quzorgamim  fenliis  fecundum  - 
iaedico«exfite& motus,  cui  fi  additur  complexione  fti*' 
gida  Sc  ficca  habetur  quod  intendnur.  * 

BX.VIHSCCT.V...H...  PARALrSIS  it,(,c6feqiKiicrrdri!:rilM{<,*‘ 

■ ft  -^,l,..Im.ft.no,.m.,V.I«|tl.iMtrflM.  cft dtfpolUw OUth^&j^ ^ 


In  nratbis  incUncboUcts  ad  1^  pcriciiloli  decubitus, 
ftuporera  corporis,vcl  conu4laooem,vc(£urorema  vel 
caccuaiem  figcuficant. 

, DeMdOiM» 

Ex.vi.Se<fe.xx).Aphor. 

In  tnfim9tibus,fi  varices,  vel  hxnaorrhotdes  firperue^ 
tmimtinldiua  ibluno. 

Ex.vt|.Setft.v.Aphi 


r> 


. Wf. 


¥ 


..  TraAattu.  VL  ’ 

Ptntyfitduphcittr  acdpityr  rSmunicer  3:propc«e>Pn' 
ino  quidc  modo  (ignificac  moI!in>.atioi>?  cuiufcun^par 
m.Proprie  vero  medietatis  totius  corporis  lcnrus,&  mo 
cus  priuatione.  Aliquando  tamen  dicmir  paralyilsabU" 
do  renfus&  motus  fecundi)  tocnquod  idem  6t  apoplexip 
quod  nomen  ofeendit.diilblutfoni^emm  dicit.  Differt  au 
tero  paralyfis  ll  feu|Mre»et  tremore,quta  in  ca  cfe  fen(us,(Sf 
motus  abutto,  fed in  ihtpore  fenfui  debilitas,  in  tremore 
vero  motus.  Sunt  etenim  hx  dirpoifeiooes  paralyilspri « 
mx.Norce  quo<;p  in  ipia  minore  oppilationem  interuent 
re  in  tetano.dancept  in  ff^ilhio  ac  dema  in  tremo' 

re,fmpore,ac  falcu^^  ideo  in  illis  non  tolluntur  fenfus, 

* " motus  omnino,  hxc  Conciliator  didcrrtia.clxxxii).  Ex 
y.  his  colligitur  deferiptio  eius  proprie  aflumptf  5^efe.  Pa« 

• r ralyfis  ell  mollificatio  roedietatu  corpons  totius  cu  pri- 
■ v.«  inciooefenrus&  motus, cuiuscaufaefe  fecundum  pluri-' 
t'»  - ^ mum  maceria  frigida  humida  non  mulium  groffe.Di« 
I.-  i«ai>n  ^tur  medietas  quia  quxefevnius  digiti  tamum,ve!bra« 

chij  uncum  efe  paralyHs  communiter  accepo.&  dicitur 
'H'  t particularis, fed  dien  paralyfis,  quia  Ixfio  parhs,  fcilicec 

rtiedietaifs.Ei  dicitur  vniuerfalis  quSdo  dl  totius  medie-' 
attt.Dicitur  cum  priuatione  fenfus  3£  motus  ad  differens 
ciam  fpafmi  tremoris  & cxreraru  neruolarum  xgritudi« 
num  vc  di«fH7  efe.de  quibus  in  dubqs.  Dicitur  cuius  cau« 
fi, quia  etiam  ^ mala  complexione  fene  materiafrigida  SC 
humida  cotingerepocefe.item^  finraine,(S£  raro,  &me' 
lancholia  plus.ne^qu3verolt  cholera  foh.  Item  poteft 
%riikcaufi  pnminua  fecucefe  cafiit,percufifo,attritio,‘ 
neruorum  tnciflo  per  rranTuerdim, dislocatio,  ira,  timor, 
fuperfluum  gaudium  dfhuiufmodi  didtur  non  multum 
groflaaddifferencom  maierixrpafmtrerpcifeucufus  dO 
cttur  rubciliSfVt  infra  de  rpafmo. 

‘ C A V S ^ .Excaufls  eius  fime  primiciux,antecedea 
. _irs,d^c5iundlx.  Primiciux  vtaerirtgidut&humidus. 
f . ' vitem  featio  in  fbie,  deinde  (ubico  ad  locum  feigidum  ve^ 
y sitre  V»  feipra  de  apoplexia,  Itera  feare  fub  radhs  fohs,  Sc 
Iunx,  maxime  habencil^  capita  rcpleu.  Crapula,  & 
fuperfluius  in  potu.  Ocium,  & dimifsio  exerdtq.  Icero 
' exercitium  forte  fuper  fon2  repletione  6i<feum,  3C  fimili-' 
m'y  ter  balneum  fuper  repletionem  hidu.Somnus  Tuperfluus, 

r*  &animi  mabacctdenria.Ic2carus&  percurtfo,fpondiliu 

dislocauo.  Et  breutcer  qux  faciunt  oppilationem  in  via 
r . traofetus  fpiricus  raotiui'  df  ihifictui  ad  membra  ficuc 
•'i  feridho  ex  ligatura  cuius  folutio  ibluic.It<in  cafui.A  per« 
cufsio,propcerea  qua  fluit  ad  locu  humor  oppilans»  quia 
in  originibus  neruorum,&  fic  fit  prohibitio  tranfltus  fpi 
ritus.  Item  apoplexia  quandoc^efe  in  cauCi. Itero  fcito 
qi  quando  fit  pcrcufeio  flue  inciflo  nenii  fecundil  longtiu  . 
dm^aonimpedicfenOit&motusifed  bene  quando  mex 
traoiMrlb  flue  fecundum  lantudtnem.&  hoc,  quia  in  hoc 
cafu  impeditur  t ranficus  fpirmu  Sc  non  in  primo. 

Caufi  antecedens  eft  mala  complexio  frigtda&  humi 
da-aut  humor  groflus,&  viiimfus.  Aut  copofittonalit  vc 
ftr.tdlura  meatuum  priver  qua  prohibetur  tranflcut  fpi'' 
rqus,vt  diefeum  elLMata  etenim  complexio  fetida  con« 
trarta  tfe  fpirinif  &ipfum  immobdiut,&  cum  humidi* 
^ofi  *****  ***^*wbrum  feupcfacit.comrartu  opcratur.cali.df  fic. 

. ^ Cdpicxio vbi fuerit  in  vldmo»vi  in bedbca.  nl  omnis im 

^ ^ Inoderau  qualitas  dedcicadhimpropnx  virtutis. 

Caufa  coniuoifea  cfe  ipfe  humor  oppilans. 

S 'T  C-K  A demonferaciuafitumanifcfi^runt,vtdicK 
Haly.nam  cumaliquisremouere  n5  valet,auc  vnum  aut 
pb  membra  ex  futs,  et  fenfltm  illius  membri,  aut  mem 
brorum  amiferit  incucrtfieparalyfiao  pronuntiamus.  Ra 
fi|ccrtio  Alman^.  Pulfiis  panlyticiefedcbilfi  flueoc' 
cufey s df  frequens,  Sc  fine  ordine  propter  debilitate  virtu 
eis.  Vrinaalba,d^quMo(;prubm^pcer  debtlitac?retn 

ii|4ifetr^do  finguinemgwi  mesone  odons  jut  tdtie 
IslW  iofifaunn  cooliieuit  cfk  fetidum  & fiau,  calidum 

t ^ 


-n  Cap;  I, 

&ralnoaIi<liiu,qiita  l>iWiaHniW>akf  quanmitr  ,<lb> 
tiunmtttur  propeo  opptliaoncmuinfirmo.&raino' 
racuraliquandooculus.  , 

. S«fiKr»cxcafU4^pcrcvfiioK,&bufu(modirciuiitin 
iudicio  paricntis. 

Siocculcaf  caufiex  feifHone,quia  neruus  fic.pfundus 
cogf^cit,quoni3fubicoaccidtc,necconfnt  ei'  regimen. 

Si  ab  apofeemate  comprehenditur  (latim. 

Si  abhumiditace  expanfi  fenticur  humidicasin  meoi« 
bro  paralytico. 

Si3grofeinx  neruorufitdifF<cultas  reuerfionismem' 
bri  a comratftioncco  laboret  in  iplb  xgerfi  cfe  pofeibile» 

3ut  factat  illud  alius  ad  dilatationem  & molli ficacionenu 
net^efe  membmm  leue  ficut  in  parafyfi  abfoluta. 

(^bd  fi  fuerit  3 mala  coplexionefec.& hum.nS  aeddie 
Iubit6,d^  iudfcal  peria^rudrperimprtmemia  in  ipAmu 

Et  fl  fit  fuccefeione  aliarum  xgritudinum,vr  cholicae^ 
febrium  acutarum  dfhuiurmodifignificat  illud  xgaru-* 
do  qux  praeceffir. 

PROGNOSTICA  Si  paralyfis  dtoacddfr» 

& non  cSferat  ei  regimen,  quia  efe  3 fedione  illaium,  vel 
tmnfuerfum.vel  ex  ruprura.vef  c0rra(feione,vel  disloca^ 
tionefponditium  incurabilisefe.  imo  Aoicen.  paralyfif 
veromeniens  3 remotione  fpondiliirm  mortifera  eft  fe. 
cundu  pdunron  quod  fi  pauUtim  procedit  ad  mrlius,  Sc  » » 

« regimen  confeiat  curabilis  efe.  Vnde  in  diinfiontbM 
fi  mollificacio  remaneret  fecundo  fuam  difpofltton?  neqi 
minuitur  tunc  curatur,  Sc  loquitur  maxime  de  ea  qux  eft 
3 percufsione  de  qua  Auic.Si  autem  eft  3 pcrcufsione,  auc 
3 cafu  tunc  cora  euu  efe  praua.  Et  illa  qux  fit  ab  atfeu  con.' 
trahente  neruos  vdieroemer  quandoque  finarur.fi  aurem 
fiiperfluat  non  efe  fpes  vi  finetur.  Et  nono  Almanfo.  Pa- 
ralyfis ex  percufiionc  vel  cafu  fi  taliter  perroanfertt,  nun- 
quam emm  finabirur.  Paralyfiseft  in  fenc  periculofior 

in  luuene  propter  virtutis  debilitatem,  & in  fene  nunqi 
vel  magna  difilcultate  curatur.  Si  puero  febricitanti  vrs 
ra  appareat  viridis  fignificac  paralyfim  hituram,aut  fpaf 
mum.  Tremor  veniens  in  paralyf!  bonum.  Fe.fuper* 
ueniensparalyfi  bonu.  Si  membrum  paralyticum  mi- 
noreturaut  color  immutetur  valde  malum  fic  non  eft 
fpes  iq  curatione.  T ermiratib  paraly fisad  ^ itudinem 
rato  accidit,  fed  ad  paralyfim  efe  permutattoex  apople.. 
xia,eptlepfia,colica,prxfbcaiiooematricis,  3c  febnbut 
fecundum  femitam  cnfis. 

C V R A Canones  feniandi  funt  fex.  Ordinatio  die* 
tx.  Dtgefeiomaterix.  Euacuatiocrufdem.  Dtuerfio. 
Confortatio.  Materix  derclidxrtfolutio. 

P R 1 M V S cdplecur  curo  regimine  debito  fex  re- 
rum non  narunlium,vr  primo  aer  declinet  ad  coirarium 
cauGr,  quia  fecundum  plurimum  caufi  efefeig.  A: humi, 
debet  aer  delirare  ad  calid.d^  ficc.quod  fiat  cum  igne  in 
camera  ex  ligms  conuentemfbus,vr  ium‘perod^c.fecun(@ 
qualtiatem,&potenti^xgrotantis.  Cibicalidi  &ficc^* 
conueniemet eligantur  vr  fupra  rradbtu  tenio,  & ftatim 
erfim  poft  pofitos  canones  ex  eis  plures  rememorabun- 
tur. Primis  iribus  diebus  dieta  vtarur  valde  ^btili,  vr  ^ 
aqua  mellis,  A:  aqua  hordei'  qux  poteft  fleri  magis  A:  mf* 
nusnumriua,vtCfpta  tratflatu  irrriode  ea.  A fi  virtu» 
tolerat  fit  comemus  hac  dieta  vlque  ad.xiiq.Autc.  Scrf ' 
hic  aduerte  t;^  tanta  fup^cmiic  homrnu  gulofitas,  & opi- 
nio vulgariunv  & mulierum  prxeipue  in  vimue  fafem- 
tan^  q>  hanc  dieram  neque  xgrorancet , neque  afeamea ' 
patiuntur.  Loco  ita^  eius  oportet  vriinfculit  horda  in* 
aqua  decoifeionii  cum  zuccharo  roxt  panata  colata  cutn 
zuccharoeodem,aut  brodiocioerdatu  brodio  pulli  par- 
ui non  pinguis  cum  zuccharo.  Et  cfe  aum  aduertasdfi 
q»  prxier  hxc  oporta  in  dieta  ipfi  duo  prtocipalita  c5fl 
“f**^*»  Primum  ^ifia  dietaminuaf,ingrof1etur,elon- 
g5Uirvf9idtamicuiadatiUD,acabbrcuK^  infra  tre- 

minuni 


OO; 


De  3egntud.nenionitn.' 


ulimm p<cantg.Mm  phlegma  (Ubtilton* 
Jndigct  dicta  ftnguine.  SeoinduiQ^  confidmC  fi  ftb. 
adetl  aut  non.nam  cxifiemc  fe.rcfntitaora  ca.dcnC  > & fiat 
«caltdof^conueiuens  cum  btgidtf  rccti  ficano»d(  tu  c6fide 
-jra.Bt  dictum  fiiit  fi  lolcrci  virtus»  qm  fi  n5  toWnt  cibS' 
<}u«cft  carntbusauium  lcuibut*Aui.  Et  quia  hominibua 
hodierni  i^ritfialim  vidcftn  principio  morbi  cuiuf' 
<unc;pr^  virtuacadii.  Hic  (hcimapud  noc  Italos  admi* 
ntftrac  comufiimpulli,&pcipuecum  mailicaiioeftali' 
<|uatttf  r pgro  tcdio£i»aut  diff<alit 'Ifia  cam?  moderanda 
fime  \ diicretione  medici  vt  dictum  eft » in  Cumma  vero 
ioWm,bmem«  Vnde  PIacentinus.Non  efi  melius  in  cu# 
n paralyfis  fi  Inmes,  dc  ieiumum » dIC  cibis  declinantibus 
•d  llccum  vtatur»  digcfiiom\pportionatis.  6i  inter  alios 
4|uibu8  vtimur  m l^nda  menla  maxime  comendancur 
gratia  pini  quibus  vti  potefi,dC  coniteris,  ^ nS  cdfectis, 
Vt  Alpra  dc  eit  fecundo  tractatu* 

Potus  euui  fit  aqua  mellis  in  qua  fi  videf  decoquat  feU 
mad^efi  potus  plurimn  modernoat»  aut  aqua  hordei  cii 
laluc&Qi>od  fi  non  pofi^  bibere  aquam  mellis  vi  pluret 
dnueniunc  aut  aqua  hordei, fiat  aqua  dceocta  SC  multum 
cum  zuccharo.Iccm  fi  mei  noceret  loco  eius  vtatur  zue* 
charo  ru.Ee  fi  nfi  vult  femire  aliquod  dulce  bibat  tpfem 
piurtmu  decoctS,^^  ab  ea  feigida  omnino  abfiineat.nam 
spia  nocet  neniis.  Auicl.fecunda  terni. primo cap.in  fine. 
&infea.  Omne  iofeigidatiuu  pocenta.  Bt ^pterea  omne 
acetofinn  fiipticu  Ipditeot.  Vnde  in  de  cura  eius.  Acera 
vero  cil  ex  his  qux  fune  nentis  nocibiliora.  Item  coleret 
ifitira  nec  fiitur<{,  Si  vino  abfiineat,  dc  de  hoe  in  dubrjs. 
V inum  qd^a  i acctofiratc  infngtdaca  r«(blui(  fiip  reple  • 
tioeiacca.Ee^coftu  plurimo abfitoear.  Bxercitto  vta£ 
Vt  ini^  in  vlcimo  canone, gaudeat, letetur. 

SfiCVNDVS  compleicum  digcOiilrtappro' 
priacis  phlegmati. de qbus  (upra  quarto  tractatu,  quibus 
«ddanc  vt  diximus  quicdingunt  cos  ad  itsraos  de  qbus 
poft.ram^mexigenttammattrif  digefiiua  collige.  In 
phlegmatica  vero  nullum  cfticapprium  vt  fyrupiisde 
fticadosyfmo  Autc.maximccdm^dat  vTum  fiicaoosrc' 
dacri  in  puluert  th  forma  pilularu  omni  dte  afiumpti  cu/ 
tus  dofit.5.).atit  ca  aqua  mellis  aUeg.cap.dr  Mefi.  in  hoc 
dpro  au^c  iudet.  Syropus  de  fitrados  cft  medrema  mi* 
nbilis  coferens  omnibus  ^rtcudinibut  neruout  frig^tsi 
deponit  defcripcione  eiut  iU  qux  non  vidcc  ita  iliblimis 
ficut  magiftralti  h Mefi.pofira  difiinctione  qnta  anrido  - 
san|:&  datur  cumaqoa  rorflmarint.Alii  dam  cum  a^ 
fidutx  dc eft  fy rirpus  vfiialis  dC bonus.  Altus  Gentilis» 
Red.acorf.5.n.fiicadosarabici,paifitUnim.  an  $.(.  xylo 
baUamiVcarpobalfemi,  rorifmanni.  ana.§.ti.  buUianc  in 
gtpa  vAp  ad  confiimpctonrm  temx  partis»  deinde  cum 
xuccharo  fiat  fyrupusclanficacus*  Abus  Mundrm  pa« 
nui  dc  cfiica  x.Reci.acon.^t>.ftfcados.5.i.calamfti,  ori « 
gaoi,ameos,r<mims  %»ctnraroomi.3n.ytff.  iiyfibpi.^.i. 
raihcu  %ni.pctrofiA  rparagUn.l.  r .fiiloix  meliJlx.betho 
Oicpfgariofilate.  an.M. rJtmUiac dC  cu xuccharo  fiat  ly r« 
Ifta  ifi  plus  valent  infiatu»d^  dccUnatione.nnantin  prtn 
<ipconetp  in  augmento. Confimilesplurcspot  corioTus 
smd^smfefbrm^ichabitanoitta  fimphciuinhocca 
6i  conferentium  de  quibus  pacet* 

ET  A C C B O O ad  tertium  notSdum.prrmoq» 
dnpnnapiooportaincfpehieuioribufyiii  fine  vero  vti 
fortioribus^  m medio  mediocribus.  Vnde  Auifecuda 
tcrvf.prtmo  cap.Bc  oportet  qdem  vcll  feciliori  tncipiu, 
df  gra4ttimperucntssad  tllud  de  quoeft  vimiipqualis, 
dc  de  cura,  dC  non  pperes  tn  vilt  medtdmru  fonium  in 
priocipibttifmotaMa  vl^ad  quartum  & fepermum» 
Q^d  fi  egritudobicrii  fortts  v{^  ad»xfin*  d(  de  his  m 
dubrjs.d^  tn  cap.de  tortura.  Et  fequendo  circa  ca  qux 
piurimu  tnuentumur  iopHneipio  ponanf  dy  fiersa  Icud^ 
Vt  RecumaUix»  Bwccuriaits,  vioEruihie,  fticidus^cesi^ 


77 

raurrf,btiris,df  cum  ofeO  cfimoni  & ftfe.df  fi 
cur  furfur,hierapigra,hiertlogodion.  Item  efeduartfi  de 
bacdilaurt»cafia|Vt  vidcbtt  expedire.  Qthdl  maximS 
habent  fiduciam  inacoroqu^tn  ommbus&per  omnia 
ponunt, bene.  Clyfier,  cifcax  qfi  fit  imerpclatio  ab 
altjs  efionibus  edude  humore  crudum  Sc  vifiro(iim.Rec. 
ficlp,furiurfs.  afi.lib.;.  r.meliloti^nifi  »radicum  roaliix 
mundatarfi,cimomillf.an.^.iii.  cancarum  rHjmrro.xv. 
henugrpd{,cartami.an-5.j.  r.pulpx  cotloquimidx,caruf 
mundari.afi.5.ij.centaurep.5.trf.  bulliant  in  lib.itn.  aqux 
vl^ad  conAimptione  ltb.7.  t .dC  cum  oleo  antiquo,  fiile, 
dc  meile  fiat  clyfier.  nam  poteft  adhuc  Icuh^s  fieri  vt  fu* 
pra  & fornus,  irem  fi  muliuc6fitparutfuerit  fiat  prius 
lemtiuum  ex  fmluis,vior.bliti,mercuruiii,ruiha  rpfis  bn 
exprefiis  addito  oleo  plurimo^uc  brodto  pingui  anetis 
vdcapicisetusJucgallinxcumcafia.Etfeinper  cSfide# 
Tctur  canon  poUcus.nc6fidercf  fi  adefifebds, aut  nd*  Ir< 
fi  cupisfontus  addaf  colloqntida,  vt  Rec.ruthe  vtriufc|r, 
mlamenti,ongaai»  fiicadof,cencaurepafi.colloqufnridx 
inten'oris,hterept|rf,agartci,doQi  vt  c^edtr.  Etfetto 
rp  agancus  efi  de  nnguGiribus  medicinis  in  hoc  cafu.  Vfi 
Auicc.fecunda  tmq. primo  capfo  in  fine.  Sdasq>agari» 
cus  confortat  neruoscalebdendo  dC  purgando. Patet 
itacp  miomodo  leuta  fbrtta  dC  medtocria  clyfterta  confie 
d pofitinc,dlf  ru  confidrra» 

Profequor  in  euacuatiuis  qux  per  osIUmt  hfir.  Et  qft 
medicinf  in  forma  pilularum  cduenientemiores  Rinc.  vt 
fiipra  dc  foda. hic  ponanf  pillularum  defcnptioes  nofiro 
congruentes  .ppofito.  PilulxleuesdefcnptioeAlmS#* 
de  ^ore  fiomachi.quais  intitum  efi.Reci.florum  fqui« 
aanci,xyiobal.  Item  pilulf  de  hiera  fimplid.  Ic?red» 
lignialoeSyCalamt  aro.xylobalCiganofir, nucis  rnuAxin^ 
xibe.ibrcx,galanex,crod,dnnamo.abnn,  menth^.aptf, 
petrorelini.^ni.filerismoniani.  Ieuifiict'.an.5,i.  myrrx. 
3,  r.reu barbari  ad  pddus  ofum  tam  didoft .aloes  ad  pon 
dus  rcubarbaridf  altorum  oIum,&  cum  vino  odorifero 
fiant  piiluix.Mediocresautrm  fune  pilluix  de  hiera  cum 
agarico,vel  de  hiera  compofitaGar.  quas  fcnbfe  Nicd» 
Itempiluix  de  afia  fxtida.Iteptllul^arabicp  defcnptidc 
MeR.  Fortes  fiint  ptlulx  de  eufbrbio.PtIuIx  fxndp  thx 
iores  defcnpttone  Mefi.  Pilulp  de  oppopanlco.  Mefi» 

Atix  Reci.eufe>rbrj»colloqnti(^,agand,ferapini,  bdrf 
If.an.5.i.aloet.5.rl.  t.itiafiicit.5.f.  cdfictanc  cum  fyru.  dc 
fiicados  drifixfiintforeifiimxdf  vfus  earum  excordt» 
dofisefiV^.  t.  vfi|iad.5.i. 

Deelei^arns.  Ele^uariumdedadylis  iiuedtaphi*' 
nicon  cuius  vfus  efi  fecurut  dC expertus,  item  eletftuard 
euacutUia  phlegma  di^  lupra  de  foda  phlegmatica  ad> 
ditis  qux  eoia  virtutem  ducat  ad  onginet  neruoia.  Item 
pro  rufiictsdl;  non  potentibus  accipere  dCc»  dtacurbith» 
dedtarodoncum  agarico.Irem  confedho  de  ditcicon» 
Item  Mefi.  difiiotfctone  tertia  vbi  preparef  vt  phlegma 
folum  vd  multo  plus  ducar.  Item  eiccfeuarfn  quo  vce* 
baturGentilis  in  pafiTomb^  neruorum,  cuius  deferipeio 
Reci.acon,fiicadnt.afi.f.ij.panularum,  radicum  ferae» 
petro»afi.^.7.cencaurepminorit,eolloqmi.hermoda^y(f 
an.f  .f  .fiat  decorio  de  qua  aedputur  hb.|.  mdlii  lib.j» 
addatur  aganci.§4.  turbrth.5.  e.  dMgrfdn.^.ti.  r . feminis 
am.pipenslof^xinzi.afi.$.i.  fpicp.^r»  Ftac  cleduariTff 
cunis  dofisefiL5.f.vfiiiad  fex.  Item  valet  hiera  abba* 
ritdefirripeioneNico.  Icemconfedlio  alfefera  Mrfi.  di* 
ftinccione  tmia,& datur  pofi  fexmenfe$).5.if.  v^  ad 
quatuor.Molta  talia  componi  pofiem.  vt  patet,  fed  non 
po ftcrganir  agaricus  vt  fupra.  Confimtirter  dicendum 
de  ruppofitonis  vt  fortibus  et  minui  fontbut,de  quibus 
fnpradefodaphlegtnaticaattpapoplexta.  Confert  ettg 
fepe  vomitus  qui  fiat  fecitis  fbnior  dc  mediocris.  nS  de 
eo  Aipra-de  roda.dr  &ibctli*feotoaiu,d^  infra  dc  vomau^ 
diiuibircquiit, 


»■ 


' . y*  Trtftatui  \flv  ■ ■ 

totedi  cuedctM  finigtnnc  ^Xpio  nnfTime  contingit 
«ttt  ab  hun»orc  Cingutni  cSmucco.  FUt  phUbofonin.dt^ 
]jera(ur&euacueturvtruprade  foda  Anguinea. PhWbo 
«omu  lamm  fiac  druernua,  SC  H poitd  Seri  per  vnS  dia« 
«netrum  Hac.  H iton  operce  medicus  vc  Ha  cognofcti  pni 
dentia.  f.per  duas. 

Si  ^ melancholia  digerac  pportionabiIicer,dl;euacuet 
Phlebo  cumapproprtaciRidcgbusMde  rodamelanchohca.Scd 
comia  phlebotomia  ex  (c  non  videc  coferre  led  mukuna 

neniis  nocere neruii.ipia quidtmrpirttusreroluis«&neruosin<' 
•Qimi'  k^igidat. Vnde  Auic.ftcunda  tercil.primo  capi,  pnma 
ca.  phUbot  omia  plurimum  cis  nocet. 

Q.  V A R T I coplemcnim.Ftatcumcaputpttrgift. 
8tcrnuta<orns*Mafticatoriis.Gargafiimattbiia  de  quib^ 
Aipra  de  foda  phlegnuuca.  Caputputgu  autem  & fler 
«MftacorM  Tum  ad  hanc  (gricudihc  whem^  varnirisjnrr 
^inc  cerebrum  & Sparte  diuertum  MeF.deparalyu.  A 
Aui.de  cura  eiua»&  ucec  de  his  plene  dtcnim  fle  Hipra  de 
fodaphlegmatica.cn  hic addenf alia.  Capuepurgi»  for/ 
cc  Sc  mirabilis  eftdcus.Recip.caflora.|.i.cd^n,ptperia» 
ddammis^lpf  coUogntidp,bauracU  euphorbq,felks 
bouiniexiccatiari.^^h.FiSccxeis  coUynad^  (cruenC.cV 
cum  vti  volueris  rcrolu»  vnum  in  aqiu  maioranp.  Sed 
oougcf  dictum efl  fupradefoda  phlegmatica  ga  limeC 
IpHonaH.  MadicatorqsHantformpex  nucibus flaHfa' 
gra  Sc  rmflicc  deponunt  phlegma  mirabihter.Bc  ifh  3C 
coofimilia  Hant  prp cedentibus  purgationibus. 

Q.  V I N T V S compleat  cum  embrochis>vnccio« 
^'bus.cerourns.empris»  confectionibus,  ventoHs.  Vn 
priusadueriarurcanone^rmplaflra  vnctioiies  &hm5i 
debent  applicari  parti  pofteriori.  vt  fupra  in  principio. 
Vnde  Auic.de  cura  huius  inquic.Ft  oportet  vt  ponamur 
medianx  in  cura  eius  in  guocuncp  loco  accidi  foper 
loca  percufnonis  drfiiper  principium  exquo  tngredium 
uerui  mouentss  membra  paralytica.  PoHtioemm  medi 
cinarum  fuper  membrum  paralyticum  sfl  sx  «s  guf  nd 
aderunt  tuuamnum  de  quo  fit  curandum.  Ec  tibiqutde 
tncRcognorcerc  originem  neruorum.  BmbrochpHanc 
ex  rebus  coniereniibus  neniis  propotcionabilicervt  ^ 
embrochis  capitalibus  fupra  dictum  eft.Conforenciaau  < 
cera flaum dicentur,  Embroca&  multum magniHca* 
oit  eius  operatioJ^eci.  wlpem  euifceraea  ^ cu  pcUe 

eambuUirc  vHpad  dtiTolutionemmcmbro«t*dlf  Hatin* 
de  embrocla.  Valeat  etiam  embroche  di^  fiipra  de  fo 
da  phlegmatica,  lotio  capitis  cumeifdem  rebus  cum 

liatuio.  VntfHonesfiam  ex  oleis,  vt  Hinr  oled  vulpinu 
Mefup  <S:c.olea  degbus  poft  vnguAu.Rec.cerz  cittinar.' 
J.i|.olei  de  oarctiTofolei de  LlioaH.j.v^myrrs,o^>opa 
qacf.an.5.f.  cafloret.5.vi«  euphorbr}.5.iij.Hat  viuoemir, 
de  quo  vn^cur  latus.  Aliud  de  <^o  habita  eft  expe^ 
rtencia.  Recipe  olei  multum  amiqui  lib4*  cers  ru.§.qJi. 
quefiat  cera  ad  ignem  cifm  oleo  &defupercniciatureu# 
phorbq.5.f^aftorei.5.i«Hai vnguemum.  Aliaddequo 
vperienttam  habui.  Recipe  anfitrem  vnuraanni  vnius 
dcVltra  cuirceretur  Sc  mundetur  cum  vino,  deinde  acci.* 
piatur  medius gauus,icdicet  partes  pofleriores.  Stmili<.< 
ter  meda  vulpisdf  piflencur  omnia  cum  ottbut  fuis,dC 
addatur  rerberesme,  bdclfji  fcrapini , rafinx,  vermium 
^reflrtum  cxiccatorum>ana.|.f.mirceanturoronia  SC. 
impleatur  corpus aofens:  Sc  fi  vna  non  Hifhcit  Hm  duae, 
Sc  ponantur  ad  aflandura  cum  hgnis  iuniperi  pro  nobt' 
Ubusaut  lauri.&flnonpro  pauperibus  cum  fermentis 
Yttts,d:primum  aquoCrm  proqcutur»  reliquum  vTut 
fgferuenjr.  Notandum  lamen  fuiu  hic  duo.  Pnmum 
qubdex  di(^  & dicendis  pofTunt  confici  vniftionesva 
rw,  ve  patet,  quz  debent  moderari,  vt  dictum  eft  (ecu< 
dum  balc,  forte,  SC  mediocre , habito  re/pciftu  ad  xca« 
cem,  tempus,  anni,  vittutei^cxum^Skideo  tn  roultij^'.» 

abtione eorum  fuperledeo.  Secundum,  901  fohiifoino 


■ n Cap:  II. 

ptr  .tVquid  inri  addMiirvt  imliut  ptiMtrem.  Ama  Ay 
nem  Au<nn.qu«Ra  pnmi,  prono  capL  panpho  prinitL 
Ei  Ii  inieiei  (ueni  (gmudo. 

Sed  anteii  de  ceiourij..empla(lru  aliqd  ponatur  aitca 
dendua  eft  can.Auic.de  cura  eiua  vbi  inquii.Ciky  fenUm 
eft  debilu  plurimo  (orte  noc«.dl:  nS  Icnrit  illud  & dvdt 
ad  lpAoncm.&  vlceranoncffl  brum.  Oportet  ergo  vt  m 
omni  ftudio  ab  illo  cautaiur,&  vi  coniidcrtf  difpoorb 
impttflioni. cmplaftri.ram.l!  n&rubilicai.&iaftai  ic 
cuiem  nupeiiraniii^lbparai  compreflione  dignorunt 
&ibiili,&  albificaiur  locuieiua,iunc  imprtibo  nfl  pem9 
(iuii  OUIC.&  Ci  lubiflcaiiocft  magia  cabdiiaa  m» 

gii  apparet>iuc  rcuera.M  odut  vero  cognoTcendi  in  hoc 
eft  VI  auCtias  emplaftrum  omni  hora.  Si  coliderea  diTpo 
fiiioncm.8i  ergo  ntccllaria  eft  ablatio  reroouc.ft  Ii  nt> 
iccllaiu  eft  rctieraiio  iiera.quod  dcbci  inielligi  ptrmaz^ 

mtdeemplaftrtiacccrocaritaquf  Cip^raembiu  lerum 

ponunt.  Vaknrinhoc  cabempUrtru  de  finapiMetip. 
cmplaftrii  vulpinum  Meliif,dl:eadiAia  oleis  cupuhic. 
ribut  rerum  appropeiaiaru  dicidantm^  diifcaium  poT> 
Anu  SaiSc  variati  emplaftta.&conlianlitrr  ceroma 
addita  colophonia.  Ccroiariumconfcret  valde.Rccipc 
mynT,oppopanaci,vrncp,  Auinf , roclcgerx,  amygdala, 
rum  anurarum,caftoici.giim«,  ruihf  agicfti.,'tfauria.ai!; 
,.q.lcmini.  agni  calli, pireiri,galbai^upborbi).ana^.ji 
gumi  pini.}.  vii,olci  cucumentalinini,ol«  I aurini  ^1. 
tum  AiS>CK/li  poiefi  licri  linimAum,  quod  Tuper  mem* 
brum  loAim  caicadal.  Aliud  eapenii.  Reci.  cupborbq- 

pipeni,h)rnopihumidf,armoniaci,croci.obbara,caflo! 
rel.teibentinae,oppopanaci.an.}.itq.ftoiacie.5.ii.  mp  ci 
iiinu  lib.r.olei  antiqui  libuq.icrcnda  leranl,  &gummf 
dinbluantur  in  vino,&mirrcannir,A:  fuper  membrum 
Iffura  ponamur  radia  lilq,iieot,  fuper  membrum  empla 
ftrata,au<  cum  ta  tricatura  eft  optima  dl:  fingulaname. 
diana  jtem  bulliat  cuphorbium  in  fece  vinq  qdam  eunt 
bttlliuni  in  amuica  olei  amiqui, df  ea  eo  inungaiur  occi. 
pui  vHftd  fpondite  necellahum.  cft  fublmu.  nmlicira 
di  fublimior  ficce  vt  exiftifflo. . 

ConfeiTtioneaainzt.cOdiia,aceraacddni»,iS;  eft  Aibe 
limit.Otacala<nenun.  Diamufeum  dulce  Mck  vi  infra. 
Pjnepcddnpcure  zucchaio.Rccjunzi.galaiigp,  gariofla 
an.j.imu.muf.nucit  ztdoartf  crocuii.}.  c.C:nirafi,  car. 
damomi.an.^.n.pincaia.^  r.  acon.}.q.  r.  pipent  longi,' 
conicum  cim.an.5iq.zucchan  quitum  AdF.cii&aronu. 
iizetcummufcigrannduobut,diambrp  granii  inbna 
deaf  manc,}.q.poft  bibedo  pa*  vini  lymphan , vcl  rocJ 
dlocrc3l  cu  vadit  dormim  drt  ad  q^iciiair  auelbna,  Sd 
lincpoiu.  Aliadilingubru.Kc.bcacul,rineaiumun> 
daiaru,radi'cumiconan.^n.mcllitIib.iq.^itq.fecaciil; 

dCacorut  pruuclbicnt,&^A>riiicr  cipnmanl  ,& Ii  eliaia 
lurin  vino  rkIiui  Ii  nu  adcftfcbrn,  dnndr  mifceanf  c9 
meile  ipA.  priu.  piftaiwinnAa,deinde  Aig  proqcanf  pii 
nepdfmiAeant.vliimopuliieriaent  enhb.  Reci.pfpmb 
nigri.}.iq.  r.ptpcria  Jon.gaTm.maciauin.}.iq.micif  rauC 
gabngp.cardan.omi.a&,.iq.dolia.5.i.vfqiadvn]ma. 
nedffcro.  VAia  caftorn  in  obn  modum  valde  confert^ 
Ird  eft  valde  abommabitu.  Inqu«  Me/,  auftr  Galera.' 
Theriaca,a  metridaium  cum  aqua  bluip  cdbtunt  omn. 
tfit.ln  principio  quidem  dc  ame  p«gtiione,qa  digerni, 
&AibeiliaiHmtietfi,df  pctmuam  nulnia  cfiplexionir 
(rigidp  di  cdittvm  poft  purgaooofqun  refiduum  maK.1 
ri,  ttfoluuffi.Habcni  etemm  hpc  iuuamtnia  maniftfta  iit 
(griiudinibut  neruorum,  hortaonq,  Gahad  acapicadB 
cahitiinguliadiebiia  vApad.}.!.  , 

De  vetitolia  vero  dicMum  <f  ipfti  ooiliu  ciSfcnim  egil 

Aiper  mCbru  IpAim  ponunf  aiiecif  odbi  qup  elegi  ea  AuA 

de  cura  paralyllt.  Primum  i,  poniiur  fuper  capna  b. 
cenorum.  hecundumm  non  ponantur  cum  fcanllca.< 

Mpqc;iiamcua«Mi«wbiigun,ciittit.rc(cniio  qupAutt 

Sed  nara 


I 


r 


De  a>gritu(I.ncrnonmt 


Stdooca^  ex  eamm  appUcxttone  fequcretur  acrra^u*  bocomiam  diucr/Tuam  itmcnde  apoftenuit/onem  net* 
ntuUutjtunc neccHarta  ei&caliqua  remiitio.  vt  Auiceo»  uorum.deinderegatur  vtfupra,(^ponamur  cmpUnra« 
abidcfxi.  Tertium  non  poruncmOpnft  purgationem  vn^raRiper  membra  aut, membra  leb.  Emplaftrum 
ne  materia  fuperfiua  ad  partem  trahatur.  C^iartu  t^po  <^imri.Recf.£annz  Bcnugrpct,remti  been>rcmin(8  mal« 
nanC  vt  caleHam  lacerti.  Quintucp  fine  ftrnfii  orificii  up,maluaujTci,refiRX,armomacf^dehf)adipieanatit}CC' 
vt  meliufl  applicenf . Sextum  vtfiitt  cum  multo  igne&  rx.afi.&cumoleodcliIio.Fiat  empUftru  ^martempi-' 
Siccefiionevtfornustraham&citorcmoueanf.  Septi'  liando pifianda,cli^ndod^c. 
mum  coofiderei  fi  paralyfis  cfi  multa,  6C  tunc  ponamur  M V L T 1 ac  plurei  c5mendant  ex  auaoribua  indu 
luper  diuerCi  Ioca.Si  autem  paralyfis  efi  pauca,  vt  verbi  ctionem  (e,  in  hoc  cafii.Sgo  quidem  veicor  prouocarc» 
sratia  in  manu  tanta,  tunc  fulEcit, earum  pofitio  in  vno  quiaeSrcmouere  non  etl  eius  arbitnj  cuius  efi4)uocar& 
l^ocdiundtmvelfiipercapiuneruoi^.vcrupcr  locum  cum  exteris  fingularibusrcmedtjsdiais  pertrS' 

quo  nerut  manus  oriunt.  Otftaunmqa  in  vitimopo'  &o.nam  corpora  hodierni  trponsifiint  ita  repleta  <;p&c* 
nam  pix &gtJmapiiM,qac5h>rtant<Sf  retinent  (anguine  Inprouocandotamen^bremdupficiviimur  vta.Pri  . 

meracum.  Auic.puluerizando  ea  fiiper  membrum.  exhibendo  naedicinas  per  os.Secudo  eas  ad  exira  ap- 

S EXT  V S perficiturbalneis,fiucxfiuart)s,bal'  plicando.  Per  os  vt  dando  thtrtacam,  mecridaiu  conlie 
neta  quidem  naturalibus  de  gbus  fiipra  trxTcatu  fecudo.  ctionem  anacardinam.  Rafis  nono  Almanfo.  quam  tpft 
Item  artificialibus  cu  his  ptAtii  lupra  in  ryrupit^  alr)s  l^ic  in  cafii  comendat  cafioreum,fynapis  &cftera  hm6i 
de  quibus  tn&a.  Bfiuarrjs  autc  ficcis,&  non  humidis,  eleauaria  calida^ciendo  ipla  continuare,  tenendo  pa 
vode  expaim«um  habui  de  balneis  naturalibus , 6C  ttentem  in  loco  calido.  Ad  extra  vero  applicamus  olea 
lumo  eorum  fiue  de  pfiuari)s  ficcis  I6umo  eorum  prouc'  calida  valde, ilipra  memorata  vnguenra.&cmplafira  ca 
niencibus,reptri(^maltoplusc5lCTrefftuarfum  hccum  Vnguftum.Reci.olctpctrofifii,fiuedecofio,fiuc 

^humidu,vt  in  comite  Carmignola,  SC  ideo  dixir  Aui.  laurim  lib.i.ptnguedims  leom's,aut  anlerw.l.inj.  finapif. 

Et  uiuatur  balneo  ficco longo, Vnde & loSniiius*  Conlr  ^i*bufliant  ad  confumptionem  duaru  partium.  Aliud, 
runt  balnea  fine  aquts.Me(uf,  fed  came  poft  fri.  Rcci.aliqd’  ex  oleis  dictis.deinde  pipcris>piretrr/uphor' 

cationem  in  balneo  ficeo  conierunc  a^;  termaru.  idem,  bijon.^.  r.puluerizentur  3c  buUiSc  in  pr^diao  oleo  vfiy 
Echm5i  Ihf^hiicGordoniusde  paralyfi.  Sedmaxime  ad  confumptionem  tertix  partis.  Modus  operandi  m 
nocandjmc}iifian<3comieniufitnifipollpurgation?d^  talibus  cfi  vt  ex  oleo  vel  vngunotali  calefacto  inungas 
purgationesAveffiisdcclinationl.VndeAuice.Erpoft  P«lli«,»cmpora,Ioca  emunctorioi^^ypochondrta,A  tn 
«uones  6C iuuamenca  ab  et’s  quibus  vtumur  iuuameca  bal  pudibunda,  in  mulieribus  vero  mamillas.  Aliqua 

SKO  ficco  longo  aut  balneis.  SC  in  fine  rei  Sc  pofi  euacua  > poixnt  in  capfo  lequcii  huic  ^pofito  valentta.debcc 

(tones dC  vbi  efi  nccellarium  re(bluere,&  Mrfuf  auctort  ctam  cibari  rebus  calidis.led meo  iudicio  ola  alia  prioa 
cate  lolnitii.in  firx  quidem  rei  coferunc  fiuffx,  balnea  complenda  fiini  hic  teiuetur  modus. 

fineaauis.Pofi  V«rA  exitum  ^Kaln^n 


^u.v«...<  icnio.  L/iacaiamrtum.  uiaca'  pionts  punctura  reiacuix,i  dolore  qu?  GaP.  f .apho.  c«' 

icorenm  Nico. EiiptMrbium  ra  oleo  lintrum,  leuremim.  men.primo  vocauic  fparmn  per  colligantis  c6renrumue 

g|,rtg,p,-,  fpafmum  de  inanitionereduxir,  quod  lame  di* 

lujx^  feiapino  Mefu^Pijulx  fxcide  Mefux  de  cura  pa  ctumaliquibus  n5  placet.  Vitex  afiiimptione  venenofe,  GaWnua 
raly  hs.PiIu|x  de  euphorbio.Potto  Iwai  Pauli  Nic.  Ru  aut  calidx  fngidx,  aut  aliunde  ex  materia  ventno6  per  - notatur* 
L j ^ nguento de  ceptojiocumemo in ore fiomachi & cererbo per  neruos 

bdellio  ^ep.Vngtxnm  bafilicon  Mcp.jV  nguentii  mar  - reuerltuos  cGicaro  fequic  talis  rpafmns,vc  quimo  aphoe* 
ctaton  NicaHiera  Rafis.Hieralogodion.Auicjn  quimo  cCSmento  primo.dlf  in  fecunda  tertif  de  rpafmo. 
tracta. i.Hierapt^abbacfsNico.  C A V S ^•Sparmusirac^diuiditurtn  amenorrna 

^ A fi  coct^erit  ex  ca  fu  df  percufTione  exteris  Sc  pofteriorem.  Inamerion  vero  quia  tn  parte  smeribri 
caufis»cuc  in  qua  cft  fpet  oportet  tn  prictpto  fiicm  phk*  fit  conuactio  amoiorum  lacenorua,  SC  extenfio  pofic' 


L 


i 


/ 


Traftatus  VL 

' Hdrtiiii.Efecontrafnpofttnorf  extractio  in  pofteriori' 
iu8,&  exteoHo  in  amcrioribu«.*A:fic  toUif  comradnflfo 
intet  Auice.&Haly.,quia  vidrf  dictreHaly.  q>  Tpalmus 
tn  aiatertori  fit  cum  compaHionc  poftcnoru  n6  qtitdrm 
cum  cdiradtonc  ftd  cum  extcnftone.&quifit  inpoflc- 
riori^m  cdm?tUfnPi(ini»dici£  opiftocomif  ,quta  fic  fu{) 
qui  in  paruameriort  rmproftotomis.^  qui  tO' 
Ium  occupat  dicit  cetanua  vt  infra*Cum  entm  humidiia 

tet replent  ntruosdilatStutncrui  tpH^curtar^  Pmlonj 
gum.quarelactmiiadqucni  micicbaineruus  contrahit 
vcrfifs  origine^  fle  curtatur  membni  Sc  efficitur  iirpo 
ttn»  ad  debitam  extenfionc  ficc^  cauM  rpafmus  de  repleo 
cione.rpafmusautc  de  inamtionefie  exiccata  humidttate 
nerui  aut  lacerti, quare  corrugat» &c6rrahtiur.  Item  fit 

f^foius  per  coiligini  ^ matrice  vefica  1 6C  k ffomacho 
cdicato  malo  vapore  on'  cius.ltem  i mattna  vermium» 
nam  nocumeto  percepto  cerebrum  m & cStrahif  adesos 
contraiflionc  le^r  raembro*jrc6tra<flio.  Fit  <5^  43' 

pter  (uperflun  coitum.Item  li  catu,&  percuflione.  Labo» 
tenimio.Pluxu  vemni.  Apoftemate,  &hmoi.  Fit  qnqi 
in  pueris  propter  debilitaiem  cerebri,df  neruos,mufram 
ttia  corruption?  dtgeffiuY.  vt  tenia  pnms  defgniudi' 
ntbus  qux  inlant  ibus  accidunt. 

SIGNA  demonffraiiuaquSdovidesmembrum 
Contra(5tum  &n'gtdum  dC  non  p^t  reduciad  fuam  diipo 
iitionem  naturalm.tunc  illud  dicas rpafmatu  tp  ft  fubi- 
to  id  k (ano  accidit  iudica  f*m  pluhma  effe  ^ repleti5e,  q» 
fi  paulatine  euenit  df  poff  febres  3c  laboret  Sc  inamtidet 
ex  parte  totius  Buxus  &hmoi.  tunc  iudica  illud  eflede 
tnamiione,d£  talis  cdfueutt  euenire  ab(^  dolore  aut  cum 
remiffb  prererfj  in  noffro  ^polito  ipfura  (ub  eade  mani' 
lione  coilocando,VT  qui  effet  ex  puneffura  mordicatione 
choleit  in  ore  fiomachi  & hmdi.  Qutautcex  repletione 
Venit  cum  dolore  latis  incenfo.cuin  aute  membro  ad  le 
cito  redit»vt  cu  vemoBtas  eff  in  caula  n6  ludicea  rpaTmu 
vere  vt  in  orciratione,&  fingulcu.  Qnqi  cucnit  pulfus 
eorum  eff  debilis,durus»vndolus,&  inorduiacus. 

V rina  aliquando  colorata  4?pter  febrem,  qnqp  difcolo 
rata  mater»  habente  raptum  ad  liipcriora. 

Q^iod  fi  luerit  i languine  figna  fanguinis  apparebunt. 
Et  fimiliter  de  alqs  humonbus.de  quibus  figras  fiepe 

Quod  fi  fuerit  ex  potu  veneni»aut  alterius  cauf;  primi 
tius  feitur  tudtdo  patiitis  Et  cum  plcurvfis»rquinStn, 
aut  phrenefis  c5uertif  ad  rpafmo  Icic  per  ligna  4)pria. 

PROCNO  STICA.  Spafmusdc  repletione 
fiicilius  curatur  ^ de  inaimide»qiri  facilius  eff  rem  humi 
dam  cxiccarc  ficcaro  humc^re,vt  quarto  de  ingemo 
finitaiis:tmo  cura  qu;  cex  ficciiatc  eff  praua.  Spafinus 
de  ellobro  mortale.  Spafmus  pofi  vulnera  mortalis. 

S|»rmu8  de  inanitione  monalts.  Sparmus  poli  febre 
mortalis.  Siahquts  fuerit  multum  inanitusjipter  aii.' 
quam  caulam  SCei  fijperueniatfeb.&  febri  fuperucniat 
{pafmus  talis  ell  incurabilis,quia  ell  de  inanitione.  Spa 
finus  de  repletione  aliqn  accidit  poli  feb>  maieru  cxillc^ 
te  mulia.A^ults  curabilis  ell.  Spafmus  puerisaeddens 
ftbnctib^  vt  plurimu  ell  de  replcnoc,qa  Hint  ingluutofi. 

Spafmus cx  pudlura  pelTimus  luxta  illud  terno  lechni» 
ncruidlf  tenues  punctura.  Spafimisfaciliiet  accidiipue 
n's  vt  qnqicx  Bccu  folo.ita  & laciliter  curaf » IMannu  vU 
cradifFictletcdditeisd^ita dcdifficilicurac*  St  pati^ti 
Ipafnui  qua  runa  fuperucniat  Ibluic  fpafmus.  Et  de  apho. 
prognolticis  de  fpafmo  habes  in  fine  capitult.&  tu  ibi. 

C VRA  tn(^fmohumidofiue4repletfde»l<Turnf 
canones  idem  qui  di^ti  funt  de  cura  paralyfis*  nam  fi  ell 
languu  pcccis  fiat  phicboumiia  vt  ibi.led  no  fiat  extra  • 
dliolangumisolno  necellarta.fed  retmeac  4>pter  fpaimu 
vt  languis  refillat  fpafmo.  Quod  fi  fiicriut  alq  hmno.' 
res^r^ctpue  phlegma, vUtur  clyllenbusfonibusA*lb-' 
liuiuiscocaoooibus  ibidem  poficis^cinpUllni^vndbO' 


' Cap.  II. 

nes»vtibl.Tinacxaquafulpiiurea1Uit  artificfalitel 
cxliil;^ure,lale»&  cinere  maxfecSueratdL*  magis  pllua' 
rium  ficcum  6i^um  cum  lapidibus  ignhts  exnndtu  c6 
vmo»&  non  fiat  mora  in  ea  43pter  debilitate  virtutis,  fcd 
pone  muliKudincm  numeri  loco  longitudinis  fpatq.Fac 
lucpeura  bis  (edere  in  ea  die  Auicc.  Hmbroch^  fup  ca« 
pue  fiant.  Item  aducnMum  cp  fi  fuerit  fpafinus  in  parte 
anteriori»  maxime  faciet  dc^ntembrochf  cerorarta» 
Sc  vn fy nciptti  applicari.  V bi  vao  fuetit  in  pane 
pofienon  occipiti.  Vemoff  etiam  fuper  loca  notata  de 
paralyfi  magnifice  confenint.&fi  materia  ell  pauca  fim 
finc/carificaitde.Si  veronnilu  fiatfcanficaiio.ppierma 
lenaattrac^a  vtde  paralyfi,  q»  fi  non  ficrn  fcanficatio 
efiet  morule, ecce  periculum  grande.Nec  quilibet  fic  mC 
furare  fciet.quare  n6  nili  expertus  in  ei»  appltcfidis  ftcu.> 
retur.Nonmuliiplfccnf  vfiis  rarum  neqi  fic  ciioap('lt. 
cencur,(ed  fuccefliue,&  caueaf  ne  loca  vemolarum  infri* 
gidenf.  Ellqiattendendumqicurarpafmi  nopaitiirrdi 
lationem  4>pter  fomiudiiK  nocumeti^  necrllu.^tis  ope  • 
raiionis  membri.5^  ideo  cito  medicamina  applicenf  ,nee 
fiat  dflaiK^vt  tn  paralyfi  didlumcll.nam  para  ly  Iit  dila  • 
tionem  fullmet.vt  patet.  Irem  mhil  fquccouenR  in  cu* 
ra  rpalmi  de  repletione  vt  feb.  fuper ueni^.  vnde  Htpp«. 
f7.apho.4.1ec'lioms.  Qutli  conuulfionc‘,aut  dillcmione 
neruorom  tenef, febre  fupenientente  Itbenf . Et  Auic.de 
cura  CIUS,  prouocatur  aut?  febris,  vt  in  paralyfi.  Aliud 
Reci.callorn,aBp  fxndp.ana  pane  vnS  mellis  par.rj.  mi  * 
fccantur.dolis  ell  vt  auclbna  vna.cbtmuef  vi  diifni  ell. 
iheruca,&  metridaium  fum  cx  folennioribus  medfcimi 
in  cura  humidi.lif  maxime  cducnit  calefacere  Cilem  fit|2 
ongtoS  neruorum  ponere.  Sternutatorta  aute  maxime 
conferunt  de  qbus  diifium  ell.  Irem  leirio  in  aqua  deco 
dlionis  pellium,  vulpium  magnifice  cdmendal.  Tu  tff 
fis  attenis  canoni  fupra  in  prlcipto  curp  paralyfis  fi  ad^ 
fcb.auc  nd.  Item  fler  eger  pellibus  \ ulpinis.aur  lupi  tn* 
uolums.  Vngatur  membru  Ipfiim  cum  oleis  du^is  de 
euphorbio,liliof)r  aiboia, vulpis, fpicp  nardi.  Sed  dilig? 
ter  aduenedum  q>  ficut  duffum  ell  fupra  materia  fpafmi 
ell  gtollior  materia  paralyfis.&  ideo  in  principto  nd  de* 
bemus  fonibus  refolutiuis  vti  cum  materia  amplius  in* 
grollaar  refbluto  liibnli,  ffd  debemus  primis  duobus 
diebus  vti  inoUificariuit.  demdead  relblutiua.pcedere. 

Mollificattuu  valens  tn  hoc  calu.Keci.mucillagims,le> 
minis  hni,leminisfsmugrpci.3n.j.i).butyri  recetts^axun 
gip  anatfs.an.$.  s.olei  fibmtnt,amygdaUra  dulciutn.afi. 
5.t.oleidelilio.$.t.cerpmodicum.natvngu?rum.  Alrj» 
vero  diebus  vaiur  rclbluiiuts  oleis.d^  vngucits,et  inier* 
ponendo  molliiiua.df  fic  cdiimiet  ptimbus  diebus,  & in 
fine  puris  pol&mus  vti  refoluimis.  Et  confimiliterfiai 
de  ablucionibusA-'  balneis, vi  prius  fiat  mollificatiua  cu 
malua,bilmalua,f(n'jgrpco,fcmine  )im,a!thea.d^optfmfi 
ell  balneum  sodpis  vt  fupra  de  f»ralyfi.  Et  ell  ncitan* 
dum  cp  rres  (unt  axungipeduentemes  tnhoc  cafu  vuipi% 
vuleuru,<&  vrfi.Lconts  vero  axungia  fr.tiiducii.St  enim 
Aiccuhfte  pertrafiui.  qm  cura  huius  fpsfmi  maxima  fui 
ex  pane  ex  cura  paralyfis  p«rfial»&  tu  cOnfidera. 

C V R A in  fpafmo  ficco,  que  quidam  de  inamnone 
vocam.gcneraiit  canon  ell  vt  ex  toto  m^ict  tm?no  prtf) 
cipalicer  fii  ad  )mmc(fiSdum.&  et  lam  ad  infrigidandum 
prpcipue  tn  eo  qui  feb.  fequif  acutam,  firu  vrem?.  de  qud 
Gar.apho.qutma.c5mcoto  primo  dixit.  q>  ell  tncurabi  • 
lis,  fed  de  hoc  tn  dubns. 

Speciales  canones  funt,qm  fi  ell  humor  cahdus  facies 
adconfumptioncmateripper  cuius  cdfumptionO  caulae 
fpafhius,cunc  fiat  eius  euacuaho.Cum  qbus  aute  euacuef 
talis  materia  habeC  fupra  de  cura  fod«  cholericp,  (S(  fi  di* 
gellione  indiget  ibi  recurre  pro  dtgriliuis.  Er  fimilicer 
quoad  ordinatione dierx  vt  tadtum ell. Dicta emm ad 
humiduiQ  dedioet  quo  ad  regimf  rerum  no  nacuraliutik 

Vnde 


De  *grftu(!.neruorurn. 


Vn(Ie  eadem  Cttictvef  confimilu  quz  tfn  pnma  rpccte 
hettcx  de  qua  infra.  Ei  in  fumina  nummhum  coucmca 
debet  habere  quiiKpcodicionet.  Pnmacf  liefaalitdt' 
gcfrionit.ppcerdcbiiicatcvtnutu.  Secundat^  ut  hiti' 
lif  pcnetraitoait»quu  vt;  fune  angufrx.  Terna  q>  Hc  u\* 
ccranuiicn.ppcer  malam  c6plexionc  cal(dam&  /IccS  in« 
duifbim.  Q^iarta  fit  cCiblidatiuu, vt  fiat  melior  adhf 
iroiutnparubusmfbrci^  Qmhui^fii  refrauraiiuum 
fiue  nutritiuum  ad  refraurSsium  huratdtcace»  ex  cuiut  c6' 
flimpitone  caulaiut  eft  fpafixiut.Et  fi  omnes  conditiones 
Cimul  inutniri  pofiurn  in  vtio  abo  non  cligac  fup  lUum. 
frd  qn  daXyVel  tres. vel  plures  reperiunt  adhuc  bonus  cfr 
(3  non  h ibec  aliunde  nocumetum.  Ex  qbus  (equitur 
aqua  hordei  excortteati  bene  decoifbi  ell  multum  conue^ 
tuens.  Infertur  fecundo  q»  aqua  hordei  in  qua  decoiflx 
funt  tcftudines  nemorales  efe  maxtmecdueiiiens.qcf  qdS 
tn  hoc  ca(u  hab^  pro  fecreio.  Infertur  tertio  oua  for^* 
blita  cum  aqua  altcraiaCint  hocincatii  couemfria.  In^ 
^tur  quarto  vinum  lymphatum  cilc  Quintum  (p 
aqua  carnis  dtfiillata  vt  cduenic  cfe  etiam  cduenin.  Et 
coofimilitcr  tnferaf  de  latfte  primo  muliens.fecundo  afi  * 
ivr,  tertio  caprp.vbt  non  adiit  fcb.&prfcipue  putrida. 

Vtaturqtolco  amygdalino  dulcicum zuccharo^ladce 
amygdalarum  datctum,auenatohordeaio* 

Altus  canon.confortatio  mcbri,&  maip  qualicatw  re  • 
saotio.Kla  autem  complent  cum  oleis, vnguitis.cero»' 
rns.emplafrm>Io(iombus , embrochationibus  frtgidis. 
humidit,  de  quibus  ad  plenum  fuprade  foda  cholerica. 

Olea  d^c.  violatum,  nenupharinum,  lalicts  &hmoi.  ex 
quibus  fi  int  vnguema  vt  fupra.  L^alnea  in  hoc  cafu  funt 
coipienicmitTima  exaqua  dulci  in  qua  decodla  funt  viof. 

s»enuphar.&lix, folia  my;rti,maluf,cucurb»f,(S:  poft  exi^ 

lum  vngarur  dorfum.  fiue  origines  vt  fupra,  6c  membra 

Jffa.  Item  ima  ex  btfie  fi  fieri  pofleieft  optima.  Item 
ci5ueniciilVm»a,&  fingularis  eft  ex  oleo  in  quo  bullita  fit 
viola  malua  3C  hm5i  frtgida»in  tn  cp  oleum  fit  tepidum 
& nullo  modo  calidum.  Et  cx  aquis  tinarum,  vel  olei 
vt  ditium  eft  fiant  lotiones  capitis  8i  cmbrochf.  debent 
enim  in  balneo  teneri  quoufq»  mebra  vident  tumefieri, 
deinde  debet  inurgi  ex  olcts  di^is,aut  vnguftistvt  Rea. 
olcof?  viola  ti.ncniipharini,  de  ialice.an.5.f.mualagims 
pfilii  quo  fi  velit  potes  hic  vii  coiinue  muciUaginis.dra 
ganti.gummi  arabid.ana.l.i.  axungixgallinx,anferis, 
snedullx  viiuli.afi.  j.ti.fiat  vnguemum  molle. 

IN  FACTO  vero  per  pun^uram  i re  venenofa 
occurrat  cu  bezoir  veneni  itlius  thcriaca,  metndato,  fel« 
ou.ariftologia  rotunda, gemiana,baccts  laun  Sc  hmoi. 

IN  FACTO  vero  per  pun<fturaclaui,  aut  ligni 
acuti  aut  alterius  talis  rei.tunc  poni£  fuper  foramc  oleum 
feruent  de  euphor. vel  cum  euphor.  vel  oleum  folum  aut 
se.rbrtint  accenfe  diiiilletiir  in  foramen.  Aut  membrum 
iptimfifii  habile  ponat  in  oleoEcruenii.vtfi  elTetdigi' 
IUS, pes. vel  minos  & hm5i.(5^  maxime  qh  onficiuvub 
steris  eft  anguftum.cunc  qufrac  vtaapenfdi  ipfumiuxta 
tUud.Ncrui  3c  tenuis  pundura.  Quidam  pfumunt  ma  - 
gis  in  principio  applicare  oleum  ro.  calidu  vt  fupra  ftu ' 
dentes  A bene  in  remotione  doloris  cumvnguemis  auc 
empUftri*. A: tandem  peruenium  vfqjad  applicaiioncm 
ftjprfacicmium.il  cxieranon^fint.  Vbi  notSdumt^ 
inrpafmocoiingctcex  doloreabfcp  vulnerein  principio 
debemus  cum  aiK>dinis  pcedere.  vt  verbi  grana.  Re.olci 
so.  applica  cura  pena.  Vel  Cc.  Rec.  medullx  pa  - 
nis  calidi  inhifi  in  oleo  vior.&faAi  exprefltonc  ponatur 
fuper  locum.  Vel  fic.Rec.olri  ro.|.ifj.aqux  ro.lib.f  .vi 
iclloi>  ouo%  recemium  foniier  aguacotu  numero  quinqr» 
stiirceatrf  A in  eis  infundat  faldcila  ftuppp  canapu,&ex* 
preflj  fopcrpoiwf.  Aliier.Rec.pams  de  frumito  iofufim 
l^e  vaccino  per  horas.rj. veli. vel  plus  vt  videbil.vi- 
«diorum  0U09  rconuum  inhdbyp»  Hntum  umpohf 


79 

in  olet  ro.viona/l.{.ff*{a(lis  tantam  adde  quSttuirfufi^e 
procmplaftro,&  tamfirup  locn  tepidum  pone.  Aluid 
d^oprtmu.Rec.firinx  feminis  lim,fxnagrfci.an.  Rorum 
camomillF,reminisanhcn&cu  maluauifco.Fiateroplil'' 
ftrum,  moderabis  vt  ftanm  infra  de  canone  dc  appliccf 
calidum.  Stupefr<!tiuum.Rcc.ola  ro£icei.3.n.opf].9.^ 
iufqiiiamijnpauertsalbi.ah.yf.corucum  mandragorp» 
femims  ap(|.an.9.  Iterantur  SC  cnbreni  Sc  mifeeanc  cuna 
oleo  addito  modico  accti.nam  fi  epeerand  conferOtapo 
pileetur  vitimo  hoc  ftupehKftiuu,  d:  fuper  ipfuro  ponaf 
cmplaftrum.  N'  bi  vero  fiicttc  vulnus  dC  tuent  epeatum» 
tunc  incipere  debemus  cum  cxiccaiutbus  rrfoluentibua 
materiS  malam, vt  funt  oleum  de  euphorbio,  lerbemtna, 
d extera  fupraponca«d  qupracur  apertto,vt  duftum  eft* 
Sinonfuenc  cum  vulnere  magno  pccdai  cumanodi*» 
nis  didtis  rmplaftro,  d vngueto  ca  oleo  de  camomiUa* 
de  femine  lini  calidi.  Circaquxnotencurtres  canonea^ 
Primus  confideret  complexio  ^ri.  particulp  patientia 
d habititdo.nam  in  c5plexibncfrtgtda , habttudtnc  car« 
no  (a  phlegmatica  debet  calidiora  applicari,  vt  oleum  de 
euphorbio. vbi  vero  non,n5  ita  calida,  d (hificte  oleuoa 
(btumauc  rc  f.paiet  canon  confiderami.  Secundus <|)  ta 
Ua  non  ponitur  nifi  vHp  ad  remotionem  doloris.  Ter« 
iiusc{>  ftupefaciemta  non  continuemur  nefiat  membri 
morti  ficaiio,  vt  contigit  in  Roberto  apotbecario  Padu^ 
cxconfilio  tiiidoris* 


Detctdno. 


Rabncii.  II V 


SEquedo  vt  in  rubrica  ponebatur.  Tetanos  eft  pgrt# 
ludo  oibcial»  j>hibms  virtutem  mottuS  anradtiSe 
membroi^dequoi^  aptitudinceft  vt  comraliamur 
propicr  nocumitum  in  lacertis, d neruis,d  fit  ab  eifdem 
vel  confimilibns  caufis  fpafmi,  licet  fit  morbus  mag  t 
acutus.d  hoc  ratione  accidentium,  terminantur  emm  in 
quarto. vt  quinto  apho.Qtudam  lamc  addunt  etii  ma 
terta  eft  aaiiior,ppter  quod  dicitur  morbus  magis  acu.* 
tus,fed  magis  credo  primum.  Dictiur  ofiicialif , qud  in 
figura.ftat  entm  membru  lenfum.  nam  nerui  d mufculi 
anteriores , d pofteriores  ftanc  pqualiter  tenfi , d in  hoc 
diRrrc  Ii  fpafmo.quia  tales  tantti  ad  vrura  pane  tendunt, 
d ideo  membril  ftat  cdtradcum.ltcm  pro  nunc  reneo  <p 
cuzez  verus  eft  tetanus. Qjtidam  ti1  vt  Placeminus  differ 
renttam  pomt.nam  cuzez  femper  fit  ^ ventofitate  grofia, ' 
deum  eft  pamcutaris  vocal  in  vulgari  noftrogranfo. 
Tetanus  vero  fit  vt  didhim  eft  de  fpafino. 

C V R A . Canones  de  fpafmo  hic  feruenf . Ex  olbus 
didis  feruenc  magis  applicatio  vftoiarum  hic  ^ in  (]?a« 
fmofuper  loca  debita.  Item  tina  exdecodione  vulpts. 
cum  pci!e,d  fit  iuueiits.d eft  magnifice  conferrns.It«n 
vfusc6cinuuscaftoret.Ciyftena,deuacuamta  Ibllicic?' 
nir.Siernutatorta  Capiitpurgia.Et  ftudrum  fuper  omnia 
fit  in  cuftodicndo  eos  k frigore.ln  eo  qui  per  c6munitaiF' 
oponet  attendere  membro  mandanti  cum  euacuationi' 
but.d  diuerfionibu^confortattombus  ipfius  d cerebri, 
de  quibus  omnibus  (xpe. 

PeroitKr4*  Rkbrtcd.  IllL 

T Ortura  eft  morbus  offrctalis  in  6tcie,ppcerquem 
contrahit  pars  (aciei  ad  panem  non  naturalem,  d 
alteratur  forma  dus  naturalis  dremoucl  bonitat 
obuiationis  vtrorfr.^  bbio^  et  ambaqi  palpebrarumtrx' 
ftcecuiuscacftautmollificatioaot  fpalmus  faccnoruov 
palpebraru.d  faciei.Aut  dilfi>lutio.auc  chordp  inafio.  ‘ 
SIGNA  dem  mftratiuaumexhabitisnocafunr. 
S igna  demdftrat  lua  folum  addita  fb  fi  cx  fpafmo  eft  q» 
illa  fubito accidat  q>  eft  ex  replcuSe  u paulactm  maxihtc 
quando  fequumur  frbreS)  inanitiones  id  hiuulniodi^ 
«ftcxuuniuonCt 


k 


r TraAaWi  VI. 

TROCNOSTTC  A>SirelinennhLu  duratie' 
tu  a ut  nunquS  aut  magna  cum  difficulcacc  curabo,  cur> 
enim  nut  praua  cft*  baliuj  prpdicat  corturam>&  lortu' 
ra  rpafmuna  aut  paralyfim  aut  apople.  aut  cpilc.  Si  acct  ^ 
dat  alicui  tortura fortittnba  quacuordies  interficit,  ii 
tUos  tranfiuertt  cuadere  poteft. 

C V R A ex  diatf  apparet  manifeile  qui  canones  firr 
tiandt  runt.Ntm  in  ea  quas  eil  k paralyl!  canones  de  pa^ 
ralyfi.lneaveroqux  eftex  fpafmo  canones  derpalino. 
g>pter  quae  notanda  fum  figna  d(ilincriuaJS'am  in  ea  quy 
cil  ex  mollificacione  nd  fencicurexteniTo»  ^palpebra  in^ 
ferior  oculi  demiila  eft,dl£  apparet  qi  meditetur  afpicient 
tn(ertoni.ne9  (encitur  magna  Ipfio,  imo  quafi  no  eft  fm« 
fii9  nocumenti.  Ecfiexfparmolemiturextenfio  cutis.<3^ 
deilruuntur  rugx  facki,  Sc  decltnat  cutis  extenta  verfus 
collum,  Sc  n queritur  reductio  cnm  manu  repericur  dif» 
ficilior  multum.  & vt  plurimu  minoratur  laliua.  Et  H 
hxc  (iifiF.ciant  intelltgai  tam?  pro  clariori  doarina  ape  > 
rirur  magis  quod  dictum  eft.  Et  ponendo  canones  par 
ticulares  ex  parte  regiminis  rerum  n6  naturalium  feru?« 
tur  omma  vi  diaumeft  in  duabus  ^dctibusrubncis# 
locus  tamen  hus  fit  cenebrorus.  Ex  parte  vero  dtgeif  lO' 
fittconfimiluer.  Ex  pane  vero  euacuaiionit  nota 
cut  Auicen.  vult  hic  in  primi  die  mhil  debemus  bcere, 
& n natura  fiierit  ficca.&d  Tecundi  die  fiat  lenitiuum,  & 
leue  natura  exillente  ficca.ex  quo  comprehendo  q>  natu  • 
ra  n5  exillenie  ficca  nd  debemus  mouere  v^^p  ad  quartu 
aut  Tepeimu.  &cau&  eft  materix  cruditas.Dixit  enim  ad 
quartum  aut  fepnmum.quu  in  materiebus  aliquSdo  ci« 
nusaliquando  tardius  apparent  digetliones*  Irem  quia 
ineo  tempore  nmetur  nocumeniumex  dirpotitioneflu' 
xusmicerix  per  pharmacum  amplius  agtcatp.Sed  di^erc 
aliquiscontra  Auicen.in  capitulode  tortura  in  fine 
quit.ConHderetur  ergo  an  torturx  ailbciemur  acciden* 
tia  apopletica,  epileptica  quia  incipe  ab  euacuatione  for 
It.  Dicendum  ante  quartum  .aut  feptimum  regulariter 
non  debemus  cum  medicina  forti  operari  propter  mate« 
rix  cruditatem  5;c.licet  coacte  qtiandoc^  cdiingac  vt  in 
cafo.  Ve!  aliter.qi  licet  dixeritincipe.tamennd  dixit  ante 
quartum  aut  reprimum.nam  qupdam  materi;  cuiusalqs 
digcflion:m  recipiunt  ex  quo.&  citius  euacuationicon* 
femiunt.  S i vero  ex  fpafmo  comigerit  procedat  in  prin 
ctpio  fi  fuerit  ex  (anguinecti  phlebotoma  etiam  veni' 
nim  qux  Cinc  fub  lingua  bcia  euacuatidc  prius, vt  fupra 
de  fpafmo, 5:  pofi  purgationesd^ndante  fiant  garganf' 
mata  deponentia  materia.  Vnde  Auic.Int?dcre  ad  garga 
rffmara  eft  nocent.  Bt  confimiliter  dicatur  de  fiernuta.' 
corijs, odorationibus, vaporationibus, et  omnibus  Inndi 
materiam  habctibuseuacuare.ex  quorfi  applicatione  od 
procedentibus  purgationibus  timetur  attracto  materix 
crudx  ad  locum,  & nd  fperatur  eius  refolutio  de  quibus 
omnibus  (lipra  de  foda.&  de  paralyfi. 

Confortatio  loci  primo  fiat  cum  leniffcaiiuis.deinde 
cum  refolutiuis.vt  de  fpafmo  dictum  eft, A in  hoc  multi 
ctf^nc , nam  mollitiua  debent  pnus  poni,  vt  Auicen.  de 
fpafmodCcura  torturx.deindcprocedaturad  refolutiua,% 
& delxm  medicamina  applicari  fuper  fpodilesccruicis 
Sc  fuper  mandibulam  ettam.d£  fuper  quam  dicetur  in  du 
bf|s.  Fum  fncauonet capicis  tempore  vacuiuris,&  k' 
funif^  maxime  conferunt  leuiter  factg  cum  panno  tepi^ 
do  in  calido  in  h yeme-  Ee  de  maxime  confe 

tibus  eft  ablutio  aftidua  £acfei-  aimaceto.  A maxime  in 
4eclinatide,d:preapiiefiineo  decoctum  fuerit  finapis 
eium  fi  decoquatur  fticados.lcem  cortex  fuperior  nucis 
tndic;  cum  fuccomiioranx  in  caputpurgnt  budarur 
Item  fjccus  fici; , SC  lliccua  cicUmmis.  Ex  mafticatcv 
rifs  laudatur  nux  mufca.piremim,  & acorus.d^  dixit  Ra* 
Us  <>  nux  mufeata  continue  ceneal  m parte  qux  torta  eft 

ftetnuucoriaadduoaftoreo^utnigella.  Confert  ven^ 


■ Cap:  II. 

tolarum  applicatio  foper  f)x>ndila  abfi^  rcarpellatiojie; 
&fupercofdem  rubificamium  medictnarumappofioo 
de  quibus  quarto  iraccatu.Item  fpcculetur  lortns  f;pe  in 
fpeculo,&  maxime  chaiybeo,quod  prxcipuum  habetur 
in  cafii,&  credo  quonum  de  vitro  noo  fit  fpeculum  pia 
num  in  quo  faciet  fub  fiia  qualitate  figuraiur,fed  bene  dr 
chalybe,  A ideo  tortus  tn  fe  fpeculando  in  eo  melius  cd#. 
prehendit  fui  rcduaionero.  Itemconfeitad  hocpulCire- 
cum  cornu,  aut  cum  tuba.  Si  autemnon  conferunt  vl* 
timum  remedium  eft  cautenum  factum  fupra  venas  qu; 
fiim  poft  aures.  Poftremo  adde  cerotanora  parte  po*. 
ftenort applicandum.Recipe  oppopaoact.5.tj.  radicum 
•^o^hMfto.rinzi.nucis  rouCah.j.i.ierbeminae  quantum 

fofftcit.pulotrizandapulucrizemur&liquefieodalique- 

6ant,&  fuper  alutam  extendatur , A maxime  confert  ia 
tortura  ex  paralyfi.Qiiod  fi  veilemusappticarein  lortu* 
raex  fpafmo  oporteret  addere  mucillagines  vt  fupra  dc 
fpafmo, 5:  hoc  infra,  nam  matera  fpafmi  eft  grofta.& 
ideo  ne  refoluatur  fiibrile , A mareria  amplius  ingrofle* 
tur  applicamus  molhficactua.  Si  vero  fuerit  ex  paralyfi 
non  addamur  mucillagines.  Mollifiatiuum  in  tomi- 
ra  ex  fpafmo.  Recipe  mucillagmis,  fxnugrxci , feminis 
Itoi.ana.  j.fj.buiyn'  loti  fine  iale.l.t.  axungix  anatis. 
i.i*olei  amygdalarum  dulctiim.^.ii. olei  lilio.5.i.f, 
zuccharialbilfimi  libr.i.  fiat  dedetur  prxccdentc  eua* 
cuatiooe  mane  A fero.5. ».  Item  ad  hoc  valet  acon»  c6* 
duus.  Mrfux  diftiiKftfone  quarta  &c.  lupra  vt  dumu* 
fcum  Mefux*  Confifus  eft  quidam  curare  torturam 
dando  de  hiera  Hermeds  quotidie  cominuando  Icn* 
go  tempore. 


D(  cremore. 


Rubrica.  v. 


Tftmoreftmorbusoff.cialisvtniens  propter  de* 
feiftum  virtutisrootiuxi  motu  lacertorum  ftdr* 
dura  compar  grauitaa  intrommeniifua  motione  J*! 

motionem  volumarum  . qoare  commifeemur  motus 
volumarij  cum  motibus  non  voluntartjs  , cuius  caula 
fecundum  plurimum  eft  materia  phlegmatica  in  poro*  SLl ' 
^nbus  nemorum  imbibita.  Dicitur  propter  defe*  ^ 
chim  VI  d.%r.t  i liuporc  qui  nuraiur  spicr  dcfcifhjiii 
vinum  fenfitiux,  VI  mfra.  d.citur  farundum  compar, 
quu  memurum  iii  fitu  Tuo  non  poicft  mmnrrc  pro» 

PCT  fugnam  qnzcftimcrgrauiiaicm  naiuralcmmcm 
bri  ipfum  ad  itdcricra  trahemem , * viriuicm  moti- 
uaro  ipfum  ad  lupenota  cicuanum.  Oiciiur  cuiutcau. 

Ia , quonnm  niam  cx  inaniiioiK  & fpiriiuum  rcfolu.  ’ 
none  caulari  polTn  vt  tn  conualcfccntibua  & hciTncia. ' 
lum  natura  dcbditata  mtmbrum  rtgere  non  vaiei.  Ad 
iftam  cnam  rtduciiur  caula  aut  cx  animz  accidenti, 
bua.  vtoui  qui  eft  cx  timore  afpeiftu  tti  proiiindae  & 
cxierorum.  ttahunmr  enim  ad  inna  fpiriim  reliVSta 

membntexterioribua.  aut  ad  extra  moueniur  inordina. 

ie.^opitt  quod  &c.  Exquibu,  inftnut»  hic  fremo 
eft  de  nemore  qui  eftin  ftbrtbut  ab  alijadiiSui  rigor  ^ 
Iitmdiciiurq,ex  potu  vini  fiipetftui  dkacuti  dominio 
^gidiiantfuperfluf  cauftri  p5t.Similiietl  latietaienau 
ftaiiiia.  OCIO  fupciftuo.  hzc  enim  omnia  inducunt  in 
membri,  oppilanowm  mneruifmoriuiaquznonfuf- 
ficiuni  facere  paralyfim  completam,  fed  amam  faciunt 

q.  Ipiriius  nequeuni  bene  penetrare,  hinc  debfliratur  mo 
nua  vmuj  tX  accidii  aliqualit  companiaa,  vt  ita  di. 
cam  inter  virtutem  motiuam  & gauitatem  nauralfa 

membri,*  Ideo  tremor  dnftua  eft  paruapa  ralyfii.Se. 

quendo  cum  qui  eft  ex  caula  frigida  * humida . * eft  I”"“  P* 
iremmquandi»  in  loto,  quandoqi  in  membro  vno 
qnando^in  pluribus.*  caula  tritam  quia  caula  nd  eft 
in  ramu  nuchz  6d  erit  in  rami,  nenioin  manus  jm  quia 
«ufatritin  nucha  fedespellit  eam  ad  loca  ^pinquiota 
«naiutaconleruar  nucham. am vinus*  fpiritus  infc. 

lioceft 


to 


^ DeaegrrtDcr.fKnioniiili:  / 


liif  dl  Ibit^qu^  fiMiMffter  drfendunr. 

ATS  iB*Btlicttaliqttf4dccauni(K^unif?tpro 
■ancfam^nHKUin^kif.QuodcatiCiauteftin  inftnim? 
wauctnvmurrautinvcnl^  BxPpfumprmii. Vcoim 
virms  4ebt1inf  ex  afpetfhi  fci  tembilis.aur  ex  loeo  airo, 
I— franfitufiipeeirabem  aliam  ,aut  ex  verecudnixtftex 
ii%,a(^tiftia/imoee.vfcuAdu^  quiaameprincipemet 
biidianimfacci<lemi'bua.Inhfaemmo<buiaiM  refolid' 
tm  f^iMnu^ut  recrabinir,auc  mocut  e^ua  chuerfiftcaf^ut 
peo^f  diilMiation9vactibir.Simfli(er  ex  nimio  concine 
fK<eettt«  Exemplum  vt  cum  acddit  ex  mala 

complexione  vel  molltlkxriV5e  bccrti  ex  pocu  nimio.  Bc 
f brioHe  cfittngit  mmia  rcptm5e,exercictf  omifTide,  licec 
cmm  Ipimuf  penetret  ad  membnly  non  tam?  tnuemc 
plcxionem  cQ^ntem?  fuf  operationi.Item  cdtin^c  pro* 
pccringuf  aut  malam  materiam  pungtctuS  perucertoa 
pencoani?.  Exemplum  tmff  patet  ex  habitu,  vtcoacct 
dicfiocumerumperueiiiHadvinui^.Afadiprum  mem^ 
brumex  partefrtgorAdkrflmitai.d(ifi  fumma  tremor  fit 
ex  caufit  paraly  fit:led  ex  debilionbua  ita  dtcil  parua  pa< 
ealy0i  di  vulgares  trem.paralyricum  dicunt» 

* $ I C N A demoni^ciua  manifrfta  fime. 

9 XO  GNOSTTCA  tremor  in  fenibua  ni$  cu 
tatur.Tremor  in  finiiha  deterior  eft  $in  dextera.  Auic. 
Tremor  labi)  inienorit  vomitu  fignat.  Acauibnehabi 
to  tremor  flipuenica  (blttit.Sed  ad^te  ga  Gaf.  videe  n5 
credere  huic  apho.Auic»ii)  eum  hudare  videtur. 

^ C y R A Canonea  feruandifitnthiqtiididi  funtde 
paralyn,&  (parmo  vt  Auic.de  cura  eiua»  Et  licet  ita  fir, 
Verotamen  memorabo  lub  breuibuf  in  hoc  cafii  conoe^ 
maieiora.Dieta,ruacuatio»digeilio,  ATcdCortatio  fiSt  vt 
ftipra.  Balnea.exa<)ua  maru.rulplujrca^itroia,  d^cine^ 
rttia  fiim  hoc  cafit  c^crentiiTima.  de  gl^a  crar.  fecfido. 
Item  balneum  igneum  vtpofiiio  ftrotScitin  fimovftp 
ad  tolerantiam  menfuratS.  item  pomio  eiut  in  cineribus 
caltdic.  V ndlionea  ex  olete  ditltit.  oleo  cofti  no.  Et  olnl 
dcaodachocahabetincaru  mirabilem^prictai?.  Item 
ftfTio  etua  ui  tina  ex  oleo  calcbivlo  Sc  in  iuribua  caprrtrm 
arieti*.  Itempofltio  vcmoliru  Hiper  Tpondilem  prima 
fine  rcarpctlatrdet&fifuerii  (anguinispecraiu  cum  Icar* 
pellacione.  Syruput dc  fiicadoa*&  fiicados  pulutsvt 
tenet  maxime  in  iremore  cdmendae.  Item  fyrupua  mcl  * 
knuicum  cafioreovcrruadeclination?  d^in  declinande 
magnificeaepotenter  valet.  Excuacuatiute  cdmendS' 
lur Himmep  lulccochi^dercriptione  Rafi*.  Vbi  notS* 
dum  <p  iiucrpoatione  dierum  in  afiiimcndo  ibiunua  vel 
pilulas  imtenio  dittcrfitate  magnS. Auicjiurem  hic  ponit 
<p.x.diea  debemua  interponere.  Zoarvero  libro  primo 
crac.  i.cap.r.  interponit  (patium  duom  dierti.  Raiis  vero 
nono  AIm2.de  paratyii  interponit  tres  d.es.h9rccmm  di 
■crficas  vt  credo  confurgii  ex  diuerfiiatc  iudici)  extima* 
mumcdicoia-  PtUil(  tncremoremirabilcx.Rec^  cafio* 
tci,pirctri,canp.a/i.5.^itnapia,pulpf  colloquitKiop.an.^ 
Confrtftiooptima  intremo. 
fC.Rec.mirabolanoi)rnigrorum.J.i.<.lauinp.5.v.olil>am 
g.tii.r.cyperi,cabmiaro.an.54j.r.con(icecum  pailiilia 
enucleatis.  A'  fiam  formp  Heut  nuces  lanSt  fi  Deus  volue. 
rit.  BlcituariumGenciltsadcremore.Rcc.&luif dome 
flicp/ormarini,acorf.an.5.f.  fiacdecoAioin  qua  pociaf 
Cfoct.^.f.zucchari  Itb.i.addaiur  pmearum.|l.i.zin2tbe. 
«yloaloes,nucis  muf.macf<-,cardamomi.afi.|.  r.  fiat  clc* 
dluariB.  dofif.5.1).  Syrupus  Galeanf  de  ftn^  Sophia. 
Rect.ndicum  acori, fiicados  herbae  paralyfia,  bniregif, 
maiora  n^iutb(,laluip,camedrrof.aimeptthc^cala^. 
ci,mftafM>origani.an.M.f  .fiat  decodiot  Si  addaf  mei* 
lis  quStitm  fuincit,ec  fiat  ryn^s.cui  tn  fineadda?  puluit 
hiciIeci.cinnamomi»garaofiioqt,  A cubebaro,  maeis,nu 
' cit  mur.ftmtn(xpeora;,pipens  mgnet  loi^'^lamiaro* 
-i  »iai.fpK|arafi«aA.g.i»U^ctdinpctialaniraiid(alsqtia« 


lAcf  buHummr  m <Wupo,4g  few^  > 

S I V B R O nic^  ex  dcbalttace  virtaett  refiaurce 
raebottiac^ia.  vnde in  tremore  intcrcaetrroa  ciboama 
xtme  commcndroir  ccrebmm  leporaaailatua  quo  afit» 
dueviidebet. 

SI  B X liedHcaregalvi  heAsctta.hfifgidacAaqua 
abfttnendum.m»xime  eteium  nocet  nmiia,vt  fitpra» 

SI  B X potuvini,cbriecaie,Aipeifluocoiitt,acadl 
tibiiaannnae^ibhiaabfiirteae  omnino«dComroa  pcriiii 
contrait)  inductionem  expeUamur.Bt  cerebrum  confer* 
letur  cum  aromaeicia  ex  epubemaiibua*  voctiottibuai 
&huturmodt  caiidia^gidia,  tcmpcratia,vtcxigtt  difpo 
fitio,dC  tu  eid?  cerebro  fisTollicituastiamcS  odoratio* 
rubiwd^hmdt.  Pofiremorcttoip  mukmidopblcboto 
mif  nocet*Autc.quod  ftne  eft  inteiligfdum  , non  exifi&e 
multitudine  (anguinta,patet  incelligemf* 

‘Dc^tporc,  Rubrica.  VI« 

STupor  quitmproprie  kimilii*  paralyfia  nominat 
cum  Auic.ficdelatbirur.  Eft  morbus  ofiicialtsia» 
cient  cuenirc  in  ftnfii  tactuab  nocumltimi.  f.  deftru* 
nfenem  aut  diminution?  cum  tremore  fi  eft  debilia,  aut 
mollificatione  fi  eft  confirmatua.  Et  dicitur  apud  vulga* 
rea  noftros  dormitio.  Vbi  noiSdumi^aliqn  contingit 
nocumentum  in  leiifUtA  non  in  motu,  qn.C  neruua 
rena  (biritum  fetifinud  eft  alitia  numero  ll  deferente  mo* 
tiuum^di  boc  (^ifiimeacctdit,vc  in  quarto  de  accidcci» 

6C  Autc.hoc  locoydf  cxperiencia  docet  c;^  hoc  membrum 
ftupidumvtpea  aut  manus  nueobdonnitatumouc{,et 
in  ftuporcdebilicftabbfioleucorruptio  ltn&ttcm,ftd 
in  ferti  eft  ablatio  lenAia  A morus. 

C A V S A qttSdoqiefttnvtrtutcqupdrbtlirataeft» 
autexftb.  vel  fyncopi,  vel  quia  eft  prope  mori?, aut  in 
inftrumfto.quta  corrumpic  cdplexib  eius  ex  fngore  po* 

IU  medicinp,morfti  lcorpfom't,iaau  pifcis  qui  diciE  be* 

_rtle  facientis  grofinnidin?  in  fpiniu  qui  eft  infirrmeniuS 
virtucis.auc  accidit  ex  morfii  ftrpenria,  aur  balneo  mmta 
calido,autexfeb.ineenra,aut  pptergroflitiem  inftrumc* 
ti,quia  neruiatn  neruorum.quarefpiniutnon  penetrant, 
aut  ^TfNcr  oppilatione  ex  apoftemate,  vef  coartatione,  dl: 
ligantra;vel  ex  dolore,  quandoqi  ex  ficcitare,  quandoe;p 
ab humidiraiecoartanf  meatus. Vndecxcauns  primici*  ** 
Ilis  fune  acr  ftigiduslmobilirans  & nimium  humidua  in» 
groftana.Ntmfi  quiea,Rimium  excrcittum  refebiedo  fpi  * 
ricu.A  ideoexerciiati  plua  domiiunt.Balneu  Aip  tnan^ 
Cibua frigidus  et  humidut  vt  hctuca.item  calidus  vapo 
rorusvtaUium^rrum,cepp,crocua,cafia  lignea.  Poma 
vtm  vaporofi.  Ic?  medicina  ftupefacnua.vt  opium,mS* 
drtgora>turquiamus,papaucr.Afiseftmala  cCpIexiofri 
gidadlChu.fnaterialiaaut?humoractu  oppilSaqui  q5<^ 
eft  languia  grofiiia  auc  phlegma  groftiimiaut  mrfia  grofi 
la,autpaucttatrpuum,aut  mocut  eoy  ad  altam  partrp|^  v 
neceHicacfcfiplendamvt.ppterfnatunitioorapaiia.  ' 

SIGNA  demnnftraiiua  ftupons  furu  manifafta 
mdicto  panftia.Quod  fi  fuerit  ex  fiinguinc  figna  appare* 
bunt  ranguinix,&  cdfimitiier  de  figniaalto*  humo*  df* 
canir.  Et  hic  addo  figna  qupdam  diftinctiual  ter  iplum 
&(bmnalnaturalem.iotertprum&  fufibcationc  matri* 
ctr«icKcr ipfum  Alcihargiam.interipfum&  apoplexiS. 
inter  ipTumAepf iepfiS.imer  ipflun  & fyncoptm.  Cum 
qbuiolbuacoucnientiS  habere  vide(&  maxime  ftupor 
vfit  qui  eft  cotiua  corpona  di  no  vimn  m?bri  im.&  hoc 
ftupor?  vftm  vocauit  Vnticua  ftiiporc  mentia&Gar» 
liecfidodtaccidenti&morbo.  nocumemO  vinucitregi* 
nup»ioMginaciup  appeUauii.  Somnua  Inaniraiia  eft  tpc 
roowicUlupor  in  vtgtli)a.  In  fufecanone  ga  eft  to  mu* 
lierenntum,&  patient  Aibitocadit  ad  terram,  inielligft 
C«mVDcatar,trafatt genua  vcrfiM faciem, fiupidi  suend* 
Lcthatgia  autem  fm  per  eft  cum  fab.  maxime  A/ft  veta 


0$  TnAatus  V.fc  ■ r!  'T) 

Jl(o»>poAcma»/fiape^  rttm  ilm  vmfi^  Apo« 
fiaiductmfaAtSc  inoeuomaino.ftttpfd«taii»eiKMi* 
t Bptkpncut&ibttocadud^eftinordimtimonMintn^* 
buaJcprdtbua^crum  4>umac  ort.ftupidut  auttmnon* 
Congelatus  ^ctt  oculis  apmis.  (lupidus  oculis  clauits. 
tSyikoparus  fiibuocadic.  cft  ditcobrans jppcer  mra<' 
dtooem  (pintuo  dccfco  fcufutfirit.ftupidiisaih  nd.&(a 
^apensus  colligi  poiliiiu  Hgna  demooftnwm. 

P RO  CMOS  T I.C  A.Scupornuntut  apople* 
asani.cptkpnacn*rparaMJt  paraly/im.  Bc  omnis  ftupor 
aawBbncum  perfi^ni&fic  (enisannuiKiat  paralyiim 
slIsutmembrMucIparmum.  Stupor  &ctri  onnitai  cor < 
toram.  Hsipor  qui  durat  SC  non  rcrooiirrur  cuacuahone* 
dtindefcquitur  vertigo  nutiac  apoplexiam.  ConAmm 
ftupor  fiiccedcre  pleuRlIt  peripkumom^  Itrlcn.  frigido. 

Stupor aduenicRaccrcbraOcpiiumaiKm  (dnpcriudi 
candum  matum.  . 

C V RR  canonrs.Primus>qiificunftuportsdebe' 
mut  procedere  cum  frhltonbut^  in  cura  paralyH^^ 
tfdeo  dicebat  Rafisncno  Almanfo.de  frupore.  Curatur 
autem  h^c  paHio  ex  aliqua  parte  mediemarum  paralyiif. 
6c  Auicf.Bc  cura  ^idam  efr  in  tremore  eadc.qui  tamen 
per  curam  paralyUt  curatur  vt  fupra.ibrtion’  enim  fgn « 
cudtni  fontor  debetur  medicina,  t .apho.cdmcnco.  para  • 
lylis  enim  ftuporc  fortior  exifttc.^pter  quod  in  dieta  d: 
caeteris  fenimtur  qux  de  paralyfi  di<f^a  (um.  Sc  moderrf 
suxta  media  dtfercrione.VcrucanKn  fi  /igna  ex  fiinguine 
tsralco  ipTum  prycedam  coprehendemut  vi  tnflatio  qiii  • 
dem^grauicas corporis,  venarum  repletio » 6aciet  rube- 
do d^.eunc  fiat  phtcboiomta  vitima.nam  altquido  ipia 
Ibla  in  hoc  cafu  curat  Ruporem.d:  phkbocometur  vena 
quxmagts  dcicruicilli  membro.  C^iod  fi  fiierit  in  loto 
repletio  magoa  langutnit  prius  phlebotomi  bafilicam. 
deinde  ceplulicam,  deinde  familiare  membro  fiupido, 
& cu  non  obliuiTcaris  applicare  locala  non  IbUmi  mem 
bro  fiupido  > fed  originibus  ncruorum  vc  fijpra.  No* 
ttndumcamc  cp  exercitium  membri  ftupididCaiTidua* 
tio  motus  eius  maxime  loquendo  de  Ihiport  ex  cau/a 
frigida&humidadequocll  (ermoprlcipaUscft  exmc* 
lionbus  curta.  Item  maxime  confrn  vfus  croci  fiuc  car  * 
ami  in  encmacibui.  Si  autem  ex  altfs  comigeric  caufii 
cura  fiat  per  cScraria.nam  ulis  cura  habet  vt  plurimum 
Iptciaiia  captiulaadqi^  oponet  recurrere . dC fuper ola 
attende  confortationi  per  incus  extra  applicatis 
tatido.Cmembnna^  virtutem. 

Defdku,  Rjtfrtacd.  VIL 

S A Init  fiueiedt^rioeft  motus  lacertolus  ctimbro 
rum  mediorum  inter  Icue  SC  durum  habettum  con  * 
cauf  catem  qux  dtlacan  Sc  confrrmgi  pofiiiiu.  cuius 
caulxefrvemoficas  incluia.  Dicitur  medionim  pfoptrr 
cerebrum  quod lua  leuicate non&ltacauctetfbgat.  IciA 
propttr  oila  qux  Sc  fi  habent  cocauitacem  tamen  n6  fiiru 
dilatabilia  vt  ftomachus,vcfic2cutit,palpebr^myiach. 
fiicies  8C  huiufmodi»i5:  huc  ialcum  plurcs  appeuanc  te^'* 
gationem,  quidam  paitilos, 

C A T S >E  * Bt  exdlufis  primrtiuts  fum  aer  frigi/ 
duscibi&pocus  frigidi  &vcmofi.qucMHMBliveniofi» 
rate  cft  quod  mamfrfrat  eius  refolutio.  Item  SCacadm  • 
cn  antmx  vt  gaudiu.  ira.mfttna  SC  huiulroodt  qiry  pofr 
fiuu  efiecaula  conuenendihumorem  tn  vemofitatefiue 
vaporem.  Ctufii  antecedent  efi  humor  aptus  m ven> 
cofiatem  conuerti.  Coniuncta  ipGi  ventofiias.  vnde 
comuniter  SC  fecundum  plunmum  fit  in  corporibciafri'* 
gidisexcaufis  frtgi.dlCpoturerum  frigidaro.  Vnde  Ani 
ccn.  Bt  catifx  quidem  felni  lunc  virtus  infrigidatrui  A 
diumidaniiteria. 

S I C N A demonfiratiua  (lint  noca.nam  qiandocp 
cxm-vi  Jeocur ipcmbra  mouai  vt  fupcroila 


Cap.  II. 

curfa,&quIi|eqjuiacMiNli.CtvidiVB  lh<i« 
dc  Mediolaoo  ordinisiiotnMik  mmoruntde  ^feniicta. 
Bcaliquandoeft  particularis  inalici^o,memlirocajnmi%  ' 

yc  in  brachio, vel  manu. vel  bracbqf,  vel  maoihusAfri  I 

fulmodi.  Ad  tmra  fencuur  motus  roanifefius  oiiacq^ 
bro  aliquo,  vt  ftomachO|daphragmaae,  iplcne.  Et dAr 

ferti  ietflf^iiooe  .quomam  in leAtganooc  cft  mocM 
dambiiLitiuux  per  mcmbca;<Si  motus  veimiciiJariMl  ’ 
accidit  VI  plurimo  itucr  carne  di  cutem,fed  in  felix  * 

ueiur  membruqi  moiu  fens  noobila  fe  deuandoir  licaa  * 

fecundum  aliquos  cum  non  diftramex  pam  ^ 

ddferum  fim  irueniiim  & rcmifium.  lctmpocefedics%  * 

feliuB  efr  diljpQfitioattributa  mcmbiTo  organicobiet^iga*  * 

lio  autem  fimpJicf.  * 

•P  RO  G N o.  S T I.C  A. Saltus corpoigaonTiisas 
apoplexiSiS^cuaezt.  Etfebut  qfiperfeuerai  tomyraefr  I 

aiinumtat  imriam,&epilepium.  Saltus  cum  m fecie  ' 
pafeucrat  nuttac  lonuram.  Ecfeluitquiefe  TubemAx*  * 

rto  qo.^  fignificat  apoplexiam  in  velwuubus » ^ 
eil  de  concomiuntibus  iplusn.  * 

C V R A Canones  feruande»  | 

Primus  ordinatio  dietx^in  hoc  canone  confifeiMna  ' 

gna  pars  cura^Bt  olno  viterd  frida.di:  cdgelSria  ethxidi  . ' 

mulctplicatiocibf&rcliquoiieimibus  potefe  vernofef  * 

tasgenerari&concrarqc.Cventofitatera  carminancibut 
>ni  de  quibus  fiipra.fecundo&  inno  tranatu.  * 

Secundut.digefiio  materix  qux  in  ventum  conuerfis  ? 

tur.quxdlvt  plurimum  pblegmaticikCum  quibutfiac  * 

habetur  liipra.ira  Jratu  quarto,  ^ 

Tertius.fuacuatM>nurdc«n.  Vbcoocatpa  facilionb^  ^ 

cQ  btc  inapiendum.  " 

Q^rtus.ref<^iociufdevel  lUiusqiiy  rcmanfic,aul 
malp  qualitatis  imprefif  remotio  cu  pTcuariis  ficcis,  baU  f 

neuiucuralibu8,vnguftt8,v«nionf,cauiernt.confedcio^  " 

nibus.VndcAuic.Htfedaotcit  calefecsemia^  vaporS,  * 

CU.&  vtcre  oleis  refoluauis.Et  iiKipiatb  debiliori  f 

ueniadidquodefifr)rtius.Cafeoreoquo(|icumfeaibx*  * 

cotnefepcoprirtasinhoccapitulo.Ecbpcdchts.  ^ 

DVB  IA, 

Dttbidqmn^dtpOTtilyf, 

DVbta(  pnmo  arca  capitulum  de  poralyfi.ati  in  t 

omni  paralyfi  fir  ablatio  fenlbs  A mocut.  l>cd  \ 

duro  pnmo  <|»  tn  omm  vera  A compica  paralyfi 
cftabladofenfiis&mocus.4nndcomplc(a  vrro  aut  non 
vera  cfi  aliqa  saouis,  A n6  fetifiis,  A hoc  vohui  Am.dc 
paralyfi  cu  dixicPanily fis  vero  quxdam  cfi  quy  t(i  crt* 
fis  cbolcricy,d:  multoixs  remanet  cum  ea  fenfus ,qm  ron 
teriae/l  cum  ea  in  neniis  morusd^n6fenlus,aU(^  vero 
fit  ablatio  fenfus,&  n5  motus  vt  in  Ihipore,  qui  tfi  parua  \ 

paralyfishmultisdi^faucft.  Nota q»paralyfii differt fr 
rpa(nao,qm  tn  paralyfi roerobro  clongsf.  Secudoinfir  ] 

mu  trahit  fenum.  Tertio  materia  efidtfiufe  per  toium  i 

membrum.  Qtiarto  qub  plus  efi  de  materia  humida,  ' 

quare  proldgaffim  longum.&cuitacurfimiatum.  In 
^frnoverocftecdtra.naminco  fenum  trahit  infirmu^ 

A fluierta  cfe  magis  tmbibtta,  di  coartatur  in  foramini  * 
busmembr(Np.I(em  in  rpafmo  cft  matera  minus  aquo^ 
fe,&magisgrofia. 

V T R V M vinum  cdprtar  in  paralyfi- Conciliatos 
ddfercua.i94^aut  maiena  efi  auda,&  in  fiuxu-dftuc  nd 
competit  quucifecTt  magis  fiuerc , aut  materia  digrfta. 

,A  fe^  limt  purgationes  t A tunc  vinum  paucu  am  iqui 
confert  quia  materiam  rdbluit&cxiccat.  paucum  quia 
multum  noceret  Auic.  Annqun  quia  magts  calcfim  A 
mccartvtTum  tamen  dan  debear  lymphatd  aut  n6con 
fidereturpcas,coflltNtudo,&dirpoficionca  airyiioctndf*  Vinfifrl 
cantes.  Vala^maximc  iu  cafu  viuumfelunnim^ quia  uiamvt 
ua^poreviDdc^cuQifeliiiabuUitmn.  cdficaf* 

VTRYM 


*!!l  DtxgrftudncrnoruBkT'^  .T 


' TTi(TM'Atprefmn^cn(bnAuiin  prmrfpig» 
Vtdccitr  <p  fic.  qmKatfx.alimo(b«cap.dc  ptnlyfi.  liem 
cuwcurS  inaptemui  eo  pdulif  Aimfor 

ttavtCipra*  lUiaapoplexa  impimut  <itm  fenibus: 
ftd  qincdi  paralyflt  poteft  j^carc  per  pcittationemocut 
hcmoruRiipe<f^orit,dCdiiphragcnan«.  rneonennuot 
Mcf.Auic.hic.  hem  ui  cura  Korcurz  de  qua  minue  Vfdrc 
docet  Auk.tardarevfqyad,  quartum  & vrc^adreptunu. 
ergo.  Dicendum.Prtoiacoaclufiocpr^uiarucrinpriB 
cipib  non  cft  cum  £orttbu9  (elimandum,  patet  quia  talia 
■ttceriam agitant  nuenntdigeliiua,  fiueeuacuantia 
nucmdcficuim.  SecundaconcUiGo.coai^fi  paralylii 
aut  rpafmua  ■unetur  (ubitam  mortem  propter  nocum^* 
cumoeruoruoi  anhcbiuapoltemua  ^ forttlHia  inchoarb 
Ad  primtfoi  debet  mtctltgi  pr^ilataalfji  leuibue,  quii 
tUud  cft  principium  cura  fwii.  Ad  fecundu  patet..  Et 
I?  arguitur  qu^morbuiefiibrtior  tanto magii  icftina.' 
caua  cum  medicina  forti . quarta  primt.^.cap.  Diceodu 
cp  paralyna  de  maceria  phlegmatica  cft  morbua  nonacu/ 
Cua*&ideo  in  vfu medicinarum  (brttorum  oportet  etcr 
pe^re  digefliooem,& quanto  magis  &tg(dtor«d£groC' 
lior  tanto  magft,dl£  quanto  magis  materia  minua  groHa, 
tanto  minus, & ideo  di<fcum  cfl  vfque  ad  quartum  vlquc 
adlepnmum^vrquead.nifj. 

V T A V M Oxymd  competat  quia  Mimaaime  no 
cct.  vt  fupra.l  n c<5trartum  Auic.laudai  in  fine  de  cura  pa 
ralyHi.  Diccndutpoxymelconjemenainhac  pa6ione 
det^  clie  parum  5^  parum  acetofem  ita  vt  ponaiurace> 
tofum  graui  magis  penetrandi tlaUcnuacaufat.vndc  fic 
Eacondomcl  penetrarteil maxime  conucniens Amatus 
cA  iuuamemuui  nocumento. 

DVBITATV  Rquisrailusminonmr.  OW' 
dtmrelbondentrpoculus  patttsnonparalyticaty.  Htc 
iermocn  omntno  obutus  KaCx  vui.conttnemis.  capitulo 
de  mtncralibus.vbt  inquit.  Oculus  panis  frigtdx  eft  tUe 
qui  minoratur.  Item  tertia  tertq  de  prohtnduaee  ocidi  id^ 
dicit  Auic.  Albertus&  requenresrrfpondertt  tpoculua 
pastis  paraiyttcatsr  minoratur.  &boc  credo  verum,  fed 
cfeifto  infra  de  prohmdationc  oculorum* 

X>tibmm  def^afmo^ 

VTnrm  rpafmus  de  inapttione  (it  curabiltt » cpi£i 
Auic^.dicitcp  infantes  Itberatmsriirparmo  (icco 
vctocitcr  quicftfpafmus  de  inamtione.Raf.vnt 
cmabiiit  nono  Alroanfo.Mefue  via  curatur.  Autc?.cura 
cius  dl  praua*  In  hac  maierta  multi  repenucur  modi  di* 
ccodi.rame  promine  dicitur  cpCpalmus  de  inanitione  le* 
eundum  plurimum  eft  moralis  comparatus  fpafmode 
repkrtoac.taraencomineit  quandoqjueab  eo  liberari  & 
prxeipue  infamesin  qtiious^c  ^Wui  caula  &mquibuc 
vimires naturales  fumfortesy&bumiditatedro  reponi* 
biles.  Aliter  qubd  rpafmut  de  inanitione  in  princ^to  fui 
. cfteurabituiquomam  tunc cflleuis&fortis virtus adhi* 
beodoreiuraptfua.  conSrmatutvcro  omnino  incurabi* 
liSfisedius  vero  uix  curabilis, Groiliiudoin  tnbus  fpe* 
ciebua  hedticv.&  tu  conftdera. 

Etficpdteti^dd  dkauiiiddaHlhriuttaimt!QrH, 

DBconura  dubiniueA  aritocak  remedtS  debeat 
poni  fti|Kr  pane  rohS  aut  fuper  eam  qirx  vifii  eft 
lana.  Nam  Aleididervt  allegat  Conciltatordif* 
(erencta.it^prsccptt  locakpomfuprapartequz  appa* 
recfam.  Itempartl^oaconirahinjrvtatqvetpartempB 
nlyticatam.vci  fpafmatam,  fed  in  eius  comratfiione  ap  * 
parebit  cora«d:»gra,aequata,dfpulehra.ergo.  Incon* 
cnrium  Aufcdecui^(eaci.dc  tortura. primo,  quidave^ 
to  dinerunc  in  refpondcndoad  hoc  dubiiim  tn  quo  vai  q» 
df  multi  reperiuraur  modi  dicendi. 

Oporto  premincre  primo  ^lofitn  capi^duplscstce. 


Vno  modo  cdireratio  m6do'proprm  C6itrr  rmpomr 
omnfrecrllumfacieivclpaitiscnis^  luuroo»5^Acc#i^ 
do  patet  tpquanrncunqipcrijptrsltniu  naturalireceda^ 
dictf  cottaydbxgraincdpaiatiotielaltrmutrupra.  F^o* 
prieverodeldtpaeR flipra.  Secundo premiuic 
tortura  quSdocp  eA  magna  quSdocp  parua.  Excmpftl  pri/ 
mi^  talis  media  ficiatorqudex  laenonc  fuorumen^u 
loruaut  per  paralylim  aut  per  rpalmu.Excmpli*!  (ccudi  ut 
quSdo  folus  mufculusioculi)  vd  palpebrp  leditur  ocqius 
aut  palpebra  lorqud  fola.  Tenio  permittendum  q*  tpr 
ttiaquandocp  licdditexparalyfi>quandpcpex‘rpafoo* 
dc  «gna  di  Aindltua  polita  funi  fupra  de  tortura.  > 

HisprymiOnt  pomincurcoriclunooes.  Rrima  q*non 
liipcr  partem  tona  capiendo  tortum  cditer  Ihnpcr  eft  po 
nendum  locale  rtmediu.patet  cSclufio.quoniSnon  ftmf 
perulis  eft  zgeryvt  infra  ftatim.crgo&c.  Secuda  con* 
^Go  luperpanciorii  magna  tortura cx  rpafmo  con* 
ctngemcponendueft  locale  rereediu.C6plunoperruade£,> 
quontS  illa  pars  eft  xgra.ergo.paidantccedens.  qm  in  ea 
eft  comra<ftio  mufcuFoifi,quod  declarat  cxtfGo  duntiet» 
df  cftera  Ggiu  poGta  (upra.ergo.  Tertia  edeluGo  fuper 
pan?  qu*  rft  vi&  (ana  in  tortura  magna  ex  paralyG  con* 
tingente  ponf dum  eft  lorate  rcmedium.patrt  concluGot 
quotulilla  eft  ■gra.ersoanteccdfs  patet,  qm  in  tali  cafu 
pars  *gra  trahit  ad  fe  unam  in  cuius  tortione  accidit  tor 
tura  in  ipla  t quiajeccl&s  nugnns  k fuo  Gtu,  Sc  *gcr  non 
comrahif ,lcd  folumodo  delccdtt aliqualiter,  ergo.  Vode  ^ 
Ato  cp  eti5  in  delc^fu  pars  paralytica  recedat  parumper  I 
Gtu  fijo  quapropter  dici  po&tc  torra,  tamen  rcctflua  &ne 
eft  tantus  vt  in  eius* comparatione  recelTusxgre  nd  note> 
cur,vei  faltrm  non  iudiceiur,vel  exttmec  tortura.  Q^r 
tz  edeiuGo*^  fuper  partem  torum  parua  tortura  ex  fpaf* 
mo  contingente  rton  debet  poni  locale  remedium,  patet 
quonia  fecunda  eft  lana, nam  in  tortura  ex  fpafmo  cornu* 
ntteracddtt  tonura  magna  io  parte  vero  fpafmata,  & in 
(ana  parua  refpeAu  illius, quontSad  odtratftiooem  vniua 
parrtf, verbi  gratia  dextrv  GtrontnKftio  etiam  aliqualta 
flniftrx,vcfupra.Etdicicurcdcra^io,quoniam  in  ricie 
poliunt  contingere  verrj  modi  ronurx,  iu  q>  cxiftAe  tor 
turi  tn  vna  parte  nd  neccftano  ftquiiur  tortura  in  ahera* 
Ei  caufa  quoniS  mufculi  panium  Eaciei  fum  multi  8c  noo 
rteceirario  ftcdfequentesin  tortura,vt  patet  cx  anatomta» 
pollet  enim  oculus,  aut  palpebra  dexerx  partis  rorqueti 
noncona  aliqua  parte  tn  Gniftra,vt  ^ra.  Et  cdGmilitcr 
ftjo  modo  de  tomira  parua  in  pantyil.  Cffciliator  wro 
allegata  differentia  fe  expedtuif  in  paucis  dicens,  q Ci  cor* 
tura  conmigte  ex  paralyG  pan  vi&  lana  eft  xgra.  & hanc 
concUiGonem  dicit  vohulTe  Gal.quarto  dc  interionbua» 
q.capiftllo.Lticerto  Gniftri  Ureris;  irn  line  capnuIi.Si  ve* 
roex fpafmo  tortaeft.xgra.&hanc dicit  volutileGale. 
allegato  Ioco4^illo.Si(barmus  ffat  in  aliquo  labore.  Ex 
quibus  apparet  quid  dicendum  ad  dubium.  Inhacma 
icria  pofuit  GemilishancconcluGonem  q>  cdtingenscft 
<h  pars  paralyticau  moucaiur  verfus  &nam,quam  etiam 
tiomimit  Bariholomeuf  deangnana  pofuit, (rd  in  redden 
docaulam  diuerGffcati  Aint,dl^dieitGemi1ts  firhocvt* 
dh£fe..Non  expquortn  materia  certix  eoncluGonis  priti* 
opalis  ih qua  cadunt  varte  dilbculuaca.  De  paralyll 
vero  noiauialiqiiero  Aphortf  v.Aphorff.xix.  Frigidum 
vere  aenus  uiimicum. 

A PHO  AI  S M I* 

DfSp4/mo,^  Tetano* 
Ex.iitf.Srt.ft.lvli.Aphor* 

Qtri^cocnraUionr,aittdtftcnrione  nemorum  tenenirt 
febre  lupenientente  liberatur. 

fxvI.Aphor. 

Inacutiaftbribua  conuulGones,dlf  circa  vilma  dolo* 
rcsfoftc^inalum.  •• 


Pradica.S. 


L 


TraAatiif»  VI» 


«UcTt  cor/ 
porii  ht|{ 

•UhtK  ilj 
ceU  apud 
Wppoci. 
tvrap/ 
«s$  dene# 
uf,rt  Ai 
Ickmqaod 


ck  ifp«ra# 
tniyinodt# 

racm  , vd 
«{oadraim 
tam  Cor, 
C<1T«. 


Ia  fcbribas  n (bianu  tmorct.  vt(  conuuiflonc^malu* 
lxvtt).Aphor. 

In  ^bribut  ofitndenS)m9lum»CQ(uniluo<icm 

tniia  rigaiSat» 

Bx»v.Sc^|>Apbor« 

ComiuUIo  » heUboro  fefalii  cft* 
li.Aphor. 

CommUwc*  vulnere  le«l»eft* 
a>.Apbor. 

Vb<  ihrtgute  plurrmut  flumtCy  cfluutllo»  atic  fliifuuut 
Ameruenicfu,  maUini. 

^i|»Aphor*  vv. 

Ex  Aiperflua  pqrganonc  c0uulfio,tuc  (ingukut  fiipcr# 
lienrent,  meldia* 

v.Aphor. 

Si  ebrim  repente  obmutuerit, cOuolfet  morif, 
nifi  febre  corHj^tur,aut,  vbi  ad  borS  peruenerfe  qua  W » 
uumur  crapulx,uoct4i  recuperet* 
vj.Aphor. 

Qufcwqi  i diftemfone<ompiinititr,fei  qtiatuor  dfebuf 
pereunr.i?  veto  hat  efliiger4pit,iini  fiunt* 
xvij.Apbar* 

Fngtdjrn  aurem  conuulfiobea,  diflentiooca » Inoret, 
ptgorea  tebrilct, 

xxj.Aphof* 

Eft  aitt?  vb<  in  diftfnone  fine  vlceratfone,iuuene  •bt# 
ne  carnoro,x(hce  media  feimdx  aqux  multa  perfufioca^ 
iorem  reuocar, calor  autemnxe  (bluii. 

xxrj.Aphor. 

Calidum  ruppuratoriuro,  n5  in  omni  vicere  magnum 
adfecuritacem  indicium,  cutem  molin,  extenuat,  dolo^ 
rem  fedar,  rigoret, conuulfionet , di^difiennonet  m«ti« 
gar,^  extera. 

Hx.v}»Se(5^.xxxia.Aphor. 

Comiulfio  fit  vel  ex  repletione,  vel  inanitione,  fea  VI* 
ro  fingulcu». 

Ex.vii.Sedl.ix.Aphor. 

A profiuuio  (anguinudefipiemta.acconuulfio  mafir* 
x.Aphor. 

Ab  ileo,  vom  itutjtlngulcut , defipientia,  vel  comwl' 
Ho.maium. 

xiii.Aphor. 

Ab  xfeibut  feutibiu^conuulfio  aut  dtfienuo,  malum* 
xvin.Aphor. 

|n  vigilia  conuutfio,vel  defipientta,malum» 
xxv^Aphor. 

Ex  medinmemi  potio  ne, comiulfio, letalis  efi* 
PrtortMrd, 

Ex.iid>SeA.xfix.A(^ior* 

tn  febre  non  intermiiteme , fi  labrum,  vc|  oculus,  vel 
Iiafut,ve1  fupercilium  pemerraiur,velnon  videat, vel 
non  audiat, tam  debili  cxififte  corpore,  (juicquid  horum 
euencrtc,mori  proxima* 


Dedifpont/onibusoculonimtcuius  rubdese 
funi.xxxvl.  Capitulum  II  It 

pe  andtomidocMUydtfcripaone^fopiexieneebu 

trdec6famtibmjt!rt»cetibma^  Bjcbrjcd.  L 


Et  fi  magni  confideratione  in  curandis  oculorum 
xgritudinibus  phyfici  intenti  efie  deb(renc,'cum 
utfus  maxime  diligatur  * probemio  mciaphyfice, 
tamen  cum  curx  ipfius  maxima  pars  in  mambus  refiau* 
ratorum  cdfitlar, de  curis  ipforu  fuperfiaetenus  tranimt 
noiTies  manibusfeimromutcrecumdedtcos  operationi 

iganMfemfibialaib3t*6(prcicreaioal(gcau6*n$  emm 


'T 


Cap.  iir. 


vtpTimmnm  obedifot  llim  oculorum  feiflrmi;q(iarevi« 
piunmumnonfiiccedumcurx»  Cummugaccidar  holr 
ocuUs&diTpoficjocfusremperin  publiefi  ducitur,Gcqi 
reftfs  publicus  malx  operationis  emetf . vnde  inliimta  A 
lucri  perditio  expetlatur,quf  omnia  efiiigere  debee  q rcil 
Ita  pollet.ni  mi&toret  inhiSics  tamu  lucro,femS  nooap 
prectanc^qus  de  re  featim  de  curis  Ipforu  tantum  foribere 
volo,vt  (iiyfico  fettsfoctam.  imerpon]l  ismen  oon  raro 
qnxdam  in  propofito  vttia.cum  & ego  oculorfi  fomtatf 
prx exteris  fenfibus  extollam.*  Habet ciemra  oculotci 
cerebro  coIlinmiS  per neruotopcicoscocauoe  magnos 
per  f^os  cranfic  fpus  vifiuus  ad  oculos  ortos  k pofiremo 
vfericulo.vi  fupra  in  princ*tra(!>.v}.  Habet  £e  per  partes 
ipm  cOponences  cn  cerebro  & partibus  eius  n5  panii  coi 
tfgxnn3,vr  patcbti  ex  anatomia  ocub  poneda,qux  eft. 

Oculuscdponnurexiunictslept?,etfocundualioi  pau 
cionbuSyVt  declarabitur,  tribus  huraonbus.  Prima 
itaep  ttimea  verfus  exterius  nominaf  * cfiuNufiiux,  eo  ^ 
fOt9  ocuU  rubfiancii  c5preh?dit  excepta  pane  in  directe 
pupi11;,5f  efi  colore  all».  dc  hxc  on{  i pSniculo  didZo  al 
mocattfm  fiucgingia  tnaierlmcdiatecranttr  excerruo  te* 
grte.  6x  qbus  apparet  oculus  cranio  cft  per  hSc  c6s un« 
dhis.^ipcerqcyfortafeif  didlaeftcfiiundlrua.  Sccudatu# 
ntea  qexceoufiipparcceft  cornea  ^ irSsIucnuifimiliiu 
din?  cornu  faNwernp  quatuor  hab^ellictiUs»  vt  fi  nocu  > 
mentfi  accidat  vni,  no  accidat  aliert,&  bxc  li  duia  matre 
fiuc  piniculo  interius  Imednte  fob  cranio  pofiro  ortn  ha  # 
bet.  Teniacftvuea  ‘ fic  di^ta  ad  fimiliiudinem  grani 
vup  nigrf,dlf  eft  pforata  in  parte  ameriort  verliis  corneS, 
Ac0tun«fbu3,<%  tale  forameappelbl  pupilla  oculi, et  hfC 
on{  ^pta  matre.  Quana  eft  aranea  ^ quia  ceixaranex 
ifeimi1ai,&  hxc  tunica  cooperit  ayftaUinum  humor?* 
Quintuscft  retina  * fic  didiaiqa  reti fimilar  quproope 
fit  vitrffi  humor?  in  quo  .pfonda^  cryftallinut  fim  part?. 
Sexta  cft  l^ldms  i di«ftaadfimihtiidincrenjdinpfpcn 
cficinencfs*  Septima  ditfta  rdirocica  feliris  quod  eft 
duru  vc I fcliroixo  tp  durx  dc  fpillx  fit  fubftamix.  No> 
taodSep  licet  dt^  m ipfiisene  frpte  t quod  itelhgi  dcbci 
quanefi  ad  denominacion?,m  ad  quatuor  tm  rcducunf  mA 
cornea  Sc  folirotica  cft  vna  vc  fenfus  oftendir.  Similiter 
vuea,5f  fecudina  td?.  Jrfaranca  3C  retina  vna.coiunw^tiua 
veiptft  vna  perto(u,qu9qitida  panniculi! df  non  tuo^ 
appellaucrunt  poticiei  fotH  (ex  tunicas,  vnde  A^ald  labtt! 
tres  pofueroc.Non  pfequor  in  his  controuerrijs.rufi^m 
qux  dite  font  de  tumets*  Himior  pnraut  eft  aJbug^' 
iKUS^  ad fimiiiqjdinelubciluetclarialbiiminif oui,cu/ 
iuc  ficus  cft  in  medio  inter  anneS  et  uueS,fcilicet  ante  cry 
ftailoideprfterquS  (ecundu  parte  qua  foramen  vuep  pe^# 
lienii  ad  comeA.  QutdS  umeo  ioMgiranf  vueS  natare  m 
albugineo.  Sccudut  humor  eft  * cryftallinus,quia  cry* 
ftallo  vel^Sdmi  afsimiUf  eft  ^^prto  termino  nrmina 
(us.cft9  iQuratus  figuraad  rotunditat?  tendente  tn  (»rK 
anctrforiplamcie  habes  cum  btitudinr.In  pofteriori  vC' 
ro  profondat>in  vitreo  eminenciS  ftridioremad  acuitat? 
tendfs  cuius  ficus  in  oculo  bene  difpofiro  eft  in  eius  me*- 
dio.  Tertius  eft  vitreus  * in  quo  ^sfundacur  cryftalliy 
nusficuc  gteia  inanuloitxa,  ?^cft  ab  eo  fecundn  partem 
dete^us,  SC  in  aliqao  plus,  & in  aliquo  minus.  6t  di^us 
c(i  vitreus  ad  fimilttudm?  vicn  iiquebifti  quadam  rubs# 
dincpariicipAs,cuiusfituseft  poft  cryftaUinu  verfus  ce* 
rebiii.Iuuamenta  vcrodKcaubscompofiuonis  fubttcio, 
ftmperbreuitatiftudeai.  Oculoseftinftrumemtj  vifui 
complexione  aqueus  cum  quadS  pbntcte  anteriori roifi* 
duminfupremo  partisanterioris  capitis  locaium  ex  fe* 
ptemtunicis&cribus  humoribuaconfthutum,  fex  mo* 
fculii  motu  vno,vel  duobns  ,vel  tribus  Giflentai  um.  hxp 
ConciI,diifertncia.64.  Dicitur  vno,  qma  de  mufculii  A»* 
ftcnuncibus  oculum  vari}  inueniumur  auctoret, ex  qui* 
bui  appam  ocuU  wo(pmui,dcfori|Kt0|i9f  compleam* 

Antequam 


idono* 

Sva^. 
Ctfpia* 
nmnM 
tMut .. 
Aih  M:. 
<vp«K 


Ksif«ri 


MfCrr 
n»  tyti 

Ladrth 

rii«r. 


‘.W  ■ 


rs/«e 


Srpw,^. 
MI  i*n 
reclut*- 


rW  aOB 
lunXi 


sr.a: 

oh  dm 


Aaxfjs» 

/«C 

clti^cdhr* 
mil  I>S' 


f 


fS 


h.ifluf* 

o/icif 

dt,lisp'* 


nfiuf,**' 

<rsL‘ 

afljcip** 

doef,>P* 

fiocBi. 


{.sfsrs’^ 

Crrdy;; 

frii 

IvsM. 


kv«a«'' 
^■e  Cft 


BS»*®'' 


.t;: 


.r-f 


Dexgritnd.oailonim'.' 


8z 


' 'A  n'T  e Q.V  a M dcKtitdlad  poMnducafl.far* 
feicuUrci  in  paiticubriVtttxgntudtnilMB.  pmiieo  pfimd 
^in  applicatione  rnedicaimiia  ad  oculTi  debemue  quin* 
tum  cft  poifibilc  ne  es  euaccidac  dolor  cauere  k Ibrubut 
medfctnucorrofiuiiidl^cxcdftquenci^  inordicatiuiCtVt 
mGibile  c(l  ab(linerci&  prccipue  Ct  cu  xgmodine  ocu« 
li  fuerit  folutio  cdumittaitSrBx  quo  inicrt  oponec  «pe^ 
tamf  habere  manus  agilcs.&  viAtm  bonu><S^  acc<5moda« 
ta  ndlruaicma.  Secudoc^tnpafiuombus  oculorum  fiat 
cibi  mmoraeto,&  admintllratio  rei  gener  Scis  bonum  hu 
inorc>&  alienatio  omnia  vaporoli.  l*ercto  fi  cu  xgniu' 
dtne  oculi  fuerit  capitis  dolor  c^lhidiu  adhibeat  ad  iliius 
rtmottonc  omnino,imo  inquit  Auic.tertia  tertn>de  cano 
nibas  vmuerfaIibua.Et  fcias  qn  cura  zgmudiinc  oculi 
fiueric  foda,mnc  oportet  vt  incipias  li  cura  rodx>&  nS  cu 
rcaaoccquj  ipfam  remoueaa.td0 Gal.  i i.terapeu.  Qjiar' 
aopmitcendu  medicinatu oculi,  qupda  fum  tnfrtgidan 
•ettqiipda  calcfaciemea^qupda  exiccS(ea,quaed3  leniemesy 
quxda  maturatiuz,qupdamrefbluiiux,quxdilhipehi>’ 
dtux.  Exemplum  pn'mi.fijccusrolatri^ virga  pailorit» 
•qua  endiuix,roCla^ucx,fisccuaearu,  muciliago  pfiliit 
Bxemplu  recfidf,mufcus.piper,acorua,chelidoma  &hu 
■ofmodi.  Exonpla  tertii. chucui,amhimontum,clymu< 
£stmplfiquani.fief,memue,  aloe,crocua,rofa.  esem 
pium  qutmi.lac,  albumen  oui,muciUago.  Exemplum 
lcxti.aquafxnugraeci,crocux&huiurmodi.  Exemplum 
lcpnrai.fuccutpomor(t,imndragorx,papauert8, opium. 
Nonenim  in  hiscxem^umulapUcaui,  quoniam  llaiim 
plurima  tala  recitabuntur  cum  (cribent  confiemitia  ocu 
ltf.vndc  dc  nocentia  tnrcribemur  flatun* 

• CONFERENTI  Aauterum»AIoe.Amhimo 
fiB*Apium.Aurum.Abfinchiu.  Acorut.agreRa.  Berbe^ 
fta.CanKtlupi,dCauiu  rapaaum.  Chelidonia.  Collyno 
tfiM|SJ\ui.alie.loco.Collynu  de  iuccogranacoru  M^de 
«•grixiculorum.CoeaUusaduftua.  Clymtt  auri.  CoUy  * 
rium  de  fellibut.tx.Alma.ca.xxv).Cdfe^ioakhab  Mef. 
dd*diCaiittdoarfvCornu  cerui  vllumX^rocw.Caia(ntis 
aromaticut.Cachimiaargemi.Ctnnamomure.D»prar' 
fiiun  N ic.Drag«nei^Bmblici.BUeborut.Eufrag«a.Bu  ^ 
Bhof  biuin.Hcmacite«,epar  caprp  collyriaium.Aes  vfift. 
Felprrdicit,aquilx,piiciLt,d^vraurcuiurtp  aut»  rapacis, 
{il  omne.Feni^tta,^  quo  Auic.tertia  icrtn.  derenramo 
■usoneconferuai^is  oculi&facieti  coilyriumex  -aqua 
fomculi  omni  honieft‘minibile.Frx  vuii-FnoiuatlHint. 
Gummipruiionnn.Quyophylli.Gramtum.GaIttrs^» 
Galbioum.Handacocha  cum  mdle  coUynsata,  agrimo 
iiai,aqua  roCaurcaatexandrina  NicJ3ariijcon.BaUaiiiMa, 
Httbonica.  Myrrha.  Margartrx.  MellUocum . Memitr. 
Muxmufcata.Olntx  (olia  eius  donieilicx.OrigBnuiOziA 
DkumfacsofiUtum/uccuMbUu  rpuma.OllracaVfiacd 
caencia.Omim  albumennua.Pihilxiine  qutbuaNic* 
Diluix  lucis  Mcittc  Prafinu.Ptxifumus  oua*  l^mex  com 
boibk  Piper  longum.  Polegtum.  Plumbum  vfhtm.P»^ 
pauer^  Portulaca  .^^filzuni . Ruu.  Rapa . Ribes  iRaphaf 
Qnafioiia  etusiKo(iBanious.Ro{a.Rubtis,6iocti8  senerita» 
tuneaus.Plinioa.xxiiHdtoc  addidi  quia  nm  tnoleiitc  ufue 
efuvapud  vulgare»,  &evextremiiacibua  facium  aquam 
ad  limbicum,  barcorolla.  fiikr  momanum.  Siefdslel^ 
fabutvc  rupra,Saluregia^Senx«Ctnsedreos.  Ktbtilicd^ 
dikiMeluc  Cbitrta.  Lac.Lacca.  Lapparsuhi.  Linifemf. 
Uhbargyrium;Lii(iu0h  Limacix  humiditat  cum  aloct 
asK  my  rrha,aut  olibano  cemponbus  applicata.  Marru.. 
bium.  Mardiaiita.  Meh  T nfera  faracemciNicolai.  Te»/ 
iiudo,  fanguis  eius,  SC  fel.  Thimus.  Thus.Fumus  modi' 
eaxoptoib  leduntur.-Vc^scrabo  Auiceivcmif  etua acuit 
vfTutnkVrinapoeri.Vfiief.Vtride  zrts.VKrsolm.Vib'' 
ittf  Papauer  volubilia*  Hicra  ConftamimNfcoUi.Seia.' 
pinum, dl^eil  de  meliMnbLts  roedicima  ad  aquam  dCte» 
aibioiicacett  ofUioruoi  Auf&Galc&D^bfiMir«ikfapio,i 


Smaragdut.Sparagua.Siefafbimi. Spongia  combuftir 
Aloca.baldicerdocatis  NicobuSangua  columbi  cali« 
dua.Si<f  rubeti  nigrum.Serapio.  xxxit).  cap.  antidocar^ 
Sandaraca.Spica  nirdi.  S3Jali.Sanfucuf.SaluuiJiquara' 
ma  (rrri.Thucia.Irundinum  capita  combufia.nam  cinis 
rarum  cum  meile  valet  ad  claritatem  oculi»  lippitudines 
au^rt.Hierapigra  Nicobi.Zuccharuabarundinefum*^ 
peum  ficut  gumma  oculum  abRergtc.Et  plurima  alia  no 
cari  poterunt  ex  receptis  ponendis.  luquc  hxc  pauca 
domeflica  Dtts  pro  nunc  TulBcidi.  Quxdam  Tum  etiam- 
conuentemia  ex  pane  operationum  aliquarum  fumpea  vc 
edtuerefe3pulucre,Kimo.ab  aereegrtdicntc  xqiialica* 
tem  in  ciliditate»&Frigidicace.  vernus  crtidus,frigidus^ 
venenorus,  Sc  tion  abtt^e  intueantur  rem  vnam , neque 
longe  moremur  in  tenebris , neque  afpicbt  ignem, ne* 
que  intueatur  rolem,&re»  multum  tumino(as,&  altas* 

Et  abfl  ineat  k mutcTrudine  fletus.  Et  non  delegetur  in  te*  - 
gendoliteratminutas  nifiimerdam  fecundum  rrmtiam 
exercith*  Ei  non  prolongetur  fomnus  kcundum  collum,' 
dfetum  fuper  bciem.  Etex  rebus  nocibilioribus  eft  mub 
tiplicatiocoiius,  A multiplicatio  ebrietaits,repl«ionis 
abi/omm  fuper  repletionc.Et  euiiFt  omnes  cibos,  dC  po 
tusgrollbs,d£uaporofosad  capur.DefuramaOuoru  fune  .• 
vinum  turbidum, pon,allium,crpx,prycipue  irgumiia, 
carnes  bouinx.oua  dura,cafeus  durus,«&exiccatiua  mul«  ■ 
tum  vr  fal,  SC  fuperflua  vigilia,  fi^fupctfluus  fomnus, fu« 
perfluum  exeratiuin,  (liperfluum  ocium,  nam  xqualitsa* 
inctseft  maxime  €onucniens.Bt  ex  eis  qux  viflim  acuuni-' 
cft  fubmergere  oculum  in  aqua  clara  dICaperire  ipfum  raT> 
ea.Btvom<rusc6ferc  ei  maxime  quia  ilomachum  mun> 
diflcac,&  videtur  nocere  mquSium  materias  cerebri  agi>' 
tar,Aad  oculos  expellit,  df  nat  pofl  cibum  cumbcilm^ 
te&c.deq>io  mdubtis.  AbRineatqi3muUicudine  piitc' 
boromip,df  propriecn  vcmonsa(sidois,maximeeteniai' 
nocent  fuper  collum  pofitx.obliuionem  ctiira  inducunt, 
quarta  primf.deoiemofit.Ex  quibusapparer  qu(  fom  no  1 
cemia  rx  pane  operationum  aliquarum, fumpta. 

'NOCENTIA  VERO  fimplicia  fum.Aw»« 
thum.AllAim. Acetum. Argentum  viuum.  Bafiticocii 
maius.  Bulbus  flue  fcalonta . Caflanea . Cepx . Caules, ' 
Coriandrum.  Crocus  comefiut.  Elleborus, vimort  erus» 
inflacfua  omiin.  Laccomefius  Amc?.  imebromatem  SC 
caliginem  inducit.  Lntfhica  prxcipueciusaliidua  come*'! 
nio.Lens.Opium  tn  collyriis  pofirum,  quare  vt  poisibt^  i 
leeflabcoabfhnmdum.Oliux  iimurx.  Fifcrt  omnes,  j 
Rermlaca.  Raphanus.Sal,fl:iliat  nimius vfusetus.  Po* 
OremonotSdum^feptemfunrfimpiKia  absuiftortboirs 
nofbicprx  alds  notata,  rcilicet.Fmiculus.Chclidona^ 

Ruta.  Betbena.Euphragta.  Rob.i»iter  montano.  Oc  qin* 
basqii^iqrhofyMtiiOlit  verfus  Mrfuede  argrctudrndsurl 
oculorum.  Fji^culuf,berbena,rob,chefadoott,ruiha«s 
ExiR^firalfiiquxlumtfiareddicacuta»  **  -r^q 

l^ubiica.  tt  ' 

De  paMonibui  coniunfitin..&  primo  dc6plitfi,t 

ina.  diuidiiur  in  vmm  Ar  opa  vmri,  quz  sb  ju',  gm 
Autc^nmrlnnt.ci.dtivQconnirbatriHrit  vifJ-wi,li.ri™ 
Tus.  VVra  abAcncm.drici^liOr-mtri  trrclf.  propiV*'^-' 
np.'Q«odriiapollcm>uicdiun^ii,,Pin'ii*nnifii^aiti> 

dum  ^urimum  c(l  maicrn  fimpnlm.EidMlur  nuCi  *.'> 
cuodum  plurimumiquomi  aliqttmdo  maf.ria  eho. 

laka  phl(gm»>i:a  & aKbiKholfca.&  quSdo^  , vitoff '> 
mc,4omnu pCT/1gKi.ppracepfchnK]unl.Std 
ScrapK>.HalyabnA'taiiaiidcc.'Hi  dcfirribrndo  ophhifJ'' 

mi3,pCcr5rabro  lute  ipCiin.flt]po(lmiacalidit,<)und  1,5^ 

cOa  uri6fi*phl.gnucin,aut  imlSthobca  marirta  flnnyi 
PnqiAoiwtandu  q>rHccalidupSi  dupliciicrinrelUgi. 
vnomodaiaiunl^ialio  ■nodaaccfdAaliicr.Prtmo  rtO*'’ 
de  ca  bnguinc^ut » ctaolen  Cadbidtape^Mia  caliduij. 
Pndicadj.  L H 


rj  Traifhtus,  VJ. 

ffKonti(CT.StcQdomodocxphl<siQaceauc  tiKbiKhotca 
eftapotlenu  calidu  accidcnalicer.nl  phicgnu  ipcn 
•ttc  cnelidiolia  cum  pucrc6c  acquirit  calidtncc  prpter  na^ 
(uram  ^ quo  apodema  ab  eis  puenieni  ucl  ab  attero  ipfo' 
rum  calidil  accid^liter  dici{.  Non  vera  vero  dercribtt, 
vt  ea  Auic.colligitur  allegato  ca.qi  e(l  qap di  Icuia  oculi 
cdcurbatto  Iw  vacillatio  ca  Ophthalmia  ucra  Hmilitudi' 
nemhaba>cutusc9recundn  pliinmumcft  cSprimitiua, 
vt  vcrut,pului*,fumut>leuis  percurstOafrigus  & huiuTmo 
dc.Dicicenim  lclcundaptunmu»quomic5curbatio  nlia 
C(i9  poced  i cS  antecedente  contingere»  vt  patet  imuemi, 
Serapio  Sc  Halyabat  ea  trini  faciunt»  vc  quoniS  altqua 
faci1ii.altera  fortis,  <5C  tertia  forcirstma  i qbiif' 
^m  di«5la  chimofi.ab  Aui.veroalguard^t.etcfl  percrS* 
flens  term  tnu  c6itxn^ifif  coopericscornuS,&  pupilli,  & 
hatcfortiimcditi  tenet  inter  has»&dicic  ab  ophthalmon 
quod  mtrrpreaf  oculus.  Item  diuidic  in  cal?  per  eHemit 
&ai?per  cdiace.Rxempin  primi  patec.Gxemplu  fecun'^ 
di»vt  quaei  toto  vel  membro  particulari  proc^ti»vt  eil 
caput  prrctpue.In  ali  per  ellentiam,&  praecipue  in  forti* 

C A V S A.  Cxcaudtprtmiciuurum  ventus^luuta, 
fiimus,percur$io»apoflema,balnen  ualdccalidunv»aerea- 
cefiitue calidua.  excet^ue  Crigidus<fc  humimodt.  CauCi 
inceced^ef^  iple  humor  mordicaciuua  ied^  tunicas,  atii 
c«tfiTuusextfdcns»au(  vapor  iplegrolTusqui  humor  dc' 
(cendic  ad  oculum  per  venas aur  arcerias.  Coniun«^a  cfl 
mata  complexio  oculi  ftue  debibtas  etus.  aut  humor  vel 
vapor  iple  faciens  a^fiu  ipof^ema  ipfum  vt  di«ftd  qu3' 
do']i  venit  9 toto  ex  vaporibus:eletaris,quSdocp  icapite 
d^eii  mtgis.Vnde  Aui.&qu3docpefleucni?8  h cerebro, 
fecundjlemui  ctarrhi  per  viam  velaminis extrinfect.iSi; 
omnino  i cerebro  dC  pambut  ems.nS  cum  in  cerebro  ag 
greganf  materiar  plurimx, 5; repletio  tunc  uixeuadic  ocu 
lut  qutn  ophthalmiam  incurrai  mH  fuerit  forrrtf  valde. 

SIGNA  demonfhattuaipiiusllint^qmalbaocu' 
lorff  mutata  Tunc  ad  mbedinr.Rt  lachrymt  hunc.  Et  in  U'  • 
chrymitibutcd  lippitudo.  Bi  quado  accidentia  funt  rt' 
cntUi.vtquiaapoliemapiruuni  quia  cum  pauco  rubo- 
re tpauco  dolore  vcl  quali  nuUo»pauco  cunaore»  paucis  Ia 
cbrymiscum  pauca  <Sf  rcmiilacaliduate  percepta, tuoc 
cflprimarpecjesetusfaalis.  Quandoautem  Tumtoten'^ 
fAValde  vt  apoflema  magnum  cura  magno  tumore,  do* 
lore, rubedine  muln,6uxu  amplilsimo  lachrynvirO  vehe 
menti  caltdiatcdl:  huiurmodi,|cfl  eius  tertia  ()^ctea  di A* 
Ctbs.  Cum  autem  medio  modo  habent  eft  media. 

.^SignaeiusqujeefUiranguinefunt  dolor  fatas  incenfiM, 
rubedo  inreia,puliMfotcmporu,rumor  noabtli$,Ifpputi 
dDclaud?»7romno  palpebras, dc  reliqua  (igna  fianguinis, 

. Signa  cholerae,pun^n,do!or  adui^iuusdChKCis,ru' 
faodo  parua  decimans  ad  atriniatem.Uchrymx  fubtfics 
ic«cB,d»quSdoqi  ulccraiKes^rumor  minor,  pulfitlocem 
porum  bnis,paucrtas  lippi.dC  reliqua  figna  choterx. 

Signa  pblegn^aticx  fuot  tumor  intrfut  cum  paruo  do« 
lore,lippitudortiuTtacumgrauiare,rubedo  drbilisadal 
Jsfedinem  deelinanf.dC  relii^  Ggna  phlegmatis. 

, . SIC  N A metanchobx  utro  fUnt  paucitas  doloris, 

. Bifccdoipaucfus  lippitud>aisgrauiias,paruiai  congluci» 
•fuuionis  palpebrarum3c  reliqua  Hgna  melancboliA. 

SignaventoCe,evenfloabr<9grauuate4>auci(asrubc« 
diats,dlC  efl  ab/iip  fluxu  lachrymarum. 

Signa  cius  A ^ capite  efl.quia  pr pceiaii  grauttas  capitis, 
dolor  etus,d^  U uia  fluxus  cfl  per  velamen  cstrfnflKlr,»!!^ 
heies  flimme,dC  £ronseAcoloraa,rubca,extc1a,diCia  ffpo 
ribus  inflatio.  C^;l>d  fl  efl  per  velamen  inennftcu  n5  ap^ 
pv?t  iflt  fed  flcrnutatio.pruritus  in  nafo>d^  palato.5c  a* 
iis  fluxus  ell  malus«qa  remedia  n5  pfli  tfic  beoc  applicari* 
Quod  fl  fuerit  ^ (lomachoerit  naurea,conturbacio*  ple 
lUrudoflomichitdC  butu&isodi.  Et  proponiooilmtccr 
d^turflabaliacucortftnciiibroi  • 


• • '1  Cap.  IIL 

fROCNOSTICA  quoniS  opfathalmealia* 
bettfporaquauiorhinccoUigeeoruligna.  Eteft  prtocl 
pincurn  lippitudo  rubtiliscft  dCaquofa.  Et  cum  incipsi 
ingroHari&dealbari^augmentu.  Eteu  lippmidoefl 
multa  claudens  palpebras  tunc  eft  ilacus,cutus  flatus  ve« 
locis  euentua  flgnu  efl  multitudo  lachrymaru  cum  roor« 
dicatione,&  flgott  ardiatis  euentus  ems  contrario.  De- 
clinario  vero  cfl  cum  incipiunt  hxc  mtmii.  Lippitudo 
quxfruflra  habet  parua  efl  mala.  Ophthalmia  inhye« 
me  concurrentibus  alifspartictibribus  infrigidantibus^ 
tarde  recedit»dC cfl  periculofa  propter  pororum  clauflo* 
nem.IIb  aut?  qux  efl  in  xflate»^^  vere  citius  venit  3c  d« 
ttut  curatur.  Ophthalmia  qup  antiquatur  in  qua  r>5  per« 
flciunt  medicamina  efl  pcftima  inter  omnes, quoniam  fl« 
gnifleat  q*  efl  humor  corruptus  imjifcatus.comlpeiisnu 
mmemri.aut  venx  intriniecx capitis maceriS  admini« 
ftrant.  Doloracutilsimusefl  muUu  pericu!orus,oe,fi:iU 
cet  aut  rodatur  aur  rumpatur  cornea.  In  regioxubus  me^ 
ridionalibus  multiplicatur  ophihalmia  proptex  multsru-* 
dinem  humorfid^  vaporum.  In  regiboibut  vcrolirtgtdia 
minorat  propter  quiete  humorum,  q»  fl  ineitaccfdtecft 
praua.  ^Sdo  pipeedit  hyems  reprenirionali*  A (cqud 
ver  meridianum  xflas  pluuiob  mukiplicaf  ophthalmm 
vtinaphor.in  fl.ca3^  tu.  Similiter  fl  hyems  meridiana 
fuerVr  vrr  frptencrionalecoflnngenxui  in  Aphor.  Cum 
Ophthalmia  magnificatur  & peruemt  ad  loca  ance  pupil* 
Um.runc  prohibet  cbufionr oculi.  Ophthalmia  accidir 
tn(inribu»  propter  multitudinem  humorum  dCdebtlcac2 
oculorii. habentes  oculoseminemesfunt  fadliterophrfaal 
mix  fiirceptibilespropterhumiditarem  ipforum&apcr 
ttonem  poroium,dfquta  runccxpoflciextca  alieramtbits* 

Cum  tntmim  t^ihalmix  efl  ex  velaminibustunc  cu^ 
raefldiflFicilts.Auic.  Non  cfl  ergo  neglegenda  etus  cu-* 
ra, quia  cum  male  curatur  mab  confueuic  reliqutatreltn-' 
qutre  vt flint  macula,  pSnus^  huiufimodi.de  quibusim. 
fra  in  talr  per  eflemtam,&  prxcipue  in  florei. 

C V R A can.hiflTuentur.Primus  ordinatio  dietx»^ 
Ex  parte  aeris  flclocin  non  luminofutnon  calidus  dl£rv. 
Et  moderetur  ut  materia  peccans  extgit,  quoniam  in  cho: 
Irrtca  frtgtduSfin  phlegmatica  minus.  Et  con/imiltter  dr 
alijslex  rebus  non  naturalibus  ance  oculos  renear  pxo-. 

mimnrgro»  Mtnomurabusucinfta.quoddebet  tmeL 
ligi  rn  oram  xgrscudine  oculorum.  Et  rurictur  pilj  occfc 
lorum.efl  enim  eis  iuuatiuum  valde, vt  diiflum  efl.  Eut^  ^ 
irt  IbmnumJ^loaaroen  <p  fooinus  efl  cis  maxime  r6ue-' 
iiirns£a(flnx,vt  fiipra.  flt  moderarut&  n6  iuper  repletto^ 
nem,dormtat<9  capite  eleuaco,  6C  non  fupra  oculum  i nflr 

mum»neqifiipCTfacicm.  Habeat  ventris  bencflciumfin 

gulo  die.naiurx  vero  Irrutas  cfl  res  qux  efl  ei  neceflar^' 
Aur.  Euitet  exrreittu  fiorte.uociferationcs^^huiurmoddi 
habftes agrare  macerias  & fpirirua  inflSmare,tetenir 

SECVNDVSefl  digeflfo  macertx  cn  qutbuxi 
digeri  debear  marrna  peccans  firfs  apertum  fiipra  eft  de 
dolore  capitis.  Addantur  cura  htt  captalibus  etfi  ocu#, 
larsa.vt  verbi  grariaun  phl^matica.ip.(yruxle  flicados«i 

r*aquxfcrniculi:euphragi.T.&fi  uisberbmxponen#j 
do  duplum  aqux  ad  lyrupura , vt  in  primo  traclam.  vet : 
n pben  ex  his  flmplicibuf  pofitts comparatione  fyrupr*; 
A c51tmi(trer  de  cholerica  A melancholica'  fuo  modo  df 
cendum.  Sednocaq»inchoicrica  vt  vbi  cdiungirurflit- 
xua  reumatis  abfltn? dum  cfl  9 digefttuts  diuretiert,  quo« ' 
niam  alia  prrparam  materiasad fluxuro.  In  fanguinaa- 
vero  non  cfl  digeflio  rxpedfainda,  fld  ftatiraad  euacua^' 
tionem  procedtmdum  cfl. 

T £ R T r V S itacg  cfl  euacuarro  in  (anguinea  ami« 
phlebotomia. nS  n fiieric  recet  in  principio,  A natrrti  flt' 
multa  A influxu  flat  phlrbotomta  ex  cephalica  manus cs' 
bcerecotrano.Q^iod  fl  fucrir  cu  pletoria  flat  prto  ex  bsfl' 
lftCBpcticd(nt%.dddcaiccptiaIica.vcl  pnmoflatcxili- 

phena 


Df  3egn*tu(I.ocuTorutrfy  1 1 


^hetk  tiutdf  UttHtSCnon  tth  nMJSivtro  mairria  fuc 
ht  pauca  8C  m fluxu  dc  quo  nS  Mmebimut  pSc  flcn  phic 
bocomia  cx  crphalica  cx  eod?  laterc.&hoc  voluit  Rar.ix. 
AlmSnquf  vidc^  lU  Tupcrflcic  vCrbom  c5trad/ccre  Aui. 
Serapiodi.MeCdifaln»>dliltbrfpntndiutliomlnirifT  np, 
de  Ophthalmia. vbi  vult  q»  ex  parte  oppolTca  flat.  Et  ante 
Phlebotomia  6idla  tn  ophthalmta  Anguinea  u<qi  ad  lipo  > 
thyi^liS  Cirui.Vnde  Auic.de  cura  c5i  nux.  SSguinit  ttScp 
toiPto  pturimunl  Canat  in  hora.Qubd  fl  non  fufhait  phle 
feanomia  poli  iplam  ponant  Vaofx  humerta,  tmo  Auic. 
Videtur  hoc  prpapere  de  cura  ophthalmix  cholencz,  Sc 
ftnguinrz  inquit.Qubd  fl  materia  fuerit  fangtiinea  a<^i' 
bebii  ventofai  poR  phleboiomiS»&flxtat,aur  virtua, 
&carttra  non  c^femtent  phlebotomis  adhibe  vAo(ila5C 
lixmorrhotdaru  .puocationes.Si  vero  materia  fuent  flu » 
sa  fiat  ex  eod?  laiercy  vt  dit%1  cR.  Si  Vero  antiquabit  dC 
fiat  chronica, tdc  lachrymal?  oportet  phlebotomare,  de^ 
tfnde  arterats  quxfunt  pofiiurca.  Sivero  ophthalmta 
fiierrt  leuia  iton  efi  neceflarta  phlebotomia.  ideo  dixie 
foCix.Almanf.phlebotomattontbui  oculorum  inprirKi 
piocft  minuMa  cephalica  nilT  leuii  fuent  oplithalmia.  Si 
canaen  iuuaretur  leuia  ophthalmta  i repletione  Pn^inta 
fiat  phlebotomia.^^  hoc  uoluit  Auic.de  cura  cdttirMtio. 
Ptamquit.Sifueritcaura  luuatiuairepleMone  Cinguinia. 
litrum  in  omni  ophthalmta  competat  phlebotomia  dice 
nir  de  dtibtfa.  Fatfla  autem  phlebotomia  euacuatio  hu ' 
itoona  qui  videtur  ctt  (anguine  dominan.  Vnde  Autc.de 
cdmuni  dCc.Solutfone  educatur  humor  dommana  (hngui 
im'  pofl  phlebotomtam. 

■ Incholerica  vero  in  qua  efi  cdmixtio  cKoIcrs  cir  Can« 
guine  fiat  pef  omnia  s^t  didlum  efVde  (^kbotomta.Si 
Vero  nd  hiem  mixtio  flat  euacuatio  cu  euacuatiuia  pofi . 
aia  de  cura  doloria  capitia  ex  cholera  admifcfdo  ocularia, 
vi  dictum  cfl  de  digefiiuis  qus  fnltittuoru  uirturfad  ocu 
loaducit.Verbigniia.itt.myrobatanora  cim.l.l^r.pru 
flontm:x.piflenrur  groffomodo  Sc  bulliSt  in.f  • viq.aquf 
semip^ris.  vel  violarfiadconfumpcione  mcdietacia  & 
colefd^colaiurs addatur  chamarindoru.f.).  Vel  «.reu» 
barbari5.rf.aqus  deco^tanta  prunorum.  |.tiif.& cum 
aqua  hient  (eruena  ponatur  reubarbarum  cum  pettola  in 
iohjfioneper.vtif.hnraa  vrl.xtf. deinde  flat  exprv&iofor^ 
ctadccolaciirs  addatur  fyrnpi  violati, aut  roCni  aut  ne. 
napharini.5.i.  Q^ibd  fi  dolor  fuerit  fortia  Sc  vehemfa  nd 
kapctfletur  digef>io,  fed  flat  Tubito  euacuatio.  dubiuiur 
emm  de  futuro  apoflcmaie.  Pofl  autem  euacuacionem 
potefi  fleri  conuenienter  phlebotomia  ex  eodem  btere  de 
cephalica  manui, vel  apponere  vemoCit  tn  cotlo>aui  fpa  < 
aulia.nam  vt  dicetur  indubtja  ficutin  dolore  pofieno. 
rum  vetu  fromia  inctCa  iuuat,ita  econtra  in  dolore  anie. 
nonim  vena  colli  aut  rparularum  incifa  iuuar,vt  Sc  Hip. 
quincoaphor.  Vtrumnonexifiememixtione  competat 
phlebotomia  in  dubrja  dicetur. 

In  phlegmatica  vero  fi  efi  mixtio  cum  fanguine  flat,ut 
fiipra  pofitum  efl.fi  vero  nd  euacuatio  fiat  cum  folutiuia 
pofuia  de  cura  fodx  phicgmaticxaddendout  in  choleris 
ca.Cc  confliUiliter  fuo  modo  dicatur  de  melancholica.de 
phlebotomia  inhia  flenda  dicetur  tnha. 

' Q.  V A R T V S eftdmerfio.  cum  qiiibua  uero 'fleri 
debeat  rccurreadcanonr  de  diuerfione  fupra  de  foda, ubi 
docetur  quomodo  fieri  debeat  diuerfloin  quacunqima* 
teTia.dfhic adducamur  gargariTmara  capuipurgia,ut  ibi 
ponitur  qusetfi  (apiSt  narurSeuacuationia,iamen  hic  ha 
bentur,ut  diuerfiua  fint  bcilia,5;  pofi  cuacuationea  fadb 
&noname,ACalaiduentur  maxime  in  (aqguinea fricatio, 
nea  exiremttaium,&  eanim  confin^Honea. 

Q.  y T N T V S eflapplicaiio  medteaminura  par« 
tfcuUnum  oculo, dfpariibua  circumtacentibua.  Vbt 
•porta  plurea  canonct  pratminere  antequbn  ad  canonta 
coraplcincmuai  vrniaiiiua.  Primui  qu6d  non  fiiot  di' 


mittenda  reperorlaiut  tempore  fongo,  fed  in  omni  hora» 
uelarca  mutanda.caufi  pata  imelltgenrf.  Et  rdaa  q> al- 
bumen oui  conquafbtum  uehementer  efi  laudabiiiua  la- 
dte.  Auic.de  cura  cdmunta  rpecieru  ophihalmie.nam  bc 
ex  fui  morauidauracetofan.  SecTiduaqtmedicma  qus 
inoculo  ponitur  debet efte  pnuauaf^itate,&acutia» 
propter  quod  oportet  terendaefie  rubtiltfatme  trita.  T er 
ituaqiinpnnciptonon  adminifiremur  in  rp;lbttua  for- 
tia,& qus  (Unc  uehementer  fiypttca  1 quoniam  infpifiant 
tuntcaf,&  incuneant  materiae  Sc  dolorem  augent, & prf  > 
cipts  vbi  dolor  efifbriia.  Qianuaciidebilia  talia  non 
differunt  ad  mediocria  rccurramutcuiulhiodiefi  fief  al- 
bum fine  opio  difTolucum  inaqua  rof.aut albumine  oui 
fortiter  conqusflati, aut  inaqua  meliloti,  aut  euaporatio 
cum  aqua  tepida.  Quintuar;^  ioeiua  principio  refolu- 
tiua  funt  omnino  uttanda.  nam  cura  etutefi  ficut  cura  re- 
liquorum apoflemacum  cum  reperruCnutspnmo  Arc- 
rolutitiit  fecundo  Autc.allegato  capitulo.  Sextus  ^ qus 
oculiaapplicamurdcbencefle  kigida  aAu  ficut  qus  au- 
nbut  delent  efte adlu  calida.  MeCde  dolore.  Sepctmua 
q>  lippitudo  omni  die  plunes  mundifienur.  rfi  enim  do- 
loni alleutatio  Sc  flat  leuiter  cum  terna  vel  radio  in  aqua 
infufb,  Ita  vt  non  Icquatur  dolor.  Odlauut  qubd  etiica/ 
re  debemus  narcotica.qubdfinecefsttas  mvti  noi  vr- 
geac  flat  iHud  cum  cauteb,  fi  tranfire  pofti mui  cum  al 
bumine  oui  conquafTato  cum  aqua  in  qua  fit  pauper  de* 
co^umflar,recuiatmAuic.rcvtiopid  vbt  maceria  hie# 
ric  rubrilie  SC  corrofiua  SC  efi  fanani  eam‘,vt  dicit.  Ei 
Mefue&pluret  alif  eo  in  collyrrii  oculorum  vturaur* 
Nonus  nullum  vaporattiium  debet  oculis  applicari 
nifi  pofiqukm  corpus hieni  lufficicmer  purgatum.  De- 
cimus oportet  vt  ex  toto  elongaur  oleum  i capite  patien 
cis  ophthalmtam,quonf3  ipfum  efi  vehementis  noctime- 
fi.  Auic.  imo  Sc  diflilbcum  in  aurem  noca.  Vndeamut 
Sc  vltimutt^  oportet  Vt  quantum  pofsibilemardetur  in 
cphthalmia  collynorum  adminifiratro  vfi^ad  tres  dies, 
fufliat  emm  regimen  ex  euacuSttbut  &at(ra<ftatione  ma 
censad extrema  plerunqi fanatur. ophthalmta  enimhts 
rebus  abh^i  cura  alia.Auic.de  cura  eorum. 

In  principio  itaque  expeditis  phlebotomia,&  euacua- 
tione,acdtuerfiombus  fatAisleuibus  applicentur  reper- 
citfsiua  attentis  canonibus  decem  pofins.  Vnde  m prin- 
cipio fanguines  compait  bc  mulieris&  prsapue  puel- 
bmbdtanncfiiiabcri  potefi  ab  vbere  in  oculum  recen- 
ter mulfiim.  Item  bc  afins,  caprx.  Item  albumen  oui 
vehementer  conqisilacum  Sc  dtrpumatum.  Item  A^ 
pecix  inhifx  inaqua  rof.  Af  fspe  rcuerars  vel  in  fucco 
foliorum' (alicis propter  rufiicot,vel  planiagtnts.  • Ex 
corapoficisalbumenouidifpumacu,  vtfupra  cum  aqua 
rof.  aut  btfie  mmum.  Item  collyrium  albumen  deferi- 
ptfooe  Mefuerubbroopio.  Qum  fi  vehementia  dolo- 
ris vos  vrget,vt  fitpri  ponaiiir  c^ium.  Simile  huic  cft 
collyrium  album  budaium k Rafi  nono  Alman.de  Oph- 
thalmia. Item  flat  mucillago  ex  pfillio  tn  aqua  rof.  ex 
fcmtnibuscicomorum  aucexdrag.  albumine  oui  di- 
rpumaci,&  b^  muliens  mifccatur,  Sc  applicetur» 
Qi|bd  fi  dolor  hierii  fortis  cum  decot^one  papauensal- 
bt  flaimucilbgo  exprxdufiia,Arefi  mirabilem  fedar»- 
do  dolorem  prouocando  fomnum.  Item  Sc  maxime  va 
lec  fief  album  pofitumh  Mefuedclaipcione  Alexandert 
Ac  tu  illum  confidera.  Qybd  fi  per  venas  SC  arterias  ex- 
ennfecas  materiam  dcfccndert  comprehendemus  quod 
exearumpulbtioneforn  A:  apparente  lumebtfiiooe  co- 
gnofcuur,cunc  fupra  frontem  Sc  circa  panes  oculorum 
ponatur  repercufituum  fiypctcum. verbi  gratia.  s.Kha* 
cis,fiiiignmis  drachoms.  ana.  5.  j.boli  armem.  5. 17. m- 
corporemur  cum  albumine  oui  beue  difpumaii.  Et 
quia  pofi  principui  (equitur augmetumin  quo  tcmpqrc 
opertet  ahamcdicamina  peruemtc»ldco  nocenturugoa 
PraAica»S»  D ul 


. , TraAatus.  V jU  , * ■ 

ifiliboi  tempora  diucrCi  morbt  cSprehcndiimut*  di 
Wtn  de  (Ignis  prognodicit.  PoiUtm  dillingui  ex  pane 
gcddemtu>d^  fum  accid?cia  (onia,  V(  patet  condderami. 

InaugmcntoaacycopetumreperciUstuacuai  refoluci' 
Ilis  vincentibus  rcpercu(siuis,<5^  fccunduin  iiur  verfiis 
ftaami  debn  rcpcrcuCiiua  mmui,  Vc  cum  ad  llatu  p^uC' 
tKrimus  refotutiua  tpla  rim  iii  «qtuU  proportione  cii 

ercuGuuu.  In  augmento  vero  vti  potTumus  lacfle»  con« 
r in  omni  tepore.eft  enim  repercuCnuu^refoluttuu,con 
(brratiuum^dolor^  fedatiuum.Cofrrt  Hipa  omnia  mu 
ciliago  (aenugraci,auc  ems  aqua.  Vnde  Auic.de  cura  cho 
tcricx.Ec  c(l  maturaciuoru  dignior»  vt  ab  ea  inctpcac 
non ef)  in  ipla  atira«frio.  It^qt.iarcocollx  prius  nucricx 
tn  laifle  mulieris  vel  anaz.).i.d£  ponal  in  peciota,  dc  Hae 
compreruo  brris  de  qua  ponatur  tn  oculo»  Vel  Hc.9. 

'ckcocliontsmeliloci.|.(j.(arcocollxnucritxinlavle.).ij. 
diHbluaiur  (arcocotia  in  diVla  decovlione  Sc  adminiftre ' 
iur.  Vel  gi.muciiUgtnis  facmigrxct»dragami.ana.}.n» 
iarcocollc»5.f  .Uiflisraulieris  quintum  liiHicu»Hs(  coi* 
lyrium.  I(em9aloesloti.5  l»tucix  prxparatx.^).r»po 
natur  in  pei iola»di^  infunditur  i' n iqua  rof.  detnde  Hac  ex  > 
prcftio  A ex  illa  ponatur  in  oculo  pluries  in  die.  Cofere 
IHatbum  ^\e^.culus  litera.Hef  aliud  albumconierens  in 
«ugmemo.  Iiempuluis  albus  Ra0.tx.Alman.  In  (lacu 
Vero  Hat  vc  fupra.  Augmentum  refolutiuorum  Aipra  re« 
percursiuorfi.  (n  declinatione  vero  vcamur  refolutiuis 
Ibi  vnde  puluts  citr inus  R a^xR  hoc  in  ca Iu  conuenirns. 

Item  confert  inhiHo  fpongix  in  aqua  calida  decodtio* 
ftis  camomiUp»auc  melilott^cimini  Scc.Sc  cxpiclTT  et  lup 
oculos  poHcx.  Item  3C  euaporatio  earum  rerum,  & bal 
neatio  oculi  qucmodolibet  in  as.  Vnde  Aui.de  cura  cd' 
muni  fpecierum  ophciialmix.  Et  balneum  quidem  poR 
cuacuacionem  <R melius  medicamen  in  ophihalmia,<S^ 
proprie  n (iteric  euaporaciuum  Icdansdolorem.  &inca. 
de  cura  choIertcx,nam  balneum  cum  aqua  calida  & va- 
poratio (1  Hac  ait  illud  iuiiamenium.  T u iia<^  hvc  conH- 
dera  dC  modera  cum  calidis  admifcendo  frigida  vt  vide- 
biiur  expedire.  Nam  credo  q»  fempacum  quxrimus  re- 
folucione  debemus  prius  facere  cuaporaetniK.  hxc  enim 
maxime  prxparat&  deponit  materia  vc  facile  refoluac, 
&hoc  prxcedemibus  euacuationibus  vt  fupra.  d^iRud 
prpeipue  r<miandum  eR  in  phlegmatica  dC  melacholfca. 

Et  pro  cholertca  notandum  licet  ea  qux  diVta  fum  de 
(anguinea  Hm  ettS  tn  cholerica  valeniia»tameit  in  princi' 
pio  oportet  vti  mfrigidationibus&  magu  RypttcisVcl 
ftlisRigidisadmtxtis  Rypticionbus.  Vnde  Aui.de  cura 
cholaicx.  Et  oporen  vt  m cholerica  Ht  miiol’  audacia 
idromiRrattonis  Rypticoru  in  principio  Hrx  fupcrHu(t«' 
teeiia  &adaiiniRraiione  Rypticorum  cholericoru  dilTb 
lutoru  in  (ucctt.Viide  cdfert  quSdocpeRiiHo  aqux  trigt- 
dx  fupa  caput, & oculu,  dC  lotio  facter  cum  aqua  frigida 
cum  admi^rur  parum  acai.  Ec  nora  q»  oporta  reper- 
Ciifaiua  cdtinuare  in  hac,df  tu  exemplifica  pro  te  ex  datis. 
Laudatur  tamen  collyrium  album  di/him  defcriptione 
Me^.addicoopio.iccmruccuf  folairi  vt  ponatur  paiola 
ineo.deinde fuper oculum.  Itemaliud domcRtcttm.  9* 
poma  tria  decoquamur  in  prunis,  detnde  mundentur  d; 
roifceanrurcum  albuminetnum  ouoruaddito  vnovi« 
tello  propter  dolore.  Aut  H dolor  fuaic  fonti  cum  duo« 
bus  vitellis  & in  augmento  cum  viicllis  fotis  inbut*  po- 
irR  aiam  addi  parum  camphorx.  confert  etenim  tn  mc- 
dicinisophthalmiz  calidx.Aui.ca.decamphora. 

I n phlegmatica  vaoincipumusal  repacufstutsnon 
ita  frigidis,  vt  fupra  tncalida.imo  oportet  vt  tn  eisHc  vtr 
tut  fubtilatma  .vnde  fiircocolla  di  myrrha  comenHiraia 
cum  frictdis  conueniemtbus  (um  in  pnneipio  conuenitii 
ha,  vtu  inaqua  rof.multum  nutriatur  modicum  Circos 
roiix&admintRretur.  liem  confert <9^  maxime  Hefdc 
l^caMelue.  AudoricaisSabor  r^ts»&cR  expotuob 


» • . -T  Cap.  III. 

. Aljud.pomavt  fupra  decoda cum  paucoasuechati 
ttiodico  puUiats  fxiu  In  augmento  vero  Hm  relblutniq 
cum  repercufsiuis  mixca&  maiorem  (iipcr  itlam  propof 
tiooem  obtineam  qulim  in  calida.9.mcUloui, florum  ca* 
momillx.ana.§.  t .piRcmur  Sc  Incorporemur  cum  mucii 
lagincfxnugrf  cf  & dragacami,&  albumine  ouonim  ad* 
dito  vitello  oui  dC  calidum  fiipa  oculum  ponatur.  Item 
confert  Hiccus  (xoiculi  cum  aqua  roHaut  cum  albumine 
oui  conquadato&difpumatOjVt  fupra.  In  dcclinacionc 
vero  fuccus  folus,  iple  enim  vehemfter  iuuat.  vnde  huti* 
culus  ipfe,  fecundum  omnem  modum  adminiRratioius 
eius  confert.  Confcn& fuccus  rutxcumprxduRta  viita 
fui,&  contulit.  De  Ratu  pater  qaid  dicendum. 

In  mellcholica  vao  ,pcedendueR  vtin  phlegtoaricai 
fed  vumur  minus  exiccatioti.itSd^  cum  eis  ca  qu(  melan 
choliS  refbluunt  maxime  tnaugm?io&cf  cata  tcportbut 
(equaibus.  Vndetn  pnndpio  fticcus  violaru  cS  alburni* 
ne  oui  dC  farcocoUa,  in  augmento  vero  addemusepitht* 
mu.  In  Ratu  vero  rutlcueptihtmoregularita.  In  fine, 
ruta  muliadi  pauco  spithimot^ifa  tamen  prius  altquali 
euaporatione  exaquatnquadtcoda(ifNmeliotocum5( 
violf,mlcui  (luehicili  quiefeat  &elonge(^  re  nocemedii! 
ocuUhumedenf.  Vndealtqfiablutiocumaqtsa  frigida 
dC  pauco  zucchari&eius  diRillatio  toUit  eam,quandoqi 
aqua  rof.folu.  Itfdecodto  violarum  aut  nenupharis  m 
aqua  cum  qua  lauenc  oculi  &rx ea  diRillentur  guctpali* 
qux.  Item  infundamur  .pHlul&modidi  camphorxm 
aqua  rof.  dC  oculi  cominue  humedemur  cum  petia.  It^ 
tnRiUaiioladis&albuminisoui,  Icempoma  codacQ 
zuccharo,  vt  fupra  de  cholenca.  Si  vero  non  recedit  fird 
augmrntabitur.iunc  cura  vt  didum  eR  de  forti. 

C V R A . fadx  propter  pcrcnfsionem  inRillaur  (ao 
guis  columbx  caliduS|(^  H non  fu6F«cu  inRiUaur  coUy * 
num  album  Hne  opio. 

C V R A vaoH>rtiRimeoporta(isibllictmsiaeua« 
cuaiiombus  dC  diuaHombusmagis  i|i  inalfjs>ita  vt  qnqi 
non  fufbciam  vemofx  cum  alrjs  poCtx  Aipa  collo,  imo 
oporta  peruenire  ad  poHtioncm  (aohis,  in  reliquis  pro* 
cede  VI  (bpra  (ecundum  exigentiam  macaix  peccantis,  t : 
C V R A fidxpacSmumuiem  ab  aliquo  membro 
Hat  redtHcatio  illius  membn  cum  euacuaciombusAf  dt 
uerHo  cum  phlebotomia  veioHs  prius,  dandead  iplam 
curandum  procede.  ' 

C V R A (1  fuerit  Ii  veneo(itatc,&  fuerit  illic  dolor  dC 
mordicatio  ponatur  (itf  album  (ine  opio.Item  ad  hoc  cR 
iuuatiuum  valde  irochtfcus  roC  Auic.tn.  r.ad  hoc  tn  prtn 
cipio,  in  alqs  vao  temporibusageivt  fupra.  PoRrt* 
mcaduertenduseft  canon  Auiccn.xin.Tcrapen.&eR  po 
Hiusaiam  fnpra  in  pnhcipio,&*(t  cum  Ophthalmia  con* 
fungitur  dolor  capitis  prius  debemus  cipitis  doloreta 
remouere  vel  fedare.  cR  enim  eam  continue (buens,vi  pa 
tet.nam  (imiliterHeR  cataahusraineatur.namcius  per- 
firuerantia  eR  propter  perfeuenmuim  catarrhi.Autcen.d< 
cura  cdmuni.Et  hxc  de  iRo. 

Dedolorthu^ocMfoncm.  RjtbncA.  III. 

Et  Itcei  quidS  ponam  pro  canone  corredbonc  acci* 
demiu,vtcRdolorui  ophihalmu^umen  plunbus 
placuit  vcAuic.Me^.&modanisdeeoru  dolori* 
bus  capitulii  ponere  llxcialc,quos  in  prxfeniiarti  fequar. 
Dolor  oculi  cRtriRii  fcnRtio  eius  fida  i re  contraria 
fubtto,&  mataialiter,&  vehemema  imprimae,qux  eR 
mordicatiuaicorrollua  fuper  rem  calidam,  extfliua  vao 
fuper  vcntofam,aut  trigidam  Hgntficat. 

$ I C N A ex  his  liabeaufq  de  Ophthalmia  deS  fimi* 
C V R A fifuertclre<xtfinf^,vc  eR  frigus,  vernus, 
calor,  rcmoueat  Sc  coopaiaf,  & vraf  frigidis  aut  calidis 
fecunduexigcmiSriSiMcCaudoritaie  Hipp.quaiuor  po 
Bic  10  cura  di^orte  ociiloru.Prinum  cR  potatio  vn»  .$e« 

eundum 


De  argritud.ociilorum* 


r 


•fWTI, 

Grf« 

■itvpcfi 
dmBi  nd 


■ °2 
Cam*ccl« 
|ireiL4ti 
an  mAi«' 
MnvoJtj 
•ir^4/bt 
ibv«i«  ic 
.fujdmo- 


^ixftm  rft  bafneitfo.  Tcrttn  plilebocoma.  Q^rcu  rft 
tuacuacio  per  phartnaciXPhlcbototnia  fiat  peccante  (an 
gufneaucal.fs  humortbua.n  cum  (anguine  ierint  mixr<9 
•UT  eti3i  (i  non  (uennt  mini  (alte  in  principio  ad  prohibe 
dum  (uturu  apodenUtVt  m dubntdeophthalmia  dicn* 
&cuibi.  Euacuacfo fiat mfiorti dolore r.5  expc^tadi« 
gellione,vi  fupra  cGeuacuacilJuapproprtatte,uc  fupra  de 
•phrhiiinia,qug  (blu  humoributaiiiaii  (anguine  cfipctir. 

Vini  potaiio  nat  pod  iteratS  euacuatione,  (it  rn  pau<* 
^ Xfj3ttrate>ri  tqi  vina  fubtilc  aibu  aronuncum.&  qA  n5 
cometur  agitatio,  Sc  inAamano  ex  eo,  Sc  hoc  rpccialicer  in 
phlegmitico.  V nde  Auwde  cura  ophthalmtx  h’tgidf  hoc 
iibfntclIigebatcudixii.EtCiSrerc  omnibuiiilit  regimeA 
&ibiile,A^adm>ni(lratiobafnej,et  vini  puri  albf.  Balncu 
ejuoqi  indifferenter  ornnibuedotoribueoculorii  confert. 
Fucna.ticalidriaut  frigidum  lecundumaieriS  peccant?, 
quod  intelligendueif,  vt  fupra  de  Ophthalmia  poff  eua« 
cuat tonet  debita t.reroluic  enim  3C  habilirat  refiduti  mate 
Hptdf  proprie  adharcmu,A;d(ffiiciltf.  al>  aute  ditaiac  ma 
•eri3  cil^uertic  ex  part:bu9altfc  ad  locu  dolorit,5f  mul « 
ctplicat  fluxu.hpc  MeC  Fadht  n3<^  euacua  tionibut  vm  * 
iierlalibus  (Scdiucriionibut&cfteritvc  fupra  de  opluhal 
m^a  occurramut  in  principio  cu  micig3tibu«  dolore  qux 
diuerdficari  debent  fecundi}  diuer  Atai?  caufr.  In  calida 
nSrp  quia  molhficat^  cum  inffigtditibua  domeftice  di 
Alt  de  Ophthalmia,  vc  e(l  lac,albumen  oui,  fucci  herba* 
runa.vc  folain  &c.  Ex  compofitit  ut  fupra  albumen  oui 
«Aquadiucummucillagine  p(iln,papauerealbo,cfTfuC' 
•o pomorum. mandragorae, aut laAucae^epH  necefintat 
aderit  pone  opii}.  Nota  tamen  cp  narcotica  nneer  vtfui.dC 
tardant  maturationem.  In  hoc  calu  hudauit  migntdce 
Guido  hanc  fetmentariofK.qi.papauerit,pbmagims.ana. 
par.t|.croci,mcmit>,aloet,gumiarab.achaei».ana.par. 
^oquanc  cum  aqua &admini(Irentur.  Infrigida  vero 
cum  aqua  decoAionu,camomi!lx,  nxliloti,  fxnugrxci 
rof.mtmitx.achactx.  ex  quibut  iiaten]pla(frum,iut  (tat 
infuflopecix  inett  ySC  glomeretur  petta  in modum  gk>* 
bi,&  Hc  Frtgida,aui  (i  c?put  fuertt  Rigidum  minut  cp  repi 
thoculo(uperponanir>A^afttduttur.  Mefite  au  Aorita' 
te  Amaranfitfquo  vtt  ponumuttnomm  dolore  oculo« 
tum.ia.  cucix  prxparatx,  licif.  ana.aur.*id.  nrnabolano.* 
ruiTi  citri.aur.>.<.j5.piperiilongi  &albi.am.aur.|.  far- 
cocoMx,fedenegi,cmamis,&  abhiarar.ana.aiir.ff.  teran« 
gur  & licium  foiUDitur  in  aqua  phiuia  ft  df  flat  fief.  cum  vrt 
Voluem  fuper  cote  cum  aqua  plutiiali  vel  albumme  oui, 
aut  fuccorubi  diflblue»  AIiuddCefHlef.ia.amhimO' 
iri.^v|.mvch8itrx.5.v.  ructx.^ittf.embticorum  mun« 
datorum.5.  tq.  anaidi.^ii.pfpcfit  albi.5.i.(ere  6c  cribel-' 
vtere  vt  oporm* 

DcMngu/4.  10(^4.  ZIXL 

nc  7^gubeftaddre»oconiuncfliuxa0tvebminiffcA« 
% / nn^nttt  oculum  media  inter  dtl|>onrionem  car> 

V ntamdTomiofim  crercemlopec  ipfam  cemtun' 
4btuam.Iocipienticcuodirplunmuin3iaehrymaitdl:cur 
rent (emper  Ciper  coafonAinam.  Gaufli  colut  tfl humor 
phbgmMici«gioiUia,dl(vtTcD(ut  ad  oculopm  deicendet. 
& dicitur  feciininpUiniiHim.qiriaaltquandoorirur  non 
Mitm3  Udirynuli/ed  k parce  fiiperioriaui  mfekori,,p« 
pKrq-Jod  Anchanocnobtua  pofiirtrUit<]uaruOr  (pectet, 
duat  k ditabat  bchrymabbut,  exterat  dtiaak  duabut 
partibut,(ci}icrt  fitpcnori  dCinferiorf,cd  hac  aut'eiu»  ma 
(tria, quando^  aflbcacor  far^b,cholera^r  melancho  • 
UaiidC ideo  conm^ic  eam  in  colore  iuxtacolorem  humo** 
git  conmnAivinariylr?  aliquando  e(H(utt,d:  recem  nd 
tmpedienrvifiim,^quando  diificil  it  cradicacionitichro 
xica  Sc  extenb  fuper  comeain  viAun  impedient. 

-C  V R A.canonetyd^ticetAuic.dicaecpcnelior  cura 
•na  pfspnc  laukA  cO  Cecro>saaic  cxilUaw  alaa  priua 


cfle  tentanda.&  huic  fenrentix  affudit  in  vtrbtt  luit  MeC 
cap.deviigub.  Propter  q>  fine  canones  rales.  Ordina*' 
CIO  dtetx  ex  parte  aerit,patet  fupra.  Shqi  fabniiatto  regi ^ 
minis  ex  parte  ctbi,dimtfsto  vini  omnino  prfterquam  in 
declinatione  vt  fupra  in  prxcedentibus  capiiultt  ciborii 
vaporoforum.  Secundutc/ldigefliomatenx.  Temua 
dfgeflio  &euacuacio,&  6ac  id  phlebotomia, aut  phtrma 
cu,vcconuenic.  Qitamtt  prxparacio  oculi  vtmatena 
peccant£iciliter  velbciliusremoueatur  cumrebut  (iib#^ 
fXamiam  oculi  reddemibut  teneram.  Quimus  admini^ 
flratto  rerum  rcfbluaium.df  remouemium  matenam,  df 
Ot  memor  vt  poftibileefl  eutrare  dolorem. 

, Primi  fLCundi  lertq  complemcmum  patet  ex  diA*^ 
to  prxccdeniibut  capitulis. 

coplctur  cum  vaporatione  aqup  cafidx  deco 
Aionit  milux,btfma(ux,aut  violaru.  Vnde  Auic.de  cu«*. 
ca  eiut.in  dne.Bc  oportet  quidem  vt  inclinetur  ante  medi 
cinarum  admimflracionc fuper  vapor? aqux  calidx  tan'» 
diu  donec  caletiac  oculus, & rubificeiur  factet. 

Quiimus  perficitur  dlcoUyrio  viridi  Raf.ix.Alman» 
forts,de  vngula  ,<Sf  collyrio  eiitt  de  calcamho.  Ifla  tameit 
fonia  funr.  Vnde  Icuius  illiteff. Recipe  xris  vfii,dc  caU 
cadit  &frlltshircf.ana  fiac 'collyrium  cum  meile.  Aliud 
IcfiM.Haiy  ftf  denegi  loci,xrit  v(h,catachimix,argend,la 
Iit  indi,baurach^iperiRlongtana.5.i).ptperis  albi  &ni" 
gri:fpumpanris.ana.3^i).f,beilir»ci.2inziberuma.T.).ce« 
raiurdcnat  tiefcum  vinodfaquafxniculi.  Aliudlntu* 
Gordomi.fti. vitreoli  viridis,  xrit  vfti,  armontaci.faltt»/ 
zinzib.rrium  geixrum  pipertt,fragmentoru  fcuiellx  vf^ 
ridis4ina.9.i.  puluerizentur  vc  decet  Acum  fuccofxm** 
culi,m3ioranx,<^  mcUis.aiu.fiac  collyrium. 

C V R A chronicx  & diff>ctlit  eradicanonit  cui  esi 
parte  medicaminis  modo  noncA  cura^acedaiur  cn  opera 
none  manuali.  Et  modutiefutcffvt  apertatur  palpebra 
caute  & non  inuerfetur.  deinde  fubcilitrr  cum  vnco  vno. 
aut  plunbut  ut  videbi?  expedire,  caprae  vnguU,&pilo». 
vel  uueeta  ingeniofe  incidat,  ita  vt  oculi  AibUaniu  no  le 
daiur,perueoutur<5  vfqr  dum  prope  erit  lachrymali , A; 
tunc  cum  forpidbut  incidaf , Acaueatur  .phindat  10  om.r, 
oino  in  lachry mali, quia  aliter  cdtingeret  cdtinua  lachty 
maru  effulto.  C^6d  li  cum  unco  fleri nd  poteric>alc  cuoa 
acucutuaoim  hiorerteo  perforata  eleuec.auc  cupito  cau 
dx  equi  capta? ,Acleueutr,dcinde  excor^r  vc  dt  Au  eft. 
Et  ad  intra  oculii  immitiac  aminuro  mafticacum  cum  &. 
le.ad  extra  vero  fuper  ocutu  pomuur  ne  accidat  ei  apofie^ 
maalbil  oui  ciim  aqua  rof.c5quanacum,  q»  fi  dnlor  adde 
vitcllu  oui.Bc  bft  in  die  mutetur  vfcp  ad  crei  vel  quatuor 
d.ct.  Eciollictictur  inflrmusvt  quafl  continue  moucat«t 
ftectpcaptceeleuatovtfiipradeo^thalmcaA  fi  renutis 

(em  aliquid  eius  remoueatur  liludcum  oacdicamimbi^ 
di  Alt  in  leMi.feruaiif  canonibus  pofltts* 

Defebti,  RKhnc4.  V. 

S^bclcft  paniculus  accidet  ocolo  ex  inflammatione 
venam  cfutapparemiri  infliperficie  cdrunAiux  A. 
cornex,  Atexitur  in  eo  moddam  quodeft  (tcut  (ii- 
mug,(Iue  rxbula  himofa,  Ae(t  cu  pruritu,  lachryniit,vU 
crribtit, palpebrarum  gro&tiudine,A  fcabiofltace,  W tu* 
cii  ofltnflone.  Gx  qutbutapparet  inflatio  venara  eft 
ciutcauf^  qux  3 repletione  capitis  .pcedit  per  vitl  pSnicu 
li  exterioris  aut  interiorit.  Vbinottndit  q»(ebel  efldu» 
plex,  Abite  Afbrre.In  debili  autem  fementur  canones  de 
vngula.  Vbinotandusefl  canon  Aurc?.hicq»  medicinx' 
qux  irt  Urbe!  admmiflrancur  debent  efle  recentes  aliter  pa 
rumprofunc.  Secundo  fciendumq»hxcpa(sio  quando 
efl  chronica  vfxe(lcurabilit.Rs(l6.tx.Affnanf  A vtplu** 
rimum  chroeiicatur,  A fpecialiter  in  bibulis.  Ohteriftw 
iiac^diea.Fm  in  principibphlebotoniuex  brachiPi^ 
vciiralhtio  ia  collo,  vel  fpaculis.  Detnde  eutcua  uo^  rum 
PraAica.S.  L iuj 


4 


i 


Tra(!htus<  VI» 

phirmacta.  deMe  penirmanrr  adcuaporarionet  colly* 
ra>vt  in  vnguU  di<^uai  (ait.  Valet  ftef  rubcuin.  Ralis  3C 
viride  pofitum  ca.de  vngtila.Icem  magni  ficecdmenda' 
tur  alcohol.  Autce.  Et  de  expertu.  9.  corticem  oui  rc« 
€hia  Heue  cadit ^ gallma,  SC  ferueat  in  aceto  quatuor  dic* 
butulij  tenent  iplUm  in  aceto  decem  diebut^deinde  cole^ 
cur  SC  exiccetur  in  vmbra  Sc  tcraturt&  fut  alcohol.  Item 
adidemcinit  outcum  marclMiita.  Valent  etiam  omnia 
collyria  de  cura  ungulae  poiiu.  Si  vero  fuerit  fbri^  per* 
Iteniarur  ad  operationi  manualem  cum  vncinu, filia  dCc, 
yt  fkipra  per  omna  de  vngula. 

DemaotUrubed,  P<Mbriau  VL 

TArfati,ideft  macula  rubea  qu3  viaticua  fruftufum 
Cinguinia  vocat  e(l  pum^ua  Tanguinit  recentia  ni* 
bei^uc  antiqui  mortui>aut  lubrubei»auc  nign  cur* 
renttaex  venii  ad  coniunvliuam. 

C A y S A cuiuaprimitiuae(l>autpercuftio,autca* 
(ua,aptio  ven(,aut  finguinia  (ubnlitat  motua  laboriorua 
SC  htiiufmodi.  c9  antecedes ell  coplexio  calida,dC  hu* 
mida  oculoruabodatta  Anguinitcalor.et  fubtilicas.excre 
piitatu  venarum.  Cdiunt^  ip(e  (anguta  i venis  efluru). 

C y R A ordinatiodietx,euacua(io»repcrculato.Ec 
materix  fluxx,rerotuiio. 

Ordinetur  diera  vt  in  ophthaimu  calida.  Euacuario 
fat  in  principio  diueriiua  cum  phleboiomu  ex  cephalt 
ca  partit  eStrarip.  Tu  tamen  hunc  cah. moderar  eiuxra  ea 
qux  di  Ai  funt  phlebotomia  ,&  de  Ophthalmia,  vel  cu 

vencofia  in  collo, vet  rpseuitt.  fiat  euacuacto  lenitiua  cum 
caiia,  minna , reubarbaro,  dC  exterit  vc  fupra.  materiam 
cholericam/anguinem  Tubtiliantem  euacuantibut.  Irem 
fiat  dll&equemer  impofitio  clyfieriorum.hoc  nanqr  cafu 
maxime  cOmendansMe^.in^it.Bt  clyUeriafuncmelio* 
rum  curarum  in  hac  parte. 

RepereuGnb  vero  fiat  cum  boloarmeno,tuto  figillato, 
Aiimoleacitalbumineouorif,  laAe  mulieris.  Ite  album? 
cum  aqua  rof.  vel'  fuccua  roCirum  cum  aqua  folatri  cum 
squa  rof.  vel  albumiiw.vi  Tupra  cum  petrja  iiHuii*  in  eia. 

In  rcfoluendo  matenStS:  pro  quarti  cafi.  compiemcco 
oportet  aduerteread  trpuai^ritudima.<pftFucrit  in  au* 
gmento  fiat  refolutio  cum  reperaifsione,  vt  fupra  de  vn* 
gula  df  Ophthalmia.  Vc  verbi  gratia.  i^.fxnugrp.roCi* 
rumxna.5-n.&  eum  modico  6arfnxhordet,&  vino  fiat 
•mplaflrum.  Itevaler  immiTsio  (angutniaturturft,auc 
oolumbi  caltdi  in  oculum, & debet  accipt  de  uena  fiib  ala 
dextra,  quia  eft  calidior  6C  propter  motum  eft  (ubtilior. 
*ln  (lacu  vero  6c  declinatione  valet  aqua  raphani  in  ocir 
Io didtllaca.  Icemaqua^nicuti&ruccuaeiut.  Itemi^. 
thuris,  myrrhx.croci.ana.^.h.df  fiat  fief  cum  aqua  ^eni* 
cuti.  Item  valet  fief  Ra^.tx.  Alman^.de  rubedine  ocu* 
lorum,  dd  eR  fores.  Item  bb  extra  ponarur  cmplaflrum 
cx  folqs  raphani.  3c  palUfs  abfqiarillis  cum  mimico  fler 
conscolumbf.  Valenttni)oc  maxime  iuHumtgaciones 
fii Ax  cx  camomilla.fxnugr^. vc  fiipra  de  ophihalmia  dC 
de  vngtila.In  fine  confert  collyrium  Gabiiclis  po ficum  3 
j^eC  capitulo  de  laifari* 

De  Wmorr^onmncfiMrf.  Ritbricd.  VII. 

VT  ad  vUeriora ciciua  peruemS  de quibufdS  paf* 
fiqnibuacQniuQAtpi  nciliter  curabilibus  fic  fu* 
perficieteous  penranfibo  vt  dl:  breuitatt  lattsfa^ 
dam.  Tumor  fit  aui  ex  ventnfitate,aquofitate,phlegma 
|ciquoro,aucex  mebpchoha.  Dteuordtnetur  vc  opus 
fh.Gt  fiat  purgatio,diucr(io, materix  refolutio  cum  ImI* 
f^eisid:  collyriis,  vcTxpe  fupra  politum  t(k.  Prxcedanc 
^mper  vniurrialia, 

DedwideconiMnctw^.  RithricA.  VIIL 
Ccidic  conutnAHitS  qn  durieses  tanca  vc  oculus 
claudi  aut  bene  aoertri  no  pofriu  Cioui  curatio 
pmdsts  vnitKfftlibui  cx  pa»c  dict(,cuacwKiOM* 


— 'T  Cap:  irr. 

bus  dfuernombuMuc  moliificaeiom'  cu  vaporaciombuf 
laAisex  rebus  mollificatibus  (ludendu.  Vi  efl  malua.bif 
roalua,maluaiiifcut,mucillagtnesdiAp  fupra,  eplafliaex 
eifdc  rebus.  It?  vitellus  oui  cumuciUagincfxnugrxci. . 
DecddenrihM^/Mperconwnctwtfm.  Kubricd,  IX. 

CAduntenim  iliqn  fe{lucp,pulueres,&huiufmodt»‘ 
Cura  cflabftcrfio.fiat  cuaqua  nmpiia,auc  plu« 
uialt,autlaAe,aliqn  cu  radio  madrCiAo  in  aquar 
vel  Ia  Ae,aut  cu  radio  ItinAo  m giima  pini,aut  lerbecina, 
d£  maxime  vbieR  felluca, pilus, et  lifia  foniccr  adhp^ftta.' 
VefisbiU  UchrpTudi.  Rjthrica.  X.  ! 

FI  Iflula  lachrymalis  di Aa  garab.Efl  ulcus  fordiduia 
\ concauTi  Huc  amplum  imerius  cum  callollcaic 
' dam, exterius  vcroflriAiorificrj  in  lachrymaiido* 
mefticocdtio^ns.Caulacuiusc(l  materia  vtruleca,  cor# 
rofitia.na  cu  degito  pr^mil  locus,  fames  egredtl,&  rnaxi# 
me  poil  eius  eruptionc.Ec  fit  fuccefsionc  bothor,auc  exi« 
turp  apparatu  in  loco  illo,qux  quide  nominatur  achakia 
ante  eius  eruptionem. vt  Auic.  lertn  tertrj.cap.de  garab. 

Et  fifluUru  quxda  efl  recens, df  parui  temporis.  Qux* 
dam  chronica  & multi  cfporu,&  quxdam  penetrans,  dC 
qiixdS  non  penetrans.  & vna  efl  difiicilioris  curx  altera*. 
Et  quSdoqiefl  ita  mala  q»  corrumpit  mucillagioesdi^os. 

C y A A. in  recenti  canones  funt  oAo  ordinario  die* 
tx.digeflio.euacuatio,  diuerfio,  refolutio,  mundificatio, 
deficcacio,&  incarnatio. A confolidatio.  Vbi  noiSdum 
t^anrtems  eruptionem  (lilbctunt  quinqi  primi  cah.  poR 
vero  CIUS  eruptiorxm  ieptem  tantum, iia  q>  quintus  in  oe 
dine  non  efl  necefiartus* 

Primuscdpletur  cum  abRincncia  Sc  cum  mcfuracione 
fex  rerum  n5  naturalium  fecundum  cxigeoctS  humorum 
peccanciu.pro  quo  recurrat  ad  ea  qux  diAa  fum  de  foda. 

Pro  (ecundoA  tertio  etiam  ibidem  quibus  ocularia 
c5mi(cebiinus,vi  fupra  inpruicipio  capituli  huius.  Vbb 
aduertendum  magnum  fludium  debemus  habere  in 
iterando  purgaciones,vtfupcnibundamix  fiat  abfcifioB 
Et  confimilirer  pro  quarto. 

In  capiendo  Vero  quiocum  debemus  procedere  3 debd 
Uoribusadfbrtioia.  Vndetn  pnneiptoponemusarmo# 
otacum  diHoluium  cum  oleo  michum,aui  cum  fucco  f^« 
Item  nux  rancida  & c5<rita  Sc  fuperponarur  maxime  c6« 
mcdatur,tta  vt  Mdite  dicat  efle  vltimam  in  hoc  cap.de* 
inde  adminiflraiur  artnomacum  Sc  bdellium  cum  modi 
coacrameiui.  Ad  idem  folia  rutxcontrtta&  mixta  cum 
aqua  cinerisd^fuperpontaachalus. 

Fa  Aa  vero  emptione  prxcedentibus  euacuationtbus» 
vt  diAum  efl.fiat  muodificauo  cum  ets  qux  funt  mode* 
rat(  abileiftomis  ficuc  aqua  mellis,  aut  mellicrarum  cum 
modico  aqux  mtx.  Ifla  aut?  diflillentur  hora  pofl  horS. 
vnde  Auic.de  cura  eius.  Et  melior  quidem  diflillatio  eft 
vt  fiat  dillilhtio  pofl  dtflilUnooem  interuenience  hma 
inter  omnes  duas  diflillationet.dandetxprimatur  virua 
6i:exicceflocus,dCmundificeturcum  tenta uiuoluiamef 
Icjutcumlanuginecannfcum  pauco  meile,  & quSdoeg 
fumat  tpfa  fola;Er  fic  complebitur  fextus. 

Deinde  admimflremur  extccantta,&  tncarmnna  me« 
diocrif  exiccacionislTcui  adminiflrarto  aloes,  myrrhx, 
farcocoIlx,fanguinit  draco.camedfcoMriRologtx,  ihu 
rix,d^  fimtlium^i  proprie  pofl  txpre&ionem  & mundiV 
ficactonr  diablution?  hus  cum  vino  flypneo  hora  poft 
horam, vt  diAum  ell.  Ad  hoc  mtrabiinrr  valet  empla^ 
RrambAumearuia,&exprefsioQegranatorum.  Almd 
«.aloes,  iarcocolix,  fangoinis  drac.  myrrhx,  thun's4>t^ 
laufliarum.ana.5.j.ariflologix  ro.3.f .climix  argemig» 
ij.puluenzentur  Aibiiiifiuroe,?^  kipcrponantur. 

CON  SOLIDATIO  vero  fiateum  hisqum 
Ratim  narrabo  in  chronica.  Nim  & qux  di  Aa  fum  con* 
ibUdiuu,  led  dicenda  crunc  fortiora»  Videettam  pro  Im 

intra 


f 


Dea^’tad.ncn]oruiit'  ’ 


«5 


fcfira,it.apfrofo<fe  (iftulitan^» 

C V R A manttquipneter  di^oc  canones  eciamler 
uandoc  in  hac  eft. 

Pnmo  remorso  carnt«c(vrupcp,df  (if(ro%cS  oiedtctf-' 
nMacuttt,vt  funccolcotar,arfeniaj,(a!armontacD,atni 
memum,alunKn,caIx  viua.Ifta  cerant  »&mirceant  cum 
Vnna  putri  in  vafe  fneo,dl^  dimittan£  exiccart.fumanrur 
ola  fimul  vcl  aliqua  rx  ei9,iS^  poft  tnccationem  viert. 

Secundus  qui  memoratur  eil  coueriio  maccrix  ol  dr« 
uerlionibut  de  qbus in  de  o[^chalaua^  mira  de  fachry 
mts.&  de  caiarro. 

Tertius  memoratus e(l  abder/io  cn  his  qux  diximus 
confortans  cum  atiqtioacutoia  leuium  vt  eu  vngunum 
cgypciacum  cum  modico  aloes»aut  olibani. 

Certus  & memoratus  etiam  eil  adminiilratio  incar 
ausuorum  ndcxpoliatoiaabcoquodeft  Heue  zimar,& 
airamemu,  de  quibus  dicam  confolidatiuoar,  vi  pro' 
sniil.  Incarnatiua^d^curolidatiua.Rec.oiei  veteris,  vini 
veteris  bonion.Iib.ti.f.litargirif  puluerizan  df  criMla^ 
ei  bb.i.coquancurifla  Hmul  in  cazola  per  diem  incegru 
donec  nigrum  & refuefs  iiat,deindc  ex  eo  Sant  lentp  qu^ 
poaiJturinfillula.eftquidem  ilngularis.  Adid^prpci 
pue  quSdo  vulnus  non  e(l  m extrtnrtco  J%eci*zmiar.t.in. 
vitnoliyde  quo  fit  encauilrumaduili.5.vl.arrenici,MU' 
rachtCpumf  raaru»an.5.t.lalisarmomaci.5.if.armoniacu 
diiroluaiur  in  fuJco  ruth^,5^incorporem  rpeetn  cil  illo, 
A fiant  trochiici  exicetntur.  A cum  vti  volueris  pulue^ 
rizentur  <S^  fiat  alcohol  A imponaf.  Aliud,  kec.churis, 
alocs^n.5i.Circocol^,balaufti(,(^nguinis  draco,  anchi' 
mofHi»aluminis.an.^tiiorisprit  quarrS.j.t.  fiant  colly. 
ra.  Idem  ad  idem  conlt<fho  Gabrxlts  pofita  \ Me^.ca- 
puulode  algarab.  Htcenim  eRproctlTus  rdnalis  quo 
queritur  cura  fiibilp  abi^cameno  qtiS  multi  paleatiuS, 
A non  veram  didjc.Srd  bluacoar  reuerftia  multi  A plu 
rimi  curati  funt.nd  enim  credendum  eft  tor  A tantos  vi* 
roStVt  fuit  Gar.Aoi.Mr^.d^lures  modernoat  curS  hSc 
ilcutidnalem  poruintni(iefl^ustp(ius  confeqneretur. 
'Credo  etenim  cp  in  fifhila  habemus  cSfiderare  tria,  prin 
' cipium.medium,dC  finem,Hue  vJtimu  ftn  el^in  malitia, 
tiamiii  prmcipio  & medio  fui  credo  ipfam  curabilem 
<umhis  qu^di^fum,vtnoflri  auiftorcs  voluere. tpfa 
-CQimpro  runcsftin  carne  fob.  Cum  vero  ad  vhimS 
Ibi  malitiam  peruemV qua  pelTtmicatc  morbi  Mei»,  voca 
«icqu4dooscorrupcumeft,cuncad  opcranon?mamit' 
lem  eil  pertranfajdum,&  de  lila  locutu*  ef^Aui.  decuit 
•iuadum  dixit.  Chronicp  vero  cura  vera  dl  cautenum 
quamncrucciiKfceprofequar.Can.  PrimuseiI  viceris 
tAphaiio.nam  di^um  e»  Tupra  quod  efl  firiifti  onfictj* 

Secudusedcorrupiiremotto.  Terttuseil  fifhilfimor 
nficatio,fiue  cotioficans  remotio,  nam  ea  duranre  nun$ 
conToIidabic.  Qaanuscftmundtficado,abRerno«&c. 

Ctvkimuseftconrolidario*  Pro  primo  dicendum  qi 
sixliuscft,&ciriucfirvtfcinfola<flahc  m longum  cum 
laiiceta  $ q amplienrr  cum  canna,  aut  cum  fpongia , aur 
ndice  gemianp^vel  brabuco.nam  eo  cafu  fir  vicus  rotil 
dum  A remanet  dcairrx  mrpn , A deformans  oculum. 
Vode  hoc  forte  confiderans  Auic.dixit.neceffe  eil  Iplam 
Icmdcre,^  dete^re.dc  Me^.  ScindanI  in  longS  vfipquo 
ptnientafadot^tuncconld|uderperficial.  Secundus 

fj  osin  (uptrficie  fuerit  alieraiu  radatur  cotum  Ixftim, 
^corruptum, deinde  pccdarar  cum  confblidatiiiis,mtm 
4«^tiuisdkc.vc  habmim  efl.Quod  fi  fuenros  multum 
A profiinde  corrupcu,tunc  catittitxeC  ad  fufhcictnm 
<«nfidenuiofl8  cormpei.  Vbi  aduen?dum  q>  cum  perue« 
Betimus  ad  cauterium  laitemaifhiate  nos  debemus  com« 
primere  oculum  vcrfiis  lachrymale  fylueftre.  ci^prcflioa 
ocbiTca  cum  4>oBgia  inhifii  in  aqua  frigidi,  aut  fUcco  (o^ 
Uaijvel  poit^cpidc  fepe  innouarc.  Qfod  il  fiet  cn  po< 
icBtttlicrtc  vok  & aoomeumA  <*mboc  Rmpa 


feruare  debemus  cum  in  angulo  oculorfi  ponimus  medi •’ 
ciitat  acutas,cauterium  qdem,a(flua(e  Lanfranco  A Gui* 
doni  plus  placuir,dl^ dicunt  ipTum  poile  melmt  mcnAjra' 
rl^  potenttale  q>  no  accedat  ad  delcrucndum  lachrynu' 
ie,&  fiat  cum  lamina  rotunda  per  cannulam.Iefusaucem 
circuponit  pailam,detndc  ponitur  tenta  in  albumine  oui 
infula,^!!  mutetur  in  crafiinum.deinde  vt  videbif  proce* 
datur  ad  vteeriora.Ginf.laudat  adtuale  vlip  ad  perfora* 
tionem  o(ns,&  fic  vidrt  con^ntirc  Auic.Sed  Mc^.inqu 
Ecfuntexhoibusquiperfbrant  verum  ifiudefi  qd  raro  * 

recipit  curam  nifi  ma  fortuna.  Kemouemiaautc  callofi.' 
ncemd^funt  caucenaporrnttalu.Reci.arthanirp,atrame 
cirubcfjcaiitaridanim  abrcifiis  capitibus  «Scalis,  calcis 
viuf .(afis  armoniaci  pu!ucrizatoip.an.3.i.  incorpordur 
cum  vrina  pueri, & in  vmbra  deficcenf.  deinde  admini* 
firetur  &ponatur  mane  A Sero  modicum  de  eo  tn  fifiuh 
mundificet locus  femperprius.  Aliud.Keci. folioipru* 
ih;,agrimoni^,chelidonip.an.M.f.comundanf&  bul* 
liamurin  lib.r.aqu;  ardentis  vftpquo  redeat  adquariS, 

A coletur& cxcolatura  duf , vel  tres  gutip  ponSiur  in  fi* 
flula  quolibet  die  vftpquo  fuerit  mortificata.  Itfaliud 
Rec.zucchanalbi.i.iq.viride  pris.5.i.puluerizrmfubci*. 
liiliaK& bulliant  m aceto.5.s.  vfqiad  iptfiirudin?  vn 
guenti,iS^taeorenrainuo)uatur&ponaf  tnfifiula.  Gor*  Gordo* 
doniusruracorm  fifiul2.Rc.agrimonip,folioBi  oliuf,ru  nrj  texc^ 
thr:ah.M.i.cdiundanc&bulli3tinli.tii).vim  aIbi><&co  hic  relU 
lef,  d:dehac  colatura  bibat  cyathus  vcl  medius  cyath^  cuiui» 
quolibet mane.Oportci enim»  in b» ventre  adaliaar* 
ma,alucr  vt  exiilimo  cum  morbo  r>3  fit  pax  qcqd  dicae 
Gordonius.  Aliqui  dicunt  ponatur  i n fifiub,&  q»  lu  dc-* 
bet  fiare  textus  etus.<S^  boc  videtur  rationabilius. 

De  Uchrfmut^fiMxHearit  inordinato,  Rubri.  X^. 

LAchrymaefihumiditas  II  cerebro  adbchrymalia 
ocuIoiB  per  vcnas,aut  arterias  ftrtnrecas.aut  extniv 
fecas  propuha.caufa  cuius  exuberationis  pluri* 
mum  eil  debilitas  memiux,aut  dtgefiiup  diminute  deco 
quenns, vt  onili  femper  humidi  fint  humidiiate  aquofa* 
Auic?.Dicitur  fim  plurimu.qutall  bchrytnali  naturali* 
ter  diminuto,  aut  accidentaltter  vimedidnaru  acutaru,’ 
vel  humorumacutorum,vc  in  vanblts,aut  mcifionefa* 
da,  vt  in  vngub,non  conuenienri , aut  ex  tntenfionc  b* 
brmm,  vel  higoris  magni,aut  ex  cafii , perctifiione  acaV 
dentibus  antrnp  contingere  poctfi, 

C A V S ^ .Cum  enim  ceiebrumcfirfiingil, humi*' 
dicates  lubtilet egrediunf  veniitesad  ocuIos&  ad  nareS' 
qnqi,  Similitercum  dibtaf  ccrebnttn  aperiunt  meatue 
vnde  humidicates  Ruunt,  vnde  dolore  A gaudio  bchry^ 
maiur  diucrfimode.In  dolore  rdnectSfindomsrercbri».. 
nam  confindib  notabiliter  cordis  qup  contingit  indo* 
lore  c6icaiur  cerebro  per  nenios  A villos  gbus  c6ti nuS* 
turilb  duo  membra  . vnde  A errebm  confirtngirur.  In 
gaudio  vero  runr  dibtattonts  cordis  qux  cerebro  c6ma 
nicatur,vt  didum  efi.  Et  ex  eiscwxdam  natrup,d^  qup* 
dam  academales,quai|i  acddemalm,qupdara  Ium  infepa 
rabilesin  bniaieeaam,vtqup  contingunt  infciffionc 
vngtdf  ,&  hfirSi.quxdam  Teparabiles,  vt  (d]uetes  bbrea 
acuus  ,aut  non  acutas  humorales , auc  ephemeras  qficg» 
nam  remota  pgritudinc  rcmouettf.  Item  earu’quxdam 
vensikptr  venas  fiibier  ctantum,qupdam  per  venas  ex* 
tracramum.  Ex  quibus  apparet  difiindiocaia  exparte 
caufp,tcmpons,  A loci.  Et  fetto  (p  prpeer  caubs  didaa  - v 
adhuc  ahp  ilinc,vc  odor  rei  acutp,&  mordicati up , vt  va- 
por cleuatosli  tali  re,  aut  comefiione  finapis  patet.  Item 
fiiperfluus  ponis, rup^uusfomnusltem  fitp^utfexer* 
mtium  oculi  circa  aliquam  rem  quo  oculus  debilitatur* 
vnde  fchptoribus  magnis  longi  temporis  ocolt  bebr 
roannir.  Etaccidit  vt  in  bchrymii  oculi  dextri  magw 
«ppaiatK  iachry  g ia  fioiRro»  ,ppccr  btiu»^  vti«^ 


/ 


k 


Traftatos  VI.  * " 

y|Mpan1y(t  Afpra.fn  fenibuivcroociiU  tachrynantur 
propter  debrlititecontemiu*  ccrebrt,  Apptcr  humidi' 
car?  caufse  nitroCira,  A muU5  tn  cerebro  muluplicaum 
pfoprrr{pfiifs  cerebri  debilitatc.ItenKjirxdJini  veniunt 
cSicate  ftomichi.vel  totiuV)  quaia  cunno  eft  mcbrt»vel 
forrut  re<frif5cano,obftniati*  hii  qux  dicentur. 

S T C N A demSdramn.SiexdebiHratecoientiux 
fiam  ngna.ga  virtus  inaliie  partibus  c(ldebiln,&  maxi 
me  tn  neruis  & cerebro.  <^od  fi  ex  debilitate  digeftt  * 
oe  fign*j  abudantia  fupfluiiatu  ex  laribus  fputt  dChmSt. 

Sirx  multitudine  humoia  tn  toto  vel  in  cerebro  Tentit 
per  grauitatem  in  eis.  Quod  fi  fluxus  eft  per  venas  in  • 
terioret  fignum  multiplicatio  fiernutationts.Si  per  extc' 
nores  tunc  aded  dolor  cucis>  capitisA"  fromit. 

PROGNOSTICA  intiux,dCquiaccidut 
diminurionelachrymali.velinctfione.piunch vt  invii' 
pubyVel  humomacuto^corrofione,  VI  in  variolis  acci' 
dii  curam  n^)  recipiunt.  Lachrymx  inuoluntarie  in  acu 
ta  (eb.fignam  debtlitat9c5tentfusA  apofiema  cerebri, 
dJincurabdesTum.  Lachrym* venieme*  pervenann' 
ttiniccaf  difF.cilecurani.VndeRaP.  fifueritefliifio  intra 
cnnium  6naf  parum  Sc  non  eft  ei  curatio.  Qu»  aute  per 
venas  extcTiorei facilius  curanf  de  .pgnoflicis  eaijr  ettaoi 
habet  in  fine  ca.in  apho.  SC  ru  ibi.  Et  multiplicae  curfut 

* lachrymanihyeme.Cinfrigore.Auic.Vtrumaucnaciux 

» : finr  curabiles.dicetur  tn  dubrjs» 

C y R A canonts.Primusordinatiodietx.Digefiio 
maeerix.Buaaurioetut.Confartaiiocapitis.A^remotio 
rtut  malx  compicxion(S.Diuerfio,  dCadmimfiratio  me' 
dicinarum  cdmenfiirarx  flypctcttattt. 

Primus  cficil  declinSdoad  c<5crariacSx,vt  fi  eilcali 
da  cu  faigidis.de  Qbus  fupra  in.s.trac.deopliihalmia. 

Similiter  copleatur  fecundus, tertius, quarms>vr  opus 
erit  cum  his  qux  ditfla  funt  in  ophthaIraia,Ac  fiat  phlebo 
eooita  fi  videbitur  expedire. 

Pro  qnto  etiS  recurras  ibi.  SC qdS  vt  Gat  1 1.  therap?. 
maxime  in  lachrymitqu^per  venasincrrioret,5:arie 
rtasvemunc  laudat  incifionevenp  velartertpper  qtiS  co 
pechHtmiis  materiS  fluere,&  deriuari.  pro  qua  incifione 
recurras  ad  Me^.de  Ophthalmia,  efi  enim  cura  non  mihi 
placens. plus  aurem  placet  cauterium  vt  dicetur. 

Complentia  aut  fexeum.in  caufa  calida  runt.Rcc.boIt 
armeni.3.f.ma(licts,dragaganti.an.5.n.pulueri2encurn 
gnifeeantur  cum  albumine  ouiyfuper  faontem  ponatur 
aempora.  Aliud  ad  idem.Reci.lanam  non  ablutam 
combure.  S£  cinerem  eius  diligenter  tere,  iS;  fic  co  albu « 
mmeoui  fuper  fadtem  A tempora  pone, dolorem  tollit, 
&fluxumampurat.  Poniora  confiriifiitta  poteR  quis 
componere  vt  voluair  ex  fimplictbus  poficts  fupra  in 
principio. vt  patecconfideranci.  autem  immediate 

complent  fextum  canotKm  in  caufa  hac  funt.  Rrope  fie£ 
albi  fine  opio  deferiptione  Meiux.  Item  puluia  ihucix 
prxparate  cum  aqua  ro.  Item  pu'uit  myrabolanonim 
kebulo9  adufiorum  cum  aqua  ro.in  lachrymali  pofirus, 
^ IiemRccLlapidisematictslotfyChuci;  praeparate,  an.j. 
hmargaritarum.5.r.ficf  memttr,  aloet.an.3.i.5^  fiatal' 
cohold^efi  Iefui.&amplifiime  comendanir.  Ad  ide.' 
Recipe  fucci  granatorum  aceioforum  decoiflorum  viqi 
ad  medietatis  confumptionem  & colati  Itb.  f . deinde  po 
ne  fuper  ipfum  fief  memiee,aloes,litn,croct.ana.$.tf. 
muCci,  dauich.ij.fiucgrana.xvj.  repornrturin  vale  vi' 
p‘j,rm^  4-  treo,  vtere  mane,  SC  fero.  Quod  fi  Atfric  phlegma  faU 
' fixm  abluantur  frpe  oculi cum  aquacahda  decotTtiontt 

iumiterrx  rof . Sc  Cindaiorum  rut^nifp,&  vtdebit  mi 
rabile.  In  caufa  vero  faigida  fa^  purgationibus 
caEterisvt  fiipra.Recrpethucix  prxpararx,farcocollx 
inicritx,  myrrhx,  oliinni,  mafiicis,  Roraets,  cahmrix< 
aaibrx.an.^.ixo.lumadi,fanguis  draco.  ao.j;v^  confli 
CianfUf  dragagatpi|Agum^MAi|i^ 


^ Gap:  IIL 

fiat  collyrium.  Icem.ReCt.ihud*,'  ntyeih± , thurisanir' 
partes  equalrs.fiefmemiie,crocf.an.par.i.tertias.ivdlCefa 
bonum.  Quod  fi  materia  fuerit  compofitx  compone.* 
nam  exditts  limplicibus  hitVt  compofitit  p oreii curiO' 

(ut  medicus  per  fa  multa  componere,  fad  femper  confiin 
to  vt  experta  fademur.  Pofiremo  notandum  in  hacigjqj^ 
arra vtdiiflumefaproceduntquidamcumincifionear  ^ ' 
terurum,d^  venarum, fad  magis  laudo  vt  fiat  cauterium  i fa^Ua. 
Aipcr  brc^a,&eR  locus  ad  quem  venit  digtrus  medius  Bregtai 
cum  ponitur  exireroiras  manus  lixpcr  extremitatem  nafi 
vfqiad  OS.&  dimittatur  apertum  vfqiad.xl.diesi  3c  bts; 
indic  mundifleee  Cinies.Iiem  etiam  laudo  ietffaonem  ,dl£ 
applicatione  veraofarum  retro.Sedhicaduertt  licet  ta> 
hoc  fine  iuuaciux.  nocent  tamen  vehememer  memornti 
quarta  primi.capi.de  ventofis.Vndc  princeps.  Vencofae 
qux  nuchx  (Iiperponuntur  obliuionem  h^reditare  factus  i 
vciaciier  ficut  quidam  dixerunt. 

Df  paffionibHs  comM  , tr  primo  de  ueftcd  eome^,  ' 

VKubricd,  XII, 

Efica  cornrf.  Eft  paftula  aquofa  in  ca  exiftem,cu  1 

iuiaqiioficasclaudiiur  Iter  duas  tumeas  eius  ex  quatuor 
fuperius  nominans  c5ftituentibusipfam,&  profundior  2*.*  I 
eftdeieriorAqufeacuta  corrofiuad:ma!a,&qupop'  '{i“ | 
ponitur  foramim  nocet  vifiii  Autcf.& proprie  ouando 
cftcorrofiua.vlcerariua,  bantau 

C V R A canone»  faliem  vniurrfalcs  exparte  dierx 
euacuationu,A  diuerfiooum  fumSiur  vt  didrum  cft.fppe 
f m conuenit  ex  pane  iHinaoris  peccantis.  Ex  pane  au^ ; 
tem  localium  applicandoip  curemur  fi  fine  paruc  cO  me.* 
dicinn  exiccaiiuis.  Reci.thucix  prxpanitx  vt  infaa,  cli' 
mi;  locx  ,amhtmomj  abluci,  fcorixablurx.  afl.3.i.opij } 
gra.v.confictanrur  aim  mucillagine  fxnugrxn  d:  admi 
niftrentur.  Adidero.Rcci.trochifco9de  ftefla  torrefa' 

<rtorum.}.f  .thucix.5.i.climix,amhimonn  lauaioru.  ana  - ii 

j.ij.fcorix  fris  abluix.5.mj.opq.j.i.ieranrur  oimaqua 
pluuiali  nane  collyrta.lhucia  fic  prppararur . Ignfaf  de  • Thucfa  ^ 
Cies  & quinquies  extinguacur  in  vrt  na  pueri  rt  quinquies  < Vt  ppa#  , 

inaqua  ro.  poftea  pulueri2eturf&  deinde  flar  expteftio  «tanda»  * 
rucci&exiccetiirchuaa.Sf  autcmadnugnicudinrpmj<r4^/«>^  ( 
munr,(uncoportet,vt  ferro  curemur.  y. 

De  ctUKmtSfrKicmfaKr  corne#.  Rut,  Xllt.  *****^^  ' 

Exitura  corne;  eft  vicus  fa^  in  panibus  eius  cuiugt 
caufa  ^m  plurimil eft  humor  aduftuaacurut.  Bi  dt»' 
citur  ^m  plurimu,quia  ii  percuflfone,  rafu , A apo«" 
ftemateena  contingere  poceft.flum  fucceflione  ophrhalti 
mi^,&fuccrnionebo<horvf  plunmum.  Cuius  leptena: 
ponuntur  fi>rcies,quatuot  in  ftiperflcte,i&  tres  profatndp. 

Prima  eft  vlcusnmilc  fatrooexiftent  fuper  nignlocu'* 

Ii,  A expaofa  occupant  magnum  locutn.Et  nomti^  ca«* 
tenica.  Secunda  ^ profundior  albior  minoris  quand^ 
tatfa.Bc  dicitur  nubet.  T ema  eft  fuper  coronam  ntgr«>i 
dinit  qux  aliquando  occupat  de  al^  coittumftiusr  alr.»* 
quid  A quod  eft  fuper  pupillam  videtur  albumidl:  quod 
^ fuper  coniuotftiuara  nibeum&  nuncupaf  coronalfa. 

Qtiarta  eft  fuper  pupillam  apparent  ac  fi  pauca  1^’ 

«fles  ibi.  Et  dicitur  aduftiua  A etfam  hnofa.  Quinm' 
eft  profundior  hfa  t A nominatur  amilum  eft  ftn.fta.' ; 

Sexta  A eft  minus  prohtnda  A htior  qmnta  i A voca> 
lur  luimue.  Septima  eft  vicus  fordidum  habens  cru.»' 
(bsid^tKKninaturaflicmKi&faeqiicter  corrompif  cana 
ca  oculus.  Vbf  notandum  vlcera  cdiumTrnic  fum  rii' 
bra  A cornepalba  propter  ipforum  corpora.  Irem  cmilt# 
credunt  videntea  albedincm  in*  cornea  qi  ibi  fit  macafaii 
A ibi  cerre  eft  cicatrixi  &iunc  laboranc  cil  conftimpd' 
uitnucule&oculumcdfitmunc.  Itemadurrvndum^ 
magna  cora  cftadhibosda  in  tftfaeziiurisd:  ibUfanudoi 
qg»  di  mgltgnaiK  faciw.dtftupdoos  nago3;rr  csitamA 

vulnere: 


' T De  xgritud.neraonimJ  ~ 


VulnatiSi  in  8ne  perd^  oculus.^  ideo  dkcbar  RaHs.». 
AlmS.de  vulnenbut  ocuIoiiLAd  hanc  vero  paHtonc  cu« 
nndara  necel&f  lUi  cft  medicut  in  curit  oculo^r  vaidc  in 
ftru«fhis.5:rubuingit.Vlcerarnc6tun^faand  adeo  fiinc 
cim^da;  vt  qux  in  corneaid;  ^ipue  quf  fnnc  Hib  pupUla. 
H|cenim  Aim  deteriora»diligenterqr  cfidderSdum 
b^o  qup  rft  ex  cicamce  corne;  eft  indelcbdis. 

I N *C  y R A lerneruur  canones hi.Prunui  <^ii  cu 
Vlcerib^  ocu!o«  ophihaima^ui  reuoia  notabile, 

aut  dotor  capitu,quod  prius  iRa  firdentur.  nameafou^, 
Vt  &ipra  de  ophchahnia. Vnde  Auic.de  cura  exiturarum 
ocul^Et  (i  hiem  hicophthalma  curetur  pituscu  euacua 
ttone  prxdi(fla  hi  capitulo  (uo. 

Secundiu(^diTcurra£  hoc  capitulum  de  ophthalmta. 
nam  curano  vlcenim  comienic  cum  tmenHoribut  cura' 
CfombusophihalmiXtVt  patet.<S:idco  omnu  Icrunurex 
parte  regiminu  di^be  digeftioihs,  & euacuationis  humo 
a'$  cum  pharmaciayd^  phkbotomia  de  diuerHombus: vc 
ibi.  Notandum  (f  medicus  iliper  omnia  debe  t actMere 
ad  euonet  humorum  tle  miiittplicemur  liiperduiutfs,  & 
VI  hiper Bu;  educStur.d^  ideo  dicebat  Aui.  in  hoc  cap^o. 
Conieri  alBdujtto  roluiionw  vetxni  ofbus  quatuor  die* 
bus  cum  co  quod educit  GipButtat^  acutam , rubtilem  ex 
deco^K>nibtxt&  inhi/ionibut. 

C V R A in  £a>.^  caTu  percuBiouc  &c.Bat  phleboro' 
mia  aut  ventolatio, hiperponatur  albumen  ouicoqualh' 
ti  cum  aqua  ro.rupcr  frontem  A oculos.  ConBritfriuum 
prohibent  Buxum  humonl : vt  Rect.vini  granaioip.5.t|. 
aqupro.lib.  f . boli  arme.J.i.  Ei  H vis  formis  adde  acliS' 
cum  A hmdi.dc  c^ibus  &pra  m principio,  captmli  pol • 
uectxemurdf  butliant,dcinde  infundant  petix,d^  inkir« 
fiiperponanc  donec  fecuriertrous  de^hibitione  amplu' 
iioRtt  viceris  oculi.poflea  vero ,pce^mus cum  exicca' 
riuts,oonnintix  mordicationts  rx  Bac  famei.  generatio* 
8lm’es  t GUcnioiCmirsinoculolcmperfnala&iljrpetf^a.Mchia 
•cubsG  in  hoc  capitulo.  Gt  cumgenrtflotibus  carnemfiue  coo' 
perfiirpe  lelidanetbut,vteRfief album  fuprade  ophthalmia  A 
da»  qux  infra  dicentur. 

C ^ K A in,fa<fits  ab  humoribus  acutis,  adufltois. 
Canones, ordinatio dietXydigellio  humorum. euacua* 
' ttoaimpharmacta.d; phlebotomia,  dmcHio  cum  ven* 

^ lolta,  adminiRratio  medicaminum  ctrca  vulnus.  Ucle* 

re  vcRigium  quod  ex  vulnere  remanilt.Corrigere  acet* 
dentia  U qua  remanem. 

Primi  complemeiuu  patet  ex  diifti^  ghus  addo  q*  in  * 
* firmus  liipinut,&  altus  oim  capite  tacere  debet,  A fbper 

f partem  comrarumt;(;le  voluere, nonclamarc.&forti 

snotu,&abomnitalireabBinerequaoculus  ledi  poflit 
cx  agitatione  rpirtcuum&humonm). 

Secundi  prrfnflio  patet.  Tertius  adimpleatur  cum 
tCeratts  cuacuaciontbut  leuibui  vt  fupra.Itrm  cu  phlcbo 
comta, d:  prpcipuc  in  principio  ex  cephalica  , modera  id 
canonem  vtfiipra  de  oph(halmia.d^cx  iRa  pro  pane  fiet 
euacuaiio,  A diucrfio  de  qua  habef  ad  plenum  fupra.  A 
ptfcipitt  de  Codi,A  tu  ibi,d:  fic  complrf  quartns. 

> Quimuscummedicincacompleturfipuflula  non  eil 
«pena  cum  his  qux  apenunc  vt  lura  aqux  fxniigr;c},aut 
Bseliloti.  fcBinaic  autem  vi  Ixipra  Icfus  aperiant.  Deinde 
procedatur  cum  miindificatiuis,il:abflcrfiuis.  A tn  hoc 
prpcxterts  laudatur  diilillacio  (yrupi  ro.ll  Kabimoyf?, 
zz*parte  tibn  fui.  PoR  vero  mundificationemvtanmr 
fief  albo  cum  opio,curo  laiflc  muberis , A albumine  oui 
adminiftrctur  fm  piuriinu  medicina exiccatiua  n6  mul* 
cx  mordtcatioriis.  Quod  fi  dolor  non  ledef  fxnuprycu 
codnj  cu  ro.in  vino  (cy  pcicoaut  aqua  ro.fupcr  oculu  po 
natur nueeataphrmec.  Vbicfi  notandum  c)>fi  dolor dfc 
pullacfo  oculi  kdabuur  ex  appofitis  dufha  fpcrSdumeft 
6mem  non  debere  gencniri.^i  vero  non  t expetenda  cR 
^ics.Cum  vero  icdabuur  dolor  4>ccda^cuficf  albo 


vcdiVlumcR.  deinde ^cfuentamui ad  fief  dethurevfi» 
ad  fief  de  plumbo  Kaiisnono  AlaunTo.&eo  cafuveu 
Me^.fie£.tih  de  plumbo& fief.  Auicl.ab  eo  vocatu  lubc 
rus.Gt aliud hocfbrtius.Ifia rnim confolidant.  Sivero 
non  ledabitur dolor  Imo augmenubif, tunc  exifiiman' 
dum  cR  Cimc  fieri  luxta  illud,  s.apho.circa  gencratidem, 
A eR  fignum  perditionis  vej  incurabilicatis,  tunc  ligan« 
dus  cR  oculus  A fiiperponcndus  eR  plumaceolus  qui  le^ 
uiter  oculum  comprimat  vr  Rmea  egrediatur  &madifi* 
caoduseR  cum  hydromelledlf  radio  in  eo  intindlo,Jauc 
fyruporo.vt  fupra.  Aut  hydromellefaifiocx  rocllerofii* 
to  colato  A aqua,dctnde  ^icedendum  cR  cum  confolidJ 
tibua  vt  cR  fief  de  thure  ro.aui  plumbo.  Qpod  fi  puRu 
UeR  ta  magna  vt  dubitaretur  de  exitu  vue;,aut  de  eius 
corrofione,  tunevtamur  fief  clifirRa^.  aut  fief  lubenit 
Auic.d£  alterius  quod  (equitur  eiufdcm.Bt  plurima  tabi 
vel  confimilta  habemur  m Mc^. 

Sextnspficif  cumbis  qu;  diccnf  de  albugine  ocule^ 
Accidentia  vero  corrigi  habem,  hme  caoRnt  diucrtis 
caulis  diucriaconfurgure. 

Dcrcinttme^ff^mffttmfcomr^.  Rjthr.  XIIII, 

VNdc  curemur  vt  ditRurocR  de  vlccribus  ex  patr 
ic  dictx  euacuaciona  diucrfionum  A exurorum 
vt  di  abRerfiuisa  cxiccatiuis.C^iod  fi  vwea  egre 
ditur  aut  apparet, et  timaur  dus  exttus  ^t  impofirto  Jid 
de  ematites  cu  albumine  oui  fuper  coce  fricato, & eR  ati» 
rabile  qtfdl.Reci.lapidis  cmaiui8.5.nn.ccTu(k,  cbmiaCf 
an.5.t|.|ris  vRi>amidt,gummi  arabici,  dragagarui,  oprf, 
aa.5.i.bat  fief  cura  fucco  foliois  oliu;.  Ad  hoc  eti2  \ alet 
fief.  clifir  Rafis  memoratfi  in  pi;ccdcnii rubrica,  Fut  li 
gaiio  cum  Riidura  cfiprimctealiquali  fi  vena  egrefia 
fuerit  cum  ligatura  comprimente  &fief  dictis  curetur  A 
maxime  fi  fuerit  recens.  q>  fi  hierii  cx  longojcmpore  vc 
anm  voius  vel  plurium  non  recipit  curam.licm  fi  hierit 
tndurau  A alba  curam  non  recipit*<&  fic  nC  approximes 
d.Qpidam  tanaen  Rudem  eminentiam  cini  cu  filo  fcrico 
remoucrc  bgando,(S^  (c  vergendo , A poRca  «pccdum  cS 
his  qu;  vcRigia  ocuionim,aut  cii^atricu  remoucm.de 
bus  ii^a  de  albugine  oculornm. 

DedlbNgmeocidorwm  mcomea  fikenebttUf  trac4^ 

Vtrice.  Rj<bric4.  X V. 

Ndealbugofiuc nebula cRalbedoappatCs  locu 
lo  & ptfcipue  in  cornea  fiue  cdcauationeauc  eius  nota- 
bili elcuati6e.Caula  eurus  eR  humiditas  phlegmatica  io 
cornea  imbibita.Vilumuc  plurimu  obtenebrans.  Et  di* 
citurfinectScauaiioneaddiRirrftiam  viceruai  in  cornea 
exiRentium,qux vt  ditRum  cR,apparet alba  vel  cn  quae- 
dam albcdinc.Diciiur  autem  eius  ad  di6kraiam  boihor 
alborum.Dicir  cuius  caulaad  difiCTdiain  albrdinis  qu« 
eR  in  cicatrice  vt  dtctcur.nam  poR  confolidatione  vlce- 
nim  corne;  remanet  cicatrix  alba.  A cauta  dicef.  Dictf 
vc  plurimu  viAim^quta  aliquSdo  eR  in  circuitu  cornr;, 
A tone  parum  nocct,Hed  vt  plurimu  accidit  ame  pupil.* 
lam.dl^  tunc  .phibct  cranfitum  aerisad  cryRallinam  cum 
quodcfcruncfpdvifibiles.  Vbi  notandum  c^RafiseS 
vocat  maculam  qua  lefus  vocat  botbor,&cR  genus  ad 
veRigium  cicatrice  puruRum  album,albulam  albugini, 
nebula, p3num, telam, pctraoi.Auic?.  vero  nebulam  fiue 
albuginem  fcripRt.  Notandum  earum  ou;dam  fune 
fiibtiles  in  Tuperficic  corne;  exiRemes , A tales  vocamur 
ncbula,qu;dam  grolT;  penecrames  v(<^  primum  ac  fe- 
cundum conicf  corne;^  tunc  dtaf  albugo,  A hanc  di- 
RimRionc  imellexit  Aui.in  principio  capituli.  Itfaddal 
ea»  qu;dS  eR  recens  qu;^m  multi  rpis.  Ii€  qu;dS  io 
puero,qu;dam  in  fene,qu;dam  in  luucne. 

luxu  qux  ponuntur  conclufiooes’^noRic;.  Pnms 
fbperficiaiis  rcccaaio  puae  facdiccr  curatur,  Sccuod» 


Puluti 
I oculis 
haud  diu 
c6ccdc« 

diA 


^ 4. 


Tradhtus  VI» 


Cap.  IIL 


^olti  veto  recens  in  puero  diffialiut  $ recens  fupScta' 
Uainco,(ed  abfolute  talis  faciliccrcft  curabtiis. patent 
hx  conduliones,  qm  in  pueris  virtus  eft,  fortis, huntores 
fiinr  rubules  relbluttom  latit  parati,  & membru  palTibi* 
le,qa  oculusraruseft  quoad  tunicas, & humom.  Tcr« 
cia  conelullo,ruperffcialis  recens  in  fenibus  laiis  difbcuU 
ter  euratur.paiet  cSchifio  ^ter  caufas  cdtrarias  his  quf 
de  pueri»  diAx  funr.  Quarta  cdcIuGo.  groflia  dC  recen» 
fn  fenibus  valde  difficulter  curaf.  patet  concUiflo  ^jpter 
cau&s  cOtrariat  eis  OTxdi«ftffiim  de  pueris.  Quinia.qi 
litperffciatisd^grolumulcf  temporis  in  fenibus  nunquS 
Ve!  rarilTiine  curaf , 6C  maxime  cum  difficultate  vna  vel 
tantum  altera  difficilioris  eftcurx.patetjConcUiGoimel- 
ligemi  qjo  ad  ambas  etut  partes.  Sexta  concluiio.  in 
Ihiuenibus  hf  dtrpoG  tiones  quantum  ad  earum  curS  me  ^ 
dio  modo  fe  habent  inter  dirpodciones  fenum  dC  puero^ 
ritm.nS  qualis  efe  habitudo  ftatis  ad  ftates>nc  ad  dilpo^ 
dnones  dirpofetionum  fuarum. 

C A V S iE  . Bxcau(?sprimi{iutsrumaercalidu»et 
bumidas  caput  repknsA^entusauferinus^er  frigidus  c5 
ftringens,(S^  humores  ad  ocutoa  emittens.Calus  percuf 
fio, collyria  feigida,quia  vTus  eo9*Cibi  & potus  phicg' 
ttatici.Bxerciiium  pofe  repletione, poft  quietc.RepIetio 
oboru  3c  maxime  vaporofo9,vt  cfpe,  aliioi»  Si  hm6i. 
Superfluus  coitus<5^Imoderatus^nimi  accidentia  mala, 
tra,crifeitta,<&hm5i.  Ancedensc5plcxtonalis,mala  cd 
ptetoo  fingida  SC  hu.cerebn  vel  totius  dcbiliiSs  virrut?, 
quare  fup^ua  non  confumit,fed  ad  oculos  mitih  c6po 
Grionaltt  magnirado  oniloie,  Si  viaru  amplitudo  qbus 
humores  facik  defeendum. Humoralis  Vero  phlegma  in 
toto  vel  cerebro  exiftens  ad  oculos  defeendens.  Con^ 
dunvfea  phlegma  vifcorum  in  fubfeamia  corne;  imbibi' 
tum  vt  fupra.vel  debilitas  nutritiu;  nd  potetis  Vfuiffca' 
re  nutrimentum, aut  fuperfluum  refoluere. 

SIGNA  demdferatiua  pro  parte  nota  fumexde' 
fcriptionepoGta.Attamellfuertt  ex  phlcgmreipfo  val 
de  alba  ent.Qiiod  fi  fuerit  ex  phlegmate  c5tunvflo  alteri 
humorialbedo  declinabit  ad  latus  ipnushumoriscom 
tnixti  quo  ad  colorem. 

PROCNOSTIC  A.  oeuloir  magnirudoip' 
forum  rara  compofitto  diaphonuas.  Frequi^s  fcotomia. 
Vertigo  pofe  crapulam.  Dolor  capiiitdSCeiuf  grauiras. 
h;c  futuram  albuginem  4>numtant.  Et  tuxta  h;c  ponO- 
cur  cCcUiiionet  prognofeicx  fex  ^dentes. 

C V R A.Canones.Ordinatiodtetx.Digefeio.  Eiio. 
Diueriio.  ^\edicamimIm  particularium  applicatio.  Bc 
propter  rubricam  cicamctim  palluiiio. 

SBRVENTV  Ricacp  ex  parte  d»erf,v5Ccptero' 
rumtrmm  canonum  qu;di^  fum  fupra  de  foda  fffiieg' 
matica.Cumryrupis.Phlebotomia.Pharmacia.Garga* 
nTmattbus3^  altis  dtuernonibutvtibi.  lefus  auttmnd 
multum  curauit  de  diuerfiombus  in  maculu  oculorum, 
fano  dixit  in  ea  purgatione  no  cfe  necelTtras  mH  oculus 
calefieret  vt  contingit  in  maculis  venarum. quarti  mate  - 
ria  i cerebro  dercrndit.Securius  Si  magis  canonice  dico 
bcere  pttcedere  vniuerfelia. 

In  ea  quz  efe  recens,&  (ubttlit  vt  ftate  tenera. Primus 
cfe  euaporatto  affidua  eius.  Secudus  abfeerfio  Si  cdfum 
prio  leuis.  Prunus  complef  cum  euaporacione  aqu;  ca 
ndfdecoclitomt  meliloti  vfep  ad  ^ciei  ruborem. debet 
cmm  hoc  jemper  prppont  ance  Imiliioncm  abilerliui.  Si 
aitiduari  iicut  Si  ipfum  abfterliuu.  Secundus  pcrScirur 
cura  lingua  vthcciiit  mulieres.q»  Gforcius  cupis  fac  mu* 
fierem  ac  virum  hoc  Aeternes  mafeicare  Igniculum , aut 
rutadf  valebit  in  grofIa,in  pueris,&  tuuenibus.  Aliud 
inriciaf  lac  mulieris  f;pc.deindc  ponaf  puluts  ofTit  fepi;* 
Si  nota  (p  .fec  pulms  necp  altus  debet  diu  ftare  in  oculo, 
vt  didiira cfl  fupn.  Aluid SC expernlJ(eci.lucd  papa» 
ucris  rubei »fuccicauatirc( auuoritt&fadtacdidcnda 


mifccanc  cum  meile.  XUud&^ttds. (feci. offis  fepbft 
5.i.f.  felis  armonia.  cerur;.ah.).i.amomact.5.n>  expeml 
5fefe Alexandri.  Aliud&eilqbufdatTi  fecretu, impleat 
vas  Vitreum  floribus  rorifmarim  Actore  magni  ;ftut 
ponafad  folcm,  in  quo  dirmrtat.xl.dtebus  Si  liquor  quf 
tunc  inuenietur  efl  res  mirabiiit.&  tam  de  hoc  habttuin 
cfl  rxpcrimentfi.  Aliud.Red.flercus  lacerte, fercocol)^ 
zucchari  crudi.an.pulueri2enf  et  fiat  alcohol.Ex  hispoc 
imcllfgens  eligere  couemencia  in  grofla,df  multi  tempO' 
ris.in  ;raie  tenera, & tu  cofidera.In  groiIa,&  fiiperficialt 
recenti, aut  multi  temporis,  f n ;tarefcmil  ferucnf  confimi 
fcstfedadhibendofoniora.  Vnde  femperhabeaf  menet; 
Si  c5nnucf  euaporatio,vt  pater,  Si  moliificatio  oculi  cfi 
hiffe  mulieris, vcl  mucitlagine  feenugr;ci,aui  decodli6c 
aqux  malux.  fiermm  oculus  maxime  bene  dirponiruri 
deinde  ponamur  alcohol,collyria.Non  ergo  ponaf  ali' 
quid  in  oculo  nifi  prycedeme  mollificaiiuo.  Ec  vt  fer« 
uiam  fimul  pluribus  canonib^  {credam  de  antidoto  ffi». 
ti  continue  ad  fortius.Rec.  (lercorts  hyrundinn  pulueri' 
zaii.l.i.incorporcf  cum  fauo  mellis  quantum  fuffidiydlf 
deinde  diflempcrenl  cum  aqua  euphragix  Si  mflillctur^ 
Bi  inquit  Auice.fecundocanone.  Stercus  hyrundinu  mj 
rabfleefe  in  hoc  Si  tam  expertus  fum  if  m.  Si  nota  Auic. 
prai^icaiTe  quod  multis  non  creditur.  Aliud.Re.oft» 
fept;.).i.zinxi.$.t.piperis.3.i.fiat  pului&^marte.&po. 
natur  in  oculum, deinde  claufo  oculo  cum  digito  fuper 
palpebram  xgri  pofitofricef  leuiter  oculus.'  Aliud  «5^ 
efl  Rafis  CUI  vt  didt  nullum  aliud  tn  bonitate  d>parttue 
in  remouendoalbuginem.& idem  magnifice  cdmendat 
Mefi.dicens.Confr<fb'omedicamimsrublimtsad  albu> 
gintm  rcmouendam  cito.Reci.manacumix,(R*ell  aqua 
vitn,ilercorismagni  lacerti, ^nim;  maris, baurach,=uc 
chan  rabarzet.afi. panes  equales, detndeReci.  ndicum 
chelidom;,icori,fxni.afl.^.f.coq(tamurin  lib.i.aqiixad 
confumptionc  duarum  partium, dande  puluis  caru  rera 
tn  hac  aqua  Tubmergal  na  vt  ex  ea  imbib9r,deinde  exic  > 
cnur,&  fiatalcohol.  Aliud.Rcci.floris xris.5.i.thuci« 
5.n.viireoIi  romani.5.  f .fpum;  maris,  chelidoni; , rut;, 
roferum  rumcori.aG.vxn.illaquatuorcheltdomx,  ruta, 
ro&  rubep.Kori,  pifrenturdJbulItant  inlib.i.vmi  albi 
agrrflis  tam  diu  q>  medietas  fit  conrutnpia  Si  colenf , SC 
cum  lUa  colatura  nutnatiir  puluisaliarO  rerum , Si  exiC' 
caur  m vmbra,dl^  poA  exiccation?  teratur,  Si  cnhraur 
cum  pctia,5^  ponatur  fuper  albunKn,remoua  fine  angu 
flta,&  labore*  Qiiid  amem  agendum  fii  in  hts  qux  me ' 
dio  modo  fe  habent  patec.Bt  hc  cdpietirr  quintus  canon 
quitum  ad  ea  qux  phyfico  patmcm.Narti  quidam  opc' 
ranturcum  rafbrto^^aliofimili  inflrumenro  radendo 
fuauitcr.deindcapplicando  remedia  diVb,fed  experuifi^ 
mu  in  arte  hoc  relinquo. 

CICATRICES  vero  poffiim  patlian  , fed 
non  rcmoueri.t.^:  firaiitta  macuixantiqux  in  proue 
qux  tam  corruperunt  fubflamram  corne;  nO  cu ' 
ramur.Caufeell.  nam  cornea  eff  membru  rpamattcff,- 
& corruptum  tale  non  generatur  homogene;,  fed  ei  hero 
gene;.  Vidi  pluries  Si  pktnet  cicatrices  in  membris  ali)S 
non  dico  tamii  rcmouert  fed  palliari  n6  poffc,  inqmhua 
aiam  pcntiffimi  viri  fuam  diligrttam  pofucre , qiwre  de 
ipferuni  pallatione  in  oculis  tanq  de  re  non  muliu  pofll 
biliaucfealifuperfedeo.Sipnuf  infcripTero  medicami 
in  hoc  cafu  conucnientilTimn,d.'  fiiit  ex  fecret is  Gentilis: 
Reci.aqux  mellis  faifix  ad  alembicum,  Si  ifla  aqua  vtaf 
;ger  continue  pluries,  dc  pluries  deea  m dic  diflt  ItSdo  in 
oculo  Sciendo  prius  euaporizattonem  vt  fupra , pofleo 
aqua  rofi.vtatur  fxmculi.afi.5.1.  anthimoni)  puluerissti 
X.I.&  diiliDaur  tottl  per  filtruni  tn  oculo  ponaf . Bc 
la  in  hoc  cafu  alchitram,alocs,  fel  caprx  cum  vino,cheU 
donta.fimus  columbi  cum  acao, collyrium  indum,cor* 
cunniua.Auicc.  ui  bac  cra^tn  fecundo.fextocap^lo. 

felcntq^ 


SecretTi* 


. ^ 

- if 


Auicen* 
rei  medi 
o prX' 
xim  cx/ 
creutile* 


a 

X 


•'t 


De  segrftu(T.nenioram. 


87 


C8ctla 
tocolim 
pblcau 
aAlesS 
in  Uct*' 
immcio 


Wn^cuiB  thociajimadx  combuftx  ca  at* 
nibui  diif  imx»vt  alcohol, pumex  vfU  3c  lou,aqua  ra' 
phara,cmis  feptx  cum  imllc.CaitIam  auiem  quare  cici' 
uicctcorncxalbx apparem  rtddirConctliator  tn  pro* 
i>Icmaitbusp  ipCim  iranslaua  AlcxSdn.pblemaic>i 
Q^rit  Alcxadcr^spier  quid  vlcera  tadra  in  pupiUaocu 
li  Si,  deftru<fta  apparem  alba.quf  vero  extra  pupillam  in 
nigredine  non.  Ad  boc  relpoodct  Concilutor  aio^  per 
pupillam  folum  xgreduur  rpiritut  viUbilu  prxeuniTi 
musexiftent.dlCluminorua,m  dealbationibus  ergo  cica 


b*co  acaditiA  r>9  paulatim*  Et  nota  <p  tn  ea  qu« 

iiciiiab  humiditate  ihittm  dubitandum  eflde  pupilla 
altertufoculi^oeenamabeadcm  humiditiie dilatet  auc 
altertiur^&potellcilengnum  hoc  ne  dum  demonAra« 
tluum  VI  vtdt.ftd  Si  Iapete  naturam  prognodict , «pprer 
quod  Aufct.  Gi  fiatalcobolalteri  cumthucia>vt  non  di> 
latetur  Heut  pnmui. 

Eiat  vero  qux  cft  k ficettate  funt  arebett  o oculo^,  Sc 
feomu,&qi  humiditatcf  n6apparem,neqiAuiit  abocu« 
lia,neqi  a naribux»nr<^  H palato.Gt  <p  paulaiim  fit  no  fu« 
trteit  cu  denueate  poroqt cansiformia  tunicp  n6  ampliua  bno^ui  q»  zgritudo  prxceflit,qux  fuit  caula  eiua. 
lp(MVilibtltsd(genl,(S!rtdto  coadunaf  multirudineillU'  C^iod  fi  luerit  ex  percuflione,cafi],A:hm5ifci£  narra- 

ftnnt  cicatrici  albam  hanc  demondrat.  .ppeer  auic  non  tione  infirmi,aut  afianiium. 

exire  denfiraturpiritumviluf  non  vtdef.  D E S I G N I S prognoftio*  nibil  aliud  inpnti 

De fdmpoH  corneam.  Vljibrica.  XVl,  »f«“m'ftan;^&q>'niiplio.li:>bcturin  fi« 

Vtrura  qux  eit  ex  percuUione  fit  curabilis  dicet  in  du« 

CVm  (anfescolle(5cafiiertt.^po(lcorneam  quoquo  biji«Gtquoddiaumefide  dilatatione  aptet  etumcon^ 
modo  habita  femp  aduertemia  ad  vniuerblia  me  firiccioni  q»  facile  intelligat.  Si  i»  de  fignia  ipibip  aliqi 
dic^  cum  medicamine  pofiro  ^ lefii  capitulo  de  dicetur  in  rubrica  de  dilatatione  vifua. 
*ibeUti.Reci.c«uf*.j.\nfj.opn,(arcocoll*num  CVRA  I N bctaabhumiditatecanone8.0rdin» 

^i*dra)^gSti,giiniiarabi.ai^3^iirf^hurb.|.i>  A^m^Ha-  itodietx  1 digcrtiomaterixieuacuatioeiurdem  idiuerA 


Ikn  me^.armonraci,crod.afi.3***^^'^^  fiefcamucilbgi 
nebtmigrpci.Gtficumifio  noncuraref  recurra^ad^- 
fiimptiua  diaphoretica  fuprade  ophthalmb frigida, 
fimilAer  conlnunt  qitx  vatem  in  ^fiimpnone  aqux  de 
quibutinfra,vc  oppoponacu,euphorbtum.  Ballamus  ifi 
tfn  hoc  calli  efi  mirabtlis.Tu  tam^fis  (bUtcuns  in  fiuffis, 
dCeaiporationibus.nam  maxime  in  hoc  cafu  conferunt» 
fi  per  hunc  modum  curari  non  portric , confiiiit 


«egr*' 
ot,  laits 
pupiUx 
dilataiio 

fio.Auf' 
tbip  vc' 
roalimi 
brdici' 


fiot  rcfiolutio  I Si  confitmptio  materix  humidx  pupil- 
lam dilatantis» 

Primus  completur  aim  tolerantb  famis dl;  regimioe 
fxiccaiiuo  vi  fupra  de  Ioda  fiegmaiica» 

Secundus  cum  digefiiuis  vt  tbi* 

Tertius  cum  euacuatione  iieratacum  interpolatione 
flon  frequenti, imo  quaiidofp0ifi)citcuacttatio  omnibua 
- _ . dece  diebut.Auice.&  tu  pro  ea  recurras  ad  dicta  de  foda 

IeQn,*AAIcoaiimq»lcm'iac  bcuscufpatumine  paruo  plilegmatiea.q,flopiisfucrirpht«botomarefacexceplia 
^percorneam  in»r  pupillam  <Si  album  ^extrahatur  vf  lica  cum  obftruatione  exterorum,  vt  fupra  de  foda.&  II 
Htt.retinquo  artificibus.  exigit  dil>ofitiobc  phlebotomia  ex  venti  lachrymalta 

pepdStonibM  hhc^ ^diUtarionepitpiSU ^hcI  confiri/  &vcms temporis. 

fflonfriKi.'  tinbnea.  XVII.  cum  diufrfion*ii,appofirfo« 

vtnto&niruptrcolIuin,&rp»tulaf,apCTiionelixinor- 

V,dB»'i«<a*(3u*i«ftpnuiinprinnpioc>pf  riioydaiura.fcinfiat.on* aurium, 

* i tuli48c«0milR«.  quid  de  pupilla,  acndttmim  Vltimusverocnh.iJ?ecipeftUithi>o,authxdi,ain 
^^^vtvutaf«t«diafei(Saaeiura  mcorneadequa  ttftudinia«iccttur,&eatalcohol.deiiide  rccipcparum 
(hAucn  cft  deocuumA  rupturu  cornex.  PupiUjt  aui  Uis  armoniaci.a:  cum  fucco  fxni.fiat  collyrm.  Aliud 
eot«m,6iduadirpofiuoiK»dequibua  auABrerptaa-  Rtcipepulueria  capitum  hyrudin»  aduftorum.  & cura 
lrorJoqi^r.a  cfteiu.  prima  dilaiaiio  vutx  qux  ab  mcllc&  fiicco  chelidonix  fiat  coUynum  eapcrium  cft. 
«ucrorib»  noo^f  alurcilar.  Ql-x  flcdcfCTibrf  ab  Aui.  Ad  idem  valn  ficf  dc  ftllibuaRafii  nono  Almanib.  de 
ptopnocapiiub.eftvtiia<foramJ  yu«eUtiue<5  cftin  chaarai-ftajl:  qux  valent  in  ea  pafBonevaleni.&imfta. 
oiotra.CatiOcumtBm  plurimu  eft  humidiiai  phlegma  Ad  idem.Recipe  thucif . croci,  myrrx.afi,i.i.cri  fucco 
nca,aquo6  replei»,ac  teUao,.  voeam.  & hic  loquor  de  fcmi.vcl  maiorane  vel  rutx  lac  collyrium.*  hec  eadem 
faifia  k caula  primKnM.vi  eft  lUa  qiif  8i  cafu,aut  percuf-  i„  multiplicarione.fiue  augmriationcaccidcntab  humo> 
fionc  qui  plw»  VKhtDicnur  cuiin  cau6  qm  ahquSdo  riaalbuginei  adminiftran  debent, 
acriditah  apoft^exiendmeeanrexliume^^  I N C V R A Ertftxeaflccitaie  intrito prfnctpalt.. 
humoeiialbuginri.Namctimhumeaa<albugmeuimul  Aolmodaru  humetSatio.  Et  pro  regimine  «par«ica 
tfplKiirrc^biKrH vueainmoueiidthhtaiione Auic.  „tum non naiuraliumrecurraeadea  qux ditSa  fure ca- 
gtmdoqi firkfieriearealbupnri, vteleuaMone  vaporO  piiulodcmelaocholia.Scitotainen q, hec  diSicultercu. 
eilidoeume«ccaoui»,WaltiCT  qtiomodolibeikficci-  ratur.MeiiK.  Ad  intra  oculum  pomf  * frequentettie 
eaaetp63:ttniccoilnigatv«ta,*  mMcf  verfutendife-  impofitio  rerum  hume<ftantiii.vtUiftia  mulieri,  afinx, 
■ma.acc,dibtai oculus.  Btreperf  dilatatio pupillx  velaprx,*  ftequenterfooKrecirfoaili  eadecoiSiont 
■Kiiralia^f  mncoeulua  aut  non  vid«Au«  Vi*l,  & iudf  dtaqua  vioUrum.Iicm  fuceti.  foUm.  femperuiux  cura 
<atminotcs,& tali  non cit  cura  adhtbMa.  Confimili-  albumine  ouiconquailatt,rupia  oculum  ponac,&  pluri 
ter  non  fc  imromitut  ocidifta  de  ea  qir*  facta  eft  k cafu  yttlia  infra  de  debilitate  vifiis  dicentur. 
velperculWA^xapuefiheritTOgna.VndeAui.  in  C V R A &<Sx  ex  dolott  dicendum  t>  cum  fit 
«CquxeftexpercufiioneatKealbnohabetcurS.  Idem  acciden.  remoto  dolore  temouebitur. 
duxndumeft*eaquxfiillicccflioneyehemmti.dolo-  c V R A fi  fiientex  apaiccuret  apoftema  cll  phle- 
racapHia  vbicxvaporibiu  aeuiitraccata  fit  vuea.  * boiomia  m principio  ventofia.  deinde  apponanf  reper. 
boc  Voluit  Kafis  in  oonn  Almanu>rtt.captrutopeoprio  culIiuainpriDcipiofronti,&luperocutum  dcfendenni 
dum  dixu.Piumqr  poft  vomitem  cephalex  dolorem,  ex  bolo  ar.Cinguine  draco»albumine  ouoru  ,d^  ad  intr» 
pnma  habenda  cft  fiducia  incur^  eius.  Item  confirma-  Uc  muliebrc.ddnde  procedat  cum  diftillari^  languimt 
■ oonhnbemcunm.Meiux.  cdlumbx,&alpsconfr)rttntib^A*  refolueoiibusmatc 

i S I C N A demonftraiiua  eiuc  qux  eft  ex  huraidi-  riara  qux  fiuxtifaiftis  purgationibus, vt  fupra. 

«ate,qm  pupilla  videf  dilatata.*  Buunihumtditaiea  per  CVRA  ta<ftxicalu*peraiii:onedequaindubif. 
narea  oculum,^  pabium.Eirimilictr  apparem  fignahu  Pmiflotegimineexpariediaxin  quale  debet  k vino  in 
niditatufii captu  oculiabo«ey*bmulinodi,*^lu-  iMoabftincR,*cuonc  pcrphlebocoimam  diuerfion. 


grfcuja 

cinis  dt' 

ininuno 

ct  tabes» 

vclcum 

recctiO' 

ribusc5 

Ihttfiio 

ptipillx 

nncupa« 

tur. 


^ T raAatus  V fc 

Cum  v?to(t»,'vc  rupra<Canoi>e«Hf  duo  (eruent.  Prtmua 
•dmtnidracio  repcuUiuoqt  infrigtdanttuf,  4>hib?(fum 
cfiuitonfmarertet,& hoc pofl phlebotomis  (i<ft5ex 
phaiiea  ptit  cCirarif.  SecOdus  cft  adminiftratio.primo 
medicamimjrc(blutiu<^medtocriu.  lecudofortioip. 

Primus  completur.iti.fucciim  foUtri»  aut  fm^roiup» 
miTccanc  cum  albumine  oui»&  aqua  ro(aru>&U  vitad* 
de  modici!  boti  ar.dlrruper  oculum  ponatur.  Aliud.ip, 
brinam  hordei, fobse  escorticaix»  & lemis  excotticaix, 
terantur  terenda, cum  aqua  cndtun,fijcco  folatri^dl!  al/ 
bumine  oui,fut  empladrum.  Item  ad  intra  oculum  po 
natur  Tief  alb«m  in  de  pphthalmra. 

Secundus  completur  lana  infula  in  vitello  out,&  oleo 
ro.ruperponatnr.dei'nde  tranieundum  ad  languirrf  ttirtu' 
ris»aut  columbi.  Item  Sd’{  empFm  ex  ruta  cum  expref» 
Itone  granaio9*  ItemPeci.aloc.jd.thucff .5.1. 4 . ponS » 
cur  in  petiola. deinde  didla  petfola  infundatur  in  aqua  ru 
tx,d£  dimutatur  horis.  v>.dctndc  flat  expreltio,  dtex  illa 
aqua  ponaiur.5,1.  f .vct  quacuor  guitp  tn  oculo  in  die  plu 
fies.  Poliremo  veniendum  cft  ad  cottynafortiadefel. 
tibus»&ad  alia  memorata.  Q^fdS  in  hoc  capitulo  re« 
cordati  Ium  de  cauterio  fiendo  in  zurndcgi  dimidfendo 
apertum  vt  fupra.xl.diebus  vc  cu  opationibus  cJrrSr.  ' 

SCcunda  dirpolTno  puptllz  eft  conftriiftio.Ec  cftvt 
Hc  foramen  vuep  ftn^ius  conftieium  (It.  Cuiut 

caula  plurimueft  ficcicas.namex  Hcciiatecor' 
rugatur  X ftnnghur  foramen.  Dicitur  cuius  caula,  quia 
etiam  ab  humidiutc  extendendo  vueam  ^ lateribus  ad 
medium  conftm^ttur  foramen  Auicen.  Item  Itcctcat 
albuginei  cft  huius  caula, quoniS  cum  exiccatur  vel  mu 
ooracur  albugineus  tunica  lequitur  ipfum  3C  mcnoratur. 

Itecredo  humetftationc  recipit  vuea  abalbugtneo 
ad  cuius  humiditatiiconfumprion?  fequttur  minoratio 
vuep,&eaconlrquenn  foraminis  cius.  Sed  quoliccicas 
faciat  dilatationem,  &conftriccionemnmul  dicetur  iri 
dubqs.  Ee  ex  ipCi  qupdam  eft  naturalis.quf dam  accidi 
talfs.Qnx  autc  naturalis  eft  no  habet  curam , Sc  hcit  yi* 
dere  res  maiores  clTegdnt.  Accidentaltt  vero  quf  eftrx 
ftccitate  qua  oculuscu  minoratus  foriadend  recipit  cu* 
ram.5;  li  (tt  cura  cius  maximo  cum  labore, tSf  ftiidio  Ion 
go  Rj^.Merup,&  moderni  plures  cum  pofuerint  curam 
&capftulumde  dilacaiione  nihil  inde  de  conftrictione 
mentionem  fecem nt.quod  arbiti or  ab  ets ftc aaum,qth 
ex  cura  dilatattonis  habetur  faciliter  conftnctionis  cura. 
Ego  came  ftqun  Autc.  que  mihi  ducem  cdftann  animo 
feci  ponam  eius  curam  exemplare  A eos  addendo  cano » 
nes  in  eius  cura  quot  vtiles  noui. 

C V R A canones.Prodtetzordtnatione  recuitalur 
ad  ea  ^ dicta  fune  fupra  in  capitulo  de  metia  aut  de  foda 
fm  qi  exigit  dilpolitio  qif  cdliderami  pro  nue  rcJinquo. 
Conii  militer  ex  parte  digeftionit  li  necrftaria  fuertr.  cua 
cuaiionis.Diuernonis.  Aliuscanoneft  humecunoca«> 
pKisciim  embrochtsvt  fuprade  foda  ex  melancholia. 
Iccincapurpurgiahumecuncia  flant  ex  liiccif  herbarum 
vubi,  Alius  q»  in  admiinftrattone  medicamimim  ad 
ocplosabftincamusit calidis  ne  fiac attractio  homidira^ 
tum  ad  oculum.  Alius  etiam  pura  humectanua  no' 
ccnt.cum  cis  ergo  ponamur  qux  oculum  cdnfortatir.  A 
habent  hxcomnu  locum  in  facta  ex  (icciraie.nam  aliter  ■ 
^ndum  cft  in  ea  qu(  eft  ex  humiditace  vt  dicenir.Crex 
iuuamibus  eftinfufiofpongix  in  aquacalidadecoaiO'' 
nitmeliloti  A oculo, T«pc  reiteratur. Item li  potnimur 
viol^ etiam conferunc.Bth«cqux  dicufunc^  diiata- 
cione  ex  caula  ficca  hic  valem. 

C V R A iifuemconftriaioexhumiditate  fiameua 
cua:ione9,leruer^  dictf  .Fiam  dtuerljones  vc  in  de  Ibda  ex 
phlegmite^deinde  admtmftrenf  qux  poHca  Oinc  ex  colly 
rqt  politis  infta  de  debilitate  vtfiis,&  de  cataraaa. vt  (U* 

pra  m hoc  capitulo  mcmoiaia  .vtcAlIcf  de  feUibot»  M 


■ — T Cap. 


iir. 


vaWt.Re«pe  amonbici  aur.tf  .floris  pnt  aur.iitl*  ftercof  k 
auF.fh.croci,gumm(  arabi.anauiure.j.conflctamurcuns 
meile.  Item  aliud.Recipe  piperis  amoniaci.tna.par.4.. ' 
oifbani  par.).croctpar.l.rclbluaiuramonucum  inaqua 
fxni'culi,&  proifciatur  Aiprr  ipfum  oleum  ballami,dc  c4^ 
flciaiur  cum  mcllc^^eft  valik  bonum.Conftrictio  pu»  f 
plix  plus  vituperatur  {}d<latario,&tanif  oculus  panwa  nii;>.  .09 
pluscdmendaiuf  QnfUgnusconUdera.  nr  '1.  ^ 

Ve  difpofittone  ocHHqwadtottmeiitSyfir primo  • 
dcrani.  Ritbricd.  XVIII. 

EXitusoculiefteius  egrellio  ab orbka  vitra  termi' 
nos  q cx  natura  ei  c^ueniut.Caula  cui*  plurmai 

cft  oculi  repletio  q cft  inco  ex  le  aut  ex  cerebro  li^'  ex^Eo» 
per  neruos  comunicata  vel  ab  alio  membro  vc  retemide  vcl  cuma 
mctiftruorom.DiCTCur  f m plunmu,qa  k ventolitate , vo  A**** 
muu  coaruiiootguipiVel  pariiu  cius,vc  tn  fuffocatiocx, 
cUmoremagno4ranMtionc,cfniJrione, fatus diftcili^  ^ nobc» 
Irem  i oiateria  declinante  ad  oculum  quando  paiAu  o6 
eft  mundus,auc  quido  foetus  eft  corruptus,aut  mortiAil» 
aut  Ucertoitt  fullcmanau  oculum  relaxande.  Capitis  do# 
lore  contingere  poteft.  Noundum  q»  exitus  oculi  qmp 
cft  hialis,quandoq^  magnus^  fortis.  i 

S 1 C N A demonftratiua  quando  eftex  ciamore« 
vomiiu,coartatioe,echufuriaodiluncmanifcfta.  QiMd 
(I  fuerit  cx  caateru  aggregata  in  pupilla  eft  illic  ocUorS 
magmtudo.  Qnod  U ex  alio  membro  vc  humidiiaie  cc 
rcbricdmunicata  aderunt  ligna  mamfeftantta  illam  buf 
roidiiaiemcx  (Ignis  habitis  de  cerebro  lupra.I(rtncon# 

(imiliterlj  dolore  capicis.Tui(aqimembcoru  cumuni» 
carnium  dirpoliciones  bene  conlldera.  , 

C V R A canones,in  facili  ordinatio  dietz  quo  add 
bt  minoiatiorKm^d^  vt  tendat  ad  ficcum,  quiefeat,  dor^ 
miat  fupnus.  Seoindus  ctaulio  alTidua  oculi.  TerrtUs 
ligatio  cum  inftita  cum  pia  feu  plumaceolo.d^  tn  hac  Uff  a 
none  oportet  vt  Ct  ^>celibs  dc  debih  ad  fortem  quoulm 
rcduiftus  fuent  oculus.  Q^d  C.  videbitucpurgatsoncili 
cfte»ecellarMmtlL>mexdi<flitCoUtgc.  ^ 

C V RA  inft>cticaiiones*Ordinaiiodi'etx,digcftio^ 
cuacuatio,appiicacto  ttlbluentium»&  cxtccStiusn.  Pco 
primo  fecun^A^  tertio  recurratur  ad  ca  qux  de'cma 
rodAditftafani.SsdnocaAuicF.ii.tertfHproprtocapt* 
tulo>dutn  inquu,  Bc  penitus  qutdcm  folucio  vcfitris  eg  - ^1 

rebuscft  magis tuuanubus  fpeciesCMC.  Laudatur  au#  utu  i * b 
lemiofadlaex  clamore perctiillone  ybicocnprehedttut 
fluxusaiTcualis  outerMr.di  hopin  priactpso  applicaob 
iepercul1iuocMm,dli:ftyp(iconiaproprse  pbieboiomia 
excrphalica.  VcitoOiito  iuper  collum,  A luperambo 
tempora.  Kecipe  aquam  d«odboitia  coracum  granax  '>^1 
ioruo,cnduiixCccx,  virgv  pa(loris,&  pro  doloru  mi 
cigatiooe,  corcictim  papausns  albi»  A inudatur  petsg 
madefitfta  oculis  fxpc  appliccuuw  Almd.  Recspcma«i 
fticis^li  araimi,aJbufTiioia'dU(.  Iiem  collyrium^ 
bum,  vt  (lipra  A ophthalnsa.  Vltimut  perficitur  cum 
hisJ^tpcalo«s,ltcil,aehacix.anB.|.f.incocporciittvcfi 
fucco  folatri  vclacetofx,^^  fuperpommur  cum  inftiia^ 

A pila  Cuc  rotula  ligetur,  nam  ligatio  oculorum  iuxi« 
me  confert  in  ea  qux  cx  vomitu^  clamore  vomint 
ipfo.  AUud.Reciiabarum,rolarum,thursefCxhtscum 
albumine  oui  fiat,  vc  cmplaftrum.  Item  valet  nuclcub 
da(fty  lorum  aduilus  cum  fpica.  Ego  quidem  puero  htxt 
benti  exitum  magnum  oculi  dexcri^tatis  attn^  daorS 
applicauicmplaftrumex  nuclctsdadwlorum  adufttscfi 
(pica  A modicpro^.&cdualuic  in  tribusdfdbut  vcl  cinf 
ca.Tn  autem  conlice  ipfum  cum  brinahoede^ocoqui 
fsmculi.  Item.Reci.^imx  fabarum»tbura,oucl4^ 
adu(fo9i,&  cum  albumiacouiflic.&CKcdnfidcn..  ' t 

VepfUnAeattoaddni,  Rjtb.  XIXVJ 
\J  Vomtin  hoc  accideni  & tbccciUone  ftbnuili» 

dialiarwQ 


I 


(trom  tabfcitifii  e<trput3f  oculum  ab  hitmt' 
vt  fune  foftcg  cuonea. Vigili»  cactiTiut jri 


r JK^ocu  cum  ta<flc  crpido.  icem  duper  oculum  ponatur  hec 
Itio»  Aui  empla(lrum.Keci.  farinae  amidi,florum  violarum » me  <• 
r taat  fy  vauJi, incorporetur  cura  ladc  addito  modico  cro  * 

^oditas  teem  bic  adducantur  cduanetua  ditfu  indilaiauo' 

c ruli vo  fx^  conllruflionc  pupitlx* 

pepdlfonibmpalpebriiniqitotfnt.  Kttb.  XX. 

t T licet  pitptbniram  piiHona  imuliit  mimeten- 

l-(  inr.>4.il  quibufdam.  i».«b  Auicenn»  vero  tra.t  i. 
■ . ponuntur  quz  ctnni  ad  pauctorei  teduci  poOunc 
cum  earum  plunmf.cotncidint  vt  funt  pniritut  .ardor, 
fuboT,  grauitje.  inflano,  (ilach,geT(e,  formica,  vlcetatio 
8C  huiuTmodi.  vt  mfra  patebit  in  dicendii.omnu  etenim 
iftavcplurimn  funt  cum  fcabieafperitategrauiutetn. 
Innfara  palpebrarum  cum  quadam  ophihalmhatio*  vt 
Gaiaf  azaram  diait.  A quo  tantum  quatuot  ponunt  fpe- 
dei.SedquiavtdiiSumeftin  principio  nimie  hfic  fen- 
Cimdiligimui  hinc  difpofui  particulariua  potero 
breuiiia de iplarumpalDombui loqui  ducemqaem  ele- 
gi  lemper  fectiturus* 

Depediadup^ehrarittnfH^alKriL  Rj«b.  XXI. 

REprnumur  pediculi  in  fiipcrcilcfl  SC  palpebrtt. 
Aliquando  reperiunturplaconea  didH  piatole  in 
vulgari  noflro  oiulium  adhf  rentea»  qtix  cSfueue ' 
lunt  venire  circa  pudibvndi,&:  funt  de  fpcciepcdiculo- 
fc  io  ap  rum.mitcriaenimeoipieft  homiditaaputrida  quSnatu* 
prilai.  racxpdlit  ad  partetcutia.  SC  virtut  prn»raiiua  genera- 
tioniteorum  eftcalidicat  naturalia. 

SIGNA  funt  pruritur,  ardor  in  locia.  Bc  rubedo 

cum  eniinentiiapuftulof5rAq.pat»rTwli  fricatione  loci 

& fcalpeUat  looe  abfrinere  non  pi^.  Er  ^gritudo  irductic 
de  vno  in  alium  per  comicriationc  cum  habencr. 

C V R A canone8.Btquiaconfueucrunt  vemreinor 
diiutir  vinr  pr^ipue  e*  parte  cibi,  SC in  inquteiii  parui 
ftilicet  eaercicrj  in  Imundir.hinc  pntno  ordmef  dieia  S£ 
Itgimen  bonum  c^ejccreimiidrteneanc  mundi.  Secudo 
euaciiatio  humoqi  corruptoip  qui  funt  cauli  genera- 
cionit  pedicuItM»  cii  pitufis  cochntthfcra,  & huiufmodi. 
• Tertio  Sae  cinporicio  ea  aqua  falphurea.auteaaqua 
dMo^ionti  Cil*a,fiimfterr*,ftaphiiagfix»A  lulpliuns. 
Item  decoquantur  ftat^'&gria,&abnnthium  ex  ea 

aqua  abluatur  oculur.  & co^mtliier  buecur  cura  aqua 
AJphurea.  Deinde  A quartoSat  inuntftiocfi  bocvn- 
guencoex  parte  vbialqi  nafcanf.Reci.ftaphilagTtp,arg«- 
li  viut.ah  .5.  < .mOrtiSenur  argentum  viuum  cum  (alma 
prbir.detndeputueri2atafraphilagra  omma  cd  butyro 
«corporentur  A inungatur,*  eftfingulare.  Itera  argf 
tum  viuuraextinAura  cum  filiua,Apomo  bene  codlo 

tninum,A  incorporatum  idem  operatur.  Item  Recipe 
ftaplitfrgfip  pulueriaatp.f.i.olei  A abfinthio.§.ii*«r* 
modicum  nat  vnguentum:  Ad  idim.  Recipe  aluminia 
*ucclnrini,aloer,puluerisftaphiragri*,abrioth4,fiilpbu 
rfr  modicum>omnia  cum  aceto  fquiUitico  tncorporenf. 

Nota  tamen  tpifra  frcurcpoilGinc  applican  ad  etna  in 
peeiola  faper  oculuffl»aut  (up  fupcrciltum  ,ad  iocra  aih 
aduettenAm  cfr. 


Dc  a^tudneroonial. 


88 


.y.f.'. 
r.|  g't' 
(islatia 
p-dicu 


• Igne 


VefiLuK 


RMfcncd.  XXIX. 


SUachcfr  groflittea  palpebrarum  cum  rubojepru' 
ritiiinangulit  lachrymalium  arperteate  A cn  parua 
aut  menfiirata  partium  carniapalpebrp  inpqualita- 
«af .«e.Caufaeft  maicria  bnguinea,adufta,vel  phlegma 
« fu  pal  giiium.BcdiciS  pnimu  inanguli«,Arimilucr  partium 
f^bcairu  palpebra  uicqualitatc  vc  cognofiai  difeStia  tWf 


f;  ucraf 

r 


tcrtpfiiaaA(cab«em.oSmrcabieefl  prtirfruipcrtocuni  caflofr» 
oculum  A modicii  in  angulis  A cum  inuerfrof  palpebrp  rubidi- 
videf  ptualicas  mantfrfra  carnis  aus.  apparem  nic|r  pal  • da.  Aui» 
pebrpvlceratp,aKncafupi1oip»Afrquiicumcortupuo  aut  Slac 
oculj.Cc  St  pleruqi  (ucceflione  opbclialmi  p.  noiat* 

$ X G N A ex  diVtu  manii^  Qim.  Et  cx  eo  aliud 
cR  rtceo8.al4ud  amiquum  malum. 

CYRA  in  recenti  canones.Ordinatto  dietpqupcd 
Sftu  in  regimine  fr^do»er  bumetfhiiiuOjyc  pacet  cx  cau 
(arua.  Dtgcilion^riseacucxlalla.  Tcrciuseuacua- 
tto  eiufAnu  Quartus  applicatio  humec^untin.  Qiu'11- 
lUiapplicadomedicinaruinpilofnalafrnentKmi.  Bx 
quibus  perScatur  primus  patet  ex  poSns  in  cercio  trac 
Bxqbus  verolccundus»  A tentus  patet  cx  firriptis  in 
quartotra^tu.  Q^iarrus  completur  cutn  euaporactiSf 
ex  aqua  calida  deco<ftioms  rop.  fiolioip  folacri  camo 
mitlxvrlaquadcco(fliomsro#.lenci^m  Acu  aquaead? 
abluere  palocbras.  DeinAappItcenf  palpebnsempla- 
flra  velc5nmilia,vt  Reci.  fucci  pomilacx.5.n.,b(fbs.|. 
itj.miTcc  Acum  peiqs  oculo  applica.  Aliud.Rect.lucd 
porcubcp,  mucilbgints  pSlif,  olei  ro^.  bdiis  Ac.  mifcc» 

Icem  aliud.Rec.folioqt  fobtn,poitubcp.afr.M.t.  pifrS- 
cur  A incorportnl  cura  vitellis  oiioqiAcumalbumtne 
ouma  cura  pauco  olei  ro^.  Aappbca.  Et  ad  intra  oculfi 
pone  collyrium  album  fupra  A ophthalmta.Ec  nota  qd* 
itlc  l^lneaciones,  A applicationes  Abenc  aHiduari. 

C V R A .In  chronica  vero  canones  ex  pce  digefrio^ 
msCm^tur  qux  di^a  funt  tn  recenti.  Ex  parte aSceua 
cuiuenisSac  vtdi«fhimefr  addendo  phlebotomiam  ex 
eephalica.ltem  cx  venis  frontis.  Icem  vmtobtio  ^cipue 
cmnum  vt  Auic.  Ex  parte  quarti  canonis,  vitra  euapo 
rationem  oportet  applicare  ea  qux  fitbctlianc.  Itemm 
coplctifvniuerlalibut  Ab^iaeuaporaiionib^A  appU 
catta  rcbutad  imra  A extra  vt  in  non  chronica  appli- 
cemur ad  intra  oculum  vel  Cipra  qux  fubcilant.  Vc 
verbi  gratia.  Reci.Fricvfri>5.  f.  dragagan(t.5.iri.  croct|, 
piperia.an.^i.teram  cum  vino  poniico  donec  Scuc 
mei  llibcite:  A adminifrref  ad  extra.  Ad  imra  vero.Rec. 
crylhUi.a.in.mumix.$.r).mafrtcts»vernicia.^.^f.terI 
lur  A cribeilenf  Sat  alcohol, A tmbtbaf  nim  aqua  rof» , 

A exiccetur  ad  fokm  in  vaGe  vitreaco.deinde  cera^  fuper 
marmore  A imbibaf , vc  patet.  Et  Sc  Sat  quater,  dein  A . 
cum  Sio  argetteeo  ponac  Uiper  camoStaiem  imrinfrcma , 
oculo*  frro  'cum  vadit  dormitum.  Quimua  canon  A , 

fuincipaiii  in  verae^  perSc^  cum  his  qux  bciunc  ad  pi- . 
orum  generat  io  A,  A cx  melioribus  rebus  efr  bpis  bzu, 
li  lUbuItier  pulucrtzacus.VndeAuic.efr  vltimum  in  hac 
proprietate  qui efr  ineo.  AMeius  bpidiUzuli  ineft^- 
priccaa  mirabilis.allcgato  capituloinfra.  Adidc  bpit 
armenuscumfpica.  Almd.Reci.murcat  AabfcinAn^, 
ais  A capita,Aaueibnas  afriu.  Aindc  omnia  cum  adipe 
caprino  tiicorporcmur.efr  enim  efficax.  Ad  idem  valet 
coofr^io  alcohol  mahemet.  McSis  A cafu  palpebraro* 

Ad  idc  n«f  nigru.Serap.  t i.a  amt  Atanj.et  Gar.Lapta 
cmauus  c3  meile  mixtus.Bc  tu  h(c  fingub  cSfrderet.  ' 
Drgrrfe»tA(l  (Ufimhdu  dotdendipatpe/ 
brar,  K.ubricti,  X X 1 1 1. 

GErft  eft  dilboRtio  qua  palpebr^  cu  fiint  apertpdifr 
6cuItercbu(l5nir,Ac0  cbufpfumdilRcuherape 
riutifcu  dolore  A rubedine.  Caubcuiua^m  phi.^°*™ 
rimum eft  materia  vifco&valA ad  ficcitai? declinans..*®'  ^ 
DicttPmpIurimn.quiaifobfricationefinefluxu  mate- 
ripcontingcrep5i.hxeqdempanjoeftftmpper cSmu- 
mtaccii cerebro  Aprincipalitcr^  fromachoeleuans va- 
pori^sexcibononreifriScacoineo.  '*** 

C V R A*Canona  vniuciblcsfrruenturexpanerc- 
(friScationts  membri  ma4fmtis.Dieta.Cdigcfrione,etia«i 
cuationejinembn  ipSus  c5foru(i«ne,pio  quibus 


r » 


Traftatus.  Vh 


Cap.  IIL 


Hn<ltimeftadtoctimvbi^Atoifti!htur.  Pr^^ftoi 
«ddiStur  canones  duo.Prraias  oculor  humec^tib.  nam 
* *gerferrperi(qiunrcmpercumfru(Hs  ffpptrudimsdurf. 
Auic.^ccdduseftrei  httmc£i(5tf  rcrolutto.  Pnmus  cd' 
plc£  cum  vaporanoneaqu(caUdp(adB  mm  rpongia.A 
cum  cMtrii  humciflatibus  dicfcis  in  de  conilri<ftiofi«  3c 
diUiatKWKpopiHp.  Secundttscompl^cu  fmicitlagine 
Csenugre.ftmuiis  lint.eum  hccf . Item  aintd  Rec^dipts 
galhn»).  V).imicf  iUginif,  fimtnis  bm  .^.i.olei  ro.$«  r.cc 
tf  modicum  fiat  vnguentumexperrum. 

*qued^  Dftnidfcdttonepdlpebrdhtm.*  Rubr.  XXIIIt. 

«YKw\«'  eftiennocilvt  a dhxrrat palpebra 

I oculopCTtncilioiif  vr^If^ut ratione  alicuiua  alit 
X rei  vtdu^umedmipla  cura  vnj 

Ay»ii\m 


n Grx 
cifiLait 
n*i  ag 
glutina* 
tio  ap' 
pellanl. 


nipla  cura  vngulat. 

De  inHcrfarione  pdJp<branan,ffMfepitTatione 
abinuicrm,  RmBrc4.  X X Y» 
pNucrIatio  palpebrae  efteiuaelogatioiiucreixirarto  ab 


I'  . . « . 

alu.itavtvnaaltS  perfecte  npn  contingat.  Caulacu* 

M ' ' 


mseft  exciercenta  carmt  prohibet  etut  extenfionem, 
aut  vicus  male  curacum^ut  dc  tnanicione»aut  de 

repletione  aduemem  murcubi  etut.  I^x  ea  e(l  nacurabe  A 
I fta  cutain  non  rec^it.  Alia  accidcnralti  A huiut  Amc 
cretrpeck«.Prtau  vt  palpebra  noncoopcriata!bum.Se* 
eunda  vc  non  cooperiat  partem.T ertia  vt  non  cooperiar 
fuperiotem  A inferiorem  palpebram  X prima  potell  vo 
cari  leporina  quando  oculus  illelbt  vt  oculi  leporum 
quando  dormiuiu.&l^uda  nominarurabbreutaiiopal' 
pcbtf  minor  iIla.Auic. 

£ V R A habeatur  r<cundumcau(am.nain  deomni 
tali  di^um  cll  fUpra  capitulis  fiiit.  17  nanqi  fuerit  ex 
mo  recurre  ad  cap<tu(uui  de  fpafmo.dC  ia  inaiqs* 

De  Hordeolo,  Rjdmca.  X X V L 


H 


Ordwlu  cHapoftema  m figura  grano  hordei  Ii* 
mile  (uper  extremttafem  palpebra  crrum.Cau' 


DefeabieytrprMrirupdJpcbrdru.  Rjrfi.  XXVIl^ 
I Cabietpatpebraruefl  quadam  de^dartoparm  in* 

. . 


u«t«.uAiio  pwins  in* 

mnfec*  arum  curo  ganulonncr^rpainic,  prur<- 


^tu,dclachrymarum  muicitudine.GanlatlV  materca 
ratrofj,  Canguinea,  aut  alia  talis,  materia  ex  humore  alio 
jtf^o  ortum  habens,  btne  fi  quidem  jotccedit  pruritw. 


namcatifie  fa  demet  Imbiem  Eadcfitmpraranlmt* 

fed  Ginc  foraorct  vt  Icptima  quarti  de  (cabic*  £i  fii  pio* 
rimum  Aiccel^one  ophihalmtae,sut  vlcerum  ocub.Pna* 
ritus qutdcm  eft  fine  granulofiate.  Eius  quom  quaiuoa 
alsignamur  fpccies^Garoha.  Azaradi}.6Cab  Auicen.de 
IbabiedC  pruritu,  tenta  fertq.qux  non  videmur  diflferrc 
miifecundum  ottgitdCminus.  Prima  fpccies  elicum 
pruritu  paruodCa^critaic  pania.  Secunda  cficuoi  a^x 
note,prumu,dCrubificattone*  Taiuell  cum  vicem# 
tionede  fd/Iuraaliqualiappareme  granuJola  in  modum 
ficifctlsf.  Q^ru  meum  vehementia  fa&ibms,prurt* 
tu,<SCappariiione,dCgraniitamfa<flisduris.  Ex  qu^bua 
colliguntur  figna. 


(a  CUIUS  fecundum  plurimum  ell  languis  domi' 
nans.Fll  nanc;p  aleapodcnu  aliquando  fictie  vt  ex  natu 
rii  ipla  curetur3C  quali  fic  vtphirimTi  accidit.  Qiiandocp 
cfiiciiur  magnum  A tediofum. 

C V R A cahontea  ell.  Ordtnaiio  dietr.  AbHimat  h 
vMo,rebus  calidis  dchuiufmodi.  Fat  phlebotoma  ex 
dphalfca  aut  vftofatio  in  fpafuli%dc  fi  cholera  fouet  eua 
ciief  cum  thimarindir.  Deinde  fiat  euaporatio  cum  aqua 
dccodiomshordei.  PollqiiSruperponaturbcutm  com 
alo^iVelfitccusfolarricumaloeaut  dtfibluatur  oppopa* 
nacn  in  aqua  A (uperponarur  bonum  ell  valde.  Aliud.ip. 
laudanumde cer9nouam,dCmirce,(bperpone.  Qubd  Ii 
Atduraretur  tunc  mofifficaiiuit  vtrndum  efi,vretlaino' 
oiedi.oppopanacum,  lerapinum  in  aceto  drllblutum»  Vt 
ponit  lefijrs.diaqtiilon.  Ctim  aut? ad  maturationem  per* 
oenit  apcrarvrdCcum  penna  mucrletur  modicumpalpe' 
bra,&  apparebit  locus  manifelle. 

' C V R Ainlcuilctioc^abquSdotnun^iobutyrifiif' 
nciilbb.&maxtme  poli  principiunri.  aliquando  fufFtcir 
mica  panis  in  aqua  nm  diu  reteon  vt  fiat  in  roodu  maf* 
IxjdC  fiipcr  hordeolum  porafdCmaxtmein  principio  dC 
augmcnio.nS  procedere  polAmius in  illo  apollemate  vt 
. ^in^nt.ftdell  ia  parufi,3Ccdmuniternd  tediofum 
dm  ad  localia  curritur.  Et  cutn  illa  non  conficrunrppor 
let  rranfirc  ad  manus  chirurgicorum, quia  oportet  tpAim 
cura  ferro  icmouere.  Bt  tu  confidera. 


C V R A canones.  Pnmus  A ell  generalis.^  cum  Ibc 
ru  liiccclstonc  ophihalmifwiui  curet  ophihalmia.  Vnd^ 
Auic.de  cura  eius  cum  rcaoteallbcMc  ophihalmu.  Curg. 
pnmo  Ophthalmia,  deinde  ^>cede  ad  fcabta,  quod  ell  in# 
tclligendum  de  omni  ala  zgrttudioc  cui  ipb  fuccedic» 
Secundus  c^  fi  cum  fcabie  fuent  apoRema  A vlceratio 
cauendumab  admtmllrartonc  medicioarilacutaruin  A 
prpcipue  in  prima  fpecie.ln  qua  fpecie  quz  dicitur recm, 
liue  mubi  tcmporisdl^edcnduni  cura  ordtnatioix 
dztz  declmandoad  comrariu,vt  fiipra  dicTcum  ell  fzpc* 
Et  fi  indigemus  digellionc  fiat  dc  qua  fupra  quarto  rra# 
(flatu.  Euaciaiio  aui?  fiat  cum  euacuatiuis  approprtatia 
df  aftfduetur  vt  ell  polstbile.  Et  fiat  phlebotomia  ex  ct^ 
phaiica.  VftolaNo  in  rpamlu^cha»dr  fiat  phlebotomui 
bchrymabum.  Qubdliexianguincluertc  phlebotoma 
bis  in  mcofe.  hxc  tamen  modaemur  ut  fupra  de  phlcbo* 
tomainfoda  Cinguinea.  Et  oportet  medicum  elbroUi* 
cctQ circa  haseuacuationcs,quaincisnugiaparscurae* 
cfifiRit.nam  zgntudo  ipla  dilbabs  ell  curz.nS  aim  an« 
fiquac  vix  curam  recipit.Rar.ix.Almanr.de  fiabic  palpc« 
bnrum.  Item  exparte  diuerfionisconbrarioms  capitia 
fiar,vt  di^umcR  dc  Ophthalmia  A devlcenbus  ocu.* 
lorum.  Prsicr  bos  canones  fune  duo  alti.  Primusap* 
pbcariorenmifiibllantam  ocub  teneram  bckntiurQyVs 
ium  cuaporaiionet  buftz  ex  aqua  dcco^ionis  cicorcae» 
A czrerorum  fupn  de  vngula,  vt  decorio  aqux  ex  ro# 
fisydf  kme,  fiamcp  Cape  ili  z cuapoaiiones,  vi  de  vngu# 
ladiVluraell.  Secundus  dl  appbcatsorcru  de  quarum 
proprictateell curare fcabkj&fumfief rubeum»  fief  vi# 
ride. Ralis nono  Abnanforts.  decuraems  Xconfimiba» 
Ibbcec  rubeum  A vinde  Melue^&  llim  kuaa.  Ad  idens 
collyrium  Barili).gr.climtz.5.x.aloa.5.virf.Dipcru,  ma# 
cropiperit.  ana.  5.  f .roulci.^ ).  teramur  A nam  ficf  cum 
Li(fte  mulKris.  Aliud  d^cltlljucdcqnodicu  qubd  veg  - 
duurad  pondusauri  propter  cius  cxcellemiam.  ^ ihu# 
ciz»cmblicorum.ana.3.|.camphorz  aur.f  .galliz  mul^ 
dauic,(alisaraio.5.).(cnMur  contritione  vltima. ponant 
lur  deinde  invale  vitrtoin  quo  ponatur  aqua  pluuialss 
in  qua  infiifi  fuenm  per  dies  duos  ex  minboianis  nigrii^ 
xauquipriusameeorumiohffione  teramur,  coletur  aqua 
pfiusidetnde  vt  didhim  ell  cfiundaiur  fuper  res  diifias^ 
dimittatur  ex  aqua  cxiccari,  A Gc  fiat  pauli  fper  tmuranr 
do  di  infundendo  vlquead  lotiusaquz  confumptionem 
deinde  fiat  collyrium  exaqua  rotA  vino  albo.  Ad  icM 
valet  collyrium  de  cortinbus  oui  fupn  de  Icbel.  Vnde 
Rafii  vnum  fiicit  capitulum  de  fcabie»5i  (ebel,  quoniam 
eadem cunvtrunqucpcrficirur,  Brutius»&cR  vfuale 
aloes  hepaticum  cum  aqua  rof.in  oculo  Rilletur.  Alrud 
ip.  ihucizpfeparatz , fici.  ana.  5.iii).rof.  ru.  puluenzaa# 
rum.5.^tf.coquamanimad  Icmum  ignCni  ci  m.|l.vi‘q.vi 
ni  boni  vfque  ad  conAimptioi^m  medretaiis  coletur,^ 
vfui  rereruetur.Q^bd  11  lortius  volueris  addas  de  mtc 
vRo^utdc  anthimonto. 

C VRA  10  chronica  jfioemuIfV  temporis.  Serueff# 
turcanonespredufri per  omnia  vlquead  applicationem 
nrum  lubllaJiuasa^oculoium  teneram  facinutu*  Yndc.  ' 

oporut 


I 

I 1 


i 


r 


I 


De  acgritudocnlonmi/ 


84 


■ bpoftnihhacmufittm  ibidum  aapontioncs.t>n'n<k  Aiprimo modo.  Adidctn  V«ln  iminAio  ciinltnchiV: 
fiicfr^otio  palpebram  cum  folija  patKanp , aui  fic<,  aut  ci,fcl  vuliurn.<a:  caprinum.  Item  valet  Iclerftrj,  M vul' 
cum  fpuoia  mariMUt  cum  pumice,  aut  aUo  infirumemo  tnrtf,a;  calloreura  fecundum  «qualitatem  aggreirfhtttf 
VEpadEtnguimaemanatione.detndebueturoculuacum  cumbngurne  columbx.&Sant mde  irochifcf.  Irfe*, 
«quaroGitum,aut  vmoaIbo.deindeminilhencurcoUy.  peruim eft  tinca  cumlalearmoniico,&rprie  cum  vn- 
«ialeuiadii!la,a!fbita polita fupra de vngula.  Adhoc  gulaafinladufh)cumacetororu.iS;f;miliierrpuma  ma- 
valet  collyrium  Gordoni).  ipjent  vili,  cachacumi»  Io-  ria  cum  aqua  pfilq.  Poltremo  ponitur  opiaia, quoniam 
'T,ccruirxloia;.ana.J.i.aloce,myrrhe.ana.5.t.&lisarma  cum  ilupefit  locus  m eo  pili  non  nafcuniur.N^ndc  Auic. 


n.fiorum  xrtsJina.9.  r.puluertzemitr  dc  conSctamur 
cum  meile.  VItimo  cum  alia  n6  contulerint  oportet  de - 
uenire  ad  chirurgicam, cum  qua  oportet  facere  remotio- 
nem eminemtx  carniSjiSc ell  vltima  cura  quam  relinquo 
ocrcitaio  circa  oculos  cum  operatione  nli  manuali,  hpc 
raro  recipit  curam. 

Rm6.  XXVIIt 


cum  enim  Ihipefii,  & infrigidaiur  locus  eo  nS  nafcuniut 
ibipUi.Eiiubenehzcconlidera.  > 


t>e  cafu  pHonon  palptbrdnm. 


\ ^ coni 

^Vs^iV 


Df  (U/po/ttiombus  operationU  oatlom,  er  pri/  . 
mo^drbilirMewfHf,  Rnbr.  XXX. 
Voniam  videre  ell  operatio  propria  viTus  quod 
contingit  iripliciitc  Ixdi  vt  quxiibei  alia  opeal 

DB  afii  piloru  rteurrt  ad  di<Tta  fupenu»  de  filach  hinc  orimo  deter mmabiuir  de  dimimita  operatione  (Krf 
prediifita. naoubf  pulebn  didtafunt  decafiip**^  dcb^«u'fus^ododeeiuscorfupta.Vliimodcablata 
torum  palpebnuum>&  cu  ibi.  Vnde  debilitas  vifiu  tll  eius  operatio  vlira  veJ  ciih< 

DcptouuscrJtidrnddms.  lUi.  XXIX. 

A Liquando  na rcuniur  pili  tn  margine  interfort  pal  ditasad  ocuiot  venin  viTum  perturbans.  Dicitur  audla* 
pebrarum  cduertentet  fi;  ad  oculum  quem  ledunc  qus  ena  per  augmentum  vifus  debilitatur  operatio  eiua 
ex  multitudine  humiditictt  mtreiadat  cau&ei  ex  ^mdmodum  per  diminutrbnc.Quidam  tamen  vt  Mai* 

iiliuspatauus  talcaugmentum  fiib  operatione  diminuta 
virtuti»  vifiuxcdprehendit,  quia  & licet  gradualitrrau- 
^entata  nt,emt  tamen  naturalitas,  Sc  pefeho  eft  dimf 
nuta.c^omam  per  intenfionem  vifut  Ixditurquod  fpecir 
latoribus  relinquo.  Dicitur  curo»  caufa.  nam  conrtnV 
git  vitum debilitari  primo  exparte  male  complexionia 
cum  materia  & ab  lique.  Secundo  ex  parer  partiam  eiua 
IxGrum.vt  fune  tumc»,humonf».  Tertio  ex  parit  inihu 
mentorum VI  funt  rpimua,iKruioptici.Mala  nanqicon» 
plextofngida  Ixdens  mortiffcindo,aut  condeniando  ni^ 
mis  tunicas,  3c  humores  ladn»  & Hmiliier  caliditas  rare> 


^ ex  multitudine  humiditiittputrehidxcauiaci  ex 
qoo  apparet  quid  fit  pilus  inuerfus  de  quofermo. 

C y R A.CX parte dierpeuacuationisdfaliorfi  tetien. 
tium  fe  cum  regimine  vntueriali  procedendum  efi  vt  fx« 
pe  fiipra  monfiratum  dl. 

• Veniens  ad  regimen  particubre  dico  q>  fcxmoducd* 
tingit  alet  pilos  remouere.  Primus  eft,  vt  digitti  euei  J 
hnturaut  cum  infirumemo  aut  aliter  quomodolibet  de> 
inde  luperponatur  habena  prohibere  ortum  pilorum.  Vc 
eft  finguis  ranarum.Oua  fbrmicarum.Rubigo  ferri  cunfi 
&liua.Fel  eritrj.  Fel  mergi  auis.Sanguis  ny^icoracis, 
Oftraca  adufia.  Ctnis  pullorum  hyrundioara  cum  latfle 


titliiciuli.ltcmfeleittTidl£  &nguiseiuscumcafioretsdlC  bK&nsrmnt«,&iTroluens  lubibimtam  fpiiituum.d^  lUi. 
aerugine  ierri  incorporatos  deinde  cum  fiiliua  ons  ieiuni  mearum  quemadmodum  accidit  dccreptris , SC  fembus. ' 
aHftemperata  maxime  prohibet  fenerationem  pilorum  naralpmiuttneisdftnfirumentaoculrritntmutata^rur 
ipfis  priuseuuUis.  Secundus.pila  euulfiairketur  locus»  complexione  Acompolittone,  propter cdcinuamaJtio. 
^nde  ponatur  fiiper  locum  ficfale.  ipugomi  ara.  draga«  ne  cabrisnaturalisin  ea  fic  acctditex  calidiiaie  acad?^' 
fsn(i,viridtaxru,ar&nici»colcour,vu’idis  xria  vfti^  ali,&fic  fuo  modo  dicatur  dehumtdiate»d^  ficcitate» 
arium piperum enutius»amtli,rubex  tin(fconmi,batini<*  Secundoexpartepartium.nSexpane  nocumentorum 


rx  xns  combuftiauia.  5.  q.  fanguinit  draconis » acatix. 
ana.5.1.r.churis»rpicx»  lich»  ^Ux  c6mbufix.ana.;.l.lar« 
cocotlae»armonaCT.ana.5.ifij. diflbluacur  aromaticum' 
cum  aqua  ruta^cco  pomi  citri|&  alta  bene  perioenzara 
snilceanttrr  dinaefid.  Tcrcius.  & efl  oidfor  modus. 


lumcarura  vt  funt  Ophthalmia, vngub,nubef,fiue  nebu# 
U»vkus,dihatio,conftriAtO,  pupiilp,&  huiuftnodide.» 
biltaluiiUtyde quibus firpra.  Similiierex  partchumoip. 
cdcmgitftemra  humori  albugineum  qtiandocp  nimium 
mgrolbri  propter  admixtione  humtdnatis  vel  vaporum 


Aaicc. Quod cuulfis pilis  ficui  fiiccdsiiK  eoellumur  itx  cumeoquicdmixtieumobtenebrantd^etusparuiratem 
eam  cauteriofabnli vcefiacuscauteri2dar,deinde  fup.  dra»muut,quare&vifum  dfmtmiQtJtealiqn  nimis  fiib^ 
ponatur  albumen  oui  cum  oleo  ro(au>& modico  boli  ar  tdi^,durarefic.Itcaliqficoloraf,qupomnia  facititadvi> 
meat.  Qumis.qipilicontierfi  cumalsquD  tnuifcaeis>  fitsdebtluate.Gdfimiluerglaciausliruo  temperaitiento 
HO.VC eft mafiix»furama pini, df  bdeUiumdf huiufino'  remouefsingrofiEifautlinagtf  Cjioportetaut  fubttltat  ita 
di  dtfiblutu  cum  albumioeoui  imnfcentur  cum  natura ' vtnd  fiat  reiftio  rei  Uiminorxfuprale,fed  immediate  pe.» 
lcbbs,dfcumeitviMaii(ur.  Qutimisdl,vrfiatabrafio  netrac.Dcvirreoaucc  extfiimatur  nocumentum  accide», 
paip^rxdimueo chirurgicis.  Sextus  modus, df efi cht  rcinvtlticxeo,<ptaperipfumnocenircryfiallinus  ineo 
nirgicus,k3f  grauis.pcrforcttir  ad  tmra  palpebra  cum  acu,  prohindacus, vt  fiiprainocrtur  aut{  ab  eo,qura  non  mitm 
dCpcr  foramen  biTtumabacn  extrahatur  pilutcoituer.  fibi o5i«iiens,ied magis incdueniensnutrimcntu.  Ttt* 
fiitad exteriora, df  proccdanirfic  qnoulip  omneseruni  tioea parte  inrmtfDencom.Bspanequid?  ncrui  optrer» 
scdu^tdfiunc  fiacconfoiidatio,df  mfcenmr  tunc  pilr  quaaliqn  caditineoopprktio  propter quS  prohibetur 
•d  exteriora  protienicntcs,led  ilbmodusell  peropetme  trafiiusTpiritus  vtfibiltsad  oculum.  & de  ifiodkrt  cura 


in  ane  experto* 

■ C V R.  A pdonrmadditontrainqtathcvnd5<pcum 
exmidmudtnchumidtauis  putrtdxin  palpebnsaggre' 
ganegenerenf  cunipriftctpaitterconfillit  inmundifica- 
ttonecorporist&CBpKis^oculicumhxqux  fiepemei^ 
fflorau  fuerum»dfadimniflraiicme  coUy? iorum  fomil. 
Vtpttetde  vngula»deprurna,etf5(cabix.  Qi^fitfia 
tion  fufiteenm  procedatur  cum  euulfionccoriim  df  teb« 


traifiabn  de  gutta  Icrena^bqii^o  apol>emaiur,aliquan» 
do  rumpitur  ex  vulnerebdlo.  Ex  parte  fptncus,quu  alti' 
quUo^nimisgronuftquodcdtmgtt  fecundO plurraiD 
cxhumtdiute  Quandoque  mmis  fubtilis , quod  concin 
gitfimplurimumcxficdare.  QMndocp  ex  pauciate 
eiustUt  contingit  apud  eius  ftm?  motucionc,ficuc  in  fup« 
fiua  vigila, tn  bbnbus  diutuTnis,df  ?c  in  debilibus  ' 
exas^itadmibus.  QmndOhp  ex  aggregatione  eius  fo^ 


^UMpioUbax&tttgaiaaaoocia pilorum uc didia» dt  vtiomorado  in cenebr isdf rue priouim  mlpifijd.demdd ' 
,)  PraifltcasS.  M 


i 


Vi&uni 
•nui  dili 
gtudui. 


Tra(9atu<.  VI. 

Iflftoindorubalnrur»  Q^do^occtusrardaifltoiienl^ 
oiu^vt  in  arp«flu  rerumalbaruni,^  rerplendcd' 
cium,quainutsbocadpauciaicm  reduci  po&tt.  Qitan* 
doq^  ex  paucitate  &gro(kttudfne  Hmul»  & alea  net^n^ 
gsvidcnMiec|rdepropebfnedtrcernum.  Qitandocpcx 
multitudine^  gro&itie,d£amc  alea  depropcnule  vt<' 
dent,&m:liutdelonge.  Quandoqi  fubtiliratc.&pau' 
ciate,d^  tunc  melius  de  prope  ^ de  loi^  vident.  C^S' 
do9  accidit  debilitas  in  vifij  propter  vapores  obEuCcan' 
tea  rpiricus  qut  cleuantur  k ftomacho,  vel  quomodolibet 
aliter  nbicomuoicatoa,vt  contingit  poilcbrtetatcm>cra 
|Mlam,coffle(lionem,&  potationem  rerum  vifui  nocen^ 
cium.de  quibus  fn  principiocapituli.  Ex  quibus  appa^* 
rett^  aliquando  viTus  debilitas  cftper  communiatem, 
quandotp  per  eHentiam. 

S I C N A demonilrattua  debilintis  funtroaniTe' 
fta  etiam  recitatione  infirmi. 

Signii  li  ilomacho  venit  millo  exiflence  nocumento 
irrcercbro.ga  infiimitasceirat  aliqrl.  ^ fit  fonis  co  aded 
naufiaiiiua  &tietas>&  deflruitur  cum  fames  adeft.  SC  iciU' 
nium,5f  etiam  horaexiccationisons  flomachi.Erqi  cito 
fimtit  alleuiationem  ex  medicinis  mundiBcatiuis. 

Signum  (p  efl  ab  humidiuie^  cerebroad  oculos,quta 
mulcipliciccr  poil  come(honC}&  fomnum»  6c  naureatnii 
&rietatrm,q>intc  oculos  videmur  quxdamin  modum 
aqux  defccndentis.vel  in  modum  ncbulx,&  q>  oculi  hu* 
midi  apparem»  di emiirum  lippitudinem  tndigeibim.  Sc 
rpccalitcr  pofl  Tommim.  Et  cdiimiliter  ii  fuerit  ab  alio 
membro  nocumentum  in  eo  exillcm  demonftrabit.  Ec 
fimiliter  dtrpofiiioiotius.Siii  toto  bjerit* 

Signu  cpeil^  ileettateq»  alleutaf  poil  comefttonem  di 
horS  romm,di  ocuii  quafi  temper  flcci  videnf  »et  (eraif  vc 
pruritus  hora  ietunn»et  hora  fiimis>et  in  meridie  fit  fbitts^ 

Signa  etusqux  eilcxgrofittte^ut  iubtiliute  iamaper' 
a funt. 

Signavero  ficil^ptcr  tunicat»velh(tmores^ftmdos» 
dieil  res  praua.Scic  eti5  per  calor?iunicaru,  di  pipier  ex« 
tennone&corrugationrearUydi^iptcrpraufncf  ai^li. 

Signa.SiciUi  mala  compofitione»vel  folurionc  contio 
iKiiutts,uel  cin«5^ura  aliqua,  fiuc  colore  fcuur  per  viium» 
di  fte  de  altis  caufis  primittuit* 

Signum  fihierit  propter  humidiatem  ad  edeauintem 
iKTUi  in  principio  morbi  ipfius  dica  homo  fc  videre  mu 
liat,cimiccs»ptlos»rplendoresfdial»  huiuTmodi-di  ocu' 
Ius  uidebitur  clarus,di;  mundus,  vt  infra  degutarerena. 

Signaii  concingaab  aliqua  mala  complexione  ma<> 
cerufi»aut  Imaterialt  figna  habebunf  ex  flgnis  ipHus  male 
complexionis,dequibus  rxpc,diqmuifusnimiu  dtlegen 
duacfl,utfupra  hincarbrtraiua  Aimdeaut  edreruattone 
vlimaiSdccurattone  dirpofltionolausqufcqui  dicere. 

C V R A can.Amplexef  itatp  primo  diaS  ordinatS 
cauendo  i nocitiuis  de  quibus  liipra  in  princ.capit.  atfiix 
rete  conirarifs  eord . Et  ru  per  tp(a  cotraru  bcile  difhir . 
res  n notabis  qup  diifla  (unc  iB.id*tra(lc.  Ecadbprat  cdil> 
lio  AriCde  Aicx.dum  inquit  htquenattonet  pe&nis 
caput  vapores  vifum  impedices  rrahum  ad  cute  ne  vifui 
obflm.  Afpc^his  rerd  viridiu  in  loco  mulcp  teperin  vt* 
fiicn  corroborat.  Arpicere^ieculu  icrfiim  diredfa»a  diu 
tfmueri  TupaipAim, vifum  conoborat,  di  oculi  de£inga<' 
ttonrrtraouet.  Irem  tniunxicpofl  oculi  defatigationem 
ingredi  domum  obfairS  ndmuhf  tenebrofians»  Sc  pto^' 
pter  hoc  aliqui  (cripeores  edtinue  amc  fc  renem  vnam 
bulam  nigra  in  qua  vifum  Agunt  poftquS  certo  tempore 
Icrrpferot.  ItCiniunxit  intucnperfencfhasin  quibusAi 
aliquod  paruum  viride  vc!  imueriaquS  viridem  di  fub> 
magere  oculas  in  ipfa.  Et  legere  litcras  mediocres  vi' 
fiitn  corroborar,di  oculorum  famneem  cuftodit.  Erid? 
operatur  comefbb  carnium  auium  qux  dc  rapina  viuut, 
di(urbttionesutfuipGuvai<DioC  IiemuuiuraKdici' 


Cap.  II 7. 

ilfsabfterfiuts  fitpcrficiloculi^n  fiio  ittturali  tenore  coB' 
feruantibus,  cuius cft  fuccus  fdenaut  collyrium  exoofa' 
dbtra,vt.^fuccf  nus  depurari  pofl  eius  r^demiani,d^  4 
ctlem  dccodlionc  ipAutin  vafe  Xiieo»di  dus  fuibcicnteai 
decodlionc  par.l.mellispurl  di  clari  pir.;.icnii  bullunt 
icera  bullrtione  vna»di  colc(,di  pornf  in  ampulla  vitrea, 
di  Aifpendan£  in  fole  di  permuref  de  vafe  in  vaa  abiidcdo 
fdnper  apoflefiuumeius,  deinde  fiat  collyrium  di  cu  ra* 
dio  tn  ocuin  diflillet.Abftagii  enim  di  vifum  clanficai, 
Quida  depurant  ipfum  ad  fole,di  non  ad  tgn^  permuiatv 
do, ut  di^him  e(l,a  efl  bonu,&  cxpertu.Et  qutda  addunt 
modicum felliig^lt.  Adcorucoferuationcfaciuni  me« 
dicammacdferuSiuocuUl  tnruaicpair,(Ua  caiidiate.dC 
bigtditatcde  quibus  infra.  Icead  idem  operanf  quxoT' 
gamzationc  in  fua  coxqualiate  rccinft,di  lalia  fiim  remo 
uentta  Ieuitat?,afperimc,dic.vt  inba.  Ampliuseandem 
rem  opaanc  medicinx  cdfcruSiet  cdpofitionc  naturaJf, 
diconcinuiace  partineoru  cuiufmodifunc^shibftesetii 
folution?  fieri  in  partibus  dus  ut  rnba.  Poflrcmo  nocan  > 
dx  fiint  medicinx  cdfduantes  rpimii  vifibilf  in  fua  pro' 
prta  fllitf^rattone,di  fiint  quf  ipfiim  illuflram,^irradiar, 
de  quibus  infra. di  dc  his  ommbus  exempla  pofia  funt  in 
prtnc.cap.It?  ocularibus  vitrds  vu.  na  vifima  in  fuo  die 
coferuanedi  nd  pcitnittunt  oculum  in  videndo  res  mtnu 
tat  fatigari^  fic  fpiritus  n5  rcfoUiunc.  dllioc  bene  noue* 
runt  expencnru  aurifices  cum  aliqiud  fubtile  5i  i ngenio' 
fiim  facere  conciptum.d^  maxime  ab  his  qut  lapidmanu* 
lorum  cd  figuram, qm  fle  ds  cdtinuc  vtumur,<&  cA  caub 
qtare  nd  fatigatur  oculus, quia  res  tranfiens  de  medio  cla 
rioriaddeofius  grofsiorapparet.  Vndequxfic  oculati* 
bus  videntur  grofsiora  comprehendamur. 

Accedens  ad  curS  can.hos  feru5dotdtco  tn  caufahumt 
da  k qua  fccundii  plurima  venit.Primus  ordinatio  dietp* 
Sccfa.digdlio  materix.  Tertius  euacuatio  eius.  Qiiartus 
diuerfio^  Qbus  paficdm  ht  dtiftu  eA  % pe.  Pbca  aut? 
hic  memorare  unu  maxime  cdmendatum  uales  in  pafsio« 
mbus  oculoru,di  pdpue  in  cafu.«.bethonicf  ,ruthx,che« 
Iidoni^euphragip,gallknci.ana.M.).pulrgn,camedreos» 
rofniarim.ralut;,&nfuci.ana.M.e.Aminisanin,fccra’.  0« 
lait  md  t.fiarum  bora.  bugloiBeana.M.  r.  folio* 
rumrof.rub.M.n-bulliat  mfufiiciftiquatitate  aqux  fy* 
rupizrnt  cu  meile  di  acao  A^iUictco,&  vtexiAirao  fuic 
Nico.de  iandh)  Soplid  Paaui.  Ex  paucioribus  aut?  mi* 
Aedo  frigida  cum  calidis  vt  expedire  videbit  poterit  cu« 
rioflit  medicus,di  cu  meile  aut  zuccharo  cdficae  digiu* 
It?alita  ut  fupra  de  Ophthalmia.  C&fimilita  pro  icmo 
caA.cIctAuarium  alchar  Mef.diA.iii.  !t?  pduip  fine  qbua 
cfTenoloNic.  Itepiluixaurexeius.  Iiempilulx  lucio 
MeC  It?ad  ide  valet  confciAio  folutiua  Gcm.ip.myTO« 
bal.citrtnoitldcebulorum,indoruin.ana.5.q.emblict>rtr^ 
belbricot5,ana.5.).r.zucdiari.S.r.teranturfnvafc  lapi' 
deo,di  tnbus  diebus  omni  die  bis, vel  ter  aQxrganf  cum 
aquafoncis^^  dimitanf  ficcan,d^deteranf^acdpia£ 
de  hoc  pulucTc.J.i.  turbuh  clc«fH.j.iii.f(.5.).  r . dmumo* 
mMbaintsanin,fandalorum  rubaina.j.i;.dtagridn  corre 
^'.5.1.f.zutchariquStumfufiF.dt,fiat^le(fcio,de  qua  fu 
mat  lL5.iti.  t . vlqtad.vj.mane  cum  pauco  oqupcalidx,di 
fuper  ipfuis  afltmpcionc  pa  rum  dormiat.  A b Ainenduns 
tA  eA  ob  eius  aflbmpnone  tpc  mam  xAui,  di  bigoiic* 
Tragea  ad  ide.qi*(nyrobaM(ebuloru,emblicorum,  SC 
citrinoru.ana.5.n.turbith.$.>.zinzib.^ii'  f»  cinnsrooms» 
^>.nucifmufcJina^ri.foEn.ain.5.iri.z«echaii  ad  pondus 
ohim  dofis.^i.rxdcinucf  aliqbus  diebus  in  mane.  Genr* 
QuincuieAadmtmAtattomedicarainu  refoluenradC 
abAergemia  i Ua  humidinec  vifum  debiliani?  di  penur 
bamc.CoiufmodicAcollyriudefiicco(i(Xo.df(Aumv  Iti 
ipJfieIlispcrdicis.5.i.meUis.5.q.fijCCT  fben.  depurati. 5.iif' 
pone  in  va  A vitreo  d:  iufp^  in  fole  pcr.vn.dxs  di  urere 
nuic»cAAkxS.dicfflcsx«.  Adidem  valet Iw debilibus 

fiipra. 


*n  I ,-'i  De  cgritudocuIoniriiJ 


W 


faprt.Vndthtticimrifami*iin«i«fmintftiKU(iido  v<.  ingroflaimi  a>bnlct,&ma»'n»ai>runt  niMk  mlf- 
Cii^chtiflcidopimpucnaquib  «anuiMlibucn.  diuec  rarefecKmt.fiue fit «ijMvaporibu. calidi»  acu- 
pcWuf  ac  hitf t.galK,  lrpon^»di,vulpn,  ac ewcryS.  <ia  fum  frigida  ac  rtcca  ocularia  dc  qutbua  m principio vt 
Inm  aqua  biSa  « hcrbia  pofitta  fupra  in  catmiiubu».  in  cft  rola,ihucia^iKhiiiionium  & huiulinodi.  Vcl  fic  It. 

princ.cap.iuxaKubricadeophihalnaia.  Ittm  adidcm  m)rrobal.lccbulorum;cimnoruindorum.  ana.vii.t  b^ 

«onftaio  alcohol  Kafi.ia.Alaun.ca.de  debilitate  vifiia.  ldKorii,rmblicoium.ana.}.i7.  zucdun.j  v.iere  in  vale 
Ad  idem  valet  omne  genua  Cclbum  pifcipuc  auiu  rapa  hpidio.ac  hinde  fiiper  ipEi  aqui  fonti»,  fpargendoei  pa- 
etum cu  quibua  camirceaf  fuccu»fotll.ruix,ihucia,aloc,  rum  poft  parum.&  hoc  bcia»  per  tre»  die», deinde  dimft- 
fircKolla, ac  roli  eaponaniiir  vt  fupra.  Aliud,  «.pipe-  teeatccarqdeindepofihoc  fpargtearuperea  diltillando 
n»  albi,  ambrx,  baliami,  lelli»  vuliuri»,aui  tauriJina.9.  e»  oleo  rol.landali».cubcbii,cardamomi.ana.t.n.rp(^q 
il.mellii  eltiCh.5.1).  vini  albi  veteri»  cyaihum.j.cmphe . macia.ana.  j.i.gallis  muf. ).  j.deiitde.it.  zueduti  t^r’ 
tae,croci.ana.3.).ctraniur  terenda,  dC  addatur  medicum  zeth  lib.) . ihamanndorum.  j.  ttij.  pruna  numero,  t ..bt 
ruccihxn.aComniafimuImifceantur,acponanmr  adlb-  excii  lbrmasfimilc»auellani»ii%  quohbetmanel.ildt 
lem  quinqt  vel  Ici  diebui.deindc  iiiunganir  oculu».potc.  vfque  ad.  nj.cum  aqua  calida,  (acit  oculo»  iuuenef^. 
ter  luuat , ita  vt  nihil ifio  vetiui  inucnuiurvt  anglicu»  Adidemad  intra  oculumJt.ihuciz  loixtn  aquaplu- 
nofter  Gdb.Plura  conlimilia  experta  ponam  in  fine.haec  uiali,drindc  in  aqua  roCpluribut  vicibiu.}.  v.fricaiionii 
autem  Sjfriciani  pro  complemento  cait.  mirabolanorum  «irinorum  cUm  aqua  ron3.iij.licll.t.if; 

C V R A.Sifueriiexficcitate^milit»  vniunlalibu»  <<ainzib«.piperiilongi.ana.5.i.arperganiurcum  aere- 
Vtendum  humeAantibu»  ex  parte  di«x,  & ci  parte  par-  fta,deinde  terantur,  tkfiat  alcohol.  Et  fic  ex  dati»  multa 
liculariu  medicaminum  applicandorum,  vt  fiipta  de  c3 . confi«'  poliunt  per  intelligcniem. 
fttitaioneacdilautionepupillxexficcitaie.proquoettl  Mulriplicatio  fpirituu  maxime tonflllit  in  regimine 
Rcurra»  ad  ea  qux  dnfta  funt  liipra  de  foda  ex  mdancho  - fex  renim  non  naturalium  prpeipue  in  cibo  3i  potu.  und< 
lia.nl  ac  caput  ipfura  humnTtaiidum  eft  vt  ibi.  Item  va»  defiet  vti  cibi»  remperaii»,  aut  quafi  tfpcraii»  generanii> 
poreiur  Cxpe  exaqua  calida  cleiaioot»  violarum,  malua-  bu»  bonfi  laoguinf,a: darii,*  debet  fatis  copiofe  nutriri 
mlctdoenugrxct.ItemexaquaipfafoU*  balneantur  If - vt  multiphcef  fanguis o cft ftindiim&fi rpiritu». fepiimo 
peexaqua  frigida  ^culiterinxaaie.protjciaturinocu.  enim  de  luuamf  ii>  membrorOfpiriiuseft  vaporlangui.  a 
Ii.  lac  muliebre  ,afinx*c.vt  fupra.  ni.tcperxiii».  Vtie»emtiot?peraio,*cxteri.  lacienn- 

C V R A. St  ante  fuerit  a mala  caplcxi3c  calida  recur  bu»adhanSdigeftioni*teftauraiion(ficut  fitinefiua»  ISl 
aaaadeaqux  didtaliintde  ophtlMlmia*etiicaliditate,  lefcitibus.Iftatfl moderari oporiei ad difcreiioni  medi. 
Vellumine  folia,  fta  in  oblcuro,&vutur  frtgidit&hu-  ei.  Et  fic  .perdatur  in  omnibu»  fex  rebus  no  natuialibud 
midt».  Similim  fi  hietit  a complexione  frigida.  vt  inacadcniibus  anirap  gaudendo,*  de  hi»  olbu»  didHi 

C V R A.  Si  fuertiuelcdtigeni  debilitas  ex  parte  Ix.  cft  liipia.*  habet  rppe.ij.*.id.iraift.  Exparteautemez. 
fioniacutingcniiain  tunicisditaacftin  capituli»  liii»,  vt  tmifecoin  oportet  vt  oculus  in  fiiacSferuef  &niiaiec5.i 
(ucni  ex  parte  ophihalmip,vngulp,nebulp,*  huiufmodi.  plexibnali  * cSpofiiionali.  vndeaer  fit  trpnatus  vi  pof. 

C V RA.Si&ieritexparie  oppilationi»  coniingemit  fibik'eft,quatpdieltibmcrgaturin  aqua  frigida  maxime 
*invia  fpirituum  vilibiliumdicctuc  in  cacanda,  vbi  in  xftaie,*  tepida  inhycmc.Iteminiueie  aquam  viridf, 
atadabicur  de  gutta.  cliram,*nitidam.Iifvaporareoculumaqua  decodio- 

C V R A.  Si  contuli  cx  vulnere  Cado  in  ncTua  re>  ni»facniculi,n/ix,roC*fimiliu  c6iuni%'m  acfeparaiinl 
linquo  chirurgte».  _ vcvidebiiurcxpedire.  Abftinirefelno«uis,&breuiicr 

' Q V R A.Sifu«itvi'iiohumoruocu1i,tuncnecena'  vtiiiitiatiuisdequibuainprindpiocapituli. 
riacft  otdinaiiodinxcxpartefexreiiinSnaiuialiumivI  Diminuiio muliiplicatorfi  maxime  cdfiftitinphlcbo 
(ipta.Iir  digcQio.Iij  euacuaiio  vfqt  ad  phlcboiomil  ne . tnmiaxt  euacitaiiSe  languini»  quomodolibei  aliierbdz)- 
^cellaria vidcbiC.Dtucrlio.Etapplicanoincdicaminu,de  nSutdcmeftlanguisrftfpiniuiimaicria,  Qiibdfifuent 
ggnbus  didiicft  in  reliqui».  Vtfifuennc  magnificaiiex  cucSiiaie  totius  fiai  primo  ex  bafilica, deinde  ex  rephali» 
i^iione  humidiiatii,iuncapplicandi  (bra  refoluiiua,*  ca,*qiicpeft  lanta  plenitudo  vt  pnmo  incipiamuii 
eaicaiiuaaicfupra£icicndocuapotanoties,etc6fimtlnet  phcna,ipuocationchxmorihoidani,quadfifuerft  cuna 
C fiiCTit  ex  ficciiatciai  rrgtmtne  huniedaciua  per  omnia.  cSiiaie  alicuiua  mf  bri  ex  fplcne  facimu»  plikboiomil  ex 
C V R A.Siiiieritexparicfpirttu»,iucprxmtnafub.  cephalica  Gniftra,*nrdeali)»mcmbri».  Qiibdfifuerfr 
liliiate  dieix  fi  fuerit  debtliiat  ex  mukitudhie  ipiittuum,  fine  cdttate  plenitudo  languini'»  in  capite  bda  phleboto* 
paiingroiliiioiie.fifuetiitxrorum  paucftate,*  refolui  rniaex  crphalieabcimuapoocaiionf  languini» nanti,*' 

eionr»*Pe««pue  veendoabdueearmbus.  Vnde  Auic.  vriiXTiifrdci»xucapplicamu»etabAguiluga>.Itead  hodi 

)iic.Eilcia»q>aliiimcre  carnem  a(sidae,fiue  fit  afta.fiue  CSfetieuacuatioiracratacumniedicirtnMimuis, 

fjixacftcxxia  qux  confbtrancvifum  valde,  iiatp  remo-  Ad  extra  autcapplicaridebimrcalida  tefoluentia  ipfox’ 
laic  debilitatem  anaccedemr,*  fi  qui»  poceftaftumerrcar  fpintu»dequibu»didiieft.*dicenirampliu»  cxciareci 

tiem  vipcnrum  decadam  fecundum  modum  quo  inth»  tando  muIn.Auic.Ex  medicini»  qup  fenibuabonx  fune,' 
rtaca,*  fecundum  tp  diftingukur  de  Icpn  conferuat  lani  *ei  cuiu»  vifu»  debiliiatuieft  ex  coitu  * reUquii  eft.  ip. ' 
arem  oculi  vlcimr,auc  vtmdo  Cibciliancibu»,  in  oondi-  chudx  nd  ablurx  par.vj.baltami  vel  ol««'u»  pane»,  mf.’ 
tacmisaiifi  fiierk debilita»  cxgrofen«fpiiiiuiS,auiin.  vim' qubum lufbcic. mifceantlir.  Gordoniu».  Adomhl 

gaofbatibus/rhKritcxfubtiliiatetpibtum.  viiii»debi1icai>*prxcipueexphlrgmatx,aut  mrlicho.i 

, liemprxmilsi»digtftiuia/uacuaiiui»,diuerfiui»,*c.  Iixabiijamia«.puluni»pinearumdeficcatarumm  ollx  i - ,t/ 

valiipra.iuncikuenieodiieftadcaquxacoloscontonSt,  obcuntavin'eaiaiafurao,ita<pndc3buraniur,*fiaral  . pci» 

(piriu«gtolb»lub»iliai1do,fubtitcailigroibndo,paiicoa  cohoL  AdideroGenn1is.i|i.aicconl  euphrXgix.lixnicta  .mc  •, 

oauliiplicaodo,*tnuliiplicatasdinitnutnda,de  quibus  li,chelidom'xdcpuraiorum.ana.}.vj.feminufixn.*rur' 

omnibus  exempla  ponentur.  _ phta^.ana.3.tiif.femcn  euphtagix*laft.ftcntin  inftir' 

SubtiliSib  gfoilo»,*oculii  c5fbnan'a  funt  collynimi  fiooe  per  dft*  nodem  in  didr»fuccis,poftra  fricent  ma ' 

0« fii“ofoen.dcm4cihduratoctalecalidiirefolutiu5, * mbat,dcindeJp.nxllisdifpufflaii.|.vf.&omnia  ponanC 

caiccaiiuii  ut  cft  aqua  (iiblimatifiu  afi  faidp  ex  herbis  ocu  ad  fgn?,*  aromatizentur  cum  macis,cubebe,cinnamO' 
laribu»,de  qbus  fupra  in  princ.capfi,ei  multa  alia  memo  mi.pipi»  Idgi.gariofilom  triinru  * «ibeflarorii . ana.;. 
qfiiopoft,*c9<caifHVicollyi»u»ikftUibii»*boiSi.  a r.dcinii(.^aiHbBaonif,ihui»p^pafatg.am.|.r.pofiicuri 

,11  Pradica.S.  M q 


r 


Trifiatus*  VI.  * ' 

foU  prf  cm  dKt,d«'nde  diftillchf  per  filinim  &<o(fy 
tizd  oculuf  .dc  fi  oporttt  adde  de  aqua  fcen.  Item  Jir.ihu 
chc  ignits,a^ea{in<%  quinquies  tn  vrina  puen»  SC  quiit*'' 
^ . » qutoi  in  aqua  roC|.iij»baUiimi  opeimf.5.iq.  vim  albijMi' 
^imi.5.}.fmTceaiW.  Dixit  Gordomutcxperiinenm  vl 
ctmii  auo  nullum  melius  ad  h^e  tpa  Deus  voluit  reucla* 
f&qi.filens  moanitmaforaiue»  euphragt^>rutx,  chelido' 
ni^iarn.ana.5.ifj<zinzib.rpicf  nardi, piperis  loc^',gartO' 
filoru,  thucix  eztin^x,  nturirx,  (arcocoUx  nucritf  in 
la<fleafinx,lignialoes^na.^l.iellisaquilx,anctpfms,hir 
ciiVnum  proquo[fbei,baiumi.|.r.mellfi  ror.|.).  pulue- 
rizanda  pultierizAur,con<Ma(Iinda  tn  ultimo  coquaiioi 
tur.l?cut  docet  ars.&  inde  unt  collyria.  Bi  fiiiieric  xftas 
dimittantur  in  folc  per.xl.dies  quotidie  lempcr  agitando» 
ScQ  iuerit  hyems  cdfictancur  cum  cineribus  in  quibus  ca 
lor  fit  ficut  gallinf  cubantis, et  agitemur/erucntur  in  vale 
vitreo  <&  oculis  infiilletur/d^eit  tante  vimttra  ^decre« 
piium  facit  legere  literas  minutai  fine  ocularibus.  Ad 
idem  SC  iiiit  RufB.i)i.licium  3C  tere  cotritione  multa  cum 
fucco  Reniculi  depurato  vique  dum  fit  ficut  me!>dkrec5 « 
demvale  vitreo  dIfvcere.Qutdam addunt exfelle  galli 
vel  perdicis.  Ad  idem  eleJbiarium.  qE.euphragfc.|.l.le' 
minis  fccniculi.f.d.f.mtcisycubebp.cinnamomi,  piperis 
longi,  ^riofi^na.^.  i.puluerizentur  cribrcntur,dein' 
de  accipe  mellis  dirpunnti  Ii1>.>.rucci  fccntculMltcci  che  • 
Ifdonix  cocorum  depuratorum.aiu.  coquantur 
fueei  dt  meile  donec  hal^St  fpilsttudinc,  addSmr  fpecies 
& fiat  clcifluarium  de  quo  accipiatur  fero  cumvadicdor 
mirum  & mane  ieiuno  llomacho  circa  coclear  vnumdf 
non  btbat^  fi  undem  btbere  voluerit  patiens  fit  utmim 
fubtile  modicum  lymphatum.  Aliud  elc<fcuanum.ai.le/ 
mmis  fcenic.lib.i.fllent  monuncMib.  r.camedrcos,  radi  * 
cwchclidonix  fieexuna. 3. ttj.  feminum  apn  pecro^ . ana. 
5.).r.piperis  cinnamomt.((.ana . 5.1. pulegii, anetht,byr<' 
fopi»iiorum  abrotani,granorum  tunipen.radicis  iaxifm" 
gix,euphragtx,ana.5.).f  .omnibus  cotmis  confice  cum 
meile  dtrpumaco,de  quoeledluarto  fumatur  fero,  & roa' 
nc  vc  fupra.lumen  deperditum  relhurat,  Romachucon* 
forui  Japidem  haogrt.  probatu  eR»  Aliud  ad  td^  dif  huc 
Gent.f(t>eufrag^.5.n.femmfsibcmc.^.ti«(.macit,cubebf. 
cinmmomt,piperis  longi, gariofiL  ana.^r^puluertzeof, 
^acapeltK.r.raellifr  difpumatt,  fucet nnseult  codttdf 
depuratf.3.Mitutf  fimilicer,co<fli.3.n.&  coquam  prius 
Iqcci  cu  melle.demde  ultimo  proliciantur  fpeciet,&  cum 
hts  fpeciebus  3c  altisaddiu  zucchari  quantitate  fufitcica 
tipro.3.v).ponendo  lib.tii.xucchari.PoceR  fieri  confe^ 
<Rio  quf  ad  idem  valebit.Et  fic  multas  poeeR  curiol^ex 
datis  ordinare.  Aromata  quibus  vti  poRum  patientes 
Aipcr  fbcrcula.  feminis  nniculi.3.ij.euphragip,filerfs 
m^rani, maiora  ny,{erpilli.ana.3.).ctnnamomieledn.5.f» 
nucis  mulc.5.r»rpicp.3.f  .macti.3.^f.zucchari.3j|.  pipC' 
ris.  I .cartbami.5.  i.modicum  croci,  fiant  aromata*  St 
gt  altis  ^i<Risalta  confici  poRiint. 

PoRremo  voloduomagnx  viilicatistnhoccafii  me« 
morarc.Voriqutd<inboccafii  pocenti(sima&  expertu* 
yc  ex  eius  vfu  qsreRaurabtc  vifum  Rmtdeperditu^  lU 
temexeiusvfuquttafXiqutis  o3  potent  le^re  fine  ocula- 
ribus,deinde  legit  literas  minutilbmas  fine  rts*  i».euphra 
gi*]  St  ponatur  ad  bulbendu  in  muRo  lael  Cik?  ponatur  in 
Vinum  vmocuSnonnouo5fappellaf vinueuphragtadL  Item* 
cuobra^  videtur  operari  fi  cuouoGarbili  quis  accipiee  depuluerc 
fitatum.  quotidie.  ItJadidem vinumioquoRetertt 

’ enula  campana  per  tridua  mirabiliter  oculos  c6fbitat& 
cWtficat.Srcuoda  eft  cauterni  in  zendenegt  ctii  eR  locus 
c^piRri.VndeMcCdrxgrtitidinibus  oailorum in  fine»' 
eius  iuuam^  lunt  multa  St  lublimia.dlf  propter  xgrttu-» 
dines  capitis  frigidas  St  humidas  ficut  foda  ouum,Roto« 
rma,verttgo»paraIyfis»tor(ura,cacarrbi4f  corticx»&  la^ 
pfiisad  oculos^  cgiaa  talia  mulu  pooigdc  modus  d2dd 


‘ Cap.  III. 

diiRus  eft  fiipra  de  foda,  dlf  debet  teneri  l6cus  apertas 
tra.xJ.dict,&hoc  McCclarcpoiiic.Bc  hpc  de  debilitate yi 
fiisquanta  videtur  actitxre  vt  eft  talis  per  eficntiam* 

CyRA.fi  fucni  vitio.ftomachi  purgee  Romachtis 
& confortes  &^bca£  nc  mandet.  Ec  conii  militer  dici* 
dum  de  vnoquo^alioit  quo  debilitas  vUusprouemrct* 
DenyfSIopafeH  debiVqidpo/l/bltV  ofcafum 
mhH,  aut  parti  mSenc^auc  de  bi/  qiddfno/ 
StmbUkident.  Rfibr*  XXXL  ^ 

NY^ilopa  eR  dtfpofitio  qua  homini  poR  fi>Iis  oc* 

cafum  accidit  debilitas  vi fus  manticRa, cauta  cu  3?^*' 
ius  eR  humor  ocuIr,aut  rpirittnim  grotMcies.  Vel  ^ 
notftilupa  eR  vt  euanefeat  viTus  in  no<Re  vt  videat  in  dic 
& debilitetur  in  fine  eius,  ita  qipoRlhlis  occafum  nihfi 
aut  parum  videm*  Fitentmqn3iperelftntiS,quando<g 
per  c5f tate  i Romacho,cerebro,iir  altis  membns  SC  mo*  ^ 
duminucRigandihabuiRifuprapnmo.  Brnotaq>hxc  * 
paftfo  accidit  eis  quibus  multiplicantur  coloresame  ocu 
los,vt  Aui.Gtcuimulriplicanf  colom,quodappottti,qa  | ' 

uidi  in  magiRro Nicolao  V eneto infigni  medico  poR  ap 
parctiascolorum  incidere  nytRilopam^f  medici  iudtca 
uerum  tunc  eum  pati  imaginationes,  & incurrere  carara* 
<Ratir.(jl:ideoconfidera.  Cautxex  caufis  prirntriirii  eft 
omne  generans  humorem  groRum,turbidum,  omne  in* 
fpifianscunieS  oculoro  vt  aer  grolk»»abus  mclancholr* 
cus.vt  cateus  (alitus.caro  uaccina.caprina  St  huiufmo^. 

Antecede  rftgroftitiea  humoru  vel  fpiriitts  tn  roto  ucf 
capite.  Coiun^  uero  ipfe  humor  gro^,aut  rpirmisifi 
oculo  ipfo  exiRens.  Bt  eR  quxdam  rx  nydnlo^s  debi* 
lis,quxdam  fi3rns,quxdaai  recens,quxdam  antiqua. 

S I C N A eius  qeR  i capite  vrlRomacbotiel  Coto 
manifcRafunccx  nocumentisaccidemibus  ipfisptibuaw 
Antiqua  cfi  dtfiFiculratt  curaf  maxime  qux  dl  per  eileti* 
al,etfi  quxeR  per  cdhatf,A;  js&rtserat  etut  cura  difficilis» 

C V R AcaR.Primusordinaitodiefp.Secfidut  dtgr* 
gio  matenp.  Teriiuseuatio  etut.  Q^rruseR  fubcra<Rib 
materix  quxadbculu  fluxit  fiue eius  refAluttn.Qiiintup 
eR  fiibiilutio  lbi>um,et  eoip  mulriplicatio,et  clarmcario» 

Primus coptec  ex  aere  tendemead  calidum  nonmul* 
ium,cibt  mtnoratto,abftineiina  ^ vaporactuis,  & breui* 
ter  fit  dieta  i?perata.Ccx  ctbis  laudabili b«is,bonx  &£sef* 
lis  digeRiOQts.Ec  proporttonabiliter  dicatur  de  exterre 
ftilicet  rebus  oaturalibus.  De  vino  rpSiiter  dicendum  ^ 
fimulcuctbis  debet afiumi pari?» aut  mediocriter  lyni'' 
phacu.Sed  hic  nota  verba  Aut.inquic.Et  in  potu  dac  ame 
cibu  vini paudi  vetus,  & daf  in  potu  poR  digeRionf  in« 
tegrS.  Ec  MeCBi  <kt  in  poni  ame  dbum.  St  defircQ# 

fumdusvinoamtquu  bonum  purum  poRquS  propina> 
ueris  ame  illud  fiifufrafimegi  quod  di cemus  poR.  M uM 
autem  eius  vfiim  hoc  modo  McCcdmendanc  poft  aflum 
^Monem  akcuius  c6fr^ionu  odiibitp  adkoc,  de  potu  ati 
icm  vini  in  hoc  cafu  dicetur  in  dubep.  Credo  ramen  pro 
nunc  tenendum  qi in  declinationepgrttudtnisfaiRw 'cua<^ 
cuaticNtibuscdfierac  quodfotte  tmellcxerum  auiRorrt. 

Scdspficil  ut  exigit  materia  de  quo  firpra  in.i^|.t^a^ 

Tentus  c^lefcfi  phlebotomia  crphalicx,venara 
chrymaliu  nafiappSne  fanguifugarS,  vt  fitpra  inprarc^^ 
dentiRubrica  fi Qingutnismulntudotftjent.&modehi 
cafl.vc  fxpe  diiRum  eft,iuxca  illa  qux  pofits  fiint  de  fodi 
(anguinea  in  prmctpi'o,tamc  dicrlBltqtnd'inuno  dubdi** 
culo  tnfta, quia  Aut.dicit  debafilica.Qubd  fi  fuerit  vitid 
alterius  humoriseuacua  cn  pduUs  eochtjs,htcra  St  huniF' 
modi,vtru(^a.ifr|.trac.It{adhuncoitfi.adducar^gaigaii 
hlmaia^inafticatiocaAc.vcAfpradcfoda  phlegmarCa» 

In  cdpledo  quarmopoitct  un  cbrificSiibus  utrum.re.' 
lbluftil>us»ctatiemiStib*liifores,aut  rp5sgrof^,deqb% 

5cfi  dem  fit  Citis  in  ^cdftiRubr.  rfl  itiqua  imxime  noir 
cafit  obmcnrfandh  meomsabum»  Vnde  prius  fi  vidrbi( 

expedire 


•X 


l 


.I!T 


t3e  xgritud.oaiIorom.' 


la^  easpont^bnet^  vc  Aiptr  cff  aqiu  Vleco^m^ 
nufiKUIoci,rudne&bu^fmodf.  It6»aqua  deco^io^ 
imepanthirau^t caprini.  Iitmaflutitrpar  bir6,<V 
colligatur  aqua  em»  ponatur  piper albu  tnnim  incnbcl» 
bniia^&apm^ocutta  vapor  eiuarecipiatuTt  dcmdeco' 
medar  eparveldeepattdlo,efteniinopnmufn.  Aluid 
4^e3tperumi.ip.fellia  hKdipar.).pfpeni  par.ri^arrnDraia 
par.it|.conficucurcuoi meile.  ltnitadhocvaletcolly«> 
riumdcMlibuaRaC  Item  expertum. giJiicct  (cm.codt 
& depuraupar.|.meUtid^fellu  hircinuana.par.f.fterco 
rn  ftell^tf  par.|.quariuro,  miAre  & loHilleuir,  (anai  in 
paucia  diebut.li  vobent. 

Vltenufcdpleturcacibitboms  bonS&nguisegene* 
tannbuf  vt  fupra  in  ^cedena  Rubnca»&  ca  conn^tooi* 

. buaappropf ial^»  vt  dtatmrgar»on,dKUiroa&c. vmuaro 
maiicumod^atua  datu» vt  Cupra»  ItcvCuscubebarum 
. . lbxrl.ktbulorucddtcoru.Nuci(inurcacxconditK  recemca 
«d  boc  vaUtes.  vt  Cupra  m priocipio  capuuli.a  cu  ibu 
* De  aUhttr  tui  dfgiebdr^dc/!  de  non  iddentibta 

indic.  Riebricd.  XXXXI, 

r A Lthar,ieualg»eharin  vulgarinoftrodi<fhi  Colana 
cftpartfoquabommiacctditvtdedie videaend 

C ▲ V S A cufut  eli  fiibriutat  CpiWniQ  piucitat  eo* 
asm  cim  raritate  Cubftanme  oculi>df  tuiurarum  ctua.NI 
fpirinn  eorum  relbluitur  cum  lamtoe  lolii.  Autc.  Er  pror 
|»er  banc  cauCrai  cactt>babo.  itodinedlCej  mei nie  vident 
drno(de»dlCde  die  non  poiUint  videre,&i  qutbuCdam  hO 
m mcur  ^ilopa  concrarn  oo^ilopp< . . 

C V KAcrgoinhaccftcdcrariaidtr^Sic  itaqpim* 
pftlguatiua.humed3cua  cerebri»  <9c  coi  toaut,  & Cpetia* 
liter  oculorum. 'pco  quo  recurrif  addida  io.id«trad.dlC 
bibit  vinum rubeu  non  dulce.  NI  rniumma  Autc«dtci>» 
Cura  eft  addere  iobumedaeiooe,dC  tn  tngroHiuionr  fim* 
guiaia.  Etprorcgimtneexptrce  aertonotaep  manclur* 
Sm  in  aurora  ad  loca  fbnuuin  vel  aquard  6c  tn  quadri# 
ttfjteft  quid  ImfuUrc  tnca&i.  nam  aer  tn  aurora  maxime 
Iwmcd4crpecialiierinlociadidia.lnoculu  pormaquS 
roCcum  Cuccofi>lacrimixtam»&gummtarabicuiTi,  drl# 
Cagancum.piUiudiJfta  enim  omnia  jnijatlTaar  Ipirittim» 
fiC  cumcat  raras. Item  fcpe  apertantur  oculi  in  aqua  firigr# 
di»Sc  eft  tuuatiuuea  valde»vt  liipra  de  debiUtate  vifiis» 

! .V(ccrm(ptd<ipdadonetdfHS^firpTmodeim4/ 

: ginnaombur»  Rubrica,  XXXIIt 

COrrupd  Vffio  tft  uiHo  qua  ocuhiarn  uidendo  crl# 
firendir  proportionabilitattm  ronuenirnrcm  hu# 
manz  \nlioo(^at  quu  ex  nocamfto  ocule  exi* 
fteme  ioUtmr  dtiaforma. 

' - C A V S A cufua  eft  uapor  aut  iKiimdrraWn  oeulo 
cxcAens.aur  udligi&occultum  in  cornea  Riccefnone  oph 
lhalmix»vanolarytp,auealieriaeukerubidu.Tuncrrl# 
deeoditvibo  propncnonaliter  q5  qua  oculus  bumanui 
JO>n  debet  utdere»uitkr.Excoipli  gratia  hx  oculua  aqtnla 
tiditubomim  cOuenh  uifus^ica  fortis  ueirideac  oorpa  aro  ’ 
anaha  maere.namexrornirilumuicu  noceitf  m vidNo. 
Nec  fimiltfcr  debet  videre  vaporee  m oculo  en»  exdlcn  * 

aeavt  propinquus  fmaginauombua.&fomcudine  vifus. 
Et  dictt  toUi  forma  mfioiua  qn  oculiit  fodicae  fe  videre 
jquodnon  eft,vcmurcacjmUrcextra»drtee)ctrabigyru 
verti cxvapmibus  exiUemibus  ra  vtfelptntuo»  vrdtcd 
Ae  vertigine.  Se  limdterrtodicat  aliqd  intus  quod  cft  ex* 
^^1  ec6oa.  Et  obteda  ludicat  pe^rata  ex  uapore  opa 
co  Bxo  vel  humidicate  i>5  peruta  cadtme  ex  oppoilto  cen 
tripuptUxadimraUceiapyramidisradiollr.  Ec  modu 
forruptiamacxprelstc  AuscJicuda  prtmidoc.trrtta.tii* 
cap^iUo.Operationum  vero  nocumfta  &im  lecundn  tm 

lodot.  Quii^l  prnportiQmlfffr 


*rv-.  i 91 

rufit  itW modum.  Eed /Ic  poCri,  vt  ebrrus  &forte  vertba 
m^rtaf, tales  aui^iudicam  6s  videre  colores  in  aere  c** 
leOtnosyrrt^otaiit  ahenut  colorit,cuius  caufi  ut  didooi 
eilyaui  eft  Itatio  rei  n6  peruip  inter  glactf,  3e  imer  ea  qim 
videnf3^talr  rem  non  cdprehedic  nifi  qui  cft  fortis  uiAia 
atgredimrts  cdfbefudinf.Nam  fortia  vtfus  comprehendi 
deblledocrulinex  rebus  qup  volant  tnaere  ^>pe  uiAm^ 
qu«  Tum  exformttl  quibus  aer  non  eoaCuaf.  ItSellalip 
c^b  qii«  fiimtt  ex  parte  tumcarumyut  quia  liiper  corq^ 
clbvtihgtum  occultum  quod  ex  vartolis  reo  lUt,  a ut  Tue 
ceisiGc  ophthalmts»aut  bocbor»vnde  locuain  quo^/o^ 
cft  peruiuty  Se  Ge  iudtcatur  efte  extra  quod  incuscft* 

Se  terna  ex  parte  humoru.qa  accidit  malitia  immori^ 

«■  panrcdplrxioms  fn'gidx,aut  cali  dtr>  aui  ftccu,  i}pMF 
mod  humor  tple  reddaf  imperuiusd  rouief  in  colore^ 
nctudtcnoculuatfieextraquodeftuirra.  Et  diuerdficil* 
rur  fftx  i maginationes  in  qultitate.quta  cjusdam  paroav 
qnpdl  magnx.it?  in  dfencta  quxdi  groftx.quxdS  Aibtt* 
lesydoccuitx.qupdl  rarx^qp^dS  fpiftx  txbulofo^^a^ 
dam  tn  figuris  granulofxtouxdam  tuntcales,quardl  mi|f 
IcofXyquxdam  filorx.capillareacum  longitudine,  oa 
S I G N A ft  ex  fortitudine  ViTua, tunc  imaginaciof 
nes  llim  leues  Sc  non  fircuodum  vmini  inodtnn  S£  figurl 
vni.imo  aliquando  vifus^  fimus^bcet  imaginatio 
quomodofcquaturtpfum.  ,, 

bigna  li  fomt  vitio  comex  tunc  figitur  imaginatso 
Se  non  fir  in  ea  additio  Se  non  amdit  oocumetum  in  ocii 
Io  prxter  illud. 

fiigna  fi  fit  vitioaibugima  tunc  im^natio  durat  teaa 
po»  longodoonfica  in  vifu. nocumentum  magnum* 

Se  nt  fuccersione  ophthalmtx  aciitx,  aut  fiicceCiione  frq^ 
ditatts^t  caliditattsyd:  hon  muenicuc  tunc  nonim^um 
incoraca,tmocftteria,c!ata.  . : n*  -j 

Signa  finftt  propter  vapores  ftematichot  cOaioufmr 
cuitt  vaporofis>&  apud  rcpletfonedi^digeftionfidliapud 
moit!  verttginc,rcocomiS.&  non  moraC  lecundu  diTpoft# 
tionc  vnlyimo  ai^mentaf  Se  diminuit»  Se  iW5  approprib^ 
vni  oculo  rantu»imo  fiunt  in  ambobus»  Se  fi  cum  1^  eft 
nauTea  vertficatur  fignt  ficario  q>  eiU  ftooiacho.  | 

Oe  ficctcace  albuginei  dem  eft  fiipra  de  debilitate 
PftOCKOSTlCA»  QuSdo  cStinual  Otnitas 
oculi  cius  qui^habet  imaginationes  fex  mrTibuf  eft  fecm^ 
dura  plurimu  m fteuriate.  Itciniaginatiooes  qux  fune 
anteccdemesaquSnoncclIiinrgradariettl  cdniurbatioife 
yiTusurquequo  defccdii  cum  eis  aqua  (ubiio,4:raroper# 
tranftunt In mriM.  Cumautevidet  imaginatiooej  te# 
moucn  ^ redire.^  addi  dCmirmt»lcias  <p  non  funt  aqua* 
fx.cum  aquoDuum  tempus prolongaf  & non  cdtinuati/r 
tn  debilitare  vilM»lcias  q*  ipjx  fiunt  non  aqtiol^ 

C V R.  A huius  dirpofinbois  magis  ex  parte /ui  de* 
pendet  ex  di^it  de  debilitate  vtfus  Se  dicendis  de  catara^* 
tfta  hinc  fic  latis  breuuer  perw  arifibo  de  ipft.  ’ 

C y R A fiufix  ex  humiditate  qua  timetur  euctus  ca# 
taradex.  Ordinetur  primo  diera.  nam  oportet  vitare  pi** 
fces.cibos  euaporatiuoi»  dtf  humores  ingroli&ntes,  p.Iurt*# 

^m  potus  aquxA:  vini,  m enim  vinum  lymphatuob 
^Se  tegimine  ad  ficcum  tendente  vtator. 

Secundo  digeratur  materia  ut  fupra  de  foda  phlegmati 
ca.Qubd  fi  d?c5irate  ftomachi  digerat  cu  eiTd?ad(kti(fo 
quf  ftomachum  cSfortSt.dc  quibus  infra  fiio  capitulo.^ 

Tertio  cuacuetur  macena  cuappropriacis,Ar  quia  fto* 
machus  lemp  fouet  hScdifpofitione,  ideo  primo  hab^l^ 
refpenusad  mfidant^  ftomachu,  d^tdeo  dicebat  Auic. 

O^rtet  yt  incipias  Se  mfrd^cet  Corpus  Arpprie  ftomi# 
chu.  Er  hierapigra  mirafaAfiifrr  operif  Se  pifulp  aurex,  , fs  ■ m,  •> 
medicamcta  in  qbus  pomt  centaurea.  Bthic  nolcf  <JR. 
ruprapofitusdefoda.d^hicmemonferilabAuU^ft. 

Er  oportet  Vt  fit  muncKficacus  perhtcrSptgra  Se  pilulas  «X 

•urcas  ftcupdQ  iawtjsnuiKlificicfoci&frequcbcia  Val^ 
Pradica.S*  M tq 


I 


Tractus.  VI.jio'-"' 

DenncuaHomant  per  ^lebotomiS  dicdMin<|>  po(lpo 
fi«da  eft  quSm  eft  poft maxime  frequ^ca  ctu».  Ec 
«VKoGuio,  oeqifiat  niHapud  vchemcrec  necelntat^vtcd 
ftnguis  fit  plurimum  cabdutSChuiurmodi»  IftiMlat  umS 
l^lebotomia  anertarn  poft  lur^^r; fenim  cum  per  arte* 
vcnatroatrnafiuxencad  oculoa>N^  ftipra  de  oph* 
^lmu,5C  hoc  in  principio.  V ndc  Aui.Et  cofeit  in^prin  > 
Wpio  aliqua  phtrboiomnianeriam  poftaurem.Et  fimifi- 
V9CertapponiioCingufiugarD  liiprpacA^m  initio  liit. 

Qmno  fiat  diucrfioqux  cftctf3  euacuatio  cum  girga 
*fffinatibue,mafticaconir,  ilcrnutatorq»,vt  fupra  de  ioda 
phlegmatica  iidba  mundificatiooe  prtutdf  retrciata.Vba 
■duertendum  tp  icernucatoha  ilioi  fiirpe^.  Vnde  Anic. 
cxfternutatorqiveroinqiiamum  purgane  rpetacur  naut' 
4hcmn»&ex parce labonofi  motoicarum  nmetur^xete 
notus  aqux  3c  proprie  fi  cftcadenr  &ib  oeruo,  aut  prope 
^fijm  quare  ftctiriuieil  dtnwrere. 

' Quinto  fiat  applioicio  primo  medicaminu  Icuiu/t  n5 
forotcr  rcfolu^ium  oe  reftMciac  fubnle.  Ice  oculus  'metui 
babititaf  yVt  eft  collyrn  fa&um  ex  mellr,&  kentctHi  Itic* 
co  depurato  vt  de  debilitate  vtlui.  It?  poaeil  fieri  refolu* 
nopodoriciatureftodor  mtiorand,rutaBidtfiuiurmodi. 
t Sextoprocedal  cum  /ortionbus  refoluuini  6cul9  c6 ' 
fereancibuf.  Vade  Aui.Oondegradatim  ptruenianir  ad 
medicinas  c0pofitaf,&ad  hoc  maxime  vatem  collyru 
^liT^a  de  dtbiUcaie  vilin  rcibluentia»  3c  mttr  ilb  (orna  no 
minatur  hic  ab  Amc.coll)rriuin  dcfetlibut.Qtrod  fi  plu* 
ra  cupit  perquire,  nam  in  de  caiara^a  moUa  poneacur« 
necp^a debeor  appltcannifi  poileoaruationem.  Vade 
Auic.Et  neqi  utaris  abfietfiuitCaacodoalcobointTi  poft 
nundificacionrm.  t’ 

11^40  V R A •fircuireag^tidibus  fuerit  firatasirigror' 
(ans  SC  c5denbns  huraiditate  aliquS  vrl  vapoi em  j*p«r 
f|uod  Ixde^  oculus  in  eitisoperanone,tiinc  vtenduefi  rt' 
gmme  hume^rfuoappfaosndo  oculo  qux  hame^rvt 
de  ophihalmta.  de  debilitate,  & coftridcione  pupiibr,  & 
klibi  per  rubricas  multas  ditium  efi.dl£ibi  recurras.  ' 

C V R A.Si  fuenncpercGmunitaiemhilomacbo  h 
toto  vel  ab  alio  membrotcunc  feruentur  canones  ea  par» 
fcilietx,eu3cuatr6nrs,rt  digc(hbnis>urdliflDm  eft.fird  fto 
machui iemper  {ubcacur'ruQ>edhit,ut<dkir(umeil.  Ettu 
bene  confidat. 

Vedblar4  0pnArionemfm.  R»&r«  XXXITIL 

ABlaU  Vifio  e(l  quod  oculus  videre  non  poieil  ex 
cauCiconnngentein  humoribus  cius  tunicis,  aut 
viisrpeaerO,aucfi>irIruQ  vifibilui.EtdiCft  inru* 
bricis,quia  aliqfi  i vehementi  ficettate  exiccanl  et  corru 
gantur,iu  vt  uiflii  omnino  drfiruatur,  d:  appellatur  barc 
«griiudoglauconica,&none(lei  medicamcn^a|iquSdo 
tunica  vuea  nimium  dilatatur, aut  conAriPgiiur  vt  amit 
taluiTus.dc^ibusru^.  Similiter  cornex  Accidit  apo 
ilema  impediens  trSliium  ^cierum>aut  pSniCutusiLiper 
'eam  crefcit  cooperiens  eam,  vnde «S^  uiibs  perdii.  Aliqtl 
bumpres  eiusa1teranl,tta  v^em?ter  i mala  cdplcxione, 
Vt  vifus  per^I^rdithfiutcm  viTusll  ca&,percuGpbne, 
vulnere  fiidto  pro  quibus  ad  chirurgiam  currtndu.  Po* 
ftremo  duabus  de  caufis  viflii  amittitur,  quarum  ^ram 
fle  rpccialiter  intendo.  Prima  efl  oppilaiioaouoCi  ca« 
*deni  inter  albugineum,  SC  corneam  ante  pupilbm  vet  in 
ipCi  pupiUa,  3c  dicitur  catarrhola.  Secunda  efl  oppila* 
eiocadeni  in  nemo  concauomaeno  optico.  Et  dicilgut 
callrena.  Decuraautem  dirperSomseitts^  alijccaufis 
di^um  efl  fJpra  in  capitulis  filis. 
c.nn«a  DecdtirolU.  Rjihiica.  ICXXV. 

rNdec»8rai%i<fthuinidia.ci«nnaiphl(g<nM<' 
di  i^wii  \/  c.ucInKlIcholiciftSnnbnaHMuueainiahu 
Y morealbugineuoi,<5l:fyphac<S:fotii«i,quire^' 
4mix!i>  ,iitbc(|KiKUUciorn)iiad  vdw»VodcicSopei«a(«lp* 

{ « «C 


■'i,  Cap.  III. 

cit  fa  oculo  patienettegpreheada  tmcpopilbm  htipisdh  w 

Mirm  non  petutS  dtucr  forum  colorupi,de  quibuc  uib^  lu . 

C AV  5-jE .Hancautem dicunt quidtmgenerariw 
VadonbusdeuaciskfiomachovelaUbf  pulfisad  loctim 
didcUm,dC  ibi  i fcigidiiate  oculian  humiduatecoqueriul 
Alifexipfiihumiditaceicccebnnad  locum puUa,ibirf« 
rena  nofirefolma  vel  nonalibi pulla.  EtexdeicripUOii^ 
AdUociis  CIUS  de  quo  eft  dubitatio  ooa  pama  qup  preni 
nibiturindubns*namcomuniier  diculriplam  generari 
ance  pupillam  tmer  iplam/cilicrt  & corneam. 

Diuerfiacem  quidem  multiplicem  acapic»  Pnmo  cs 
pane  nominum, ut  in  principio  fiu  dtdtur  imaginatio,qa 
facfrimaginan  res  qux  non  fimc,vt  colores  maere  d^hu*  Imari' 
iufistodi.et  ideo  dictum  efl  qi  imaginaiio  efl  princfpmav  mtio  ( 
adcaaraiflaro.  Qmndo(;pdtcitrufilui&aquaieugutta,  cipiiiad 
quiaapparec  vtaquxgutta.  Quidoc^diaturcataratfla  catara 
adfinnlitudinem  canradarum  ccrlt.iumflcut  caatatSf  dcani* 
ccefi  lumen  folts  prohibent, ita  haec  lumen  ocult. 

Secundo  dtuerfificat  cx  parte  qu  Scitatis  eius,quu  aliqR 
efl  tantp  quacitatis  ut  faciat  oppilaHonc  completam  pu* 

p11x,&tunc  eflexcotovffiisabbtusialtcrequoad  d<* 

icernendiim.  Aliquando  rft  besens  oppilationem  ten 
complctare^i:  tunc  res  videtur  ieoindum  tilam  p^mm 
qux  non  eft  oppilata,  vcfieilfitCtmdtt  medium  eiusii^ 
dietar?  obicA  cdprthendtr^fi  fircondu  patt?  fiipeciotf,  fu 
pertorf  antumc6prthendic,d^fieftre^inniedse  ludiw 
cac  mn  perforata  tu  in  prxcedcnrtrubric^dffic  deatqs. 

Tertio  dMitrilfical  ex  parte  fiibflStix,quia  quxdJ  eft 
fiibalis,d£  mc  vident  res,ac  fi  efliimr  oboulnla  tx,  vt  ficus 
fi  pannus  efieffuperoeuK.  QuxdScfiicagrolIa,<pruM 
formaertmm.-fie9radiua,nequeibl  comprehenduntur» 

. Q^dammeda  qux  cdpr^rndic  lumen,  drfolemfdl 

tunc  videtur  oculo  videre  radfotafceaderees,  Sc  defcrti* 
dentes.  Pnma  non  recipit  cutani  cum  acu,  quia  acui  cc 
ditpa  eius  liquiditatem  diienenarem.  Secunda  enans 
cura  nullo  tni^o  tecipic,  quia  foda  eft  rnmis  adlurrfsd^ 
parnfaosoculiiiiuircaca*  Tertia  vero  curx  curo  acueft 
iiifi;eptibilis,&  poxft  cum  medtci  rus  curan  vt  tnfra.  u 

Qtarco  diilerfificBc  ex  ^rte  quabacit,quia  cofori»,qA 
tica  eft  margarialisaiba,  aut  alba  ad  vinduatem  decii^ 
rans.A  lia  citrraa.  Alia  acrri  coloris  JVIsa  nigra.  Alta  cine 
rica.AlconipUirev  fiftt  ponte  ,qa  vhra  hasaddit  ruball^ 
a rgenu  n 3 ,viaeal<.lcfitt  vero  a ddic  sbS  fimi  lem  argenta 
viuo,aliSfimil?budano,  ftd  exomntbus  Ipeciebusilla  q 
eft  magis  receptibilis  curx  exparte  iDofonteft  acr?a,dd 
albamargarfiaht,quXad  viridiailparfiper  declinatd^ 
ad  chrinoatreum  intrufionc.  HxcAW.Gipfca, vendit» 
nigra,plumbea,cnnna,cum  acucurtm  non  rccipiune.  T 

Qtttnco diftingutt,quia  quxdam  eft  confirmata', qv*.» 
dam  non.cdfirman  eft  ilb  qux  eft  rouin  teporis  per  qui 
cx  roio  ni  tollitur  uifio,tra  vt  ncqi  radius,ncqi  lumeo  c5  ^ 
prehendatur.  Non  confirmata  veroeft  qax  non  eft  mulrtf 
temporis , in  qua  copre hendirur  conturbatio  pupiilx,dlc 
minoratio  pupiUxvalde,&eftpro  tunc  comprehcnil^ 
.idolorum, & phaoiafiarum  in  aere,vc  diiftum  rft.  Et  vc 
comprehendatur confirroaa3nonconfirman  ponentur 
figftt  dtftintftuiat&dfccmuscum  Auic.  Confirmata  rft 
ilb  cui  noneft  cura  conueniens  nifi  cum  inftrumcnto.  Ec 
di^m  eft  Difi  cum  loft  rumeto,quia  in  non  c5  firmaa  ca 
« cduenftnseft  abfi|)  inftrumecocu  medicinis  vc  infra. 

S I C N A confirmaex  fime.  Primum  quod  ditftft 
cft,qu«  coloris  eft  margaritaIis,aIbQ,vt  fiipra.  SecutT' 
dum  qa  fi  fbufo  oculo  diguoprxmft  oculus  cu aliqui 
Juer  circunduni  digitus  quobifto  aperial  fiibito  ocuhia^ 
tuiiccpmprchendeIlleftc6firmata.D3li  comprehende* 
rucprrilUmcomprelsion?6iA3  cpficdiuul(ii,(&  redeat 
idfr  hoc  eft  ad  naturale  dfipofinoncquS  prius  habebat^ 
iitneeft  cdfirmata,fi  nfi  redibit  & dtuulCi  remintbir,cftc 
cftodcdfiraiau.Ei  oocqI  canon  Aucanquiituerucamsii 

huius 


i 


De  a^'tud.ocuIonmi.  ‘ » " 9z 


lU^  f xpefitr/*  afti(}tiiWo  eft  e»  ttt  qux  contiirbit  aquii 
&6ieii  ^rS  cum  mfhimiho  diffiictlr.  Noia  cOtra  itlotq 
inultonet  Volunt  tacere  hSc  expermriS.  Aliter  ilri  pomrt 
tn  ocuio  bdbicf  bene  carminacu»Arlorttrer  AlfHSt  in  ocu 
tunc  n reparat  carara^  & redit  ad  primum  Ibmim 
cft  Hgntl  cOfirmattonts.il  vero  nO»  nO.&  quidS  cum  (bla 
fiilHatiorte forti experluntyidem.  Tertium  cdHrina 
tionif  eft  qO  claufo  oculo  non  l«ro  Videt  dtlatart  pupilla 
«Itcrtua.^ret  cOrequenri  catara^a.  Q^rrum  l?^n,qm 
sn  cOlirmata  cOprehendtt  luminis  clartras>et  fol.in  groila 
Vero  non  fabrfcibtii  acui,  vt  divium  eft  non  coprehendit 
fbl>tmo  nihil  omnino  videc.Et  H operator  cum  acu  eam 
de^netredibirlVatimdifnonftabtt  depoUra.  RtqutdS 
cx  tempore  quadam  vtTibtli  cOieiflurattone  arguunt  cius 
confirmattonc  dicentes  qux  ell  vnlui  anni  vel.xvtn-ttieti 
fium  vel  circa  ellc5(?rmata.  Et  multi  cupientes  cito  vi* 
dere  quxrum  eius  conftrmationt  artifictalem, quot  ptget 
tapev^reetutcondrmfcionr  naturalem.Quod  cum  ^ce* 
Kvolucnmus^ciamus  pariemtvtf  pirctbus,IaganiS}& 
exterit  cibis  phlegmartcis,de  quibus  m.iq.trat^a.Et  vtt 
Viito  ai  rjs  prxhabim  In  cufa  etus.  A:  hoc  ell  quod  Aui. 
volebai  cum  mqinr.Et  quando  vokintatadell  vt  fiat  ett 
ncuminftrutnemoprxmmitur  habenti  vt  nutriatur  pt 
fcibus  recemibttsAfcibishumedlatitits. 

C T R A.tn  prima  Teruentur  canones.  Ordinatio  die 
tx*DtgeAio,euaciutiOirt(blucio>&  conCimptio  matenx 
sam  Auae^Ar  sagregstx. 

Primus  perficitur  cum  debito  reglmt‘ne,vt  q>  dechnet 
adlituscaliditafiSyArncdtam.Euiin  omnia  vaporofa 
SC groTos  generantia  humores  vt  fune  fiilix, cafeiis,  cau.* 
ler  Af  htiiu^modueriam  uiliii  nocttia,vc  Tunt  fupra  pofita 
in  pn‘nc;pio,Afacrumtna  omnia  vt  cxpe>  vmu  Tuper  om 
nra,A;  maxime  potfuAr  omma  antra  vt  llnapis  Sc  huiuf' 
inodi  Et  in  firmma  fit  pauci  obi  di  potus  di  prxcipue  Ie- 
ro. Er  vrat  poli  cibum  rebus  reprimentibus  vapores  vt 
coriandro,dionio  cAfrdlis.  Vtaf  allaits  nugis, cibis  lem 
reratis  declmamibut  ad  calidum  naturaliter,  Af  artificta' 
liter.  VndepolTem  cum  his  fpcciebut  conditi. «.  pipens 
longi.|. « . cinnamomi.5.  f.  cardamomi.  5.  iti.croci.  5.  e. 
Vel  ex  altfa  condias,  de  quibus  Ttipra  in  principio  capttult, 
VI  otdrbitur  expedire.  OigeUtonet.  A^euacuactonestct- 
ntcA^neratp  fiant  vr  fupra  de  foda  phlegmatica.Tuffi 
in  digeflione  vtere  fimphcibtit  ocularibus  vt  tn  de  debt 
litate  viIIjs  dufhim  ell.  Confimiliter de  dtuerfione. 

Refolutfo  autPAr  confumprtoUueexiccattofiat  cum 
bis  qux  pofita  funt  de  debilitate  vifus  fortia  vt  ell  colly « 
num  defeitfbusJlaCin  ca.de  cararada.  Adidf.  ip-aqux 
rutx.||.l.firrap<'ni.5.).lrllis  htrct,aut  hxdi'.;(.n.fuccf 
5.l(f.metItt.$.n.A:ell  optimum.  Aliud Sabor  rq^is  me- 
dicorum &expernMa.frli(f  hircini  exiccari  in  valV  xneo, 
Afgrtnorum  tauri excorticatorum. ana.  ^.v.lerapint.  5.). 
^mmi.$.i.  fiat  collyrium  cum  ruccoctwtidomx  dc  vn 
napueri  non  polluti,  meile.  Ad  tdemvalPc  collyria 
pofita  in  Rubrica  devngula.  Item  aqua  fxn.matora' 
HT,che1idornp,riiip4ina,in  quibus  difToluacur  parum  ao 
<ci>  A;  quadruplum  amh(monr),dillinemur  perfihrum. 

Pulujs  multum cAmendatus & prxcipue Pbcennno 
ip.fel  caprx.gruts,omnia  tiia  mifeeantur  fimul  m TcuttU 
Ia  vitreata  cum.|.).thucix.5.f.armomaci,quxomnia  tn' 
ia,  dc  cribellara  fiitt,  quibus  addatur  fuco  cheltdontx,ru 
tx,fxnic.ana.5.iin.hxc  omnia  tn  vale  dimittamur  in  fole 
per  quatuor  dtes.deinde  htc  puluis teratur  fuper  marmo- 
tt,  dc  vfui  referuerur.  Vet  aliter  operare  pukiertbusdi. 
deis,  adde  viniaibi  vel  rub.diftilt^ur  omnia  ad  alembi- 
cum,detr>dedimirtancin  vale  vitreo  per  quatuor  diestn 
fo(e,Af  tiic  fit  vfus  eius.hxc  enim  mirabitner  pSnum  de  • 
ponunr.  Inhoc  caCu  etiam  cAmendanc  confe^ionea,  ele 
diuaria,iniedlionesconyri(mi,dequtbusin  Rubrica  de 
'4rbtlitacc  viliis.  Adidm.^fiicafzra'c«dcpunti,rucci 


rutx,chefidoniit.anf.3f.  f .mellis  (tb.f.  reducantur  ad  IpilV 
ficudinem.detnde  addatur  euphragix.|.|.r.leminis  hcni 
f.gartofil.piperta  longi, macis.ana.;«).milceantur.Dof 
Htell  coclear  mediUm  quSdo  trur  dormitum>  poli  quod 
bfbaturaliquid  vim  piirt,«S:  fim  Gemitis. 

C y R A . In  cdfirmataell  dum  eil  tntecio  curx  cum 
acu.Oportet  primo  cAfiderare  trpus  e Aucnses,  & arris  di 
fpofitionr.  Srcudo  dietS.  Tertio  dtfeOion?.  Quarto 
euacuation?.  Quinto ihllrumentii.  Sextomanualropa* 
tionltAir iocfi.  Septfo  repcufsfuorn  in  principio  applica 
non^.Et  rrtradlton^uiroril  valemiu  k cAfimili  opatione, 

Quantil  ad  primum  dico  cum  audroribus  medici np 
t^iscdurmens  debet  eficclaru, quietum, lcrcnum,(epte« 
tnonaie.vr  dicit  Icfus  hora  terturumide  menfe  Man,vd 
Septembris  vt  Acanamo(ali.Eccaulamreddit',qudl  tuc 
non  Ium  Calidiiatrs^itf  frigora  rxcririna,nrque  tonitrua» 
necp  nubes, luna  decrefcete»A;  non  in  ariete  peragente. 

De  dieta  dicendum  q*  debet  efie  rubulis,ciborum  faci 
Ic  digcflibtltum  paucx  quamitatts,non  vapoioforum.  1 
Oigediofirm  prius  baat  cum  euacuatione  iterata . Et 
fi  expedit  phlebotomia  fiat  illa^fedipfiusnecefittaspnut 
benecAfidereturiquoniam  inhoc  cafu  fubtra^io  (angui- 
nis fi  non  foret  necellaria  edet  nimis  nociua.  Si  in  hoc  er«  Medici 
ram  trufatores.qma  nontaciunt  euacuatiotxt  debitas.  trulaco  * 
Inilrumenrum placuit  Beneueruiroacanamolali  deau  res  qui* 
rc,Guidont  wo.Af  Pbcemino  magis  de  ferro  bene  tta- 
(flabili.Af  quia  noheR  furpirio  tama  denus ba^fiione.  It€ 
videtur  1^  fit  potem iut  ad  deponedum,  caccra  vero  fune 
magts  curio^,A'  de  ipfo  acu  in  dubiis. 

t^ianm  ad  Textu  dico  qi  patiens  anrrqiiS  mahuabt  fiat 
operatio.debei  mane  bona  hota  clynrrtzari,&  fup  frcn« 
tem, Ac  circa  lempuiapoot  empbuiuconfiridtnnt,  pht* 
bens  fluxu  humtiru,Ac  fupra  nuchS  ponivAofa,& debet 
e/Te  tuiK  iriiim»s,A'  cullituaf  in  loco  icperati acrts,.A^  non 
mutal  litminofi.rrd  bene  clari,  deinde  &deat  fuper  feSno* 

Et  irtMi  ipm  fit  afians  tenent  rapui  eius,  operator  fedeac 
ame  ifm  ampledl?t  genua  patientis  cum  tybris  fuis  AtcS 
manu  aperiat  ocuhitn  eo  former  fuffletylcd  prius  malli* 
cetforniculu,  ACtunc  (Pipiat  vtafpiciat  verfutnafum,& 
in  illo  firuoculTt  firmo  (rneat.Tuncinnorelefuintromrc 
catacum  tn  cAiundliuS  deuiSdo  \ venulis  ei'us,A:  tunc  n* 
torquendo  acum  intromittat  tum  vTquequo  eum  viderit 
in  loco  vacuo  ance  pupilli.  Et  tunc  vertat  acti  verfiis  ccr 
nrS,Ac  ipfiim  impellat  fuaufter  vfqi  ad  pupi11S,A:  tunc  ap 
pticando,dL* cAprimendo  acum  deponat  cacara^aro,& 
poHquS  drpofuerit  eS  teneat  eam  deprel^m  cum  acu  vf- 
quequo  diceref  vral  miTerrre,  vel  tria  parer  noHer,  di  ttv 
ties  efi  acu  capiat  qcfinfrnus  rrmaneat.Caueac  tn  ne  dib 
cet  vuc5,AC  ledat  cryftatlinu.  Et  his  (adtis  extrahat  acuas 
voluMoleficurfccttiniromittcdo.  ^10  extradlo  adar* 
ris  decore  oflende  digitii  vel  aliqcf  1^  vc  vdeac  fiatim* 

A.*  nA  urdesin  his  vffionibus.Dco  data  laude  rupeifonhf 
repercufsiuum  cx  albumine  out  cum  aqua  roCA;  modico 
camphorx  cu  bombicc.  Mef.  vero  ponit  uirellu  ouicuna 
oIcorof.Ac  Auicc . cum  oleo  vtol.cum  pukiillo  ex  bom- 
bice,rtd  haben  oleu  rufpe<fiu,quia  inducit  mordicatione, 

QtiidS  adduc  boli!  ar.Deindeligenf  ambo  oculi  ut  unus 
alium  i>5  moueat,&  ponac  in  loco  tenebrolb,  di  deducaC 
adietfhl  qui4>pinqutis  fit  eiame  operatione  ne  ex  motu 
agitec,A^  tuc  ^naf  plane  ad  lecfiH  in  quo  quiercat,  dcindC 
fuperponantur  fparulispolloculoruligationeimme  liate 
vrtofxdux  d!  extra^flionefanguinis  ab.f.<.vfqt  ad.iif. 
infpe^fia  xrare  habitudine  A:!  corporis  vinute,  A^mebrt, 

Ec  fic  accubitus  fuper  ceruic?A  collum  capiti  leuato,  Si 
tunc  ea  d’e  modicu,A^  modicuin  comedar,  quia  nA  mafii 
cet.Et  nA  foluatur  ligatura  vfqi  ad  tertia  dtrm,^  fi  aflue- 
rtc  dolor, Ar  rrmutef  incraflinn,ita  tn  q»  oculus  non  ape- 
riatunaur  tertio  die  remutetur  bii  indie  abfqi  apertione 
ocuU»AC  fi  dolor  cx  toto  cefiituerit,  pAc  lUC  Ipcoalbum^- 
Pndlica«S*  M iiij 


r ■»  Traftatitt  VI* 

ttttpomWtellufn  ooi,Vi  Me£&  Auic.phcuft  enim  ^p^^* 
vt  de  terrio  m rernu  fierei  (btutio  lamo,  A:  fiem  «n  omni 
nsuanone  pruit  euaporatio  cum  acjua  roCCalici»,  cucur  * 
bicZfVirgx  paflont,&  fimi1ibu*,&  poftea  pofiiio  vitei 
Ii  ouom, vt  di«ftu  eft»Modcrm  opcrator«  quo*  yidi  hf c 
non  (eni3t,J^  fucceduni,fcd  fi  fieret  quod  dicoc  hi  uin  cre 
do  opum  jm.  TrSCufht  vero  nouem  diebiwdilTbluaniur. 
ocutifd^  Uuentur  aqua  fiigida,vt  ad  fiiam  redeam  oMra* 
tionem.Qtibd  fi  contingat  catani<ftS  d5  fuifle  depofitam 
bene  reuertatur  operator  ad  eandem  operatiom’  per  idem 
foramen.  Quidam  funt  qui  di&umpunt  inferiore  parie 
cornex,  Aeatrahunt  aquS  fiue  cataradiS  per  eam,  & hoc 
efi  in  quo  efi  ttraor,quoniam  cum  aqua  quSdo  eft  grofia 
egreditur  albugmeus.haec  Auic.in  fine  de  cura  eiu*.  Sed 
c{utd  dicemua  quando  cataradla  eft  in  principio,  Si  fubcf 
|it.d^  hic  eft  locut  fpeculacionit.dlC  tu  cofidera.ExtraAio 
autem  aqux  ab  iiltt  gipctailto  modo  fiebat,nam  infora* 
mine  ponebam  acumicannula , Sc  fugendo  extrahebam, 
fed  timor  eft  vt  Auic.A  tu  confidera. 

Notentur  hic  ftpte.  Primum  talia  operatio  pei  vi* 
fum  multo  meliue  ^ per  do^rinam  adipifcitur.  Secun* 
dum  cauterium  feiftimi  in  audenegi  tk  quo  ffpe  ditftu, 
efiet  fingutare  remediu,aut  cauteria  fetfta  in  frome  fecun* 
dum  rugation?  cum  ferro  igneo  vrc^  ad  profeindattonem 
ofeiB.nam  vt  dixit  Placefi.plua  altfs  rebus  vtilc  inuenirur» 
Terriumcp  oportet  hic ^ obedientiamagnaex  parte 
legri, aliter  nec^  per  inftrumentn,  neqi  per  medicinas  cu* 
rabi(.  Quiriumcpaliaprtuaientcnnir^ad  cauterium 
ventamus  (alte  in  principio  rei  cum  medicinis.  Qiumu 
tp  cararaAx  non  debet  quxri  depofitio  in  |omine  hab?* 
te  oculos  matos,  aut  dolore  in  capite,  aut  oculis,  aut  alsi* 
duas  fternutationes,vel  defcenfum  reumatis,vel  uomitfi, 
autaliquS  aliam  egrttudmemoleftS,  quia  periculum  eft 
de  cdmoiionc  caufx  antecedentis.  Sextum  q>catara<fU 
qux  fit  ^ ca(u,aut  percufeione  non  eft  laudabilis,quta  hu  * 
mores  oc alorum  fum  transfod.  Alideo  pofteiut  dirpofi* 
rionc  parum, aut  nihil  vident.Ft  huius  rentnix  fuit  Iclus, 
& Alcotim,df  ficc6pletur  otftauuscafi.  Septimu  q>in 
opere  remou^dicaiara^S  quomodocuqi  non  debet  ho* 
mo  fe  fecurare,quia  medicinx  parum  proficiunt,  & ope* 
sacio  manualis  eft  dcludoft,prxcipue  non  beiK  ludicataj 
&cum  non  Tequitur  cura. nam  promifeionesmedicinaia 
fiim  magnx,«s}  parux  operationes,  3c  ideo  valentes  viri 
operatione  rpectaitter  cum  ferro  curforibus  reliquenim. 
probat  tamen  Auic.ipl^m  in  principio  curari  polle  regi* 
mine  dieix,  vt  di^ftum  eft  in  principio  per  experientiam 
quam  vidit  in  homine  feruanteea  qux  didh  funt.  Qu6d 
U ftomachusfiierit  in  eam  retftificrtur  cu  digefttuts,  eua* 
cuattuis,confortatiuts,vt  fiipra  fxpe. 

DegHttdfertnd,  K3tbrica,  XXX  VL 

GVtta  ferena  eft  dirpofino  in  qua  oculus  non  videt 
ex  oppilatione  cdtingcte  in  neruo  edeauo  magno, 
falicet  optico  propter  quS  prohibet  delatio  fpe- 
cietu  vinbiliu,&  tranficus  rpintusvifibilisin  quantitate 
conuememi  ad  oculum  SC  oculus  videtur  clarus,  Sc  fere  * 
bus.  Et  dtettin*  tranfitua  rptritus,quta  ten?do  vifio  fiat 
tncryftalloide  deberet  oculuseocafu  videre , quia  mhil 
videtur  impedtre,fed  patet  (p  prohibitio  fpiritui  in  quS* 
litate  conuenienti  ad  vifionem  propter  opptianonem  eft 
caufaltufurmodi, relinquo  fpeculatoribus.  Hxc  pafeio 
curam  nd  recipit  nifi  per  mundificanooea,diecam,&cx* 
icraquxditfta  fiintincura  cacaradtx  cum  medicinis,  & 
tu  ad  ea  recurrt.nam  habebis  ibi  illa. 

O V B I A. 

Dubticm  dc  KomiCM. 

DVbttaiur  circa  prxdiifta  primo.  Vera  vomicus 
conferat  in  pafeionibus  oculoro.  Qi^  fic,  quo* 
niiquodcliinfiac  vifom  iuuat,  fed  vomicus  dft 


• Cap.  III. 

hutufinodf.quana  primicap.dcvomiru.crgo*  Confir* 
fnarur,quom3  quod  educit  materii,  SC  feimum  noccotet 
oculis  confert,  vomitus  eft  huiiirmodi,  vt  allegato  loctx 
ergo  Scc.  In  comranum  illud  nocet  oculis  in  cuius  adbi 
eorum  .peurae  cuftodia,  qa  aliter cllitt  feuftra,  fed  in  adtu 
vomuus  precipd  oculos  ligari  cum  duabus  pilisrotun* 
dis,  VI  quarta  primi,  alleg.cap.  dl^iiij.AlmanC  ergo  Arc. 

Item  ex  vomnu  fit  iraiftio  maienx  verfus  panem  po  ■ 
tieotem  (Sfc5mociofiuxus  materix  ad  oculos,  ergo 
In  hac  dubitatione  repenuni  audeorrs  in  verbis  liiis  di* 
ueriificari, vt.iii.difiiremia.  Scdinfiimmateneodu  cp 
vomicusnocetinpafeiombus  oculoru  talibus  per  efien* 
tiS  qualitercunqi  nw,Sc  hanc  conclufionc  probant  runes 
poft  oppofi(um,&eft  fememia Halyab.j. iheo.  Secux 
da  cdclufio  cp  in  pafeionibus  oculoru  ulibus  per  cdicarf^ 
& rpeculittr  i ftomacho  eft  vomitus  conferens.  & hanc 
pbam  rones  ante  oppofitu.  T errta  cdciufio  tp  vbi  ma* 
leria  qux  eft  in  ftomacho  Ixderet  oculos  multum,  tunc 
melius  efiite  dimittere  vomitu,  & iprum  per  feceiUim  cdu 
cerc,patet.nam  in  fieri  multum  Ixderencm  oculi.  Sc  ideo 
Gal.rni.incerion1.in  habentibus  fuftufiooem  oculoru,  & 
ppriellftomacbo  exhibebat  hieram  pigrS.  Quria  c5* 
cliifio  <p  hutufmodi  vomitus  debet  efte  fecilis  non  fonia, 
non  fecquens,A^  in  corporibus  prxparacis,patet.quia  ali 
ter  fequuntur  inconuenieiitia  dtAa  poft  oppofituin.&  cu 
confidera.Bc  forte  hoc  tniellexii  Auic.de  cura  drbditaus 
vtfits  cum  dixii.  Vomitus  autem  qui  minus  eft  ex  ets  qu^ 
conferom,fed  laboriofiitnocet  valde. 

Dubium  de  phlebotomU  in  ophthdlmid, 

D\/bitator  fecndo.  Vtro  in  omni  ophchalmia  com 
petat  phlebotomia  curo  quxd2  fit  phlegmatica, 
vt  dicebai.  Et  videtur  <p  fic  auefeoritate  Aui.in* 
quit.Dccurac5irpecierumetU8.Ec  phlebotoma  ex  cs* 
phalica  eft  c6uentens  omnibus  rpecicbus-Ecproifto  eft 
RaCix.Alm3Cca.de  ophthalmia.inquic.Inprincipib  vc^ 
ro  curationis  ophthalmix  roinu?da  eft  c^>halica,&  fiib* 
dit.Qtriko  fonior  foeric  ophthalmu  cSto  plus  eft  minue* 
dum  de  Cinguine,Pro  eode  MeCdc  opbthalmia.  Phlcbo* 
comia  autc  ex  cephalica  cdueniens  eft  omnibus  fpccicbus 
eiustA:  ^prie  Cinguinex.  Ad  oppoficum  arguit  excan. 
cfii.qtarta  primi.de  phlebotomia.  Cauc  nefgru.NSqdS 
eft  cholrrica,4da  phlegmatica,nonnuIla  eilie  pot  mePica. 

Ad  dubium  refpondet  ponendo  c6clufionrt.  Prima 
(p  in  fenguinea  c5pem.patei.  Sccada  ^ in  cholerica,aut 
phlegmanca.vel  mcUcholica,  vbi  fotm  mixtio  cum  feo 
gume  copetit,pacet.qua  diuerfio  fit.dl^^Aibitioaugmc* 
ti  apoftemacis,A  has  duas  c5clufione»uoluerm  autfioref 
allegati &c.  Tenta c5cIufioepmaterta umfluxa ndexi 
fteme  in  coco  plethoria^aut  afa  re  indicante  phlebotomiS 
poteft  competere  phlebotomia, d^cuife, quoniam  mate* 
ria  qux  eft  peccans  fecundum  mixima  partem  invenis 
c6cinetur,fed  phlebotoma  maxime  euscuat  materiaro  io 
venis  conientam.ago.  Etpro  tfta  cficlufionr  feciuc  quas 
di^  Cum  fupra  de  lethargia . <ST  tu  ad  lUa  recurras,  nam 
hxc  coclufio  eft  mere  probabila.  Et  pro  ifto  vide  etiam 
qux  di^  Tura  de  dolore  capitis  in  dubfjs. 

DMbbmi  de  Idchfymfe, 

VTrumlachrymxnatiuxrecipiSccuram,<p  non. 
Auic.ca.de  lachry  mis.Qux  aute  natiux  funt,  aut 
propter  eradicatione  vtfionis  lachry  malis  nd  Ci.* 
nanl.IdemMeCde  lachry mis.  Inconcranumid^ Auic. 
de  cura  eius  in  fine,  illx  vero  qux  (unc  natiux  difiiculter 
rccipcSt  cura.  Rerpondee  dupliacer.  Primo  (p  in  primo 
Auic.tntellcxit  de  natiuis  in  corponbus  adultis  qux  Tunc 
longi  temporis  3c  fortes,  in  fecundo  vero  cap.de  his  qux 
fum  debili  reccces,5f  in  xcatt  tenera.  A liter  Sc  melius  m 
lopcimo  incellcxit  dehisqux  fiunt  ^pta  fluxum  qutcft 

paveiAs, 


De  x^tud.oaiIoniffl; 


V" 

▼ tl 


I. 


Mt venat. & artfHu  Imrinfircai.  Infecundo dchtt que 
Duru  propeer  fluxum  fa^m  ex  vtnut& a^ii>  extnnfe' 
ctt  vc  di^ra  eft  fupni.&  boc  votuit  Auic.ca.^cum  dt« 
sic.Ec  curfiu  eme  ad  oculum  in  vna  duarum  viaru  pr(di 
dUxum  muJcocietyfetlica  in  cap.de  ophthalmia. 

VnbU  dno  dc  pupOlu 

Trum  dilauiio  pupillz  bda  caru.vcl  pcu&io" 
ncficcurabt1u.Qu6dnon.  Auic.ca.de  Aiimiiar. 
in  fine.Bcf  Ua  qu(cft  k per  cu&tone.aut  cafu  n6  ha 
bet  cura.  IncAcrariumKaCix.AImSCde  dilautionepu 
ptllz.  Qubd  fi  puptlUpofi  pcrcuftionc  ditaun  cdcingac 
fionefitndcttmendii.quiaremouei.  Proifto  videffen* 
Tffffta  eiuCde  Autc.de  cura  eius  cum  inquit.IlUid  autc  quo 
vtendu  efi  in  cura  eiue  quz  btfb  cfi  (uccefiione  pcufciO' 
nftycfi  phlebotomia.  Refpondec.  In  magna  dilatatione 
f vbicociogitpupilUdilacari  vfi|iadalbedio£nonelcha' 

. bcoda  fiducia  in  cura  ctue.  Et  non  folii  in  tali,  veru  fi  fue. 

I rit  lequcs  vehementi  capitis  doloro«&hoc  uoluit  expref' 

le.RaCIn  pania  vero  eiue  dilatatione  & recenter  faifla  ha 
bmda  cfi  fpea  curz,&  hanc  Vfdi.  Et  pro  ifio  efi  Placcn. 

I cum  diduCum  autc  aduenit  propeer  pereuGrion^  non  efi 

foultu  ttmenda,quu  aliquSdo  per  fe  curat  quod  dc  parua 
recenti  dicendu  efi.  Aliter  cp  dilatatio  pupillz  fadh  ex 
percufnone  quz  dilatatio  aon  (it multum  magna,  in  qua 
coprehendemus  natura  adiuta  eme  aliqualc  confiridho^ 
rem  fequi  cfl  curabilis.Et  huius  cura  ponum  aucioret/Sc 
habet  hoc  veritate  maxime  de  rcccti,  m primis  diebus 
apparente  tali  figno.  nam  chronica  rccipitcuram  mqua* 
quam.  VndeMcf.Bc  confirmata  non  habet  curam. 

V T R V M cSftridlio  fiaci  ficcirate.  Qubd  n5,  quia 
dilaucto  pupillz  fit  ^ ficcitate.  Auic.de  dilacattone.  ergo 
cdfirtdltononfirabeacau(a,cumead<  cauGinonfircd« 
trariorumdfi;<ftvtaEDprodmfiiua..  Incontrarmm  Autc. 

Dicendum  ^ quSdo  non  accadit  ficcitai  tn  parti  bus  cc* 
cnlibustuncfit  dilatatio  pupillz,  quia  partes  rooueniur 
verfus  circulTremtales.Qiando  vero  fit  ficettas  in  circu« 
ftrentialibus.tunc  panes  mouemur  uerfiis  centrales*  Per 
hoc  patet  quid  ad  dubtum  argumenti. 

Dubium  m debilitate  mfw» 

T rum  faba,&  lens  competant  in  debititace  viTus. 
Quod  fic  maxime  vbi  fit  ex  fiibtilitatc  fpirtcuu, 
quoniSfpiritusingronant  cumfanguinem  grof. 
Ibm  generent ,d:ex  cOle^enti  ab  eo  fpiriius  grolTus  gene 
VpSsva  nnnrcumrpiritus  nonlicnifi  vapor languints tempera' 
porfan'  t^ttlepcimodc  iuuamentis  mrmbronl.  In  contranum 
gub  cc' Auic.&audlores.  Dicitur  primo,  ferte  intellexit  Auic. 
peratus.  &czterivbidebilitasellet  ex  grofiitie  rpiritus.  Aliter 
nullo  modo  competit,  quomj  (Sc  fi  competeret  ratio' 
ne  c^fpiritum  i ngrol1arenc,nocCTd  magis  ex  eo  q?  ipfum 
fUntri  producerent  tenebrofum,  6C  finitlrter  oculum  red 
derent  Kocbrofum.confidera. 

Dubium  in  nyfHlopa* 

VTro  in  nydhlopa  fie  primo  ex  cephalica  minum' 
dum.  Notandum  tprcperiturlitera  Aui.de  cura 
nydlilopz.Siillicfeent  muliitudo  phlebotoma 
«ephalicim,alu  ii:cra  habet  bafitieS,  modo  fi  diat  bafi^ 
heam  videtur  cGcradicereRafi  &aii)s qui  dicunt  phleho 
tornandam  efie  prtos  crphaltcam^^  propier  hoc  fiat  du' 
bium,  quia  fi  litera  dicit  cephalica  cfi  dubitatio  aliqua. 

Sediuxta  dufia  de  (bda  dtcendum  materia  extfience 
gnulia  fiat  ex  bafilica.fi  pauca  ex  cephaltca.primum  intel 
lexit  Auic.fecundum  RaCMef. 

De  loco  cauradlf  repemur  diuerfitat.  vnde  quidS 
dicunt  eam  generari  inter  cryftalloidem  Sc  uueS, 
vtAzarauiuscap.deaqua.&Halyabas.ix.cheor. 
aiij.cap.Quidamincervuea5^corneam.vt  lelus,Haty, 


V' 

« ▼ c 


idem  videtur  innuere  Aui.cum  dicat.Tntcr  humor?  atbu 
gioeum,&fyphac><^  fyphacefi  pSniculuscorneztncrin'  Syphac 
ftcus.Ht  ali]  diucrfimode,  in  quibus  modis  non  protelo  quid, 
firmonem  inutilem  pra<fiicz.Sed  mirum  efi  q>  audi  oret 
cfifiife  de  loco  tfio  rcripfirrum,&  non  determinate.  Audio 
ret,enim  videtur  couenire  magis fit  inter  vueS,&cor« 
neam.  Sedadfirdandas  difeordtasappardies  dicendum 
<^aqua,fiue  cararadra  potefi  accipi  dupliciter.  Vrioroo' 
do  vtcfi  nomen  c5c  ad  omnem  oppilationem  oculi,  qua 
phibeturuifio,ddifio  modo  gutta  (erena  dtcif  cataraifia, 
quz  cfiringii  ex  oppilatione  cdtingmte.vt  firpra  de  gutta 
firena.&tuibi.  Secundo  modocapte  pro  oppilanonc 


oculi  ante  cry fiallinam  qu2  audtoret  proprie  uoeSt  caa* 
1.&  de  ifia  quznt  qupfiio  de  qua  dicat  cp  cocum  fpa« 


ndkU 


cium  quod  efi  i cryfiallina  ad  corneS,quod  fpatium  im« 
plet  albugineus  locusefi  caiaradcz.Qut^  feattunvpotell 
dupliciter  intelfigi.  Vnomudo^  cotum  fimul  fit  catar» 
rhofum,&  hoc  potefi  ftelligi  qn  totus  albugineus  ingrof' 
Cuur*d:  dealbatur.di^  priuat  vifum.  Si  ciic  efi  palno  i ncu' 
rabilu.  Potefi  etiS  comingerc  quando  aqua  tantum  exu# 
berac  toti!  oculum.  Aliomodo  potefi  tnielligi  totu  aibu 
gineuno  fimul,fed<^aqua  pofintefieiiquacijqirui  parte, 
fcilicet  in  principio  albuginei.dd  iuxia  cryfiallina,  Sc  ifia 
aqua  erit  pofi  vueS.  Si  polsit  elTc  in  foramine  ipfo  vuez, 
flue  parum  pofi  verfbscryfialbna,&<^pofsi(efic  luxta 
feransen  vuez  iuxta  corneS,fiC  tn  quaaiqi  parte  polsit  fi' 
mari  aqua  quz  dicic  cataradia  potefi  dilatari.  oScanra' 
dta  non  videtur  efie  aliud  oppilatio  ex  materia  aquofii 
4>hibens  tranfitum  fpecterfi  viilTbiha  ad  cryfiallmam^fed 
flue  maicriaaquoCi  fiet  in  fine  albugmatuxta  corneam, 
fiue  cryfiallm3,Hue  fiet  iuxta  foramen  inter  v'ucam  uel  in 
ipfo  feramine^ftue  fiet  iuxta  extra  feram?  vel  verfus  fera 
roen  prohibet  trafitus  vilibiltn.ergo  ubicunqt  fir,em  ca/ 
taraifei,dd  apparet  ex  hoc  quare  in  diucrfis  audeoribus  dc 
ipla  touenti  fum  vani  fermones. 

Sed  iuxta  hoc  cadit  dubitatio  diia,  quare  quado  macC' 
rncataradcz  efi  pofi  cornea  no  apparet  albedo,nifi  tanra 
quantum  cfi  feramen  puptUz,delUret  enim  toiu  fpatiuoi 
quod  occupat  fub  cornea  apparere  albi  coloris. 

Pro  fblucione  huius  Icito,  q>  fi  matena  ifia  fiet  prope 
cryfiallinS  intus  in  vuea,  vel  prope  feramen  vuez  incus 
tn  vuea  vel  fiet  in  ipfo  foramine  vuez,  runc  facile  tnrellt' 
gic  quare  aqua  apparet  informa  rotunda,ficutefi  rocadi' 
tasforaminis.it?  apparet  quare  apparet  maior  atiquandz- 
minor,illudsnim  cfi  fccunduc^  confiringitur  vel  dtlaiaf 
pupilla  fi  fit  poGnbtle  eadilatari,aut  efifiringi,  l«f  fi  ali' 
qua  fiat  extra  vueam  verius  corneam, tuc  ifia  aqua  efi  dc 
mobiltbusylcibcet  non  habetibus  aliquam  diaphanetea' 
cem,imo  verum  colorem,  &tunc  fi  Ifet  fiatim  pofi  cor« 
neam  tantundemapparet  quantum  occupat  de  fpatio  cor 
nez,flcut  apparet  in  lanie  pofi  corneS.  Vel  ifia  aqua  ha« 
bet  diaphaneitac?, ddcranrpareniiSaliquS, non  tamen  tao' 
tam  quin  prohibet  recepeton? fpecieru  vifibilium,  licet 
non  ex  toto  prohibeat  aliquS  irradin'one,non  tamen  quz 
fit  fufFiciensad  vi(um,<&  ifia  aqua  quSuis  impleat  totum 
rpatui  quod  inter  corne2  Sc  viieS  adhuc  apparebit  in  for* 
ma  rotunda  rotunditate 47portionaliddoppofiraferami' 
tii  vuez.  Et  ratio  huius  ^.nam  totum  de  ifia  aqua  quod 
potefi  irradiari  k lumine  apparet  cofermis  coritep, totum 
autem  qtiod  n5  potefi  irradiari  apparet  fub  ,pprio  colore 
aquz,  fcilicet  coiontalbi.  Circuferentiz  autem  circula^ 
ris  ifiitis  aquz  funt  minus  prohindz,fiue  grollz  propeer 
Iodi  efie  minus  in  fpario,led  medium  ifitus  aquz  efima<' 
gis,pfandum  propeer  maius|fpatiuquod  replee.ergo  ciV' 
cufmntiz  irradiabuntur  3 lumine  cxteriori,dl^  non  appa« 
rebuntfub  colore,  parsautem  media  non  poterit  p^U' 
firari,&  ficapparebit  alba.ipla  enim  grofsior  cxifiit  futc 
ciram{trcnci)s,vtdi(fcumefi.Efiiuqi  cataraifia  humt'- 
dtcaa  talis  exifiena  tiKcr  corneam  SC  vucun  ex  oppofiro 


1 


Probk 


Traftatt». 


VI. 


Cap.  III r. 


pitpfVf»,(t^commtfnit(rd/detif|  ^ 

Atiud  probiti  propctr  quid  cararadhi  tfn  loco  lumi» 
Hofo  appartt  nitno%in  non  lummafo  vero  maior. 

Dicttur  q»  f n loco  tuminofo  maior  par«  eiut  illumtrta ' 
tur>&tdeo  p»ruapartetus  remanet  non  lumtnaca,&  ell 
iHa  qux  eft  in  cemro  magu,&  ideo  utdetur  minor.Con' 
crarium  qnado  ell  /n  loco  non  ITc  luminolb.  nam  maior 
part  eius  remanet  tt3  penetrata^  radqa  Hc  apparet  alba. 

Alta  diAculnf  poIlquS  na  rp  carara/ia  efl  humidi' 
tas  inter  cornea  Sc  vueam  quomodo  deponetur.  Dicen^ 
dum  q>  hodie  deponentes  operanc  cum  acu  valde  fubtiti 
pmetrante  vunm  ,Sc  propter  rubiiltiate  inftrumenii  non 
cxiTalbugtneut.Antiquf  operabamur  rum acu  nonacu* 
(ed  parumper  obturo>cumquoO  fieri  polTWmeliut 
cfm,led  non  video  modum.  Egoaurem  vidi»  SC  opttvi 
firci  ^ acu  acuti&imo  fiiSiiIi  argemeo,d(  benefuccelait. 

CdciliatfO  Aui,cnRa(1.rnqutt  Kar.ij.cCHinen.ca.deci 
eara^la.  Medici  moueSt  palpebrS,^'fricrc«S£  intueamur 
fi  aqua  ipirgi?  cu  ret^ificatrone  & reuert  le  Sc coadu 
nat  nunq  iS  iuuat  nira  cG  mUrumenio,  Sc  cotrarn  Autc. 

Dicendum  q>  qn  medicut  prcinic^dl^h^icat  cS  pollice, 
vel  alto  digiio  fiiper  palpebrS  ponendo  verfut  ociiIG,  uel 
catan  ^3  millo  modo  cedit  lalis  nd  eG  depombilts,  quta 
figrificaimuIrS  groifiriem.t^vircofitatem,  Aadhxren' 
ei3,vel  cedirtATific  vel  cedn  redit,  tunc  vel  cedit  co 
tanmul  vel  cedit  dtutdendo  letn  partea.  iiprimuefl  de^ 
ponibilia,quia  fignum  eft  vnitayVnon  fisa  vehemen- 
rer.hoc  aut?  cedere  efl  quau  eam  dilatari c3  reuniit , 3C 
aggregari.  St  aute  cedit  diuidendo.tta  q>  rumpi  videai  in 
fni^ra,  tunc  nd  cfl  deponibf hf  cum  acu,  SC  de  l>ac  loquti 
Rafit.Tnquo  capitulo  docuit  patteni?  catarai/tamdebe' 
re iituarili medico tn  oppofito Tolis, deponere  pollicem 
fupra palpebrS  Tupertore, deinde Tubitoeleuarevt  Tupra, 
SC  videre  mncucatarawtae.rx  quibus  tollifi  coniradidlio 
apparens. nam  qn  cararatfVa  fic  cedit.dl'  redrr,di  nd  Te  dt« 
Uf^ndo  arguitur  debita  mobilitas  eius,  uniformitaaetut 
debita  viTcofiras.  Bx  quibus  arguitur  iplam  ef&  obedien ' 
icm  operationi  per  acum  fiendz.d^  tu  conii  dm. 


A P HO  R I S M I. 


a.nr 

t.crSquil 

Ia* 


vMi.i.lon 
gx,ucad 
fitbrea  re 
ducatur. 


melius  audmitia  factum,  SC  aluoe^iccanr,o^fot 
denr,df  n pe«5hisdoioraliquisobfedertt,dolorem  auger,* 

Audt  inp  difibluuc  corpora, & humrdbm, auditu  obtnn<^ 
duiit,capfta  aggrauSt,5c  vertigines  lacwt  oculta,atqicor‘ 
poribuadiAcilemmotnprfftant,&aIuoshume(ftant«  ■* 
xx).Apbor. 

Aeftate  autem  noimulk  horum,  Sc  firbret  cominuae^^ 
ardentes,  &iertiamefiebr«plurim«,diCvomitua,dtahxf 
^!iAuuia,(S£  lippitudines ocu1ord,&aunu  dolores  SCoti» 
vlcera(ioncs,genitalfum  puircdines.dt  Tudamina. 

Es.iin*Se(ft.xlfa.Aphor,  l 

Xn  febre  non  tntermirtemc,  fi  bbrum,  vel  oculus,  vel 
niruSjVelTupcrcilium  pcruenatur,vel  non  videat, vel  nd> 
audiat,iam  debili  exiRemc  corpore, quicquid  horum  eutt 
nait,mors  proxima. 

lh*Aphor. 

OLiiolqimfebribut.vcImaliftfflorbif  < Tpome  iflg.V  strl 
chrymant, nihil  abTurdu,qui  vero  non  rponte,abfiirdtut»  ' 

Ex.vi.Se^.svti.Aphor. 

Lippientem  alui  profluuio  corripi  bonam.  dio,de  U 

xxxbAphor.  duiirti, 

Doloretoculorfi  meri  potio, aut  balnrum,aor  fomeir* » voluntt 
tum,auivenxic^fo,auf  medicamemum  epocum  Ibluit.  'rie.cdfi» 
Itf.Aphor.  Uo. 

Oportet  vero  Sc  cdfidrrare  oculorum  rrrdormtrnbut 
fufpe«.^iones.nam  (i  qiiidalbn  cdmifsis  patprhrts  fubin#  * 
fpicirur,netp  ex  alui  proflouio,  aut  medicamenti  poiiooe* 
iftud  contingat, malum  e(l  fignum,&  letale  val^.  ' 

Ex.vQ.Sc<f}.!xvn«Aphor« 

Dolorrtoculorum  poft  mort  potionem,  dfTtnpix  c»/ 

If  dae  ba  In  *itm,venx  led  lone  curato. 


i 


Df  Oofli>,«!r  corvm  difinfitionibw, 
Ex.iif.Sed.x).Apho. 

De  Temporibus: fi  quidem  Hyems  ficca.&aquilonta 
fherir,ver  veropluuiofum.d^  AulUale.necelTeeil  Aefia* 
tefebresacutat,&  lippitudines  (Grxei  ophthalmos  VO' 
eant,)  Sc  imefiinorum  diiF<cuiiaies  fien,&c. 
xrj.Aphor. 

Sf  vero  Hyems  auftratis,iS^pIuuto(a,&  * &rem(i!C« 
rfr,ver  aut^  ficcum,d^  aquilonium  .Mulieret  quibus  par  > 
tus  ad  vrrinefi  exquacuncp  occafioneabortitim,qux 
vrro  parient,  imbeCtIles,(S:  morbidos  infantes  pariunr, 
quare  vel  fiatim  mtereit,  vel  tenues,  A:  valitudinart)ui* 
uum.  cztcrts  vero  mortalibus  difficultates  tntefiinoru, 
lippitudmes  ficcx  fiunt, Senioribus  autem  deiltlianonet, 
cno  mtenmenr. 

xiiij.Aphor. 

Sivero  aqutiomut,  SC  ficcus,hti  qui  naturi  hab^  hu« 
mtdiorem.di:  mulieribusconfert,  reliquis  autc  erunt  ltp> 
prudinesficcx,d;febretacucx,&  ^ graucdincs,non  nui 
hs  vero,&atrx  biles. 

xvf.Aphor. 

Morbi  tn  ptuuiaru  multitudine,magna  ex  parte  fiunt 
febres  longe, alui  profluuia, putredines, morbi  comitialef 
('quosapopiexias  Grxci  vocanc,)dlf  anginx,  In  ficcttait<’ 
hiisauie  tabitudines,  lippirudtnes, articulorum  dolores, 
ftdlicidia  vrinx,&  difbcultates  imeilinorum. 

’ xvn>A(d>or. 

Qtlotfdtanx  aute  coibtuttonea,  Aquilordx  quid?  co  t* 
pbra  denfiiiR,intcndufK,&  bcnemobtlji,  colotauoia,& 


De  diTpofirionibus  aurium : contlnnu  ! 

rubrlcas.vij.  Capitulum  II II,  . 

Df  anattimiafir  compiroonf.cr  defcHptimr  aurif,  ae, 
decofernicibus.ernociabitiaMdino.  Rj»b.  L ' 

Vrijeftmfmbru  carulaginorum.jnlr,') 
<!fuorumfuposbafilare,iiuepnroluml7' 
^ tuatu,auditut3naiuracrcatu.Incuiutc5' 
cauitatetftrpuscSplamacusaut  acrilacw 
fiue  conaturalis  qut  eil  infirrn  auditus.  SC 


hic  c3cauitat?  cooperit  p3niculus  Tubtilit  c5trxtns  nt  gn 
co  pan  neruoru  audtiui  dcferuientifiiut  Tupra  tn  principi» 
capicuti  de  diipofitionibus  oculoru.  de  qbus  uertut  dixit 
Aui.  quarta  ccni1>i.cap.Et  hic  quidc  neruusin  diTpoilito^ 
nibusauduus  cR  ficut  glacialis  in  diTpofitionibus  viTus, 
Sc  reliqua  membra  auris  (unt  ficut  reliqua  qux  circudanc 
glacialem  ex  tunicis, humoribus  qux  Tunc  creaia  pro« 
pcer glacialem  Sc  feruiSt  n',&  oiRodtant  ipfum,&  adiu* 
uent  eum.  Bx  quibus  apparer  primo  c5pJexin  eius.natia, 
cartilago  frigida  eff  SC  ficca.pnma  primi.de  copiexiom'/ 
bus  membrorum.  Secundo  pater  emt  dcTcriptio. 

C O N F E R E N T I A auribus  Tunc  hxc  Adeps 
gallinx,anatit^bfitithpi.Amurca  olei.BaUamut.C'alfo' 
reura.Conchilia.Coriandrum.Cucurbua,Kel'apn.Ft>' 
mus  caprx.Galbamjm.Galla.Gallus.Gemsana. Licium» 
Lac  mulieris.  Laudanutn.  Mentha . Mei.  Metridarucn» 
'Nuces.  Nenuphar.  Oleum  fifaminum . Oleum  narcifcif 
Oleum  amygdalarum  ama.Oleum  laurinum.  Oleum  be 
nedii^um  NKo.Scd  de  maxime  cdf^cncibusefi  mundiS. 
care  omnt  die  aures  3 TordedL  femel  in  hebdomada  diHit 
larealtquoddcoleoamygd.ama.  oztmu  cum  adipe.  Pi» 
tnftifa  m oleo  roCRofii  fuccusetus  Succus  rubi.  Sakx  ^ 
liaqi.Succus  eius.Siaphilagria.  Vermes  cerrx  cum  adtpe» 
Adeps  uulpis.HierapigraGal. 

NOCENTIA  audituirunr,Alleum,argerMum 
Wuum,arundo,fios,aui  lanugo  eiusaurt  imppfiia. 
^ioca*  £t  plura  alta  qux  es  regimine  dtetx  compreben* 

dcouit 


.TITI 


Dc  a^rltud.aur{uni. : 


54 


Jtmttr  o feqUcmAa» 

\ Vel^one  andiau.  Et  pmvodeaHs  di/ 

minutiotye,  Kiibried^  II» 

«ittha/  Imini«ioaudmtt  quam  Airic.  •caraaooctc  qft 

Sic  I J fonui  abeo  non  com(>rehendtnir  fubiUa  debi' 

r habet  i3quann'iacefiuenKn(lifa,vtqi«anon  corapre*  , . , _ 

robaii  h(ndi(ur»agfauiMUtt(aacutus,autiuakutficuteft>^  cSgebivMucalfistal» humor incau&enr*  Qiibdfihje 

/ uicftK  accidwibu*.  m propm  nocumenta  inmnrcca,vt  quu  fum  in  one.ncr» 

r.  tfif  y 5 A cUiua  (ecundum  plurimum  <ftc5plexto  uo  di^huiurmodi  tunc  fiitienc  cum  matenavtdi^t 

fHg<da.Rtdtcinircuiufcau(a  fecundum  plunmu,  quia  II  em  cum  grauitate.V'nde  debet  mcdtcuaprxctperc 


ablcp  grauitate,&  in  mala  complexi one  Cmplici  non  fcQ 
citurgtauiiaf,ied  in  raacertalinc.  Quando  auditua  l(di> 
turabC^  nocumento  aliorum  renfijum  fignum  (junctui 
auditui  tantum  isdumur. 

S^naH  acciderit  propter  nocumenra  quae  fune  tn(b« 
ramine  ponatur  pamnt  in  loco  luaiinolb,&  erit  mantfe» 
ftum.n  fordea,‘aut  vernica,aue  caro,aut  (angui»  groilua 


vTterpre 

rt» 


‘i 


m propter  nocumenta  inmnrcca>vt  quta  fum  in  o/lcff 

di^umcA 

. . . „ . . Vtp4 

mala  cSplcxione  calida  erta  contingere  poieft  cum  mate.'  tieni  inclinec  caput  ad  eam  parrrm.deindc  elcuct.  SC-  tuoc 
riaAabl*^  ficmmaitnalisfennetgrauitatem.finoiHnon,  vt  confie 

i eafti.percuftione.It?  nocumemii  in  foramine  ex  oppila  militer  dicebatur  fupra  de  dolore  capiti». 
«oneh^meoc5tingerepoteft,vtcuminaureiiigredit  pROGNOSTIC  A.  QuaeficCiccefiiione  vo» 
aliquid  nocfiU,vtgra(ium,rordef.<9^nc  de  al^»«  vel  in  ea  mtrusiaciliseii  curationis.  Item  recent  curatur  foedis 
generaturcaro.apodema&buiurmodi.  Itemexnocu'  ter  rerpedtu  aliarum.  Chronicae  cura  propinqm  cft  de< 


mcacisnon  folum  in  aere  naturali  & fpirmi  conongcfne. 

eti2  tn  neruo  ip(b auditui  deleruienii.  Fit  etiam  nocu 
mentumex  cAitatealiorum  membrorum  dC  maxime  vi « 
ctneuum  vt  tn  dolore  dentium, df  ineonim  ortu.  Item  iti 
i^ibut.  Itcinapolkmxiepartucapitii  propinqu;au<» 
et.  Ittmivermibuf.Itemlilubtilitate,autgrol»ttixfpi 
rimafit.nam  debitipecialibus  dicetur  capttuli». 

S I G N A deerd(lraiiua.riilcau(afoerit  primmua» 
Vtodti  perculaoneiS<iiutirmodi.  Ic<  propter  ^riiudinc 
capiti».  Ite(ucce(ktond/ebri»aut  aheriuxxgraudinic.  Ite 
hcditatealtcriua  membri  mantfella  erum  coniiderarc  vo 
knii  per  nocumenta  qu«  ipri»  membris  initinc. 

S/gna.Sihjenc^raaU  complexione  cal.vclfrtg.l7gnu 


rperationi. vnde  Mef.Qirr  autem  anuqua  e(V  vix  recipit 
curam.  Et  antiquam  imellige  qux  duos  pertranliuit  ani 
not.Ciordoniu». 

SidebilitasaudicutnueAirditasafiquSdo  minuiturdS 
in  vno  ri5  permanet  ftatu,tunc  curae  cum  magna 
difhcubate.ii  vero  in  eodem  ftatu  continue  permanebit^ 
tunc  ei  non  e(l  cura. nam  curationem  non  rcctptr.  Simi4 
liter  qux  ex  folutione  t(k  cdnmniatis  neruorum  auditus» 
icede  quxex  apoflemate  duro  incurabtluuDe  progno« 
ftfcii  habet  aphor.  quzre  eoa  in  Rne  capituli  huius.  El 
volo  vt  hxc  ngna,&  dcmonftraciua,  Sc  prognoilica  ubi 
fufteiant  &c.pro  rubrica  ^quenti* 

C V R A . Canones.  Ordinatio  diecae.  digeOtomate^ 


f^mii  colligi  po^  i iuuaaubus,d:nocemibus.  Sed  hic  rix.EuacuaiioeiufdtRemediorulocaliumapplicatio.  f»  fuMJLAfA.  ^ 

aducne-(paiiqndccipitiitmedicuB.naquando  cRcnoli  Ord>natiodiet3cxparieactM,vc  cauearlc  patiens  ab 
i^iS^railta  corpori» plenitudo  mullum  Ixduuritlimiltyd^  aere  calido  bi.urto.d:huturmod««Ctbiautjetpoius&c» 
|contrarr)s,d^i<koadutrte.o9(idi(cTaiia(uentcalidalx  modereniadcontrariumcau&elaciemis morbum. vt  (3  ^ jl Aitf  ^ 


dmir  b calidi»  ratione  iimditudinnA  laeditur  ^ c6trari)»  i frigidocu  calidi»,  ii  ii  calido  di  rngtdit.  &ab  omnibua  tU/K 

aanecomprersionisfotutionem Cominuitatis inducendo,  abftmeac vaporofi» raultiplicaeibu» humore» phlegmati 
Siua<MdifcTafiafoenicalida,cunc(emitcalorintefiu»,A  cosl7materfaefting.(S:c6tlmiltterdecaltdfsfuora6di«  ^ 
dolor;&l*diiuri  calidi»,  lednotavtdnftumeftcorpo»  ca^.Fafhdtu.replecto^etfomnuspoRrepfctiontmnocec. 

smlitehcriam»  <^od fi fosri»  frigida  fitniAur  frigidita»  Drgeraiur  materia  pnut,et  maxime  cum  hiericgrona,  a 0 

d^ixduurifrigtdtfy&iuuanirllcalulitmateria  minora^  vifeofa  cumhi»  dequibu»  (upm  de  foda  phlegmatica.  V » ^ 
ounxm quando adeti  multa  maceria^  ouiccx  caltditare  fit  Qi^d  ii  hient  materia  fubcilts  & nulla  focrit  opptUrto  tn 
^^Uitio  matenae^dk inde  mams  nocuraemum.  Qtibd  corpore  potefi  Hne  eius  d tgefiione  Beri  euaruatio  quSdo 

■ tali» materia  videtur  (aiitconuemen»  expuUion».Qu6<f 


Hibeeu  ex  humiditace^unc  apparet  tumor  in  frcre,&  Cm 
lAur  grautta»quxdam,&taln  cSmuniier  reumatizant* 

. Siex  riccirate,  quia  fit  poft  temniu  3i  vigtUa»  cum  de/ 
tuoidctntia  frcKidk  oculi. 

Signa  fl  ex  apofiemate  cfi  dolor  magnus  calor  pulfr' 

iib.  (altem  epbemera. 

. 6tgoafifocfircxvlcerccfiibipundhita,tiaordicario, 
ft  dolor. 

' Signa  fi  ex  vermibus  eft  tbc  dolor  drcumuolutus,vtr 
ttginofoAd^afriduauocomihoiioftts  cumexttu  vermta 
quahdbqi.  */ 

Signanfitabaqnofitaiefrmbla.dequacaleftc  expert/ 
Moicttm.  AcctpilpongTi,d£cale6ictatigni,&fuppona£ 
l^busiineus  caLdus  duplicatur  fpongie  d£  auri  applicrn' 
tur,Adonnatdehrper.<9^fiinmaneinuenut  pannnim/ 
onnilxura  non  enc  ex  bwnidiiace  frd  ex  alia  caula.  fi 
ntt  macubcus  er  it  ex  humiditaic  ipla  (aniota. 

. 8ignafifiibciliaielpfniusaudtbifis«cuncpacient  non 
•udn  nifi  uocf  fubmiflato  per  quSaer  paulatinc  dilatatur 
&ineracvoxadrpiTitummoderate.exgronavero  voce 
rptrttuscdhmdhur  quare  non  auditur.  SigTofstctefpiri. 
tostuncnSauduurnifi voxxnagnaquie  cUm impetum, 
inie  illato  groCnttemdflacando  fortiter  aerem  ficut  lapis 


cadens  tnaquam  former  & cum  impetus  multum  dibtac 
cam.parua  %^o  vox  noUum  habet  ingtcffiim.Ptcex  £ic- 
cefriOne  crifis  puKa  nsatena  ad  organum  auditus. 


fi  pur  digefiionc  egebit  digeras  cum  his  de  quibus  didtS 
cfr  de  (bd)  calida.Si  fanguinea  cura  his  de  quibus  in  (an# 
guinea.S  i choleri ca  cura  his  Scc, 

Euacuef  aut  materia  curuaaranuispporctonacis  mate 
rif  de  qbus  rupra.iiq.traifc.  Sed  hic  noca  diifiu  MeCBuv 
cuctur  cholera  euacuatione  poficuacuacionc.Fc  Auic.iii» 
quit.Ei  muiiiplicef  numerus  cc  minorecur  quStitas  omni 
vice  vt  virtus  c6feruetur.d^  eoacuaf  maturatio.  Et  fimi# 
lem  canonemhahuifiihtpradccuralbdx  phl^maitcie. 
nam  materia  caprets  aut  in  capite  exifiens  difficulter  eua/ 
cuatur,<%  caufx  atstgnaip  fune  ibi.  Cf^flmilitrr  fi  vtdebf« 
lunntoto  plcthortaaut  fangutnii  peccatum  vel  mixtio 
humoru  di  bngutne  fiat  phlebotomia  iuxta  canones  pofi 
cos  fupra  de  foda  (anguinea  df  cholerica.  Confimiliter 
iuuancadeiiacuarionem  fiernutatona. Item  dl^gargaWf# 
maca,&  mafiicationes  quSuis  fine  indiuertencia,pro  qui# 
bus  recurreadeaquxdefoda.  nimitenim  prolixum  dfrc 
omnia  reeitare.imo  et  fuperuacuum  duxi. 

In  applicatione  vero  remediorum  oportet  plnresfrf# 
uare  canones  panicubres.  Primus  q»  ea  qux  ponuntur 
tn  aure  fint  tepida  fiue  temperatx  caliditacit.nonaut?  ca# 
lida  aut  frigida.  Secundus  tp  de  cenn  hora  tnteniihorl 


ili 


vel  circa  extrahatur  etremoucatur  medicamen  ne  mora 
Tua  tympana  auditus  rebxcc  vel  imbibat, ucl  fortealiqua 
pars  eius  penetret  et  perueniae  ad  c5cauVtaiem  organi  au# 
>Sfgrufiexvcmofittte.fignifica'tuoilbninifcdbnuut  duut»  Tentus 9 anu uapofiiioftflccundimcdicaflBUub 

\U  - ,CI3»U  "It’*  - 


I.  r ' 


TraAatui  VI. 


Cap.  llir. 


^ «I  •* 

tf  * . . ■ 


.iM* 

V 

» ) 


aimt  k^prtoio.A^cdferr  adHoctufina  fterMe 
(v«,fmo  femper  fttrnuret  cum  quxnt  mundificationc  ll 
^vputoG^ntdebilcautlxrum.  Quartuac^medicamH 
na  talia  (im  liquida  vcmeliufperKtrarc  po&tntac  velo* 
ciuiexire*  Q^iincuaqitaliaiincpanjx  quintana vttrea 
vel  quatuor  guttat*  Sexcua  iropofico  medicamine  pa« 
tienaiacatrupraparTf&nam.  Sepcimuac^fl  potlmnua 
eum  fiif£imigaMombus>empbflrt9,&aHi  ad  exira  applt 
caria  curatione  facere  cp  priua  bictamua  ac  ifla  pnua  tente 
lnus,qm  quae  ad  incra  applicamur  poflquS  operata  lunt 
laiduntnindiligencifinme  mundeiauriavt  duflQefl.rc' 
toianent  etenim  tbi  propter  lornioniatem»  6c  concauitate 
aunifdif  ibi  putrefiunt.  Odbuua  <p  ulia  non  applicnur 
Sc  maxtme  ad  mtra  nifi  priutfadlu  euacuatiombua  debi 
Ha.  In  mala  cdplexioneabrqi  marena  fufftciunt  ad  curS 
foW  alier3tia.de  quibua  in  de  mala  c6plexione  cum  mate 
ria.  In  mala  cdpiexionc  cum  materia  Rigida  appliccnl 
auri cdfbmtiua  calida  Sc.  relblutiua  materix,  cuiufmodi 
fiint  hccibcilionbusinchoandotuxta  do^rmam  Aui. 
MeC&cxicroru&  rpeciaUierin  dirpofitiombua capitia 
& partium  etua»vt  fiipra  de  Ioda.  Et  ab  hia  mixrxrra  ap 
plicantur  luxta  canone  lcpumum.fe.ruip,abumhtjyfbliO' 
rum  althcxyfoliorn  biuri.ana.M.n<builiam  io  lib.aqux. 
dff.&inlib.ti.vinialbi  vr<padcorumpn'oneratertip  par« 
tia.demde  rnfundal  Tpongta  in  ea  dccotftionc  & cxprella 
quali  tepida  luxta  canonera  auri  applicetur,  ficqirxpe 
feiteretur  &(briet  veJ  oc'lica.  Deinde  mundificaia  aure 
carenua  & aliqualiter  intra  ponatur  bombix  murcatua  in 
aure  ne  ab  aereextnnieco  Irdatiir^  fic  dimiuaf  vTqiad 
iro  horaa.detnde  irS(a<ftit  illit  horitapplicemur  fpongip 
de  noucs&  fiat  per  tom  vc  didil  ell.&  fic  de  tertia  tn  ler  • 
HamhorS  fiat.  Itcfifbrciua  cupimuscumhitaddamur 
baccx  lauri  aliqualiter  contufx.d^  modicum  caftorei,  & 
•mygdaUtama.c5tulai,vt  videbitur  expedire  operanti. 
& de  hia  rebut  poiiiimus  fiiccre  empLiftru.  Quh^  fi  for» 
ifoa  cuptrout  addat  galbanu,&  plua  de  caftoreo,  & mo« 
dteum  grntianx  cum  oleo  amy gdalaru  ama.habet  enim 
tn  hoc  proprietati  maximS  cum  adipeanatia»  cum  brina 
£rumentt^cumaqua  deco«fliooia  herbaru,nccaddaacro' 
cum.  Ad  idcvalemcuaporaiionca,vt  accepto  vale  ter* 
lYoIhiVbortficnrupertua&tnlenua  latiinquo  pon3tur 
fuccua  rutx.mel.calloreum,  ^ oleum  anethi  ipfia  adinui 
cem  bene  c5mtxtia,&  fic  ad  igne  calchidVia.  vnde  in  Aim* 
initate  vafit  fit  canula  pania  .^foramen  vafia  fit  vndiep 
obiurattl  ne  vapor  xgredi  polait  nifi  per  foramen  cannu' 
lx,&  tunc  aperto  orificio  cannulf  feociacur  cum  fy  luefiri 
parte  manut aut  fii  nimia  calidua  luxia  canone.  C^od  cu 
^epem  vapore  conueniemta  calidiiatia  fuper ponat  auri 
capite  cooperto  6C  recipiat  vapore  per  Tpatin.  deinde  lo' 
cuamundifice^.&cumbombicc  omnia  per  totum  vi  di 
dium  efi  de  applicatione  fpongiarum.  Ad  idem  fuccua 
rutx  cum  oleo  amygdabrO ama.Iic  3c  cum  oleo  corian« 
dri.vt  fic  fuccua  duplua,&confimilitcr  dealrja.&  hpc  in« 
mficiui  vcrmci  eti3  qui  quSdotp  in  aure  generahi  Sc  fiat 
de  ipfia  In  vale  vt  dtdtum  efl.  HabenI  enim  fimplicia  ex 
quibua  indagaior  pocefl  diuerfa  componere  vt  placebit. 

Ad  intra.T^. baccarum  buri.l.f.tcranc  SC  bulliam  cum 
oteo  liliorum»  iSf  extra  cttS  inungaturd^ed  quid  bonum 
valde.  & fi  cum  oleo  araygdabrum  ama.credomeltua» 

Adidem ualetoleumbunnumin  aureinxdtum.  Ad 
idem  oleum  amygdabrum  tn  quo  diilokitum  fic  aliquid 
caftorei.&  fi  uia  rornua  modicum  euphorbtj.Ec  fi  adhuc 
fortificare  volifetia,adde  colloqutmidam,di:  quia  fortio^ 
ra  hif  multum  ponemur  datim  de  fur  ditate, cuma  cura  ab 
idanon  diuerlificaturnifi  penei  forte  & d^ile  vc  diccf. 
hinca  pluriu  recitatione  fupcriedeo.  Incaula  vero  ci' 
Ifdi  feruentur  proporttonabilitrr  canonetdiidi  &exfim 
plictbua  pofiiiflcl^Stur  digida  de  quibua  fiat  ut  dic^Ium 
xd  de  calidia  cum  fuis  canonibus,  nam  (eruetur  dteu  eiAr 
c jacio  vt  llipra  & reacdior um  applicauo* 


C V R A n contigerit  ex  llcctcaaHItdhaHvfr  ftgfm. 
mini  huRKifcatfuo  cx  parte  obid^pocua^vc:  fupia  de  fodh  ^ 

ex  mebncholia  cum  euaporanonehumc(damium,d^mic 

«dione  eoru  vt  oleiviol.nemipharin^qux  adtmplm  pO' 
icnc  ex  dacia  dillgena  fupcrfcrutacor. 

C V R A fi  c^tigeric  auditus  dcbilicaa  ex  c6munitaCc 
reAificetur  tllud  membrum,  deindead  auditus  debd^.  ' 
(em  peruemaf  cum  dndis.  Ex  quibua  patet  cp  cum  prp^ 
di^ia  medicamimbuafiet  iSKficcuraeiua  cxoppibcioot  •' 

humorum  aut  male  compiexionit.de  oppilaciopc  autem  V 

frigida  ex  dnie  verruca  (&c.fuif  dicetur  l^ta,Et  confimi 
liter  patet  cura  proueniemii  ex  vemoficace  quamuia  da 
boc  dicetur  de  fonitu  dc  tinnitu.  . , , 


Dc  furdit4te.qH^  K(i<p6iaii , Cr^  naoioi/ 
puwr,  RN&ncx,  IJHI^  ’ 

SVrdtcaa  ed  abbtto  auditua. 

C A V S A cuius cd  fecundum  plimmn  «mfo 

complexio  frtgtda.Eied  hic  adoeriendum  q>  caudei 
rurditatfs,dC  debilicatft  audnue  fime  exdem.  fird  difierune 
fecundum  incenium  &rtmaTiim.vndeettam  abeifdffi» 
fomtut  & tuba,vt  MeC  Ex  qmbua  codudere  polfonmd 
tpcaufx  debilitatu  fiim  medix  ex  parte  forricudiott  dfi 
debiliiacta  earfi  inter  caulu tinnirua,  caubt  fixrdtt»it^ 
vccauCr  linoitua  Gim  debilet.debtlitatuaudrtuaftinafor 
tcs.  furdicacts  vero  fortiores.  £x  qmbos  infertur  iecfidtr 
q»  canones  lidem  pro  curacanim  dilfwfittonum  fiim  kt* 
uandi.  Infertur  cenio  (pfonioradcbeoiur  iurdiati.pa« 
tent  corrclaria  intelligenti. 

PRiCMISSlS  ita^canontbut  vt  liipra.Vnu 
nonpodponam  memorare  in  hac  difpofitione  &ed,vc 
euacuario  Crprreiterettir  hocedde  quanoin  quartum». 
dc  Gint  piluix  in  hocc5ueniftiom.&hoc  voluu  Mef^ . 
dixii  circa  finem  apiruli.  lut  hiera  GaLcum  nerarionr^ 
vt  fiipra  rubrica  prxdida.  Piluixad  lurditaerm.  ip.  iur« 
btth.$.inj.  brcocolix.  3.).r.aloea.5.q.  myrobalanoruiv 
kcbulorum.5.ii.fiam  exaiapiluix  cum  fyrupode  dica* 
doa.dofiacd  vfi^ad.$.|. 

' t O C A L I A incaubdigida  valent  oleum  baffiia 
mt^codiinqbusdccoifnficcoUoquimida.  Scdnot» 
q»  n materia  fuerit  coarifiata»  Sc  indurata  priua  prxcedfo 
embrocbx,fiuceuaporatioaet.  Adfdeup.cadoret.5.uf«' 
mrn.ellcbertana.$.ii  r xx  hit  cum  aqua  rutp  flant  troebrJ 
ki,dc  curo  opus  em  ddlilletur  in  aure  cum  oleo  amygda 
brumama.&iamexperium  cd  oleum  raphaninu.  Ex« 
pertum  Alex3dri.ip.elIcbori  aLcadorei,mtri,pirem.afai 
5.if.coquannir  cum  vino  optimo  vfc^ad  confumptiond 
lertixpartiaema  &fit.qua(itatviniJib.i.ponaf  an  aurei 
Aliud. ip.elkborialjiur.  H.nftnaDr.vin.croci  aur.iif. 
edeerantur  SC  curo  aceto  cdociamur  & bc  trochifeos,  A 
rclcrua,&  cum  aceto  vtete  eia  lunt  mirabiln.  Et  hic  no« 
tandumtjpcUeboruaalbushabetproprKtat?  roirabilm 
in  hoc  cafu,drfimili  ter  radix  cucumeris  afinini,  A licet 
dm  medicinx  fortes, dCviolencx^camcn  ui  hac  padaone» 
& in  tinnitu  fumcotaententet.  nam  hie  dantur  tn  raodtcs 
quSciiate.A:  aliter  operaof  mdomacho,  Sc  aliter  ih  forar 
mine  aurit>5:  debft  hoc  Ipccbiiter  applicari  p^  corpo» 
na  mundi  ficaitonem  SC  non  obbuifcaHf,fiiiu  imitatoruii 
Item  ad idem&edfbrte.ncf  Rtfia.tx.Almanfo.de  grt 
tiedtixaudiiua.  Sufliimtgiij  naaxiroecemendatum.^fb 
Itaburidc  ipb  decoque  an  vmopotenh&reciputurfua 
muapa  embotum,  vt  fupra  pol&iruhtcficrielcifbiaria» 
cdfindiones,vt  in  alijs»led  didb  de  fodaA  m padtombtia 
neruorum  bicadducamur.fiintctenim  conuenicntifsima 
&eti3diligenamedicuapo(cnccx  datis cfiponere.  Po* 
ftrtmo  (cHo  q»  cauterium  pod  aurea  profiindu  vfcp ad  os 
Sc  maxime  incaub  frigidad:  veocob  cd  maxime  come» 
datum, & d:bet  fieri  in  fbmaneUisradicia  auriu.vcl  ttacp 
polsiccOQpertri3pulp«iaurium,v<t  perforet  uraurat  per 
mediu,  iM  9 pod»  poni  (eton,  vef  fiat  io  fontanclb'coJii 

iodeuoda 


I 


De  3igritai.zwnam. 


<af<amdavcftma«tateTun».vef  ponatur  fiingutTuga  ^Mrttfomialr<}trtnffrmuni,&nonaodftm’ITferr(t  (bMt 
•d  radicem  nodtauriff.  Incauuautcmcalidafiat  vt  di<*  &dtftimllot,&<^audticonunue  Hbilauonem  dolor,  d^ 
^mrfttn  Rubrica prccedennappltcaodo fortiora. Ec  frb.perducmtad tremorem. 


ConUmilitcr  dc  Hccicaie  dicendum. 

Detmniat^ilOftrfonmL  Rubiioi.  IIIL 
ac  rv^Inniiuf,nbiJua^d^lbnitufeiloperatiocorrupaau 
I dicui  quae  nidicaironttmquftnccllamer  audit  cITe 
#(^Orf  ^ extra  cum  ncioira. 

i^aurm  C A V S A cuiui fecundum  plurtmSefl vapor, aut 
vero  lb«  vcmonraf>&eR  proportionale  fic  imaginaciombua  ex 
rdto  La  * VI  lUa  f udicat  ad  exrra  omne  quod  eil  intra, vt  fit 

rni  vel  pra.Ec  dicitur  cuiutcaufiiferandumphirimu,qtriaaliqR 
c^recen  ab  humore  viicofeqiitcdtinueurmoiuurcau&rfpoicft. 
cortbua  vnded^cocinucronituiaudirur.  Itlldcbilitatc  membri 
ramtm  tudieniuviincdualefcAibuakltcmlircplaionc  captett. 
Itj  i via  cra^.Item  \ £inie  qu«  in  aure  generatur  Jtemab 
acunate  tofitt.  Item^  vapoributaUift^ad  aurea  pt^ooe 
niencibua  vtez  crapula  & huiuftnodi.  Icf  ab  omni  eo  qd* 
dmpetuofeaurcmouet.  ni  ficta  audituamiuraha  fit  cum 
aer  iociando  mouec  aere  iDrrinfccum,ita  &nnnifuadrfb 
mrua  m aure  fit  citm  v9iofitaa  dC  vapor  c5mouer  violen 
aer  aerem  quktndc  conaturakm  & kcundum  dtuerfitate 
vaporia  fiunt  diucrff  corropeionea  in  auditu.undc  breui* 
t ccr  tncotiftadbone  ifloru  duorum  admuicetn  fii  fonat.A 

Clfu.prrcuraibne.Fami8  tolerantia.  Vomitu  fupcrfiuoJ:t 
afJumpcione&luttuiporferfomtuacaitbri  vt  paiec.&le« 


A 


r 


Signafatflia  collet^ione  purulenta  in  aurem  fom:quan 
^*n  ctnnftu.Item  cum  eft  ea  fame  fimniur  vt  cd# 
«aclio  lamdum  Sc  lignorum* 

Sigmfi6miinGccmK  flgianticbm.&nuaaaa^ 
nc.  qus  pfXCTarnint.  ^ 

Signa  fi  n debilitate  fcit»  p«r  ttipfluitain  indlk^.. 

Sunacumcftcutn  rrpIctiotK  nlida  fit  fiibito^a^ 
unftnmaiionc.tconiracumFrigtda.  » t 

Signa  fi  CII  laufit  fuerif  primniuia  rciu  infirmi  na»- 
IKione.  — 

PROCNOSTTC  A.linntiat,fibiliia^huiur' 
modi  nuntia  fiint  ntrdttati*.  H»  paftionca  fi  diu  dunboi 
non  rccipimt  curam. 

C V R A.Canonft.ordinaiiodict^.Digcfito.EuQciHi 
ttoJDiticrfio.£uaporarorioiu,dlCnnbrochatumadmiiii' 

lbatio.Mcdicaminwad  intra  aurrm  iniciho. 

Primut  cSpInur  vt  faciendo  regimen  in  lex  rebu.  teli 
dere ad  caule  comratiu.  Qubd  fi  liierit  ex  ifcbilitate  ficilt 
accidit  conualercenitbusstunc  cura  erit  cum  rcfumpiiu^ 

& addentibui  ad  virtute. corporis. 

Digefiio  cdplctur  cumbis  de  quibus  in  iraifiatu  quatr 
to.vtfspedtdiumefi.  " 

Euacuatio  fiat  euffl  'pilulia  appropriatu  marerix,de 
quibus  fupea  tnufi.iin.aut  eum  alifs  foluriuis  ut  pbcebit. 


eundum  quofda  diutdinii  in  ulem  per  proprsctaie&  nic  & fis  memor  q>  retirrrtur  de  quarto  in  quanu,  vt  fupra. 
lemper  cStiaiem^  ftomacho.&abalnavt  diifiumcft.  SifiieriirepletiointotopoiARrripMcbotomia. 
Iiemqutaaliittfonis.aliusdebilu.Ii?quidamcMnu>is.  Exparte  diuerfionit  fiant lWrnutaioria,capuiwrei(, 
quidam  interpolatus.  Item  quidam  habent  naturi  Gbili,  habentur  hxc  omnia,  fiipta  de  foda.  * 

quidam rugitus,quidamaurainisiiifidants>.  Etih  fimi'  Etproc6plemftoquimi*re*tifoiendBq.materiaM» 
maeau&prinncinaeft  petcnfsto inordinata  dtiTix&hU'  hoscanonescCplentii  fiinr. Acetum. Abfimhium.  Apto, 
iuimodi.  Aniecedchs  vero  humoivclvitofltas  IS  toto  Bcen.Uleta.C;abmuBaro;ElleborusiEela;rpJIiierthaur 
vel  in  parte.  Canhindia  vero  acris  cornmotio.  ri.  Laurus.  bilium.Mel.Niirum.  Oleum  amygdalarurti 

* I C N Ademonllrariiia.eiuavett>quieftpef.p*  amas.  Oleum  de  been.  De  oiaiorani,rieot.  CJaBoreumi 
prictatem  fi  gnura  quomi  eft  cfitinuut.in  eo  vero  qm'  per  CtpACiminum.Colloquinada.Condin.Pbulus.  OM 
delibo.  Porrum.Rnta.Raphiiiua.Synapis.S(TpciHarta, 


ofitauniiaiem.quiaaIiqnBad.quiercic,<5licxciiatut  peo 
per  tepletionein^uc  vacuiiaRm,aui  mottim  Auc  cum  ca 
iorfilfortis>aticfrigus.ltemquandof|tAmitiir  ficuc  vox 
qfccndcmixad  liipcsion , Scmmc  eft  vitio  mitis  an  fio  • 
■uchiJiem  Idemfigitn  vox  quK  Aipcr  foiplimi  relalui. 
tur& quxleiiisturficudragoTarboris. 
e iSigni.EiuaqBiefthr<pieiiene  capiriaAluiarenciCpa 


Spuma  viiridiiom.  Violx.  Hyfibpus  «c.  de  quibus  lil 
pia  in  principio  capituli.NJ  accipiitur  pluri  uel  paucio> 
nex  htt  VI  pbcebit,*  fiant  niaporatorta.  Laudatur  auc 
lem  11  cum  vino  coquamur  luia.cabmentmn,  hyllbptisg 
buruc.fiicados,  centaurea,  beihonica,  Ibica  nardi,  *l?al 

indcfiuibfiuecuaporaioriu  cooprnocapiie;  Etbdhl 


uiiasineaiS:q>KOidKpofinaureatiuamlatictaicm,pofi  mundificarione  auris inijeiaiur adipis  anftrfi  bilis  bo» 
-iult»udtnemyini,poft  fomno  maxtmc diurnum, poft  uisiotriburiana.lccundum canones pofiioarupra dedi.. 


ntcntionem  iosttis^baturmodi. 

SI  SigDa.Eiusqutefiafiotnacho,qubintxrpobtuaetma 
ddep^cibum^amedCmaximccuca  boiam digcfiiot 
anai*  qicx  vomiiuallciidnur. 

-Signa  fiex  epate  dolor  |imritui,aui  aggrauatio  circa 
r.  vrina  abqualtcer  colorata. 


minutione  auduus,*efihoc  totum  documeniin^pol> 
lonn'.  Itnn.i«.camomilbm,ranrucum.rabmentuffl,1W< 
cados,hyfibpum  ficcumAbfiixhium,  bullianc  in  vale  c5 
aqua  *teciptanir  fumus  periraiediorii;,  vtRipra  pote» 
exhisfieriempbfirSutpsiet.  Item.ia.mucilbgtnismst 
ianrci,fiuealihex,feminislini.ana.f.ii).rrpx,lilioraco* 


Signa  fi  eft  ex  veniofitate*  maxime  embri  ieneif  vt  Aomeepx  edis  deroifii.ana.f.  t.olrianeihi.butyri.  pin' 
VRItusineeiebioJtdciimcff iocntofiiafefimiturarixn'  gucdinisanatisana.qu!tium  fiiffini.farinx frumeci*c9 
iMtdcfccnliuficutcummufiumcbollit.Itemcum  eft  modico  vim' fiat  empbftnim.  Erabrochxauie  fibntcA 
kv<tofitatealtquSdoqtiitrcit*rcmiturcxKnfio.  Qubd  eirderebusitipcrpartecapitit  aurislxrx  bene priiu aure 
lifiieeiivtDtDntas  dedinamadhumidumdbafifitmuL  obturata.*  fis  memor  frctfle  prius  plures  euacuariowa' 
eumgrofialeniitur  vifonus  pluuix.<pfifu<riigro<blen 
tftut  yt  fonusffiolcntknutpa  dccimt  ad  fiecKaicm  ftn' 
tttur  vt  fragor  arboris. 


Signa  biftnb  buttioM  fiilcofo  fim  graufiaa  percepta 
cumdetIitiatpatKntbiuaatirisadtcrfam*  fodcuaivt 
dc  dolore  capttis  dtpcbatue i * eft  fecundum  lemitS  gene' 
tationis  polbgcnctacibnem  occultam  continuam. 


vtfxpeditflocft.  Adcomplrndumquimn.ip.lbcciper' 
ri.$.Mocci  rutx,  maioranx.  ana.f . r.caftoiei..  g.).  mufef 
gn.j.mirccantur omnia  bene  *iniiciamr  rccunda  caito-i 
nes  de  quibtit  de  dnninurione  audiiusAd  idem.ip.garya^ 
phyllorom.leisiints  porrijiiia . j.f .mufoi  gra.fi.diftiuk 
cum  aquamaioianx,aut  rutx,  vel  cummedico  vini,  X- 
cftopnmiL  Adidem.i|i.euphorbio,*difrolue  intjro 


SignafadiiabaCuttaMletifos&incdcfcdhiceaubraticn  coRm.  Inm  fucetis  pom  eum  oleo  roCladte  mulieris' 
tolIiaits*eep(Eiianis*miindificaiiotuduus*exeha'  *caftorco.  AdideoleumdebecncScalh>feo,elleboro|- 
cioaiusspudiciumum&vaaiitaieimmedaHC  poftfom  &mcUeA  modico  aceri  *pprie  cum  humor  literfcvi' 
aumqiufinonleautiir.  foofiis.  Itemadtdem.i,xlleboeialbt.eaftorei,miri.int:' 

SigoafnStiidebslaaia  Mfwaudtbiliiaftiqulaomiiis  par.iAsoctpantr.l.quiriam.inIncumolcoClamiaqK' 


^(1  Traftatttt.  V.L  :\v:rT 

rlMD&flnkjin<Vilctfit^priut  Aaipol^toneh  trait* 

: ^orfuivr  (upra.  Ec  ad  id<  val«  qux  Aint  dr  dimi' 

notiorKauditutk  tn(a<fhtcx£inicd<cT(ur ruocapinilo. 

C V R R&^icxaCuicacc(«nrLJ8*di(liUtturoleumro. 

. tum  modico  accci»aut  (i  oportet  addiutr  grana  duo  opq 
Vel  circa:vMa.olei  ror.).i^ceci.5.ri.opd  mna.  ij.  omnfo 
.t^inuiccm  incorporentur  bene  aut  dtftilKtur  otram  roC 
in  qao  lit  decodlum  papauer  Sc  oiyriut»  regimen 
^nd^ad  aigtdum. 

f'  C VRR^^tiptoptercuiratem&piTdpue^ftoma' 
cho  i quo  fecundum  plurmHiav,tunc  atra  eft  redltrarfo 
jllun  mAiibri  &.phibicioarcclionis  uaporum,  8c  confor 
tatio  aurttnc  rectpiac.Qubd  H fuerit  excrapula.cbrietace. 
.Statione  fub  fole  in  balneo*  Motu  laboriolb.  Vomitu* 
: Cbmote.curacd  hxc.  dtmtctcrc  ii  quibua  debet  omniiiD 
fibi  quifqt  caiiere,  quia  fonitum  Sc  fibilum  £idunc. 

C V R A 6nfti^  cafii  & perculaione.cfl  Cbrundum  di « 
(policionem  derclidlam  pollconfolidationem  &Kata.> 
tionem  membrorum,  nam  fortafsia  tunc  curabitur  iicus 
^mingit  in  fa<Tu>  io  crili  qui  curatur  poil  cnfim.  di^idco 
.prfcipium  audlores  de  eo  pro  tunc  non  curare.  Bt  cdfiml 
liter  contingit  in  ex  fic  de  altft. 

DrtloIorcdimV.  Ritbncd,  V. 

Dotor  aurif  efl  triflis  fenfatio  eius  ladb  ii  re  cAra* 
ria/Ubiro  dfmiterialiter  6c  vehementer  impri.* 
mente.  Caufx  que  eft  malacdplrxto  materiaha 
jujt  immaterialia  IbluttocotinuitatiaautapoHema.  Drctf 
imta  cuplexto^quia  indiflirremer  omnis  talrt  fiKii  dolor? 
^cialiccr  frigida  di  <at.i1cca  auir  non  per  k,  fed  per  acci 
dent  hum  Tda  vero  ncc  per  k nec  per  aeddrt,  vt  Cdci1ra« 
for dtf1vrctta.76.n2  taaerecaltdo  velfrigidoaucingrenu 
rei  frigid^  autcalid;  m aure  vc  uctifrigidi.aliqua  aqua  firi 
|{tda  vel  alcerm*  liquoris »aut  ingrelTu  lapidis  & huiuAno 
^i.  Ite  diCitur  matcria(i6>quia  indiflvrcier  omnis  humor 
poteft  caufare  dolor?  vt  (angutscholeni  &c.  Sinu)i^ 
gpoflema  frigidum  d^ca.poccf1  caufare  dolore,  licdt  vnu 
iltcroremifsius.  Item pocefl&taleapoftcmaellevCTO' 
gim,(&  vetoHcas  cxtenliua  £icit  dotorem.  Iterni  cafu, 
pcufsione.  Iieex  verme  generato  in  aure,  liecxhumi' 
dicate  faniofadli non  (aniofa.  Ex  eo  quidam  recens,  qui/ 
^m  amiqiuisaliquti  debilif.aliQuis  fbrrifsimus.  aliquis 
incdiocris.aIiqs  eO  efi  pruritu  vel  rme,qi.lcilicet  eil  fins 
inateria  cahda  mordicaciua,aut  abfqi  phlegmate  falfb. 

. S T G N Ademonllratiua.Siexcauritfuem  primi/ 
tiuu  vt  cafu  percufiione  ingrcHu  alicuius  rei  in  aurem»vt 
fiim  lapts  auc  aliquis  liquor  extraneus  fciuir  narratione 
tofirmitaut  aflaniium.  vl 

Signa  fifuerttcx  malacdplexioneca.iwnc  concomita? 
4n0atfo»df  rubor,&  calor  perttn  vicinantiu  aun^2  cale 
4is  luitur  A It  frigidis  iuuaf.  Qubd  fi  ftirrie  ex  fangutne 
dolor  erit  faiis  intenAis  cum  pulfattone^um  rubedtne fa<* 
cici*grauaatrcapfcis,(&frontis»maxtroequandoruprrfii' 
qiefe  proqciet>&cum  quadi  Ibmnotctia»in6atio  venartl 
^mpo^u»  fapor  dulcis  in  ore>regimcn  langutneum,&  tc» 
ds  alns  fignisfanguiin  axcfncmil^s.de  quibus  m.i.cra6a*> 
^ prine.  Qubd  H fuerit  ex  cholera  aderunt  (igna  calidi« 
tatis  cum  vehementia  dolorisacuctCrtmi  cum  mordica^ 
ilooegCitrfnicate  freiettamaritudme  oris  atmuomim  cho 
lericoy&apparentta  aliorum  iignorum  cholerse»&qum 
cbnlencut,rtgimen  cholertcum  SC  hutufinodi. 

' Signa  ii  fuerit  ex  mala cdplexione' fr^ida  iigna  erunt 
contraria  flgni s de  mala  complexione  ca*  Qpbd  fi  frierie 
kpKlegmare  dolor  erit  remifrior^olor  tendens  adalbedt 
nem.  S«niliternex  melancholiaapparsncfignadrqui/. 
^s  in  prmcipio  operis. 

. SigBafiexapodemaicfiierrtcalidoerttdolorfbitiscu 
pullatione  ^rauf'tace,vi  duflimi  efi  de  f^ttis  calidi  tans»& 
Yl^{ubuo»&cuai  frbre.  Quod  fi  unit  cx  Aogiuiic 


:■  -■'T  Cap.  Ilir. 

^aderuoefignalingttfhiscum  fonitudinedblorfr  mtiorfr 
&mmorisfrcundum  cdmtxtionem  varii  eius  kngukm 
cum  alto  humore.fi  fuerti  admixtus  vt  efi  quafi  Icmp-  di 
fici  3C  vigtlrjs&  fr.erit  latis  tnt?(a.Quod  fi  ^ent  ex  chole 
ra  bxc  intenfiora  erunt  cu  mordicatione, magna  inquiem 
ditie,pund1ura,Tnala  tolerStia  infirmi, cum  immla  find; 

' ficcitaie  hngux,  & fic  dealqs.  Vnde  talis  dolor  aliquSdo 
ducit  xgrum  ad  phrenefim  non  verasn^^  breuiter  qitan* 
doefi  ex  cholera  aliqualiter  acuta  dfnon  dulctficacaeft 
quafi  lotoierabilts.  Qjiodfifucntcxph)rgnnic,aijamc 
bnchola  dolor  efi  remifiiis  cum  frb.leota  & quafi  ocoal 
ta  cum  grauedine  Sc  imagiimicnr  corrupta. 

SIGNA  fiexventofitace  frmir  frigiditas  in  foco  ' 
&(yhomopci^  frigus  aut  ex  vhoautal^drefiabfip 
fcb.d:c|»paiuitfmvmtu  Quod  fi  vrmofirat  grofifr  fuc. 
rit  tunc  pncipcnir  tenfio  vehemens  dc  multitudo  fbnitas 
& motionis  inter  aurem  cum  capint  lemtate*  i . 

Signa  fi  fticni  ex  verme  leminir  tbi  pruritos,  tremor  * 
ponius, ritiIbtio,&  aliquando  ^reditur  vermn. 

Signa  fi  aliqutd  ingrcfihm  ftinit  ducar  ad  radiom  Iblih 
arger,&c<5prehcndc(.  Qiiod  fi  tngreffitm  hient  animof 
frni  i(  deambulatio  qux  qnqi  cbraouecur  qnm  fedatur.  ^ 
Sigra  eius  quiefi  ab  hitmidttate  fanmia  uclnon  &nio^ 

Ia  mam'frfia  fiinr,&  rfi  fine  -/ 

P RO  G N O S T 1 C A.fi  phlegmafit  inmeatft 
imenon  fxptus  frquetur  periculum,  vermis  uero  per  qu€ 
cerebro  audirut  mifcetur  nimia  fcnfibihtarr  acutilWmdb 
facit  dolorcsrra  vt  copatiatm  ccrebrum.acutasergo  frbi 
excrtac  SC  inter dumalienationes  ira  ut  exinde  iuuencami 
riaiitttrrxdolore,alfenanone,velfe.  Senesex  doloirn^ 
cito  frbrmm.tm^rparmanturtnrqi  altenation.m  pacuinC^ 
fnifri  Senibus  humor  frigidum  SC  fptfius  ex  l6go  temporr 
cfiuerhturin  pus, &paulatim  virtus  anfirmtorfada  ans 
c^2  dtgefitonem  faciat  roortetur.In  luucmbiis  vero  o9 
cito conuertiturtn put,fed fi conuertitur  vix  dolores rac 
namiincur  vt  (alus  fit  infirmo^  Dolor  autifi  fondeunus 
rx  apofiemare  calido  in  imrriortbiisaunt  efi  molefiifWa 
muaducensadterhbiliaaccidcmia.qutavc  htpraad  ifi> 
fiaiitianivigtliarinn,alienacionc&buiufinodi.  AcutrO 
fitmia  vero  i a tuuenibus  efi  moralistdk;  tmerficu  qfi^^ 
fepcimo  Quldoqifiibito  vtapoplctici»dlf  efi  magtsinccrf 
cieoaadolerches  ^ froesA  vt(ocrua.fri  frnibos  wio  hov 
apofiema  mulcottcs  pmienw  ad  pus,frd  pcfcroi  imerfictt 
anre  ruppuratioiK.  fi  autem  fijppvrati o & alea  figno 
^laudabilia  rperatureuafio,itatpin  apofiemate  ac«> 
ttfrtroofinon  aggregatur  ftnies  in  eo  efi  pania  Ipes  eua> 
fionis.  Apofirmataaurtuvmteneia  per viamcrifiiamo 
fignt  dfgcfiionis.  SC  in  die  non  cntica  Sc  cum  alijs  fignb 
naolcfia  funt  &pencuiofa.  Qimd  fi  veniit  cum  l^nisfia 
gnis  pofi  figna  digefiioms  euadefc  poifrnc.  Si  aut?  io  oia 
ucneapparsntfwka  figna  bonaeoadere  po&ne.  Qmn 
do  dolor  aeddittn  cartilaginibuaimrioli^non  cfl  vg» 
hemens^nec  Nmorohis.  -«r 

C VR  A. canones  in  bdoh  mala  tomplexionr,fior 

ma  terta  iuuaat  (bhaa  alccraona  de  quibus  in  fr  i^o  I m^ 
conexione  miieriali.  * 

€ VR  AincauliiAcoofrnguion^fiueexslio hu« 
morelanguini  commixto.  - i 

Hnipo  ordinetur  dieu  vt  cemicnit  caufrs,  vt  hipra  dv 
fbdaexfar^uinr.  i 

Secundo  fiai  euacuatto  cO  phlebotoma  mula,aut  pau 
caiccuodum  tenorem  utriucta,dircpJetfonem  plurirs^u» 
fcmel^  vt  nccefsiut  cogit  ex  venit  capit  ts  vrl  ex  aliia.ia# 
xta  dotfiruiam  pofiam  hipra  defodafangtnnca.  Aut  p<M 
namur  vetuoTx  in  rpeeulis,aut  nactds.  Provocemur  hce« 
morrlioidea.  Deinde  fiat  euacuatto  cum  folunuo  iuxa  htr 
morem  cimiipfb  frnguiaepcccaoiem.HtiuxadfVbrs^ 
plicetur  euacuatto  vt  Mer.d:  Auic/  vndeMef.hoc  ca.  En 
tccquetucrlemfiauoMtvrs  cumIquafruifluu.Etdehia 


De  cgritud.aiiriuni. 


•aratiun  »d  pfciiotn  Jefodi  6n|ui'nra,&  thalcria-NS 
cum  c^a.ihaimrMu,  «u  raann,|iui  lupula  dcncur  ol' 
caria  medkrtnarutn  con  ucmencia. 

Tento  Goptiteft&morbu»  drctnductu  denf  digc« 
ftiua»c6aent^a*de  quibut  in.iii).trac.de  Ibda  ftngutnca. 

Qtano  fUnt  diu^nnn  tourt,d:  Icuci,  cu  mambua 

frkando^S^comtrmuntlotioneacibaniciit&iDfuflo  pe« 
dutninaqiia,  vtfuprade  foda. hcccomi omnia fiaiule* 
itia  vt  firquuar  tnfiaminano. 

Quinto  Oudamuf  addoiorMmttigauone  pnmo  cu 
lcmbus,deinde  cum  (ortibus.  Et  fetas  tfta  non  debeni 
imponi  md  (a^ia  pnuscuacuation<bus.vnde  Aui.O  por 
tet  viadniiniferespoftruacuanonem  euaporattones>di' 
ftiUattonctIcmhuas,&  iiibdtcquod  notatum  efe*  dc'ndc 
imM<  vicc  alta  cum  co  qood  cuacuai  ipfum  tx  membro. 

Complent  itaqi  hunc  quimum  canonem  euaporatio£a 
Ai  ex  aqua  caluii  Tob  recepu  per  traietf^orium  duc  per 
cannulam>vt  fupra  liuc  modo  Aitic.per  embubm. 

Item  d fortAis  cupimus  cum  deco«.'tione  maUnru, vio 
|tfitm>bltcts»ncnupharist  caroorotU^c.  Ite  d fort^  ad' 
ekndocorciccspapaucrt$,autiulquramn.  Etdehis poC' 
fiint  fieri  e^plafera  cum  bnnabordet  additu  rpeciebua 
^gidiSpVt.ip.maluarum,%'iol.(oItorum  felicrSynenupht' 
rtSydecoquanc. deinde  pifi?tur,  deinde  cum  bnna  hordei 
SC  cum  rpecfd>usceroti  fendalini.^\e^tf.dtfe.fiat  cmpli^ 
ftrS.  Et  c5fimil>  pored  fieri  ad  extra  vnguemii  ex  oleia 
irigidit,addicispkinl»ue  pulucributfrigidia.degbuafta' 
tim  in  dccholenco  dolore.  Ad  intra  vero  pon^  lac  mu 
Iceris  ab  ubere  rteettr  mulrum,aucalbum6  oui  beneagi' 
OKuro.  Vnde  Auic.  Albummi nanqueout  roliineft  pro' 
prtetas  mirabilis.  Aut  difeilletur  oleum  rof.cum  modi' 
cocarophorar.  Aattnfine  oleumvioLcum  rcminetur-> 
epttarofySf  modico  aceti.  Aut  fi  (bntut  cupimus  additur 
grana  opef.  Non  plus  me  extendo  in  exemplist  quoniam 
cxbts  oua  dicentur  fiaumdechoterico  patebunt  exem* 
pb  mmtahufcpropoOlo  conuenierau. 

C V R A in  caufe  cholenca.Prpmillb  canone  ex  parte 
diet»,  dequa  ditfhim  fiipra  tradiani  lenio.  Si  canone  de 
digeftMis.Oporter  hie  memorare  altos. 

Primus  cp  atm  ifie  dolor  fit  acutw  valde  morbum  (a 
cints  acutum  fiacim  in  pnncipfobciamua  euacuanon^ 
qux  euacuatio  fiat  phlebotomia  (alce  diuerfiuatimfdoiu 
turuapofiema  caliduqcfefi  pruaolum,uitn  pnneipio 
nibricp  dicebat  pro  qua  fienda  recurrc»&rpra  de  foda  cho 
Icrica.Ht  ad  id  qd'  didu  cfi  de  lethargia  qcf  cfi  apoftema 
m tn*  picuiofum.Et  ad  id  qcf  efi  dem  de  ophihalmia  ubi 
valde  minus  iminec  ptculfi.ubihabel  cSdidliAfmodua 
tenrdus  ex  parce  uenarn.  Ite  fiat  eno  coiblutmit  Icuibua 
decodiione  prunoia,chamarindoru,cafia,mina  eualiquo 
acuente  vt  tiidebil  expedire  cura  myrofcJal.  reubarbaro» 

Secundus  q»'fi  calrdnaslberit  vehemens  cp  fiat  capitis 
s'nfngtdatio  cum  hiiqupdidia  fcinc  in  captiulo  de  foda^ 
fpecalurr  de  cholerica.  Vnde  Aut.Cum  aucc  caufaefe  ca 
ItdtrasTupcrfiua  oportet  vtinfrtgtdeacrrebrum  cumex« 
tinpuentibus  cognitia  prxdidba  tn  capitulo  cerebri. 

Ternus  nominatus  efi  mit^tiuorumadmtniftracto. 
Quicoplen  poteftcumhis  quaeadcxrra&ad  incraaurc 
ponunt.  Adextraapplicanf  repereuGtiua  (rcgtda&fiia 
mgiditate  doloris  miciganua  vt  cmplafintm  vndhooes. 

Emplafirum.ia.lcnnculiaquai  eam  decoquas  &pifta. 
<feiiHkcuraraicapams>dte,albinniiieoisoiu,rucco  tuT' 
qutami«olcumviol.&roCcumbrina  hordei  fiacctitpla' 
It^  cum  aqua  dccodtfonislcnncul|a  lic&fi  viefeniiua 
■►ladhic5acr«ftS,eucurbtti,fola«w,wft|uiafnum,expri* 

me  hiccS  cum  olm  rof.  Sc  roSdragocioo  Si  brina  hordei 
ca  modim  croci  fiat  empbfirG.  Et  multa  c6firailia  pof' 
tn  irtibx  ingeniofusex  fc  cdficere.  V ngueta  c6fimiliteT 
debiUa  Si  (brtta  fiamivtip.oleoTu  roCvioL  amygdabru 
4iilcujmuim.par.).accii  paratpbulliaoc  vfi|i  ad  coofeoi« 


94 

ptioii^  acett.drtnde  addhtur  modicum  cmealbp&  fiat 
vnguenrn  de  quo  inugac  auris  Si  panes  CTrcunfiitcs.&  II 
vis  fortius  addas  opiu  aut  oleum  madragorinumiautcu 
optaus  Si&i$  fiue  micigScibus  dolor?,  (upta  trac.itq.cCfi 
ce  vt  pbcet.  nam  aggregtnl  ea  quae  didb  fune  de  fengui» 
neocumhfsquf decholerico>&eritrescopiofe.  Etc5« 
fimiliter  dicK  ^ euaporatiuis.naro  cxetTdem  rebus  fiai* 
cuaporatoria  ex  quibus  fiunt  empbfira  cfi  modii  didis. 
Si  cu  elige  ut  cognieniius  uidebti.  Ad  intra  vero  valent 
que  dida  Aim  de  (anguineo  vbi  pofiia  fiini  aliqua  fortia» 
&lruia.  Sed  vitra  ilb  adhuc  pomml  aha  multum  efiik 
caca»qe.oleiror.conquananfbniiercumrucco  cucurbi' 
tXfSi  impone.idc  operare  cum  oleo  de  felice,  hi  okum 
nenupharinumcum  bdemuitens  tepidum.  Ictoleum 
depapauere<5^cfih>niuft&hocvbi  dolor (ticrit  vthc' 
mens,  cum  quo  ponatur  aliquid  camphorae&eft  efficax 
redactuum,  lic  bc  multebr^cum  (ucco  /bbtn,  muctlla- 
ginc  pfili?.  quibus  addatur  vt  hber  ex  mitigantibus.  Itf 
Irmaciae  decodx  in  oleo  amygdabrum»  & lumbrici  ter 
refires  cum  oleo  roCdecodi  vt  infra.  Et  Aut.Cuncpeft 
neccfianum  aliquod  narcoticum  cnagii  incolume  eft  fief 
memiihecum  aliquanto  opio  teracur^&mirceaturcuin 
lade  mu!teris,<&:  difltllrtur  in  aurem. 

C V R A infedoex<aufefi-tgida.Canones4>pornO' 
naies  rrrucne  quo  ad  ordine  dierf.Euacuacion?.Digefiio« 
nem.  Diuerfione.  Sedpro  euacuarione  dicendum  q»tn 
principio  actaie,vinuie>&  cpieris  c5(emi?iibus  conueme 
phIcboromia>vc  fupra  felic  diucrfiua  in  nodica.r.quSttm 
te.pro  qua  recurre  ad  ea  qu«  dida  funr  de  lbda,1nhargb 
vt  fupra»  Seoido  memorSdum  (p  frequeeer  euacuatio  ctl 
fbluiiuts  de  quarto  in  quarcti  cum  cochijs  Si  huiurmodit 
vt  rupra-m).trad.&  de  foda  phlegmatica. & in  tpe  inter' 
medio  dene  digefiiua  iuxea  tnateru  peccantr  pro  quo  di« 
f^fuo  recurre  aliegacis  locis.  Cofimifrpro  diuerfione 
wrecurfus  ad  ea  quae  de  foda  phlegmatica.  I ocalfead 
extra  Empbrtra.V*ndfones.Euaporacona.  Euaporato* 
rui  pofiunccfieficca&hu.Sicca  nStcumhtsmilifi,  pSni» 
cum^fehpulegiUtbaccz  bun,  olibanuro^auinethu.  Es 
his  raacernitbus  fumant  duo  tria  vel  plura  vt  libebit)  SC 
ponant  in  fecculo,&  calefada  fuptrponanl.CabfiSc  aut? 
hoc  m6  ponat  bpiS)fiue  ctgub  tn  ignc.deinde  cum  furrte 
quifi  igniuit  exnnguac  cum  vino,oleode  fpica»  aut  de  ni 
ta.& deinde  ftiperponae  fecculuf  vt  ex  fiimo  tah  fuperca' 
lefiac  Si  calidus  n6  multum  hixta  canones  pofiros  tn  prin 
apio  capituli  quot  retttdc.apponac  aun  Si  fic  mier^  fro 
Mfeer  vtvidtbilexpedtre.  Euaporaronum  humidunr 
nat  cum  his  qupcarmuiSt,&  maturant.  Si  mollificam, fif 
cum  decodione  meliloti  <ppne  atwthi,camomillf  »farnU' 
gr«ct)Voiubittt,fblionim  cauhsffemimim  eius,abfimhil 
diuifim  vel  contundim  vt  placebit,  Si  recipiatur  fumut 
per  caonuU,  cuius  vna  extremitas  fit  fuper  vas  bbrical» 
Si  reliqua  ad  aorem  ponatur.  Et  fi  doltv  rfiet  vrhcmenr 
addantur  ex  lhjpefacictibus(icutcfiem  cortices  mandra' 
gorz.turquiami  foha  ac  (emina.  Et  fi  n5  diffidunt  trSf' 
easadfiomora  vt  opium,  fed  rfta  cum  cautehapponan» 
tur,  vtfifpratnd4iif.de  mitigantibus  dolorem,  nam  in 
dolore  ex  cauCi  frigida  narcotica  funt  pofiponrda  ufqiic^ 
quo  timetur  (yncopfe.Auic.tn  hoc  capiralo.Ec  noni^' 
cumcorrigefiacddu  exefeficutcQ  cafioreo.  VndtO' 
na  fiam  ex  hir.  Oleum  nardimifn.Coftinum.RuiMRJui» 
Saniucioum.  Amygdabrum  amararum.  Camomillinfi» 
Anahinum.  Laurinum.  De  lilio.  De  cheri.  De  nardfco» 
De  perfids.Dcchry  fomtUis.De  bcen.Dc  cherua.  Oe  cm 
namomo.  Vnum^odqt autem  idorum proprietate  ha' 
bec  rn  dolore  auris  ex  cada  frigida.  Empbftra  autem 
fiant  ex  herbis  commendatis  fem  vt  cfi  Anerhum.  Ruti. 
Pultium.  Matorana»  Laurui.  Melilocum.  Camomitb» 
Origanum.  Sticados.  Et  breuiccr  omnia  calida  confcrca' 
tia  auribus,  de  quibus  in  phoctpio  capfeutt.  fiai  eosm  er 


✓ 


Traftatus.  VI.  ’ ' ‘ 


-Mt  ^d'(4to  dc  paniM  pQ  lurrizen^  'fic  cum  uino*  Sc  Ms 
didtt9»iS^  £m’na  fcmimi  IjmftanccmpUftnivtopui  ctic. 

m.ccparum  vruni}  ex  huqux  comedunt  & decoquas 
lub  ciacnbut  cali dis  & pnints  cu  bctitnte.detnde  iprucfi 
incorpora  inca  butyrum  per  modum  empia^ 
llri  fiipcrpone.  1 dem  cum  ceper  hliorum  butyro  Sc  oleP 
^ucaceo.  Ad  intra  aut?  valent  olea  ditfb  inie^a  recundn 
canone.  Item.«.cepe  &caua  iprum,&iniplacauarura 
pone  rutajn.&  fuccum  raphani, galbanum  dinbUitum 
prius  in  fucco  porri : deinde  decoque  vt  iupra.  fiaicp  dC' 
inde  exprtrtioeiusi&de  tali  liquore  impone  lecundum 
canonem.  Qubd  ii  dolor  fortis  foericadde  opium  eum 
caftorcoiS^ croco  &e(lcx  miicibtlibusbonts  vrMefue 
boccap.aut  phtlonium  cum  latete.  Oleum  de  rcorpioni» 
but  inte^tim  eft  fublime,  vt  MtTue  hoc  capitulo.  Item 
decoquamur  v^  ad  eorum  liquefatflioncm  fcarabeiiauc 
lumbrici  terrx  cum  adipe anacis,df  inaure  diflilletur  k- 
eundum  canonem.  Item  (ingulamer  eft  (el  tbauri  cum 
adipe  anatis  inie^m  in  cauta  vehememer  frigida.  Ad 
Idem  fotira  Nic.dl£  Gxdra  defcripcione  cius  cum  modico 
6p*  ime^.  Btinfumma  mtiigamia  dolorem  ocuto^ 
nim  funr.d^  in  hoc  cafu  valmria.  Auic. 

C V R A.Infaifloextngrellureibtgidxf^antruapO' 
tacionrs  Hccae  dtdbc.  Item  i nuntfriones  calidae  di<f2p  em  > 
pladra  «Sk  mie«.^iones.Ornnia  enim  quae  didia  funr  tn  cati 
ia  frigida  dcleuiora  prccipiictn  hoc  cafu  fum  maxime 
coniirrentia.Ei  conitmiltier  dicendum  de  his  qux  dercri^ 
pta  fum  dc  foratu  dC  Hbilo. 

C V R A.Inhidloexapodematecalidoanieexplica' 
ttonem  canonum  nocetur.  Qubd  cura  apoUcmans  auns 
differt  i cura  alioru  apoftematum  cditer  tn  duobus.  Pri  •> 
cnoquo  ad  repercu&iua»  Secundo  quo  ad  maturatiua. 

■ Quo  ad  repercu&iua. primo  qux  applicamur  debet  efle 
fiiit  igatiua  3C  non  dire^e  rcperculkiua.qura  timetur  IpHo 
fobRaruix  cerebri  ne  fiat  inde  phrencns^uc  lethargia,auc 
ii  materia  ad  pulmon?  defeenderet  generet  ptifts.  Hic  ra  ^ 
men  efi  aduertendu  infortifinmo  dolore  vbi  timemus 
4e  cafu  virtutis  SC  de  occurfu  tn  fyncopim,  aut  inpermt « 
xcionem  rdnis,dl:  mortem  n5  folum  repercufsiua,fed  enS 
narcotica  tn  prinapto  funt  applicanda. vt  Mefue  de  apo« 
fteoiate,d^  bothor  tn  lurc.  In  iccudo  difleri  quo  ad  nu' 
turatiua»  quoniam  pure  maturanua  calida  & humida  n6 
debent  apponi  in  apoflemaie  auris  quemadmodum^  in 
ali>s  ponumur,vt  docet  Auer.  r.colf.capttulo de  matura» 
uuts  apoIlematum.&  e(i  hic  canon  Gal.fentemta  quinto 
dc  ingenio  faoiutis.  V).capit.  vbi  reprehendit  mc^cum 
ad  regem  (lue  tmperacoremvocatum  pro  dolore  auris  ex 
apofiemate,  qui  maturatiuis  calidis  8C  humidis » tantum 
Vtebaiur.  non  confiderans  membri  complexionem  qux 
c(ificca,quare  &promembn  conferuatione  iufsit  Gal. 
fiipcruocatus  apponi  cum  his  (icca  complexionem  auris 
Gonforcantia^vt  dicetur  in  deferiptione  emplaflrt. 

. Oicca  igitur  debet  ad  frigidir  declinare  pUts  minut 

Iccundum  tniennonem  3c  remifs  ionera  caufae. 

Buacuacio  roaterix  in  prindpto  (iac  phlebotomia  cu 
mulca  (anguinisextratfliooe  fi  e(I  pofiRbite&  prfcipuc  tn 
laoguuKo.Qubd  (i  non  poiell  ftertin  vnica  vice  propter 
debilitate  vtreutis)  aut  rationealterius  rei  reiteretur,  nam 
cum  talcapodema  ftt  perniciofum.  vt  deebratum  cft  ex ' 
Icntencia  Auic.inprinc.rubricx  debemus  vt  poftibitedl 
aduertere  ne  magnificcC.Fiacautf  phlebocomii  ex  cepha 
iica  primo  ex  parce  contraria  vt  fibi  vidcbicur.dcindeex 
parre  eadem  iuxta  canones  dc  phlebotomia  tn  Ioda  ut  fu » 
pta.  Item  compccic  vcntoCirio.  fiatcp  demde  cuacuacio 
per  linttiua,  & rdttretur  no  dando  fortia  timcndoagtia» 
tionem  & inflammationem  materiae. 

Digeflio.nam  fi  videbiuir  confert  tn  tempore  medio 
^ibicio  digefituorum  vt  patet.  Item  competunt  diucr » 
Honcafoctlet  vt  patet» 


Cap.  II II. 

Admimfhaciblocalitmi’.  ad  intra  primo  iuxta 
‘ notata  funt  tn  pnncipto  competunt  frigida  nondiredlr 
repereuGuua  cumfmodi  cfr  bc  muliebre,  vrdevfque ad 
tres  dies  qui  xfrimannir  principium  fiat  inseifcto  eius  vt» 
cepofcvicem.  Aliud.ia>ola  ror.$>ii.aceti.5.ifi«bullmdl 
vl^eadconfumptionem  aceti&admimfrretur  vclac. 
Vnde  Mefiie  hic  dicit  vfque  ad  duos  vel  tres  dies.  6c  td 
confident.  Ad  idem  Halyabascdcedicin  pnnaptocal 
lyriaalba  di«ffo(uprade  ophchalrou  cum  Uiftr  dilToliu 
ta.  Qitodfi  tuneremuscafum  vmutis,vt  diclum  ell^uc 
admmifirctur  oleum  de  mandragora,  quod  Mefue  no* 
minat  de  iabroih  cum  b?)e  nouicer  mullo.  Et  fubdx^ 
Sicxcubri  aliter  non  potes  cum  modico  carophorx,  aut 
opq.  Inaugmemo  vero  fcilicet  in  quarto  die  vfque  ad 
lextum  admimfrremur  qux  lUnt  compoficarum  virta* 
tum  vincentibus  frigidis,  vnde  confrrt  mucilbgo  firmi» 
nitciioiiiorum,cum  mocilbgine  focnugrx.aut  femimt 
Imi,  aut  aliqxiando  ro^.  cum  oleo  amygdalarum  amar* 
Icrm  conferunt  hoc  cafu  vaporationes  foifrxexfiore  ca» 
momtllx,  nicli1ou>ofr.d^huiufmodicum  emboco.  6i 
mulca  talia  poicfifibi  fabricare  operator.  In  flatu  au» 
cem  cupetum  qux  fumcompofitarum  virtuiu  6c  xqua» 
lium.  vc.ia.florum  camomiilx,  melilott.  ana.  M. roliu 
M. ;.f. foliorum  althex.M.f.vel  addas  rxfirminlbusfoes 
fwgrxci,  lini  proportionando,  & fiant  «uaporat iones  VP 
fupra.Et  cum  fimiliierad  intra  ponatur  mucilbgo  frmi^ 
ms  cfcomoru,  cum  mucilbgtnc  firmfnts tini.  Item  oleum 
fitamteftmhoc  cafu  conucnienafnfnjm.  Vnde.  nr.olei 
rofari,  filamini,  ana. Et  cum  fimilibus  potcfl  fieri  tme» 
<flio  vt  patet.  Icero  conferunt  oleum  fifrmi  cum  adipr 
galhnx,vta|>oflniia  cuius  ad  maturationem  peruentar* 
Rafis.  In  decimatione  vero  laudatur  bafilicon  diilbl«i»> 
tum  in oleo rofr.  aut  inic^ioadipw  vulpis  tepidx.  Er> 
iuxta  pramifla  ponentur  tn  hoccafuabauifioribus  lau» 
data.tt.farinxvobcilts  molendim.|.fn.granorum  pior, 
raucilbgmtsfcenugrxa:femtntslira.ana.  ij.  thurts.  It» 
targirii,ccrunx.ana.f.^cetial.|.«tf.c5ncuncur  cum  vf» 
nofifamoio.  Iiem MeCnr,brmam fabarum, camomil^ 
bm,  fuccum  vtobrum,  frtttcmi,  hordei,  meldoium,  aJ* 
chxam|dfcoquecam  aqua,d£blco  camomdix,&rob» 
dc  VI ere.  ifra  mtm  funt  rriblutiua  maturatiua  valeor 

cii  tn  flatu.  Cura  autem  dolor  aliqualiter  ceflaufr  con*» 
fere  hoc  crapbflrum.  qr.  radicum  maluauifci.  M.  rf.  de«t 
coquamur  prflemur  <Sf  cum  farina  fQcmtgrxc.&frtninw 
lint,  butyro,  femine  anethi,  flore  camomiIbt,fiat  empla  » 
flrum.  Vel  fic.^.  mucilbgints  lcenDgrxc.roaluainic4- 
df  firmfnttliDi.afa.^.tq.mcorporcmurco  ccpe,ltfo  co^ 
dio  fiib  prunis, lemmuanrtht.f .(.florum  camomillf.M» 
q.buiyrilon.5.v(.fiat  tmpbfmmadtu calidum  &non> 
cnulnim  fiiperponarur. 

C V R A mfa<^exapoflenutefrigtdo.Pnmoordi 
nef  dieta^pporttonalu  vt  fufmi.Secudo  fiat  euacuacto,  d? 
prlofi  vinus  & extera  cdfixNiih  per  phlebotomiam  vt 
fiipra  de  caufa  frigida  didHt  e/1.  Et  reiteretur  euacuano  vt 
tbi.Et  digeflcoadmimfrittur.Bt  diuerfio  vc  tbt.  'i 

Localia  vero  ad  intra  vt  tn  principio  approximemur 
anodina,vt  oleum  cacnomiUmum,  ftfrmr,roC£a(frum  ex) 
oliuit  maturis,vc  co muniter  fit,  mucilbgo,  feminis  lini, 
althex.  Item  valet  oleum  omphacinum  in  quo  bullx»<  l 
rum  fcarabei,&  cft  fcarabeus  animal  quod  per  cerri  ince 
dit  colligendo  frercus.  Item  idem  oleum  tn  quo  buiiici« 
fum  vermes  ccrreftrcs.  In  augmcmoiflavrlconfimilai» 
cum  refohiciuu  vt  oleum  rofii.cum  adipe  anatis  veMt/a^‘ 
mim  cum  oleo  ancthino»  In  flatu  mifcenda  fum  xqia  * ■ 
liter.  In  declinatione  vero  fbla  (uffraum  refoluciua,pro  > 
quibus  omnibus  recurread  ea  qup  diV^  fura  ex  caufii  ca » • 
Itda&frigida. 

C V R A cumapo/lrroaipfumad  fuperactoneaL^Idc 
friuattonc  (juencrttd^bicriclocuaonuaaus  mamfrftua,' 
quuapoftema 


' ’ Dezgritud.auriaffl.'  ’ 

quu  apofttma  Itierii  nttra  *a  <>  ftnlbt  to  pCTcipiatK^unc  * rfi  «po.rif.  QuoJ  fl  capit  (aciliut  mcdicanif  pom 

ul«  rcnicntur  canonca.  AbilCTHo  flue  mundiScatio.  Ec  n hit  componere  vi  patet.  Ad  idem  valet  medicamen 
coniblidano.  „ — ™'’°  Almanf.  de  vicere  aurie.  Ouidam  latidant 

Mun  Jiflcatto  vero,*  abfterfio  flant  at  meile  ro.  CS  multu  empbllra  enenutt*  praiapue  hoc.  w.galbani.L 
ibiidatio  vero  cu  puluefe  dragicanti  vfti.  Illa  oto  trSfeo  h.armomaci  tcrbentitn,cerx.ana.  *.  t.gummi  pini.  tX 
«um  ad  chirurgicum  pcrrinrant.Etqm  qui  dicetif  de  in.  fuc-c'  ctpi.5.tj.  t .myrrhi,caflorei.ana.5.i.puluerizemur 
tnnieca  de  ennnleconil  valcm.  Ue  mundiflcatnns,  cS..  * cu  oleo  laurino  malaaando.N'ota  tamen  qi  vt  didii  eft 
folidatiuis  habet  liipta  iradaiu  quano.*  eu  ibf.  fe^ber  debft  teiterari  purgationet,  nec  iplai  derelinque' 

C V R A fiapoftema  htemruptuad  enera  ita  tf  non  re  debet  vltpad  finem  cutae.  Itemaduereendumq.opoe 
Vidrf  locut  ortut  laniei.tunc  (T  videf  matera  ipla  faciliut  tet  moderare  ifta  fecundu  materiS  peccante,  nam  vbi  m 
per  naret  & oi  trahibtlis,quia  fit  muWi  ad  intta,  euc  vte-  trria  eflet  calida  oportet  cu  abflcrfiuiialicrattuti  cum  W 
te  Ilernutatottiigargarefmatibut.&  hoc  voluit  vt  etilli  g,du  pcedere.Et  cfiiimiliter  dicendum  de  cerolidatiuib 
mo  Auic.decura&nin*puritquariatertii.dumdi*it.  Vndevtdidliiell bolos ar.Qnguit  dra.lcprtaierri  *ha 
Etinclina  matertamadnarum,*otcum  (lemutaeioni-  iiifmodifuneincSopeimatSiefmcmiibf.Nuclei.MyrO' 
bus,&  gargartfmit.Tu  tamen  fit  memor  didit  Auic.pri-  balani.Gallf  adudp.  Vnguentii  de  cerufia.  Oleum  rot* 

hm3i.itatp illa alcaliditmircenda fune tuxta  intenfion* 
tornaturi  non  impedientes.  St  natura  inceperit  euacua-  diremirstonecaliditatitmaterii.  Itr.ip.rcoriS  Imi  flue 
re  per  aures,  tu  illi  fequete.  iuxta  illud  Senit.xxj.Aphor.  fquamSfeptieteitindtiinacetofortirtimo  remperinno' 
J.SedKonn.Qitf  ducere  oportet, quo  maxtme  Natura  ver  uando  acetu.dnhde  bulliat  in  aeno  * oleo  rof.*  coletur 
git.petlocaconlcrentia.eoducere.EaiiaqiperautttqBre  a;vna  guttaauribua  inllillnur.  Item  adiiertendum 
dienteleruenttircanonetdidli.Mundificauofiueab(ler-  in  expellendo  materiam  in  aure  contenta  ell  Angulare  * 
iio.dCconfolidatio.  efficax  remedium  inducerrilernutaiionc,*cum  perue' 

Primui  completur  cura  his  quf  funt  mediocris  abller  nerit  ad  adlii  claudaiurauria,*  vt  ell  pobibtlc  (Iringan*  W 
fionis  * pricipue  fi  recenafuerit.quoniam  in  antiqua  Ia  mr  naret  vt  omnis  impniii  perucniat  ad  aures, 
nre  oportet  fortioribus  vti  ut  dicetur.Bt  iuni  aqua  mellis  c V R A fi  apollema  hient  in  pane  extrinleca,  ga  in 
proprie  vinum  cum  meile  aut  acent  cum  meile,  aut  oxy-  cartilaginibus  aurit,tunc  nC  ell  magni  iimoris.Bi  medi' 
enei  fimplexjut  rquilliiicum,*  fiat  iniedlio  eonl  per  fy - ce(  cum  his  canonibus  quididii  fum  de apollemaie. 
tingamleuiter.deinde6atabfterfio*mudificattocum  c V R A fi  apoDema  Fuerit  fadtum  circa  radicem  au 
bombtce.aut  lana  rubtili,aut  petia.  ris,tunc  ell  timorofum.  nam  fi  venerit  cum  fignis  dige. 

Sealdus  perflat  di  hia  qiii  funt  medioens  exiccatfo.  (lionis  * in  die  critica.tunc  pofnbile  rll  vt  fit  ad  bono. 
tiis*confolidationisabhp  vehementi  mordicatione  vt  Si  vero  aliter  ntenerit  ell  pertculofum  * mortale  fteque- 
funt  olibanu  folutu  cum  vino,aui  olibanii,larcocolla  dif  ter.  Et  tale  quandoqidl  fangiiineum.quandoqt  ell  eho. 
Toluta  in  vino  * modico  mellis  *efl  expertum.Itf  myr  |encum,quandnt]i  phlegmaticum.qnqi  melancholicu. 
rha,aloee  in  vino  difloIma.Et  landaraca  eiiS  hic  ell  mira  Euacuano  in  languineo  aut  ex  alio  humore  Cmguini  c5 

bihs  di  vino  d^melle  * cn  lydnio  confolidat  & dolore  mixto  iuxta  dodtnnS  fxpe  politam  conientiente  itate,* 
tollit,  ftt  lydniu  al  fief  memithe.  Item  capone  mynhS,  virtute  capetit  in  prinopio  phlebotomia  dico  & dioer. 
aloe,larcocollam,&landatacam  cum  meile*  vino.  fiua,*  euacuatiua.  patet  canon  exdidlts.  In  cholcrico 

C V R A inantiyu,*  chronica.  Tres  fenintcano-  vero  in  principio  quia  tale  apoRemafufpedium  ell  exilii 
nes.  Primus  abfterfio,*  inundificatio  cum  his  quf  funt  mo  competere  phlebotomis  diuerfiuam.  patet  etiSex  du 
prfdidlituigotbfiora.  Secuduteftreftauraiiotiusquod  cis fupra,* magis declarabff  hxc materia  infta  defe-pe» 
deperditum  eft  per  putretadlionem.  Tertius  eft  confoli  ftilenciali.  In  |folegmaiico  vero,*  melancholico  n6  ita 
datio*  exiccatio  cum  rebuscofolidaiiuis  inquibuseft  videf  direiSecapetere,quoni5  tunc  non  eft  tanius  timor, 
permixtio  aliquorum  humiduaiem  habentium.  *hic  omnia  extilimo  voluifte  Aui.quatta  cenii.de  cura 

Primus  cupietur  primo  in  eo  genere  cum  mmus  forti-  apoftemaiii  qux  accidunt  in  radice  auris  dum  inquic.Et 
busgradaiimprocedendoadforiiora.Exemplii  primo-  oportet  vt  minores  maicnS  cum  minuiionefiipfa  fuetit 
rum  vieft  vrinapuericummtUc,abfirahiucum  vmo*  necellariauNoia  tii  illa  debet  moderari  iuxta  canones  po 
snelle*modico  bl  gcmx,oxymel  fqmllitidi  cum  modi  fi, os  fupra  de  foda  fanguinea  vbieftei  (toto  repletio.  Ite 
coftorisiris,*fottiuaeftalchitrancummelle,vinu,de.  debet  fleri  cuaaniioalfoluiiuis,leniiiuis.*  alfis iuxta 
codl  io  Icrpencacix  cum  meile.  Et  foitiora  funi  fel  ihauri  dererminaia  in  dubijs  de  fe.pellilrtiali.  led  tainora  fiw 
«um  vrinap«Kti.*hoc  apud  velKmrna  puircFadiioms,  folutiua  benedi<fta,vt  ell  calla, ihamanndi.reubarbatoJ 
*6cxtoris.  Iiem  vtiguenium  egyptiacum  Merue,diftiii  Digelliua  fint  iuxta  materiam  peccaneem , vt  flipra 
dlione  fealda  difibluium  cum  vino  & inliillaium  * ell  quartoiradiaiu. 

mirabile.  Item  vngucnium  de  flore  xris  fiueviride*  De  ordinatione  dixtx  nihil  didlii  eft  cfi  ex  explicatis, 
eft  efficax.  Iiem.  w-  mellis  defpumaii.  j.iiii.aceii  boni.  fi,pm  videanir  regimen  tale  fatis  apertum  inielligenn. 
J.fo.zin.ar.  j.j.  confice  igne  leui  vfque  ad  aceti  confum-  !„  applicatione  vero  medicamina  ad  locO  oportet  hie 

-pctonem,&eftab(lerftuuiis(ubiicnein  otnmbutcaUbui  niemorare  canon^ruprapoiim,  vtin  principio pur«  re- 
vbicunqi  Fuerit  vicus.  perculiiiuanaapponanfppier  membrum  principale,fed 

Secundus  perficitur  cum  rebus  medioens  exiccatio.  repcufsiua,*  doloris  iniiigaitua  vtfrigida.leuia.cuiuf' 
siisabfqi  mordicaiione,*ifta  luimerataliini  incanone  madicftmalua,viola,ctifolntalthef  *aliqbusalitscali 
fteundo  immediate  prxcedenei.  dis  ut  di  modico  rutp*  lifibus-flore  camomillx,lemint 

Tentus  afiimpleaiur  cum  his  ut  eft  myrrhacaloe,ihus,  lini^C  hmai  i)  &aiii  ad  atiradlionf.  Propi'r  qd  noian' 
*aliadeiuibut  didlurocftin  Cteundo  canone,quibus  dumqi.ppiermcmbrOprincipalcinpnncipiodirediiuiS 
addaiur  colcoihar,flot  xris,  * fimilia,vt.  «.larcocollx,  videnf  capetere  calida  aitradhua,ledquia  timemus  ne  t* 
bugiils  dra.olibaniifpumx  maris,myrrhz,baurach,bo.  quae  inflSmatio  maior  vt  duplicatio  feb.roore  Auicf.in 
Ii  arm.fcotix  ternioris  xris,  aloes,  colcoiar.  ana.  panes  hoc  capitulo,  hinc  ipla  fic  moderamus  al  frigidisfludeia 
orqualcs-teramur  * ex  media  parte  earu  fiat  fief.  Et  cum  tei  mitigationi  doloris,  vt  nobis  polsibile  eft,  qm  dolor 
■vtt  volucris  diftilla  in  aurecum  aqua  mellis,  ex  alta  me.  ita  Minquus  prmapaliict  multu  fiftermi  iiinuif  et  infl* 
dieuce  vero  liniaiur  lycinium  inuoluiuin  in  meile  * im . maRm?  inducit  in  acuendo  lpus*.phibendo  ne  cor  de» 
«onaiut  ia  aure  prius  muadifiaia*  lota  cu  aqua*  ace.'  bnchfrigidiiatt  cctebneueniet.  IiemeftnoandiI  9* 

Pn(!lica.S.  N 


TraAatm.  VI. 

Ai  pWncipto  vi<leri(tiut'cp  non  ronOentnii  rspuf  Ho 

faarcripad  locum  emun^ori)  cp  lunc  debemut  vti atira<' 
^'uta  potilioribus  vf^rid  pofitioni  vemo6ru.  Quod 
fi  videmus  mareriS  cduementer  colligi, &adunari,  cunc 
skbemutab  illis  anra^utt  caltdtsrup^lrdm,ne  ex  eis 
liatti^lniaiio  mator.«Sf  febris  duplicatio.  Vndc  in  pnn' 
apio  competit  cmplsflru  fadrumex  maluis,(oln*alchep, 
flore  camomtllz,meliloto,cumbrina  lhninitlini,aiit  tri 
tia^ut  fcenugrxcMdrpc  gallinar,oleo  vioLcamomillae, 
Ahuiurmodi,tta<ptocuad  calidum  Ahumidum  decli» 
net  cnaxf  OK  tn  cal  ido,&  frigido  mebncholfco^d^  plus  in 
snelancholico.In  phlegmatico  vero  ad  calidum  S£ (iccu, 
tfaquo  ponatur  adeps  anatis,ficusliccpd^huturmodi.de' 
inde  procedatur  i:  fpcratur  eius  (amatio,  (lue  fuppuratio 
cum  radice  atihx9e,cepx,li1iorum,& aliis  putrefadliuis 
de  <|uibus  in  quarto  trai^tu.  Quod  Hapodema  fuerit 
antiquatum  liue  durum  bdhim  fuperponatur  adeps  por^ 
cicura  fDe(le.& cinere  oftracani.  Idem  ficus  (tccx^amo» 
niscum  (blum  aut  cum  alio.PiiuBdeUiumiiordes  alueo' 
rum.Storax  liouida.Mcdullacerui.Iic  vilcua,  grana  lau/ 
ti.Gummi  arabi.Pipcr.Radices  Icrpenrarix.Galbanum* 
CoriSdrum.  Cordumeni.Pimrii.Stercus  ouium,  capris 
num.  Adipes  porci.caprx.hirci.CerebeUa  gallinaru.uac 
carum.Olalror.camomillinu.  Adidquodeft  ^igidio^ 
nsmaieripoleilde  liliOjanethinu.decherua.Emplaflrum 
de  rafina.ex  quibus  vt  propofito  videbit  cdpettre.com^ 
ponat  diligens  examinator.  Et  fi  non  rumpitur  per  (cSC 
dus  apertionem  queris,  (ac  illud  curo  calce  viua^d^  fapO' 
ne  molli,aliquando  applicamur  ranguiTug^ 

C V R A n contingat  k cafu.d^  percu&tone  in  princi^ 
pio  fiat  phlebotomia  in  pane  comtana.  vel  violatio  in 
Ibaiulis  deponatur  bolus  arm.puluis  mirtillorum.cum 
oleo  ror.&  huiufmodi  vf.pad  tres  diet.  procedaturqi  de^ 
nide  iuxta  ea  qux  didhi  funt  ahdmendo  ^ vino.  A:  ^ cibis 
multum  rellimennbus,vrqiad  lermimim  dicium. 

C V R A in  bv^o  cu  pruritu, quia  fignum  eil  cp  mate 
tb  efl  calida, vt  lalra..|>cedatur  cura  canonibus  ad  hoc  ex 
parte dfxtp  jccxteroru applicando  adinira.&ad  extra 
qux  caliditatcd^.vt  verbi  grata  cum  bigidisdif  humi' 
dts.Ec  de  his  exemplo  colligi  poHunt  expreiTe  ex  didlis. 

C V R A in  exteris  de  quibus  didtum  efl  q»  aliquis 
cft  fortis, aliquis  mediocris,  oportet  medicum  occurrere 
cum  fortibus»  & mediocribus  medicamentis , vt  caub 
morbi.vcl  accidentis  expoftulac  citius  cuacuando  appli' 
cando  vt  patet  intueoci» 

VehUqiUidiaesinffr6umaaabextrd,f^mnf 
oppilationem  fdciunu  Rubrica.  Vl. 

Vandoqi  ingredicuraer  Hue  ventus  frigidus  de 
^ J quoinprpcedsmi  rubrica.QuSdoqpaqua.  Qniig 
aliquod groHiim  folidum.vt  efl  acer,  bba,la 
pillus.  aut  chirat,vt  mihi  comigutemporemex  ptiert' 
f IX  Sc  hutufmodi.QiandocR  ingreditur  animal  aliquod. 
Item  qhtptn  eo  gcnerac,vt  vermis.  Oppilationem  aure 
in  eis  bciunt  fordes  in  ipGt  aure  paulatine  aggregatx. 

Quando  humor  vifeofus  oppilans  foramen^ut  mea ' 
Cum  nerui.  Quandoqi  genentur  inca  caro,(iue  veruca. 
Quandocpalrquidin  modum  panniculi  ccKiperxntisfo' 
Same.  Ance  omnia  notetur  verbum  Raflt  nono  AIreaC 
capitulo  de  bis  qux  cadunt  tnaurem  excrinlecus  vbi  in' 
^cinfine.Neqthoc  pro  paruo  efl  habcndu.&  praecipue 
fi  rct  habens  nubm  qualitatem  ingrefla  (uent.  (equeretur 
«fiim  ex  ea  grauit  dolor. 

SIGNA  demonflrattua.Sifuertcvermts,aucani' 
snal  aliud  figna  di<fla  (um  in  prxcedcntc  rubrica. 

* Signa  fi  fuerit  bpts,ciccr,auc  aliquod  tale  fatur  narras 
lione  infirmi  vt  (iipra.  Et  vt  didlum  efl  in  prxcedcmt  ru 
brica,  ducatur  profimilabus  patteni ad  radium  iolfi  vc 
jpcdicusaipiciw* 


^ Gap.  Ilir. 

PROGNOSTICA*  nam  (i  iipif  sxtrabamiip 
tatu  vt  dcer.bpis  SC  huiufmodi  perducunt  mfirmumad 
furditacem.&grauem  dolorem.vc  dicatum  efl. 

C V R A Canones  fxpe  replicati  hic  ciiSferuaiir,vc 
opus  erit  luxtaea  qupdida  fum.Ex  parte  dtetx.  Euacua* 
tionn.Diuerfionu.NunquS  enim  vntuerialia  obliuifcanf» 
Ad  particulares  canones  accedo  iuxta  caulas  pofiias.  ■ 

C V R A fi  aqua  ingrefla  fuem  & ex  negligenta  non 
fuerit  extntfla  vt  contingit  in  his  qui  (c  balneant.nS  fxpe 
ipla  fic  dimiib  apoflema  bcit  6c  dolorem  vehemrne?  vt 
Auic.  Tunc  fi  htcftt  tn  pauca  quacitate  fufficti  infufio  fre^ 
quens  bdho  tepidoru  cum  flernucactone.de  nifit.Itfcum 
l^ltu  fuper  pedem  illiut  partti  plicando  caput.  Iireuapo' 
ratio  ficca  cum  rebus  calidis  de  quibus  in  prpcedfu  rubrf 
ca.  Si  vero  (iicrit  tn  quStiiatc  notabili  tunc  fiam  flerntt' 
tacfones  ore  cbufo,d^  naribus» vt  in  prxcedemt  rubriou 
Ic^mistai  fortiter»  (altet  vc  diAum  efl.  deinde  extrahat 
aqua  fic  cdmota  cum  fcliaiorio»  efl  enim  tnflrumctuni 
quo  pHicri  aquam  trahum,&  ad  longinqua  cxpellum. V'el 
ponatur  cannub  in  aurx,& aliqua  vilii  perfona  vel  ami 
ca  trahat  curo  flatu  per  aliam  extremitatem  cannx  aquS 
ad  (e»de  nota  i:p  oportet  aurem  bene  obrurarc  vt  vi  uacuf 
egrediatur.  Item  fiat  fu^io  Sc  mundificatio  cum  bom' 
bice  pofico  in  extremitate  ligni, vel  lunci.  Ite  potefl  po* 
ni  canna  ferrea  inaure,&  per  medium  cius  ponatur  flilus 
ignitus.  Item  fiat  fumus  bdusex  ruta,  anetho»  cimino^ 
calamemo5chutufmodicalidit»vtfupra.I(?po{efl  igni# 
ri  bmina  ferrea, & fuper  ilb  ad  conuenientem  diflaniiani 
declinare  aurem.  Quodfido'ormulium  grauarec  fua 
euaporacio  ex  corctabus  papaueris.  otcliloto,camomil# 
b,viob,maIua,  (emine  Itni.&cx  haempbflrum  cum 
fanna  hordei,&  b^e. 

C V R A fi  cicer  cadat  vel  huiu(modi»  cunc  diligerer 
confideret  operator  afprcicndo  aurem  m loco  vbi  radiui 
folis  per  eS  penetrar,  fi  potefl  rem  ipbro  cum  inArumcfi' 
to  excraherc»d^coc  (ij(hctat.finon,dimiitatur.Multos  vi' 
di  quicuro  inflrumento  fine  aduertemb  operati  funt, & 
rem  magis  imra  infixenim.T unc  aut? fic  operetur.Iropo 
namur  tres  vel  qtatuor  guttx  olet  caraomillini,  vel  ane^ 
chini  teptdi  hora  qua  patiens  vadu  dormitura  vel  (aliem 
teneat  tribus  vel  quatuor  horis  quibus  dormiat  fuper  an 
rem  Ixbm.deincb  mane  b(flo  betat  flemuraiiones  pio# 
res»  cufsar»  bicet  vt  fupra.  SC  (em per  declinet  ad  brusau' 
rts.  Ddnde  percutiatur  abpa,vt  pugillo  pars  non  Ixla. 

Qubd  fi  res  egredietur  in  nomine  lefii.  fi  non>po natur 
patient  in  balneo, & cum  modicum  fleteni  inclineiur  fu' 
per  aur?»&  inducamur  flernucitiones  ore  cbufo.  Quod 
fiifla  non  comulerim  tunc  applicetuc  fcIizatonum,vt 
fupra»  aut  vemob  magna  fuper  aurem, efl  comune  re# 
mediumin  hisommbuscaiibus.  Item  liniatur  flilus  ia 
cius  exnemitate  cum  pice  Hifpanip^  fit  aliqualiter  caU# 
da  SC  fuautcer  incromictacur  quouf^ attingat  rem  ,&fic 
retineatur  donec  creditur  qubd  fic  fngcbtfla.nam  ip(a  fe# 
cum  trahet  rem  nutu  dei»auc  idem  fiat  cu  vifeo.  Quod 
fi  res  iflft  enodis  non  egredietur  tunc  ftfliranduin  efl 
ad  inafionem  antequam  (uperueniat  apoflema  aut  fpaf# 
mus.  pro  his  recurre  ad  Albucafim  de  chirurgia  (cin** 
tromiccemem. 

C V R A fianimahCanonefl  vtquaroaciutfieripa 
cefl  introducatur  quod  bcat»eura  exire.  Qubd  fi  non  ct# 
co  exibit  imromictarur  quod  betat  eum  mqri  ne  fuo  mo# 
tu  perambubndo  plus  noceat.  Primum  perficitur  cuta 
capillo  aut  filo  (erico  imromiflb.  naro  forte  fic  pulex  auc 
animal  a dhxrebit.&egredienir.  Qubdfinon  cAplefir« 
eundum  cum  incromiliionerucciabfinihii.  Aloes.  Suc# 
dcabmemi.  Aqua  qux  defcenditex  carne  vaccina  af# 
bca.&eflex  vehementer  commendatis.  Sucd  cucum  e# 
risafinim.Similiier  (ulphur,irtflolochta  long.Succua 
po(id)P9(i)fClkbori.l(cfidUaoauiiX|&proprie  q^dx 

caleoc 


.F  , 


.V 


fennch 


Htcfft  in  putato  frMti.  Quo  iHortoo  Sinr  Rcr.utftatto  ^ 
att,ftUot>&  extera  di^  lUpra. 

e V R A.Si  venmafuerinr,tit«  leniencur  cinonet, 
Phmusiitgtniacfocxtrahendteoavhioc*  S«codu«  tn* 
itr^to  eorum.  Tcrciua  in^atid  enrahendr  dum 
fiiot  monur. 

Primus  completur  cum  appltcictonerenim  dulcium 
id  quem  debent  fiibrto  applicart.  verbi  grato,  rdoiitur 
l^mum  dulccbene  maturum  per  medrufn,&  zuccbzro 
dulcoretur  aurimapplicnurA  dormiat  fijper  aurem  pa** 
dem  0 poteft  v«  (altem  ftet  plunbui  horit  (ortaiata  deo 
voleme  egredtecur.  Aliud  ad  fdem  eupertum.  i*.  zue^ 
cbarf.5.ri.melIta.5.«ii.oleiroC).l.mi(ceamurcumalbumt 
de  duorum  ouoritm  SC  fiam  tepida,  A ponatur  in  aurem 
cum  Una  in(uOiineia.exqtaimplcanirauria,&accubct 
itpcr  eam  patient  & fic  ftet  non  mulcft,  demde  fubito  rc<^ 
Idoueatur.nam  fic  multoiieavcrmiaegrcditur. 

Secudua  perficiatur  cum  hiaquar  dtda  fimcpauloante 
Cftmplemencum  (^undicum  (bccoabnnthn,&  extero* 
cum  (cqufttum.Sed  fortius  hta  eft  caUmennI.  necat  enim 
yrrmrt  i&dofDrem  fedatdlc  proprie  fuc.eraa  MeTue.  Ec 
olcandro  tneft  proprfttat  mirabilia,  vndcGaLvt  allegK 
Mcfue.fi  exrtra  non  conferunt  ftilphor  viuum,&  cafx  vi 
Uatmmury-ftcumnKUcfiant  troebefa^d^  cum  aceto  in 
aurem  diftillentur. 

Teniua  adimpleatur  cum  impoficione  olei'  horapoft 
bbram&  exteria  ditftiain  extrahendo  durat  Uprllum. 
ii.vfquc  ad  applicationem  vemofx.  Q^ibdfi  comingac 
verMenmnridfputrefiert  inaure,  tunc  imponitur  vna 
Viccpoftaltam  e«  oteo&utiiocepidis,d£  mundificetur 
idemdeaurit  tum  bombicx,auc  fana  donec  totum  cor- 
ruptum  extrahatur.  Confe^io  hairnch-conferenaucr* 
vnibut,&doloft  fcxha.ia-ol<idc  perficta,  Ade  ch^ 
fomilli«,&olctdeamyg4alti  amaria.aaa>pa^^lbC‘lo' 
liorumradicia,ru<ci  apQ.ana.  par.ij.buUont  leiito  igix 
vl^uead  confumptidnem  (uccoriim. 5. diftilla  esco  tn 
*atiremane&(ere.  ‘ 

C V R A fioppi^tfo‘(uen't  ezforde  «ggiagatai  di» 
ftilietur  in  ea  ex  oleo  amygdalarum  amararum  no^ 
'Quando  uadir  dormirun^  Ttera  ingredatur  balneum 
«quxcalidx,aat  ponat  aurem  ruper terram  calidam,  dt 
^fbrdcxliqtx(bi,Ar egrediatur.  Item  pommur  in  aure  ty 
ctnia  imm^  in  mrlle  cum  (ctle  caprino,  oleo,  dr  modi* 
cbpiraGirf  contrtti,A;dimittlrurpluribt}tdtebtft,ut  duo* 
Init  vel  tribu«,ddnde  cum  foftrumento  auriculari  mun* 
dificetur.  A1tudd!eft0ptini5. Acdpebaararh.dTmi* 
fcecum  ficubua.h  qtnbux  extraifti  fum  grana  tlla  parua 
ftpottamr  tnauremdfdimrnatur  viqt  adtermm  diem. 
Atunc  excrahatm.  alToeabitur  enim  tunc (brdet multa 
•aicifi^e,& alfenobnur* 

C V R A fi  contigerit  ex  humore  uilbofo  praccetJeq 


De  i^tud.aitrfimi.^  ’ ■"  ~ 

t^eptnpdne  egrrJienteprraitret, 


Rkbf.  VIt’ 

SAnfufmtab  aure egrclaio eft.  aut  h caufiapritmd* 
uia,  vc  dmt  cadis  & percursio.  Q^ndocp  ab  acaV 
dentibus, vt  quantitate  £mguintf  multa,  propter, 
quod  uena  rcinditur,aut  acuitite  fui  non  rctnditur,led  per 
poroa  enm'  (ubniiute  egreditur,  aut  quia  cntice  natura 
cum  expellit. 

9 I G ff  A dem5ftratiua.Stexcaufif  prifflitiuiarc^ 
mrratione  infirmi.o'i  exantecedeme  fettur  per  cfiprphcii' 
fionrm  fignohim  ipfiat  fanguims,  Sc aliorum  qux  Tuper 
mulritudincm  &nguinif  fignarir.de quibus  inde  dolore 
auris.  Si  ea  venx  apertione  paubrim  exir,  fine  dolo* 
re.  Sica  ruptura  tunc  (ubtto  eait  di  cum  dolorc.fi  cacor 
rofione  cum  dolore  maimo  & non  fubtto. 

Crinca  ligna  habra  ex  annotar ionc  dierum  crincura. 
Item  quia  (anguis  Tubitodi  fine  doloreegreditur&  oon 
prrceffic  cafiis  aut  percurno-atit  aliquod  tale. 

PROGNOStICA.  Qitandotp  perducit  ad 
debiliiaiem  magnam  viqi  ad  fyncoptm. 

C V R A.  Canones  criticus  non  mineatur  nifi  fit** 
peHhiar. 

C y R A*rn(a^ollmiiltirudincfiinguim'fperd(ic^ 
ad  fcifcione  venxeius.Canones.  Vitra  dictx  ordinattooC 
phlebotomia  fiat  diuerfiua.  Secundus  mundificetur  au« 
ns  h ftnguinetam  fluxo  ne  ibi  fiat  apofteitn,  aut  bnica,' 
Tettius  adminiftraiio  conftnngentium  ipfum. 

Dixta  ordinatur  ut  exigit  ma^erta.  Nam  fi  focrttacu» 
nislubulisex  admixtione cholcrx  decimet  regimcfl  ad 
(npdumdi  hutmdum. 

Euacuatio  fiat  cum  appropriatis.  Phlebotometur  at 
pirtt  contraria,  exrrabatur  ad  dUcretionem  oKdici,vcl 
ponantur  vemofx  (uper  rpoiulas. 

Mundincatio  fiat  cum  fticco  porri,  divino  albo,aut 
melte  inrincTro  m reis  radio. 

• ' Cbnftriiftio  vero  fiateu  furco  pbmtginn.  burfr  pa« 
ftoris.aui.  sp.  achacix  perfidiXvbaUidlix,  gallarum  fir« 
cnac.mafticis,ihur«sana.5.).pultxn'srntur  dibulliami» 
aceto,  di  coletur,  di  vna  gutia  infiindatur.Qubd  fi  fluxe^ 
rfthamidftasffiuaquoluaa  loftiUeotr  vinum  builuuai 
ftioleofcorpfooum. 

C y R A fi  hierii  propter  rafitm.fiuepropier  percofV 
fionem.  fiat  phicboiom  a,li  virtusdiextera  conGrnrint^ 
vt  di^um  eft.  Deinde  ftringaciirlhngutt  compofitia 
Ric  ll^ra.  qaanb  cradatt  de  cooftri<fttitw,dr  tu  ibi» 
Qjfodfi  dolor  erit.  tunc.i|kmtcampamsrccentisd£ifHi 
cingxuir  JO fucco abfimhn  df  vioo calido, di  fijperpo<* 
natur.*  Auicen.hoc  laudat  ybi  ftringi'  aliter  no  po*lsit  cau 


terium/f^d  iftud  dominis  chirurgias  relinquo.  Sed  ex 
mMiuie  commendaiisabeo.  Primum,  eft  coagulum  le<*  Cfiirui» 
pomcumacetotn(urum.dicrt(^cftmirabt1e.  Iremiuc» 
fibds  canonibus  uniuef6tibus  ex  parte  diene  digeftionit  cus‘porri  cum  aceto.  Item  ex  experrts.  Recipe  renes  tau  fdoans 
«tnatattonum,atm imponitur calcft^unrtroluritta.In*  ridialiquid  adipis  (alm.hxcal!cncur,diquxuiaureai  ^mme 
nfiua.  Bt  rx  habentibus  virtuti  mirabilrm  in  hoc  funt  fundantur.  iiS,)09* 

ifOcfTtlci,quorum  deflrrt^io  coHigiturab  Auic.de  cura  D V B I A.'  mtos  aa 

bppibtiontiaccidenntinaure.ia*ellcbon  alumreos.ii.ni  ■ V Vbrtaturvtrum  inomni  dotoreaurisex  chote^ 
^Ure.xvj.CTOci  aure.iif.  conterantur  di  fiant  trochifei  11«  non  admixta  (anguim*  Competar  phleboto  * ^ • 

'com  aceto, di  cum  nti  uolueris  difibtuamur  in  aceto, dift  ^ mta.  C^ibd  non  ex  canone  generali, quaru  primi 

gtfora  focere  potes  radatis  vr  patet.  de  phlebotom  ra.Caue  ne  xgntm.  Hro  ifto  videtur 

C V R A fi  fornt  opptlario.  caro  ufrucoH,  di  tunc  vbi  de  dolore  auris  determinant  ex  cau&  (anguinea  diVii» 
'Itpaimiculus  di  Caro  ftitrit  adextra  iravt  cum  vnano  Fiatphlebotomra,  vbideendf  cichotericanihil. 
capiporstr,tunccumrpatumineauialiotnftrumencoin*  pofitumeftdiiftumfifpra.  Pro  ifto  dicendum  ipcanoh 
cfdatur  & remoueamr.Deinde  applicetur  immediite  cau  generalia  loquitur  drm^Ic  de  euicuariut,dihaRC  videnit 
terram  aiftuafe^deindefedatoCaloreprocedarar  cum  cor  tacere  Mefucdiplurcaalf|.ft^dfuerfiua  dcbetfieri  pro» 
rofidit  prohibentibus  generationem  carnis  vt  eft  vh'  ptercauftmta^lami^curadblorricius» 
gurntum viride.'  C^od  filuentad  inrra.  tunc  cuneft 
'dfificilH.  vc  Aoicm.di  oportet  tunc  vt  chmirgico  re 


linquat,  pro  quo  vide  Albucafim  hoc  ci.&taucatttr  Ue^ 
'doncraorttoii  ^ / u i T 2 - . i 


Vfitim  rcpercolsiua  competant  ib  palstonibutatt 
rnmi.cp  non,quia  fitrepulfioad  principale.  Item 
quarntenildecura  (amei.&meltus  eft,  vt  mm 
‘tepercitonir.ergb.  In  oppofinitikftAbi;  quarta  cerd^i 
Pradbca«Sv  N l| 


Traftatt», 

xpoftematum  aum*  Sc  de  cura  viceru  fimiei,  vb ^ 
dicis  admtniftrare aquam  roColeuroCGinccnim  Sc  harc 
repercuffiua.  Dicendo  q>repercursiuac5petum  in  ca&i 
no  raaone  loci>  (ed  rahonc  accidentiSy  fctbcet  d^lorit.  Sc 
rideo  fubiungebatAuic<Dumn6ruperfliierft,qm  ratione 
accidhtf  bene  habent  cdpetere.quta  tunc  matus  eft  iuua* 
aRmu.Alicerq»iUanon  Tunt  repercufriuafn  aure  ficut  in 
•Mi  membrtt mollibus.  Notanduqiin  admintilracidc 
fertiu  med  tcaminu  debemus  e/te  curioH  $£  actemif  ne  de» 
ftruatur  organum  auditus,quia  bicilttcr  corrumperel.qa 
cftduf^um  (>aun's  ell  membru  anbii(fhiorum.efbfmelii' 
Aurea  'gendu  (^atmaclluofltasillafacit  adperceptionScuioib' 
cur  an'  •becvocis.nS  fit  repercufsio  aeris tmr3ntaddiucrraspar« 
fra^o*  tesconcauaseius.ubifiiitronamia.vndeacr  (aris  debili' 


"I  Cap. 


V. 


^ ipfo.vt  dide  Auic.  • Sed  tu  dicet  comn.rerebnlBic^ 
vigidum  vt  in  prinnpto  tradlaruB  fexiicrgo  non  indig^ 
aRradboneaerts.Dicendum<peuacuado&atimdKo 
riseft  necei&ria  pro  refngerationc  /^rtiutcdceoii  in  yen 
fhcultt  cerebri,  Sc  ideo  dt«t  Auic.vc  cpoftruct  calore^ 
innatum  in  tpfo,dC  non  dixit  ipnus.Delirruit  etii  pulm^ 
tti, nS  per  naret  ingreditur  aer  incedens  ad  pulmonem,  ^ 
tn  duabus  quidem  extremitatibusnan/uncduotranijtiu 
ad  duos  Urhrya»!ei.dri  propter  hoc  guilatur  Cipor  Uf 
cohol  in  lingua.  Auic.fx  quibuspatet  quid  fit  cia/us,eprt 
anatomd  complexio,  nam  diccodua  eil  &tgid».d(; 
fic-complcMonis.  ^ 

C'ONF£RENTTA  nafoin  diua/is  di/po& 
ciombus  /une  hxc.  Auifiim.aruniej,acetu,agaricus»apii^ 


rik.  ter  motus  percipe  qui  non  perciperetur  mfi  e/ln  ilU  cagiff  tbrocanutn,blieit,baccx  lauri, cucumeraiininus,ct\ddj^ 


Di 


«K>nnt,imoah^rtdleaer  dc  libere  ingredemur  deque 
\ panit  iboi  non  comprehenderemur,  fimiltrercp  nec  v<^ 
AutcFnp  diuer/icaf.Nocandum  q»  Auicen. prima  primi,  deanato' 
locus  ex  imia  nemorum  cerebn  ponit  neruot  auditui  dc/Huicntrs 
planai*»  oriri 3 parte pofteriortAum duTcumefi concrahum/u- 
pra  in  principio  tradlacus  /extupropeerca  exponendus 
eft  textus  Auicen.  3 pane  poReriori primi  vemnculi.  & 
6c  ni  bene  confidera* 

. VbfumeracquomodoraateriahictFs  furdiutem 
I poterat  cranfire  ad  inceilina.  Ad  epiod  refpondic 
Tliadeusfiiper  Apho.xxviif'<p natura  peUii  ma» 
ttrum  Airditattsad  venas  colb,d^  de  illis  ad  venam  ma« 
gnam,quu  ad  venam  chslis  circa  dordim  extftencem.de' 
isodrrotctinir  ad  hepar, &dchepateadme(eraicas,dC  ab 
ip(Ttadimcilina,ad  quarme/eraicxcrahuntur,dlC/iculcf' 
Moad  concauitatera  imdlinomm. 

' A P HO  R I S M T. 

y Vedi^ofittonibMAifmatu 

Bx.ii{j.Se<!lione.xxviiiJ\phor. 

.r  Op*l>***  bitio/ix  dete<fhones,(upcriicniente  furditate, 
«diam, dC  quibus  riurdtcas  (upcroemeruibus  bilio/Is  dcic' 
^noiul^cdlac. 

xiucAphor. 

I In&brcoon  tmermittente,  C labrum,  vel  oculus,  vel 
narus,vel  fuperctlium  peruertatur,vd  n5  videat,vd  non 
tfudiaiytam  debili  exiftemc  corpore, qutequid  horum  cue 
^u,mors  proxtfMu 
»,  lx.Aphor. 

• Qpibiistnfebribusauret  obrurduerum,(anfuucxfa 
«ibus  riuens/S£  aluus  turbata,/bU}tt  morbum. 

j DedllpofiaonibusNan,  continciu 
Rubrlcai.xij.  Capimlum.  V. ' 

Df  atuuomU  nafi  c6fitxione  ac  ieferiptione  em/, 
erieimantihiuernocenabmei.  Rjifcr.  1. 

Afus  eft  membrum  cocauum  cx  duobus 
Vf  o/sibusd^tribuscarhlamnibwcompo' 
^ F firum  taamcnori  parte  ncici  pedtum  Vt 
^ J odoranu  (cruut*  primo  h natura  fioaliicr 
^ Q creatum.  Dicitur  coocauo,  nS  habet  cfcto 
^ • foramina  per  qu(  aGredit  odor  terminata 


ad  colatoctumpodtumGib  duobus  cornibus  dmi'  ..  ... 

tibus  duobus  capitibus  mamilbr^us,  qux  appclUnnir  saritas  in  loquda,tuoc  lUic  ed  oppilauo  in  aicai(Tfn,iddt 


cadorei,cyperf,hedcra,cllebona,&lomiie  /pecialacaccf 
Audints,b«duca,  lac,marubii%meniha,mgcUa,  SCe^  pf 
pria,ozy  mum  garyophyllatum, oleum  benediifl  o Nico. 
Odor  calamenti, (anruci,rucx,oleum  irtoum.papauer  fy/ 
ueftns&  Rore9.PtretrLf,petrodUinQ,/qotUa,dtcados,  f/f 
na  pis,lanfacus,vrctca, ircos, irif,£iniar,  Ec  ifb  cu  al^  nu 
merabunc/uts  locis.  Eiquoml  odorario  eft  operatio  ala 
rp(b  pnncipaticer  ,pucmrs  vt  di^um  eftiunc  de  ipG>  p/e 
quendu  vt  io  extera  operationibus  oxmbroni.  dcqbuf 
fupra  cStingtt.  Iiacp  enim  odorSdo  nsAim  tnplicitcr  I|' 
di  cdttngit  diminute,  fcilicet  corrupte  dC  ablate.  Dmifi' 
nutevrcuperciptcodorabilclenludcbili.  Corrupecvt 
cum  percipit  odorabile  odore  qui  noniiiuen^,auccua| 
-bonosodores  malosiudicai,aurecontra.  Ablate  veto 
cum  ex  toco  aufrnur  odoratio  mhit  ex  odorabilibus  per/ 
cipiena.dl(dehisdmul  procedetur quStuoi  ad  curScuiq 
exet(denicaudsprouemanc,licetaliquompdo  difikractf 
ftcuodUmim2fu(n  Sc  rcmill^ai.A;  tu  hxc  bene  cdddcdU 
Dc  dunimmonc  rormpdone  er  abladone 
odoT4tHS,  lOthricd.  It 

VSdecorrumpiruT  odoratus, dtmiiiutiur,di;aufier' 
tur  vun  rcliquii  di6um  cft,  dC  liint  qut  odores 
bonoimiatosiudicant.  ^ 

C A V S A eoruquandoqpeUhnatiuuace.quaiidoi^ 
exaccidctur.&barc  quando<|i  eft  mala  cdpkxio  fola,aut 
cum  humorc,aut  oppilatio,aut  folutio  cfit^uftatis 
pcrcuistoneauta/u.  A mala  cdplexion^dcut  fit  ab  acre 
bigtdo  vcl  calido exce/sme  exifteoteinanicttori  parte  qi 
pilis  in  tpds  carunculis  d£  huiurmodi,  Sc  ftcundum  pluH 
mumIfTigido.ltemabactra(flionercrunilumtumin^'  , 
gidantfum  dC  calcbciemiu  ruperfiuc.fimiGrtr  cTi  humoK  * 
u)(iifittetucr,redmagif  firigidophlegmatico.  Abopplt 
rionc  vero>vc  in  olle  perforato  ab  ipfo  humore  oppiug' 
te  vmtofirategro(la,apoftetnace,aut^  carne  addita.  ^ 
SIGNA  demoftratiua.OpoxtetiecognoGxr^fna 
lam  complexionem  calidam  aut  frigidam  cx  his  quas  dir 
dfai  fiim  de  tp/ls.  vt  fi  cu  mala  complexione  caUmatcrci^ 
aut  tmmattfiali  eft  calidttas  rubedo  puntftura  cum  perep 
pnone  rei  fcetidx.iuociUudexiftima  acctdtreexflrafti|' 
eia  humoris  putndi,  dc  maxime  fi  ex  na/b  egred/  lottoc. 

Qi^do  aiftf  /uperfiuitates  fiuum  Crcum0  condietud^ 
oc,roc  f udica  ipfi  nd  eft  oppilatio  in  cobeorio.  Qub^ 
fi  tnuemiur  phibitio  penetrationis  re/pitstionis  m railik 


jcdiicr  capita  mamilbria,  qux  Gint  inftrumemum  imme 
piatum  odoratus, ficiu  cr^ftallina  vi£»,  dC  fuiu  inuoluta 
^la  matre.  Ec  per  cobtoru  imellige  foramen,quod  eft  in 
palato  ruperiori,habct  duo  oila  multum  poro/a, nam  per 
porofitacf  eoru  tranfit  odor  ad  locum  otktfatus,  dCex£v 
jt4«gtnibu8.tncdfa  diuidicalbsduasbcerateaita  uificcau 
Ja  diftintftionii  foraminis  dexen  cius  ^ finiftxo.Hi  dicitur 
w odoratui  pnroo.  nl  Sc  mic  nafus  dcf^c  cciS  ipftccre 
T)f o»vt  acr  attodtiy yt  ipCun  conftnict  qdprt 
p W ••  ' - ■■-.'s  ** 


in  fiiperioribus  pambui  nafi.  Ecqnrethicfcurius&niS 
fit  per  malttiS  coplexioms  cerebn,aut  paucitate 
aiii  ctut,&cft  ilUid  quod  eft  fiib  colatorioaptu.tuc  iU^ 
eft  oppilatio  profunda.  Eificur&iseftaductus  rccuoA 
cooruetudinc,&  non  eft  oppilatio  lubalcaifim,  & in  e^ 
qux  /equumur  ea^tunc  eft  nocumentum  in  cerebro* 
Signa  eius  qux  eft  k caub  prtmitiua  mantfcfta  fum  iq<* 
firmi  tatranoty. 

P RO  G N 6 S T I C A^ixgrot^feb*acuM|i' 
penieniat 


Dea(grftD(I.nariiin. 


pcrucnat  »don»eomip(lo,vt  ^fudiett  fir  odorare  odo' 
tes  non  c^^fuctotiVt  ptrcm»lun,butyn&  huiufinodi  aili 
cibusidnon  odoranttbutcum  alijiltgnii  nulit malum 
& mortale.  Qrarx  naiiuiiacenon  curatur.  Quaei  fo' 
lunone  cdtinuitaciafo(5b  cau(a,cc  flmilker  percu&torwn 
ro.  Et  illa  qux  fcquitur  ad  paralyfim>vc  in  comite  C2t* 
inignola.curaiur  ad  curam eiu». 

C V R A Canoneiexmedicinit  quxnafo  applican£ 
tn  fata  dirpontiombiiMut  fum  odoramema*  aut  vaporea 
humtdiygrolti^ut  pulueret  inru6fUti  ctt  cannula,  vel  pen* 
na, vel  attracfcMUt  caput  purgu,aut  Imimeta  ftiper  capur» 
•utfupertprumbdla.  Ecamcqui  ponamur  canone*  4)' 
prt}  habendi  fum  menti  ht  tret  generate*.  Prtmu*  acct^ 
piena  capucpurgtum  debet  (lare  rerupinus,d(^  ioiplere  oa 
fijumaqua.  Secundus  fugat  calta  totum  quod  k me 
dtco  exhibetur,  vt  pofstt  producereefledum  intentum. 

* Teriius^cumei^ibcnir^  medico  aliquod  mordica^, 
ctuude  cuius  mordicatione  dubitetur, prius  inungamur 
Itares  ad  intra  et  ad  extra  oleo  ro.aut  lai^e.dcinde  iniugac 
Caputpurgtum.  quod  Ii  videtur  neccllann  pofteiusope^ 
rationem  redeat  patiens  ad  inungendum  cum  oleo,  aut 
cum  b«Tlc.vt  dii^um  c(l. 

C V R A particularneorum.Scdprtutfcito  q»dcna 
torali  maxime  vbi  hient  k maU  cdpiexione  nihi  1 ad  prx- 
firns.nam  nattuum  & chronicum  vix  habet  curam  Mef. 

Qitod  n fuerit  cx  carne  orca  forte  potent  ouou  curari, 
quod  chirurgicis  relinquo. 

CV  K A.Inmalacomplexioocab&ifmateru  hateu 
ratio  cum  aUeraituiscomrarrft  odoramemis,ialfcet  Em 
broehia.Caputpurgtis.Bpicheraatibut&  buiufmodi.  de 
quibus  fupra  de  Ioda  ad  coroplemencu.  Sota  enim  in  hoe 
caftffaflicR  alceratio.  Qup  omnia  admimlfrari debent  in 
parte  cerebri,  vel  apttts  antenort.  vt  verbi  gratu  in  ca* 
lidaexro.corandrolauacrujiucru(fcio  per  nares  ex  oleo 
rof.aquaroCcum  modicoacett.  aliquando  additur  mo* 
dtcum  camphorat.  aliquando  modreum  menthae  humi' 
dx,  vrl  liccsr,  cum  m^ico  cyperi,  SC  eft  tuuaraentum 
llibbmis  Me^.  Item  euaporatio  aceti,  dC  eft  vltimum. 

. In  frigida  vero  fpica.  Calamus  ato,  calamentum.  Skn* 
Ricus,einbrocha.itero  fuifhoex  oleo  nardino.rutaceo,co 
if  ino  cura  cahoreo.mufco,  euphorbio  & huiufmodi.  de 
jqinbut  rupcaallegacoloco. 

- C V R ASifueruroahcomplexiocummaterta.Ca' 
«ones.Ordinat  io  dietaeJDigcfi  io.Euacuacfo,  & particu' 
linum  adminiftncio. 

* ' De  dixea  aiitc  dicendu  breuiter,  vt  ad  conennu  caulx 
decimet  cphtpaucttatmctbo&potu  maxime  in  fngida 
■phlegmatica  qux  vt  plurimu  eucnic.vt  infra  de caucene. 

1 > Dtgeiiio  liaevcpectcmateriapeccanacumbttquxdi 
dhi  ftinc.tradara  ^rto. 

Euacuacio  confimiliiercura  folutiois  vttbi.Etrefrc' 
TCtor  vt  flipra.  quonil  materia  tn  illo  loco  exiftena  nd  po 
acftmvnapargationepurgari.  C^od  fi hient  rcpleiio 
m ioco,aai  fiir^tas  peccans  aut  humor  cum  fangutne  fiat 
pUebocomta,attz  ventoiacio,aut  fangutfiigarum  applt« 
•cacio.  vt&iprafxpe  diifiumcA  ipccialiicrdclbda,&tu 
•btrreurras. 

* Localia  admimfhitur  alia  et  alta  fecundu  materix  ext 
gemiL  In  frigida  vero  cum  applicatione  calidonimap 
firopnaiorum  rcfotucotiu  etexiccantto.  Iti  calide,  vero 
cum  frigtdisappropriatts  tnfrigidaniinet  hinnedattuis. 
de  quibuscxempla  ponentur.  Verbi  gratn  io  calida.  10. 
xo.corMndroru,nmuj^iaris.matrtmi  uiolanim.ana.M.). 
buUiac  inaceto/t  aqua  aceti  fit  panquinta.fiat  eMpora ' 
cto.  Itemexetidempoceftfieriattradto.  Iiemexoleit 
^oCnenuphartno,fu<^to.  lcem.ia.fuccs  blitis.vioLana. 
par.).zucchari  violAut  rouma.par.).quarcam  attrahatur 
tepidum.  Etcfriimilucrdecmbrochisdiad/tinu^io' 
iithyi  hiO  modOyVtde  fixladidlu  cft,  od  cnauac  multu 


9a 

in  twmplif  eafdo  IMjqm  nre  I oltdint..  In  frigidk 
viro:<fc  qia  profequ^  Auic.&  cattni  auiSorn  dc  nlid* 
nullam  nKntioncfacKntn.rcd  lu  colligt  ordinem, qui'  po 
netur  ife  cauta  frigi  da, qu?  (i  opu.  eni  leruabis  in  caiila  ca 
lida.  iicruandznanip  fum  cmbrochaiionn,  euaporatio* 

nn, ^dorationci,aitradionca  per  nare».  Vndiionci  ad  n* 
tra.GarganIhiaia  deponentia  inairria&alicrama.&  I! 
hoc  in  loco  euacuaiio  fcribi  pollet  ac  dcberei.Ifta  tamen 
omnia  tcIiu  funt  de  cura  fodx  e»  materia  iWgtda.  Et  Ii* 
ctt  lia  (11  ad  clariore  doifirinam  exempla  ponS.  Embro 
cha.ia.camomilU, maiora  nam, cala  mentum,  fpica,  ftica* 
dot,abroiani!.i&alia  vtplacn  calida appropriaia,  de  g. 
buf  fupra  in principio.bulliantm  aqua  viepad  confuin* 
ptionf  ttrtix  patii«,&  6at  cum  fpogia  embrocha  fojj  ca, 
put.Ec  (It  memor  <p  vniuerlalia  prxceflbrm ex  parce  rua 
cuattonfi.Ex  quibue  & cdllmilibui  iianc  fometaiionn  & 
cuaporarionea.  Odoratio  afndua  rutp.rc  itmibier  &i  ex 

alqa.  Anraiflio  Rat  ex  nigtlla.cafloreo,itlle  mixto.  It* 
exm'gella,lrrapi'no,cailoreo,dCmurcocum  fiicco  rutae* 
Item  m'gtlla,pipcr,cailorcum,mufcuscum  oleo  nardi* 

no, &cllpropnum.  liemexcapuipurgii»,&eft  mna* 
bile,nigella  trita^di  iam  inRila  in  aceto, mixta  cu  oleo  an* 
iiquo.iii  capuipurgia  generam  atdorc  lam  diiRu  eft  quid 
agendum.  ItemexduRtapoiTunt  Rcripulueret  eiufdem' 
vmuii^vtap.condiR. piperis  baccarum  buri.mufci  mo 
dtcum  nat  puluis.  Ad  idrm  artamte.condf(i,lalisarnio* 
niaciana,Kriiurficuialcohol.d:  fuMeiurn  ro  per  narea 
poiiqua  cnaporauerts  eas  acao  calido.  Et  phires  ad  Ibr 

liora  iranlcum,A;  exhibent  elleborum, colloquinndS,  pi* 
per  A maxime  quSdocli  oppilatio  in  colatotio.idtd  in 
foramine  &c.5c  eft  difpoRiio  qui  cfi  homines  lu^m  di* 
CUI  qi  fum  infrigidaii  «X:  o8  feniiut  odore  nili  valde  (orti. 

In  viKfcionibus.pcedai,ui  cum  calsdis,fubiiliaiiuis,re*' 
folutiuis.  Et  ciSRmiliicr  cum  gargarilmatibus.  degbut 
ad  plenum  de  Ioda  phlegmatica.&  tu  ibi.  LaudaC  tamen 
garganfma  ex  ruta.hyUbpo  emSo  in  aceto  fquillicico. 

Iiem&maRicaiiozcdoariar.  lUeautfqui leniit  odo* 
rifcra.iSi  nd  liznda  ,non  celln  tacete  capuipurgia  cum  ca* 
ftoreo  multoiiea  vfquequo  leifiiScef  difp^iio  ena.  Iif 
odoiti  fxpe  ozimu  garyophylbiam,rutam,mentam,ga 


Inlirigi  * 
daii(  vt 
cum  au 
tore  Io 
quar^g 
dicitur. 


ryophyllo*,fpicI,origanum  A: huiufmodi.  Noiaq.  Sf 
acttadlionet  & cancia  drbci  Reri  ter  ad  minin  in  dic  Ilo. 
maehovacuo,ore  repleioaqua.  Item  medicamen  Ra> 
lis.no  00  Altiianlbris.cui'us  initin.ai.nigella,  leUis  gmis. 
clloptimum.&qui'apom'turtbivrinapiierf.  i 

CVRA.  FACTjE  Icalu,auc  Ipercu&ioDe  fi* 
cedatur  cum  didtit.  vt  phyRcitpcrcinct  ex  caub  com* 
prxhenb.  Pollremo  fciio  tf  medietnz  magis  iuuail* 
■xinhoc  flintcapuipurgaloqucndode  parhcubnbio. 
Ecidcoinralillr. 

Ve  fluxu  fvigidmtiutnmi.  Rjtbrtd.  tll, 

F Luxus  bn^nitl  nafocft  eiiitconiiniiusaut  imef. 
polaius  exitus  abeo  in  uli  quantitate  laAus  I vena 
VI  frequenter  menims. 

C A V S A cuius  icaindum  phtrimSell  dirpoliim 
humoris  vinuiisaui  membri,  df  fimilV  in  nonbili  qui* 
naie,quia  exitu  miim,aui  quaiuor  guiiaium  bnguims^ 
vel  circa  proprie  Huxus  appelbri  non  debet.didnir  I vt* 
nis,quuallquIdoeiiiproueiiii  abartenjs.lldqutaarte* 
rix  habem  duas  lunicas & vena  nili  vnam.ideo  Ireqiien* 
tfus ex  venis  verac,&  tam? inter  ipfos  ell  diiirrfiia,  quo* 
aiam  aftcrialiscll  calidior,rubicundior,cum  bini  veni* 
enade  impetu.  Oicmir  cuiut  caule  lecundum  plurimum. 
NamlicetIpcrcuf8tone.autcalu^uccorro(Tone  cum  ex* 
tnnlfca  re  bdla^ur  ctt  palca.letis  pordnit,  aut  languina* 
rn  can«ngcrepolsii.ianien  vt  dtdhimrll  ab  illis  caulia 
cdiier  fii, humor  lunqix  (anguineus  Rue  linguis  ipfe^li. 
«yawdoob  fai  fubttbiaiem  df  cal>'diBit  fuperiora  peuMf 
Pcaillica.8.  N if 


Stnguf' 
fi»  pon/ 
duti  ho 
nunc. 


i;r.  I 
-1 


Traftatn*.  VI. 

Vcmt  otm  tft  ehoiaict»  aperte  corrodendo  ort 

€a  venarn.  AliquSdo  ex  adtntxct one  phlegtmtts  aquofi 
ct«jSrub(iJtacur,d^perporro9Venarumxgredttur  no  cor 
rodens  ve  cholcrfcut'  AIiqu3do  Tua  quactftatt  venatm» 
mureplensd^ruperfluus  parietuvenaru  amplius  exten* 
d^  ^(asfrangit,auc  per  porontatts  earum exapertionc 
conicqueme  ad  calem  excenilonc  segreditur.  V nde  i n cait 
cafu  altquSdo  egreditur  quanticactt  maior  lib.ttn.dlf  non 
debiliratiir  xger.  Propter  quod  rcito^abhomineme* 
diocrii  habitudmtSyiS^ftacit  egredi  pofTime  vfquead  lib* 
xxiii^.atKequS  monat.fed  deinde  moritur  vi  Auic.quin^ 
ta  tertij.de  cura  leuit fluxus  bngumtf  nanti,  dC  habet  alia 
l^ra  ad.xxv.  £t  in  fumma  tres  videntur  caufx  ex 
parte  humoris  fumpex.  Prima  eft  acuitas  qua  corrodit. 

Secunda  eftrubttiitas  qua  redidan  Terriaell  muttitu 
do  qua  frangtt>&  rumpit. Ex  diTpofl tione  membri* vt  qa 
membrum  eft  rarum  valde&  lallum*  vt  in  cholericts  in 
quibus  facile  flt  fluxus  (angutntt>&ii  alip  caufx  adueni?t. 
vnde  quidam  & vidifle  dicunt  fangutiiem  ex  oculis  fluere 
propter  raritat?*  Si  la&tiat?  eorum  vc  ille  de  (bdo.  Dicit 
viitutis.qun  aliquando  ex  debiliute  c6tcntiup,&  Fortiiu 
dineexpulfiux  id  potefl  accidere,  vt  paret.  Et  caufx 
kSginqux  poflunc  efle.Cercbrum>hepar,fbl^n»  matrix  Sd 
huiufmodi.  hxmorrhotdes.  vt  cum  accidit  retentio  (an« 
gutnis  fluere  confuetivtmenltrui&hutufmodt.  Etvi^ 
di diebus  meismulierem  pregnamemex  mafculoex  (a* 
milia  Zabarellorum  de  Padua.3quaexiuit  quaniiras  fan 
guinis  per  naret  circiter  lib.xxi).pepertt,5f  fuperuixir,(% 
foetus  ip(e.  Et  efl  fluxus  narium  quidam  criticus*  Si  ta 
bsnonefl  compefccndut*nili  fuperfluat.  Quidam  vero 
non  criticus.  Et  critici  quidam  fymeiomaticus, quidam 
naturaliter  fatflut.Etfaio<^  vniucrCiliter  altis  paribus 
pluslxditur  phlegmaticus  & confequemer  plus  mclan. 
cholicus  ex  cius  fluxu  Si  mimis  cholericus.  Et  ex  cau  • 
fisextrinfecisvirra  prxtac^asdint  intuere  ret  rubeas  Sc 
mulca  cogitatio  de  iplls  vc  in  primo  canone*&  ideo  mu^ 
liercs  renent  pannos  rubeos  fuper  patientes  variolas 
fiaciunt  eos  res  rubeas  intueri.  Item  aer  catidus&hu<* 
miduscaleiacrins,&  maxime  pofl  repletionem.  Item 
Elaeum  calidum, ut  quinta  AphonCquareinflnecapt* 
adi.  Cibus  calidus*  (Sfhumidus,&  hirnofuiyVimim  vi< 
oofum.Item  xgricudo  calida, vtfebris acuta  calefaciens^ 
&acueos  (anguinem. 

S I C N A dcmondratiuacognofixveralem  abar 
ccriali.qiioruam  vcdicfhim  eft  arcertalisc(lcaiidior*fub« 
uliortrubicundior,cum  faltu*  Si  impetu  vemens*  clarus. 
Si  cum  periodo*&  quSdoq?  cadit  fubitondeft*patiicnscx 
exitu  artcrialiscirovel  quaflfubico  cadit  in  fyncopimi 
00/1  iicex  venali.  Vetulis aute  gro(sior,non  veniens  atra 
impetu,  fed  cum  pruritu  magno  ex  facili  medicamine  re  < 
rinetur,no  iic  arterialis.  Item  medicamina  qux  ponun 
cttriliper  hepar  in  venali  multum  conferunt,  non  fle  tnar 
ierdiU,imo  medicamina  fuper  cor  pofleain  arteriali  o»>' 
gicconienioc*d^  qux  fuper  thoracem. 

Signa  critici.quia  pofl  febrera*am  pofl  apparitionem 
dfgr^nis  in  aiperflufcatibus»&  tn  die  aliqua  critfca . Si 
quia  dolor  fortis  araccclric,&  habitudo  corporis  carnof 
1^*  aut  cholcrica*  aut  vrina  rubea  vi&  fuit , aut  fubrubea, 
aqt  cicrina,rmen6*&  ance  oculos*^  in  imaginatione  ap  * 
parebam  its  rubex*df  ignex , Si  poft  ifluixi  fluxura  fen< 
tu  fit  manifefle  liberatum. 

. Signa  acuicacis  fangutnis.eruscaliditas^fiihct1icas*difi 
cgrcfsibeius  pauUtina*&  non  fubita  vt  in  anertaliy&di 
tangitur  fenmur  vehemens  caliditas. 

Signa  fl  propter  raulcitudin?fanguinit^qina  corpus  vi 
detur  valde  repleta.rubedo  hicia*&  tomia,dtq>  fubiro 
exie  in  quantitate  magna,ad  quam  fitqutf  fyncopis*quan  < 
dot|i  maxime  fl  flt  aiterialisvtfupra,&(^  ame  patiens 
ViiueftrcgimiKaaulripbcauuofanguiais>vc  booovi« 


^ Cap.  V. 

nOtOprimiscarraiMMydIf  huhifmodttdliquod  abftimiiti. 
coitu*&  longo  tempore  k phlcbocomia.&  cf  dolor  capi, 
ns  vehemens  antece&u.  , 

Signa  fubctlitatisetusex  admixtione  aquofleatts  funi 
man&ila  ex  infpectfooe  fiuiguiiiis  tpflus  quicllfubcir 
tisdifcolnracus. 

Signa  fl  hierit  ex  raritate  membri  id  eriam  ex  eius  com 
pofleione  fctcur*&quafl£arili  caufs  incurrit  fluxum. 

Signa  flex  debilitate cotentiuc  fctcur.quri  prccel^t  di 
fpofltio  aut  cfl  ipfum  debilitans.  Fortitudine  vero  ex* 
pulflue  declarat  alleutacto  qux  fequicur. 

Signa  cauCirumlonfrinquarum  fum*  vccumcflllcapi 
re.quia  adefl  captat  dolor  cn  fanttate  altorti  mebronim. 

(^6d  fl  ab  hepate  fenctrur  grauedo  Si  nocumrium  iu 
hepace.dC  (p  exte  k naredextra.&  vrina  rubea.&  hmoi. 

Si3  fplene  cdflmilirer  nocumemu*vc  tumor*  dolor*& 
hmot.in  hypochondrioflniflro*  Sc  <p  exsc  k nare  floiflra. 

Si3  matrice . quia  recfta  fune  menflmacSfueea  emiu% 
df nocumentum perciptturtnmarriced^huiufmodi.  Et 
cotiflmtliter  fl  fiiertt  bfraorrhoidali  rct^ione.£>cies  enim 
(atit  oftfdic  in  principio  (anguinis  qiialaacr,ut  (i  choleri<' 
cus  erir  citrina*fl  f^Iegmacicus  ad  albedine  dcclinabic.(i 
melancholicutad  nigredinem, flucad  fiifcedinem.  . 

Signa  eius  qm eflii  cauflsprimitiutsfciucur-  narracior 
ne  inflrmi*velaflantif. 

PROCNOSTIC  A .Fluxus  (anguinis  nariii 
ven  eiM  in  fynochophrenefl, retentione  inenftruoru  hxr> 
morrhoidarum.  In  cacarrho  calido.  Indolore  capms  & 
maxime  tn  (angtrineodlvtiljt  valde,  fii  phlegmatico  au 
cem  Si  debili  corpore  inutilis  Si  malus.  Fluxus  qui  eft 
ex  ruptura  venx*  aut  arterix  qux  tn  rete  cerebri,  vix  auc 
nunquam  (anatur.hic  enim  Icmper  malus  efl.  Si  eft  conci 
nuus  Si  velox.cAringfC  quandocp  in  ^rmefl^uc  percuf* 
flone,aitccafudkhutufro<^i.  Fluxus  cmicus  fl  naturam 
non  debilitat  bomis.quTa  fctlicn  ad  eum  ftqutcur  alleuta 
tto.lympcomatrcusvt  quafiftmpermalus.  Fluxusqoi 
ft  extendit  vlira  lib.quacuor  mahis*df  fl  mulium  excedte 
pefsimus.  Fluxus  qui  ducit  corpusad  colorem  pallido» 
liuidd*aue  viridem,  flue  flifetim,  licet  reaheaf  pclrimlis» 
&mortalis.  Fluxus  qutdocic  corpusad  fyncoptm»d£ 
maxime  propter  fanguimsexnberamiam  mortalis.  Flti 
xus  cum  frigiditate  extremitatum  monalis.  Omnis  flu 
xu«  fubiro  dteum  impetu  venient  malus*d  mortalis. 

Omnis  fluxus  cum  allcuiacionc  inflrmt  bonus.  Fluxus 
in  a poftematibus  intnnleat*  Si  proprie  in  ftnguineis,  SC 
in  choleric(s,fnctrebro,(kmdetn  h^te,dein^  in  vela^ 
rarne,  poftea  tn  pulmone  eft  vrilis  valde,  ftd  iuuameiV' 
cum  maius  prxftat  tn  pleur^  ^ mpertpleumonia.  Flp 
xus  in  acurisd  maxime  crtcicustvcin  vartolis*&  in  mor 
bitlisbonus.  Fluxus  caltscumluperftim,&plurfesv«.’ 
mcaoouniat  twdropem. 

C V A A.CanonesfirruSdifuntquatuor.  Primus or 
dinacio  dietx.  Secundus  euacuano.  Tertius  di uerfio. 

Qmmts  compefeennium  fluxuAm  adntrni  ftratio.  > 

Dipeam  ordinari  oportet*vi  cauCrexigu  quemadmm’ 
dum  fxpe  flipea  di^um  eft.Nam  in  fiibiilicatc.&acuica.' 
telanguiniscum  his  qux  ingroftanc.vt  funt  cibi  gcnri» 
nntet  fac^inera  grollum  frigfdi&flcct*<k  quibus  in 
tertio  tratftatu.  Irem&  fngidi  dhumidi  oongluitnatt' 
ttt,  vc  ibi.Similicer  potus^gidus.  Et  non  detur  vtrana 
nifl  apud  debdirarem  vinuris*  Si  da  id  mtxrum.  nam  0 
confortat  nocet  tnquantura  cxcriac  ftnguincm,  Auic.vbs 
firillcec  non  fuerit  commixtum,  pro  qmbus  recurre  ibi. 

Idem  incclltge  ex  parte  aeris*  ^aJianim  rerum  non  nak 
ruralium  cohi  caliditas  excedens  ex  parce  aens*ex  partrc|i 
exercitii,  & animx  accidenafl,  vt  fiint  ira,  Si  hutufmodt» 
non  raro  ad  fluxum  (anguinis  perducant.  Inmultitudt-' 
ne  utro  flat  abi  minorario*&  porus,d  cofequemer  abft* 
aeat3  rebuasaahitm  nutfiennbus.Et  fli  dixta  in  ctbis^ 

poabut 


Deaegritud.nariimi;  io* 

poiibin  pauri ninrimfci.vt  fum  okn.miTiimi,  panicum  Occum.rcd  mcliua  retent,  aqua  balibcon  uc!  fucent  enu. 
A huiurmodiuiqua,  dc  quibut  fumatur  maior  aut  minor  aqua  memx,  (Icrcua  bouit  combuftum.  Halyabat  Aeri 
quSiitatliaindavimitittenortm.  IncaSi&percultib-  cuacqui.  Anw  compofirioncitctpcarum  notaduSum 
IK  fiat  VI  humor  principaliter  peccans  mgit.  MeCuiquii.  Vrrificatorn  vero  qui  operitur  id  lapitnci] 

Euacuaiio  autc  fiat  ai  mediana  foluriua  fi  humor  pe-  cdgregant  ea  diuerfir  diuerlarum  intentionum,  A perfl. 
tit.vi  fi  (iierit  ^jpier admixtione  muliz  cholerf  cum  fan-  eiunt  cx  eit  vrairo.  habet»  virtutem  figtlbiiuam  catA  iii 
guinefaca71  hamarindit.Diaprunii.Rcubarbaro,aat(  fpitioneexhisquziimemur.ficutiradcmutpofi.  Inle- 
<to  cum  pauco  dtagridq,  aut  eleifhtaiio  dc  fucco  rolarii.  ui  quidem  fufiicii  amadiio  aquz  frigtdz  per  naret  cum 
Qiibd  fi  oput  fuerit  digefiiuo  fac  illud  cum  propottiona  aliquali  A Itui  diuerfioue.vt  ligaiura  digitorum  mamit. 
Iit. vt quarto iraAacu.  Eifilueriicxaquofitatemaieriz  & inuoluiione gulx cum  pino infufo inaqua  fiigida,& 
phlcgmaiisfoluecumiurbtih.&huiufinadiallcgaio  tta  inirigidatio fpaiularu  hepaiit  cu  aquaA;rebut  bigtdit. 
dbtu.  Et  fi  fuerit  multitudine  Cinguinis  dC  zger  ad  medi  - de  quibut  fiaiim.  In  fortiori  vero  cS  fbrtionbui  feque- 
cum  veneni  opportuno  irporefic  phlebotomia.  Qubd  do  diuerfionem  medicinarum  in  hoc  caiii  valemiumra 
flfiierii  replerio  magna  fiat  ex  laphena  ehifdem  laieiu,  fiiam  initium  faciens  ab  infrigtdatiuii.ip.rucci  laifiucz 
dnnde  excephalica  ex  eadem  parte  & fit  Icuior  prima,  femperuiuz , virgx  paftorit.aquzrof.par.j.acetipar.L 
Bt  fi  dicatur  Mefue  diai  debere  fieri  phlebotomiam  quini3.infundaiur  pecia&ficfrigtda  fuperpoiBiurboii- 
ex  biere  oppofiio  dicetur  in  dubiis.  Iiem  fi  tolerat  vir-  li&trporibua.  Item  initifio  aquz  frigidzfuper  caput, 
tus  fiat  phicboiomia  vfpad  fyncopim,  ni  phlelwomia  Item  cotiftnifiio  bdaex  aqua  frigida,  aceto  & fucco 

eft  melior  res  qua  retinetur  fluxus  finguinis  nariu.  Auic.  fcmperuiuz  cum  infliia  circa  tempora.  &aliin  poieric 
lie  curationibus  eiut.  VndecumiudicabiiurHuxa  fieri  muItipUciter  operaioioperan  cum  frigidis  pofiiis  Aipra 
cx  multitudine  fiat  Kibiio  rius  euacuaiio  per  phleboio.  quano  cradlatu,fiaendo  embrocha,cmplanra,  vt  fupra 
miam.  S i vero  ent  propter  £ibtiliiairmvicholcit.tunc  de  foda  ca.  Et  fifotiius  volumus  opeiariaddaiuriuf- 
cuacua  ipfum  immediate  cu  Iblutiua.  di  ifie  eft  procelliu  quiamut,optum,  midtago.cum  cautela  femper  vi  fipra 
fecundum  lapientia.  Etiam  confmini  maxime  clyfteria  fzpedtifiumefl.  Et  fciioq,  federeinaqual^ida.Epi- 
lenitiua  ex  aqua  decodiionu  prunorum,  thamarindorii  themata  ex  aceto  fiiper  hepar.  Et  emplaflra  frigida  fuper 
matrum  violarum  cum  oleo  vioLdi  huiufmodi.  ipfiim,  fuper  fumen.d:  extrema  fuper  tefiiculot  ex  rebut 

Diuerfionea  vero  fiam  cum  phlebotomia  leui  in  latere  infrigidantibus  quim  maxime  commendamur.  Sed  fiai 
oppofiio.deinde  ex  eodem.lcd  de  hoc  in  dubnt.Ec  fi  non  permuiatio  pofi  permuiaiionem  cautela  fuper  hoc  adhi- 
poieft  fieri  phlebotomia  fiat  illud  cum  vetofis  fuper  fpa  - biia  ne  vliima  fequatur  infrigidatio.Ei  aenum  eft  in  hac 
culas.fupcrnaiices cum  fcarificaiione  leui.  Iicra  appofi-  difpofitione  praecipuum.  Et  conuenii  vi  irneai  aquam 
tio  carum  fuper  hepar  fine  fcarificatione, fi  luenicx  nare  frigidam  in  ore  fuo  coniinue,d;  fiat  permuiatio  in  ea. 
dextro,  d; fuper fpim  fi  fucn'texfimftro,& fuper  atriiep.  Et  ftypticu.  ni.bob  armeni.gipfi,  fucci  barbz  hird- 
fiex  vtro(pprocedii,aiam  fuper  fumcn,d:cftcx  nobi-  nz  ana  par.  zqualet  teramur  comniione  vliima, ddn- 
lioribut.  Auic.  Item conftrititio  ambarum  auriumeft  deaddatur  aceiiim,&milceaniuromnia,diducaniur  in 
vliima.ConfcrtdCappofitioearum  Ciperaura  in  pane  morurio  lapideo  donec  vcnaii ad  mellis  fpifsiiudinem. 
domeftica.Qithd  fi  non  conferum  ponemur  Gipcr  cerni-  cx  ifto  limantur  frons  A tempora , A dciuper  ponantur 
cem  ,&  ftipcr  fpaiulat  cum  vt  fupra  fcarificatione  leui.  pia  ftupz,dC  ligetur  cum  inftiia  ligatione  fbni  expenn. 
Qubd  fi  fumi  Auxusarierialit  ponitur  vcnrofzfupcr  re-  & fi  oportet  adde  opium  circa  partem  mediam  vbi  ma- 
gionem  cordu,dC  fuper  ceruice.  Ligationes  fiant  in  ex-  ximus  eilet  fluxus. 

cremiiaitbua  in  digttis,manut,pcdit.Similiirr  compref-  Itcm.i|i,achaaf,hypoquiftidos.boliarm.coralli  rub. 
floncx  dolorofx  in  eifdcm.iii ligemur  teftiaili,d: in  mu-  lapdis  cmatiiit,ierrz  figillaiaruina.  puluerizfiur  fubiili. 
lieributmamiUz.nemvc fupra  dc  foda  ligemuradinie-  ter  dC  incorporent  cum  albuminibusouorri,&  modica 
Bora brachiorum  prope  afcellatidCcoxp.prnpe inguina  aceti in mortario vfcp  adfpltiiudinemmellis,d;fiai  vt 
cum  inftiia, fiue  aluia,  vi  Kafit.  Et  fiant  aliz  diucrfiones,  diiftum  cft,teftringit  enim  orificia  uenaru.maximeenim 
Viibi.  Item  nota  Auic.xvq.tenij.popnbcapiculo  ubi  valent  in  hoc  caluematnei,&corallut.  Ad  idem.ip.luc 
inquit.  Et  mulioiictaccidit  habentibus  hzmorrhoidet,  cipbmaginis,  aquz  rolaiana.}.nuiceii.J.c.  albuminw 
Buxus  fauguinis  nanum, dC  removemur  hzmorthoidet,  ouorum  numero.i).ierrx  figilbiz  quitum  fufhdi  ad  in- 
ergo  peroppofitum  pouocaip  hzmorrhoidet  fluxu  fm-  fpillandum.  Iiem.it.bng.drag.gummi.ara.anaii,  lemi 
fU uus  naciumeemouebum.  qit  ro.achacizdiypoquiftidos,fpodq,babuftiz,bob'  ar. 

Ante  complemennim  quarti fciendum.  Qubd  medi-  lerrp  figtlbiz,zmaiini, coralii  ru.ana.t.i.r.cornu  errui 
cinzquzadmintftraniurinfluxubnguinitnaiium.Alig  ufti,galbrum,nudiaiprefti.ana.5.j.pu^izmeurfubtt- 
funi  vthemtiitftyptiataiit.vtachacia,hypoquiftidot,  liier.dfexifto  puluercfacbnimentum,aut  emplaftrtim 
&czieradeqiiibutinquarioiradlaiuadplenum.  Abz  aut bc lycinia cum  albumine oui,&nafo impone. 'Sej 
Vehemeniit  infrigidaiionit,  ingeofianonit , coagulatio-  nota  tp  cum  ex  eo  fium  lycinn  dcbnellc  fubtililsime  tri- 
nitdCc.vtfum  reprcultiuaopiaiafrigtda&ficca,lrigi-  iut,d:  cribelbtut. nSfic  debetefie  puluitommt  nafum 
da  & humida.de  quibut  allegato  tradatu.  Abz  fum  ingredient.  Ex  conglutinatiuit.  ip.mafticrm  dragantS, 
vehemeniit  congluiinaiionit,  vt  puluit  mobndini,  pili  icbm  aianeam,puluerem  molendini,&  ex  tftis  conuerflt 
lcpons,albumiiiaoui,icb  aranea,  & proprie  quzcli  in  in  pultiercm  cum  pilitlcporismimiiit&albumineouo- 
■taUdino,aui<pzcft  vicina  furnodchuiufmodiallega'  rum  fiatvtlinimenium.  vt  fuprad:bnianturcollyrn,& 
totradatu.  AJizfiimacuizcauterizauuf  ficutcabucol  naib  imponitur.  Item  lafura  chartarum  pulucrizata  cS 
choiar.calc3tum.zt  vftum.arlenicum.  Sot  zrit  & fimi-  albumine  ouiilteteb  aranea  cum  albumine  out',  fucco  fo 
lia,Echic  notadidum  Aui.cap.decurationibutdutin-  biri,  di  modico  camphorz.  Expropn’etaie.i|i.  ftercua 
quit.Et  iftz  cauierizatiuz  admiaiftrcatur  cum  cauteb,  afininum,di  nalb  impone, fimiliier  equinii  vi  fupra.  hze 
apfpnamp  faciunt  euenirecruftam.quz  cum  cadit  retra-  umenpocexcdmifcerecum  alijtdicSponcreexdiutrfit 
bit  dae.-iua  priut.  Et  Mefiie.  Cauteriaatiuz  fufixdz  vno  fecundum  fiptemii,  vi  fiiprt  cu  cauimaaniibut.  A 
funi,  di  paulopoft  explet  ftmemnm  Auicen.  Et  quidam  inducctibusefcarifiuecrufti.  Ii?rufHe(atram?ium,fiue 
in  alqtlocuinfiuxu  bnguinitimmoderaio  adminiftrit  arfenicii,calxuiuadihuiufmodtdeqbutfupra,dieti3tra 
eauteriamadtiab,vtbciummangonet  inequit.  Aliz  daiuquarto.innaret,autinuoluaiur  bombix  vt  colly- 
Biatifpropcitaiebe(bcica(ii,vtftcicutafini  tcccntdi  ru4itmponuur.Biquida vadidSeftopeiaiKcufertas 

Pradica-S.  N aiq 


r. 


f z TraftatiM.  VIv 

DurftGeriirdut  fe  v«Hfle  hotitM!  coi  conftnngrf  nC  p6 
terat, & ex  alumine  imponio  ftatimcoftringebal.  Vnifc 
Aut.mirabiliccr  comendae  balneum  aluminorum.  vnde 
Sc  Raf-ix.  Almanf.ip.a!ummii  tamcm,amili  panes  xqua* 
les  puluertzennir  rubetitter  & naribus  infuFflcmur»Ca<fla 
efeara  viere  hoc  vngucto.ia.medullx  vitulf,  dragacamtf. 
gumm^.ara.ana.vn*oIei  nCtmiai.5.).cerx  quantum  fuffi  • 

cit.  Et  fcito rf  valcnira  influxu  menftruorumhic  funt 
d^confereniia.dcquibosinfra.  Vnde  5caibanafia  Nico, 
cumfucco  plantaginis  eftin  hoccalit  conuememifirinM. 
Scito  tamen  (^frigida  polia  prindpaliter  rcfpiaut  fub- 
tiliatem  fanguiniscum  calidinte,  nam  fi  foret  fubtilieat 
exparte  phlegnutisaquofi  oportet Ic  moderari in  tpforn 
•dmintfiratione.5^tu  confidera. 

C V R A.lnfaAoexfratfiuraartertarir.Omnia  vtfo<» 
prafertsenfcum  approximatione  infrigidantium  fomu. 
Brad  intra  nafum  ponantur  (ycinta  linita  ex  htt.9.oliba' 
nt,aloes.ana.  terStur  dc  cum  albumine  oui  reducamur  ad 
(pi&iiudinem  mellis.vt  fupra.  Nam  in  nlicafu  valet  c5' 
timia  mfijfio  aqux  firigtdx  fiiper  caput, non  oponet  ut 
fit  fiiperflutras  in  eflundendo  aqu3  vehementis  infrigida» 
uonisfortaHk,aut  coagulabit  £inguinem,aut  congelabit 
fpfum  in  pSniculit  cerebri.  Auic.Sedeant  in  aqia  frigida, 
&eft  quid  mirabile  in  fluxu  menftruorum  confemienti» 
bus  aeate,virtuie,dC tempore.  Irem  noa  cj»  ficut  fluxiie 
eil  cotinuus,  ta  incefiamer  flat  inftillatio  rerum  in  itafo. 
Sc  hoc  voluit  Auic.  dum  dixit  capitulo  de  cura  cius.  Bc 
iaccilanter  difiilletur  in  nafum. 

VepTOHOcadonibus  /luxum  f<mgHiniV  n4/ 
riitm.  Rathricd*  IIIL 

Q Vomam  revhimeR  vtq|uandoqiprouocef  pro» 
prer  xgntudines  cerebri.hincponentur  ea  qux 
^moueni  eum.A;  ipfum  aniflcialiter  jocant. 
Ec  ex  mouentibus  efi  Cmgumaria  naribus  impofita,  fii » 
(fla  tn  CIUS  aliquali  comocione.  Item  gramen  vt  acc  ipi' 
anrur  rami  eius  cum  (emine  Sc  per  nares  inuoluanf.  Ic? 
imihum  odorare  iefemini  SC  maxime  m habentibus  calf» 
damcomplexionf.Kaac.Serapio.  Ice  vrtica  fuccus  vel 
folia  naribus  impoflia.  Irem  flat  collynum  ex  condifi. 
ftaflCigria  d^euphorbio  cum  ftlle  vaccino  3C  naribus  im 
ponarur.Auic.  Arce  aute  prouocant  palexdurxperra» 
tet  motx  Sc  pungendo.  Item  accipiantur  (ecx  porcinx 
ia  notabili  qiiatiace,&  violenter  irahanf  per  foramen  p? 
nx  deinde  prope  foramen  tncidancur  ficut  flt  de  pAncu/ 
Im  pidoru,&  tmponanf  naribus  circacirca  ducendo, pi!' 
gcndo,dCegredfd  (anguis.  Et  credo  q»applicatio  fiin* 
Mifurgarum  aliquando  in  hoc  cafu  maxime  cdferac.  Ice 
laudatur  mulculus  Ciuinp^vel  fpergulx  duwhis per  nafum 
Si  tmpofitto  baniiconis.&  tu  confident. 

Decdtdnho^cory^d,  KiAncd.  V. 

CAtarrhus  corauniter  fumpeutefi  fluxus  fiue  defee 
fus  humorisll  capite  ad  membra  inferiora, dicic 
3 caterion  Grxee  Lacinfc  fluor.Mef.ll  qutbufdS  di» 
cicur  it  candeo  dcs.tnde  flos ris.df  ros  roris.  Ec  plurimi 
^ma  appellant  diclum  3 ruo  ia.Sc  fle  capicdo  eft  genus 
ad  cacarrhu  propne  dufluad  corisa  SC  bnnchu.  Vnde  ca 
ad  pecflusfluic  diae  catarrhus^^prk  dMflut.  Cum  ad  na» 
fiifti  cortza.nSlicora  ofie  nafi  nora? accipit.  Cum  ad  ^ 
ges  dicitur  brachus:&  de  hoc  Ranc  verfusmagiRnies. 
^fluic  ad  pecflus  dicatur  reuma  cacarrhus^  . 

Ad  bucet  branchus,ad  naret  dico  coryzam* 

■ Bc  efi  fnia  Galeni.lecundo  43gnofticorii.cdcndto.xxix. 

Eft  ia^caurrhuspropriedi(fIus  fluxus  humorut,  vel 
humonl  3 capite  ad  pedlus  defeddentis  vel  defccdentium» 
cuius  cauCi  eft  ipfe  humor  (ubciliscalidusaut  frigidus. 

. C A V S A primiciuaeftquadoqifrigidicat  extriale 
gi,  vcl  calidius  i pft.yna  quidem  diilbliteodo^vt  ibltt  bal 


n Cap. 


V. 


«iet,altera  vero  c6priinendo;in  fc  cdtraifto  cerebro.  Ttem 
vapores  calidi  eletiaeii  rebus  vaporofis,vc  (lint  cepx,alr 
lium,  vinum  potens  &huiufmodi.  Antecedens  vero  eft 
mala  coplexto  calida,  qni^i  ipfius  epebri  trabemis  ad  k 
vapores  plurcs3  toro,  quos  refoluerc  i>5  poceft,  aut  mala 
cdpiexio  frigida  vapores  eleuaioi  ingroilans.  & ingro& 
lati  defeendum  fua  grauitare,  aut  humor  tpft  calidus , aut 
frigidus  qutetu8,rc>licet  non  exiftent  in  fluxu,  ftd  fua  pecr 
cas  (luSmaic.quia  nlis  qut  eft  influxu  eft  comun^fta.  lc< 
debilitas  virtutis  cdlequens  ad  phlebotomiam  fuperflua, 
vel  aliud  ^^peerquod  debilitatur  cdtenciua,aut  digcftiua 
cerebri.  Dicitur  humor  (iibct1fs.n3  vt  nout  Genttlis  nd 
defeenderet  fi  efier  grofius  propter  viarum  anguftia,  vn 
nmen  materia  cum  hoc  altera  eft  fubtiiior  Sc  vifcofior. 

Ex  quoinferrur  in  principiocurxeiusnon  copetunt 
diuretica,nec  fyrupi  aperitiui.  na  fic  augmrtafrtur.I  nfm 
fecundo  q>  cdferum  infpifianua  fiue  maiena  fuerit  calida 
fiue  frigida.  Diatur  calidus  vel  frigidus,  quoniam  om 
nit  caurrhus  quadoqi  eft  grofiiis.quSdocp  lubtiltsaquo* 
fus.quandoqi  calidus  acutus  ftifus.  quadoqi  ma  li  laporis* 
quando qt  calidus  mordicatiuut.hx  funt  fpectes  eius  acci 
dentales  ab  Aui.pofitxcap.de eo.  Ecm^us  generatio* 
nit  eius  eft  proportionalis  generacioniaqux  tn  alembico 
ex  cleuacione  vaponim,&  guiianim  inienus.nam  vapo« 
res  calidi  acuti  a d cerebrum  cleuati  frigidiare  eius  edden 
famur  &inhumidtcacem  aquolamfiue  fluidam  conuer* 
tuncur  Sc  ficut  tndigeftio  ftomadn  eft  caufa  diarrhax  Si 
fluxus, ita  indigeftio  cerebn  & maxime  parcis  amenortt 
ctrebri,cararrht.Oeprxparatts  veromagisad  caarrhu 
dicetur  in  dubns.BcantequS  procedacurad  cura  pnmo 
a duertendu  c;^  cura  frft  ina  caarrht  pro  paruo  non  eft  ha* 
beda,quoni3  vt  tnqiiie  Auic.&Gordomusfrre  mater  eft 
omnium  xgritudinii.  vi  parebit  ii^  de  corredfioneac* 
ddetium.  Et  Gilbeitut  anglicut  nec  in  principio  conte* 
nenda,quontam  in  poftenrmdSna  pariet  grauiora.  Se^ 
eundo  aduercendu,c^cararthus  quatuor  habet  tempora* 
Principtum,&eft  cum  ftillac  l1qutdum4ucacucum.Au* 
gmentu  uero  cum  ingrofial  &acumen  remitticuriomntt 
entm  humor  acutus  cum  ingrofiacur  remittitur  acumen 
eius  ad  bonum  intrlledum.Saeu  cum  ftat  poft  alem  in* 
groflationeaut  remifsionr.  cum  vero  humiditas  propter 
digeftionem  Sc  fpifsicudinemcurreredefient  declmatib 
eft.  Temo  ficum  reumace  fiiertcdolor capitis  recurre 
ad  id  quod  ditftumeft  fupra  de  foda  phlegmatica.  ^ 
Eerefumendo  dicatur  ^catarrhi  caulx  funt  eres,  pri* 
miciua,fa1icet,amecedent,dlfc5iun(fa.Et  exempliflean* 
do  largius  exempta  pon3iur,6f  pnmo  primx^ercalidus' 
ditToluestVC  G>l  maxinve  ftame  cipttts  repletione,&  tdeo* 
cararrhum  incurrunt  qui  habent  capta  replea  in  hyeme 
Sc  adtKnieme  vrre  fe  foli  expominr.f  tem  l»lncu  calidum 
Sc  vapores  etui.Icem  ventus  auftralti  calidus,  de  (juo  iit 
Aphor.infira.Iccm  fubita  rauatio  de  calido  aere  ad  frigi* 
dum,&  ideo  qui  caput  ilium  mulco  coopertum  tencm,cti 
eum  difeoopertut  ex  aere  fic  occurrente  cacarrhum  incur 
runr,dl^ideoiuueiKtnoftrt  temporis  pomntes  in  capite 
eorum  cooperturasvalde  magnas  ex  parte  biretoru,ca* 
pudorum  efliiciuncurcafarrhofi,adeoetiamquia  capita 
eorum  ana  caliditate  rclaxam,vt  virtutem  etiam  debtii 
temptem  df  frigidus.aer  c6primens  vi  fupra  cofimiliccr 
Sc  humidus.  Item  boreas,dlC  venti  frigidi, pluuia  ,&  a qua 
frigida  qncp capiti quomodolibet  occurrens.  Item  odo*' 
ratio  frequens  rerum  caUdaru  dtfroluencxi,vt  mufei,  cro 
d.  Sc  huiu(modi4ut  feigidarum  debiliantiu,  item  SC  htr 
midaru  reunntixaiittu, quare  caaithofi  ll  frequrti  odon 
ttSefeabftinere  debet  vttnfra.It?dbtd:  potus  calidi  va 
porofi  vt  cepx,aUiu,amygdalx.viiiiI  potcs.&  hmdi.  Ir? 
cxercuiofortecalebciensuoaferatiofonit,&ex  duabus 
reumatizam  venatoret*Itf  quies  nimia.lt?  capub,ebrie 
iasydduBulinodi.lc?€oR4ldftiperfluu9,propcer  quodho* 


Catsr* 

rhiiem* 

pora* 


luuetMf 
nri t?po 
ris  cuf 
caar 
rhofi* 


■1 


Venito 
res  cur 

caarrhS  l 
femianti 
acreoi'  ’ 
lizctx*  * 


•"/*  De  sgrftud,nariuin. 


loi 


feiinnafnc&altiKmnliitinRaniatizim.Soinninfii'  arthopropKraRnKfttoncmvaporun.qiribncor nlu 
pnfluus  mmdioiutif.ptpcipiK  dormirt  capiit  deprcnb.  dum  &nput  (rigidum  multi  vapora  arccndiiiiqui  digc 
karnnolupcrfluiiani.P(ilcboiom»  plurima.  nJcorpua  rinopolliini.  Catarrhua cum  dolore capiiiidc  difiicili 
nrilicat&prxparai  ad  recipiendi)  calot^A:  (rigua  quate  curatur.  Reumaticirpicnenci  non  fiunt.  Catarriiuin 
rcumatizan.aiiem  ira^ror,tri(litia:&  liuiurmodi,&  bre  debilitate  rubftaniiz  cerebri  cutaiionem  non  habei.z.cer 
ibterqux  diflbluunt  humorain  captiedC  eotAuxibilea  cij.decura reliquarum  l>ccierum anhelitua. 
reddunt,  aut  non  operant  per  modum  coprelaionia  funt  c V R A . Canonea  feruandi  funt.x.  Primua  ordinar 
cau<aametrdena.exempla.Mabromplc>io  cerebri  cali  tiodietx.  Secunduadigelliomaienx.  Tertiuaeuacua' 
daaitralimrviporta,auidHTaluentliumorea,autcal.aui  tio.  Quartua diuerfio.  Quimuaproliibiiio  fliixuama. 
hum.inipfo  vel  in  toto.  Aut  mala  ci^pleaio  (rigida  com-  terix.  lieaiusreiAificatiomembrimandantufiquodcft 
primcnf.autdigeAiua  cerebri  debilitant. Aut  edpofitio'  tale.  Sepiimua  conlotiatio  cerebri  ne  recipiat.  OiSa- 
iialia,vtcapiiia rara compofiiiotquarecercbrum cito re>  uutrecepti  rcrolutio.  Nonua  e(l prohibitio  ne  Cio  de- 
apii,&  cito  relaxatur,  vnde  lalet  ita  videntur  Ixdi  i hi-  fcenfu  membra  Ixdat  inleriora  & rpecialiter  peiftut,de 
gido  aere.ficut  k calido,<l'  ecdera.ne^  coopernirx  Cii ca  guttur  quem  Auicc.  vocat  aniecelinonem.  Deamua  eft 
piiia  metrum  inuenirerciunt.liecapitumagniiudo. Item  accidentium  corredtio. 

aicitAcraneirptrtiiudo.Iiemantccedeiiahumoralit.vt  P R I M V S completur vi fxpe  didtiiellcum  de« 
humor  calidua  vel  frigidut  in  cerebro  abundant,  vel  va-  elinaiione  fex  rerum  non  naturaliu  ad  contrarium  caufx 
porta  cal.aut  (rig.4  (iomachoi  vel  toto,  vel  aliunde  ad  ce-  tuitando  flaiua  auArinoa,  & extera  de  aere,  de  quibut  m 
ttbravenientea.ConiundiaverohumoripIcadiufltient.  finetnAplio.  Et  nota  de  aere  q,  mutatio  ad  ali3  regiong 
ctiamcatarrhuaqhqieftcumieb.quandoqiabripieb.  quandoqtmultu confert in  cora catarrhi.  Vnde  Aui.ax 
S I G N A demonAtaiiua.  Catarrhi  ex  caufa  calida  rerni.de  cura  piifit  loquetit  de  cura  catarrhi  inquit&  ex 
venientia  figna,  quia  caput  calidum  fcntitur,(aciet  rubea  hia  qux  luuant  ad  hoc  vt  natura  rufcipiat  regimen  eftvi 
aut  ctinna.  coplexio  cholerica,  aut  (anguinea,  puniRura,  fiat  pmuiaiio  ad  regionea.in  quibut  tll  aer  dtficcaiiuuac 
mordicatio  in  oculituS;  in  naiibutrubcdo,iSi:  inflamatio  Huiuat  cibum.&abilineata  vaporofia&allcuiaf  cx- 
angutmre percepta  cualiquali  cxcorticatione, perceptio  na,imo prohibeatur  (I  poinbileeft  potu  vini  omnino  di 
aioaritudinis,aut  (alledtnie  fiiii,aui  lingux  (iue  oriaenc  mittat  MtCEt  vinii  quidem  non  e(l  cduenient  eia.  Auic. 
cano,  & cum  ralcatur  Tpuiura  declinat  ad  citnnu,& ibi  decutaeiuiinfine,reddchitindubiiadice(.EidixitAut 
*(l  pania  oppi1an'o,iSi;  nafitat,  & odoratio  non  muhu  mi  cen.Et  minoref  potuaaqup  coagubtx.quod  maxime  in. 
tKiiturrtrpeifiufrigidi.&itavoxxtiamcatarrho  calido  ienigoincaruiri.iSiMcr.Ei diciturc], poiua  aquxcalidg 
quandocp  communicaturfebnt.  maiu.at  caiarrhoa.  quod  intelligo  in  caula  ca.  Et  nocet 

Signa  (rigidi  quod  ergo  credieur  pn  nafum  (rigidum  Ibmnuamultut&ruper  repletione  ladhia  nociuuevalde 
(eniiturdi  fine acuitaie&  cum  priuatione  fignorum  iam  & diurnuiqualifaiqi  nifi  cnnngeret  debilitat  virtuns  in 
di<.fiorum,&e(l  tenfio&ontitcumgrauitatc,iS:  oppila,  alluetolenc.cpix relinquo  medicipeudentix, fitparcitat 
lio,&  nafitat  magna  rerpedluciua  qux  ell  in  calido,  vnde  ciuain  noifie/Si  laceat  capite  eleuato  <k  nS  (upinua.  & iu. 
aalea  dilliculter  trahunt  aerem  per  narea,&  malum,  iecun  xta  hfc  ponitur  verfut  magiilralit.  Abfiineat,  vigilet  fl. 
dum  plurimum  gto(aior,&:  quod  per  ralcationemirahii  tnt  qui  rcumata  purgat.  VndeAuic.dcciiraenia  neque 
adalbcdincm  declinat, &(untocuIiiumidi  cum  pallore  dormiat  indie,iSifiiiai,& (amem  panatur  etiam  xngilet 
fcciei & (roncia  albedine.oUatua  multum  diminutut.runi  cpianiu  poteli.cjuoniS  liint initium  curx.  Iniungirf  qiiiet 
«biip  fiiidi  cum  dc(lrui3ioneappeiicut.<Si  quddocpcum  quoma  c(l  maturant  ipium.  Et  nd  le  repleat  imo  inanian 
appemucanino,&cftablcp  feb.cp(i  accidat  iuuatut  ab  Vnde  Aui.Et  oportet  quidem  ne  panenacanrrhii  &co. 
caaS:  in  talibus  minuttun  vox.  ryzam  fit  repletus  ventrem  cibia  quare  replet  caput  etui. 

- Signa  eius  qui  eiiScaufis  pnmiiiutt  habentur  narra-  Item  4 coiiu  quia  cerebrum  debilitat.&faaimaten]  cur 
tionc  infirmi, vel  altantium.  _ rertadgulam.  Sitnoninrtia,nonirolua,ledlxtetur.Trt 

P RO  G N O S T I C A.Satocatarrhuvr  Auic.  (titiaenim&multacogitatiodcbilitatumutemdigeitia 
gliquando  fpargi  ad  pulmone  A (acere  peripleumonum,  uam  membrorum,  & cerebri  prxcipue.  non  multu  can> 
aultim,  aut  allhma,  aut  viccranone  eiua&  ptifim  maxi.  tct,nec  vociferetur. 

mcciimperdurac,&cltacutuapiuiadpanniculoa  peifio.  SECVNDVS  perficiatur  cumdigeltiuiainlri. 
tia,di;(ant  pleurifim.de  qua  infra.  Aliquando  adraen.  gidatiuit&inrpillathitc.Iacalidovtcum  ryru.vioLioC 
& fiKit  cxcoriationem  in  eo,rquinanti3,  vocia  raucedinf,  de  papauere,de  nenuphar.  * aquis  proportionalibua , * 
&appeiiiuide(lrutfiiontm  aut  appetitum  canintl.  Ali-  huhirmodi.deqbuideroda.ca.&quanotrad!atu.&hoo 
quando  ad  Itomachum  & bett  in  eo  nocumfium,aut  in  - cum  his  qux  ad  intta  per  oa  afliimuntur.nS  ut  fupra  didlS 
digefiioniVuiabierAutinuream  iSthuiurmodi.  Aliqfi  e(ldtrodacahda.inprincipio.rtAempla(lra,embroche, 
adiixe<tina,iS:fiicitlluxum.dylcnteriam,autdiarrhpa  fe.  dCcxtera runtmaten3adxquantia,viMer.dl; Auidiocn 
eundum  ipfitn  acuitate.  aliqh  choUcam  inuircatam,cru.  pitulo.fed  taln  rccuriut  approximant  fatfia  etiactiatione. 
dam._  Aliqitadodefccndit  per(^ndilea,&lacii  nocu-  tamen  aliquapofientarxeeuacuationcmapproximan/^ 
menti)  in  renibus.  Ahqii  ad  tibias  dCfacitin  eittumo-  debent  fim  Placctmnu.vt  funt  odorifera  infrigidanttad^ 
rem,ui  in  duce  Ludouico  de  Bertarua.  Alit^Sdoad  ocu  inrpifiamia.tSl  odor  viobroficamphorx  i florfi  nenuphaa 
lpa,dc6icitophtalmi5,dCaliaaoculoruxgritudinea,  Ei  riaeuaporatioleuiaaqupcalidx,aut  decodliSis vid.hor. 
an  fumma  vt  fupra  (ere  mater  eft  omnium  xgniudinum.  dei  & huiufroodt.  & C videtur  addatur  camomilla,  * 
Vndereumaiizantea  paratrfuntad  multas  xgritudinca.  cortexpapaueris,&cxhiacum  pulucreEindalorfipoleft 
cpii  funt  magis  parati, vi  fupra  dicetur  in  dubqt.  Caar  fieri  pomfi  frigidum,  vel  aliter, vt  infra  de  peliileniia,vel 
rluia  multiplicatur  in  hyeme  & proprie  cum  (equit  xftat  fpongia  infiiiam  in  aquit  vio.rof.  modico  aceti&  huiuf. 
(aptcmnonalis  paucx  pluuix.&  autumnus  aulinnua  plu  modi.Ei  pro  canone  odorabilium  recurras  ad  ca  qux  di- 
ipoliic.&multiplicacur  in  regione  mertdionah  viaiicut.  tSa  funt  de  foda  phlegmatica.  Itf  efiiifio  aqiix  calidx  fup' 
Et  magia  muliiplicatue  catarrhua  in  autumno  propter  lefiiciiloa&exirema.Iiemattratfiiopernaret  (aifia,vin 
acria  miirabihiafem.Hip.xLAph.ij.Scirt.RaurcdineB,iS:  aqua  decoidionitdi(ftx,aut  ex  oleo  vio. tof.addfdo  csm 
grauedinet  in  valde  fniibua  cotfiionem  noiiadminuni,  phorpaliquidautolcnipfumdepapauere.autaquamron 
Caiarrhusplua4frigidofitt]^4calida.  Quihabftca.  Qybd fi calidiiat  edet exceftiua,di:fluxus notabilia, dk 
putcaJidu  & parca  iiiienotca  (ngidatiara  finafinc  ca.  nnactcf  Ixfiopulmoiiitiioiabiliccrtdonoi)  tdtincaW'- 


% 


Tradlatm.  VI/'  ' 

n{enfnonc]^<5tiearuacttarionrappro)nmaiTcmpbftri 
in^rigiditia,io{fones,&  embrochas  Fngi’das.qint  omnia 
debent  efle  aAu  frigida.  Qubd  li  fluxuf  non  ci^c  multd 
cxceiiHuus,>5^  ida  cdutmenter  applicrtur  debent  eHc  acftu 
alfda^icet  rrmulr,  & forte  hxc  fuit  femfta  Mef.n  bene 
con(ideref,&proiIlis  embrochis  recurre  fupra  de  foda 
chotenca.  Syrupus  digediuua  in  caufii  ca.fy.ryru.de  pa  > 
paueTe.f.j.i«I«p  viol.5.t.ac}u*  hordei  e*cortioin.5*»n« 

tnifce.  AtiU5.fe.ryni.de  pa^uere.^.t.ryru.de  iiquirma. 
tulep.for.ana.  netTuphari«.|.iri*  Aluitjnagi' 

ftralitf^  rllGeniilif.ie.  capilloru  uenerttreceniiii.  M.^ 
hordei  excor.tican,1iqutrhix  mridx.ana.$.i).iuiubarum 
mimcro.xv.fe.papauena  albf.5.  r .penidiarum.  ^.ri*  zuc« 
chari.5.iin.fiac  decotfbb  tn  aqiu.lib.  v).  Quidam  alii  ex 
fummitate  papaueris  ro.la«flutt.ana.5.ij'Candi.pentdfa' 
rdtani.^.  ).omnul  tandaiiorii  >5.i.hordei  excomeati  uique 
ad  vltimum  corticcm.ltb.f  .viol.  nenupharia.  ana^,jtdlr 
succharf.lib.^cumaqua  rufhctemii  quamitaiit  ncoii' 
dfunt.  Potea  icae|i  ex  datu  diuerfosad  eandem  tamen  in « 
leni  lonem  componere. 

I n cauD  vero  frigida  Ia  Item  tn  principio  eius  non  c5pc« 
tum  apcritiua.ftue  diuretica,  vt  didum  eft.nS  tunc  maie^ 
rta  eft  fubtilit  S£  fiaida,  fed  cu  ingrolTacur,  3c  inrpiflaiur, 
d^tn  Hneaugm^i  dC  in  ftatu»&  in  declinatione,  tunc  c5.> 
petunt  rub(iltattuai&  diuidentta,&hoc  voluit  MeC  cum 
dixir.J^  rubtil»nnu,&  diuidcnitum  m grollo.  Corope* 
tum  icacp  in  principio  calida  (lyptica.d^  excmplificatum 
ctl  fupra  de  foda  phlegmatica.  vhieti3  noutur  Itoc.  Jt€ 
compatt  roel  ro.cohtum  cum  aquadccodrionit  malh> 
cu>ohbani,nucu,cuprel5i.  Item  cdpettt  fyrupus  de  mc' 
tha  cu  aqua  latuix,menthz. fyru.de  flicados  mixtus  cum 
lyru.de  papauere.uerbi  grana  ante  cum  aqua  (aluix.irar« 
a^o  autem  principio  Si  augmento,  quta  circa  finem  eli.> 
eantur  rubtilnattua,(&  diuifiua»vt  ^rupus  de  flicados  fo 
his,aut  oxymrl  nmplex.dC  compomum  Si  eft  fortius.  Si 
fic  de  alqt.  vt  fupra  de  foda  phlegmatica,  Si  per  te  magi^ 
ftralem  cx  datis  ibi  potes  componere. 

T B RT  I V S vero copletur cum  extradlionc lan^ 
guinis.Ec  vhrtsrohitionc,cumcxtradtionefanguinis.  vt 
cum  phlebocomia.&  hoc  in  tribus  tantu  caftbusuic  ^\eC 

Primus  cu  fuerit  catarrhus  calidus  declinans  ad  oculos 
aut  ad  pulmone,auc  ad  fauces, & breuiter  cum  timrtur  ex 
tali  defluxu  cobtionc  fleri^  grande  inde  fecuturu  nocu' 
inemum.  decundut  cum  efl  in  iuuenc  carnofo  catarrhus 
calidus  tn  quo  cfl  oculoru  rubedo,  venarum  plenitudo. 

Tertius  cum  catarrhus  calidus  efl  cafeb.led  de  hts  om » 
Ilibus  in  dubnt.  Cum  folutione  vemris  vero  i vt  cu  ap« 
propriatis  matcrix.Vt  in  calida  cum  aqua  fructuum  tha 
marindtt, manna, reubarbaro,d:huiufmodi  leuibut.  finit 
hter  cum  clyfleribus  leuibus.Nam  in  calido  n5  compe  > 
tunt  fortia  ne  rupercaleractamamplius,&  matenS  ponat 
in  Ruxu.nec  infrigido  laliem  in  principio  propter  cande 
cauCim.  Infrigida  vero  laudant  pilu!xcochixllMef.(Sf 
•bAuic*  Vnde  inquit.  EciUiinquoperr<ueram  caurrhi 
x(late,dlf  hyeme  piluix  cochix  ex  curis  magis  luuatiuis, 
valenc,d^  piluix  de  hiera*  Si  pro  hts  omnibus  recurre  ad 
ca  qux  de  foda  cholerica,<S:  flcca  didhi  fiint.  Sed  hic  00.« 
tandum  fi  catarrhus  efl  multus  de  cuius  multitudine  ti 
•nemus  funiru  grande  nocumentu  vt  ruffbcatio,aut  pti^. 
aut  pleurt^.aiu  aliquod  tale>tunc  non  expedbaca  digeflto ' 
ne  debemus  attendere  euicuationt.  <pfi  n6ent  timor, fiat 
ccncuatio  prxcedente  dtgeflione  vt  diifi  umcfl. 

Q.  V A R T V S habet  perfciftione  ex  du!bis  de  foda 
cx  parte  gargarifraatu.capuipurgiorum.fricationn.  ven^ 
ipfartim.nam  fi  materia  fluit  ad  ^ect  diuertitur  cd  (Ut' 
nuatornt,capucpurgns,&efl  operatio  digna.  Tu  tamc 
nota  q»  hxc  omnia  in  principio  funt  fufpe^,  quia  time£ 
cfiutio,5£di(ruptio  matenx.d^  ideo  confidera.nam  ca.> 
tarthus  ia  foi  maturatione  quiete  indiget  vtfiipra.  Item 


Cap.  V. 

notat^poftmanirarton?  inflernutacioneeft  hniamemC 
iiiblime  mundi  ficans  radic{  Mefuc.  Et  luuantior  eR  pofl 
corporis  mundificationecdmunrm  Si  propn3.&  fic  pa<> 
tet  quid  dicendum  adGal.rf.prooofiicoru4illo.Sitma* 
tatto  cum  reuroate.&ad  Auicj.quinta  ten^.  decaiarrht» 
&coryxi,vbidicit^  ficmutatiocRnociua  tntelligtcur 
non  prxcedente  digcibionc. 

In  gargarifmatibus  vero  reperitur  qu3doqi  nocuroen* 
tum. vnde  Mefue  tn  iribus  cafibus  laudat  gargarifhu.  Si 
tnquatuor  habet  ipfumfurpc^um.  Prtmonanqt  budae 
di  ca tarrhus  efl  fubttiis* acutus.  Si  gargartfhiate  ingrof» 
f^,&prohibef  tiU8defcenfug,ficcpperipfom  expulftontf 
fiicilit.  Secundo  quSdoefl  groJXus*vifcofiis,  dif per  gar^ 
garifmainctdif,&fubciliatur.  Tertio quido per  ipdim 
abfbergic.&mundificaf  materia  catarrhalis ad  faucesflu 
xa.  Suf^tto  veroetuseR  admtniftraiiociustn  homine 
in  quo  cdfoeuit  catarrhus  ad  pc^hisfluere.  Secudo  qu3> 
do  catarrhus  efl  de  genere  acutoru,  Si  mordicantium,  Sc 
cdfiderat.  Tertio  in  prxfocationibus  qux  fiunt  fubfto. 

Quarto  quando  elb  vdiemrns  multus,  hxc  MeC  Inh» 
entm cafibusagitacmaterias* dfcoueitit  easad  viis  pt* 
(fboris>&pulmoms,ddaucjum.  Propter  quod  notandi}  Garga# 
(p  omnegargarifma  fit^ut  vt  matertS  conuenat  de  parte  rifmam 
uobiliad  ignobilrm,autvtfluxumfii}at*aut  abflergtt  cur 
quod  fluxit  Si  fluit,aut  vt  alteret  quod  fluit,  aut  aggreget 
ex  hb  plurcs  intentiones.  Item  inter  dhienemta  cathar« 
rum  numeraf  hicacio  fadba  in  zuedeneght  cum  cepe  acu 
to,aut  fquiib  pnus  latnrn  capite  rafo.  deinde  faperpono^ 
rubrtficacorium  vt  flercus  columbi,  aut  veficatorm , vc 
cantandest&aperiantur  vcficx.deinderetinef  donec  ap« 
paresc  bnirat , Si  vicimo  cum  no  conferunt  cautenzetur 
ille  locus,<5f  efl  vbi  peruentt  digitus  magnus  poficaextrr 
mitate  minus  in  extremitate  nafi,  Si  dimittatur  spertun» 
vulnus  pluribus  Si  pluribus  didiut.  Si  pro  his  ommbu* 
recurre  ad  ca  qux  de  foda*vr  diifbum  efl,nam  ibi  habetur 
complete  de  lotioni bus et  altjs  dnierfiontbus  nccefiarifs* 

Multi  tamen  facium  cauterium  tn  parte  poRerion  col^ 

If,  vt  nuchx.<%  maxime  quando  fluit  ad  peifcus.  Qutdans 
vt  OerarduB  de  ocapirio  pnmo. deinde  m comifTura  cau 
tertum  ponit,  fed  hxc  flenda  fune  materia  extficncchtgt« 
da,&  de  ifio  dreetur  tnha  m dubijs. 

Q.  V I N T y M coraplem  cararrhum  fiflentta , vt 
fune  aut  gargarifmata,aut  piluix, vel  alta  qux  renentur  in 
ore,aui  diffomtgaiione , aut  odorationes,  aut  qux  deglu« 
tiuntur,autqux  Jambunf>autCicculi&huiufinodi*  Se<t 
ance  adminifirationem  prxditDoru  oportet  aduerrere  ne 
inc(damusinerror?fioitdorum,  quiante  mundifleatio' 
nem  ipfa  admtnifiram,nl  fic  tn  pnnnpio  fifiendo  ipfum 
flteius  magna  acumuIatio,&  ex  cflfirquenti  poflea  magis 
etus,i5Lpericulo£idifhipno.  flam  ergo  hxc  poflcorpo<> 
rta  mundiflcandnc,quod  tntelligiiur  rrgubriter.nS  aliqH 
focimus  tn  priiKiptd  cum  timemus  ne  repat  in  profundfit 
aut  ad  partes  nobiles, & nobilfU,iSf  necelbrtarum  opera« 
tfomi  fiat  deOnicTtiuus  ilico.  ficut  efb  catarrhus  prxfbca** 
ciuutfVt  MeCAbfoluceaute  tenendum  cp  ifia  fic  fifiemia 
fum  aliqualiter  fufpeda,quia  timetur  frmper  ex  eis  col^e> 
dho^^ex  confequemi  difruprtomaior.  nam  fecuriuseft 
ad  dfueneiiria  k cduertere.nS  Itcet  dibtft  matertSd^  mu| 
tiplicent,  tamen  ad  partem  c5em  non  timorobm  cduer^ 
cum.  Gargarifma  tn  cahdo.it.diamoron.diapapauer  cd 
aquarof.autcumaqia  decotfhbnts  corneum  papaiieris 
leuker.balaufiiarum,auc  cura  aqua  hordei,aut  cum  aqu» 
deco<&'ontslemium  ro.cum  modico  camphorx,aurpr<» 
nobilibus  magisex  dbdragantocnaqua  rof.auc  hordei» 

Quidam  pro  ftereto  poruc.ip.fyTUpf  de  papaiiere,  dia« 
moron.ana.§.i)aqux  roCquaitS  vnam,  vim  granatoiR» 

r.mifce.  nam  vinum  granatoru  qun  tnrpiflat.  Si  aceta 
rubtiliaicibacetociSucniemtus..  Piluix  vero  fuoc  piluix 
bichicbtx.Itcm«iy.ibmms|MpaorrisaL5.rj,fxninispor^ 

culacx» 


D«  a^'tuAnarium»-"  " ' loz 

tttIacx,Ui5hm4ni.5.f.drtpcanrigummiara.opi|:cro^'  S -rp  T T M v S adimpIcC cum hts quae dnfitfiim 

riaiu.;.  f .pemduru^amYgdaUrum.  aaa.5.  j.pulucrtzcnc  <kf«>di  caL&  frtg.nidendo  auc  dcpor^do  c<pilIo*.&  ap 
fiibulitcr^ut  cTi  Tyrupo  ^ papauere  flant  pilulxad  qu9«  plicando  quxiprum  cdfioipnt  vt  ibi.  Nota  tam?  nic  di 


litate  lupini  in  ore  tenendo.  1 re  in  ore  teneatur  inter  den- 
ica,&  gena  c6cinue  die,fcilicct  ac  nod^iruftulum  diadra 
gantifrigidi.  Suflumigia^^odorattooesquxran? defo-* 
da  cholerica.Laudar^  lame  (uiHimtgu  bd)a  ex  fulphure, 

aceto,  vt  fulphur  in  modica  quamiatetn  aceto  ponat, 
&caleflat  acetu,dif  recipiatur  iumut.Q^d  fl  dicatur  iul* 
phurcatidumefl dicendum q»fua  flccitaiciuuat  acetum 
ad  opptUndu  viam,nc  fluat  humor  Sc  caltdnatc  amictu 
cxcdmixrione  eius  cum  aceco.Idem  operatur  firmen  lini, 
tn  aceto  infufum,  SC  hoc  11  prius  torrefiat.  Ice  (andaracha 
cum  aceto  eft  fuhlimis. Ite  uapor  aceti  fuper  lapidem  mo 
brem.vel  tegulam  igniti.  Irem  vapor  ex  camphora,bor 
deo,A:  aceto,(S; multa  cdflmila.  require  Auic.^\eC&c. 

Pomum  laudatd.ip.ro.ru.Cindalonun  ru.&al.ana.^cj. 
florum nemipharis>floram  vto.ana.$-}.T.rpodri«S*f*cam 
phorpgran.gra.ifij.boli  arm.nuaTmuCana.  9.iiq,d^  cu 
aqua  ror.gummi  ara.d;  cera  alba  flat  pomtl  odoriferum 
fiipradc  hisad  plenum  magis  de  febre  pcililentiali.  Ex 
his^utem  qu»  bmbunrur  «S^deglutiumur  fune  diapapa' 
uer^flue  loch  de  papauere,diacodion  deTcripcione  Mefue 
&fe>niuse(l  diacodionNico.profecculis  vera&cero* 
larfjs  fiiprade  foda  calida. 

Inirigido  vero  cdflmiliter agrdum.  Gargarifina.  1^ 
fiiyrrhx,obbam.ana.^.l.  nucum  cupreiji,nucirraurc.ana. 
^ f iflai  pul.buUianc  in  lib.  vna  vim  ftyptici  vfcp  ad  me« 
dictatis  confumptionf4^  coleturiflatcp  dnnde  garganf' 
na,d^  aliter  exc6nmilibus,vc  placet.  Pilulx.ta-i^oracit, 
cahmnae,olibani.ana.5.1.t.carniupaflul8rurabene  pin* 
gufum,  peni  diarum.  ana.5.ii.op(l.croci.ana.9.}.pulucri' 
xenc mifecantur  cum bydromelle. fiampilulx  morere» 
fitndx  vt  Htpra,&  tenean5  fub  hngua  die,ac  node.  Ixm 
qimiyrrhx,thurismarculi.ana.5.[i.t.opq.urquiamt,ma» 
fticts.ana.$.ii.conflctaocurcum  fiiccomeachx,&dec  ea 
daili tribus vfcpad  qmm^ciimitur  dorimni.  Etadide 
wlenr,&  flint  mirabiles  pclulx  deanogtoffe  deicripud» 
raNic.qux  dentur  vtdi^1«ft.&plu»s  ex  vUtcarultim 
flmaci.d^  qui  longis  temporibus pafel  funt  fluxum  ceuma 
fifeacrtncitiIi|scinombusgeneralibu8.  iteretencio  oli» 
bam,d^  myrrhe  in  ore.Item  fpica inter  demes  retenta  cft 
fcbhmifi  luuamM  per  diem  jSC  nodem  expertum. 

*Bciam  pro  iUflumigqs  8c  odoramcos  recurratut  ad  ea 
qux  de  foda  fngida  ^legmatica.  Laudatur  tamefuflu» 
migiu  mgcllac,<5:  eft  mirabile. vc  puluerizerur  fuper  lapi» 
demignitum.  Ic?exead^cotto,&cflcxpertum.  Item 
ip4otibani,floniailiqdx^ofti.landtrachx4ma.fiant  for 
inte,-d^  cum  volueris  vti  ex  eis  puluertzaiis  fiat  iuflumi» 
gium,vtdiduCft.&cxalcisaliafabrica.  Odortfenranii 
aufefngida.ipilonciiflccx  ronara.^jJigntaloes  cie» 
e».i  .vi.ambrx.$.n.RKdci.^f*  flant  posna  cum  dtadra» 
gamo.&inc  emra  nobilia  df  pranobilibut.Et  pro  paupe» 
fibuareturre  (upeade  Ioda,  & infra  de  <bda  p^tlemiali. 
Bi  pfo  pauperibus ochireturhigelb  lorrcfa^  in  pano  Ii» 
fMo.rllenimflngularamedicdta.Stmilnerip(a  correb» 
da,d^cflcofto  in  panno  hgara  in  modum  pomi  odoret, 
Aeftuiuatma  valde,  in  oreaotem  teneri, deghiurc, auc 
hmbendo  fyra.de  papaucrecum  aqaa  decodidnis  oliba 
Mi;fmdbcn^myrThx,auccabisd^  iimibbuscu  didofy» 
ro.poteft  fierilocbcdfedioiblfda.&  tu  circa  hxc  coitu» 
dera.  It?ceacaf  diadragaixa  caitdomnifr^doaddas 
cx  mailice^bbano.myrr  ha  >&huiuCmodt,vc  calida  exee 
dancfefgida.  IiPfaccutos  ordina  vcfiipca  de  fodtfr^i» 
da>d;  cerocarta^*aliai&  to«bi,d£  capitulo  de  apoplexia. 

PRO  s E X TO  feiendumqiUomachusi^ma» 
xtmelulpedustateraiia  membra.  <p  d conungarrcdiQ» 
cet,vt infra  de  ftoaucho.dli  probtbcainrafccnlut  vapo» 
tiun  ad  caput  vc  fiipn  defodi  pit  coaataonsout  m* 


dum Auicdioccapitulo.OIeura veroinquanmm  potet  Oleum 
Eaenecapue  tangat,  nili  non  cnueoeris  ex  fenflone » ica  vt  haud  ca 
indigeas  infeigidattone  aut  caltEadionc.  nam  oppilac4>o  py^ 
ros  SC  prohibet  tranlptrattonem,  dC  propter  hoc  vt 
de  Ioda  prohibeatur  lac. 

RECEPTI  reroluiiourdiduroeflderoda^Ri 
ibi',&  maxime  quando  maierta  cR  in  capite.  Qi^  u ca » 
tarrhut  ad  pedus  fluxeric,tunc  adraira'ftimf  loochaa^  vt 
looch  de  pino  A hururmodi  fecundum  matenam  de  qut» 
bus  infra  de  tufet^bcentinusUudat  vehemencer  snfngi* 
do  exhibitionem  dbzinztbens  inferoadminiRracu  cum 
aqua  frigida  in  xllate,tn  hyeroe  vero  cum  vino  lympha 
to. ioUitcnimarperuatem,(S:prc^ibet  fluxum  caca^ij- 
A circa  auroram  expuicur  fljpeifluitaa» 

N O N V S vero  cdplctur  cum  his  quseapplicanniv 
adextra,&  damur  ad  intra, vi  prohibeaf  exeo  nocumen» 
cum  futura  grade.vi  verbi  gram  in  calido  ne  deftruatur 
pulmo,auc  pcdus,deinde  fequaf  ptifl.pleurt^.feadufa  ve 
nx,inungaiur  pedus  cn  oleo  vtol.&depap>aucrr.camo» 
mtllino  additis  puluetibusfeigidts,  vt  infra  de  tufei  A de 
difpofittontbus  pedoris.  Ad  incra  veroadminiRrando 
forbiti5es  extruexamilo, farina,  hordei  A huiufmodi  ca 
zuccharo,auc  cum  dudragamo  higtdo,  etiacum  bde-fi 
noQ  adcR  feb.nocei  bc: vt  Aui.hic.  Item  dando  fy ni^dt 
papauerc  cura  aqua  hordei, aut  aquam  ipfam  cum  dtadra 
gantofeigido.  Iccm.fp.diadragami.5.f.fpecicru  loocli 
depapaucre.5.fj.2UCcharicaDdi.|.>.pcnidiarum.quarr.  f* 
aqux/o£quart.).zucchari  albiCnmi  quart.ir^.flat  cleduo 
rium.  C6fimtlicer  in  frigida  vngafcu  oleo  camomiUi* 
no.de ber.&huiufmodi  cabdis,Rypticis,&  mallicino* 

Adincra  VCTo  fbrbttioneex  farmatrittci  cum  modico 
mellis birfurtnticicn oleo  amygdalino, modico  melli** 
velzacdnriru.  Bt  ex  looeh. looch  (anum  ^ expertum. 

It?  looch  dc  pino.  Iic.9.annamomi.j.l.  f ;Roracn,  cab 
micx.5.1.ligm  aloet,mafltcit:olibafit.ana.3.j.l«quirNtae  ^ 
carnium  vuarum  paUiiUtu  bene  pinguium,  ana.f  .|.can»  ' ’ 

df.^.$.2uccharialbiGtimf.bb.l.flat  cleduanu.  lt?qua» 
libet  node  deglutrat  grana  cria  olibam,5!  conflmtlit» 
flio  modo  dicatur  de  abis  membris. 

PRO  VLTIMO  vero  feienduffl  <p  vt  didum 
cftpCatarrhuseR  mater  fere  omnin  xgratudinum,  quonrfl 
abquSdo  fluit  ad  oculos,dlf  bcir  oculoru  diuerbi  paQiiov 
nesvelupra.  Qii9doqiadpedut,dfpuln»onem,&facu 
plcuriiim  tufeim.pctfeim.  QiiSd^ad  buces,d^  guttur» 

A fecit  fquinamiS.&fecic  apoRema  amygdabuo,&  glle 
dium.  C^9do«^adnares,&fsciecoryz9.  QflepadRo» 
auchii  A fecit  bemeriam.  QuSdot^  ad  intcRina  A fede 
diarhccam,&acucusdyrcnteriam.  Qfltp  ad  renes  dffe» 
dt-dolorem.dSqiriqieR  cauta  bpid«/!iCucdea]rj8.quarc 
vt  didum  eR  pro  paruo  non  cR  habenda  cura  eius.&  hi* 
omnibus  Tuo  dicetur  I0C0.S rudium  ftacg  fit  in  cuacuado» 

A diuertendo,&  hxc  duo  fxpe  reicerrneur. 

Deforrorcndruein.  Rjihiicd. 

FOetor  na  ti  eR  odor  foetidus  ab  eo  egredies.  cauta  cii 
ius  fccundC  piunmueR  mib  ccm^lrxio  cum  mate 
ria  exiRens  circa  cobtorto  A panes  vidnas  eL  DtV 
cifur  fecundu  pliBimum,quomaaliqri  A nonraroh  par» 
cibus  inferioribus  cdtingit  vr^  Roenacho, pulmone,  titre 
pedore, vt  tn  pleuriti, pen'plcumonia,grngiuam  puerefe» 
dtone,vel  dentium,  A humoribus  putrefedis  in  ventre 
anteriori  cerebn,  vel  in  toto  cerebro.EreR  didum  cob» 
tortum,quooiS  aliquando  in  na  tb  iptb  nafdtur  caro  qux 
dicic  addica,aui  haemorriioides,atit  polypus,auc  vlcusin 
tpfOfVel  ofetbus  etus,vel  opptbtt  o colawii,9  quibus  uel 
akcroipfonim  putendorum  deuatur  vapor  pumdua^ 


k 


1 


TraAatts.  VI.m 


1 Cap.  V. 


iquieiFcaulidrferttw  odorem  matum  Que  f^orrcn»- 

C A V S >E<Exmu{U&habmbutquxdafnlximpri 
Diittux/]uxd4antece(kme9,quzdaRic5iuti^hr*  Excoi 

r'  ' pb1<fcpnfTiitvccibicorrup(f^ercorrupcut>odoracor 
' rupei &huiufaodi.  Exemplum  de  (ecudn,&pftmo  de 

■ c6plcxtorulib(u,mabcdplraocal>&butn.  Debilicatca 
lonttsuuralitiniococrrebro.velinpaneantenori  tan« 

cum.  Et  humoralu  putrtdut  humor»  vel  multut,  quem 
calor  naturaltc  dtgerereoo  poced,  Sc  in  purTitrSrmutare» 
&impurti  expeUerf»&cft  hxc  ana  ex  cauGf  prpcipuu  fdc 
loraa.C6potlcionolu  ve  ftri^ra  chicHm  prorx  cerebri» 
vel  na<i»<S^eA  Hgnum  humid^complextoms  &caula  rt* 
'tenrioau  humorum  »qu(ob  retentionem  putrefiurN.I(em 
apoftema.aut  putreb<flto»&  corruptio  in  ofin bui,  quord 
cura diflF. oiiMdUtcmcaro addita vtdipra.  Caubcoo' 
•utKfb  eft  ifinhumor  putridus  vt  fupra. 

SIGNA  demonfiratiua  fi  cauiaeft  in  itafo  ilis  da 
'rificat  uifustcxempli  gratta>fi  fit  in  eo  apoficnsi,caroad' 
dita»putre6i<fcio  obium»&  buiurmodi. 

Signa  fi  biern  exaiio  membro  vt  ex  capite.tunc  nafus 
efl  mundus, df  in  capiic  fencitur  nocunKntum,&maxi' 
sQC  in  prora  capitis. 

Signa  eius  qui  eft  S fiomacho,  vel  alqs  membris  in(c' 
rionbtis  fignu  nocuracnuim  aliquod  in  eis  vt  apofiema» 
tuc  diminutio  digefiionis.&  huiufinodi.  Item  pofi  cd' 
meftionemnon  rcntituriZctnecpeftfcaior  tta horribilis, 
smofimui  (miiiur  (ceror  cu  odorcreicomeftz.lt?  quia 
cum  nares  ftnngumurftniitur  fiatorexorc»ftringantur 
autem  naresiomter  Sc  boc  fiar  ance  comeftionem. 

. Signa  fi  bierit  (cccor  ex  materia  in  na(b»auc  ui)t  eius  co* 
(ennf  ua  feminir  bxior  ance  ficui  poft  comeftion^  Sc  cu 
nares  dortiter  ftrit^cur  nullus  pro  tunc  factor  ex  oreexK» 
Item  fi  teneatur  res  odorifera  in  ore»d:  fator  fit  in  nafo» 
vtlvqs  eius  non  tollitur  kccor»  conirariumfi  cxftonia. 
dio, vel  k partibus  venerit  infctionbus. 

. Signa  cnuhitudinia  humorum,  & qualium  iam  exfz' 
pe  habiiib^mSifefta  (unt,&  fi  (anguis,  li  cholera  & hm6i. 
Vulga'  4c  quibus  in  pnneipio  operis.  Ite  naficascftfignumop 
num  er  pilattonis&^conerariueius.quod  dicfic  vulgares  quia 
tot»  <licunc  qi  ulet  loquuntur  in  nafoidl^  non  cft  verum. 

1 Signacaurjrum  primitiuarum  ruatmanifefta(atts»d^ 
(Tmiliter  figna  caubrum  complexionalium. 

P RO  C N O S T I C A.fcetor  qui  cft  et  corru' 
ptioneorsis  magis  cft  incurabilis  fi  paritant  maxime dif* 
ficulter  reiema  debita  forma  nafi.  de  datore  cttamhabc* 
btt  infra  de  faiore  ons,df  viiba.&  tu  ibi.  Scito  hic  pri 
mo  tp  cura  fbccoris  cft  duplex,  vera  palcaiiua.  & inci/ 
piamus  k prima. 

C V R A canones  feruandi  in  dedo  ex  pucrcfadtone 
humorum  circa  colacortum.  aut  in  caruncuiis,auc  vrn' 
crfculo  iplb;auc  iit  cercbro4ut  in  naribus  fufpcnfiKQ  fune 
<)uinqt.  Ordinatio  dfziz.Oigeftio  humoris.  Euacuacio. 
Uiuerfio.Particularium  appbcario. 

. Regimen  iiaqi  cx  pane  reru  non  naturalium  vet' 
caturad  contrarium  caufzvt  ftepedidumeft,vtabftt' 
nere  ab  acre  putrcrcibili.kctbtsputrrrcibt1ibus»&  brt' 
uiter  ab  omnibus  quz  fiimapca  ptttrefadibnem  in  bu' 
nonbus  inducere. 

Digerat  maceria  vc  opoitec  iuxra  ^ dida  fime  in  quat' 
eo  traift.&cu  ibi.  Nota  tamen  a in  digcfttuis  deb?t  poni 
odorifera  capitalia  mali  complexionem  extraneam  coiri 
genita  cal.aut  fW.auc  mixta  fecundu  macerix  exigentiam. 

Etzacuatioaut?  fit  folucionc  ventris  rciccrata»aut  phlc' 
botomta,  aut  ex  vtnfip  fi  oportet,  cu  phlebotomia  vero 
fi  hieric  (anguis  peccSs»aue  tn  toto  repletio  fiat  cx  cephali 
ca.dcinde  invena  quz  cft  in  capite  narium.  Sohtiione 
vero  cu  his  quz  fiimappropriata.  quonim  memond  ha 
besin.titj.trad.nam  cum  euacuanribus  humor?  pcccan' 
fcm  adde  quz  diriguoc  aad  talum  omcdiciiw.appsz' 


pruicts»vtfifpra»A;  cft  canon  firpcrephcaios.  ' t 

Diuerfio  fiat  vt  fiipra  de  lbda&  laudaf  maxime  catar« 
rsSbdu  inzuedene^idequofzpediducft.Et  quidamt 
ponnt  ai  fub  m€nto.&  Auic.dexira  parte  calup.Ec  k fim’# 
ftra  eius  corSaunbut  quz  (equuntur  ad  ambo  tempota.* 

Quintus  canon  cdpicmencum  habet  ex  obfirruatioo^ 
trium  particuhnum.Q^iorum  pnmuseft  mundi  ficauo» 
Secundus exiccattod^c5(umpcio.Ttrtius  cft  loci  aromA 
tiario.  Abftergeeu  vero  SC  mundificaniia  in  cafii  hoc. 
budata  runr,primo  vinum  bonu.odoriftrum»  album,  vt 
maluacicu, de  mo  fiat  lotio  poft  locton?»&  fit  tepidum^ 
dequodicitEucrttnus  qtexfebuadionevini  talis  pe» 
nares  in{  dte  pluries  fada  liberautc  quendS  nobil?,  ita  tft 
q»  cum  cefiauic  per  tempus  notabile  ab  cius  lotione  redi>» 
bac  fator, fcd  ipft  erat  prius  paftus  toto  cempore  viiz  fii^ 
hanc  paftion?.  Item  vinum  tale  cum  quo  decoquafca^ 
bmus  aromaticus,  cyperustofimyrtus,  aut  huiufinodi. 

I tc  cum  meile  roC&  mei  t pfum  cum  aliquo  ex  di<fbs  ui 
decodione  nux,  vel  eoru  in  vino,  vel  aqua.  itebc»aut 
fim  ptex,  aut  cu  ^codionc  aliquoru  iam  didoru.  Item; 
fimiliteraqua  hordei,vc  in  frigido  cum  calidis,d^in  cali  * 
do  cum  frigidis.  Bc  ex  melioribus  Uuacrtsad  fcetorc  na.t 
rium  vnna  a6ni-Mcr.Et  meliora  capuipurgta  magis  tu« 
uaiiua  cit  funt  vrina  afinoruro.  ille  nunquabllunt.  Autc« 
decuraeius.Laudac&ruccui  memhallrt.  Exicc^ia  ve^ 
rocahoiu8aromaticus.rpica,cypcrut,rolx,myrius,cala 
mentum.ei  fortius  elleborus,  item  alumen  zuccharinuizv 
(al  g?ma,ifta  poluerizenf ,&  mribus  tmponantur»aut  ac* 
trahanrur.  Ecex  optimiseft  hoc.itixabmiaro.  rayrrhp» 
garyophyIloruaru.5.ii.fac  tentas  ex  eis  aim  bono  viot^ 
A impone.  Vel  fic.z>rp>cz,galix,garyophy  lloru.aiia» 
parieszqualcs.decoquanf  inutno3^1auetur  nares  bena» 
detndefac lycimum.&  ineo  pone,d^ nanbus  applica.  Ee 
quida  faciunt  TufEimigia  ex  ^codionc  herbarum  vabn 
lium  tn  cafu,  vt  ex  vioiroCcabmento.maiorana.  deinde 
exponunt extexamia  in  modum  vnguenct,d^  in  id?reuc<4 
ttttz.  Aromatizaho  veto  fit  cum  bis,  vt  (unt  muTcus, 
ambra,camphora,viob.roCcaUniusaro.garyophyUii^ 
myrtus  dfhimi(modi.z.xyloalocs  crudi,  garyophytoib 
ro.ana.;.tj.^cp.galiz  muicatz.ana.5.>coficiamur  cum 
vino  bono,  VI  fupra&  aromatiza  cumuCet  gra.viij.bo 
ptiubs  in  modum  ciccns,&di(Toluacur  vna  m oko  nar# 
dino,vel  aqua  roCaterahatur  vel  dtftilletur  io  nares poftf 
qua  lauertt  eas  cum  vino  decodu>ntarptczd^ro.i5£  hoc 
roaximctncaufa  fri'^'da.  Qtibd  fi  friem  ex  caufa  calida 
vtere  c3phora,dl^  alqt  frigidis  cdponendo  per  tc  vc  opua 
rrte  ex  dacts  fupra  de  (bda  ci  • Vc  uerbi  graiia.ia.gaUBrO» 
myrti, Vio.ro.abmiaro.puluerizencurdC addatur  eam* 
phora,  ic?  tbernea  difiblu^  in  vino  vi  fupra.  Sc  illud  vfV 
num  arrrahacur  omni  die  pSuriet,mfrabilitcr  opcrauis»  . 

G V R A fi  fator  nullo  modo  rcmouai  pofsiccurcC 
cura  pale8tiua,vc  fic.ai.(aatnu  maioraflz,ba(jliconM.ga 
ryophyloru,nuaCmuf.camomillz,  lignialoes,  ftoncia^ 
ctdam?u.ambrp4na.j.ij.fmifi:i.5.r.fiSc  pilulzcumaqua 
ro.deglutianc  duz  fit^ulo  diV&  in  ore  quafi  cdhnuc  vot 
ceneal  & pocifstme  quando  cumalijs  c6uer(an  voluerit. 

C V R A (ifcctorh  partibus  inferioribmpreueoerir* 
vt  ftomacho  &c.redinccctir  vt  mfra  in  cap^ulia 
euacuSdodiztandoidandevcerediuerfiombut  &tebui 
odor?  bonum  betentibus  de  qoibusbda  friic  memio,  vt 
cis  tenendo  in  ore  eti?  per  nares  trahendo.  Et  firteo  vot 
micuteftiuuaciuus  vehementef  in  hoc  cafu.  k quo  abftrf# 
nen  lapteos  fi  z»  habuerit  pedusftridum,  pabioacai 
oculorum, VI  infra  de  vomim. 

C V R A fifuemcxccrcbro.CoRfimiIttcrprocedal* 
Baaciai>do.Digerendo.6i  diumendo.  Et  vliimoappli' 
cando  fiifiumiga&aliavtfiipradefoda.Et  vltirnoaro' 
imtrzamra  per  modum  qui  ibdus  rft. 

. C V RA  fifricrkcx  polypo  oc(iammcar(ns>Bui.%4« 

caatioac 


Dcxgritud.nanumT 


loj 


cmri(nwh)Ttnnirbcc|«r<u«,vtinrninpr(>0Tij(api(u>  o'irinl.muci1lggiiKmcnoiWoruin.orcumimyEib)aruin  cflforcU 
lu.cfcmife.pct<bcurcuro  anonibtuttaMifdiVtuuiad'  dulcium.  Tcnio adducant c«cc3iumcdiociu.vi luar  ciu  ag- 
niairtranaiK  parhculanum.  ghun.Ccrunam.&  vnguftum  » ta.olibanuro.&rcocol'  grcgau 

C VR  A fi  ftientca  oppilatione  proctdaiurpnuaca  la,m)rrrha.aloca,&aliaquac  dKTtaruncdevIcenbuaau.  fiiper  h 
dcoppilaniibuiv^rupiadcodotaiu.  deinde  cum  cribua  rium,<piz  Tum  ea  «'•  debiliora.  Qiibdlifuerinichronf-  uioimir 
j-ri—  ca,& dilficilia  ad  flnanJil.iunc  fiat  primo  mundificaiio 

cum  his  (tim  mediocrit  tbi)crnorus>vt  vmum  mei* 

Qubd  n (iirrit  vehemens  tKicrefa<flto  addatur  cum  eis 

VL.^iuHdlpu«utifofdidaadc«nveIad<mra  parum  colchocar,autvnguentippypiociAvrfminfen. 
ipfumcxtitetts.  , ....  auniinhoceftbudata.Aliqn  fit  Areftformwcum  mird 

r a V « A cuiu.  eft  fecnnd..  olunmum  ma  g^^ido  Sat  incarnatio  cum  exiccatiui.  incar 


caaonibus  iara  ditiis. 

Veulcaibuindfi  RMbrtcd.  VIL 
Lcus  nafi  e(l  puilula  Tordida  ad  extra  vel  ad  intra 
ipfumextftetts. 

C A V S A cuius  rft  lecundu  phinmum  ma 
teru  adulb^uii  maiena  rubniis  cholcrica  cu  crufla  fubil 
Hcca  Hktts  aciuuMut  phlegma  (alfum  cu  cruila  grof- 
£idl£  humida  magisa^ianl  caubrii  caubed  aut  caurrhus 
•cutus>auc  vapor  aliunde  veniens.  £c  dicitur  fecundum 
pkirimu,i)uiaaliqu5do  fiunt  &caCt,d((percufeione.  Et  ex 
«(s  quaedS  dicun£  dulcia  ga  minus  fortia.  Ite  ^da  recen ' 
cia.quxdam  cbromca.Ite  qux  Aint  ad  extra  ams  partibus 
fiinc  Icutora  ad  (anandu,quz  vero  sd  tnrra  difficiliora»  3c 
pratitora  funt  qux  (lim  incolatorio  vel  parributriut. 

C V R A habec.v.cinones.Primusefeordtnatiodia 
IX. nam  vt  didlum  efe oportet  ad  cdtrarium  cauTz  decti^ 
nare,efl  enim  vapor  acuiuSbaut  humor  cholcncus  deflu ' 
cos.  Bt  IU  omnia  hxc  agiu,vc  de  foda  choterica* 

. Secundus eil  digcflio.  Et  qufbiu  fiat  habitum  efteo' 
dem  loco»&  irai^atu. 

Tertius  euacuatto  cu  pharmacta»  aut  phlrbotomia,ct! 
pharmaci!  iam  du^eft  in  ira<fl.inj*dceuacu5ttbus  cho' 
ier3»aut  phlegma  (alfum  additur  h>s  quxipla  dinganc  ad 
(ipenor3g& reneretur  fxpe  cu  phlebotomia  fi  opporiu. 
m crit,  vt  quia  in  toto  erit  replnio»  aut  quia  humor  pec« 
cans  efe  cholertcus  (angutncu3,autquu  efe  fa<^a  retentio 
languinis  quomodolibet  in  vtroautin  muliere  ex  pane 
menilruorum»  aut  ham»orrl\oidarn»  Sc  buiuGiaodi.  vnde 


nantibus, vt  eft  vnguemu  decrrufta-ceruna  ipla  litargirS 
A^ipud  veheroemc  putredinem  cumariftologia  rof.cot« 
elionr  dffimilia.Iicvnguemum  trtapharmacum.NcT» 
diftimftione.xK  Tertio  admtmftrtnf  exiccanna.confofe 
dantiajAftgillanfti  vlcera  ficut  eft  vnguentum  fiu^pMr> 
ait  ex  myrrha»otfbio,rarcocoIla  Si  fimilibus.  Sed  noi» 
<]i  puluis  radicis  pcucedam'  eft  maxtrae  cfirofidatiua^quae' 
apud  vehemenif  oeccfeitatf  poterit  adminiftrari,^  tu  cS 
ftdera  eius  mordicationi.  Er  quod  dt^  eft  dc  ipfit  in  * 
cnnfeci8ett'Simelliga(  luiiamemum  inipfisextrfn(ecfs,& 
iw  eft  applicare,n5  inipfis  ficdscu  rebus  magis  cxtcca^ 
ituts,cu  minus  vero  ficcis  rebus  mtnus  exiccatiuis,  vt-cti 
oleo  roCadipe  gal!mx»cera  Sc  fimilibutt  vnde  MeTCuni' 
vero  vlctra  iverint  humida  curanf  cu  medicimS  minori» 
exiccaiionis.&  in  fine  ponS  aliqua  exempla  Sc  laudata»  • 
In  dulcibus  vero  in  prindpio  fiat  lotio  Iruis  vc  rnace^ 
rta  perit. deinde  inunganf  nares,  cuoleo  rofoleovioL  & 
cera,autaim  adipe  gallmx,A:  fortius  eft  vnguentum  de- 
ceruna,&crtapharmacu.  Qubd  fi  quxriiur  exiccatiofot. 
ttor  add^  ali^id  fcorix  ferri, aut  argenti.  Itf  fortius.v» 
cerufixAf.iin.litargiri.l.^piumbivftiabkiticomft  cuoi. 
vino.5-  irj«&  cum  oleo  m yrtino  Sc  modico  aceti  fiat  vn ' 
guentu&eft  optimum.  Ad  esrpla  promifta  venio* Vn^. 


qapores  eleuati  fime  cauia  vlceni,quibus  cafibus  fiaSphfe  guennim  expenu  in  recetibus  Aantiquis.».ceruflx,  mc^ 
boioraia,inmcftru»exraphcnainhxmorroidibus  pro*  dullx  cruris  vaccx,oleiamygdalarumdufcium*olei  fiSi 
H0ccmii|^vt  inhadecis. ipalijs  fiat cxccphalica  vto  ad  mini»gumialbotim,ccfxalbx,ana.par.).dragacamf^* 
Veoamtn  exmmrtatenali  ivemoiauoncinnucha  tiifta  miara.ana.par.r.fiatvngucntuaddiiomodicoaqii5  rofe 

#^cum  (ciriDcaiionc*  ®* _ .*  » 

Quartus  eft  diuerfio»  Quomodo  completur  tam  Txpe 
di^um  eft,«S^  ad  plenum  de  Toda>&  catariho. 


Quioruseft  admtniftratio  localiu.  Qui  plurtbut  cano 
copkfup*  Primutq»iiiedianxqu(  adminiftran* 
gir  in  cura  vlceru  naft,  delKm  ede  medix  inter  illas  qux 
admmiftranc  to  cura  oculoru,&auriu.  namiulitseft  hu' 
midrbraure,<5li»/lccioroculo*  Secundus* vlcerg  nafi  in 
principio  fui  indigem  rebusexiccamibut.  Qubd  fi  dicaf 
Auicen.docac  admuiiftrare  in  principio  mmltficStia,  vc 
oleum  viol.muctllagtn?pfiln.  Dict^mcpillud  fiictcad 
tcmouendum  primo  cruftfi,  quia  dc  tllisb^batur.  de  • 
inde  bene  docet  vcicxiccactouc5fidera.  Debet  ttaqi  imcl 
ligiprincipib  fiiipoft  adminiftrationc  moUificatiiioru, 

&ebftergentiii*fiuemundificaituoruro.  Propter  quod 
ppoic  tertius  canon  cp  in  cura  corti  ante  omnia  vri  debe* 
musabftergentibus,  molUficamibus,  vt  ftatim  dicetur. 
iQMitus  tp  vbi  fuem  i capite  debet  caput  cofortari.vt 
Lpra  de  (bda  cholcrica  per  eftemiS.  Qut^  fi  fuer  1 1 ex  va  ^ 
p enbut  eleuacis  recurre  ad  ta  qux  dc?oda  per  cSitatem. 

Qumtuscp  omnes  medietnx  qux  ponentur  de  cura  hf  - 
«feorrhoidarum  fimi  tuuatuix  Sc  in  cura  vlccrum  cum  vl 
cera  fuerim  forua  Si  noo  dulcia»  Dc  quibusomnibus  (un 
^dioe,dCpr^o  defbrttbus&  maxtmcadimra»  NSin 
pnhcipio  debemus  vcimundificatiuts,abfterfiuis,reprt* 
memibus  etiam  malam  ciiplcxiooi.cuiurmodi  eft  aqua 
mellis ro,coUu>quahordef,lac  caprinum.  Ui»qn  ipb 
calc£>i.fia.  ScaidoapplfccmusmoUtficaua,vtolet1  vio. 
rotam  aIba»piogucdincgalJtnx.medullam  crurmm  vac* 

Hyfibp*  (x.muciila^nc  pfilij,hy  fibpum  huraidfi  in  caiiditate  re* 

*Mauda  piciT^jdragaa^.BOiUuam, oicutBncnujiha^,«r|  4i.vup,6irio» bwddroUna.{w.|.cS^rar.par.).9tHr> 


Si  vtere  cum  lycinio»aut  aliter.,  Iie ra.ui.myrrhx,  crru6 
fx.lttargirtfgailara  modicu  combuftanl,  aluminis,  ana» 
Vl.puluerizenc  in  pul.AT  cum  quana  vni  olei  roTATmo* 
dico  cerx  fiat  vnguemo.  Aliud  Si  expenum.ig.cerufije» 
litargirrjipfumbt  vfti.ana.  cfiicram  pluribus  vicibqa  Ia« 
uencur  cum  aqua  roTdeinde.  ».olei  my rtini,  vini.  ina.As 
agiienc  cum  piftrilo  multum  in  moriario.  deinde  remo* 
uaiK,&  in  mortario  ponant  pulueresbene  cribcllatt,dl£ 
Rtndaf  oteum,<&  vinu  paularine,A;  cn  monario  mirccanS 
donec  totum  ad  fpilititudm?  veniat.  QuidS  U(  Mefiic,Ar 
prxe^ue  in  exterioribus,  qux  fune  cruftae,  Sc  boihor,  & 
afpmtacisrubdcolorisiacium  cura  duobus  cauteri)# po 
fitis  inter  labia.Af  gmgiuas  iuxia  derues  caninos,vra(cen 
dant hinctndeadcolatoria nafi.  Pefiremo  (citoq>afie*, 
renda  Tum  hic  multa  qup  ditfta  fum  fiipra  de  vicenbut  aii 
rium  rubrica  dc  calore  earit  T u tamen  nota  q>  aures  fic* 
ciori  A^acutiori  indigent  medicamine  vt  ditftum  eft.  I({, 
fiexvlcertbus  (equeretur  dolor  fortis  non  inconueairtf 
applicare  opium  cum  altis.  Item  Tuccus  ficix  (blul  aut 
cum  aliiseft  ex  medianis  iuuatiuis  valde. 

C V R A infa^isicafu.regaturviincxteritvulne* 
ribuf  faciendo  in  principio  phlcbotomiam^ut  vemolaa 
in  fpaiulis  defiiper  ponendo  albumen  oui  aim  cam^uua 
mixtum.deindrvnguenio  decerulfii,&  fimilibus  conib* 
lidetur.Et  cu  bene  hxc  confident. 

Ve4^<^hmdobHinariHm»  Rabnc^r.  VllI» 

APoftema  narium  pnrffiifsis  vniuerlalibus  trrpli^ 
cicurat  intentione.  Prima  quid?  rrpellemema* 
ccnam.vt  oleo  rof.myrtino.aqua  roT.A  huiufmo 


TfaftattM.  Vl»*^ 


H«.  »*K  k cSfirtcumftiC.gtaiatofff.tu»  iqw  ro^ng*' 
fnnii&  mn  probatum, valet  lo  ranguineie  «b^oiii' 
libut.  Secunda  vero  eu  molliffcaiuif,  vt  cum  oleo  rti 
eonqualTtio  cu  aliqua  ex  inftillaiiombua,aui  cum  laftc. 

■ Tertia  duicm  medicamine  inaiuraiiuo  vt  eft  dia^alon 
dinbluriiiiiolco,aui  mucilUginea  duTbIutx  tti  olro^ue. 
munilago  tadicit  lili)  co^a  3i  diilbluta  in  hifte  cn  a*» 

dalliitx-  Medicalnenin  cholericoexpeTtu.gunWciin- 
Lna  Dfild.aut  feminu  citoniom.aui  alburne oui.SC  con- 
Suila  cum  oleo  rolaioaut  vioLdi  infrigda  a,  SC  vtete. 

De  Hoc  capitulo  non  multum  curaoi.  lUfncir  hoc. 

jj j oppilorionc  tn  cbdtd/!m,KeI  chdiSm.  Rj*.  I 

CHaiCimen  para  fuperior  nafi.&dtfratftcuiaeiua 
f ipra  de  diminutione.corruptione.&ablaaone  ol 

bctfSa  Ei  huiuf  difpofinooi*  mutat  cit  Kcedctttt 
■uia  propter  oppiUiionem.  w prt^bet  tranCiua  aena 
m naliim  ad  guttur  Aecdira  Iit  aetta  reflllema  in  eo  qui 
fit  atira.^uaik  impctuole  non  habca  eaitua  ad  guttur  oc- 
cutrfa  camlagitlibua  tuli  rtfrJgiiut,  & fotju  cau6i.  Et  in 
bac  dirpofitione  dicunf  hominea  g fiim  algtratt.de  qua 
Ktl  aliquid  Dipra  de  ho 

C A V S vB.EtbutuaopptUtiontacaulieftalu^lm 

mor  vifcofuaiK  rtnax,aur  caro  naia,am  cri^,wahqcf 
atlruS^naliiaacll  fignoipfioa,*  prohibet  ntpetfiuttaiem 

exufilaiiotie  ad  hoc  VI  bibatur  in  chaifim. 

c V R A.Et  vtferadeiuacuramcaputpmgiumcum 
aqua  maioraii*.*  humfmodi  t & reliqua  thlToluentu  hu 

tnorem  oppilantem  & tu  recurre  ad  locum  dtiftum.  ti 

aliquando  pro  eiui  curaeft  nectUiru  ma^ua^chtturpc^ 

vttoum  dicetur  de  h*morrhoidibuanaC.Httuid  hoc 

l(gc  tam  fcqiKWcm  Rubricam, 

Pe  polypo, bdmor.esrciincro.  Rjebiico.  X. 

POlypua  eft  quaedam  crefcentia  carnia  meda  iniCT 
duritie  S mollitiem  fub  quiritate  cictria.vel  lupi- 
ni.in  foramimbua  nafi  in  pane  tiipcriori  fecundum 

nlurimu  circa  ftritSuram  eius &III  fixa.  CuiuacaulaeR 

hunlidiiaa  i capite  defcendena  ibidem  collecta  mixta  ex 
phlegmtte.CK  meUncholu.quf  » calore  acadftah^r  pu 

irACiione  aut  corruptioneinnato  io  loitniillatn,iK  car- 
nem conuertrf.  Bi  dicMir  polypua  ad  Gmilimdtne  illiua 
pifcia  fic  nominati  ga  plulea  habet  pcdea,vnde  abAuen- 

i0.dicifmuletpca,Uiiaenimmu!tiapedibua  firmiter  ad- 

hxrti  loco  in  quo  eft  quate  fonataia  etiam  propter  hanc 
cauCitrt  Auic.cunl  cancrum  dicit.naro  (bUirn  de  hzmm  > 
tjtoidibua.dC  cancro  mentionem  facit  fub  cancro  poly- 
pum cSprehendem.Oal.tamen  eum  polypum  nomt^ 

HiEMORRHOIS  vero  eft  quxdamcrcfcftia 
carnia  mollia  alba.qfiqi  rubea,  quandoqi  liifca  fub  qmn- 
rttaw  gMni  vux  in  foraminibufc  nafi  pcndcm  ac  ijuan  te* 
parata  in  pariibua  infenoribua  eiua  vtplurimti  orta.  C,u 
iuacaufa  eftfola  materia  phlegmatica, aut  phlegma  cur 
aliquid  6nguii,vel  melincholix  commifcnur. 

C A N C E R vfroeftcreikcnttacarni«dur*«n*f 
in  quStitau  grani  irttici  circa  cartilagin«i«fi  or- 
ta. Cuius  Ctu&cftmatrrnmcUnchoHcaadufta  «indu 

rta^urrft  per  vertas  e*  cerebro  ad  nafum.  Eiquft^ap 
paret  polypi»  eft  mediu  ea  parte  molliti»,  naio- 

nia.fiue  adheremix  quaraiialit  imer  cancrum  A 

iboidea.  Quidamrameninrctcatncroollcmabf^teaC 

HxmorrhoideadiBerentii  ponuntuir  cum  per  ftriCiutam 
iiafi  kcarne  i1la  fan.aWuxerit.Mel  quomodolil«  tepotali- 
ter.  tunc  appellat  hTmorchoidef.cti  uero  non  Nuxeni  un. 
dicunt  catnem  molle.Ei  Auic.hcct  uoiuetu  poly^  mo- 
cra  nominan^Kopter  quod  Guido  concWnai  diftmaio- 

Luicena  «•" 

Vt  potili  lequar  cum  GaLMef.5i Ser a.Halyabai & cptei i 
rtodtrni  omnei  fle  ftnfcrini.curo  cura  variari  n«  videaf 
ifipenealotteAdtbile.o*dicamua»polyi>ui  eftean- 


■ " Cap.  V. 

cer  debiViifioe  &ctita>flue  via  ad  can^liqu*  denoihrne» 
migit  k termino  ad  qu<  quo»  dC  fuffinet  pro  Auic.ne 

ab  alni  deuiare  videatur, A polypi» aliquSdoeft  paruu< 
aliQuandomagnuMtavi  oppilet  foramen  vel  braraiitt 
fl^.«liquandopauenuvG^ad  vuulam.  ^ > 

SIGNA  demonftrattua  hxmorrhoidaruvel  cac 
nitmollMOuntroolluiet&c^nuUa  foliditasibi  reperif» 
humores  ab  eis  emanant  iemporaliter,A:  tatftusna 
rium  eft  mollis  quando  ftringumur^  Tunc  abfiii  dolortf; 
cp  fi  fim  alb»  eft  facilis  curp.o.  fi  f^int  rube*  aut  hilcx 
(5m  vehementis  doloris  SC  diftalis  cur*  prxcipue  ciim 
caeisfluitfamesfcetida.  . y.  .! 

SIGNA  polypi  quu  eft  opptIationafiAwoIsi- 
tiesqux  apparet  in  exteriori,  dii  q>  figura  eiuseft  ncutff- 
gura  (ici,9C  eft  thi  durities  aliqua,d^  fottor.  ' 

5 I C N A cancri  quia  in  nafi)  funtvertx  pleo»  fan- 
guiM  metScholico  dC  durities  ibi  reperitur  qi^  vhinui* 
SC  fcetor  eft  mtolerabilis  3C  cimnai  k loco  virus  faci?s  ui- 
nde,iut  nigrum. liquidum  currcns,5i  femi?  in  loco  calor- 
ciioi^lfattonejl^  rctmillationesfreqaenm  rcmidtur.dic 
fiiift  hfc  cii  dolore  aliquo.  Ite  corrumpdne  foramina  nafi* 
Qtando  aut?  caro  nafcmir  in  nafo  p^  aegritudines  ctf 
pftts,&  catarrhos,  tunc  ipfs  eft  hxmofrhoi».  Si  vero 
feitur  poft  pnuatiooem  curfiis  huraidicaium,  Sc  poft  fin  * 
certtarem  capitis.tunc  eft  cancer.dC  proprie  fi  in  ce ttbw 
prxcefi^nt xgrttudtnes  melancho^cc.diffutrii prinef* 
pium  eius  ficut  cicer ,aui  auelana  SC  incxpeftt  augmenta- 
rijdkf  acciderit  durities  tn  palato,  h»morrhoides»itf 
quando  Tum  pendentes  extra  mflim. 

PROGNOSTIC  A.  Polypua  naollis  pP^na^ 
non  putridus, n5  betidus  habens  radicem  tenuem ,<ST non* 
irtultum  fixam  curabilis eft.Niger  vero  durus  nO  tradit-* 
bilisaut  molht  putndus  fiucftetidMa  habens  fixionSfoa-' 
rem  vix  ciirabilif,A  fortetncurabil». 

C V R A.  Ad  euri  accedent  pr^itto.Primoepcuny 
honi  magis  ad  chifurgicil  ^ ad  phyficum  pertinet, pro- 
pter quod  eoru  curam  fatis  tamen  exquintS  br^oribua* 
vc  valuero  declarabo.  Secundixp  vbi aliquod  iftoift  iiy 
caruculis  fuerit  non  curat  quin  fiat  eorum  readiuatio,  tv 
fi^radiceseorunecmaiiu  nec  aliter  eueWipoflum.  Ter- 
tio cancer  nafi  vbicuql liierit  non  recipit  curS  per  chi<^ 
rurgt3,d^maxime  vbi  radicituseuellind  poteftpropcff 
ftrum^ut  eios  magnitudinem,  fed  potius  augmentum  irt 
qultitaie.ft  qualitate  ut  alrts  deebraui  in  cancro  domind 
abbatis  de  fatto.  Canones  feruandi  funr.Ordinatio  dip- 
tx.  Digeftio  macert»,euacuatio.  Diuerflo.  Et  parricula^ 
rium  applicatio.  Accidentium  corredlto. 

Pro  ordinatio  dixtx,&  dtgcftionr,dd  euacnatione  cO 
phlebotomia  recurratur  ad  didta  de  ratarrho,  Se 

ad  ea  qux  de  Ophthalmia.  SC  cfi  hoc  apponanf  quy  na  tim 
rcrpidunt,vi  fupninalqsfrperememorahjmeft.  Vnde 
nota  cpeuacuatio  debet  fxpe  reiterari  amequS  peruenia^ 
ad  particutarium  adminiftrationem.  Vnde  Mef.&  h»c 

guidc  flant  poft  corporis  mundi  ficatione  pluries  iterati. 

>e  phlebotomia  veto  dtcfndS  cv  fieri  etii  deb«  ante  par 
tiCulariuapplicatioiKmaxifneubi  fuent  repletio  in  toto, 
aut  in  parte^ut  fuerit  fanguis  pCT  fe  aut  pw  cdmixtionera 

peccans. Itf  etiam cflpettt  ratione diuerfioms.d^hoc  eft 

quod  voluit  Rafisnono  AImSforis.  capitulo  proprio  cS 
dixit.Cephahca  erit  minuenda.  SC  Mef.Poft  mundificai* 
tionem  plurtct  iteratam  Sc  poft  phlebotomiam.  ^ 
Diurrfio  vero  fiat  vt  in  de  ophthalmiS,  SC  didlun  CK- 
in  Rubrica  de  ettarrho. 

Cura  vero  cd  particularibus  duobusniodisnc.  vnet 
quid?  modo  cum  medicaminibuf  exiccaciuis,acutis,cdr 
rofiuis.&  medicamimlMJscdrolitfaitiuts.  Alio  vero  mo- 
docimi<l»cifionecautcri|f,&c66)lidanfibot.  Exrmpl® 
primi  cum  cxiccattutsqA  fctlicet  polypus  eft  ualde  leui^ 
vnaoi  Aiofimdcctmc&i^ozimi,deind< 


De  3egn*tud.iuriunv 


104 


Mlurr/za  nm  cii  pu!uere  toftidl  jtraraioru,  Sc  'impont 
|i  nc  ccdatione.efl  enim  tuuamemi  experti,  fed  tardi.  Ic( 
•d  idem  terna  Uniu  cura  ficu  SC  puluerizata  cum  puluere 
riicum cupre(H.  Iifientatnruccoozirat  (bktm,«iitc5 
puluere  vfnex.  Aut  (brttus  terna  in  fucco  ozimi  pulurri « 
zau  cum  coUoquiraida,  aut  ex  hia  puUieribut*  Qubd  fi 
Cion  vid^  coferrv  pertranfeiindii  ell  ad  acuta  corrofiua, 
%rt  ^ calx  viua,colchoar,arfcnicu,  «c  vftu, cortex  fria, 
caJcantum>atrafnentu,nitt6,dk  hutufinodi.  vt  verbi  gra< 
Cia  componendo  ex  hit  d^alh*  ab  auiflortbut  laudat  is.vt 
fcorif  aem.5.iiii.eIlebori  nigri.5.>.arfeiiici  ru.$4^.^tere, 
Schc  puluerem,&  inliiffla.  3C  cum  lydnio  impone.  Ad 
idein.i».fcmenferpaarix,&  tere  cum  conice  granatonl^ 
cum  fiicco  eorum  Imiatur.A  eft  ex  leuibua.idem  operae 
luccuB  radiciteiuc  folua.  Similitereiua  renien.  Et  fortruc 
cfthismedicam?alchadicon,  confumit enim  polypi, dC 
cancrum, etiS  omnesadditionea  carnium  in  omnibus  \o* 
cia.Cuiua  confctfbb  eft.ia.calcia  nonextindp,arlenici  ci* 

irtntjn3.par.n.coIchoiar.fioria>ric,aluminis.ana.par.$. 

gallarum  balaullarn  ana.par.  t . comere  ea  in  mortario 
cum  accio  ioni  ederitione  multa  viqiad  diea  quinc^,  de » 
ande  fiam  ex  eia  irochifci,d£  referuenttir  in  va(e  vitreo,  AC 
loco  uigidoiA  cum  vti  volucria  diftempera  cum  vino 
A applica  cum  lycinib.ell  enim  expertum  & forte.  C6* 
Iblidantu  vero  pofita  funt  de  cura  vicerum,  d^eft  oltba' 
iMm,farcocolU,myrrha,aIoea,ranguia  draconi^  mad», 
vnguentum  de  ccrufla.  vngucmu  triapharmacu  Mefu*. 

Exemplum  fecundicapiai  operator  fpeculum,&  faciat 
lederc  pacirm?  in  loco  oppofiio  foli. deinde  dilatet  narem 
cum  Tpeculo  cdfe^ncer  cum  tenaculta  apprehendat  po> 
lypi^dt  ipfum  v 1^  ad  radice  cum  forpicibus,au«  raforio 
ancidiiidcmu  cum  ferro  ignito  locu  cauterizn,  aut  cum 
cauterio  pot^tali.quodaddo.quom3  plurea  timent  ignf . 
Item  nec  fic  cdmodari  poteft  A fine  periculo  partta  fan^ 
vt  potentialeidcquopotcnthii  dicetur  (latiro.  Item  fi 
polypus  defccnderit  vf<p  ad  palatum  dJ  gutiuritunc  fiat 
cura  tcnaculia  incifione  Ac.  vt  didu  eft,  A vltinno  cum 
cauterio,aut  fiat  inafio  cu  forpicibua  ignitia,  in  hia  enim 
oportet  medicum  fua  penjenire  pru  Amia.  Qubd  fi  nd 
poterit  cdmoAfic  iiKiA.  tunc  duo  ve!  treaptii  caudx 
equi  adinuicc  lorqueanir  ex  eia  fiat  chorduU  vna,  detn  A 
fiant  in  eo  tres  vel  quatuor  nodi  circa  medtu  ciua.  AmA 
tmahatur  caput  chordulx  per  nareai  patiente  vt  eius  ca- 

E ut  veniat  ad  palatum, vt  faciunt  cum  filo  pueritn  Tciio* 
a,aut  cum  acu  plumbea  miitaf  per  narca,vt  ad  palatum 
vernat, A per  ipfum  trahaf «detn  A capiendo  vtrSqi  extre 
mitatem  chorduU  ducaf  ,A  reducatur, A ad  modu  ferrx 
vfquequotota  caro  fuerit  cdfumpta.dein  A remota  car« 
necuref  cum  vnguemo  viridi,  A medicamine  incarnati « 
ito.aqua  cauterizatiua.  qua  caute  ungi  debet  polypus  ne 
Udat  pars  (ana.Aut.i)t.ca]citv>ux,arlcnicicitrini,f]oria 
9rts4ina.5.ii7.arg?tt viuinon  exrindtt.5.).bulliSt  tntqu» 
vf(|iad  edrumption?  tercix  partis,  A vliimo  ponatur  ar^ 
gentura  cum  quo  tangatur  locus.  Qubd  fi  rema  net  do« 
lor,tunc  f^.viielium  oui  di  oleorola.A  fiiperpone.  V^n  A 
notapoft  cauterizationc  oportet  extra  A intra  applica* 
rerepercu(«iuafhgiA,Aanodyna,quxcoopcri3i  totum 
naAim.A  circncirca.  Aliud  ruptortum.ia.aqux  capt« 
telli.5.  >.&ponisaI.5.  j .calcis  viux.f.  r .9.  j.6poois  nigri. 
^.}«auripigmenci.$.f.confice Aintromittatur*  De  con« 
Ibli  Attuis  diktum  eft. 

Corrc,^tioaccidcmium,qni  cdfucurifiufrc  (anguis,  A 
ditfta  fune  fupra  cum  albumine  oui^lo,fiingume  dra. 

C V R A hxmorrhoidaru.  Ue  hxmorrhoidibus  di' 
cendum  in  eis  cura  eft  eade.  Acum  fint  Icuiorea  ad  cu* 
tandum  polypum  fallit  panbut,vt  patet  his  medianis 
datis  A modis  teuioribus  diiftit  curentur. 

} C V R A cancri.Dc  cancro  aut?  dicendum  puto,qi  1! 

tfca  baetit  fumt  A iufUnuua  vi  radicinia  cucUipor' 


fk.tuoc  fiat  cura  efut  eum  tncifione3^cauterio,vt  A po<4 
lypodufto  eft.  Quod  fi  fuerit  magnus  A dfcMerii  in^ 
cartilagines,  tunc  meliuseft  adhxrcrefententixHippo. 
xxxviij.  Af^.vj.Se<ftionis.CanCTOs  occultos  omnes  roe.* 
lius  eft  no  curare^curait,  enim  cito  pereunt, nb  curati  ve- 
ro longius  tempus  durant.litm  Auic.Gt  via  tlltus  qui  eft 
fu(d  colons,Amale  generationisin^^ltuiAtate  plurima 
blanAmennim  fine  tncifione  A rafione.fed  in  hocaptioc- 
eft  (ementu  Raf.nono  AlmanCarm  dixii.ln  hoc  enim  lo 
co  plerCiqi  cancer  exoritur,  qui  necp  acutas  patitur  meA-; 
cinat,  neqi  incifionem  qux  cum  ferro  fit,  tmo  indiget  vt 
fiiauitcr  craiftctur  A medicaminibus  lenicmtbut,  partrm 
poft.  Summopere  cauendum  eftoehxcxgritudo  vel  e^ 
fimilis  ferro,aut  acuto  medicamine  tangatur.In  hac  ma  a 
teria  me  nd  extendo  quonum  multum  chirurgicaUicft* 
tum  vide  Auic.certu  quarti  A cancrot 

Dt/femKtdtionf,  KMhricd,  XI. 

STernutatioeftmoruspropriutcerebnad  expeneo# 
dum  hu  morem  aut  matena aliam  cum  auxilto  aeris 
naribusattradii  Tubiiopervum  nafi,A  orts.hxC. 
enim  vmutcanimalemexpulfiu3inciiant  vt  rem  nociuS 
\ (e  impetuofe  expellant.  Propter  quod  aduertendum 
hxc  caufa  quadoqi  eft  violenta  qnqi  eft  natumUt.  V iolc« 
ta  quiAm,Aextrinreca  vt  rol,pulu4s,imrtnfeca  vero  va^ 
poreleuaiuSyVt  in  pleurefi, peripleumonia,  A huiurmo« 
di.aut  matrria  aromatizans  mordicatiua.  Et  hxc  ftermi* 
tatio  proprie  dici  debet  motusccrebri.  n3aliquando  eft 
motus  naturx,vtcu  aliqua  fupafiua  materia  in  cerebro 
eft  qux  ipfum  aggrauat,  aut  fua  mordicatione  fttmulac., 
quareiocitaeexpuifiua  A mo.v.deaccidenti  Amorbo 
diacf^eft  vtnaturx.  Defternuiaiioneautcvidida  fuog 
^inc|i.  Primu  qux  fumiuuamenta  eius.  Seainduqus 
(unt  oucumema.  Tertium  qux  eft  budabdit,  A bonst 
A qux  non.  Quarnlquxfiimftemutationc  fecientta,A 
prohibentia.  Quintum  qux  fit  eius  cura. 

luua  menta  quidc  (unr.quoniS  per  iplam  exiccaiur,auc 
cnundificar  capiit3  materia, quSuis  nd  fit  digefts, A fpc« 
ctalitrrfipaucafurrit.Srcundomundificaturabca  vapo 
rofe,vel  ventoCa  quSuts  fit  plurima. VnA  Auic.proprto^ 
capituIo.Sternutatiorft  ex  rebus  magis  valetibui  adrc' 

(detionr  vaporofam.  It?  facit  par^m  (acii?.  luuat  ad  ex- 
pellendum (ecundinam,A(upetfiututetretctas.  VnA  fo 
latiole  narro.Qux Am  puella  in  os  vulux  eius  impofoe*  Fabelh 
rat  caftanramparu3,AcDm  manibustrahiextra  no  pof.admodS 
fet,A  vetub  quxdam  cum  pipere  fecit  eam  fternutare,A  Alutolii 
fubitoegreftafuit.Item  confimiliier  contigit  in  puelli; 
in  CUIUS  nafberar  os  cerafx.  luiiai  c6fimiliter  tn  expelle» 
do  qux  aures  ingrediuntunvtllipra.Gt  breuiter  capiug 
grauicatem  fedat. 

Nocumenta  vero  fum,  quontS  nocet  catarrho  m prin« 
ripioeiusqn  quxrtc  maiuniito  tpfius  maturatur  cftniag 
quiete.Iiequaodoqi  multiplicatur  ira  in  febribus  vt  vir- 
tutem derjctai.  Caput  (lip^uitatibus  repleat,  fcocomiS 
inducat.  A vt  Auic.vt  fit  inhisfeftina  retenrio.ltem  no- 
cet habenti  matenam  cru  Am,aut  multam  in  pedore,  A 
pulmone.  Et  breuiter  in  omni  xgritudtne,  in  cuius  mani 
ratione  quxritur  quies. 

Bona  AbuAbsIis eft qufeftpoft maturatione  cory- 
zx.ibdx,  phrenefis,  lethargix,  (ubeth,apoplcxix,epi1c- 
p(Tx,(cotomie3^poft  matertx  minutionr.Mab  autreft 
ilb  qux  fit  prxter  ordin?didum.  Aiib  quxcu  reumaic 
exiftir,A  maxime  in  principio.  Sivero  tn  aliqua  xgrira- 
dt  ne  applicant  fternutatona^  fortia,  A patiranO  pobil 
fternuiare  eft  A eo  Afperandum.Mefuc.  Auicen. 

Promouefia  fteriuiration?  funt  ab  tmra  fumpta  A(^- 
ctalitcrab  ore.cepx,acutum  allium^ na  pcs,vmumforte« 

A fimilia.Ab  extra  vero.  Radius  fciis, ventus, puluis,fu- 
mus,et  fimilu.Rt  plurtoaa  odqnbila  feigidvK  mawnii 


i 


• : TraAatus.  VL" 

fiitefti^.vt  funt^lta  myrti  c5  actto>c5phora  en  o!ed 
cimphacino  inllilbu  in  tnres,nenuphar,rolarrn  odoratu 
Ahumfitodi.  In  infngidan#&«i3  in  caYe&^ta  ellebo^ 
nw,&  eft  vfualif  .eSdifi  jMper.fnczereon.euphorbfU,  ar^ 
cairin.cafIor<u,fel!a,allnii»  citcumer  a{tnfnu9,ireo8,  Cmfu 
euf  .tliseih  infuCi  in  aceto.PuIpa  co!loMimid;4tt>e>nna 
pit,opi>oponaami,rerapinu,nita  ryl;ieftrtf,&ex  iftit  po 
Cte  compAnere  vc  pbcet.Icf  impomto  pinx,  vel  feftucx 
Me  operae.  lef  rx  accidentibus  ant m^^vt  approximauo 
ad  iuuenculam.hTfirario,ad  coitus  diradenum. 

‘ S I G N A demonftratiuaexfemamfefta  fuiit* 

' PROGNOSTIC  A. Sternutario  in  finemor^ 
boni  bona  valde  Gal.quia  lignificar  fortitudini'  vtr' 
tmt9j3£  comiale(centtS,t&  matertx  paucitate.  Sternutatio 
fine  miniate  mundiHcato  corpore,  liue  3 narura,iiuc  ab 
arte  bona. quia  dolore  capitis  remouet.df  caput  mundii? 
cat,&  propter  hoc  valet  rn  xgricudirabus  pc<Aorrf,  Sc  in 
xgritudimbus cerebri  &maximrtn  declitutione.Simi' 
litrr  valet  in  parWoniBut  matrrets  quando  virtus  til  for* 
lis.excirac  enim  virtutem  expiilfiuim,vnde  valet  in  fortu 
mortuo, in  retentione  fircundinT,<SC  fimilibuf.  Sternuta 
lio  cum  reumare  mala.Ht  mcorpore  repino  mala,  SC  ma 
xime  ratione  ligni,  quia  raalacauiam  ilgniflcattn  capite 
txdenfi?, malum  ratione  ciufx.quoniS  fternuratio  ma  * 
Ia  replet  caput,*  inducit  vertiginem,*  fcocomiam.  St 
rfn  aliqua  cgritudine  prouocnur  fternutatto,in  qua  debet 
focari.*  non  fternutac  nunquS  curabitur,fi  tamen  erit 
prouocata  cum  rebus  fortis  virtutis .ficut  eft  elleborus  al 
bus.cadorrum.ii  napis,* huiufmodi.  Item  deprognoftt 
cit  habet  in  fine  capituli.*  tu  ibi. 

■ PROHIBENTIA  vtfo  fum  pafriones  anf/ 
itialcs,vt  gaudiTt  propne.ira,rollicfmdines,cogttattones, 
fheattones  auriu,c^orfio  nafi.  Fricationes  gtngiuanim, 

* palati, lingux, oculorum,*  eft  problema  Ariftotelit. 
Qubd  ft  fuerit  ex  calore  aut  vento  calido  ledam  olcQ  roC 
de  Calice,*  (imiba  odorata  efiiila  etiam  in  aures,*  fugere 
aquam  nartbut,  * factem  cum  ea  lauare.  Qt^  fi  fuc' 
ric ex  vento  frigido,  vr  borea  attrahamur  olea  calida, 
& ponamur  in  aures.  Odorentur  res  calidx  odoriftrx,vr 
eft  galia,ambfa,murcuf  ,*  poma  odorifera  cum  eiscon» 
ftcfta.hrrbx  calidx. 

C V R A iam  pro  cura  enit  videmur  eft  ta*a  necef' 
bria  in  narrando  ^ibemca,u:  fi  fuerit  ex  caunttxcrfnre.> 
cis  vento, folc,*  nmiliter  ex  caufit  intriniccis.  <p  fi  fuerit 
cum  reumarcfiantruftumtgia,*odorationet.Tn  calido 
fTigida,*infrtgidocalida,vt  in  de  catarrho.  Valent  (ecu 
riosodoramfta  fiifiumtgijs.  Item  ad  facilem  fterntnatio' 
llrm  quando:pfufiiarrerentioanheIicua,itcmligatioex.> 
Ittraitaium,*  hxc  bene  confidera. 

DcprMritKmi/i.  KftbnoL  XII, 

QVoniam  pruriuisaccidft  lecundu  plunmd  h ma 
ttruacuta,catarrho(a  dercMente.hiincadeaqux 
^de  ulceribus  nafi,et  ad  tlla  q de  catarrho  dnfta 
tint  recurrat.  DaciI  (ecundu  plurtmum,qm  aliquando  3 
VJpoributacufis,aut  vehemeter  putridis  eleuatitaliiidr, 
VI  in  fcbhibus,vcnntbus,  * eftquati  femper  cocomitSa 
fignu  eorii.  Et  cura  pendet  ex  cura'  fuaru  caularu,  de  q< 
bus  poft.Fit  eciSqnqi  .ppcercatarrhij  Cortis  curAit,  i^uis 
fic  frigidus.Itc4>pter  finxu  (anguiiM  aariu,ct  eft  de  fignis 
crifii  uariolarfi,*  morbillorum. Et  cura^  vt  didoi  eft. 
D V B I A . 

DVbitacur  iterit  tn  omni  Auxti  languinit  mrm  com 
peut  (^lebotomia.  Arguit  ^ non.quonti  influ* 
xu  fangumis  pccc3tis  fola  ^Inate,*  non  qiiaci^ 
Qte  fufFiCic  IbU  akeratio,iergo  pater  confequemta,qiioni3 
phlebotomia  principaliter  rcrpicit  quaneitatf^*  nd  qua» 
uatr.vt  quarta  primi  de  phlcbotomia.Confirmatur  qth 
ncdicui  debet  ftdipcr  *pruictpaiuc|cuftodii«.vimicd 


--  '7 


Cap.  V. 


tefco  pfus  poteft.fed ;pcedendo  c?i  aireramibiit  f 
itodiiur  magis  virtus,  * accidens  fufliactrr  rem 


fblisnr^ 
rernoaetur» 

Vt  parct.ergo.  Ite  ciVtingeraer  poteft  accidere  in  corpo* 
re  reniU,am  debili, aut  tn  xtate  pueritix,  ^buscafibus  n5 
videf  pofft  fieri  phlebotoma  eduememer.  Item  in  fiuxa 
critico,  item  in  fiuxu  fucerdente  fodx  fedame  fodam  i * 
proprie  pulfamram>itnn  m fiuxu  fradhirx  arteriarum  cc« 
rebri  non  competit,  vt  patet  intelltgencf. 

In  oppofitu  eft  Auic.cap.de  curariontbut  erus  vbi  in« 
quif.Et{^lehotoraia  qutdceftres  melior  qta  rettnenif 
Ruxus  (anguiras  narium.  * Mefue  Hat  diuerilo  fanguinai 
ad  oppofiium  cum  phlebotomia  fubtili  ex  latere.  • 

Pro  rerpofione  ad  dubiti  pmiii^du  phlebotomia  H( 
aut  rC»ne  diufrftonis,aut  rSne  euacuatioois,aut  rfine  urn^ 
itfcf  Hmul  exempla  paift  intelligfti.  Sctfo  pr; mictend& 
in  qAnceft  VidenduetiSan  cdpetat  excode  vel  diuerfo  Ig 
tere  radia.  luxta  qupponuncconcluHonea.  Prima  q>i/i 
fluxu  fa  nguinis  peccitts  quStiraee,cdftmieme  virtute  c5^ 
pctic  phlebotomia.  Scefa  q»in  fiuxu  peccante  quantitate 

* qualitate  copetit  phlebotomia.et  las  duas  ciSclufionea 
voluit  Aui.de  curatiombus eius cn inquit.  Ineog  fadhie 
eft  ppter  prpparatione  corporis,idrft  repletione  quanrini 
rfuS,*  caliditatf  eius, oportet  vc  afcidurf  euacuario  cho« 
lerx  ex  eo  cdmenfliracio  I3nguinis  cum  abis,  * potr^ 

Imis.  Ecphtebotomiaquidfeftmeliorrtsqua  retinetur 
fluxus  fanguinis  nanu,quaru  duai^pfuaHo  eciS  apud  imel 
kgentcracisfaciliterhabef.  Tertia  c5cIufio(^  in  fiuxu  g 
r^ringi  nd  poteft  cn  medicinis  * (anguis  eft  multus  ca# 
lidus  vehementer ,aift  ex  eruptione  arterarii  vehementer 
eft  phlebotomia  necefEirra  vfqt  ad  fyncopim.patet  cdcitr 
fio.  qm  tunc  reftnngef  diminuta  potente  caufa  quxerat 
caufa  fluxus  vt  paret  Itelligfrt.  Quarta  dklufiot^hmdtf 
phlebotomia  debet  velociter  fieri ameg  cadat  virrus,  pt 
cetex Tequenti.  Quinrac5chifioq>infiuxuCinguinitgut 
tatim  eucnifte  * non  fiiriole  ceperit  phlebotoma  parta* 

<p  fi  fueni  paroxyrmalicer  venifs  * paularine  debet  Herrf 
l^lrbotomra.qux  tres  c5clufiones  omnes  debet  imelligd 
nd  valfttbus  medicinis  vt  dic'him  eft  in  lertia.*  has  vo 
luit  Auic.de  cura  eius  illa  partc.In  eo  Butr  qui  prauior  eft 
illo,* fadhit .ppter feruorf,*  turecurreibi.  Sexracon» 
clufio.  fiinguine  peccante  in  qu3to  influxu  eius  0 xtat 
paiit  n'*>  debemutcilc  cdtemi  fbla  applicatione  vfiofaru, 

* rd.qm  ut  inquit  Aui.  Vftofii  uero  (anguini  dominand 
refiftere  nd  va)a,tmo  oportet  in  principio. vt  phleboto« 
fflia  exrrahaf.deinde  ponaf  vftob.  Septima  cdclufio.  q» 
in  fluxu  criricono  fiat  pitkboiomta  imo  cadit  Aui.nec  re 
tineal  ntfi  lencnf  cafus  uirrutis.hf  ceft  cdciufio  Aui.de  oi 
rationibus  eius  cum  inqt.Critia'  quid?,*  Hmul  a q aed 
dit  ex  fcipfo  Via  eft  vt  nd  curef,atK  reftringaf  donec  ftn^ 
ttafcarut virtutis.  Odhiuac^ influxu  qui  (equit  fodam 
pulfjeiuS  nd  competit  vt  patet.  Nona.q»  in  fluxu  qui  eft 
ex  badlura  aitertaru  cerebri  tneliut  eft  dimittere  phlebo^ 
tomis,  * vii  rebus  altis  vt  diuerfione  reftridhuis,  vt  fii«' 
pra>*  caufa  quonilraro  vt  Mer.*cpteri  recipit  curam^ 

* quia  in  fluxu  fanguinis  phlebotomia  eft  ignominioGi, 
tfi4?pttrinfamiS  *periculiiimmfn?smortis  melrut  eft  Phlebo^ 
dtmittere.nScdtterinfirmindveniutadmedici?  influxu  torna 
nifi  egrella  prius  notabili  quStitate.  *ideo  venientes  ex  tgnom4« 
fradlura arteriaru  funtquafi  mortui' antequaad  medien  niofiiqa 
veniam.  Decima  cdcIuHo.  in  fiuxu  vbi  fit  Cing.  pec«> 
catu  fola  qualitate  aut  quStiiate  diminuta, aut  virtus,  vel 
xtat  non  cdfenttat  non  eft  fienda  phlebotomia.  hSc  con^ 
clulton?cum  fuis  particulis  probant  argumemaaddu^ 
arae  oppofitai.Ex  quibus  apparet  rn  quibus  cafibut  cdpe 
trt  phlebotomia  rdneeuacuationis,*  in  gbus  nd.  Rcftw 
vt  dicamus  de  ea  vc  eft  diuerfiua  et  4>  pane  euacuatiua.* 
c5ftqu?fer  ponaf.  V'ndedma  cdclufio.t^  in  pricipio  fla 
xus  (anguinis  narm  in  quo  expete  phlebotomis  edpeese 
phlebotomia  dmcffiuadiaccOclufioog  uokicrut  auiftorw 


De  a^riaul.nariuid. 


- *r 


105 


#MtKfe&|^im\dcir«<|ina'pcr  i^Ctm  |)hibec  fluuitf,  cuiu« 
^ibiccOprinctpolVqinmf.VK  patet.crgo.  Duodrctn» 
«dclufio.c^lhmc  peccato  (anguintiinquamicatccSpctic 
^lebotoma  6phenz  cwfdc  pari  it.patct.qm  p tplain  fu( 
Bciftcr  fit  duRrnojiR  euacuacio.d^magit  Hue  cducm«iut 
dpcraUquSaliivc patet difoirrcdo per  phlebotomiam 
tlrtru  venin1xrgo.6;  hSc  c5c!ufion€  pofui  mere  ^babi  * 
W»SC  p ift a e(l  Aui.quatta  primi,  de  phlebotomia  di  inqt. 
Et  ipla  qdeliaphena  phlebotomat  ppterea  vt  languitcua 

tueicxmH>ns4(untlubliepate>&  vilanguua  pambut 

iipionbut  ad  mlcrioret  decknt{,5^  parfi  lira.  £t  ad  fum- 
«m  verurn  pedis  phlebotomia  cdfcn  rgritudinibut  qux 
tum  ex  matcrqsad  caput  declinStibus.  Decima  tertia  <5 
4luilo.pbabtltcer  ponitur  ciitta  duodecimS  10  eo  ca(ii 
dduementioreftpl^botomu  baniiC(.probaturqm  per 
IpCam  fiifficiittr  fic  euacuatioycueuacuctimmcdiatelifon 
per  candefit  c5uenictiat  dmerlio  vt  pater, qm  nd  fit 
«noUtU!<  p pbres  diametros,  fed  per  c6ucn»eiu2  dilhntiS 
naxirne  ii  nc  fup  manu^  non  tm  debiliut  xger  ex  ea  cu 
cx&phena  nutor  feqim  debiltraiio.vc  Aui.quarta  primi 
dcphlebocomta.erga.&h3ccoclu(ioiiemftruic  Placdia 
nus.  Cdcia  ilUt  cocludoncs  videt  ftomu  Mef.qui  vult 
^ in  prindpio  fiat  ex  latere  oppoiito.  deinde  ex  eode.  lic 
^ra  ipiat  vtde£  lenteoeia  Ra^.nono  AlmanC  vbi  de  hoc 
cddixir.Sivrropalsiotnualuerti  minuai  ccphalicaetua 
partu, de  qua  Auii  Cinguu.Idem  in  libro  diuiiionum.  Et 
pro  iftoetii  videtur  Auicc.qmma  terit)  io  hoccap.  cum 
inquit.  Kccdlarucft  phlebotomia  ex  cepJuljcaqux 
quiturilU narem.  EtamequSrerpondeaturad  addutfb 
ponaf  hxc  concludo  decimaquarta,qu3  credo  veram.c^ 
tme  peccato  (anguinis  in  quanto  fuperduo  exteris  con^ 
Ibmienttbuscx  parte  virtutis  in  principio  fluxus  eius  ex 
naribus cdpetac  phlebotomia  primo  (aphenx  fiteudo  ce* 
phalicx,  &hxccxcad;  pane  tamu-hanc  concludone  cro 
do  voluit  Auicf«ex  dtif^  fuis.  quarta  primi  allegato.  lo« 
quinta lent)  dc  cura «us,& podii runitcxtus.Ec^. 
dfUeil  textuseiusquartaprimi.  de  vbt,quando5c  quo* 
snodo  dat  euacuario  laltc  pro  prima  parte  eiusinquit.NS 
fi  materia  dicric  in  fupremo  dextrx  partis  o5  erit  irahftla 
ad  indmum  dmilrx,imo  ad  indmd  ipdus  dextrx.  Si  ibf 
vt  patet  loquitur  de  craid tone  denda  per  phlcboiomam- 
prxtereatx  canone,&  non  oponet  quide vt  in  duat4>a« 
aaeirosprolongiuonrdicias.  Et  ad  Auice.  dicendum 
ttrqnta  ^ particulari  phlebotomia  den 

da  in  tali  diiicrdone.  na  in  quarta  pnmi  allegato  cap.  Io« 
cuiuserac  de  vmuerlali  qua  volebat  te  memorie  habere* 
r fit  conmiiiccf  dicendum  ad  Radm*  Ad  Meavero  di* 
cendir,  q>  cum  dtxtt  ex  latere  oppodto,  ^inde  exeode  q» 
ile  dicutur  phleboiomix  faidx  iecundti  duas  diametrnt 
iicdpietas  tenent  locum  vnius  cdpletx,  Sc  magnx,  A.*ex 
cdfequemi  cantu  valent  quanu16ii5la  ex  iaphena.  Dect« 
tnaquinta  cdcluiio,q»  cuuer 3c  dm  plurimum  indrmi  eu 
eali  academi  ad  m^fcos  ventetes  Tum  muUum  euacuati 
lbo&nguine,icd  inialicalli  foladiflictt  ex  cephalica,  er* 
go, patet  ciSilquetia  cum  maiore,  minor  declarat, quontS 
ex  tali  phkboromia  fiiificiemcr  dc  pauci  (anguinis  dmer* 
6o,vt  pacct.ergo.&fbrca(tisau4flores  plurethanc  intclle 
xcrunt  concluuonr  cu  dixerunt  h cephalica  ede  utchMn* 
dum,vnde  rouUu  nota  verba  Ra^.df  Almanforis^cu  in* 
qui.’lMi.Si  vero  pa&io  nd  valuerit, nSinualuiilei  cu  mul  * 
tus  (anguis  excuerit.  propter  auod  confiderar  Decima* 
fbita  c6chado,m  magis  diutr(iua  omnium  e(l  phicboto* 
mia  venx  fpanux.Hanc  cocludonc  voluit  Aui.proprio 
cip^Io. quinta  cenij  cum  tnquit.Ec  ex  vena  fparulf  ,qup 
po(lerms,quoni3  eft  magis  vlcima.quia  prohibn  ian 
guf  nem  eleu^'  ad  ctput.Tpb  nanc|r  cum  ad  ^ncoptm  p* 
ducit  (edat  ilaucn.Sed  medicus  nouuacum  iii  inexpertus 
pefgnomimiuulgimcurrac  nonexea  phicboiomiamb* 
gac*bUmbocdu^ipiIcdt%iuiaacquafl  conbtdunpo*» 


rtii,quia  mhil  de  eo  memoratum  tmien^  ant  (rgf.  Poftreh 
mo notandum t^induxuntmiomendruonim  comperte? 
balneum,dibciliat  (ang.mendruum,&tp(e  (ang.de  Tubcti 
lacuadKiftusanrahtr  ad  membra.  In  fluxu  vero  narium; 
n5  iic*  quia  amplius  Aibciliacus  ruperipra  magis  peteret«. 
dc  ex  confequemi  augmcntarciur  fluxus. 

D E catarrhodubitat.Qux  corpora  Tum  maguea.*- 
urrbodirpo(ita,anc^ida,anfng.  Pre  rerpddo.* 
neaddubuiponunl  cockifionrsquiiK^.  Prima 
indieacioncrumpiahcaults  excrinfectsdual^  rperia^t 
liter  qitf  dint  diflbluiio  humtdi  li  calido,  A expreftio  his*i 
midi  3 frigido,  calidiakrs  paribus  funt  catarrho  magM» 
dirpoHn.hxc  cdcUifloefl  Auic.de  cor>‘za,  A catarrho». 

A probaf  racione.  quonii  talia  corpora  dint  magtt  rara*  i 
quare  calidum  exmniecu  diik>(uens&(irtgfdu  exprimat 
hciltus  penetrir^  inducunt  qui efl  diflblunoauci 

ex|M'rijio.ergo.  Sccuda  cdcluiio.c^  indicatione  (umpm' 
h cauCt  qux  eft  replnio  humidifacu  corpora  fngida  alifa: 
paribus  (unt  calidioribus  catarrho  magis  prx parata.  hScr. 
etia  voluit  Aut.locoall^aro.  patet  ex  ciuia.nSpluret} 
aggr^nrur  humtdiratttiins  panbus  rn  ingido  cerdirot 
cum  eat  qux  ad  ipfum  peiuenium  non  pordc  digercrr» 
refoluere  vt  in  calid3,quxre.  T erita  coeludo  licet  iix) 

iic  tamen  cararrhus  ell  citius  curabilis  t n calidis  ^ in  frii*i 
gi'di8.patet  concludo.  Quarta  conrludoq^  licet  incali«i 
dfs  dc  citius  curabilis, lamen  catarrhus  calidus  eil  peticw> 
lodor.paiet  cdcludo.  quoiHamadplurts&pertculolio^» 
retxgritudineseflaptut  inducere,  vt  fupra.de  rarano4> 
ne  accidentium  in  flne  tubricx  de  cararrho.aliisentm  px. 
ribus  ex  materia  calida  firmper  acutiores  peruentunc  xgr^i 
tudines.  Vlcima  concludo  probabilis,  corpora  fngi*'; 
da alifs paribus ftim  calidiortbuscatarrho  magtsprona»* 
probatur  concludo.quoniam  catarrhus  ex  (e  videtur  di*\ 
cere  repletionem  matenx  3 capite  ad  mferiora  dcrcmdciiy 
iWtfed  Algida  funt  repletionem  magis  apra  incurrere.v^t 
vult(ecunda  c6cludo.ergo.ProiTtaeilAut.(eeunda  prti 
mi  de  cauda  debititans  nKmbrorum.ioquic  autem.  Qug  1 
maiorem  proprietaietn  habent  ne  in  homine  apparear  no  ■ 
cumcntum,neqi  xgritudo,  nccg  dotor  eil  raritas  texctrrx  i 
fb filis poris.eo q>  fuperflua  generata libenus  educuntur»' 
lcdin&fgiditcft<5^c.ergo*Exquibus  infertur qi  Mgida 
rarp  cexrurx  propter  debilkatl  virruus  in  digerendo  fime 
exteris  paratiora.  .1 

D V B I V M an  tn  catarrho  cfipetac  phleboromtR. 
asguttur  rpeciaticcr  in  fngtdo  non  c5petere,qu4  pip&m' 
debiittarttur  virtusA*  incrudaretur  materia,  cuius  dige^ 

Ilio  quxritur,vc  poter. ergo.nS  (anguis  imiat  ad  dig6nem 
phlegmatis.  Quod  h6  calido  probat. qm&ngutse(lhoe  Ssrigoc^ 
nu cholere. quarta  pnmi.dephlebocoreia.ergoperipdiis  ^num* 
ei}on?maiorrcquecmfluxtts.crgo.nShicn5  eilmrtib  dc  chotcff*^ 
calido  (anguineo, qm  iam  conclurum  ell  c>  ots  catarrhur 
calithued  choitrtcus,velex  phlcgm^efalfo.  IrSconiun 
<flim  per  phiebotomiS  euacuaiur  humor  cusus  euo  i)r£ 

A debilitat  virtus.&  hocca  in  calido  $ infngido.  ergo* 

Ad  oppodtum  ed  Amc.inquitde  cura  eius.  Et  incipiar 
hfluxu  vetrif  & extra^ione  ranguims.Bt  paru  infra  dgnl 
flear  materia  declinat  ad  latus.  Fiar  ergo  inceptio  cuna 
phleboioraia.  Bc  Rafi.nono  Almanf.  Fiat  minutio  ex  ce 
phalica  A foluarur  rutura.&  MeCinquir.TmiS  t9  com** 
plet  phlebotomia*  Rerpondee  ponedohas  cocludones* 

Prima  cp  indicatione  fumpta  i materia  catarrhalt,  nec|i 
in  frtgido,necp  in  calido  competit  phlebotomia  euacua^ 
ma.patetc5cludoperargumftaaiueoppodtum.  Secfa 
cGcludo.  q>  tam  in  calido  ^ in  frigido  poied  competere 
phlebotomia  vbi  tntotofuentfiinguinic  repletio  auttia 
corpore  (iicrit  plethona.  patet  concludo  ex  defimptione 
phlebeuomif .quarta  primi.  Tenia  cocludo  A in  catara 
rho  folu  in  tribus  cadb*  expetit  phlomta,^  magis  diuer 
flinu  H(c  cocluiio  eil  Mef.in  iiio  de  appropriatia.  gipn» 
Era^ca.S,  O 


w 


TraAatus»  VI.  ' Cap.  V. 

3e  catsrrho  vbi  inqufc.Phleboeoma  autem  tn  hac  9Sri'  notanducn  caitrcnum  ffr  ntulrtfcx  caafi»  QtofhdoqM 
gudtneroluincribufCafibuac(^necenaria.  PrtmiMtica  cmmvc  rraiouvatur  c6plcxiofngida &humidacu  alt^ 
nrrbutcil  caliiui  in  corpore  calido>  d^abundSccin  quo  non  cSferunc  vlcima  medicma^vr  Albucana.  n5  th 

fit  oculorum  rubedo,  Sc  venaru  plenitudo.  Secundus  fi  mc  vltunatc  terminans  ftd  vtciinicaccordinto.  quia  frm<» 
fie  calidus  declinans  ad  ocalo«,auc  qualircun^fit^aut  tf « per  pofi  dietS  & {^artnaciS,  Sc  phlebotomi^  debet  ficriU 
OKtur  in  bucibus^iti  pulmone^aut  cofits,  aut  diaphrag'  Bt  tu  conlideni  in  hoc  errorem  eoru.  qui  vntucrfaiia  prg<y 
mate,&figa(inetsadcoUe<fb'on?>&.pptercaduir  Aaic.  terminunc,&quot  pericuiisaegroeStcseapomint.  Ali^flk 
Si  aut?  tu&tsfic  parui  rpuci.tunc  necefiaria  efi  parua  phk  fit  ad  phtbedum  cuaaiatton?,vci  fiuxuo  ficuc  io  fluxu  (av 
tMKomia,dfleuit numeri.  Tertiusii  catarrhui  accidat  guimt  arteriarum,  vel  venarum  cauterizamus  artertasi 
cum  kb.m  his  enim  roliimcaflbus  phlebotomiam  catar  Aliqnflt  vtfubtrahamus  corruptione  membri  ficutiia 

rhovtilemtnucnimus.  Exquomkroeptncatarrhofngi  cancro.&  huiufmodi.  Aliqfl  fieve  diuercamus  macer^ 
do  vbi  macena  fluxerit  vt  dnfium  efi  phlebotomia  diuer  ad  altu  locum  ficuc  tn  cacarrho.vclbcseodo  cautenu  vi(|i 
fioa  eft  vulis.  Ec  ilbjd  correUnij  voluit  Mef.cum  dixit,  ad  os  vt  fiipra,  ita’  tamen  q>  non  cauterizetur  oe  cerebri 
quahfcunc|rfic.Q;>bdfiadducSruratt<fioresc^in  frigido  cficunictsimerionbusleruear,d(alceretur.&debet  (hro 
non  competit  intellegendi  Tum  de  phlebotomia  euacuati^  apertu  vulnus  pluribus  diebus,vc  &jpra  vakc  atfHnIe,  SL 
ua*Ec  quod  diclum  cil.fi  acadac  cum  feb.credo  expone*  potrttale,di;  conuemc  magis  in  frtgido  ^ in  calido,  vndo 
dum.  ideil  fi  cimef  ex  ea  foueatur  feb.aut  qi  exeius  flu*  Atbuca^.Leprofi  qflcp  luuanf  cauceno  iuuameoto  max^ 
joi  ad  venas  timeatur  cdtnotio  humorum  in  vems,quare  mo,d^  prvcipue  rpecieskprx,quxflc  ex  putreEidioiin 
fiat  c5ctnua.  Vd  ahter  incelligendo  per  febrem  conrmuS.  phlegmatis, melilchoti«,ita  fpecialicer  in  cauOi  hig^ 
nam  tn  omni  coniiitua  videtur  competere  phlebotomia  coniidera.Bc  Mef.  Aimma  quinta.de  xgrhudioibus  ocu« 
iuxta  illud  Auic.  prima  o^rti  de  cura  quareanx  cotinux  Iorum.  Bt  pnmum  incipiamus  expertn  Aiper  cauterio  C4 
cum  inquit.  Bcikilbs  elt^  phlebotomia  tn  hac  dlma»  ptcis.quod  fitfitper  c5miflura  coronali  in  parte  c^muni 
gtanecdTana,quontam materia eilapprehcla in venif.&  quxdicttur  zuendeneghi,ideft  continuatio capiibi  cu*. 
tu  confident.  Nam  vult  Placentinus  in  capitulo  de  hemi*  ius  iuuamenta  fiim  mulca, dIC  fublmua^^  proprie  ad  xgri 
iricxoqimomnicdcinua  cdpetit  phleboiointa.  Veldic  tudines  capitis  frigidas  ^humidas«Bcnocat11ud  verbu. 
^kb.cominua  iui  calidicace  eA  dillolutiua  cacarrhi,  dC  proprie  ponitur  propter  aliquos  qui  non  veremur  eum< 
oaurxfluxuf.vnde  per  phlebocomtam  feruor  reminx.  Sc  in  xgritudinibus  capirit  calidis  vt  in  catarrho  calido  ad<* 
fieprobtbetur  fluxus.  QuarcSconciufion?  pofuitGil*  mfntfirare.vnde&  Albucafit.Cauiertac6petuncinom« 
bertus  qi  tn  fimplici  coryza  nO  cll  n?da  phlcfciotoraia.pa  nibut  diTpofitionibut,  prxdpue  tamen  in  humotalibus» 
tst  qm  per  ipfum  fltattraifliohuraoritcurrenttsadcxira  dtfmaximcfrigidtt,dl*humidis,caltdisaucc  humonbut, 
ad  intra  venas>d^  fic  fequif  fcb.pleuriris  ut  dicit  Te  pluries  licet  non  contrariemur,  tamen  accidentalicer  per  remo.' 
vidtifr.  QutneS  voluu<S;eft(ypo(lremmamiqBacu,&  tiontmcaurx,caliditauiemd£ficeis  naturis  & maceria*- 
pofldi^litoncpocdlphlebotomiacompetere.Tuconfi  libus  non  Aint  vtilia,imbin  eis  facium  multa  mala,  vc 
deraqmrationesameoppofitum  vadum  VT}sruis.  tener  prxdi/rutAralndocHorcs.  [ 

- V T RV  Mtncacarrhoc5petacvitifivelaqua.<pvi*  ’ dE  S O M N O diurno  in  catarrho  diecdu  q»  1x9, 
num  arguet. quia  confortat  vmurc  digeni  3c  maturat  ca*  in  regimtneCinifacis  competit  fomiuis  diurnus, nc^im  ia 
carrhuin  falce  h-igtdu.ergo  protfto  videturAuic.de  cura  catarrho  iuxta  verfum. 
cius  in  Sne  dum  dictt.Bt  vinfi  quando^  conuemr,vt  co.>  Febrit, fegnicies, dolor  capttis,atc{i  catarrbus. 

ferat  cis  hoc  in  principio.  Ad  oppoflrum  efi  Aui.allega*  Hxc  cibi  pro  fomno  ^ouenium  meridiano, 
co  loco  inqufc.Ec  vinum  quid?  non  eil  conuentens eis.  SC  Tanaen  in  confuetii  conceditvr.diilantc  umen  \ prSdioic 
Mef.  Ec  prohibitio  vmi  omnino.  Kefpondccur.  Pnma  Item  in  decimatione  eius  poceft  competere.  * 

conclufiof^dSmunitervmuminpriocipioad  dtgefito*  £>e  CATARRHO  aduertrndfi  q»  catarrhoi 
n?  catarrht  non  cdpetic.paiet  conclulio, quoniam  pro  cuc  ob  multitudinem  matertx  caularus  in  vere  magis  multi« 
caput  fumis  replenir  Sc  maceriS  indigeliam  cAmouec,  & plicatur,  qui  vero  ex  caliditate  magts  in  xfiace.  qut  vero 
propcerciusmulcitudinemnoncdiicft.ergo.  Bcdtc^  c6*  cxfrigiditatemagisinhymie.quiexraricaccpororatna* 
muntcer.quia  materia  polTdefie  ita  pauca,  o bene  c6pc*  gisinauiumno.  1 

teret  in  prmcipio,vt  paret  ex  iequennc5ciufione.& forte  po  S TREMO  aduertendfi^  lufpedliadreuma 

Aufcenp  hoc  votuit  Auic.inaddui^isaiueoppoficitm,&itaexpo  preieruari  polium ll catarrho ^m  Gordonifi duplici  vias 
locus  ex  Bcnduseft.  Secunda  conclufio  in  declmattone.fa^  Prima  vt  mundiflearo  corpore  diu  in  fiufhi  fudent.  ci« 
pbcat*>  digefitone  tam  materia  cxfll?tc  pauca  c5pcttc  vinum,  pa  uendo  k deinde^  vento  fomno  diuriK>,<S^i  repletione^il 
tet.qmtuncvirtutemdebiiitacjconforucA^iuuatadex*  prxcipueponj vini, caput  exiccetur  optime.  Se« 
pellendum,  cum  maceria  fic  paucacumlua  caliditattad  cundaviaefideremtopilularuminorcquxecum  prohi 
refokiendum.no  fle  in  principio  erat  itecrnarcum>iSf  vti-  bem  defcenfum  eius  ad  partes  infixiores.  vt  exempli  gra« 
le,nam  vircusinprincipiocracforcis»  Tertia  conclufio  iraincalido.ip.le.papauerualbi.le.ponulacx  candi.pc4 
cp  in  airuetis,fenibus,dlf  debilibus  Itcet  dare  vino  m prin  ntdtanim.draganti  inhifi,aia.5.).opn.crodana,9.i.con* 
cipio  multum  cdmixeum  aqua.pater  conclufio.  qm  luua  fice  cum  fyrupo  myrtino , aut  cum  fy rupo  de  papaue*- 
mema  eo  cafu  fune  plura  nocumenns  vt  pacet  imelligeti.  re.  flant  vt  lupini.  aC  in  ore  dteac  node  teneantur.  Iti 
tum  medicus  lUa  diferetione  debet  c5mcnfurart  vini  po  ^gtda  vero  «.Horaeis,  cabmitat , nucis  cupre&i.  ma* 
tum inhts& in quamitate,& qualitate.  Qtartaconclu'  churts.budani.ambrx.ana.sl.litpimcix  mun* 

fio.cp  vinum  tn  caarrho  c5ueniens  iuxta  fecundSeonclu  dx,  vuarum  pafilibrum  mundatarum  ab  an11is.ana.^is 
fionem  debet  cfie  ad  dulcedinem  dcclinans.probacur.  nH  t .conflee  cum  hydronaelle,  flant  pilubr,  Sc  teneantur  io 
tale  minus  grauat  caput  Sc  Mttur  amplificae  terao  regi*  ore.vt  didum  eft.fiini  enim  multum  oeceilanf  ne  matc4 
sninisacucorum^Potusdulcis  virtuti eft  magis con*  ria  vadacadpedus. 

(brmexrgo5fc.  Quinta  conclufio  qitn  catarrho  calido  DE  F O E T O R £ nanum  notandum  q^  aliquS* 
compeyt aqua cakdaordataJlf in fnigtdo calida zuccha  domatertaftxtidatncerebroexifiespOrinducerc  faetori 
raca,  vel  liquirittata.hanc  c5cfufione  voluerunt  audores  anhelitus  alijs  parabusextHentibus  fimis,  dc  hoc  eft  qusg 
oofiri  cumdixerum  aquScalidam  maturare catarrhos.  vna matena H natura  qntyrohrtf advnampart?aiiqnad 
Ad  rationes  patet  quid  dicendum.  aliMh<^  sfi  vna  pars  apra  recipere  A ni  alhi  confidere^ 

I AbdacUmcnuodeouicrtotocunicacarTlii  lcduifiade£QicorcQriiiiolequcnucap.dtccmramptiua»> 

Aphonfini* 


Zuende  1 
negW 
qd  ara* 
bibua» 


Caute- 
ria qboa 
difpofi  * 
tioibus 
cipetiu 


m.tra 


'Dcxgritud.oru,&  lingax. 


106 


^ AfMOmtMI.  E«.vWe<S.wii.Apli. 

DcNari«mp.iifonil-«. 

Bx*if^e^K>nr.»l.Aphor»  Sttrimtamemum  fic  ex  capi«>  cakifac^o  ctrtbro » tut 

femceJfnct,dt  gnuedtnet  in  val^  ficnibui  c»Aieoaa  humedaco  co  quod  in  capite  inani,  aer  rnim  imua  cort' 


liooamutum. 

Ea.tn.ScA.xi)*Aph. 

SivcroHyemtauftraI»><S:pluuiofii,&  (mna  fuerit 
Vcraute(Iccum>&aqui1omum« mulieret  quibutad  ver 

ineft  ex  quacunt^  occa(ioneal>ornum»qu« 
to  parvent  imbcctU^  Si  morbido*  infantet  panut»  qin^ 
tc,vei  (latim  intercunc,vel  cenuea,&  ualccudunrij,vtuut» 
Cxccnt  vero  mortalibu*  difbculiace*  imeftinorumlip' 
puudtnea  Hccae  6unt.;Senioribu«auicdcfliUationct,qus 
cito  ittcnmenc. 

zufJ^phor» 

Si  vero  xftat  Hcca  fuerte^^  aquiloma^utumnua  vero 
pfuuibruS)&auftraltt,doIoretcapiiii  adhycmtm  (lum. 
Si  tuiG^raucediocf, atque  graucdinet , quibufdam  aU' 
ictm&cabe»» 

»tq.Aphor» 

Si  vero  aquilonius,  & fico»,  hi*  qui  naturam  habenr 
hamidiorcm,(&  mulieribusconfm,  reliquis  autem  erunt 
lip^tudinet  iiccae.&  febceaacutx,&  grauedinet.  noO' 
■uUts  vero  Si  atrx  btict. 

xxxl.Apbor» 

< Senibus  rpirandidtfF.culratcs,diiliIlarionet  cum  tuHe, 
vrinx  lliUiddu,  vrinzdifbculcace$,articuiorum  dolo* 
res,  renum  paGnones»  vertigine*,  apopUxi«,maii  habi« 
tu*,pruntu*  cociu*  corporu^vtgilix,alui  oculorum» 
nanum humidttate*,viiu*  obuiltM,glaucc4ina»au« 
dinwgrauet* 

Ex.v.Sedc.xaitii*Aph. 

• Frigida  quali*  ni'x»  Si  glacie*  pcdlori  imtnica  «cuSet 
moueni,&&nguinefn.&  defltllacionc*» 
Ex.v>4>edi.n>Aph. 


temm  extra  erumpic.fonat  autem, quomam  per  anguHo 
ipS  cft  exitu*. 


vceri 

fecatio 

fubut» 


Dedirponn*onibus  orl8,8£ltngux  coiv 
etnens  Rubncas.xv«  Capitulum.  VI. 


Dc  oKytr  Un^Hdytr  dn4tomia,tr  Htiiudtibm 
comm.  Rjchricd.  1. 


S ell  membrum  c5pofitum  ex  labrjl.den/ 
tibu*.palato,vuula,gingiuts,&  buobu*, 
de  quibu*  omnibus  particulariter  dicetuf 
in  r«quMtbu*  capitulis  fuccefsiur,  de  vno^ 
quo(^ eorum  pertratAando  quarnoadro# 
rum  anaiomiamvt  propoficoneceilaria* 
erunt.  De  complexione  vero  cius  nihil  ad  prxrcn*.  nam 
non  tudico  necenaria  cum  rh5  Si  membrum  iimplrx  Aue 
homogeneum,imo  e(l  quid  compofitura  ex  multis  mem 
bris,  vt  patet,  quorum  quxritur  notita  parriculan*  de 
complexione  vniurcuiuiqttoru.oportetemm  vtfiquic. 
ehi*  complexionem  voluerit  inueft igarr^ debet  comple^ 
xtonem  reliiltamem  ex  rcfraifcione  complexionum  memi 
brorum  compon^tum  annotare. quod  rpcculami  magi* 

^ praiflicanct  (altem  hoc  incafu  relinquendum  iudico» 

Oteil  membrum  ad  accipiendum  cibum  prinapaliter  | 

ereatu.Et  dicitur  prindpaliter.quomSrecundano  4)pcer  domine 
alia*cau(at  cfletii  ^ Deo  optime  prodiuTrum.  Vnde  fz*.  * 
dlara  eft  vt  per  ipm  expellantur  ruperftuicaies  domachi» 
quxpcr in^n^icabeneexprllino poiTunr. Item&  ilUs 
puimoni*.Iti  vt  per  ipTum  attrahai  aer  ad  cordt*  euen(a<' 
ttone,ltccc  naret  (tue  nafu*  ad  hocprinctpahb*.  Ite  ad  vo 


Oiribo.NMCT  miura  huniidio«.,*8tmtura  hiuni-  enna:  lirmoirf&atndum.&fpccialiier.n  hominibufc 

/>  - e -I . C.**.nrtl  rt.  nA  &mrw^  ad  \/A<*rai  raifundam  n>. 


4ior,mt  nin  integra  Quiiatc  (ruuntur, quibus  vcroc5cra- 

•sSyfrlubnus  de^nf. 

Ex.vij.Setft.xxxvtq.Apli. 

*■  Deftillattoncstn  ventrem  fiiperiorcmfuppuranntr  in 
Ira  visimi  die*. 

Dc  fluxu  fanpdnis  rutrwm* 

Ex.iq.Se(ft.xxvq.Apb. 

Grajidioribusautcm.Jl^tamaccedcmibuiad  puberta 


Scito  o)  (pndtemper  ad  vocem  cau(andam  requtrilo*»i 
qm  aliqua  animala  fine  ore  vociferant,  vt  crea^.  Lm*'  _ . 
sua  eft  membro  carnorum,molle,fpongio(um,  pannicu»- 
Iorum, ex  nrruis.ligamcmi*.  Si  artenj*  contexto  ad  gufiti 
prfocipabter  mu  emo  ad  k>quen^i,&  abura  in  ore  guber 
nando  vnlitace  pbene.Bc  quia  valde  mollia  eft  vt  Inbeac- 
altquid  CUI iunitai  Si appodicf  crcauic  natura  0«  in  modii 
lsude,quodefieiutruftencametnu.Ecineius  extremitate 
funt  duo  orificia  (atssroagna,qu^puentunt  adcarneglS. 


Vi  tvua  au.V.u.te^  mim.  ...  lUftt  UUU  Wl  lUVM  NW  IIC 

tem  plurima  ex  hi*,dl£  febres  diuturne  magis,  Si  naribu*  do(am,q  efl  in  radice  mz  appellant  fontes  feu  hau 

ptofluuta  ^oguinit.  nioria  (aluip  qup  cdfeniSt  rore  lingtip  vt  Aui.Et  panmcu 

Ex.iiij.Sc(ft.xxvi).Aph.  lua  quo  inuolu^  eft  cfiiumftusco  panniculo  orti  meri.  Si 

QyibusinfebnbusCtnguinis  fluxerit  multitudo»  iboinaclu.Ft  noiSctr  Aui.fic  dicit  habn  linguam  ena* 
coqfcx  paiie^um  reficiuntur  alui  qshumciflamur.  gn3  latS  valde^ut  parui  ficut  fpumati  non  poieft  loqui. 

Ix.Aphor.  boc  notaur^quia  ti  mthi  cotradicebai  medicus  bene  peri 

Quibusinfebetbusaures  ob&irduenit,£ingut*exna'  cut.  Qut vero (iincnerui dantes (cnfitni, demotu Itngu» 


nbu*  fluen*^utaiuus<urba(a,roluic  morbuei. 

Ixxiitj.Apbor. 

Qpibus (peratur  ablceiCim  futurum  ad  ardcufos,ti' 
Ixrat  ab  abrccftu  vrina  muha.crana>d(:alba£a(rca,  qualis 
iolaboriofis  ftbnbus  quarto  dic  quibufdam  inc^  fie* 
rtyfi  vero  etiam  exnanbus fluxerit  laoguiiibrcui  admo* 
Aunibluuo  fit. 


duftueiimphndptotraiftatusfexti.  Nontnq»  Aui.di. 
citprinuprimi  de  anatomianeruorncerebn  circa  me* 
dfum  captoiU.  Guftuc  autem  in  quarto  fuit  creatus  ner* 
uo.  Et  infra  deanacoroia  orisfexta  certij:&  fijpra  dicunt 
cft.<p i leptimo pari neruorum  vente guftu8,&  ideoc5* 
fidera.  Si  fiib  lingua  (linc  dux  vemc  magnx  virides  ex 
quibus  procedunt  vcnxplurtmx,&  vocantur  dux  rami 
Bx.v.Se<ft.axxf^.Apb.  ^ I*,  vnde  fortafets  apoftema  quod  ibi  ontur  nominatur  , /• 

MenfiruisdcficiftibusifaRgittsexnartbusflu^tpbonu.  ranula,  de  quo  infra.  Decomplexione  cuius  di^um  eft  •^m*'**^  ^ ' 

Bx.v|.Se(ft«x.Aphor.  . fupratracftatufecuodo.Bx  quibus  apparet  aoatomia,  de*  i**  x. 

Caput  dolenti,  & circum  doIemi,pu*,vel  aqua.vtl  fcnptio,di:complcxio.Etquemadmodumdi<ftumeftru  / ict^urz.  f0rk‘t^tU 
Cki^uttcfiiKOf  pernatrt,auc  os,autauresmorbu  (bluii.  pra  dc  opcratftififbus  alforuoimembrori},irade  frpera*  * ' 

VeflemHt4done.  uombuslinguxcomingft.raitilioguaQperattoncaprin* 

Ex  vJieA.xxxv.Aph»  cipaliter  ha^t,in  quibu*  contingit,  tam  Ixdi  diminutae, 

. MolKriqux«vKr«uinoWlaium,Mi,dfflicul«tp»  t;aic«ablatc,«cofrutK..&^t guftuc moius^dtCK» 

i*^pcnK^fte«n»ww.booujn.  i.... u..,,.,  sriu.UfioiKe«»e»pJ«eguWtodiceodum^ 

i.  . .<5.^  » 


PnAita.!). 


o n 


W.c  Mtt 

uiui 


i 


a » 

f' 


*.  f»*»  \ 


A kw. 

-»  i •. 

>4va  1« 


•>"i  TraAatin.  VI;  ' ~ ' 

Df  ^imimcdonTy  dUtioonr,  ^comrpt|one 

gK/btf.  Rjtbricd.  IL 

QVid  autem  iii  dimmutio  corruptio  &c.guftui 
patet  ex  didit  de  viru>&  auditu*  Nam  diminu-' 
^ttocilcuro  foUira  percipit  excellenctatlapo^ 
rit.  C orruprio  vero  cum  tudicat  omnia  cHc  amara»  aut 
dulcia»aucalteriuf  (aporit.  A blatio  autem  cum  de  guHa 
bili  nihil  omninotudicat* 

C A V S iE  autc  ium,aut  mab  coplexjo  cju?  cft  taht 
per  elTemiam.aut  per  coitatem  ftomacho,uel  capiie»vel 
alto  membro^uc  apoftema,  vel  oppibiio  in  vu»aut  fo^ 
lutiocomtnuiratit.  MaUautem  complexio» quia  cait' 
da,autfirmda  materialisaut  imfnaterialts.Stmi]iier  3£ 
humida.  fkca  tamen  magta  deilniit  qt^m  huauditai.cft 
enim  humiditat  quabcatguftui  proportionata.  fecundo 
de  anima.  Cxicrx  qualitatei  didx  cum  excedunt,  gu« 
ftum  Ixdurn.  Item  oppibtioia  neruiodefirruiemibuagu 
ftui  comingcns.dequibutin  prxcedenii  rubrica.  Et  ex 
Iftit  apparet  quare  inalimcmit  diminuitur  aut  corrum* 
pinirguftut.  , 

SIGNA  demonftratiua  nota  funt  infirmi  relaiio*' 
ne.  Et  male  cdplexionit  flgna  fiint  nota  ex  frequenter  hi' 
butt.Oppilatio  autem  cognofcmir  ex  IxHone  cerebri^& 
fimi  liter  fi  fuerit  k cerebro,  vel  captte»vel  aliunde. 

PROCNOSTIC  A tm  pro  nuc  dicatur  q»dt 
minutio  Huc  corrupcib  cu  perfeuerat  Ipdunt  digeftionc. 

C V R A canonetgeneralct.  Primus  canon  tp  in  ad« 
mmifirando  ea  qux  redificant  malam  complexione  de* 

I bemu5abilinereabhisquxlxdurguttur,&pulmoncde 
quibus  inh^a  Utit  capitulis.  Seds  medicinx  etiacuatt-' 
ux  funr  per  feceilum  & per  vomttd  edudiue»  qm  tales  vc 
patet  fum  magis  iuuaciux  alijs  paribux.  Tertius  q»  rates 
adminidrenlpoilanumptumcibum.  Qiurcus cp fi fuc 
nt  per  cditatem  prius  rediHcctur  membru  coicans  nocu 
mentis,  quod  ^ plurimum  eft  caput  aut  flomaduis. 

C V R A particularis  canones  particuhres.Ordioa/ 
ttodixtx.Digeftio*Euacuatio.PirticulariijadmUlratio* 
Ordinatio  dixt^  ad  oppofirum  caufp  vt  fxpe  didu  eft  ■ 
drngaf.nam  rupratrad.ii).ex  parce  ciborum  &pocuum 
pofitiim  t(i£x  parce  vero  aeris  tradatu  fecundo. 

De  digcftiuisverod^euacuacsuisdidumeft  tiad.citf. 
vnde  vc  U/pm  de  foda  oportet  minere  has  cuacuaiiones. 

Qinrtus  vero  copleaf  cum  collutionibus.Madicato-« 
rils.Csarganfmattbtis.Ptlulis  tn  ore  retentis  aut  alqs  loco 
eorum  vt  confedionibus  3C  huiufmodi.cdponendo  aut£ 
calefacientia, aut  infrigidantia,  aut  exKCamia,  aut  hume>' 
damia  vt  difpofTtio  cxiget.de  quibus  ponemur  exempU 
plunma  k ftmplfcime,&  compofirtone  flatim  cum  per.< 
fractabo  de  cura  dtfpoficionisltnguxex  parte  motus.  aS 
Sc  ilia  fum  huic  negocio  aptiCnma. 

C V R A f?  fuerit  per  c5itatem.  Pnmo  rcdificetur 
membrum  mandant  vt  didumcft  cum  appropriarit,  de 
quibus  fuo  capitulo.  Secundo  fiaedtuerUo.  Tertio  edi* 
fortetur  lingua  cdftypcicis  ne  redpiat.  Ex  quibus  patet 
eres  canones  cfisadd^dosquatuorpnmjs  parcicularibtit 
quado  talis  per  cdicatem  uerir^cum  quibus  etiS  pcrfrciS« 
tur  hi  tres  fatis  pam.  Qiiamo  ad  prtmn  tn  capitulo  fbo 
proprio.  Et  quantum  ad  fixundum  cum  hu  qux  pofln 
funt  fupra  de  f<^  canone  de  diucrflone.  Et  quantum  ad 
tertium  patebit  eius  coroplemeturo  in  nartactone  ftotiin 
fienda  de  cura  mollificacioaulingax,&cu  ibi. 

. Ve molUlicdtifinelmgii£,f^grdHUdte/tr defini/ 
Otonemtroiaumfemtonem,  lUsbr*  III* 

MOllificatiolicetpfoprteaccepoidicat  prhiatto^ 
nem  morus,  vt  fupra  cap.if.caoaen  hic  permol' 
iiScatione  lingtif  imeUtgere  debemus  omne  tm 
pedimeiicu  ia  ca  cooung^  ex  pane  dimoiuuoaii  comi 


Cap, 


VI. 


ptionis  fTueablacionivad  f^OQoirf&dli^at^  molli^o^ 
lio  fit  grnu8,diminucio  uero  corrupcio»ac  abhtio  fdmo* 
nis  fim  fpecies,&  ifhid  videi  velle  Auic.cura  inquit.  Et 
qnep  peruenic  mollificacio  lii^ux  vt  priuet  loquclS,  tm 
fne  dfiT  a1ts,aut  alceretur.Et  exea  efl  alfrb^  abetem.'^ 

C A V S Aeiu8rccunduplurimu,efthumfduas  bm 
gutnea  vel  aquofa  fepulta  fcit  imbibita  in  lacertis  & mu* 
(^lislinguxvtMef.  Et  dicitur  ^m  plurimum,  qaooii 
ctil  contingit  ipbm  aliqfl  k (tccitate  fuperfiua  caufan  tof 
pedieme  debitil  motum  eius  vc  in  febribus  incei^uts  ma 
nifefte  apparec»de  quo  fiio  loco  dtccrur.  Item  k brcuicaco 
tnflnimftiHue  ligamenn  quodeft  fub  ca,dk  dicitur  in  no 
flro  vulgari  de  frfrllo.  Ice^breuitateauc  magnitudine 
fiuelaneudineeiu8yVtfuprainpnn.captc.A:  dicef  inSni 
Icc accidit  cdiiatealiorum  membrorum  vt  efl  floma* 
cliur.capuc  prxeipue  maxime  qd  accidit  defledio  in  vir« 
rute  mociua  vel  in  ncruo.  Abqnab  xgrnudine  rn  alio 
extflenre  membro  vt  efl  apoplext8,phrendi8,fmntt4>teii 
rrfiSypertpleumonia.  Poflremod^raro  fit  ^materia  ca« 
lida  acuta  mordicanua,conttngtt  tamen  ex  bac  quandoiy 
lingua  fcindi,&  pati  folutionc  propter  quod  tn  fermone 
imptditurvt  aliquoties  vidi,  & de  hoetnfra  de  fetiTura 
eius.  td?opcraI  mala  cdplexio  calida^gida>humida,& 
ficca.Apoflema.Tumor Aelfimilta.Nimta  dborum  rc^ 

filctio  & potuu.Percufxio  8c  huiufmodi  Impedit  nanqi 
ingua  in  fermone  criplictiervtdidumefl.Nam  primo 
au^  omnino  termo  in  mutis.  Scd'o  diroinutiur  vt  cum 
quisc<3ceptum  cn  didiculcatt  exprimit.  Tenio  corrum* 
pitur  ficut  in  traulis,bleiis,d:  fctndennbus.  Vbi  notan« 
dum  (p  iflt  omnes  nomine  generati  appellant  balbutide* 
fed  non  potetts  esprimerc,l/,qui  no  pofUint  dicere  trau« 
fcd  ponunt,  I,  loco  eius  dicunl  trauli  vt  colligitur,  xxxif* 
Aph.vj.Sct/lioncs.  Sdndentesverodicunf  q>primS  fyl 
faibam  duplicant  dicentes  dodorainus  debentes  dicere  do 
tninus.vel  proprie  qui  diiDUcumfylUbi,&cum  debent 
dicere  Anflotcles dicunt  Artflolcs.SuntfIjb  peccato  au-* 
gtnnentij&diroinutionis.ramnon  profequor  quia  ma^ 
terta  non  multum  vtilis  pradicx,vt  pater.  Vtnroo  nti* 
tandum  q>  termini  tn  rubrica  pofiti  dicuntur  finonymi  U 
cet  diuerbs  ranonct  habeam, vc  pacet  confiderantt. 

S 'I  C N A demonilratiua  quadoeilcxhumidiciite 
(anguinea  efl  lingux  rubedo  cura  calidicaieeius.  Qubd 
fihxric  fubtilisaquoboiifaliuxiiiultitudo  fubtilis,& 
parum  iuuaiur  ex  refoluciuis  fed  ex  flypcins  magis. 

Q^d  fi  fuerit  in  caufa  ficdcas  enc  lingua  ficca  contra-* 

(fla.  Sf  k bremrate  inflrumenrt  cognofcitur  quia  patient 
nonpotefl  linguam  extendere  fnlineiiis  extremitate  r^» 
torquetur  ad  intra  propter  li^ro^'  brtuitatem.  Si  pro» 
pterbtuudioem  magnitudinem  aut  brtuitatem  linguae 
cognofcitur  infpei/lione  erus,  vt  quia  propter  eius  mx-* 
gnitucKnrm  non  potefl plicari^  cp  m omni  dtmenftone 
nugnaef^,&nmiliteruparua,5:^htstnfra.  Qux  au^ 
teim  efl^  cditare  aliorum  cognofhc  ex  IxfioncexiflM  in 
Cfs,d^  caput  cfl  maxime  fufpe^.  St  fuerit  ex  rarrubaue 
alqsapoflcmanbusfTgnamantftflafum.  Cofimilicer  fT 
^x  caufisfuerit  primutuis  dicunt  quidam  tp  quando  cau» 
b efl  in  lacertis  dolor  adefl,  dc  nihil  extrinfecus  apparet* 

Et  n nenii  lingux  touliterrrpleSturficrpafmus.  Quae 
autem  efl  vitio  raalf  complexionisfacile  cognofdiur 
plurimi  exiflimatu  fymias  propter  magmtudinem  lrn>  gimir 
gux  npn  pofle  loqui. 

PROGNOSTICA  natiua  non  redpft  cu*  haud 
Kim.Mefue.Et  fortafle  in  plunbus  rev.^'fica(ur  in  proccf*  pofiar^ 
fiidxrumdlf  maxime  in  pueris &^>eaalrtcrquado  pro* 
uemrtale  nocumemum  k cahditacedifToiueme  humidfra 
cem  qux  humiditas  fluxa  fuenc  caufa  tmpedimett.  vnde 
cunc  puer  fit  alcaga  dC  cum  firadolcrceiis  temperatur  hu 
AUdccu df  fit  loqucsM  expedite. Auic.  Chronica  non  re» 
apueuri,  Voikio  fitwiioiMbti^dffifii^iqua*  W .: 

cx  pcrcudtont 


''  Dea^ritud.oris,&Iini(bt.  ‘ T 107 


rx  pe^cu&ione  Sc  tu^nlr*  nertti  non  ftnatur  otftninoT  In 
Itbribufacuns  puftuUmgra  apparent  figmini  eftcnor<> 
iale.Htppo.de  cxpertRientit.  Inf^ribuiacuni  nigredo 
Jingitx  & vlceraiio  malum. 

C V R A<canonetleru3difiioti:tt.Prtmiitcftordina 
tro  diftx.Scfftdigcfiiodua.Tertruteuacuvio.  Q^cut 
jdiuetfio.  Q^tnuit  re&lutio  Sc  extccario  cauGr  ancccedrn 
ra^Sextut  rclblutfo  exiccacio  cau&  cotnun^x. 

Primtcdplcmentfihabc^exdMfiialiipfa  m.ti.cap.{ra' 
^tatuflhujus  de  paralyfi»  drtxt  enim  regimen  ad  contra-' 
xtumcauixvt  didbtmciUi  medico ditigt.  quxaot^fim 
^erficiencu  hoc  patet  ex  di<fbt  in  cercio  iratfciiu. 

Digefifofiacincaula  humida  phlegmatica  cum  oxy* 
nel(eoompofita,vcl  oxymelle  rquiiUtko.  Ecconfimtu« 
•aer  fiio  modo  refpcifiu  aliarum  mcdtcinarum^vt  in  quar« 
totratfUtu  ponitur. 

. De  euacuacfODc  cdfimiitter  fiac  vc  de  parAlyfi  dictum 
cft  .na  euacuei  euacuatione  poft  macuatione  rciterSdo  di 
4debiUoribut  incipieodod^gradatim  mocedaiuradfor 
dora  VI  MeCEt  ideo  dinc  Aui.  Micndiaccf  coeput  cum 
likraminori,dcmdc  cum  hient  maioribua.  Qubdfima 
terta  fuerit  (anguinea  fiat  phlebotomta.nS  fi  materta  iuc' 
«ic  inulas  fiat  ex  cephalica,  dondeex  verna  quz  Aint  fub 
4ingua«<S^fi  vltcfiutnecdntafl  cogit  fiat  veniofiKio  fub 
tnento.  q>  fi  pauca  (uerit  fufteii  phleboiomu  venarum 
Imgtne&ventotafio  rocnti  vt>VcC 

Quartua  perficit  cum  fTicatiotiibutcxtrcmitatu  vr  (ti« 
pra  de  foda.  dC  vcto(xionibua,admtntfirati6cclyfierio' 
tumpnmolcmum.lccundoacutonl  admtniftranda  vrai 
pofi  aliud.de  quibut  de  paraiyfi>&  de  roda.&  tu  ibi. 

Quincut cdplecur cO  adminifiratione  medicaminum 
proprioiupupf^  nuchp  reibluemium  ab  eitfii  perflui  U' 
cca  humiditatu  aggregatarum  in  ipfia>&  nerutt,  3C  lacer « 
Ctt  feruientibus  lingua  ficutfum  euaporacoria.cmbro' 
<dttttones,rmplafira,vnctionet>  linimenu»  V'nde  Auief. 
Et  oportet  vt  i^nSiur  ifix  mcdicinx.d^earu  fimileafi^ 
coHum.Ei  vltimo  cum  alia  nan  c^ulenm  cauteria.  ^ 
hic  nota  epeuaporatoria  debent  prtuaadmintfirari.fecu' 
idoembrochaiionea.iercio  Imimema*  dC  vngueta.  quarto 
•aaMiafiratto*  Vicima  cum  alu  non  contulerint  cauteriai 
Si  mc  efi  ordo  gradualia  de  debili  di  (orti. 

Sexxtu  perficit cnm  gargarirmia,collutfonibufyfri’ca' 
ttonibiit.piluIis.aut  cokctiontbus  alna  in  ore  retencia.  Er 
hic  fimiliter  k dcbitionbus  incipiendo  adfoniora  paula  > 
dne  procedar  laciendo  interuallacionf  in  quo  trmporeda 
H poccrit  t heruca  metridatu.df  fim  tlu  vfi{i  ad  curae  c5 ' 
piraemum.  Ec  pro  clariori  doctrina  ad  pamculariave 
mopotwndo  primo  finapltcta.  deinde  compotita  quibua 
*prxdicci  canonrtcufuta  calemur  imemionibut.  Vnde 
ilmplicu  cotierentu  fime  acorus>aiIa.caulia.  calamemtl, 
-cafiorcum,conex,capparum.euphorbtu.pninula»piper, 
ftafikgrta,  (al  armoniacum.finapu.firucium»  zmribcr, 
nux  murcata,nicrum>nafiurtium.tnemba»mummta»  ori' 
gan(lholeumcb^rointllorum.pirctnl.rttca^lnitrum>(al 
iodu  fil.chut.  dopoficarefoluhtalunrhzc.HifralogO' 
dion  NK.Cdieccto  ptiilofophonl  Aui.primo  cracc.quin-' 
‘a, hiera  pigra  Aufc.in  hoc  recuodo  cract.Halyabas  i^ci' 
fnoanudotarij<fierapioceitioancidotarfi.Ecbrttmer  ejup 
'dicufunede  paralyiiad  hunc  crahanc  locum,  nam  licet 
polita  fim  fimplicu  cSpbfica  tantum  conferentu  mollifi 
cationi  excaufii  hig.iu  ume  imelli^  tfia  in  cau6  calt' 

: da  non  colerum  vc  patet^d  pro  cSierencibua  ad  ea  recur 
; re  fupra  dc  foda  fcd  m exigit  materia  vc  fi  fiicnc  &ngui 
nea  ad  fodS  (anguinea  fi  chotrricaad  cholerici.  In  caula 
icacp  fr^idafiac  eiuporatiofitie  embrochacib»fpla(lra» 
’limroema»(5(  vnaionet  ex  datis  calldit^^  ex  fiduta,  men« 
iha»Tltcadot,calaiii<n<o,camomilU.  Qubd  fi  videtur  rea 
nimium  calida  temperetur  cum  fitgtdu  vt  rofir,  vtol.  vt 
tfiipra  de  (bda  cholcrioir  ^(cdfim#crgji  okia  jltcnnioi 


reruRi  fiam  ItnmKnca  cuMlueril>uiaddtrfaiCeta;d^ce' 
to  modico.  Et  vnguenca  umiliier  luo  modo  dicendu  Vi 
videbitur  expedire.  Ec  noca  q»  cheriaca  efi  valde  conue* 
niena,&conlecitoafiacardina  efimedicina  lingularia^ 
proprUf(&  raaxtme  qu3do  tUimc  lingua  >aut  quando  par^ 
ti  pofieriori  appiicaturtfed  confidera  etua  caliditarem  di 
cxcallemior  efl  qua  ponit  MeCdcpafftonibua  neruorum 
auaorftate  filii  zachartx.Ec  capuipurgia  etiam  trahendo 
ad  dtuerfiim  fiim  hoc  cafii  conueniencilaima.  pro  quibui 
tequire  fupra  de  foda>&  de  paralyfi. 

De  cauteno  vero  dicendum  q>  fieri  debet  in  (bntanelU 
pupiaqus  dicif  linnilta.<S:  duo  alia  fiaraexirifiierfocra* 
nei  in  radice  eiua  difianctaad  menfuram  potlioa.  deinde 
fiam  tra  alta  linealiter  difiinifra  (eparanita  fimndilee  col« 

Ii.  Ec  diceret  aliquia  in  prinapio  traiftatut  Ibui  diiflum 
efitpfiptimumpar  neruorum  venienak  primo  ventri-' 
culo  del^uii  motui  lingux.  ergo  vidrf  qi  magia  deberea 
fieri  cauccrium  in  parte  anteriori.confidcra.lubea  autem 
ab  AmcApnrna  primi  de  anatotnia  ncritoru  cerebri  q.  k 
quano  pari  vt  fupra  to  principio  capituli  aflegabatur»  in  Auicfng 
hociiacp  videtur  contradicere  Mundinut  Auic.  Mundi' 

In  caula  vero  calida  vtcfa\flumefi(a<rtaphlebotOmfk,  nua  op* 
vemolatione.euacuatione&c.cmbrochx  dic*  fiam  cunr  ponitur. 
frigidt8pofitit>fuprad<fodaca!idi.Agargarifmata  cum 
fi>larro,cucurb(ta.la<fiuca,poriulaca^uctiniere»&iuccia 
eorum.  Pro  fexco  gargartlma  3i  rpcciaiiter  in  cauCi  fri* 
gida.ig.ori^ni.  pirrtri.2inzjb.cinrumomi,hyfinpf.lalif 
^ia.conficanf  cum  oxymelle  fquillicico^  cum  tob,dC 
cum  eo  gargarizet  diebus  ctStinuis.tic  oxymel  fqiiilliticd 
cfi  tuuamrti  r>blimi«.&  qni|i  cAibrtaiur  cu  pdi^tia^qilqe 
cu  finapi.condifi.ptretrn.qnqt  cTi  pipere  longo  mgro,  iia 
<^pol^nt  fieri  fiirita&debiUa  gargarifmata.Potfirnt  fie 
n collutionesoria  vrpatetimuemi  laciendo  ieuiorea  dC 
(orttoresvtpUcebtr.Scdprogargartfmit  adumatur  ad 
canones  pofi tot  in  principio  capnub.  Fricationes  fianc 
cum  fale  parus,  lale  ar rnomaco.  pipere,  fiafilagarta,  aco^ 
ro,&  huiufmodi,&  fiSt  plunet  in  dre^Nota  acorua  lc« 
eundum  omnimodum  admimfiraiiontaeiuain  hocca* 
futfimedicinafiiblimia,&.pprtamollificacioni  lingux  . . 

& paralyif*  Ec  fimiliter  caftorcum  retentum  inore.dl!  i 

prxctpuein  cau&  frigida.  Sato  fricationca  fiim  nuxt« 
mebudicx&ppriecumtheruca*  Pituix  in  ore  retine^ 
dx.ig.cafiorei.  aJlaekrtidx.ana.conficiantur  in  modum 
lupimcum  gummi  albonmdfexalrts poteria  conficere 
aliaa.  Ele^uarium  adidem.at.cimtnt,cirmamom>,(a^ 
ha  indi4ina.  ^ r.  piperia  longi  grana  cemum,  piperia  ni-^ 
gri  gra. quinque,  zuedtari*  5.  liq.  fumatur  ex  eo  omni  die 
Auicco.  & comendatum.  Vndein  fumma  non 
(p  tales  ntedtcinx  dicunturefiefncifiux,rubti1tatiux»  A 
rclbliitiux  fi  humidicas  luerit  fubtilis  currens  tunc  ad« 
hibe  refolucija  fiypttca  vc  cinnamomum  prrmixiun 
cum  rox.auc  rof.qutnamfcumfpodio.  hem  fiarfrteatio 
cum  aectofia  fiypticca,  cdftringum  erum  cum  refolutio* 
nelaliux.Auiccn. 

C y R A per  c.iirate.primo  curer  diTpofirto  membri 
ciSicamiavt  (xpediifiumefi.  deinde  artendaf  ad  curam 
cum  particularibus  pofiets.  & fimiliter  dicendum  fi  co» 
munitare  xgricudmis  contigerit  vt  dt\.^um  efi  (upra. 

C V R A fadxinfrbribua  acmitinquibus  fadaell 
e»ccatio.cuncltmdatur  aqua  calida  luper  (podiles  collii 
Si  inungantur,  di  pars  pofierior  vt  di^tu  rft  cum  hume-' 
dlamibua  qux  non  fim  nimm  frigida  vt  in  canonibus lu> 
pra  in  principib  cratff.vj.  Inoreqifimititer  reneSiurfrI 
gida  hum.vc  verbi  graru.  qt.flicci  pomorum  acetoforo, 
fucciacetofx.aceti.aquxrof.vini  malorum  granatorS» 
ana.milbr.drinde.itr.ftmen  citoniora.pfilium.  dragacan-' 
cum  ponantur  in  ditf^o  liquore  fic  mixto  fiacqimualla# 
go  di  exprimat  di  exprelTum  cum  zuccharo  optimo  mi* 
icamur  defiant  pilulx  qux  in  ott  coxamur. 

Pra^ca.S*  O it{ 


V. 


% 


D! 


r”  Traftatu*.  -VL 

C V It  Xctt<ructic{«p^brniitat?Ii2aaWntj.PrMt 
4itur  cum  incirtorte  SC  Hgnum  eft  cum  ennh.l  lin- 
eus rotundat  iS^ix>il  vemtcum  acucie  (uatimo<juandu 
atttf  inciitoite  cum  nibrm  («rreo  vel 
turtcapplicccur  qu(  ^iberti  ets  Codfolidartonr  Vt  cR  fri* 
ttno  ada  cum  viireoto^uf  atramento,  aut  cum  Eilci  Sc 
tilbiU  adiftuicem  c5mixtit&  p«lbtis5^clt  magti  dome« 
ltteitm,5^  iaitc  in  puertt.  Q^d  H limetut  incilio  cu  ra » 
ibfio  .ppcer  uertai  iorromit^  filum  fee  icum  duplicatum 
Cum  acu  Sc  ligei  donec  per  Ce  rnpatur.  Aut  fircurtdu  con/i 
lium  L3fianci  cum  nlbrtoarffteo  ignito  incidendo  cau 
terizen^.Sed  nota  tnctijonecum  raforto  nd  igni- 
to,d^  poft  fricationem  cdpetit  ablutio  aquat  calidae  cum 
tnelle  rot  Poftremo  Icieo*  fi  ule  accident  continge ' 
tet  cx  apofieniate  linguae  fiib  lingua  vcl  circa  linguam  ex 
flligntfudine  vel  paruttaieeiut  cuiutcuraeiut  pfdebic  cx 
Cura  lilorum^de  qutbui  Cttis  particulariter  infra* 

Dc^o/molt‘ngi«  Ridmca.  IIIL 
E fpafmo  lingux  dicendu  proportionaliter  Vt  de 
I rpafmo  vniueriali diVbieil exparte di^at,& eux' 

' cuationtt,dCc«terorum,videcrgoibi*  Expartf 
vero  medicaminum  particuUrui  fiant  gargarirmata^col 
lirtiones.Pilulz  in  ore  retinede*  Aut  confrCboalia  ex  hia 
quae  fpafmo  conferum,de  quibus  fiipra*  cmbrochatiortrt 
cx  meliioco.camomilla^netho.tnioljo.Stmiliccr  euapo* 
rationes^  vntflionet,  empla(lra*d^  pani  poileriori  appli# 
cemur  vt  diCKi  efi  in  prpcedenn  rubrica.C^ibd  fi  cum  eo 
fucrtchumiditatvifcoCitendenalacertoseiutin  Ucteudi' 
oe^otcrit  ei  cdferre  cauterium  vt  in  przcedenti  rubrica* 
Qubd  fi  caula  fiierte  ficcitat  v^emtn»  d£  m fiicnt  ex  ina 
nittoneficuc  in  febribus  quandoqi  contingit,  tunc  regi^ 
cnen  declinet  ad  humidum  ut  didhim  cfi  fupra  de  fpafmo 
vniuerlati.dlf  collum  inungatur  cum  oleo  viol.rtenupha  « 
rino.de  (alice.d^huiufmodi.  Et  fimiliccr  lingua  humc^e« 
tur  cum  collutionibus  gargarilmanbut,pt1ulis,cdfle<ftiO' 
nibut.  Ec  nota  hic  cf  oportet  te  (eruare  canones  ex  parte 
cuacuatiortis  pofitos  de  fpafmo  vniuerCili  reiierando* 
Auicen^  Secundo  multi  audoretvc  Auietn.  Mef.&alii  lau« 
na  > Sc  collutiones,  SC  retentiones  oleorum  in  ore  quod  cft 
Mefues  apud  modernotabominabile.  Ecconfulo  abfiinendum 
leiictut*  elte&  ad  domellica  magis  pertraofire.  de  quibus 

eil  mentio  in  tatio  tradtant  Sc  tn  praecedenti  rubrica,  Sc 
in  dc  ioda  (angiilnea&  cholcrica.  nam  loco  olet  violati 
vei  poiTIimus  lulep  longo  vio.5^  ita  confimdtter  de  aliji 
vt  fucco  portulacx  dulcorato, dChuiufmodi.  Et  tu  bene 
ftude  ac  Valde  confidera. 

DcmdgnifkiLne,Crbr««tatebngKZ*  Rjt^r*  V* 

MAgnitudolingux  cfi  vitra  debitS  menfurSeius 
egreisio.  Cauia  cuius  fccundfi  plurimum  eil  ma 
icria  phlegmatica  in  lacertis  tinguz,d^etusiub' 
ibniia  multiplicata.  DicifeauCi  cuius  fcdm  plurimum 
qm  etfSii  materia  Cinguinea  coniueuit  ventreq  per  figna 
diilirtgui  habet*  V idi  em  lingu3  iStf  magnitudims  vt  in 
01  claudi  no  poikt  Sc  ipia  exterius  ^m  magni  parte  emi^ 
nebat,  df  degluiire  nifi  cu  magna  difficulute  poterat.  Ite 
fitqmpi  vccofitatc  vaporofaimplAe  ipiamd^ inflante, 
C V A A canones  in  Cuiguinea  obfitrmio  debuo  regi 
mine  iiex  reru  od  naturalium  vt  fupra  de  foda  lan^inea* 
Primo  fiat  phlebotomia  venarum  linguie.  Et  it  o5  po 
tefi  Dcri  propter  ziatem  fiat  Vtncoltitiocum  icarificaiio.' 
ne  (uper  ipatulas  in  collo  SC  quandoqp  cum  phlebotomia 
conueAium  ventofic  etiam  iecundum  mulcicudioem 
gutnis.quod  relirtqiio  diferetioni  mediei* 

Secundo  flat  euaCuacio  fi  polinbilc  eft  cum  medietnis 
per  fitpcrius  vc  in  dc  ioda  fimguinea  didlum  (i  non» 
flat  cum  ctyileri  vt  ibi* 

Tcruo  oam  diiierfloflcafoctet  £uii|  oon  ««ui«T  Uinci 


Cap,  V I. 


K inRSmario,&  agitatio  vt  de  foda  didtim  eft* 
Q^rro  fiat  tingus  hicatio  cum  tocifiuti  ftyptidi  vc 
cum  cortice  nuli  granati^ceioiltate  citr  i,  cu  ribes^cua 
rynipoacctofofimplia  addico  modico  vini  granaronw 
aut  Cum  oxyzachara  SC  huiufmodi. 

C V R A ineaque  eil  cx  humiditacc  phlegmataoA 
Pnmo.fi  adficpietboru  fiat  phlebotomia  obfenatisex 
parte  fex  rerum  nd  naturalia  nccei&rijai<^  fi  nd  fuerk  plc^ 
thoria  matcrjaexifiencefluxa  Sc  multa  de  eius  mulunidi«^ 
ne  timeamus  Sc  vinus, setas,c«tera<9  cdiemtam  flat  phli 
botomia  diuerfiua*  Item  applicatio  vrtoiarum  vt  iiipra* 
Nam  licet  ratione  euacuattonts  nuterty  non  edpecat  pfalr 
bocoma.camen  ratione  diucriionis  bcm  poiefi  edpetere 
VI  patet. Fiatt^  deinde  euacuatio.Ec  fi  potile  eft  de* 
oluciat  fiat  co  pharmaaa  aut  pilulis  apprm>rtatis,de  qui* 
bus  omnibus  ad  plenu  dc  ioda  ph!egmaiica,<^  fi  degluci* 
re  non  potent  fiat  cum  clyReribusinprinapio  ndmul* 
cura  acutis  ied  procedatur  gradatim  ad  acutsota. 

Secundo  principaliter  fiat  druerfio&foniorq^ia  ftn# 
guinea  vc  dc  ioda  phlegmatica  dit^bim  efb 
Tenio  flat  fricatio  linguz  ca  inciflu»,  refoluituts,aiie 
catiuis.  vc  verbi  gracia  cum  2inzib.pipcre,ial  gemmxvce 
pis.  Ice  cum  aceto  Sc  iale^df  c6fi  militer  dc  alqs  ex  aliqtM 
aut  ex  omnibus  fimul  mixtis^vc  videbit  expedire.  It^ii 
hoc  cafu  iadta  purgatione  3c  nd  dubiundo  de  fluxu  mace 
riz  fiant  garganrmaca  ex  his  mafiuis.vt  ex  oxyaieUe,ps* 
retro,  ireos,  dCcx  atris,  vt  fupra  de  mollificatione  linguz 
per  eilcnttam  circa  finem  dicebartir.d^  tu  ibi. 

C V R A infidta  per  ventofltatf.  Purgetur Corpused 
rcbusdidis.Et  fiat  gargarizatio  cum  rebus  appropriatta 
in  calida  cum  dcco^ione  prunorum.ro(ara,&  hutufmo' 
di.In  frigida  cum  carui,piMrr.  Item  roulci  comendanc 
aquS  fngtdam.  q.lib.diuiuonum.  cap.de  zgritudinibua 
IinguZf&  cauia  efl eadem  cum  ciu£i  Aphortfmi.Eft  au^* 
tem  vbt  in  cetano,fiue  vulnefc.iuuene  camofo,^ce  mt* 
dia  infufio  aquz  frigide.  e.Aphor.d:  cu  ibi. 

D£  BREVITATE  autem  lingux  dictdum 
A breuicas  linguselt  citra  menfurS  eius  debitam  tngref* 
fio.Cuiuscau&  eft  i^fmus^ut  tmpedimencum  tigameii 
tt,aat  mala  complexio  ficca,  dc  quibus  omnibus  ad  ple» 
num  di^um  eft  vt  patn  confiderami. 

Df  multitudine  Jputi,  drciofM  trt 
/bmno*  KubfkiU  VL 

MV Incudo  fputi  eft  eius  fupfluus  exitus  fiue  emtf* 
fioabore.Caufa  cuius  fimplurimu  eft  humidi* 
cas  multa  in  ftomacho  per  viS  indigeftionis  aut 
per  humidp  rei  vium  multiplicata*  Bc  dicit  Im  plunmfi, 
quomS  qnqi  k Calidiiacc  dtfiblueme,  aut  frigiditate  cdpn 
ns^  fiue  exprimfte  humidicacem  k cerebro  cdcingcre  po 
teft.Nicumftomachus  ft  noceri  Imit  fuperflua  humi* 
diuteinlurgiceiusvirtusexpulfiuaad  expellendum.  Ec 
aducne  qi  ficuc  caliditas  folu  poteft  elTc  caula  huius,  rm 
excelinua  caliditas  h bircto  magno  cuenkns  poteft  ^ 
caula  eiui,d£  hoc  maxime  in  habttibus  caput  calidum. 

C V R A canones  quiiK|i.Ordinaciodiztz^digeftiO) 
euacuatio,diuerfio,membn  confbnatio. 

Primus  completur  cum  httqux  le  opponunt  caufar^ 
vten  calida  cum  fngidis,vclirpelupra  pro  quibusadeer 
Cium  recurre  cra^  acum. 

Secundus  confimiliccr  pro  quo  ad  quanum. 
Teniutficalidicasexceftiua  fuericincaufa  perficit  cO 
phlebotomia  pnmocx  bafilica.  deinde  ex  cephalica.  Sed 
tu  pro  hac  fitdi  videft  pofita  fum  lltpra  de  phlebocomib 
tn  foda  Cm^inea*  Si  vero  hiertc  flentia cholerz  cuacua^ 
&digera«in.iin.tra<ft4f  dclbda  cholerica  dicftumeft. 

C V R A in fitftaexhumf dicate  phlegmatica.  But* 
caacaappropnaristra<ft.ifri.  Deinde  pueni  ad  diuerfio* 
otCumquibM  fiuvcdi^cftad  plena  dclbdadlf  alibi 

fitpc* 


r 


k- 


I 


'/  .'  rn  De  3^ritud.ori$,&  Ifiigux. 


lot 


ConfertadbautCoKhibfifitdii^lthter.AticcoA 
Errando  oi  ip(bmvt  non  rtetpdt. Auc  membrum  cn«n* 
dant  v<  non  manda.  Exemplum  primi  vi  H n calidica^ 
<fe  vtanir  garganTmate  cx  rebdsfrigidtt  ftypcici^  vt  Aioc 
>xliamoron,gninaca  acetola.&  reliqui  buifnit  acetoH  vi  ei 
«onium  non  boK  maiurum  vc  decoquendo  aui  mifcMo 
-cum  vino  antiquo  Hypneo  cdmixcocfraqua  dulybea' 
fa  ptunma  cdmixtione.Iiera  colluat  ot  fppeex  decodlio* 
’i)c  Icmium  fiimachds  huiufmodi.  BxempUI  feamdi.co^ 
'lortaur  caput  ne  manda  vcdi<flumc(l  de  cacarrhodede 
dbdaexcaliditate.Qubd  fiellftomachatconfortaur,  vt 
•dnhadeeo.  Exemplum cxhumidttateal  nmilibutHy" 
'pticis^vt  in  de  mollilicatiooe  lingux,  vbt  aiS  nota  qux« 
iam  pro  caula  lrtgida.it.olibant,maaicit,nudi  cuprebi» 
A buiuTmodi  fiant  deco«faonet,coUutionr*,gargarirraa  ^ 
•ca  propomomltter  ut  m ex  caula  calida  diL^um  ell* 

£c  conlimilitaper  omnia  dicacur  exparte  membri  man 
damit.  Noia  rametp  in  cauta  frigida  opona  omni  heb' 
*doraada  prouocarevoimium  fi  id  comodedC  leuiter  fit» 
riporeft.Itrbitaucter  in  hebdomada  dentur  piluixale-* 
iphanginx.  Pofr  quatadminifhttur  therfaca>d:clc^ua<' 
Yia  calida, vel  confr^flionct,  vc  diagalanga»  aromaticum 
ao.garynphylUtum  d^buturmodi.  Item  fiat  fricaeio  lin 
gux.&  onteum  exiccStibua,dc  quibus  de  mollificatio' 
«K  lingux.Ec  breuiter  corpus  vtatur  dixta  rubiilijdf  exie 
onct,vt  afiitit  iSC  httiurmodt,&  tu  conlidcra. 

“De  abfdffione  odonrm  borribihum,  Rjihr.  VII. 

D tUud  confert  mafricatto  mtx,cyperi,  dC  zedo* 


t A ' 

/\  rix  maxime. Et  coHutto  oris  poli  eat cxaceco 

XXi 


> fquitiiticocum  modico  aqux. 


Df/J«m)fd/ijwihi/«:i)ff.  Riffrrtcef.  VIII. 
t hiatt  ex  partibut  oritauc  au|  cutit  cura  e(l  cum 
. coofiringemibut-  Nam  fingulant  rubrica  fiet  infra 

capitulo  decimo,&  tu  ibi. 

Dedp<Siarutttbi4iiutgH^.  Rjcfrrias.  IX. 


0 ja  Pofremaulinguxm  principio  regimrnit  eorum 
s*Z\  curanturphUboromiafolutioncvcntrit  vtMef. 


» in  calido  quidem  cum  plikbotomia  euacuatiua. 
•dn  frigido  vero  timendo  magmtudtnfapolHmacis  cum 
phlebotomia  duiafiua  fripra  in  dubht  de  ophihalmia; 

Bt  pariicuUriut  procedendo  dica!  primo  p apoftema' 
*aum  lingux.  Quxdam  calida, qufdam  frigida  phlegma^ 

4ica, quadam  melancholica  dura, vc  e(l  cancer. 

• ’ C A r S iE  fium  d:  quandocy  potu  veneni  frmgo; 

tum4^opn* 

SIGNA  demonlHaciut  calidi.rubedo,calidicaa 
loigux,rubcdo£aaettpaUti,&  Ubiorumtd'  ipforum  ar  * 
dor,&  ortt.Ei  q>  color  dato  q>  fit  nirinns  declinat  ad  rj. 
~l>edinem.  Frigidivao  albedo  linguxdi^ciei>labiO' 

Tum, palati,  A oris,dC  multiplicatio  fahux. 

C V R A canonet  incalido.tnprfcipioordmandrp-' 
tx  vt  efiuemt»  Primo  fiat  phlebotomia  ex  cephalica.  dc> 
inde  fi  opus  ait  ex  venit  quy  funt  fub  lingua.  Tu  tn  habe 
tnfri  c)  pofita  lunt.ltipra  de  phlebotomia  de  foda  iangui' 
Bca.Itcm  c^ift  vencoQcio  fub  raenco.Ec  foilpeibtio  la 
^ in  (patio  qd^efe  ima  bntea  (alnip,dc  dencet,ell  vehe* 
tnen:itMiuameniivcRu(ut,&pluret a!q  po(leu.dC  Mef. 

* Sc^fo  fiat  cuacuatfo  fi  expedit  cu  euacuatiuit  di^t  fu « 
pra  de  (bda  (anguinea  dirigendo  ca  ad  caput  vel  ad  aliud 
*fii<mbruutatt expediet.  Taiiuieft  adminiftratiort* 
percufriuorit,^  illud  fit  cum  fiicco  (bUtri,fucco  laifiucy, 
«ut  endi  Jip  SC  huiurmodi  metit  in  ore,auc  cum  aqua  roC 
‘kuc  deco.feione  ro.A:  virgf  paftorii  & ruccoeiut,ex  qui  • 
'bus fiunt gargarilinata  nnon timetur  fluxuskcapite  vt 
•fupri  decatarrho.diniibi.Item  fiat  ex  vino  granitorom 
^ aqua  roCaut  cum  aceto  <Si  mucillagine  dragacami.  Iif 

'Vyrupwaau>fiMfiiapk&cu«quafrigtda.  QpanwwU 


munfilnitiorepacultiuerum  direffrlifrAiontifr  fidmlvt 
cumpertranfeunr  princspiu  vterediamoroft  eum  deeo* 
dcione&luixdi  fimilibut.  Quinrut  cil  tdmiifififacio 
tnaturatiuorum  cum  refbluauisertr,  autefi  adminiifinr^ 
re  lac  cum  meile  aur  decotfetoneex  ficubut,panulft,fer« 
mculo.&huiufmodi.  SextuacOtpenio  ap^emititcfi 
ad  raniacionem  peruenait.dc  n1c  curetur  cura  apoficnit» 
tum,&  chirurgico  relinquamur, 
r C V R A in  phtegmauco  prindpiofiutme  matara  e« 
qua  timeatur  magnificari apofiema  fiar  phlebotomia  dl 
oerfita  primo.  Secundo  euacuetur  procedente  dig^o^ 
ne  fi  maceria  expetat  cum  approprutis.pro  quifrut  quoti 
traifeutfi.  Tertio  fiat  repercultio  vt  dfelu  eft  cum  oxyi 
meile  mulcxacaofitatit.  Deinde  procrdalur  ad  frctnta« 
btnmel  roCrum  aliquantulo  finapitaui.ztnzib^ut  hul> 
iurmodi.  VIttmoadmatHrStiacum  decodnone ficuutit 
cum  modico  (alnarmonaci.Nonenim  mulrtplicauiirl 
cxempltc,quoniSin  pariiaibnbtif  rubrini  habebumu# 
particularia,  dc  muha  exempla.  Qi>bd  fi  ad  rupuratto'^ 
nem  venerit  apaiatur  vr  dnflum  efr.  * ' 

C V R A induro&melancholico.Siibtilfef  dtxradr 
vlittfitletnbrum&  laudabtlioru  ciborum,  pro  quibui 
tq.tra<ft.  Secundo  euacudf  humor  procrdfte  digtuione* 
Temo  adnitnifircnc  fubcilaitua  mollificatiua,  qux  te# 
neantur  in  ore.  vt  decoctio  fornugrseci  cum  ficubat,infif 
fio fola feanugrxci.  Item  decodriopaniibrii  cumgranit 
lauri.Irem  lac  muliebre.afimnum, caprinum. Trnn  decd# 
^io  di<feytorum  cum  ficubut,di  vino  dutd,d^  fiant  pila 
Ix  ad  hanc  intentionem  ex  his, dCin  ifioafriduerur  lentfi# 
catio  natitrx  cum  hiera, & cafia.  Pofiremo  nota  q»  reci^ 
tat  Atnef^udonnee  Gal.hic  de  illc  qui  fe  fommauit  re# 
nae  fiiccum  la<frucx  in  ore.nS  ex  illo  fanatus  e(i,d^  tu  tbil 
vide.Namadcuraapofiematttcalidimagtc  vidauraerf 
nere.  Btfi  pofimundificarion?  calidi  vel  frigidi  rema# 
neret  excoriario  qux  non  (anaraur.tunc  qr.mafiicfe,  dra# 
gacami.ana.mtrcf,«S:puluai2i«&:  frcbuarcItnguS  cum 
vino  calido  nigro  A pofi  lotionem  ruperpone  puluerem* 
Am  vinum  defui  proprietate frciradhxmecarn?.  vnde 
Serapio  de  vino  inquit.Bc  vinii  nigrum  grofilim  efi  ma# 
himfiomacho  inflattuum  mfi  q>auga  carnem.  BcGaL 
Vita  uinum  agrefre,  mgrum,  fiypcicum.  conFae  omnf# 
bus  xgnrudinibut  quibus  nectllccfi  fiypticar^  A coo#’ 
gregarr.dC  tu  beneconfidera. 


Dcr(trU4ldqu4e  fixT^cexocCrMinSScupof,  lUtb.X» 

RAnulacfiquxdacarnofiraa  oblonga,  vel  rotunda 
fub  lingua  ad  formam  parux  linguxaut  ranx,fiue 
gUnduIx  diirx  genaata,coIor  fimilia  colori  cApo 
fico  ex  colore  lingux  A venarum  qux  fum  fub  ea. 

C A V S A auseft  humiditatvifco&in  rubHatiarti 
carnea  conuaia.Bx  quibus  pacet  ipfam  recipere  duplicC 
figuram.  Vnam  obiongS  qux  efiad  formS  parux  lingti^ 
Alteram  qux  efi  rotunda  td  fimihcudinem  rame,  A hxd 
proprie  ranula  dicitur.Vnde  Auic.dtfaibmdo  ranulant 
dixit. Efi:  fimilit  gbndutx  durx.  df  efi  fimilit  ranx.  pri«' 
ma  tamen  ata  ranula  vocatur  lica  non  ita  proprie. 

C V R A vniuerCiI»  pro  qua  noca  anonet.  Prfrnut 
vniualaltacp  prius  debemuatenttre  omnes aliitmediW 
nas  pro  aus  cura,de  quibus  infra  antequam  ad  operatio# 
nem  perueniamus  manualem,  A hunc  canone  fenfit  Auf« 
dum  inquit  de  curqdus.  Siautrm  nonvaluainc  nontr^ 
cxcu  Catio  ab  operationemanus. 

C V R A particularispro  qua  canones.  Primos  ci# 
non  paflicularis.Ordmartodfxtf,debaenim  ordinari frt 
qualitate, & quamicate,vr  videbiturexpedire. 

Secundusefieuacuacioraceraia.namcum  marernfit 
vifcola  df  remou  k uiisdu^uund  pocefi  nifi  in  plunbus 
vicibus  cduenirta  euacuari,vt  pata  intelligfri,  df  iS  di# 
^dl  cS  fiipn  de  foda  phlcgimnau  Dc  dtg^ioiscft 
Pndlia.S»  O iuj 


l 


4 


• 1 Traftato».  ' V L 

decendum  <|i  e5knany5cdari  poiSmc  fird  in  dte  vrrbf  gra 
la  in  meridie  vel  circa  perfexhonspoft  cibdad  minue 
Aon  tmpedtendo  iiibitam  cuaoatioi^.  nam  hic  morbue 
quzm  ilacim  applicationem  parciculartum.  Vnde  Auic« 
&C2ecrtaii(fiores(latf{n  rcribuntparticularta.  Oc  phle 
bocomia  vero  diccndum,(^  ubieilet  pteniiudo  Bat  prtui 
de  vena  cephalica, quae  fi  non,fiae  de  vena  Itngux.  Vnde 
Autc.EcadminiHratio  phlebmomif  Tub  lingua. 

Terctuc  licet  non  Bc  multum  neceilanus.  vtf  Iit  tamen 
cft  &eil  diuer(Io,quibui  fiat  paietex  didliede  foda. 

Q^iartui  eft  adminidratio  panicutaruj,  in  qutbut  .pce 
dendum  X debili  ad  iorte  dCh>rttut.n9  in  principio  tna 
jume  in  xtate  tenera  uel  (acn  tenera  uidmf  fitfficere  dy  pti 
ca  rcfolutiua  vehem^it  exiccationit  aic  verbi  gratia  cor< 
tices  granatorum  cum  orinno  dC  (ale,  & fiat  cum  eit £ri« 
carioruel  drancantu  aduiramcumhermodadlylit  com 
mmis  cum  albumine  oui  SC  detenta  Aib  lingua,  ni  infima 
cibut&fimilibiMCiSfenintpotemer.  Deinde  trSdundo 
ad  fortiora  fiat  dicatio  cum  (ale  armonaco  aceto,  aut 
cum  fiore  xrtt,  aut  dragacamo.  Deinde  tranfrando  ad 
6omora.ia.arrcnictru.citriniJina.5  f. (alit gallarum, pipe 
rit.aluminit.ana.^.j.confictantur  cumacetoforti,dlf  ma^ 
deRai  coctum  in  eo  Sc  (ricct.detnde  ad  mitigSdum  dolo« 
rem  teneaf  in  ore  oleum  roC  Nota  tamen  dilig^er  ed 
aduerrendum  de  hit  & limilibut  deglutiaf  propter  pe« 
ricuIjm,dl^ideo  dec  patiet  dumed  mide^^dut  etram  in 
madcfiendocapiteinclinato  ad  terram. &ore  (emiaper* 
co.poted  tamen  locoarlentci  poni  calx  viua,5^n5cd  ita 
periculoCi,&  cdfulo  raagit  fieri.  Qubd  fi  idi  n5  confc  • 
nint  tunc  peruentatur  ad  operatione  manuale  qux  cd  ma 
git  via  expedita  ,&ad  hanc  ego  quScittut  pofiiim  perue ' 
DIO  cum  no  uideo  periculum.  Sed  nota  Rafim  in  diuifio  * 
nibus.Sigrautiaslingux  ed  propter  ranulam  oportet  vt 
ranuU  (cindat  & rxcrahaf  fi  hierit  magna, & fi  fuerit  par« 
uifricrturcum  mrdicamineacuto  quodedad  gtngiuS 
finguinolema  io  qua  operatione  oportet  attendere  priut 
colore  3C  feofum.  q>  fi  (iiieni  furca,nigra,dura,  & fine  fen* 
fii  n5  tangaf  quia  cancero(a  hac  via  incurabiltt  ed« 

Qubd  fi  fuerit  alba  &adalbedin{  declmtt&  bene  tratda 
Mif,quia  noncuacuacur  ab  Iiumiditate  tunc  captaf  cum 
vncino,  <S£  feindatur  cum  Tpatuminc,  vel  incifbeio  Sc  ab 
Vtraa  eiut  parte  extrahatur,  deinde  abluatur  ot  cuace 
to  & ule.Qubd  fi  ruperabundauerit  (anguit  abdergatur 
cum  (pongia.  Qiibd  fi  aut?  emanauerir  fuperponatur  vi' 
triolum  & dimittatur  operano  quoufqi  fuerit  redridhit. 
Deinde  redeat  miiiider  ad  incidendum  &adcxtrahendu 
icfiduum  quod  remanfit  ita  pro  ciat  cura  cdpieta  cum 
operatione  manuali  debet  fieri  etut  eradicatio*  Pod  au  * 
tem  eiui  extirpatton?dcbet  fieri  collutio  oria  cura  aceto 
&ble  aut  cum  aceto  foloetiam  aqua  calida  mixtim,<S^ 
ftiperpooiiur  atramentum, alumen, & cura  ett  fWcetur 
tbtinuando  per  vnS  aut  per  duai  diet,  aut  cn  vino  nigro 
in  quo  bulli»  fuerint  thus,  & balaudix.  Ego  aute  quan« 
doqi  cunui  cum  rolii  fcarificatiombut.dcinde  fricartone 
cum  rebutditfui  primo  leuibue.dandcforcibut,&exidi 
mo  ab  htt  primo  inchoandum  fore.  Nam  pttmttt  modus 
■bauAoribuf  ponitur  & inteUtgttur  vbi  tale  apodema 
fjcrit  magnum.q>  fi  fuerit  paruum  vt  ibt  experientis  ha« 
but  fiant  rcarificatfonet,&collutionet,&  applicattonet 
rerum, vt  didla  cd  de  magno.  Podremo  aduercendum 
cu  lingua  afiinitate  habeat  cura  canna  pulmonis.  Ali« 

3uSdo  propter  doloreaccideme  in  raliapodemate  acci' 
utumoringula  de  quodubicandune&t  rufibeatioab 
•o.d^excontcquencf  mors  comtngac.quareeocaGi  ddi' 
nandum  ed  ad  phlebotomam  cephal^  vc  diVeum  cd. 

VeadHfHoneUnffu»  Richncd.  XI, 

ADudio  lingux  accidit  propter  eSitatem  S vapo' 
ribua  clcuaua  aut  ll  aatau  bbrili  acuta.  Aut  apo« 


i'i  t Cap.  VI. 

ftcnuttyautcfiobra  exoreftonAcbi  proucfttctteaili<de' 
firendeme  S capite  ad  eam.Aut  et  re  cxtrinfeca  noa  vt  cft 
acuta.dld^mara. 

C V R A canones.ordinartodixrx.dfgedto.euacua' 
tio.  confbrtario  lingox  ne  recipiat,  SC  imh  qiMuiu  um 
tmprefiaremoueaiur.  Primus  lecadus&terauscu  qui' 
busperfictancur  recurreadea  quxdelbda  cholerica.de 
phrene(?,d£deali)s  xgrttudinibusacucfs  didh  fiinr. 

QuituscSpletir  cu  rebus  frigidts&  hum.  vt  latdedIC 
prxeipue  canis  vt  Plintut  s «.capUbtim  eram  (anat^Va^ 
let  dc  Uc  caprx  vt  idem.  xs.  Item  tenere  tn  ore  pilulas 
^as  ex  Teminc  la  Aucx.candi.cttrulloru.cucurbtcx,  cucis 
meris,tereniabin,&fimilibus.Iie  teneat  os  aperta  diad 
le aerem  trahat  maxime  declinandoosper  fitulamaqux 
vfqi  eriS  ad  pofition?  Ubiorum  in  aqua  exdufi.ie.  Bc  m 
fiimroa  teneat  in  ore  fuccos  infrigidares  Sc  huraeidaRtcs. 
pruna  .thamarindotyTUCcharum  vtol.lcbeden.tulep  vio. 
Item  (emina  cttonioru,<Sc  per  os  dueStur  ipfis  prius  infii' 
fit  in  aqua  fi  ii5  funt  recita,  fune  enim  de  his  qu^  maxime 
humeifram  lingtam  prima  ^rri  de  afpencate  tingux.| 
Quod  fi  illic  fuerit  vifeoutas  fiat  abderfio  frieSdo  c5 
mentha,&  ot  ablurdo  cum  ruccis,&  muolbginibus.  Itf 
cum  aqua  mellis  roCcuius  dofit  ad  mei  fit  viginnipb.  itg 
cum  aqua  hordei.icemcum  aqua  hordei  cum  diadracan' 
IO  vel  zuccharo  tabarxet.  Icjfiateius  abrafio  fiueab' 
derfio  cu  pctia,aut  Tpongia  aut  plicando  cannS  ad  formS 
hic  tn  marine  figuratam  qup  cbuenifrius  mudificat  vl^ 
ad  radice  lingux,^  coclear  aut  lignu  alto  modo  dirpoIT' 
tum.  Podremo  nota  Aui.prtmaquani  de  arperiiaie  lifi 
gux  in  fine.  Et  oportet  vt  ponantur  puluinaria  mulca 
nec^rrrupinet  dormiens.  nShxc  duoexiccam  linguam, 
vndetn  initio  parcis  podcriortscapttis  coofect multum 
in  humc(fcando,5^  in  fricando,&  ni  bene  confidera. 

Defciffmi^  in  Ztngie4.  PjAric<L  XII. 

ACcidum  feifiurx  ex  phlegmate  (affovel  alia  ma« 
teria  acuta  vel  melancholia  aduda  dc  qua  infra  de 
fcifiiiris  Ubiorum,  nam  non  oportet  vc  eorum  no 
tfficacionem  premiinm  ficut  ne^  adudto  cura  talia  fine 
fenfui  maxime  manifrda. 

C V RA  catKMKs.orduiatiodixtx.digedio.euacua' 
tio.diuerno.rc^ficacio  membri  mandancis.con(brcario 
lingux, & etut  confblidatio. 

Quibut  perficiantur  primut,iecundut,tertius,  & qtiar 
IUS  patet  ex  ditdtsdelb^.nSScaptte  ctouniter  tueotc. 

Quod  fi  i domacho  reiTrificd  cum  dixta.  euacuatiom' ' 
bus.diuerfionibusvcinfradeeo.Etvtaf  patiens  his  qux 
4)hibent  clcuaiion?  vaporum  ab  eo  vt  fiq>ra  dc  fodi  per 
cfiitacem.  q»  fi  S capite  habitus  cd  modus  conilringcntM 
iprura  vc  fltpra  de  foda,A;fic  completur  quintus. 

Sextus  cdplctur  cum  remouentibua  maUro  qualteaefi 
imprcnam&  c6(blidamibus.  Verbi gratia  teneat  inore 
mucillagin^  pfilij  cum  zuccharo  tabarzet  aut  ex  his  fiant 
piluix  tn  modum  lupini  in  ore  tenendx.  Irem  teneat  tn 
ore  albuminis  OUI  reccmttconquafiari  cum  modico  oM 
rof.UdIicx  oliuit  immaturis.  I(em  madicrcfxpe  por' 
lulacam.uem  madicec  pedes  viculorum  codtos.  item  tc' 
neat  in  ore  oua  mollia  in  aqua  decoida  ita  Ul  ccncac  ui' 
cellum&  albumen  oui.fte  teneat  frudum  cucumeris,  ite 
(ebedtn  recet  aut  infri  (lim  in  aqua.item  ex  expertis  teneat 
butyrum  recens  abluturo  cum  aqua  pUncagihit.  Itev* 
let.  x.mucilUgints  pfilxf  ,mua1Uginta  dragacanri,  dC  gu" 
miata.ana.partes  xqinles.  fyrupi  v»olparte8.q.  thama« 
rindoru  parces,  iq.  feminis  ponuUcx,a(sifpodn.ana.par* 
f.tereiam.camphorx  oidauam  part?  vmus  panis,  lerScur 
terenda  cdcrittonevlttma,&Dat  linimentum  de  quo  Ii' 
niaturIinguahorapodhorSprxcedentepriusorts  collu 
rioneexaqua  roCpar.v.acct]par.l.vel  ex  accioficate  citri 
diSaquaroCprooobiltbusyvdtxvinonigro  dypricocQ 

aqn 


^rba ' 
rtt,&re 
oemiori 
butalco 
Ia  nomi 
nitor. 


De9^tud.oris,&I/ngaae.  loa 


«qoa  plamagintt  mu!ta  o5dUKtfeDc,&  ra  vtdc^  pofica 
iumfupnideapofttmaubuslingux.  AUud&cftcfficax 
ia  ;taie(ciKraj|kremIiporculac«.lcinkroaiintli,zuccba 
tt  abarzct.rpo^.croct  balaiifturC  roCdragaciiu  cerant 
«6ficiaruur  vtfiipraca  fyruporoCauc  v^&linua  vt 
didumeft  citi  non  praecedente  coUuuone  fed  melius  eft 
Vt  przctdat.  Item.in.pubier<  lyci)>dl^  cum  amtlo,peni' 
aqua  roCcAfice^  illiniatur  ite^ua»  Si  p^pue  in 
ii^mtibui<|^iumcft,&cft  medicamen  mulkru  filer« 
«e^rum.  Adboc4^d(um&(uc6fitrreuidencquf fert 
pca  (unc  fiipra  de  adufttone  linguf  &ea  qup  inba  de  (ctHu 
tU  labioru  pro  parie  comoda  non  parum  e0e  iudtcacur, 

Debotbormorr,<^ItngN<i«  RNbrtc<f.  XIXL 

BOtbor  lingu^ut  oris  funt  apoflrmara  pariia  in  «e 
apparft  ta.Qinrum  caula  eft  in  xtate  prouedta  va« 
pores aliunde  eteuaei  mali  corrupti.  Ec  dicit  in  xta 
Ic^eJla quonia  talia tn tnbnitbus apparentia  Aint ex  la 
dlis  corruptione  lecundum  plurima  aut  i corrujHis  hu^ 
moribus  quos  natura  kie  expellere  quxrit  &ab  eis  mun« 
difican.Dicitur  aliunde,  ^ia  i ilomacho  propter  pr^firn 
atam  calidorum  Si  corruptoru  humorum  in  eo, aut  i ca« 
pite  conOmiliter,  aut  i matnee.  apparem  icic|iA;  hxc  in 
fo.acutis  ex  malitia  iumerum  in  qutbus  ca  apparuerint 
bochor  nigrx  moritur  febriens  in  (^ndo  die. 

C V R A caoones.ordinatiodixt».digeftfo.«nKua/ 
tio*  diuerdo.  rc^tficatio  membri  mandantis,  particula* 
ftum  admtnidratio. 

Dneta  tnla<flemc  ordinetur  nutrici,  vt  erit  expediens. 
Digcdioeuacuaiio  ^diuerilo  inxtatevttra  infannS 
fiant  vt  oput  crirRcundum  matenS  peccamem  pro  qui' 
bus  recurre, Cipea  dc  foda  et  quarto  tratHatu.  Sed  nota 
quidam  pro  diueriione  fiendanon  uerenc  fcarificatione 
extremitatum  aurfii  rn  la^ftibus»  Similiter  in  modicum 
proue^ioribus  applicationes  vemolarum  fub  mento.  Si 
collo,  ifta  tamen  eifi  fortartis  fint  multum  vtilia,funt  in 
apud  vulgus  multum  dcteftata.  Laudo  tamen  i^cGlen' 
tieme  xtate  A:  virtute  5Cc5prxhendatur  materiam  pec* 
cantem  clTc  (anguineam  q»  tunc  fiat  phlebotomia  cepha* 
licx.drinde  fi  expedit  de  venis  labiorum,  ite  de  venis  qug 
funt  fub  lingua.item  Si  fiSt  rcarificitiones  cum  pofiiione 
ventolarum  in  collo.  Deinde  fiant  euacuariones  vt  di* 
dium  eft  cum  cafia.thamarindis,  manna,  Si  io  cholerico 
cum  dpprunis.el«rtuario  de  fucco  roCreubarbaro.  Et  in 
phlegmatico  cu  hicrapigra,cochtis.curbith.  Si  in  mehn* 
cholico  cum  dia(u)x«hiera  Rufini. 

Membrum  autem  mandans  redlificetur  aut  cum  di* 
diis  aut  cum  dicendis  capitulo  fuo. 

V L T I M V S perficitur  in  calida  in  principio  cum 
repcTCufsiuis  uc  gargariza  ndo  cu  diamoron  Si  aqua  hor  * 
dri.  hem  decorio  (andaloru  roClcntium  excomcaaru. 
riemdecodlio  extremitatum  arbo«  (lypticaruminace* 
to,ut  nefpiUorum.atoniorum  quercus&  hm5i.  Quod  fi 
fuerit  ignis  aut  carbunculus  fiat  gargarifina  cn  lucco  pU* 
cagutb, coriandri, folacri,portulacp,  vino  granatorum,  in 
phlegmatica  vero  cu  rumach,gallia,  balaufiia,  mailicts, 
thuris  meile  cu  modico  aceti.  Q^fi  fucritfifiula  fiat 
cum  uino  decotflionisagrimonix,&meUe.detnde  pulue 
rixetur  ex  radice  arifiolochix.  Et  quoniam  hoc  capitu* 
Ium  multa  aninereuidetur  chirurgicis  hinc  leuittrlatit 
pcnranfiut.nS  de  hac  materia  pro  parte  tadlum  e(l  fupra 
de  apoliccnatibutlingux,A:(latim  infra  multa  huic  ne* 
gotio  cSmoda  ponentur, etiam  tu  ea  qux  dicuntur  in  illa 
Rubrica  cum  his  applica.Oixit  tamen  Aui.9  plurimo^ 
infaniu  bothor  (ananf  cum  zucch.cabarztt,&  caphora. 
DeakoUtrtdcaibHimjUffm»  Rithr*  XIIIL 

ALcoU  dl  pufiulx  parux  nafctoinfiiperficie  cu 
tis  orit,&  Ixngux  cum  expanfiooe  eius. 

C ▲ y S A fecundum  plurimum  cft  oateria 


phlegmatica  &16,  aut  phlegma  ipTum  pmrrfidlfi.  Vade 
Auic.Et  generaliter  ex  phlegmate  lalfo  in  pIuribus.Dici< 
cura  cxpanfione.nam  aperto  ore  uidcnf  pufiulx  in  mod3 
knris  parux  expaiifx  fuper  linguS3^«ira  laba,  Sc  pcUi« 
cularo  oris  cum  multiplicatione  & fiuxu  (aliux  ex  ore^ 
fpectaliter  in  pueris.  Dicuur  fecundo  plurimum  qm  ali  i 
quando  fit  h materia  fangutnea,vt  qfi  fiim  rubex,  qfi<^  b 
cholera  quSdo  fune  citrinx,quSdoqi^  melancholia  vt  qfi 
funtadmclancholiS  dcclinaniet,dfficdealns.QuSdo<|i 
cx  corruptione  ladlts aut  ex  indigefiione  ut  in  iniantibua 
ixptlrime  cdtingir.  Harum  autr  quxdam  (une  fine  vlcc 
rarione,  Ai ifixh  Gal.dicunturapbthx.&ab  AuicAno# 
minXiur  alcola,Ai  quxdam  cum  vlcrrationc.  Qux  vero 
fiuic  cum  ulceratione  notabili  Si  prxeipue  appellitur  uL 
cera  maligna  ab  Auic. & Gal.Ai  mulnplicantur  in  febriU 
bus  pefitlcntialibut^^  itmponbus  pkitiiona. 

SIGNA  deraonfiratiuaquSdoex  materta  calidi 
c5nngut  rubedo  tn  orc,calidiiaj  fiue  fcruor  fortia  et  quA» 

do^  cumexcortaiioneptiati,dilingux,dli(^hcalidiate 
nocetur  lAi  rem  duram, Ai  calidam  mafiicare  non  poteftw 
Eorun^autera  qux  1 phlegmaie  putrefiidlo  Aint  albedo 
(HifiuUru  Ai  biiiudo,infiaifo  labio9,Aigingtuar^mul* 
tftudo  (aliux  eam  aliquali  lairedine,&calore.  Eorum 
vero  q ex  pucrcfadtioncAcorrofiAc  funt  corrofioAipu 
trefaiftio  lingux,gingiuaru,Ai  multiphcatio  (aliux  ctifitt 
xuaquo(b,iangxnnea  ad  rubeu,  cholertca  citrinu,  phleg« 
matica  ad  alb^in^,  Si  mclScholica  ad  nigredini  iiergat* 

PROGNOSTICA,  omne  vicus  aduemens 
in  diperficie  orisefi  veloxad  dilaundum  propetret  tp 
non  deficit  ei  calidius  infeparabilisAicuits  humida  (e* 
uis.  Aicob  muliiplicatur,utfupra  iafeb.peftiicnciali*> 
bus>Ai  in  pUiuns. 

G V R A canones  quatuor  in  eo  quod  eft  fine  vlctra  J 
tione.Pnmusadxquatiocaufx  bcinisalcola.Secundui 
cfieuacuaiio  matcrix.T  eruus  diuerfio.Qjartus  eft  par« 
eiculsr:um  adminifiratio. 

Pnmus  cdpletur  Si  maxime  in  pueris  curo  his  qux  re« 
dlifianc,  lac  fi  non  coroedune.  Vnde  Mcdvt  reilificeiut 
lac  Ijidamis  cos.Et  Aui.Si  autf  nS  funt  cooKdentet  opor 
tet  vt  qup  eos  laifbnt  cibenf  ets.Qubd  fi  comedunt  cum 
his  qux  dtgefiion?  bonS  peurant  vt  infra  cap.de  difpo(} 
tiombus  fiomachi.  vt  verbi  gratta*In  caufe  caL  cu  mgi*> 
dis  Ai  in  hrigida  cu  calidisrtddcdoifiacordiala  fifuetic 
ex  febre  pefii1entialiai2di(fta  de  regimine  in  foda  rabds» 
Si  frigi  da  de  febre  pcftil^li  (iifTiciant  tibini  tu  recurre* 

Secundus  perfi^  phlebotomia  SC  (blutione  uencris«ifi 
calida  quide  compnit  phlebotomia  fl  xut,A:  cpttra  cS* 
fennum.  Vnde  Aui.phlcbotoma  quid^  confert  ommbu» 
xgritudimbus  calidis  oris.Et  fi  nfi  poieft  fieri  phlebouM 
miaapponanf  vencofie  cura  rcartficatione.  Tum  enim  vb 
carix  cius  vt  quarta  prtmi.de  ventofis.  Bc  tu  pro  hoc  ca# 
none  recurras  ad  dt<^  Topra  de  apofiematibut  lingux* 
In  (rigido  vero  dtal  cApetere  phlebotomia,  nam  fiilcC 
vrilis  eft  diuenedo.  Vnde  McCSecundl  uero  rem  cApl^ 
in  calida  qui df  Si  (rigida  euacuationes  per  phlebotomiS* 
dtre^us  tamen  vida  cApetere  pharmacta  nifi  efkt  ta  tm 
to  pletoria.fiantergo&incalidoAcinfetgtdoeuacuatio.' 
nes  cum  pharmacia  appropriata  vt  de  apofieniatibus  lio 
guxdf(fcumefi.A(fiiprade(bda«Quodfiopuaertt  dige# 
fitone  habitum  cfi  quid  agendum  ex  allegatis  didla. 

Tertius  perficitur  cum  ventofis  pofitis  fub  meto  oim 
(mrifiatioRe  fi  xns  parief , Sc  in  calido  cum  clyfieribua 
Ituibus.  Quod  fi  fuerim  maligna, corrofiua  imponanf  ca 
quxeducuntmateitamacuam.haumencp  clyftcrnoii 
tranfetndat  gradum  leuiter.  non  enim  fiat  acutum.  qaoS 
dico,qm  in  feigido  oportet  cly  fierta  efie  acuta,de  quibua 
(lipra  de  paralyfi,A:  apoplexia, Af  tu  ibi.Tu  tamen  noca 
^ oportet  procedere  de  debiMd  (one,Af  (brtiut. 

Qiputuicoplaunobiauatubiaaooaibuf.  PrioH» 


TraAatirt* 

: 9<cun JUs  in  calido  vti  debemus  tn  (mn^ipto  ibedici* 
litsbtgtdtsirt  quibus  eilftypticttas.  deinde  his  quz  rc' 
ibltfum.  Teruus<)incaltd(orihigtdtortbut*  Chartus 
in  ingtde  in  principio  cum  hts  qu(sbftergunc,&  ^»c 
dne  qualitate  fiia  «quali,  deinde  his  qux  enecant,  SC  rc* 
<foliniat>d^  lic  obiret  vf<^  in  fiiKm.  Et  iukta  pnmuna 
ip^none  ui  pueris  debent  debiIa,proitetl(S  vero  ionior» 
Bt  profequrdo  in  calido  quidem  cum  adminiflratioiie 
«erum  irigidirOacetoCirum  habemin  (Ivpiiciiaie.  cuiuf' 
«nodi  runi  rob  de  ribes.rob  de  moris.rob  agrellx  prxri" 
^edevua  fyloeiln»  aut  dteotf^ioms  myrti,  aqua  deco« 
Bionis  lentium  escorticataru  cum  modico  aceti»  vinum 
grsnatoru  acctolbvuiqLa  drcocHiomtroCachacix&hu' 
dufinodi.  Bt  ex  cdpontis.itr.l<»iiuiura  ro.porcuiacx,  fu^ 
mach»amili,balau(iianifa,ana>parte«xquales.  campho^ 
<M;p«rd.quartS  fiam  cii  succharo  ubaraec  piluix  m ore 
«enendx. Aut  ll  adultus  eil  xger  puUierizcmur,  6C  pulbit 
iiifdef  in  os.fed  prius  fiat  oris  collutio  cum  aceto, «Sif  aqua 
/of.aut  cum  alio  vt  ilatim  de  malignis  dicetur.  Ad  id6 
A leuius.v  ieminumro.fcminum  cucumeris,  curulloip, 
Xucurbux,baUufliarum.  lentium  eacoritcataru,  Tpodit, 
Nodatorum  shalcane  babuRiarum  fandalorum  al.ana. 
(partes  xquales.teranr  omnia  fatis  rubtiUter  bulliam  in 
dyrupo  aCetofo  iimplici  cum  modico  aquf  roCdeinde  co 
Jcntur,&  ex  hoc  linimento  liniar  os  & lingua  puerorum, 
sto  enim  funt  aliaru  rerum  eSmode  capaces.  Kafis  rame 
c5mendatde  xgritudtiubuspue.in  calido  parum  amili 
^iftemperatum  cum  aqua  roCd^  ponat  in  ore  puerorum» 
AutlenucuU  excorticande  maflicau  & in  ore  puerorn 
ponn-ItemfuccusgranacorTiyde  cotoneorum.^ibd  fi 
•cuitas  hierit  mulca  tunc  adhi^  fuccum  b^uex,  aut  fo» 
■latri.  (n  frigido  vero  phlegmatico  budae  mei  cum  atuo 
«nine  zuccharino,Ae  (ricec  leuiier  os,de  lingua.icem  ualei 
Oxymel  cupofirum  cum  aqua  ro.mixtutn.it?  myrobab* 
noscicrinoscum  piretro  & cum  aqua  roCdl;  succharo; 
stc  valet  mei  roCcobtum  in  principio  de  non  cobium  in 
6nc.  I(?ad  idem.Ri.rarur;  pergameni.gilbru.ana.par.^ 
chelidonixycorticu  radicum  capparoi«,colchour.  ana. 
par.  Mluminis,babuftiarum.ana.par.unius  tertias  duas, 
lilcanx  par.  r .cofict  cum  aceto  & meile  de  vicre.  Com. 
poficu  tn  materia  mixu  ex  cholera^  phlegmate,  «.che* 
lidoni^.fief  mcmtthx,rpodn,remiiiis  piata  ginis, capitum 
ro.dd  feminum  earum.myrobabnorum  citnnorum,  ba« 
iaufltarum^luminis  succhariniceranc  deadminifirctur 
vt  dt«flum  efl.  In  melancholico  vero  budat  farina  oro' 
bicutngalbde  melle.budat  maxime  raCura  pergamem' 
dn  hac  n miTcetur  cum  aceto  A maxime  in  pueris,  in  adul 
cis  vero  dragacamhum  cu  aceto,de  gal  Ix  qu2do  coquun^ 
sor  cum  aceto  de  fale  confcninc  omni  alcoia  maligno* 

C V RA  inalcobcumquo  efi  viceraciode  fadHiefl 
iam  malignum  vlcuS|de  prxeipueeum  calidum  ef^.  Ca* 
liones.Prtmus  mundificatio,deabflerfio.  Secundus  mun 
dificatio  de  incarnatio.  TerriuseUconfcbdaiio  nmum. 
Qiartuspreuifiuus,  de  maxime  in  calido  vc  fit  oleorum 
omnium  alienaiio.Vnde  Auic.Etoportci  vt  alienet  om 
Ilia  olea  vfkp  ad  oleum  de  oliuis . 
f Primus  itam  cdplenir  cum  mundificacione  virulenti, 
de  corrofiuis,&  reprcfsione  mat?  quatinris  vt  in  rubrica 
de  polypo.de  vicenbus  narium  dicebaf  • Et  fimiliKr  fuo 
cn^o  requiratur  ibi  pro  complemento  fccfiydetertq.T  u 
Camen  nota  q>  qux  dicent  infira  de  vlceribos  gingtuarum 
liint  hoc  in  loco  c5ftrentia»de  cu  ilb  cdfidera. 
de  cauterio  credixibidicec.  Qubdfihxriiex  phlegma^ 
Cr^de  malignum^tunc  primo  fiat  mundificacio  cum  medi 
ciras  abfierfiuis,deexiccaciuis,vt  cu  iecaniabin.cum  mo 
dico  aUimmii,de  colchocar.Auc  accipucur  chelidonia  cu 
sile,de  aceto  iqutllicico,  am  ftac  cum  vino  de  meile  mun« 
llcficuo»  Scd’ofiv  coafoluhtipvididum  cftcxcqm« 


'-lr:?'aCap.  VI. 

pofiriiTi>i^.de  de  po1yp6,delil(%nbUs  rafi  A intira  drW 
ctnbut  gingtuarum.  8 1 Vero  hierictneldcholiaim,  qtio4 
otMnibus  e(l  detenus,  de  vix  curabile  in  pueris  fa  Itc  qtd> 
bus medicamina  per  Te  cdueniemer  applicari  n6  pofiutiA 
tunc  primo  flat  mundificatto  fiueabRerfio  cum  medici 
fiit  mulcy  abileritonis  ci^tinuando  defrequftando  eas,  dK 
abRerfiuaiim  dii^  funi  hic  de  (upra  alxgaris  rubricsc» 

Secundo  fiat  matcnxcorrupfpomnimo^  remotio  xx 
verbi  gratia  de  eft  Rafis  in  libro  diuifionn.  ip.arrentcf  rub 
■caicis,a(uminia,galliarfl,fiornr  xrtf  liibtiliter  puluertzai» 
ioru.ana.5.1.inhindanI  in  modico  aceti  de  per  hebdomas 
dam  exiccencur.de  de  tfto  medicamine  ponatur  fliper  Io» 
cum  per  rpatiu  vniut  horx»  Deinde  diciead  rtmouendS 
dolor?  inungatur  cum  oleo  rof-auc  cum  oleo  roCcdquaf* 
fato  cu  albumine  oui  vi  pomt  Mef.aut  albumr  cum  aci' 
to  cdquaflatum,  de  fic  habemur  tres  intentiones  vc  patet 
cofideranti.  Quodfi  ifia  non  c9ferunt,d:  fortiora  cupis 
recurre  ad  di?la,fbpra  de  polypo,  vfcp  ad  cauterin  17  f tai 
coierat, virtus  dec.^  procede  vc  didhim  efi.  Sed  cauterifi 
male  dari  potent  faltra<fluale,ledcum  incumbit  necefsf’'  \ 

tas  fiat.  V^ndeexiftimo  totalia  apofiemata  in  pueris  feco^ 
dum  pturimu  funt  eos  perimentia  propter  incdmoditatp 
applicationis  remedioip  demaligniut?morbi,qm  cafr«>  x 

cro  multum  appropinquat.  Pofiremo  addoex  cdfblidai 
tiuis  biidacit  htc.9.cerulVx,Iotx,cathachimix,lotx.litar 
gini.ana.j.j.pulucrizenf  fubitliterde  incorportnrcfi  mu 
cillagine  dragacSri,de  gumiara.maximeaute  budaf  pul' 
ms  ligni  pmrrb<Ai. Et  pro  coplememo  rei  ipfius  aggregi 
hanc  rubricam  cum  rubrica  de  vicenbus  gingtuarum. 

DeforforeonV»  Ricfcivd,  XV. 

FOetor  orisefi  dolor  horribilisdetccndusex  refotu^ 

Itone  humorum  ob  dominiu  caloris  extranei  in  eii 
^partihusortt  vel  aliunde  egredtens.  nScum  calor 
oaruralis  dominaf  in  humoribus  res  fic  aromatica  A 
ni  odoris.digeriturnanqi  eorum  Tuperfluumd^  refolutf. 
cum  autcacctdenralis  dominatur  calor  n5  fit  digefiio  dd 
depuratio&fuperfiua  res  fic  foetida  & non  infcniibiliter 
refbluic,non  enim  tunc  pofl^m  Aipcrfiuicatet  regubri  ob 
debflicatccaloris  naturalis,fed  pro  tunc  non  debite  regu.> 
bn  corrumpunt  A putrefcTit»  Bt  dicitur  It  partibus  on^ 
qmex  putrefatflione  gingiuarum  autearu  mollificatio» 
nc, dentium  corruptione  aut  mala  eSplexione  cucis  ons» 
d^  prxeipue  calida  edeingere  confueuir.  Et  dicif  alauixk 
qrh  cjuandoqi  contingit  ab  humore  in  ftomacho  putre» 
bk^lo  qui fcetor tunc  magisantectbianumptionena  feti» 
tituf  ^ faltim  immediate  poR.  Quandoc|iil  fpiWiua  Iibuo 
qui  cbufb  ore  per  nares  ipfas  cdprxbendttur  vc  in  ptifi« 
cis,empimaticts.pleureticts,nam  tu  recurre  ad  ea  qux  di 
dia  funt  fupra  de  faetore  nanum,quoni3&  in  hoc  cafii  ^ 
maxime  auxiliabunf  .Preuenic  A non  raro  fbrtor  talis  vi^ 
lio  cerebri, vt  ibi.  Et  adftctoreonscaurandumfadc  aer 
putridus  humidus,pauctcas  excrcirn>quare  fuperflua  non 
cdrumtinf . Cibi  humi  di  & corruptibiles  vc  tac,  frudlus» 
pirces,herbe  phlegmacicx.S(Nnnus  fuperRuus.Nfmia  ci^ 
borum  repletio,  A pocuu,  inanitio  fuperflua,  A maxime 
roicuf.  Etlicetexputrefidlionecholerx,utl  phlegma» 
tis  in  ftomacho  exifiemts  perfxpc  cdtingar,tamen  freque 
tius  ex  phlegmatis  putredine  contingere  confiieuii  ^prer 
quinqicaubs.  Prima  quoniS  phlegma  efl  humor  frigis 
dus.  Secunda  qrh  ell  humidus,humiditasnanqt  mater  H(]fni4f 
eft  piurefaiflionis  quarto  metbeororo.  Tertia  quia  de  fa  tas 
cili  reumaticac  non  re^btut»  Quarta  quia  plus  per  viS  ter  puni 
mali  regiminis  d:  indigtiltoflif  mulnplicatur.  Quinu  bdliS* 
propter  eius  quStitaecm.  ni  poil  fanguinem  efl  refpedhi 
8liorumplurisquauiatis.idco<p3  natura  non  ita  faefiirer 
gubern».  Sed qupretaliquisquareergoinfebnbtttcd» 
ctnuis  ex  phlegmate  pucrcfsdlo  n6  eil  cocinuus  oris  fator 
pum  ibi  ^ cduota  pbbgoutb  puuebdio*  De  hoc  f n da 

bijs.  Et 


"Dc3^tud.or{f,&Ifngu»  ' ito 

Wlfi.  B(  n t R run  dt(^nciomt  hu^uc  me  (orctflc  ^limm  ituer  inducenti  Rvtottfn  orit  gaf /op(iy  llut.qiW  (5  Atpn- 
tedda nemo cnc mordeat  cucnh«cpa(f^  ntaimiumtC''-  'AabAiti^abalifsnuineratimerodorcbonum&cien^  Auic^ 
dio(i,nimtunK^borrenda.cuiu«curSxgrotametdtlig{*  tta<^bu«nonmuldjadhzreo.  Vrratatnen  potcftrkctt  noacurf 
tiacc^accuract  mmitun  foUicicudiDe  perquirant.  eCtingere  fcttor  orre vbicontl^uan^ (lomacho  cafido. 

$ I G N A demonftratma  ciuaquieftkmatertacaA  it^vbirecipuni^llomachoinquoncprfJCTUuhutnom 
lida  f n (lomacho  quta  ailiMtatur  poli  comeftionem  & foc  pwndorum.nS  de  faeili  corrumptimur  ppeer  quandS  hu< 
torefteum  aeuittie&fumola  eni^uitioned^  iniefuno  mtdt(at?iccidemalemquamhabri«&ijihtt.ternimetur 
fit  fortior  S£  acurit^.Etuf  vero  qui  eA  ex  phlegmate  cot^  canon  pnmua.De  al(/o,&  cepit  dicetur  in  fine  in  dubtja« 
ffupeoiquia  nonalleuiaiur  poft  comeftfon^niu  parum  df  Secundua  vero  dften  tua  cdpleaniur  cu  rerpidentibua 

cftcdtimiacu  foecoieeruduatio  acecoCa  marcida.  Eiua  materiaa  de  quibua  fupra  quarto  iracfiaiu. 
vero  qux  fit  X dentibua»  gingfuia  Sc  buiurmodi  ium  nota  Pro  teruo  Sc  quarto  tamen  notandum  <p  vomitua ettS 

vifut^exiniirmirclactone.  Condmiliterquiexapoflc  vide^  cdpetere maxime  ft  caulafouena ruerit  inftomacbo 
mace  p<(fioria4tit  pulmonia  indif^x^/ictoe  & hmot  ex  no  hoc  voi  faciliter  & (Tne  nocumdo  inagnt^dcrt  po(air« 

titiamabru  dirpofittonuiprorummembrOrum  habita*  VirdeH  hient  ex  cerebro  re^idccnircerebru.&iara  df« 

^ y eiua  qui  ex  gingiuaru  putredine  acciditca<>  i^uaeftmodus  fiipra  de  faetore  nariu.&ru  ibi.  Sivero 

twoea.Primut  ordinatio  diftae.digeflio.euicuacio.re<flt*  fiient  ex  flomacho,reirtraca  euacuatione  cumhta  qu;  cS* 
fieaao  membri  d quid  eft  in  canla  Vt  coorueuic  eile  cerc/  ucniunr  vt  fum  pilubr  alephanginf  non  btt  tamu,(ed  ter, 
brum  vt  in^  dc  dirpodtiombua  gingiuarum.  Quincua  quater »d:  mulcottea.T unc  vidn  cdpetere  uonutua  fati» 
mundidcatto  A abfierdo  rei  putridx.  Sextua  confolida»  f^enttam  dltj  i^chanae,qu3  & MeCcollaudauic  ^lif* 
tio.b'eptimiiaremotio  malx  qualicaita  impreilae  in  paru«  coqi  fiierit  maceria  poft  efum  acrumtnum  & acetoiortra» 
oris  cum  hia  qux  odorem  bonum  elbctunt.  vt  poft  lymonea  cum  ruccernone  fyrupi  acetod  aut  fcca«» 

Bc  aruequS  defccnda  ad  complendum  caoooet  ponam  niabin  aut  hy  dromelle.  Poft  haec  vero  pro  redideario'- 
flmplicu.&aliqaacdpodca  magihralia  (betorem  orta,d£  ne  eiua  copl^  admimfhetur  qux  acquirunt  eempericm> 
tehelitutremouenciambiungenaquaeodoribonumeflf'  flomacho.Vt  verbi  gratia  in  calidicauia  admimflr^r 
dum,  quibuareptimua  canon  cdplebuur<&rum.abf7n«  chryromilahumida&perdcahumida.  Sed  tu  drerafu*- 
thoi^acetum  fquiUicicu,ani (um,apiu,  aurum  in  ore  reten^  pra  iraif^.in.pcrdca  funt  podta  inter  ea  qu;  faciliter  putre 
tum,cy  peri>ca(ia  lignea  mallicaca,ctnnamomu  cum  cna^  fcunt.ergo.  Dicendum  q»  hoc  quod  didiu  eft  hic  de  eia 
fiice.Mencha,decoif%»oeiuiinaceto  &col!uatur  osetua.  cftverum.n3tiludal(egatumnonobiHt,qmhoc  agunt 
pulutt  eiua  cum  quo  fricemur  demea  &|tngiu«,  murcua  per  proprietatr.df  ideo  dixtt  MeCde  fertort  oria.  Ec  in  re. 
nuflicatu9,elcduarium  de  perdcia  Mchdiftin<5iione  pri  cholcnca  efl  adminidratio  reru  ejux  funt  4>pne  rhryfo' 
ma  amidotarn.Sigia  grxea.  C^tftio  Nicolai.  Mtili/la.  mila  humida,  aut  perdea  cum  pprietace.  na  multum  exal' 
Myrtus. Vtnu  deco^ionis  eiua.  Oxymel  rquillicicu  Nid  tamur  ab  Auic.inquit.Si aunm  rfl  humor  cholericua  pu 
Aromatica  garyophylUtu  Mef. prima  diflinctione  antt  * trebi^ua  in  ftomacho  aut  in  coco  ore  non  eft  aliquid  ma* 
dourq.Iceix  aromaticum  nardinueiurdem.Itemanufda  giacdferena  ei  t^chrylbmtla  humida  tntetunio  aut  perfl 
ni  Amc.).cra(fi.qutmi»Cubebe.Citrum, collutio  ex  dcco  ca,quod  H n6  fumt  prxiemia  eorum  humorum  admini* 
dione  eius  in  vino.tiem  cortex  eiua  in  ore  rec^,vel  de«  ftrem  infudo  eorum  Qux  ex  ipfia  tnciTa  flin:  Sc  exercitam. 
coc%ioeiua.tcepulpaeiua.Citrumconditum.Syrupuade  inteiunio&proprteficcatachryromilacitoma^robace* 
corticibus  eiusxlt^banum  de  citro  Auic.ici.traifl.  gnti*  tofaru  citri. minera  acetoja.fyrupua  de  pomis  MeTue  dia** 
»yperu*,conft<5io  dexyloaloea  Mefijediftintfiione  pri<  citonite.  InfrigidaveroiS;pft>pnephk«martca vt  ziii 
m;rConfe(i^ioalchabMeCDiacitoniiemNico.Ble(flua'  zi.conditumtnpheramtnorwicecumrquillicicuffl.trochi 
raiiecificaa  Mef.gabnga.giryophyllua  madicatua.  gal*  rct.diarodon  ziiccharum  rof.cum  maftice,  irochifei  ga* 
ka  murcata.Mynua.nux  mufcata.Ozimum  gtryophyl'  ryophylati.letificana&flmttia  vt  fupra. 
htu.pilul*  diirodon  Mef.thua,xyloaloe»,zedoaria,&  ge  Coimus  qui  praecipue  rerpicit  fubftantii  gingiuanma 

•eraliter  ola  ele<fhiarta  vatem  intetore  orii.  Ex  eu  qbua  putnd3  capietur  primo  cum  abder«nt(but,\'el  mundi* 
medicinx  coficiunf  (iim  y rrha,&  reni,  fuccua  citri,  ficanitbus.  vt  verbi  gratia  cum  Icuibua  cu  aceto  Sc  aqim 
Auf.rob.acetofii.Mel  emblicoru.Mel  cliebuloni.  Cher*  roCaddito  modico  i^lit.Credo  tamen  in  hoc  cafu  uirni 
mrs^Paltr  dulces.  VinTi.Pcrltca  condita  MeCdi(lin<fliO'  prxualereaceio,qm  acetum  fua  mordicatione  prohibet 
iK.tifi.PiluIx  inde  Aut.ix.tra<fl.quinti.& Serapio  etaad*  conrolidaiione.AcctpiacurtncpvmumdeCoAiOfntorf* 
diimufcu.xvj-capamidotariifui.Pilulx  garyophyllom  gani,5i  methx^C  colluatur  oa.  Aut  fi  cauli  calida  fuertC 
iboatemi  decurahxtoni  oris$ufuf.Arift.Aut.tin.tra(fl.  aut  molltdcacio  gingiu^de  qua  inba  in  propria  Rubrica* 
aucui.yS^  Mefidem  de  cura  fcxtorii  orts.Trochirci  de  cy  nr.rolarum,  myrti,  balauRtanim,  mcnthx.ana.bulliat  in 
perit.trochifci  ligni  aloes  arabo.in  MeCvirj.diRimfcione  aqua  hordei,d^  fiat  inde  oria  lotio.  Aut  in  cauli  fngida* 
anf  idoari|.  Aromaticum.  Amfiim  (kc.  m.micifmufcatx,  madicii,  cinnamomi,  garyophylloru* 

fit  ad  canonum  execuiionem  rediem  duro  ad  primum  ana.buIhSc  in  vino  aromatico  & aqua  roCdC  inde  os  coU 
Cbinrummadebetpatieaabftinerefeabomnirefaciliter  luatur.  Laudatur  maxime  in  bocafu  vinum  decodHo* 
putrefcibilt  vt  eft  lac,  pirces  Cilii,  fungi,  ptrctt  recentes»  nis  cinnamomi.hvflbpi.cubebarti,  & Ceto  quolibet  ante 
Vnde  ooiandiiq» dicit Halya.libro  regum cfcauli  quare  cibialtumptionefumptum,Ac6fimilibus  fpeciebuapo 
pileet  recentes  inducunt  maiorem  fitim  cp  (alii  eft  qm  b * teft  aromatizan  vinu  quo  debet  panena  vti.  AbfterliM 
citiua  corrumpunf  ,&  prxeipue  in  ftomacho  frigido.  Si*  multa  di<fta  funt  fupra  defatore  nanu  de  vlcertbua  nafl* 
milttcf  fru^ua,  Sc  prpeipue  cucurbita,  cera  ia.  f te  carnes  iuxta  <|ux  habes  formare  tuo  p^opoUco  ex  datia  vnlia.  SC 
durx  carncsvifcem,itemouatremula,&maxi'metnfto.  tuconiice.  Ite  Itat  mndtiicaiio  &abfterlio  earumcum 
tmclM  calido.  Similiter  vinu  groftum  indigeftibile.  Ec  mandib  afpero  vftgad  (anguinis  euacuationem  A eoo^ 
breuiter  omnia  qu(prxparam,3fqu{tprpparata  podunc  fert,  deinde  cum  vino  buemur  aut  aqua  rof.ft  aceto,  Gtd 
hialicef  corrupi  aut  non  bene  digeri  vt  pinguia,  groila,  melius  vinum.  Qubd  li  non  Aiffirat  mandile,  rcmouei* 
vifco(apulmAa,d^nauleauua  (atktaadc  quibus  hipra  in  turputrtduniatmftyloaut  nKdicamtne  coirodeme  vc 
ftoe  iratft.trj.  Sed  Vt^  frixts  dt  (emine  fceniculi,aut  amfi.  fupra  de  polypo.d^  ftactm  infra. 

Et  in  (ecunda  raenCi  citonhsd»^^  c6ditta  aut  ztn  Deinde  peruemat  ad  ea  qux  cSplent  ftxntm  canonem 

zi.cddico  aut  diadmino,  aut  dtatrion.Bc  vinu  lic  codteu  (unc  confolidancta  dif  remouciKta  putridam  carne  vt  funt 
cum  fpffifbut  tromaoett  vt  tofta.Poiiuur  li  qinbufdim  puluualoca.myrrhae,(iucocolbMhuria,atuibue»do  t>$ 


TraAatt».  VI;*’’ 


r II 


V2d(W(tt4iii?.Ct(xcompb(itif.if.dr2i^ram( 
dicit  U1(f>croct»ana.;.  f . c6(iciamur  cum  mcltc  tr^diiTcf 
dC  vtere Paleali folum  quando pom(  Tuper  putrefacTHO' 
nem  gingioxeradicae  «m  d^faett  nafei  carnem  bonam. 

Et  ex  expcms.i|.achacix,arrenic^  eitrfni,rrubarbarf, 
Cild>»a1umints^na.  flanc  ex  eis  irochifM  cu  acetodfexic' 
Atj  ceramur  miTcelrur  cum  aqua  mellis  aut  decodbb'* 
tus  feminum  iumperi,«S:  fiac  ex  hoc  limmemu»  A limans' 
rur,&caue  nepaciens  deglutiar.  Aliud  confolidans& 
t‘Rcarruns  gingiuasdc  odorem  ont  bonum  laaens.ix.lpo' 
drf  ro.cheyOm. ana.5.1.f.mxrgarttamm  non  perforata* 
rnm.langu<nts  dra.boliarmana.j.l.cornu  cerutvftt.lan 
dalis.ru.granoiti  tunfperi.cheltdont».  ana.3.  f . campho*- 
rc  tenia1n.5  vniu5.fac  puluerem  di^ applica  fuper  gingi * 
ns  d^  applicatus  demi  commoto  confrrmac  eum. 

' C V R A H hieric  vuto  dent  $ Sc  putrefaif^io  fuent  in 
firperficie  tunc  fiat  eius  fricatio  dc  remotio  putridi  c6  W * 
ma  aut  pamm  dentis  putndam  feparando^  non  pmrida 
eum  celie.aut  alio  fnftrumeto.Quhd  H putrefacio  fberic 
ftquens  radici  dentis  eius  vera  cura  efr  eradicatio  ems.  di 
citur  vera,quta  paUtatiua  potTet  f?ericum  occultantibus 
snatum  odorem  vt  iunt  aromatica  fimplicta  aut  cdpofi* 
a qux  rubtiiitate  (breitudine  fui  odoris  vincunt  omni 
odorem  vc,func  ex  Hmplicibos  murcus,nryophyllo.cm 
mmomuin.vcCjpra.ErexcOpontisgailta  murcara^dia* 
tnargarnon,A^  castera  eleCttaria,  aur  cdfeCioflcs.de  qui* 
bus  fupra  palliecue  itaqi  cum  m(mdif7catione  demis  afsi* 
dua,mane,dc  rero.&  vili  rerum  bonu  facientium  odorem 
os  tenedo  fupn  dentem  aut  cjiiomodolibet  aliter  in  ore. 

Si verolt  mata coplcxione calida  conugeric  fiat  altent* 
ilo  cum  frtgidisaromattcisadmircendo  camphoram  fa* 
^ndo  collutiones  frequemea.  Item  aquam  ^coCionis 
earn  longo  tepore  in  orctauc  pilulas,atic  confeCtonesfri* 
^das  vt  triaiimdali efr cSphora.diarodon  Abbatis cam  * 
phorizatu  dic  hm5i.Noca  tA  cptfra  ita  cduenienter  appli*- 
ocm  <p  non  fequaf  demin  l^no,aut  aliarum  parttum  oris. 

* C V R A in  faCo  victo  rpirirualmm  oportet  princi* 
paliceratcrdereadcurammembn  tpiiusqupinfra  ponef 
Icfuconcedeme.Qubdii  curari  non  poterir  vt  efr  pciits 
fricurabilis^tuncoporcet  procedere  cura  palliatiua  tenen* 
do  tn  ore  aut  vtendo  rebus  bonum  odorem  facientibus, 
de  quibus  fupra  dl^  infra  fratimeti^dicetur.ita  cpinhoc 
odi  ceneacuT  os  mundum  d£  fxpe  lotum  cum  decoc.  re* 
rum  aromaticarii  in  vmo  vt  poficum  eft.  Et  fit  vliis  rerff 
odorem  bonum  factenftum.quasaut  in  ore  teneat  aut  de* 
glutnt  vt  infeeeore  vitio fromachi proueniente  dicetur,  t 
C V R A vicidftomachi.tamdidiumefr.iedprocd' 
plcmemo  ponemur  quxdaex  compoiins  abaudtoribus 
snaltu  laudata.  Pilulx  lodnis  damafcem.iji.garyophyl* 
lorum. nucifmufcatx, Cinnamomi.  ana.5.).macis»  &n^* 
lts.ru.ana.5.t.gra.v.iigni  aloe$.gra.  vrj.  gallixmuicatx. 
a.f.gra.ri.r.conHcc  cum  fucco  granatorum^  fianc  pilu* 
te  ad  modum  lupini  inore  cenendx.  Laudatur  ettS  vdit 
pinearum,  vfus  pailuUrum  cum  grams  tumperi.  Vnde  ex 
panu!>senucleacis.granistunipen,&pinet8CDfice  in  mo 
dum  nucis.dl^  comedat  mane,&  iero.  Item  comedamur 
pilulx  de  garyophyllts, quarum  dercn'ptio.Rr.galange  ga 
ryophyllorum.aoa,5.f.mufci'.campho.ana.gra.iifi.pire* 
tn.5  ).aloes.5.tn»Ciupis.5.).fiant  pdulx,cum  vino  odori 
fero  quibus  vtendum  ad  libitum  anttcibi  alTumprione 
k cnbus  vfi^ad  feptem.  Item  multum  confert  femel  m 
hebdomadam  aurota  iidimere(heriace.5.r.  vel  vnaco 
Vino  odorifero.  Icemmirabflitcrc6mendacurinhocca 
ed  cxpcftumi&  in v/ris,&  in  mulienbus  mafrica  > 
tio  miCtfnMifcacx  mane  feiuno  fromacho.  Item  fi  mafri* 
caturiemenleuifrfcimanedl^  ib^ocummir  dormitu  mi* 
frabiiiteffeiftus  cdltquftur,&  maxime  fi  deglutxrur.  Ite 
'vAiofromachi  excalidicace  pofimafticacamnucc  fifa* 
fcjMatur  vmuagraoacoru  eoaktu.  Item» au&  frigick 


Tcap.  vr. 

chafricet  calamu  tromatial  in  ie/uhio#  tktnde  bibifo  aU/* 
quid  vini odoriftri,&  breuiter  ex  datis  fimplictbus  aro*’ 
matictsc5f?eeekAuarium,c6fe<frionespilulas  Sc  huiuf*> 
modiadiibnum.  Vt  verbi  gratia  elcciuarium  dccuiup 
pfoprierate  efr  remoufre  faetor?  oris  vitio  fiomachi.ia. 
nuafmufc.^.l.maciscroci.ana.  9.).cardamomt.ana.5.tlJ 
muTcf.gran.iri.zucchari  lib.ij«fiac  cleifruarin  tn  modunr 
dtarodon  Abbans.d^pofr  eius  aiiumpcionc bibatur  mo 
dicum  vini odonfert.  Ad  ceaut?  pertinet  examinare  c6** 
pofita  an  in  calida  an  in  frigida  cauCt  c6ueniuni.  Sc  addeo 
re  &mtnuere  Inunda  q.  expedirs  videbitur.  Pofr remo' 

Dolo  prxterire  illud  memoratum  fupra  ArifroJuftif,fci>  giigx 
Iket  ob  virigrauita(em^excellenti9.  quod&  ^^^••P^*arabib> 
maxime  cbmendat.cuius  liierx  fcrieshxccft. Arifio.fuf* » ^ 
fuf.quodexqiiifita  imidl  gationecompofuir  Alexandro  q ^ 
imperatori. c^fortat  flomachum  Sc  hepar,  Sc  viTcera  de*i^ 
biiia,Arre<5fificatdigefrtonrm,d(^factcorisodorem  bo*  « 
num&  generat gaudium.is  hgnialncs.  cvpcri,extTcmf*‘|’ 
ratum  myrti  humidi.etnnamomi  fbln  hcil.mirabor.che  • 
buf.emblt.*bellirtconiprxparatoru  iecundumfirpeno*  s 
rcrado<frrinam.maci8.(ttengemirchdarreni,vihex,pipe* 
rts.macropiperis.2in2i.micirmuf.cardamo.gninoni  lau* 
r«.ana.a.il.ambrx,niurci.c9pho.ana.5.).eucch.  cabarzec 
(extupul  ponderis  omniii.doflsefr  l.5.1.vf(pad  aur.ij.ca 
aqua  ance  ciba  5(poft  Ciba.ex]stu  uerax  fi  Deus  uolueric.  ^ 

PRxnocanda  circa  capitulum.  Primo  cp  licet  multi 
nerui  veniSt  ad  linguam  SC  vnuspaci  poCnt  altero 
non  ixfo,noncamen  erte  quin  lingua  patiatur  vno 
picteme.  ita  funt  omnes  ei  necefurd.  Et  hmc  cStingu  <p 
ipCi  Ixdttur  intenfius  SC  remifrius  fecundum  cp  in  neruit 
ei  ferutentibus  eft  nocumentum  cdmunicaiifm  pluribut 
vel  paucioribus  & fecundum  hoc  dimtnuuurdf  corrum 
picur  magis  minus  lingux  operatio. 

D V B T A. 

Dicet  aliquit,no  videtur  tn  apofrematibus  calidif 
lingux  cGpetere  repercuftiua  cum  fiat  repercute 
fio  ad  principaidvt  adcerebru&adcor.  cuius 
oppofitum  didum  efr,(upra  eo.  Er  eadem  dubitatio  fieri* 
Contingit  in  apofiematibus  vuex,in  TquinStia.  Pro  ifto* 
dicendum  cp  inier  linguS  Sc  membra  pnhcipabaeft  ma* 
gna  difiStra.&  mulca  ala  funt  membra  intermedd.vnde 
iic  per  rrperculsionc  Ipargttur  materia  per  ilb,  qux  tota 
fatfifft  in  lingua  col)eda,modo  faaliuscorrupic  materit' 
difperfa  ^colleda  vmra. lingua  etenim  eft  membru  no* 
bile  (atis  deleruiens  nobilibus  operationibus. vt  patet.  1 

DVbitaturde  traulitaie  quarecum  fenet  multans 
multiplicent  humiditacem  vt  pueri  non  tndevs 
pueri  redduntur  trauli.  Dicendum  humidsias 
in  fenibus  miiliiplicara  efr  grofia  vifcofa  inepta  penetra* 
iiom,d^  rxrui  eorum  funt  duri,ficci,(biidi,inepti  recipere 
materiam, in  poeris  vero  contrarii  efr.tdeot^  pueri  irau* 
li,(%non  fencsefFtciuntur,d^efi  Gordonq* 

DVbitarum  fuit  vnde  in  frb.conttDua  non  fir  cfiti* 
nuu&  faetor.  Dtc?dum  duplex  efr  putrefadto. 
Quxdam  qux  efr  per  vam  ebullitionis,  SC  talis 
non  inducitfcetorem.  Bt  quxtbm  efr  per  vi9  corruptio* 
nis  fubfiamip  8c  illa  inducit  fatcorem,&:ideo  in  febribus 
continuis  pmrtdiscumapparetfcrrorfignumefr  mortis; 
quia  non  folum  fignificat  ebullinonem  fed  fubframix  hu 
midx  corruptionem,&  idro  monale.A^ergo  efi  illa  quf 
cfi  rubfranttx  corrupcio,d^  talu  inducit  faetorem  ficut  in 
feb.pucridis  cocimns  apparet  vr  didumefr  &c.  Sed  eff  * 
cra  primum  apparet  infiWia  de  vino  puerebdo  per  viS 
ebulliiionu  tn  quo  efr  odor  malus.  It?  tn  omni  frb.peftt* 

Irmiaii deberet efie  maximus  faetor, quont9  puiredoeil  p 
circacor.pnmaquartidefeb.peftiTeimali.cofidera.  It? 
de  cepis  &alliis  dubita?  quare  funt  mali  odoris  Sc  foetidi 
Sc  piper,  finapis  Sc  hmuiufmodi  qux  flint  in  eode  gradu 
•caUdiotisndfrgteoc*  Diccodurabrcuucrc;^  incepxcA 

humiditM 


D(  acgrftuddentfutti.'  ' ' |ll 

IwtfiiKlrtaf  raufca  quf  de  hciU  refbluutir  Sc  c^rumpitur,  gnuioKctn  in  fe.f  deo  ratione  harum  duarum  cauraru  do' 
tdco&c.in pipere &c.non fle.  bemhaberepIurceradicefjt^oppoCcxcauls  repermtur 

VItimo  pro  nunc  (ciendum  quxdam  puftular  genc«  in  infertortbu«,ideoc^pauaorct.  Neguedn  vero  habem 
nn£  in  iingua  de  melancholia  pura  d^nles  oon  fum  mul'  irea.aliqn  quacuor.al>qn  vnam.  nam  ego  duos  habui  ne^ 
lumpenculoOe.quxdam  generamur  de  melancholia  adu  guedf)tquotexirahi  frcila^ocea  vnicain  radiem.  Ex 


0a  aut  de  ali^  humoribus  aduftis.&  taks  Ium  peiores  <SC 
dUnrnum  qih  nigredo  m hts  tendit  ad  Uuiditate  cum 
boc  luiu  dolororx,Ccd  qux  Tunc  de  melScholia  pura  non* 
APHORISMI. 

E*.itj.Sedhone.xxiiij»Aphor. 

' In  statibus  autem  talia  c6tingunc  paruts,&  nuper  na« 
ck  puerulis, oris  vtcera,qux  aphihx  vconcur,  vomitus, 


quibus  lii^rtur  ^ pericuIoGor acqi  incennor  dolor  eil  io 
exiraifhbnc  ftjpertorts  dentis  inicrioris.  ad  quod  com 
currit  maior  vidnicasad  cerebrum. 

Dentes  fum  membra  Tolida,  dura  cdpiexione  SC  olka» 
in  diuinone,mafticatiofiem(^  cibi,io  vocis  diftin<ftioo2^ 
fiue  ronoritat^.in  oriGn  decore  finalita  inuSta.  Ex  qbua 
patent  luuamencaac  dmtu  proprietates.  Eacium  &nd  pt 
rtimad  prohibendum  rubicuingrefltnnaerts  adeor.  6c 


humiditaies. 

Ex.v).Se<fKone.xxxnJphor^ 

- Balbi  ab  alui  proAuuto  maxime  capiuntur. 

De  difpofirionibus  denthim.  continens 
' Rubricas  o<flo«  Capitulum.  VII. 

Ve  andtomidydefcriptioneyet  complexione  dm/ 
tiu  m,er  de  cofentadone^ac  pr^mutdone^tr  ot/ 

’ rdunuterfali  eorum,  lubrica,  I. 

I Axime  animo  agiubar  cum  rem  iftS  bar 


W&M,vigiIipjMuoeef.umbdiCi  inaammationes,  aunura  cfipicxiooc  A:c.oflca,qm  demes  funi  ofla.  vt  fc 

eundo  de  geoeratione  inimalium.v).cap.lnquit  Arifto* 

Nam  ipii  ^nc  naruri  habentes  eidem  okibns,dd  fiunt  ex 
ipfis.&  prima  pnmi  deanatomta  demiu.  SC  firptima  ter^* 
cq.).cap.AbaIhs  quiburdam  videne  differre  proprietati*  . 
bus  quSuis  in  quodam  c5i  ciSuemam.Cxtera  quidi  offa 
in  prima  corporis  cdffituiionc  generant  omnia.  Demea 
vero  poffertusquarc  deperditi  reffaurari  poffiint.  Am« 
piius  femium  exteris  odibus  non  lenticmibus,  de  quo  tn 
videbitur  in  dubtjs.  Iicmedulla  caret  qua  extera  offa  nu 
triunr.Item  pofllint  apoffemari  gratia  neruo%  partis  qu( 
/\ximc  animo  agtiaoar  cum  rem  ma  o«r  patitur  extenfione , quod  de  atrjs  nonc6tingit  olsibii^&S 
biconlbrtamladara  intelligerem  atque  h de  hoc  in  dubtjs.  Addo  q>dislocatirelocari  non  pofiuna 
vul^nbus  tra^fbttonbusm  pUtcaroan'  neqifratftircffaurarivtoilacxtera.  Ex quibtn omnibus 
gulis  qulmplunmumperera(fhn,an  (atis  habetur  amtoraia.dercriptio.d^ipforum  dentium  com« 
y ocij  in  ea  ipfa  re  effundere  deberem,aut  (a  * pletio.  Nam  cum  offa  terrea  fim,  complexione  frigida  SC 
tctmto  Audio  pertranfire.  verum  ficca.vc  prima  primi  de  complexionibus  membrorum.' 
cumnimni  auidas hominum  mentes perferutttus  inhis  Donimmemopronumiabuurdcntesficc. velfrig.com- 
«rcidocis  addolort  ipforum dentium  quafi intolerabile  plcxionisexiftere.Tuiamennoiaq»demesnon  videntur 
i>5  mediocriter  dodks  ate^  apertiCumas  cupere  fieri  ani*  eandem  omnino  lubere  materiam  cum  o&ibus  vx  in  du4 
mo  ftatuijcum  SC  ab  ipfisquJdocp  molcAatus  fuenm  ea  biji  declarabitur  ex  fentetia  Arifto.  primo  de  generatio- 
icmcdioru generxaggregarc.  quibusi  prxferuando.aiit  neanimalium.penuUimo  cap.&  tu  ibi. 
oonlcruando,aatxgrttudinf  eorum  remouendo  tueatur,  ET  PROSEQ.VENS  vt  ^praiiuim  eft  ape 
non deuiam ab oedioe principio  traifl.poUicito.  Vnde  riamquxproprxferuationedemium  funtobferu5da,« 
»natomudcntnjJ>ntesc«uerinhominibus  reperxitur  maxtn»eau<Aorkmti  fcncrn,&abornfn  quibus perfir» 
numero  »s  qui  vario  nuncupatur  nomioe.vnde  in  parte  omisfummuenio  anteoculos  lemperhabenda.  Quora 
inferioritdamerimduoprimiappellanturdualesfiuefi*  prirnti  eftaeris  immoderata  frigiditas, &caliditatis  ex- 
gnfkawaui  ex  fiiperfiuitate  o6iu  capitis  3c  mSdibuIf  gene*  cellentia.nam  S£  calidum  diflbiufdo  matenas  capitis  pm 
mnt  Aideocxtxrispnusnafcunf.duoalijetsalsiftetcsh  BeftcflfccauCilxfionif dentium.vtpatet,  Secundnq»vi- 
laicr  ibus  vocantur  tncifiui.h«  aure  adhftem  in  hteribu»  itt  cibos  facile  digeftibiles,de  quibus  in  rubrica  defarto- 
duo  didi canins,quiomnescxraediocri  fiiperfluitateca^  re  oris, & cibos  durxdigtftiSisAumuer&liierquxcofp 
Dsiis  generant  mandibuIx.Cxreri  vero  qm  fiint.  ».nu*  qux  habent  digcAione  corrumpere  vt  inordinatus  mo4 
mero  propccT  eorum  officiu  dicuntur  molares,  qui  ex  fu  • dus  accipiendi  cibotrefpcdu  horx  ^ofitionts  aut  polt4 
Mtfiuinre groffa ofaium  capttisgeneraniur,&ideo  tar*  pofitionismonis,rorani,diivigilrx&huiufmodi.  Tcr4 
producunt, & medij  medio  modo^d  de  hoc  in  du  - tiu  vt  euitetur  vomitus  vt  eft  polsibiie,^:  prxeipue  cum 
bns.Siidam  umen  vt  Mundinus  diftinguunt  inter  mo*  sft  acetofus.  Quareum  vt  euitetur  maAteano  rei  yifco% 
hrfsA  h»c  non  eft  dtfer^  mfi  exparte  adhxr?iis.n5ex(uimatena  Mtrefic&fpeculitcr  ufiierit 

tmminfa.ideodehocnihilEiioiidemruminpartcfupe*  dulcis «kcSfedio de mclle ficus vifeoff. ^nra  vtdea 
fioti,AficlUnt.i#.numero.vtpat«t.Etdidueft  cSicer,  nbusdurahabftta denieacotnouercnonfrangant.  Sex- 
quia  plures  reperiumur  habentes,  i i.itb(^  quatuor  hts  fii*  tum  vt  res  vehememtsfngoris  Sc  congela»  non  appro« 
peradditi  ab  Auic. vocantur  neguedij»  qui  facundum  pUs  xtmentur  mfi  in  veliemeti  necefait»e, vc  mfra  ^ cura  do- 
fsatunafcunturinmediotemporisaugro?ti,dltfboc  qui*  torisdemiu.  SepcimumtppoftafiiJmptubolumcalit» 

dem  i poli  foermaris  cmifsionem  dc  ante  confiAcmiS,  aut  aliS  rem  n6  accipiinir  vinum  fngiduro  aut  aqua  nec 
quonil  cWftcmu  eft  circa.  # t jnnos.ideocp  dentes  iftr  aliud  frigidum.  nSapertis  pons  vt  ita  dicam  Irigida 
dentes  fanfiis  vooirf.hfc  Aut.&  capit  hic  fanfum  pro  in  * netrat  in  fubftantil  ne^rum  ^ntium  in  ipfoe  denecs.ofi 
celk(fhi.ram  loqute  maxime  vu!ganbus.Nonreilli  tcpc'  ecometCo  poft  frigidi  aiTiimptionem  non  redpiatur  im* 
f»untiirhabeies.f*.  rttmnocanduc|»fortaliisannquitua  medtate  calidum.  Oiflauumtj  dentes  mundificemm  ab 
arat  opponcum,quta  fim  plutimum  dentes  habebitur  in  his  qux  ingrefta  fum  eoe  cum  penna,aur  palea , aut  ligni^ 
«imero.M.fcdnricdefe<rtanaturaabeo<p  cftfiieuerateo  dilmiteniavtndlxdaturging^nefequiturfangiiinw 
immeToquididhjf  eft  vtplurimurepernitur.  Vnde  dicie  emanatio,  df  fiat  «hoc  cSmotiofaalis  dentis,  &euim 
Qcnttiis  m poft  mortaliiat?  magnS  quf  luit  in.  t S4  t.ortt  mundificano  coro  cum  fwo,  aut  cultello  Sc  huiufmodb 
habent,  i x.  vel.a4*  Et  habem  dentes  radices  in  mldibu*  Noiaim  q»  poft  mundificatimim  ot  pena  mt  mun^ 

la  infixas.unde  quilibet  prprr  molares  habet  radice  vnS,  ficacio  cum  vino  alicuius  ftyrpiidtatiscum  difijlo  eos  fri 
«X molaribus  vero  inferioribus  quidam  duae,quida  tres,  cando  leuiter  ne  <piid  adhxreai  eia.  iw  rcmanra  li^ucao 
Sc  tx  otofanbut  foperioribui  qlibet  habet  ad  minus  tresy  putrefiat,  SC  deinde  demes  Ixdac.  <p  fl  cupis  vino  M 
&quidSquacuottiqm/ivcnqcallamlurpciifl  dehabent  ^Kcoltta  facia  eo  decoqui  faluiain,aut  corace  citr^  vd 


Tranatus.  Vf. 

rtonaftieftrat^cmtedercctVnl  pdltC 
inlneAin  pane in qua  nonBcmailicanoplurea  aggre* 
^tt6  ftiperftliicaici  dencei  Ixdeiuec»  fed  modo  cu  vna  md 
eumaluntaflicet*  VndecinfTicbdeuhetctboi 
d^quorfi  prnprntateefl  Udere  deme*  Vc  fum  porri,  gra> 
fiau.dai^cyli,raphanut>rad(Jc^cctud^actto£i,iSCcilntact' 
lepurrcfcfbikttVc  (upra.  Ecde  aceto  nota*  Autc.  Tepnma 
kertq  de  lermone  vriHKrCrii  de  eunt  demm  vbt  inquic.  Ei 
acecunt  quidc  quSins  fua  eflemta  noceat  demtbut»tn  qficp 
pome  in  ntedicmtf  demin  inlTigidamibua»  di  calcfactenttf 
buf.In^h'gidStibirt  qutde  qm  in^gtditt  fua  elTentu  Sc  n9 
penetrat.In  caMacinibng  vero  qm  penetrat, quia  adru 
intcdinctfione  adrefoluiion^eiut  vero  nocumentu  eil 
liicfratflu  cum  medteima  demidi)ei  admimftrenf.  Item 
nota  deaceto.Auic.prima  tenti  decurationibut  capitif* 
Atklum  AcetueiledcoinrMliusmembru.Eiutentm  infngtdatio 
bmnib*^  poftibtte  e4  vt  leuirer  eS  (ranga^  3C  remaneat  eius  piun  > 
Riebru  dicio  dC inci(io,5f  boc  quid^ cll in ci fnm da.tn  calida  ve 
tdCtf  ro  non  coliigas  fup  eo  ut  primo  de  itmplici  medtcioa  p* 

bic  Gal.  Duodecimu  q»  ii  Ipdunc  dentes  ^ cerebro, ve)  i 
gtngtuit  qr  cura  iit  cc  folli cicudo  in  teifiineSdo  ilU.  Vnde 
aduertend  i (p  vr  exdiimo  dolor  d:ntm  3c  ipfoipxgrtiu « 
dtnes^m  plorinrf  ^ ftomacho  ^xieniunt.tanta  cd  holum 
hodterm  tpistngluuies  arcp  mordinam  regimen,  ideo 
tediiHcatiom  iiomicht  ell  indilendu.v^t  inha  dicet*  Ocn 
fcsiiacpetiiab  incurlii  doloqiprxleruat  vi  inquic  Mac* 
fricatio  eortl  mine  £a<iea  cu  luceo  cepx.&  Plintiis.  r x.Ce 
rebru  camVulx  in  oleo  decotflo  & iWuato  ex  eo  iemel  in 
Anno  colluam  dentes. I dr  a llcgato.Sanguia  tefludinia  ma 
rineex  quo  tiac  lotio  eoru  per annu.  Et  prolcqurs  ad.  i >* 
dtcocp  demes  debent  fncariiingulo  die  cum  ligno  auc 
altare  vc  docebitur.nam  Fricatio caluqaadoadmtra(ira« 
tuT  cum  xqualicate  mundificat  dentes , dC  conForrac  eos. 
Si  confortat  carnem  rubej,d£  odorem  oris  6ictc  bonum* 
Qjibd  0 non  dt  cum  xqualicate  pr^ parat  eos  ad  recipicn« 
dum  fiitxus,d^  vaporei  i llomacho,^  ixdic* 

Et  ex  lizms  coueniennbus  ad  hoc  eii  ligml  aloes,  dl^elV 
prxcipiiii  iign j myrti ,graaati,&  mori.  ^i6d  d cum  li •* 
gno  deri  non  placa  dat  fricatio  (ero  cum  icur  dormitum 
cum  oleo  rOf.  di  ii  eoplexto  liue  calida  (uerir.iiue  frigida 
fiat  illud  cu  oleo  de  been,aut  fpica*  Ice  ii  non  placa  olcu 
in  cauia  calida  dat  fricatio  cu  auccharo  cabarza,  aut  coi 
lutioctrm  aquaauttn  qua  plunmuzucchariponirf.Et  in 
cauCi  Algida  cum  mellc,auc  collutio  cu  aqua  eius*  Bt 
ta  qf  melius  eil  mei  znccharo  exteris  cofirntiencibus.  Po 
teft  di  medicus  cunofiu  vri  auccharo  & meile  rof.  cola " 
to  in  hoc  cafu  vt  videt  expedire.  Qpandotp  enim  compo 
nitur  mei  di  zuccharum  tabaraa  Si  ponrdo  plus  de  vno 
S de  alio.&  etl  continua  medicina  vc  enc  expedies  diTpo 
mioniipforu.hcc  etenim  medictra  abilergit  madfdcac« 
dC  ftnngtf  gingiuS^tSf  prpcipue  fl  poiira  inungant  demet 
oleo  ro.  in  bigi di,ec  cot  in  calida.  Decimuquaitu  i^  iunc 
collucionea  iingularet^ifcx  in  icmporibiu,&  horia  con- 
uemetutbus.ve  vabi  gratia  btsin  mefe  dat  colluno  oris 
cum  vino  decodiionis  raJicisthitimalf.  VndeAuic&  Ec 
oo  accidit  bciemi  illud  dtmium  doIor,dl^  diifhimeil  do' 
gubres.quiaprftahasdenccdetquotidtanx.vt  Tupri  in 
oono.i^hxc  quantum  ad  prxferuationem  (iiActanr* 

IN  CONSBRVATIONB  vero  laniet' 
tis  dentium  oportet  accendere  dufmGal.iq.xchni  <p  cd" 
fauaito  dt  pa  fimilia,  Sc  ideo  di  dentes  fiim  cdpiexione 
ficci  medicinx  eorum  (anicate  coferuiiet  debent  eUfe  exiC 
eatiux,vt  Auic.iepiimactrtf)  de  fermooe  vnftierialicurf 
ipibru  inquit.  Btmedicacvqu^cdferuanc  demium  ianica' 
tem,dl£reducanceosad  illud  quod  oporta  ^m  plimmu 
(um  medtdnx  cxiccatiux*Sed  nocandQ  rp  vitra  caru  fic# 
etcacc  oportet  ip(aa  in  quali. atibuft  aifiuiiseile  comenfuro 
tas.nec  declinare  luH  inquanttl  accidit  denmn  recdtiilck 
fiutaciuabcdplcxtooc  vct&isexueiu*  Vcvcibt  gtM 


Cap.  Vir. 


()cut  liint  galfx  vftx  extint^x  cmi  acRo.Capit(ui  vote/ 
ris.Cormicerui  vbum  & locu*  Cortex  arbona  pini,cor> 
tex  cnri/nelilntum,  camorailla*  Vitclit  oui  adati,  mixti 
forti  cSmix^ne  cn  eius  albumme.hxc  enim  cxpemiKtii 
tencut  decetrot^  deripoceft,vttibi  expedire  videbitur^ 

Q^d  d defum  Itmplicia  recurre  ad  conyradra  qux  iit 
Virtute  fune  exfccatiua,refoiuftd,ec  abfterdua,dlf  in  adki* 
uifl  comeofurau,  (&hxc  erum  omnibus  alifa  oobiliotVf 
cdferuabunc  enim  dentium  cdplcxtonem,  & fuperduiia*' 
tetad  coscxpulbs  reib!u?c,&  prohibent  maerriSad  tpfoo 
duere,hoc  autc  lieri commgit  ea  c5podrtone  bigidorxni 
appropriatoru  cum  calidis  appropriatis  quoium  narra* 
tionem  lam  ficia  dC  primo  initium  (adcsll  bigidis*  Pri« 
gida  confortantia  dentes  rum.camphora,Cindali  rol^  (c* 
men  roCbalaudia,bnguis  draconis,budut  galix,chan* 
be,  margarttx,&ubl,arina  horda,  cortex  arboris  mor^ 
Folia  lamarifci,  radix  acetofx,  mufeus, folia  cuprelsMu* 
niperi,bltum  memhabru»  mabix,ari(lolochia  ro.  £x* 
cmplum  fecundorum  vtcimt gallarum,  dnis  ramorum 
vilis, cimscannx.  Excalidtsvao  quxdadiVfbfumta* 
lia  fecundum  eorum  matenam.qu.Tdam  vero  (ecundum 
arc?.Bxemplum  pnmoru  vt  dim  CiUCil  vdus,  annatao* 
mum,hy(Topus,dosfquinamr,buJcuaCapparfs,cortcxra 
dicisems,di:ellfortior.XyIoaloeB,capiT,uenaisadubus. 

Cornu  cerui  v(him,dragacamum  aduftum,d^qux  funf 
ds  dmilia.  Ec  nota  cp  deut  ida  acquirum  per  artem  ca* 
liditatem/ca  podiint  acquirere  bigiditarem  dum  fum  hi* 
gefatfcavcin^ndendoeainrebusbigidis  vicinis  galla* 
ruminacaovtdtcebaiur.Ex  quo  infertur  q»  polTuntad 
cemperamencum  inadiuis  rtdud  vt  didhim  edde  gallis 
vdit,&  pata  correlarmm  conddenmi.  Ec  pod  dmpliV 
cia  narrata  ponumurquxdamcompodra  cdmeodataab 
autdoribusdc  experta. luxa  quorum  Idiem  potent  ex  da 
cis  dmplfctbus  ^ciliter  componere.  ip.cormj  cerui  vdi» 
foliorum  cuprcfsi,ana.^l.nucis  adiub.j.ij.radfcia  perna* 
6lofl.j.ti.capiUorum  venCTisadudorum.$.|.rolam  muit 
dararumi  capicibusfuis.5.1.9.).f*conceramur  optime 
dedat  ex  eis  (kmibicium.  Alhidad  idem.fs.cormi  cer* 
ut  vdi,butfhis  taraarifd.cypen  ro.4>icx.ana.;.j.(altt  g?* 
mx  quartam.^  vnius.fiac  ex  ets  drmibicium.  Ad  idem* 
vala  tarina  hordd,  cd  prrmilmur  cum  (ale.  di  Bao,  de*' 
tndeadurif,(S^exeis  &dmdibutpo(lunrderioris  collif 
tionetcuvino  dec.vtfupnide  paniculariusinfra  in  fpe* 
calibus  rubneit  docebitur, di  hxc  de  conbruacione. 

ACCEDENS  ad  tertium,  (alica  ad  curam»; 

Premitto  pri mo<p  cura  demium  dc  cum  calidi^ 
gidit  remidhoribusdi  intendoribusingradtbus  fuit  le* 
cundumrecedum  dentis ^difpodtioiM  Aianaruralf  ma* 
iorrm  aut  minorem  vcdidumed.quod  dudum  indiget 
pro  fiiieuidencn  duplici  canone.  Primtw  medicinx 
vehementis  caltdicaccsadtu  di  potentia  non  dtbem  abfm 
magna  nccebitace  approxtman.  nam  fua  caliditate  diZ 
(bluunc  ligamenta  dmiumdefaciuru  fptmum  virai^* 
exhalare  vt  fune  pulpa»  coUoquimida^eileborus  at  cu* 
cmaer  adninus,  di  reliqua»  Vnde  Auice.Ec  dmtlica  me* 
dicinxvchementurefolutioms,diale6i<flionis  oporrec 
vtnon  adminiftremur  niH  cum  eb/xceilantmi.&ini^ 
poft  cxrmpla.Ec  oportet  vc  caucatitr  euemus  a licums  ea* 
ntm»  Secundus  qi  medicinx  vehememis  infrigidatio* 
niSfdifpectaliternarcoricxnonmdexinagna  netclsitacx. 
fumapproxt’mandp.namcarua;^oximacio  multa  qu2* 
docp  comimpie  fubftaneiam  demium  exunguendo  fpirf* 
tum  dc  calorem  namralem.Cdpfngcrtaucem  df  bupedi* 
cereeb  vkinium  adquod  tnnrti  debet.  b\ef.  dibindl.of» 

trrtiocap.  Secundo prxmtrtendOvt videatur fiuecom* 
prxben^tur  modus  applicat  ioitis  harum  medicinarum» 
quarum  medicinanl  dentalnim  quxda  funt  dentifrxia»> 
quxd2mabicaiioncs,atix  IiramSu,aIixmfpUbnsd^  ba 
tu(ai9di*Alcar  pobiUa  duc  piluix,  fiipcr  demes  auc  fiipct 
aufldtbuUa» 


V 


♦ 


% 

% 


♦ 


Deaegritud-dentium.'"  •'  ’ ’~'  ns 


■nadilmlS.  Aiix  fiicc^Inlnctriaati,  >Us  cdhitionn. 
^ae  cuaponttonetyiltac  tll|plcncc4l«allxfit^^BQtgatk>nft^ 
•l^x  Gipurpurga,^»MiUationn  m«urt»MluKin' 
fiinf.  abz  caittcriaooiica » poftrcmo  tradicaauae.  Ec 
nocK^quxd^&iiRimelligibabcmdcmecbcinu  par^ 
ctcubnbua.  nra  qaandc^quedl^viplumiurmvt  dicetur 
oportet  prarmttccrevDQierlatet  euacuandnescuna  phar* 
cMcnt^leboiomia,vemo(ituipartibue  prosmut  vd 
I0CU&  hutufmodf  vt  erit  cipedieni.  Ec  ne  prolixus  fiam 
filperftdeollnarranone  ntium  oKdionarumde  quibut 
vcputo  lacts  ad  plenum  diccrur  tn  Rubrtcu  propnts*  Ec 
proiequens  tncmterta  cuminemtiamne  draciumquan' 
doip  contuifat  cxicua  eorum  diAialu  fieri  primo  ponam 
Rubricam  de  diftcili  denuum  emilwne  due  onu. 

^edifficiUdaidHermfoneJUeortM^  R«&r*  IL 

Cddic  quandocp  vt  tardetur  omit  corS  dC  ex  hoc 
languent  puert  imcnfl. 

C A V 5 A cututftc&dura  plurtmd  cRgrof^ 
fictea  camis.fiue  pellit  gt nsmara  Sc  in  hoc  fiieruni  audo« 
teaRudiotl.nam  quSd^a  debilitate  vtmttit,aut  i ma  * 
gninidme  demit  potcH;  cdtingeredifiictlitexituteorum* 
CVRAcanoncf.  Primut.regantur  tunc  pueri  regi^ 
ifline debito  conf6rtandoeorj}virtutemd£  opporrcndo 
caofxd^c.cum  catidit&  hrigtdit  vteric  opportunum. 
Qp6d  n puer  non  comedit  aut  aitumere  non  poterrt,tuiK 
regatur  nucrtx  regtm>ncad  hoc  conuenienti. 

* Secundua.fiac  euacuatio  H erit  necdlana  cum  euacuan 
ttbu  (uppofitonlMut  adminidridodercutmurit  in  po 
tu.  Dico  n erit  ner^na,qm  qhc|i  cotfftieuit  eo  leinpore 
filperuemre  fluxus  iuxtatiludHip.Inprogrenu  verocu 
um  demire  inctpdlt,gingiuaru  prttrfgines»fitbr(f^  cduul* 
Eonet^lui ^uura  A maxime  cfi  cantnot  edff  r demet.  Si 
Ma^fenimpuens.quicnifrirtimi  AjmAtuotdurax  hfir. 
qui  fluxus  fl  erit  paruut  nd  erit  cohibendus»  vt  Aut.tercia 
pnmi  de  medicSdtt  iniancibut.  S’i  vero  fit^Ruenc  SC  de 
eo  cimeaf  tunc  attendat  confortationi  ftocnacitt  cn  rebus 
cdfbrtannbut  ftomochO  A ili pticacibut  vemr?,nS  quiC' 
qutd  dicae  ab  aldtilux  videnturefle  caafx  fluxus  hmdt. 

Pnrru  dolor  dcbifianfvimn?dtgefliu9.  Secunda  oc- 
Oipatio  virtutis  iifcreSdo  membrfl.vnde  fle  n6  benere. 
gubt  vt  pnus  t ita  has  duas  coiungendo  exit  vra  caula 
potensAiflaeftmiht  vi£i  fememta  Auic.all^to  loco. 
Vnde  in  dolore  habito  ex  pundluraimprelTain  gingiuai 
fit  cdmocio  in  humoribus  qut  eti9  ob  dolore  exacu ' 
lifif.quiaeurifiidb  &nd  regulari  inducunt  fluxum  vt  di^ 
«fhim  efl.Ec  Uudaf  embrodiatio  vftris  ex  anrhcra»aut  ci  • 
minoA  maxime torre&tSo.  Item  emplafbC  ex  cimrno 
A ro.in  aceto  i nfisfA  plura  ala  huic  ^^pofleo  ponam  in . 
Ea.xvf.capit.vbi  rpectalts  fiet  mrntio  de  hoc. 

* Tetffosefl  remedtorfi  pamculartum  applicatio.  Er  ex 
cfhnendintefl  fricatio  gingtuarum  cum  cerebro  leporis 

£nusdecolbtocodlo^ndcodlo.  Itf  fricatio  earii  cum 
At  canu.vndc  Aui.Et  iamditTcu  efl  laccaninii  con^ 
fm  in  hoc  uchemftsr  cum  proprietate  fua.  Et  fl  dolor  Tue 
rit  vehemens  fiatfricaciofadhi  nutrice  donec  ll  pngiutt 
ipfls fluit  humidiras,  A flat  fncatio  cum  Agitis  imjn<ftii 
adipe  gatiinx.velanaiit,  A frequenter  ilnngendo  gingi. 
uam  cum  digitis  ipfls.tcem  idem  fiat  cum  meile.  Item  A 
cft  mirabile,  vt  Mef.cum  cerebro  leporis, vt  didium  efl, 
frd  Abet  cominuart.  Cunque  demes  apparere  experim 
fiant  embrochatiofies  lupra  collum  mandibulas,  A ca* 
putexaqua  decodiionis  tnalute>camomillx,  Amclifo<' 
ri,  anheti, deinde  limamurex  but^o,niedulb  mrtsuac-. 
«t.  AdiAmvaletceTi>tumhyflbpi.GaIe.cuiut  deferi- 
pnonem  quaere  Ii  Mefue,in  antidocario.  AdidemAeft 
opciraum.a*cer«  citrin*.  f .>.olci  camomil.f  .titf.hyflb^ 
pi  hu.^.itf.adipis  gaUinx,  Aanacis,  medullx  cruris  vac« 
flS.aoa«attr«ii(|,v«n»  I(gm valet  laiaan  oko  fiabmoCi 


cotloaurcapirfapplicati.  Ttf  eius  oleum  inaure  dilRil^) 
larum.  Oe  orru  autem  ipTorum  tempore  imprrgnatt ol.> 
CHS  inmulxnbuf  aut  inprouedcis  patebit  quiddictdum  ' 
cx  btt  qux  dicentur  in  dubiis» 

Dc  dolore  dentuan,  Bjtbricd,  III. 

AOgredior  rem  grande  A vr  proprius  loquar  intrf 
homines  chaos  magou  cum  aggregare  flu  Ai  an> 
fidota  in  hacparsioncconfrrrmra.  cum  quifqiaut 
cfl  homo  aut  mulier  multisac  pene  infinitis  A n*!  amt  efR 
caciftamis  remediisfe  munitum  A magiflrum  publice 
enuntiet.Satubctm  ramen  vt  fupra  ea  A laudata  magis 
colligam  remediorum  genera,  qiiibusauidas  hominum ' 
mentes  A hac  ipla  re  tuxra  ingeiublimeibcutratem  quie«' 
care  fperabo. 

PROSBQ.VBNS  igitur  ad  defcrrpttonemA^ 
caubs  dico  q>  dolor  dentis  efl  triflts  eorum  fenfiittb  fadhi 
i re  contraria  Tubito  materialiteratqi  vehementer  imprf.^' 
mente>qup  res  contraria  qfiqt  efl  mala  cdpiexio  aut  mala 
cdpoflrioauc  Iblutio  cdtrntritans,aut  utrunqtflmul.flcur 
tnapoflematemala  cdplexiocaliA  velfng.  flmplex  vel ' 
cdpoflra.humida  auti  A flc.flmplex  non  videtur  dolore^ 
dentium  incauftre.ni  fum  qualitates  pafliuxAtnodtcp''* 
imo  nullius  adliuttatis,ArpSlitcrhumtA.  de  quo  fupra  * 
de  foda.  A.rf.techni.  Qiiandoqitn  li  fleettatr  potefl.fnie^ 
nire  A tunc  apparet  dimtnutio  demis  A eius  ^motio,\'t 
Aui.prouenir  Aaliqfl  ii  vftoflnitr.  cuius  flgrmm  doloris 
permuutio.  ^^ala  veroc^ptexio  frigida  i cabda  difcrr^  * 
nir  A ecdira  ex  imeflone  A remiflione  (lue  acuitare  Alo 
ris  ex  fubfn  aut  tarA  inuaflA.  Et  ut  ebrius  in  re  tfla  n» 
cedaf  fle  difltnguendil  efl.qm  dolor  demium  aut  efl  talis  ' 
pereflemiSautpercdicatr.  Sipereflhicii.tunc  eflmab 
cdplexio  flmplex  vel  compioflca  flbi  contunsa  per  ner.' 
uos  Amet  CIS  fimfum  ex  tertio  pari,irc  inlra  in  dubijs.Aut 
efl  Iblutio  cominuiesiis  VI  quSdo  dens  efl  (ra^flus  i caufa 
extrtn(ecs,  aui  qtiando  efl  corroAis  aur  perforatus,  aut  qfi 
in  efs  ex  humonl  aggrrgatiorx  accidit  apoflema  cum  hu 
ntoresin  eis corrumpururAputrefium.  Sipercottatem 
hoc  efl  aut  9 flomacho  It  quo  fit  fecfldu  plurimu:  vt  Aipri  ' 
cumsflgnn  qidemewdolentinfimores  Abbia  inf^iors» 
Aut  k capite 9 quo  fit  bequemer.cutus  flgnum  qi  Ames 
rupertores  dolent  Afaciet  inflac..aut  ab  his  duobus  flmuf,  ■ 
Aut  ligingiuisipfls quia  liraabcdplexioneearum  cdi^ 
cata  eis  per  neruos  A chordas  flue  ligamenta  quibusalli# 
ganf  eis.  Autab  apoflemateesrum.autab  apoflemate 
aurium.vel  maxilUrum,flue  genarfi.Item  qflqi  dolent  ex 
re  putreiatfca  retenta  imer  Amesex  parte  cibi.  Autqnqi 
Alent  ex  nimia  flccitateAdefetflu  nutrimenti  vt  in  fem'»' 
bus.  Quandoqiex  nimio  rfu,  flue  rerum  aceto&rt^  ' 
AacrumtmimArerufngidaro.  QMndoepexrebtrtca<» 
Itditafllimptis  immedate  pofl  aflumpnonf  frigidorum 
aut ecomra.vt fupra.  Qmndo^fltlivermfbusineisor  ' 
lik  ex  putrefatfltone  humorum  in  eis.  Ht  efl  nocSdum  vt 
dicit  Auic.Aquandoqi  fiidiffinleplunbus  hominibus 
coflderam  ibus  in  Amibus  fulsdolorofls  difeemere  inter 
eos.nam  confundif  iudictum  A Ante  delente  malo  k bo 
no, quoniam  Alor  ita  botto  edicatur  ut  videatur, eriS  bo 
nus  dolere  Aeflie  malus.  Vn  A meo  tepore  vidi  etiS  con* 
tfgfi  euulAis  efl  bonus  A non  malus  A hoc  quia  patifs 
dixit  dentfbonum  plus  Alere.  Nam  tn  hoc  calb  oportet 
cdfl  Arare  quis  eorum  prius  doluit  A pkni  tempore.  Se^ 
cun  A quis  eorum  plus  dolet  tar^ndo  cum  frrro  Scpn* 
cutiendo  iprum  aut  etiS  digitis  cdmouendo.  nS  qui  prius ' 
plurimo^  tpe  aut  etiS  tSgendo  ac  cdmouen  A magis  do 
I«t  ille  Ixdis  efl  alrjs  paribus.1  ttm  eti3  vifu  comprxhen' 
datur  vt  infra.  De  dolore  autem  demium  tempore  im« 
prrgnatfonis  exiflimandum  ftimosli  matrice  flomacho 
cdmunicacos,deinAorfCncdmoucrr,A  hocebnus  in 
dabtjt  appaxebtt»  Caufz  fum  m fiimma  doloris  dentm,  ** 


-ji  Traftatu».  VI»  ' j' 

Ciuft  tm  eft  )>rinn'Vtua  vd  intrer ckm  \*et  eoranncl^* 
•fimnptum  phmi  vc  aer  inxqualia  minuticut.  cibi  va 
^rofi  A huiufmodt.de  qutbut  a^cum  eft.  Exemplum 
eundi  vt  humor  vel  vemoiiuth  ftomaebo  vel  cerebro 
Vel  k toto  uel  aliude  veoifr.GxerapIu  lertn  uc  oiaUcSplc 
Biovrtrffpodtio  matavela^in  neruo&gingtult&c. 
t I t C N Adem^flratiua»nhieriiex  ap^cmaieftn 
gtuarum,vtl  ex  alia  cauia  pnmiuua  quia  fricaciooe  ruir 
twchutufmodiT<Sf  utia  (atistperra  (um. 

Stgna  n fuerit  ex  defceniu  humiditatirh  cerebro  fignil! 
eabttiliud  mdifponttotpiiusex parte  grauitatta  capitia 
inflatiooiagfngiuxdercenrufii  humoria  phlegmatici,  vel 
ebolenci  OrlH  aut  hmoi.ltcalteraiio  faciei  ex  pane  rube* 
riimi  n fuerit  ex  parte  (angutnir^ut  ciinnitatis  ii  fuerit  vi 
lio  cholerae, & ita  dicatur  de  alr|s  humoribus  Aio  modo. 
Vnde  in  fumma  bene  nocetur  capins  £iciti  difpoiMio. 

. Signa.Ci5Amilitcr  A ex  Aomacho»  quoniS  pcrctpietur 
Mocumemum  in  eo  SC  ientiet  patiens  a^enAim  vaporum 
ltMii|i,<&  eruiAuation?acnoCtm  uel  alterius  laporuama 
ricudinem^uc  (aUedinem  aArendertdl^  maumc  cum  ipu* 
co,licc;p  de  aUo  dicatur  membro. 

Sigfu  c6plcxibnit  cali materulis  funt  rubedo  loci, 
&maxtllae,acuitasdoloiis.Ecc}i  Urcfrigtdhvt  ex  aqua 
tuuat . Qp^d  A cA  cu  apoAemaie  c A cminemia  ginguiar.. 

. Signa  complrxionisfrtgidx  mairrulir.remifsibdolo 
ris  cum  granitact  abf^  ruMtne  intenia,«  Ac  dc  aMt  A • 
gnis  harum  complexiocnim^de  quibus  latpc  auflum 
infra  diccnir. 

Signa  Acchatis  eA  drminutio  denti»,  Sc  cdmotio  eius, 
oigna  ouandoeA  tn  dente  ipro^quooiam  ineoperctpi* 
cur  corrouo  aut  apoAema  Sc  dolor  extenditur  G; eundum 
locighudin?  demis.  A autem  dolor  non  lemttur  niA  in  fi' 
fundo  tunc  cau6  eA  rn  neruo  qui  rA  tn  demeeiu»,  3i  pro* 
prte  oim  tnuenhur  dolor  expaAisiu  carnibus  rubei»,  an 
in  mandibula, 5^  firmuur  Acui  obAupe^^^io. 

Signa  vemoAtatii.permucaiiodoSoriscxtenA  maOea* 
tio,&  pullatio. 

Signa  hnoris  gro(xi.fubmerAoy5c  mora  dolori»  abAp 
calidicace,&  injurate  apparrmibus  valde. 

.Signa  fangoinei,aut  cholrru*i. velociu» nocumenci 
cumirumAoncacuita»  catiduaci»  rubedo,  aut  ciirintta» 
A hutufmodi. 

Signaquadodo!oreAmgingura,quta  per  eradicat  io* 
nem  non  tollitur  dolor  ,quia  A fucritin  dente  remouetur. 
dotor  aurem  remouetur  eradicatione  denti»,  quoniS  ma* 
(cria  inuenit  locum  amplum  ad  quem  expdiit^dcindc  ad 
fim  quz|>rius  erat  in  loco  prxftK«a. 

^ Sigm  vermiu.quiafemtcur  Acuc  perforatio  pruritu»^ 
CttiTlatto.vt  inAa  in  rubrica  de  vernaibus  dentium* 

C V A AcaA.I  dolore  ex  mala  cdplexide  Aoe  materia» 
Primus  ordinatio  dixiz,quf  ordinari  debet, vt  & cd* 
traria  caufx,vt  frpe  fupraapertum  cA. 

Secundus  cAAmpticium  vel  coropoAtorum  cauArfr 
opponemium  adminiAnitio  ualencium  in  dolore  dentiu. 
de  mibusad  plenum  infia. 

Nam  qup  ponrnc  in  mala  c^plcxibne  cum  materia  etiJ 
cdferrent,df  poterit  dili^esadminiArator  operariinma* 
b abfc^  materia.Laudat  umen  in  Atgtda  vitellus  ouiaT* 
bius  calidus  maAicatus.  it«  panis  cahdus  niaAicatus.  iti 
hsc  dao  Amul.Item  vinum  deco^bnit  cubebarum,  <5^ 
bituiter  omnia  olera  calida,  & extera  ^x  narrabumur* 
C TR  A.lnb^ollmalacoplexionecu  materia&|2 
xQenttS.canones.  Prtmu» ordinatio  dixtp.  Secundus  cua 
cuatio.  TertiuteA  diuer  Ao.  Quartus  cA  mitigatio  dolo* 
ffts  Aue  confortatio  dentis,&  repulAo  matenx  facretisdo 
lo^fluentem.QuintuscArefolutio.  Sextus  cAAupefa* 
dho.Sepcimus  eA  eradicatio.  Q;>bd  A bem  per  coitate 
OMrtet  VI  addatur  prohibwio  Auxus  materix , qui  erit 

•aauus:oouiaero,Adquartu»  in  ordine,  ita  di*.^ 


'T  Cap.  vrr. 

utHTonc  pteCT(&iiir.d  probibuIoncmTluiUt  iHarfrfaf  n 

• Ec  ancequS  procedam  ad  cdplcndum  imctiones  dnAar. 

numerabvAmplica&  compoAca  tnrciAaab  autflon«>: 
Ims  expertis  plunmubudaca.  Accuim  collucto  ex  eoca»l 
lido.acoru%iUjn.  decocfhonus  aimolibaoo  tn  ore  dc*'i 
tenta.  Alt  hea.drco<Aio  aus  cum  aceto.  A moeuacu  A ma^i 
xtn»cacctolusD.amum,radixetii  coUo  fiifpenfa.Aui.aucl> 
bna  inda.athanana  Aut.in  boc.>.tridl.Balfamtu  inuruAs» 
pane  dolenti  vel  tn  aure  intcdus.  Been  decotftio.  Uetho*  I 
nica.  Bletae  fiiccus.  Capparr»  decocAio  in  vino  aceto 
fmAicatio.Capracoiluno  exetiu  bdn  nouirer  mulfb»* 
CaAortum 4^  oleumtn  aure  parcis  dolemat.Cbelidonta,| 

radix  Aiper  dentem  teneatur  caute,quia  frangh  derxem  tt»< 
procenij.Cicerxorum  infuAo  ad  dolore  molarium.  Co*J 
preAits.  vinum  dccocAioms  nucia  nua.  CoiioquiMida* 
coNutid  cum  decOcAtonein  aceto.Comu  cerui  uAu  quo* 
modolibet,cucurbna,coHutioex  fticco  ra&irxems.lJafi. 
nhicium  Democriti  in  quinto  fumma  Acunda  cra^t.blL 
DiapraGuumNiCoLDemiAiciuGai  io  Seraptone.xiu^. 
cap.amidotarq.Ebulut  collutio  ex  fucco  etus.  Eileboru»  * 
niger  .collutio  cu  aceto  vel  decodtio  eius  cum  aceto.Ga*i 
Im  etiam  nucleus  eius  maAicatu».Galbano  demi  appoA^j 
iu.Gnmen,decodaoinvinocapipcreoitbano  &myr* 
rha.Iufquiamu»  A radix  maAicata.  Acetum  decodrtoniti 
radias  etu«.]i;  femen  in  capfub  cerea  appoAium  denci». 
Lilium  decotAio  radicisvclradtx  ipfamsAtcata.Lum*i 
brici  terreni, oleum  dccotAioms  eorum  diAilletur  in  op*i 
pofitam  aurem  denti. Malua.radtxaus. Medicamen  An* 
dromaci  in  quinto  fumma  (cAatradt.iiq.Melifb  coUu*t 
no  oris.  MelUocum  iSfcA  efbcaci(amum,metrt  datu  Nic»  ■ 
fupcrpoAtu.Morus  cortex dK  collutio  cum  aceto.Nigclli  ■ 
acetum  deco^noeius.Niuisaqua  in  calida.  Cleum  myr*- 
imum, oleum  rof.oleuro  dc  citro,  oleum  ouoruro,  A be«> 
neditAum  Ntc.Ortganum  maAicatum.  Oib  vngutarum 
porciaduAa.  PaAinaca  radix.  Peucedanum  in  corroAo^, 
ne  poAium  Aacim  fanat.Pirctrum  decodbo.garganTma* 
colluiio.ina  Atcatio.portulaca.Plantago  radix  eius  maA4 , 
cata.collutio.praCnum.Ranx  decorio  in  aceto  vel  uino* . 
ReAna.rofa  Arnen  oleum  eius.  Rofinarinu»  decoiAiora^, 
dtx  ma  Aicaca  uel  fiiccus  in  ore  temusJ^uta  coiAa  in  uino» 
itemcatapbrma  exca.Saturegfa.SallacerdouA  Nicot, 
Sandaracha  A valet  plus  omni  ala  re.  Auic.Sinapic  cuca 
Acu  maAicarus.Solairum  cum  maAicemaAicatua».So* 
tiria  Nico.minAce  valet.Sparagus.  collutio  decotAionia 
radictseius*Spolium  Arpentit  collutio  decotAioni»  eius» . 
Sa AAgra  decotAio  cu  accto.T amarifais  decodlio.  Vul . 
pu  pinguedo.treos  decoctio  gargarifma  A prxctpiic  ra* 
dicis.Hynbpus  collutio  ex  deco^ionc  eius  in  acrto.Plu* 
rimaatucoUigere  poiuiA^Adbxc  d^domeAicama^ 
git  pro  nunc  fiifficiane. 

Pnmustnqi  canon  coraplenir  cum  his  qux  fup  cauf* 
oppomtraur  vteodo  in Aigido calida  dcin  calido  frigr-, 
dis  abAinerdo  ab  his  qux  Ixdum  deme»,  de  quibus  tn 
principiocapfiuli. 

Secundus perfiatur  phlebotomia  dffbluiione  vftns, 
phAbotomia  vero  in  Anguinea  materia  aut  Anguini ad* 
naixta  A pArtim  in  cholmca  vft|r  id  phlebotomia  ucoa  * 
riilinguf.  Qubd  A fuerit  ex  materia  frigida  Anguini  niS 
admma  fateuacio  cu  pilula  cochtjsd  hmAi.&enematI 
btt»,coliyrtjs4^c.habAibuseuareh  partibus  fiiptonbua 
de  qbia  de  foda  ph Agmattca.<%  AmiTV  A fuerit  cholcrici 
n5  admixta  dTc.cum  euantibus  choArS  vt  de  foda  cholc* 
rica.Noca  tfi  diiAucA  dc  dolore  oculoru  q.  k quacuqt  ma 
teru^pueneric  dolor  dentnj  inprinapiocdpetit  phlebo*; 
lomu  Alt^  dmerAua  ad^ibendii  futurum  apoAema,  A . 
•d  remiAionr  doloris>cuius  ituAio  plus  debilitat  vrrtut2 
cum  At  dolor  de  maxime^erneiibus  viriui^qi  Ai  eoa* . 
tmAnguinisiiU4C4>P«f^hocfortaAelaudauaurtt9uan. 
rf»  phKbpcpmi^  uaoAuooC  fpccialucr,  MeCA 

incaoodc 


De  acgritud.denauni.  ' jjj 


4n  cartonede  diuerHone  in  omni  dolore  drmiuixi.  vnde 
MeCSecundam  rem  complent  phlebo(onifar}&  vcncoCi' 
tionct^as  diximus.ru  tamen  pro  hiseuacuatiorebus  fieo 
dis  relege  canones  de  Ioda,  nam  hic  maxime  iitni  necrOa' 
rrj,&  ne  obliuifcaris  quomS  oportet  eas  leitcrare,  vt  ibr, 
& hic  nonexpe^tur  dige/lio> 

Tertius, ideildiueriio liat  phlebotomiaex  parte con« 
craria,vt  didium  cll.  nara  in  forti  dolore  nulla  eft  melior 
inedicinahac  defetflione  pnmoAphor.  cdmenio.  xxxff. 
6umqi  ventoCitioner,ligaiurp,cdpre(tiones  dignoru&c. 
Vt  fiipra  de  Toda. 

Q^rtus  cdprathendic  tres  intentiones  repulHonem/ci 
licet  materixtconfortationc  dentis,&  dolons  remiisiooe, 
qux  tres  vna  fola  iimplici  medicina  cdplemur.  hae  autem 
A pluribus  expertis  cdpolitis  periictuntur.  filxcmplum 
in  cauCa  calida  applicamur  frigida  Hyptica  qux  Tua  frigi" 
di:atcrepellum,&  fua  (lypttctuic  prohibent  materia 
fcendere.lliaqi  frigiditate  caliditaiem  nocentem  remouft, 
& (ic  rcmouendo  confortant.  remouendo  vel  remtrten 
domal2  complexione  calidam  qnxeilcaula  dolons.  re» 
muttc  autem  S£  quandoc^  remouce  dolor  qui  eil  eius  cffr  * 
dtus.vt  uerbi gratia  adminidraf  oleu  rof.in  principio,uel 
oietj  de  lalice,vel  oleu  omphacmu,aut  oleum  myrtinum» 
&aliqn  cum  hia  aut  aliquo  ipfo^  cOmircetur  acciu,&pa 
rum  camphorx,&  in  ore  retinetur.  Itlmagis  domeftidr 
recipiatur  aqua  frigida  cum  aceto  vel  vino  granatoru  uel 
cu  diamoron,aut  aqua  rof.auc  fiat  in  eis  vicirsiiiido.  Ite 
cx  luccis  rerum  infrrgtdantiu  vt  eft  fucciis  myrti  rof.plan 
laginis  df huiulmodi  cn  modico  camphorx.  Et  exexper 
cis^meeflirequeratio  admimfirationispettarum  infiiCi' 
rum  in  aqua  veri  h-igortsd^  (inc  quadrupltcatp«  <SC  parum 
cxpre/rx,ita  vt  non  fluuaiaqua  & contimienf  per  Tpatium 
vnius  horT,vel  duarum,  vfc^  ad  tres  horas,  tollunt  enim 
omnem  dolorem  cx  qiiacunc^  cauia.  ell  enim  cx  (hipefa' 
dcmisdororflicisllupcfaciensabr(;p  nocumento  ve  frpci> 
ma  tcrtri  de  medicinis  (lupebufituit.  Ite  (i  ii^ndatur  in 
aquadiimolca&  appoittachimolea  &dehiccis  fngidis 
idemiuuanc.  Etnotahicpropterilhidxpiod  dictiAuic. 
allegato  loco  in  Une  capituli  inquh.quSuts  qilqi  iit  addes 
in  principio  q>  illud  didlQ  cft  tmelligendu  de  aqua  frigida 
retenta  in  ore  vt  ip&  ponit  A hoc  etiS  vidi  in  expenencia. 
De  ea  qux  extra  applicaf  fecuseft  vt  patet  c&fiderann.Itc 
. & ali}q>i1hiddiifiahabat  veritac?maximeqn  tenet  par/ 
uo  t?f^c  quia  in  pnncipio,&  hoc  voUm  Auice.cu  dixit 
inprinctpio.Sedu  reitiK^diu  prodeilvt  extra.  Itc  valet 
lana  fiiccida  inuncta  cum  oleo  roC&ad  extra  applicata* 
Item  valet  in  hoc  principio  collutio  oris  ex  aqua  roCdC 
tnodicocamphorx.  Item  decodio  gallarfi  cum  aceto. 

It^lbbtrumcnaceco,&rftexpentj,&maximc  Oiccus 
cius.  Ad  idem.  Re.conandn,le.  portuf.  fumach, lentium 
cxcorticatarum,Cindalorum,atri  ror.pirctrijcamphors, 
ana.partes  xqoates.rucci  iblatri  quSium  fufbcit  & cu  roo 
dicoaqux  rof.fiac  tininienruro  quo  Imtaiixfxpe  dens  do 
lens.  Cunea  dolor  fuerit  exhismitigatus  procedendum 
cfl  cum  refolutiuii  8c  rcpercu6iuis  Hmul.  vincent  ibus  tt* 
percursiuit,&  vlttmo  procedatur  vinccttbus  rcfblutiuts, 
de  quibus  Cupra  dCtnha  dimur  in  quinto  canone,  vt  ver/ 
bi  gratia  miCcendo  oleuro.cum  vino  decodioms  mafti/ 
cisaueCuccum  myrti  velrof.cum  omodecodionh  acori 
A Hmiliu.  Qu6d  H dolor  sute  perlcuerabit  oportet  tunc 
aranitre  ad  ftupefacicmta,de  quibus  in.  v).canonc.  Exem 
pldmcauGifngida  in  principio  admtniflrenc  calida  (ly/ 
ptica  cnqbusetiS  ponatur  btgida  repcrcuCsiua  ^ parifm 
tna  vt  (upra  diiTcu  eft  dc  calida  tres  compleant  mtetiones 
didas. verbi  gratia,  vinum  decodionts  roCbalaiiftiaril, 
&maflicis.  IcevinudecodtontsnuctscuprelMCumda 
ffloron  aut  cu  ro.aut  cdflmtliier  exalqsponiit  & ponen* 
dis,d^  tu  ^brica  tand^q^  repculsiua  vincant.mirceanf  re* 
4blii(iua  ca  ftypeiett,  Si  repetcuiluuis  vtocenubus  adhuc 


Ayi^cit.  Vltimopueniafad  refblutiua&in.  v.canofh 
verbi  gfa.  valet  in  pceflii  hoc  medicame,  ol  bant,ma(li> 
ds.ana.5. 1. myrti. i.ti.bulliSt  in  aceto  aut  flat  collutio  in 
ore  ceneaf. Multa  in  fine  capituli  ponent  valentia  ex  qua/ 
cuncp  cauCa.fdeo  in  multiplicatione  exemplor»  nunc  Cup/ 
fedeo.  HisclediuepcTadisperuenituradreroluCTia  qui/ 
buscdplerur  quimus  canon,vbi  rememprandu  quod  di/ 
dum  efl  in  fineRubricx  de  cdirruattone  eoru  q>.xirj.rao 
dis  8c  pluribus  pofTiim  hmoi  medicamina  denitbus  appli 
cart.Et  vt  clarior  dodrina  deI,apcnS  modos  proiequen' 
dodevnoinalium  vCqifnfin?.  Primus  itai^  eft  colfu- 
lio orisexcfSjdCoporret  VI teneatur  longo Cpatio in  ore» 
qm  aliter  n6  proCunc  aut  modicum.Bt  nota  pro  fequenri/ 
l^&prohtsqupdidaruntqi  fortiora relbluitua  appit/ 
cart  debent  in  cS  frigida  vt  patet.  Ex  quo  apparet  primo 
error  damru  fimilia  reCoiutiua,  flue  xquala  vrl  eadem  in 
omni  dolore  demium.Infertur  fcd'o  q*  no  potefl  e(Te  yna 
mediana  falce  operans^  qualitate  mamfclia  valens  in  ol 
dolore.pacei  correlanu.  Et  diac^  qualiiatemanifena,  qa 
ferrafsis^qualitateocculta  poflet  iftud bene  concingerti 
fcd  non  efl  confidenda  mulifi.  Et  vt  (aciffaaS  pro  pofle 
promiiTo  ponS  hsc  qux  li  j?prietate  ualem  Sc  indifltremer 
«nomnt  dolore  fiue  corpus  fuerit  mundn,(iue  non,Ced  cer 
rius  SC  fecurtus  operati  corpore  mundificaio.vt  fum  cor/ 
nu  cerut,radix  Ixrbx  tiinia,  radix  cucumeris  alintni,  ra* 
dix  ihitimali,  radix  ariflologtx,  radix  chelidcntx/polm 
ferpentis  de  quo  in  dubqs.  Hepar  ReIlionis,frudu8  tama/ 
nTci,  radix  colloqutmidx.  Illud  quod  adhxrrt  aluearifs 
spom.Poriulaca  qux  fua  proprietate  remouet  Huporem 
eius.Et  excolkitiombus  in cau& frigida  c(l  eollutio ^da 
cum  decodione  fpolq  (erpemis  in  aceto  aui  collrquinti/ 
dx,&eil  magni nmamemi,  fcd  eft  hornbilT,&  hutdio/ 
Cum  med  camen^&vlcera,  quared^fi  laudatur  abaudo 
nbu s confulo  vc  noflro  tempore  dimittatur  propter  deli 
tias  hominum  hodierni  tfpons.  Et  fic  Cuo  modo  dicatur 
de  radice  cucumeris  aiinini  &ilimlium.  lAa  enim  fortia 
fum  vitanda  tuxra  canonem  in  princtpiocapituli  pofitS. 
itera  vinu  decodtonts  Caluix,aut  pirem,aurartnofrvgix> 
vcleoCmarini,  oondifi,  frudus  tamarirci,  Si  nmilium  de 
quibus  didum  eft  ame  complemenium  canonum.  In  ca 
bdaverodecodiogatlani &prxcipoe crudarum  macc/ 
cevel  vino  granatorum,  vel  vino  berberis,auc  a reflr, 
vel  cornu  oerui  vftum,  vel  fblanum,  aut  ro^Miut  iufquit/ 
nas  & (inulta  frigida. 

Gargarffmatafiam  extfhseiTdera.  Itera  decoquamttr 
atla,dcpanulx  inaqua  & fiat  gargartCma,  pofl  garga- 
rrfmata  Cemper  teneatur  os  apertum  vt  inde  fluSt  humidi/ 
caees,(lue  Ciliua.  Mafltcamur  radicet  dtdx,vr  pirerri  SC 
madicando  exit  humidicas.ltem  ma(bcancur&  herbas, 
A: maxime  laudatur  mafticatio  memliaflri  in  frigida  cau/ 
£uttem  mafricatioptperiSfd^confimiliterdealits.  Etex 
componns.ip.memhaflnjm  montanum,  piretrum . piper 
ilbum,myrrham,conficiantur  cum  carne  pafTularum,  Si 
fiant  cx  eis  auellanx  Sc  mafricecur  omni  die  vna  auellana. 

Alia  (unt  linimenca,&dchisexempltficaiio  efr  v<  com 
ponamur  qux  dida  fumeum  meile,  vcl  fucco  aliquo  ex 
diditdcliniSiur  demes.  Ex  expeitfs.i».medullx  nucleO/ 
rum  perfici  par.i.ptperis.par.r. confice  cura  gomi  cedri, 
aut  meile.  Item.  9.  piperis,  pirerri , fiafiCigrix.  zinzib. 
ana.  par.i.baurach.par.  < . terantur  bene  6C  incorporemur 
cum  meile.  Ex  dentifrichs  laudatur  quod  immediate  po 
(itum  cd  abiedo  melle.namcxpuluere  fr icentur  dentes, 
item  commendatur  fricatio  cum  ligno  aloes,  nem  & ma/ 
ximeK  Gaten.  fricatio  cum  hepate  fiellionis.  Ftuntqi  etia 
porationcf  ex  decodione  rerii  didartim.Sed  htc  nota  ct/ 
nonem  tales  debent  fieri  ame  cibum  per  duas  horas  am 
pofr  laliem  per  quatuor.Auic.lt?  fit  emporatio  cu  milio, 
camomiib^ur  oleo  df  llribus,&  qnqt  barbf  .talia  cuapo/ 
iatoriaapplicanI»qm  appofiu  barbf  ceifiit  dolor.itmtx 
Pradica.S.  P cis 


TraAafuf,  VL  Cap.  VI  L 


^f«bu9*lijn  Ciccelli  qui  ad  fxtn  adltm  appIicS* 
tur  JHiUtanc  (nim  tn  vino  vel  aceco.  Emplallra  vero  ra 
ro  barbx  applicanC  ^cut  cmpUtlm  ex  maluia,  camomtl^ 
h^netho.i^ine  lfni»oleo>&  liuiurfnodi.Qni^  dum  cum 
hi«t&  addunc  alihea,  mclilotum»  femen  cauidi,  folta  eiut» 
femen  porri, treof, radix  liln,hyllbpuf ,&  Hmilia.Ex  gbui 
Otbusautplunbut  dtcmplaflrn.  SufFjmtgacionea  nunc 
cumfebof pdi(flts,&va!cefui!umigatio  cuvngub  aiim* 
deco<5la  in  rebus  ipiis.  Ec  noca  fu^jmigatio  fa<fta  p tra 
feiftonum  e(l  melior.  Capucpurgia  fUm  ex  fucco  blicia, 
aut  aqua  maioranx.  Auc  briitii  exaqua  cucumeris  adni' 
IM  aut  cx  fucco  aranirc,  fird  pro  his'recurre,  fupra  de  foda. 

Inilillamur  in  aurequandoqi  medicamina  qup  fequitur 
dolorem  vt  oleum  caleorei  vc  fupra  vel  roiatum.Item.ia. 
epil.ca(lorei.ana.diflilletur  granum  vnum  cum  oleo  roll 
in  aure  fequenie  dolorem.  Item  oleum  de  amygdalis  dub 
cibus &amaris  decodhim  in  cccps,  Sc  inftillatum.  Irem 
oleum  de  periicis  df  maxime  cure  comifcetur  cum  cafto' 
rco,df  quSdo<]iapudneceisitaiem  addendo  aliquid  opi). 

Implemur  & dentes  perforati,d£  corroH  cum  gallia.ma* 
ftice,  euphorbio,*&  piretro» d^quSdocp cum  auro  bltem 
■d  conforundum  dencem>etia  quia  prohtbem  corruptio ' 
nem. item  prohibecuringrellusaeris,autaltcfiu8  rei  Ixdc' 
tis.  Icc  impleatur  m caufa  (rigida  cum  calidis  & in  calida 
cum^igidis.  Laudatur  impletio  ex  medulla  periiconim 
prxditfla.  Bxcautertzanribusvt.ip.oleuinquo  deco^ 
fini  aliqua  ex  didlis,  SC  (tc  feru?s,&  fumatur  acus  igmca  dC 
imponat  tn  diiflo  oleo»detnde  cum  pennula  ingeniofe  in ' 
cromtttanrr  vfquequo  attingat  dentem.  Aliter,  ip.  acum 
vel  ft/lum  3^  in  excremo  pone  bombicc  inuoluendo  fub . 
cititer.deindeintingatur  in  oleo  c5i  (cruenti  &(Tequencer 
imponatur, fcito  hoc  modo  (entiiur  magnus  dolor.AL 
bucafit  hoc  idem  facit  cum  butyro  feruemi.  SC  quandoc^ 
non  pfum  ifix  cauterizationes,d:  tunc  caurerizccur  dens 
tum  acu  ignita  toties  donec  peruenic  ad  vltimum  in  cau  > 
feriairione,&runc  fornfiefedabtcur  dolor  Sc  frangetur 
dens.Quidam  impomim  aquS  imus  fiue  ardentem,  dente 

/priusmundificato.  Quidam  aquam  fortem, qtxavtumur 
aurifices  tnfeparando  aurum  ab  argemo,(&  quidam  £a* 
ciunt  ex  eifdem  rebus  aquam  minus  (briem. 

Cum  vero  omnia  i(bi  non  comulcrim  tunc  deuentcn' 
dum  cfi  ad  complendum  fextum  canonem  qui e(I  fiupe.’ 
bcfho.  Sed  hic  nota  didhim  Auic.fcpcima  certrfdecura 
dolorum  dentium  inquit.  Neceflarmm  efi  miiltotiM  ad* 
tninifirare  opni  cum  oleo  rof.fedquoctefcunqi  inueniiur 
xxculatioabillo  dimittere  ipfum  e(>melius.d^ideo  vt  fu^ 
pra  pluries cfi  allegatum.  d^Me^.  difiindlione  tertia,  iij» 
cap.canone.  v).  Compingere  autem  Sc  fiupebcere  eft  vi' 
cimum  ad  quod  niti  debes  8c  prxcipue  quando  omnia  nd 
contulerim  &res  efi  polita  in  dcfperatione,  tunc  quo<^ 
(uper  narcoticum  efi  prxfumendum,&  parum  infra,cum 
cis  cura  efi  mendo(a,&  hanc  curam  rememorauit  ipfe 
Me^.  capitulo  proprio.  Completur  aim  fuffijmigatione 
iufquiami.&expercnefilinire  dentem  cum  opio  &oleo 
rof.item  pfrecrum,&  camphora.  Item,  m.iufquiami  aU 
bi,opff,fi:oracis,galbani.ana.$.).piperis,a(1x(midx.ana. 
5.  f .&  mifce  cu  rob  vux  SC  liniacur  dens,  eft  emm  exper* 
cum.  Itemponaturgranumopiimixtumcumgra.^ga' 
riofili,mafticis  fuper  dentem  dolorolum  Si  liquefiat  cum 
ferro  fgnico.eft  enim  expertum,  lcem.ia.opif,  iufquiami, 
feminis  aptj.ana.^.f.fiam  ptlulx  cum  aceto  Sc  ponat  vna 
fuper  dentem  dolorofum  detentatur  per  horam  in  loco, 
fedacenim  dolorem  mirabiliter,&cxquacunque  caula. 

Ego  aut  f expertus  fum  Sc  vfi|i  modo  non  inucni  q»  non 
fuccederat  applicarcad  extra  petiam  magrum  tineSqua' 
druplicatam  SC  quadot^  otfhiplicatam  vc  pocemiusagac 
infubm  in  aqua  veri  frigoris,de  Wuiter  cxprelTam  fup  gt' 
nam  dolentis  den(is,&  ipfum  reappofuifrequ^  nO  per  > 
nineuc  eam  calcfieti,  Sc  conunuaut  per  bor3  vt  fiipra  Sc 


per  horas  fecunda  dolons  tntenfion?d^  remi(Wonr,«fein 
hoc  c^re  feci  tenere  patiente  fuper  dentem  vnS  ex  piluhs 
sani  di<ft  is.  Cuf>qi  cefiaueric  dotor  foUidtus  etiam  fui  di 
iKrfionet  deeuacuaciones  Sc  refoluciones  feciles  agere  du« 
bitSs  ne  ex  carum  caltditaie  fieret  cratftio  matenxad  locu 
Sc  rcfolutio  nima  partis  fubtilii  3C  vere  opnme  fucceftic* 

Sed  quta  vidi  patientes  dolore  talem  ad  medicos  c5mu' 
nirtr  non  nifi  magna  ncccfsitace,id  eft  ^pter  imenfilsima 
dolori  accedere.nam  prius  multa  expcriuncur.idco  vtplu 
rimuegOcpcef^  cum  talibus  ftupefediiuunAobliiut  ver 
biMef.allegsto  loco  inquit.  Cdponunc  auc?  rem  magni 
erroris^  principio  hmtH  curantes  cunarcottWs.  eft  enim 
cura  mcdofe.nS  illud  intelligitur  vt  fetpfum  declarat  ame 
tUud  vc  duftu  eft  qn  cum  alqs  curare  poftumus.  quod  SC 
ego  hicio.  experrus  fui  aquam  feigidam  renere  in  ore  non 
comulic,imovi(aeftlxderevtfupra.  Poftremor>ota 
linimenta  ex  rebus  opiatis  (ecunus  exteris  applicamur. 
Qiridam  came  dant  in  potu  narcotica  vc  phtioraum»  imo 
Sc  demi  applicam.  r»m  inducum  fomnum  SC  maturatur 
xgricudoi&quiefcitdolor.ficenimtn  omrafortt  dolore 
conferunt  indtllerenter.Poceft  itaque  dtlig?s  operator  ait 
ter  Sc  aliter  operari  cum  ets  vc  videbitur. 

Hcamequacorapleafeptimum  canon?  volo  expedire 
modii  curx,quSdo.Cdolor  demis  ex  alta  caula  eft  qp3ma 
Ia  clSpIextone  de  qua  ^clTum  eft.  Nec  de  cura  doloritex 
ficcitace  proucnictis  aliquid  diiTcum  eft,  quoruS  eius  cura 
p?det  ex  modo  .pceilus  in  calida  &frigida.Laudat  tfi  hoc 
tn  cafu  Auic.butynim  dcadipeanatit.  valet  SC  pinguedo 
nllinx.  Si  vero  fuer»  ex  eoruapoftemate  cura  eft  fimi* 
lia  curx  qux  eft  dc  apoftemaie  gingiaaru.Ideoqt  fequens 
dico  fi  dolor  fuerit  percoitatem  ftomachi,aut  capitia 
tunc  procedatur  cum  ordmanbrKdixrxeuacuarione  rti* 
terata,& maxime  fi  fueric  excapiie,5^  tunc  phlebotomet 
aut  phramaco  euacuctur  vc  utdebicur  expedire.Itr  fiat  ter 
tio  loco  diuerfio,&  dc  hts  oibus  fupra.  C^no  vero  inc?» 
datur^ibicioninuxutmaterix3capiteaddemetcu  ap# 
plicactsad  extra ad  intra auceleuationis  eiufde  adeos» 
quoniam  hoc  eft  initium  curx.  Bi  pro  primo  quf  re  fu  * 
pra  rubrica  de  catarrho.&  hic  habe  fufpediu  acetum  qm  Aceton 
aperit  &fub(iliac  prxcipue  cu  locus  fit  pafsibilis.  breui'  in 
cerinomnifiuxureumattcofulpetfcueft.  Profccfo  vide  xurcui 
de  foda  per  c5icacem&  tbi  canones  &antidoca  inuetwt  uco  ti 
huicnegocio  necefiaria.  Laudamur  maxime  pitulx  Ale*  fpcifta 
xandri  in  primo  cafu  quas  fcripfic  Mef.dccacarrho,quara 
defcrtpcioeft.x.m^rhx.^in.churis  mafculi.  $.n*r«  opif, 
infquiami,&c.&  plura  inuenies  eo  loco  congruemta  3c  Ai 
pra  de  catarrho.vbi  ponitur  dderiptto  earum.in  l^tido 
vero  cafu  budacur  icRafi  nono  Almanf.  vt  poft  mundifi* 
cartooet  fiat  feicario  dentium  ex  hoc  medicamine,  in.  pi^ 
retri,  firupts,  baurach.  pipens.  zinzib.  ana. fiat  pulusa  de 
quodcc.  Sed  nota  cp  tuxta  caulam  oportet  medicum  ad' 
roiniftrare  remedia,  SC  exerapU  in  omni  caula  pofira  (unc 
Sc  ponenf.  Si  vero  fuenc  ex  apoftemaie  gingiuarura  lUC 
^edal  in  principio  cu  pblcbotomta»  &fcanficarione,  Sc 
fi  opui  videbitapplicentur  languilugx,aut  fiat  phlcboto 
mu  venam  qup  fum  fub  lingua  aut  vetoTx  iub  memo  cu 
fcanficatione.  deinde  procedatur  cum  repercufttuis  dtdha 
vnde  favfta  fcarificatione  abluat  os  cum  aceto  SC  vino  dc' 
codbonisaluminis  zucchartniomni  die  ter.  Ad  extra  au 
tem  fuperponatur  in  principio  empbftrum  repercu&tuS 
cxmaUns,fobtro.rof.camomtlb,&hm5f.  deinde  pona£ 
emplaftrSrcfolutruu&  micigauuuex  camomiUa, farina 
feminis  lim,bnnalbenugrxci, radice  maluauifci,&  buty 
ro  addendo  oleum  rof.aui  uiol.fi  materia  fuerit  calida  feo 
fimplurimiieftfeigida.  Qubd  fi  mattrra  tenderet  ad  ma 
turattonem  iuuetur  curo  maturatiuis  vi  fum  ficus,  pallu' 

Ix,  femen  lini,£cenugrpci  et  huiufmodi.de  qbus.un.iracr. 
bdm  decoiflt^  ex  eu.  deinde  aperutapoltema  &mudi' 
ficcnircumclleroCvtdc vlceribuionadi<ftucft.  Qitbd 

fi  fiicnt 


/ ' Deafgrituddctitiim*^  114 


fiiertc fs mata  cSptenonc earum  haWfmodui  curxex 
di^n  dc  Mra  malx  c5picxi'ofUf«  Qii6J  /3  (uertt  ex  apo  * 
ftemucauriu  curenc  priut  apoIUmauattendcndo  mitiga 
liom  dolor»  ipforum,&  hxc  &ipra  poHta  rurK.8i  vero  ex 
apollemate  gemrO  «pcedac  cum  phlcbocomQ>  cuonci  di» 
uerfione»  regcuCtionc  fm  extgeimS  tnaterix  di  calidtt  aut 
Ingid»  vc  di  Jtit  e(l>macuranonc,  di  reibluttone  cO  empU 
ftris  vt  paulo  antecxcpliiicatum  cll.  Qu6d  H ^urm  ex  re 
putrefa«5U  rctha  ex  ctbo  imer  demea  reoioueaa,  «Si^  fiat  coi 
luiio  oris  cu  abftergftibuSimudificScilius,  SC  dentes  con- 
fortat ibus*  vc  uerbi  gratia  cu  vino&  nxlle  Sc  modico  me 
chaftri  aut  alicuius  uiis,  Si  (Ic  tepidu  aut  frigidu  ^m  teov 
portsftate.  Qubdfi  iberucxiuaaio  vrureriiacetoCirum 
tunc dimictanc olfiant  collutionesaut  aliter retetiooesex 
rebus  caitdu  appropriaiis  lam  didhs  valentibus  ui  cd  (rt- 
gida»<cd  de  hoc  in^  in  Tpali  rubrica.  Qitbd  li  fuerit  cx 
corrofione  dicec  inhra  rpecdluer,&  firntliter  ii  vermibus» 

• fi  hient  es  aliqua  alia  c3  pacet  leuticr  qd  ageduin» 

Modo  his  pcratflis  profequor  ad  aggregatione  recepta 
tum  mulul  in  dolore  dentium  vt  promifi  valenciu.  Et  prt 
no  ponS  qux  in  dolore  ex  caufa  calida  valft.fecundo  qu; 
in  frigida.  In  caula  calida.v.fandaracx.j.n.  camphorx. 
^f.bulliancinaceio  &fiatcoilucto,ledatenim  dolorem 
vcbrmen(er,cofiringic  gingiuas»  Si  prohibet  reumatiza- 
tiooetn.  licm.9-U(fcucam,pornilacam>roUcrum,  cucur 
bham>&  £ac  ifla  m vino  fivptico  bullire,  &fa«Ta  earum 
exprcfsione  fiat  cx  vino  collucio.Qubd  fi  dolor  fuerit  ve» 
hemSs  valde  fiat  decoctio  in  aceto,  Si  fi  opus  videtur  ad<- 
de  aliquid  papaueris  a!bi«Etfiadhucfortius  cupisadde 
imndragoram,vel  mCqutamum  vfquc  opium.  Item  ad 
idem  limtib ex  philonio  £i(fla.Non  procedo  muliu  in  his> 
^ rarius  venit  dolor  ex  caula  calida  ^ex  frigida.  Si  ideo 
qu^  omnes receptx  de  dolore  dcntiuib  au^oribui  po- 
dex liint  calidx,  quia  quando  vente  ex  caul3  calid3»viplu 
rtmum  oportet  iranfircad  vehementer  inhigidamta  vfqt 
•dfiupe£a<ftiua,ideoqiiu9icunc  ditfla  Oipra  de  cau&  ca» 
cum  htt*  In  caufa  vero  frigida  laudatur  decodlio  calame- 
u cum  vino.  Item  radix  raphani,  pirecru.ztnzib.in  vi- 
no decoquantur  Si  fiat  collutio.  Item  piretrum  cum  ace 
toefi  expertum.  Item  fiipicctalln  cum  piretro,  act- 
co.  Item  apud  vehementiam  doloris  in  mitigando  va- 
let oleum  cak^^m  in  quo  decov^ca  fit  radix  althxx,ca- 
snomiUa.  &raelilocum,m  enim  Tcdaciuu  bonum.  Item 
fopemis  rpolium  vfium  mixtum  cum  oleo  ad  rpifin  - 

tudinem  mcllu  linitio  mirabiliter  (edat  dolorem.  Item 
II  fic  cum  oleo  rof.  valet  in  calida,  quoniam  fpolium  3^)- 
pnecatc,&puluis£avlutex  origano,5^  nitro  rparfus  fuper 
dentes  Si  gingiuas  mox  dolorem  rollic.  Et  ex  expertis. 
i^.callo.alUfcxtidx,fioracis,  myrrhx^rifiologix,opi)i 
pipcr»,zinzib.turquiami.ana.par(es  xquales.cOHce  cum 
f^le,&tmi.  Aliud.i^opi).zJnzib.  pirecri,mafttcu,  fe- 
minitapij  ana.parcesxquales,  bulliant  infortifomo  ace- 
to,^ fiat  collutio  vel  melius  teneat  patiens  calidu  more. 

Aliud.». piperis, cafiores,myrrhx.atlx  hxtidx, opif. 

ana.confice  com  meile,  & linias.  Giiberiutdicu  (e  pro- 
bafie  theriacamm  omni  dolore  ex  caufa  frigida,  prxei- 
pue  arm  cfi  ex  reumate  capuis.  Aliud  pro  rufiicii.».ca  - 
pue  vnu  allrj  abiero  cortice  Si  perfora  Si  imponatur  pul 
nci  piperis^  imioluacur  fiupa«& decoquatur  in  etneri- 
bu«.deindeconcundaiur3:lModolcnnapponatur.  Ite 
ocdadlyliaccc(um&  inter  dentes  ccocu  mirabiliter  (iib- 
«lenit  forollc  vt  non  raro  accidit  hxc  n5  conferunt  reme- 
dia prxeipue  cum  dens  efi  marddus,  corro(i»,aut  putn- 
dus,quo  ca(u  ut  tefUntur  au^ores  oponet  iranfire  ad  vl- 
timumcanonct^iefleradtncio.pert^Scuram  fiucerab 
dicationem  vtpWimu  recipit.  Ec  dicitur  v^Iuriosu  pri- 
aio,quia  cum  cauCi  eft  in  gingiua  eius  eradicatio  qu;  pro 
4uncoonefi  necefiartanon  toUic  dolorem.Secundo  qm 
'ifondo^cft  ta  oeruo  ctus»iSi  tunc  eradicauooe  om- 


tlrtaquxlfdebat  remanet  cu  nemo  inuemens  txctidici» 
cioneloctl  apertum  iSCamplum  ad  que  priutnon  poterat 
ire  <ppccr  c5prefiionrm  qux  k dente  fiebar.fed  cum  dolor 
cfi  m fubfianua  demis  fine  dubio  ec  eradicato  rernoumir 
dolor»  Dicit  Gilbcrtust^  fi  dolor  cfi  tnueteratus,  tunc 
extradlio  demit  cfi  pericidofa.  Si  magis  t imenda  cp  qua  - 
do  eft  HOUUS.&  tu  confidera.T u ergo  non  fefiines  ad  era  - 
dicationem  nifi  feruatishis  quinqi  qu;  dicemur,  qm  rahil 
eil  quod  (uppteat  loco  eius  cum  efi  eradicatus.  Primum 
qi cdprphendat  qux ficcauiainipro. quod  cognorcet  ex 
corrofione.ucl  putrc£adioneeius,&  extffione  doloris 
longitudine  demis  non  apparente  apofiemate  in  gingiuii- 
na  fi  appaiet  apofiemi  in  eis  Si  dens  non  fit  aJteratut  exti- 
tnandum  cSm  in  gingiuis  efie.iiem  fi  dolor  non  fucm  fm 
longitudini  fed  in  profundo  eiustunccaufaeric  in  nento, 
dc,ppnecu  imiemf  dolor expanfus  in  carnibus  rubeis  auc 
in  mandibula  &(enrif  ficut  obfiupebi^io.  SecTidumne 
fit  deiufus  Si  bonum  extrahat  reluTco  malo,  bene  priua 
cdprehendas  dentem  extrahendum,  qm  hoc  quandoipcA 
diftcile  cognofeere /i  figna  declarata  (unt  in  principio  rii 
bricx.  V nde  ponac  patiens  in  loco  clarifomo  vbi  fbl  pe  « 
netrac  Si  (Iibcihter  infpiciatur,fi  videtur  Ipfio  in  dente  Pm 
habita, fupra.  Teniuqiomni  ingcrao operator  fiudeao 
extrahere  cum  dolore  romori  vt  poisibtle  efi.ciuapropccr 
prius  cirnlcircaleuiier  ac  profunde  ipfum  d>rcalctet,(cts 
excarna  vft^ad  radicem  intercipiendo  lepus  propter  do 
lorcds'ec  aitcdat  operatori  («nper,quonta  ex  eis  repertun^ 
prxrumpcuofi  Si  audaces  nimiu,qut  fiaiim  cum  exirahus 
volemesek  hoc  laudari  (parte  Tum  expediti,  nam  fic  ali- 
quando llini  caufa  imioris  doloris.fcbnsd:  multaru  prn* 
uarum  pgricudimtm.  item  Si  qiundotp  fic  teflmando  fran 
gitnc  dentem  dimiiticur  radiadl^ficfit  error  petor  priori. 
Cunqidifcaiciauu  fuerit  tunc  ipfum  digiiu  prius  aliqua# 
liter  moueas  auc  cum  tenaculis  (iibctlibai  concutiendo  in 
diuerCis  differentias  vt  bcilior  fiat  eius  exitus.  Nam  meta 
dicatione  illorum  dentium  qui  rwncomoueitf  eficimor 
tx  quibufdam  nocumentorum  plurimorum,  quandoque 
enim  cum  ipfi  sextrahitur  pars  m3dibulx.  vt  cto  vidi,d^ 
runc  excitatur  dolor  maior,&  feb.  Quartum  u dens  fue- 
rit corrofus>&  perforatus,  cuncoportec  vt  impleat  fora* 
men  pSno,  &firingas  ipfum  cum  extremitate  radq  vt  n5 
h-angatur  hora  coi^ri^ionit  tux  fuper  tpfiim  cum  for^ 
picibus.  Albuca^.  Et  oportet  vc  exquifict  agas  cum  fca-> 
rilicatione  fiue  difcatciacione  in  circuitugingiux  vtpa« 
let  ne  frangatur.  Quintum  venS  fiat  extr^oetus  apud 
vehementiam  doloris  ne  fit  caufa  fyncopis,  auc  mortis» 
auc  defcenfus  rcumarts  amplioris,fed  expeifictifrvfque# 
c|uoledetur  dolor.  Mefue.  Quibus  perai5lit  cum  cenacuf 
lis, auc  caniculo,  aut  fubleuatorio  vel  alio  infirum^ito  b 
tiiter  6^  non  cum  vchemeilcta  extralutur.  nam  extractio 
cum  vehemenca  efi  ex  cis  qux  in  dolore  augmentum  fa  a 
ciunt.Auicen.  Pofi  vero  extraiflionnn  dignis  gingnta 
relaxata  comprimatur,  deinde  fiat  collmio  cum  vino  aur 
areto&fale  auc  cum  vino,&myrrlia,<S^  melius.  Qu6<f 
fi  acciderit  fluxus  (ansuinis,  tunc  imple  locum  cum  vt- 
tnolo  adufio, quod fi non  fufRcit. cauicriza.  Dcinfini# 
memisvero  dicendum (partifex  prudens  (ubtilis in  arte 
fua  inuenic  per  feipfum  infirumStum  fecundu  illud  qiiotf 
fignifieSe  eioperationes3^xgrmidtnesip%.AIbucaAEc 
n contingit  in  crus  extra<fHonefrangt,&  remanere  radic^ 
nifK  pone  cotum  cum  butyro  fuper  locum  vno  vel  duo- 
bus diebus  donec  mollificeiur  locus,  deinde  fi  potes  plut 
excarna  circa  radicem  imporx  tnfirumeniu  vnum  vel 
plura  vt  videbitur  expedire, confit  Io  accelerare  ad  era' 
dicationem  dentis  corrupti ne  alios  inficiatjdCneitapu- 
nidus  fiat  & marcidus  vc  nullo  modo  extrahipofinteios 
radix,  nam  periculum  efl  in  his  in  eorum  cxtratftionc  rx 
frangamur,  & comminuamur  u(qu^^^  radicem  exdu- 
fiuc«Tuamco memor fisfaccrceuacuaciooes  prsrccdeiv 
En^'ca.S.  P if  dcipba 


Traflatt»  VL  ’’ 

A Ipftt  fdiera^e  ad  prohi1>aiduni  ctsam  (unmmi  apoAe 
mi  ^ta  canoA.di^ot. 

Ec  qm  mulit  cdSdunt  ineorS  eatradltone  ablqi  loftru' 
m<CM  folu  medicaminibus  c6fict.de  quibus  meo  ipe  nui 
itm  vidi  (xpertcntiS,hioc  pro  cdpicmento  rubrtcar  ponS 
modfi&medicamina quibus  ralictuuamemu fia ineoai 
cndicatione  6acili.N2  prius  eo  tcntarc  debemus,  ^ II  non 
proRierint  ad  arma  vliimo  deuenamus.tlla  nSqt  Itc  prae« 
ccdemia  tantS  drca  dcmreradicationc  factent  <p  cum  in« 
ftrumemoadhtbt(o  eorum  Bicilior  fiet  completa  eradica^ 
do.  Modus  hic  feruetur,nam  oe  IxdSiur  dentes  propin*' 
qui  muniantur  cera,detnde  fiat  eacarnaito  prchinda  circa 
radicem  dencts  dolftis,quo  faiflo  linias  ter  in  die  vel  qua « 
ter  radice  eius  ex  medicamine  tHo.  «.corticf  radicis  mo^ 
ri4>iretrum,crramur,dl:  mirceStur  cum  aceto  forti,  ponan 
turadroIcdonectotumfiatvtmel.I(cmLicthitiniaIi  dl 
pimro,d^  radice  mori,&  fiat  vt  di(5lum  cft.  Item  ide  ope 
rare  cum  aqua  forti  de  qua  Hipra.d^  cll  melius,  item  idem 
cum  radice  cucumeris  afinini^  arienico  mitmo  cum  ace 
IO.  Sed  nota  <p  aqua  fortis  mirabiliter  dticalciac,  & rodit 
carnem, quare conliiioanteeradicacionemcum  ferro  fiat 
tadlus  cum  cautela  ne  pars  lina  Ixdatur.  Ht  ex  compoll  • 
tisdif  laiidatis.ix.pfrem',  radicis  colloqumtidz,  corticum 
dus, conicum  radicis  mon,  reminisalmtxereon  &folio« 
cumeius,arlentci  cicrini,la(fhsihitimali,teramur  teren« 
da  & cum  faece  aceti  mortario  betie  ducamur,  detnde  Tu' 
per  ea  pronciScur  bde]lq,&anx  ana.par.)  & fiant  trochi^ 
fcidequibualiniamur  radicet demium  horapofthoram 
peraliquosdies.facitmim&cilcm  eradicanonc.  Aliud 
coquantur  rane  fiuuialesaut  arborep  cum  oleo  donec  dif' 
foluaocur,  A^cx  iHo  loco  liniatur  radix  demis.  Idem  ope< 
rantur  <Sf elf caciut  fi.decoquentur  in  feceaceti.  Placenti ' 
nut  vero  dicit  Ic  non  fuitte  deceptum  ex  viu  euphorbq  in 
boccafu  hoc  modo.Pnut  enim  difcalciato  dente  vt  fupra 
Cuphor  fupcrporuit  pulueremeuphorbq  de  cuius  proprietate  eft 
biimtra  eradicareofia. deindecum  ferroleuiTsiineextraxit.  Po' 
proprie  ftrcmoponoemplaUrum  adomne dolorem  demiumex 
fgf,  quacuncp  cauia  ab  eo  budatum.ip.xh. radices  malusuifci, 

&pcriei.^e  decoquamur  AC  extrahatur  lignum  medium, 
deinde  piftemur  optime.deinde.  ^t.hirtnxlaemigrxci,  fe' 
minis  lini,fibrt8  camomiltx,anheii  tna^.i.farinx  hordei. 
|.iq.fncorporeotur  Acinfineaddamur.^in.olefcamomil 
lini\Af i^ucalidiim  ponatur  fuper  mandibulam  dolent?, 
fedat  dolorem.maturat  materiam  A tplam  finaltter  relbl 
•it.Et  hxc  de  dolore  dentium, A^  cura  fufficiam. 

pecormfionedentue,t*rprrfbrdaone^  Kubr,  III I, 
V id  autem  fit  corrofio  aut  dcntiu  perforatio  fen- 
^ y fus  iptc  ofiendic. 

A V S A cuius  vtAuic?.efi  ex  humtdftate 
iaetspjcretaiTra.Putrefatfliottaqtconttngit  quandocpex 
debilitate  virtutis  iprorumauc  ligamentorum  eoru  cum. 
non  polsint  nutnoKntu  debite  digerere  ad  ipibc  veniens, 
vndein  malos  Ac  putridos  conuerttiur  humores,  qui  fi 
iuntaliqualiter  acuncorrodunc  A perforant.  Ec  idem  c5. 
tingitexmalit&corruptis  hitmoribuseleuatit  ^fioma*' 
^ cho  aut  ab  humoribus  malis^  capite  defcendemibus,  aut 

qb  vfu  rerum  dentibus  nocemtum.  Non  raro  accidit  ex  Ic 
mofitatibus  dentibus  logo  tempore  applicatis,  aut  rebus 
mterdenceadetentisAC  corrupttt.hxcenim  corrupta»& 
putrefaA^  pucrcfacium.  propter  quod  lotio  demium  cfl 
commendanda. 

C V R A Canones.  Primusordinatio  di^x,qcmc3 
fifiii  vt  rupraeuitandocibaria  demibus  nocemuACvicn 
do  rebus  conirartls  caulx  facienti  corrofionem.vt  exem « 
pii  gratia  fi  fuerit  materia  cholerica  aut  phlegmatica  (alGi 
A huturmodiiAc  de  his  fupra  de  (bda. 

Secundus  eft  digcfito  raaicrix/]u(  digeratur  Iccundum 
tjpfiuc  nutcns  opponuniut?.  pro  quo  recurre  ad  a qus 


Cap;  VII. 


de  Toih  Icrtprt  Ibn^  ’ ' “s 

Tertiuseuacuscio,euactienir  autem  cum  refptdMbai 
materiam  ipTam  pro  quibus  fupra  de  Ibdi. 

Quartus  diuerfio  matcrtx  fi  (uern  per  cAmuratacem  b 
ceichro  vel  ab  alio, aualicer  fiat  diifhtm  efi. 

Quimus  efi  prohibitio  afcrfusmatonim  vaporum  ad 
rprosfifuem es  membris  tnfenoribus,Afiam  didfaiacft 
ffloduf  de  foda  per  coramuniraiem. 

Sextus  efi  confortatio  dentium  cum  hisqux  cofortam 
ipfot  quando  cauia  ex  debilitate  virtutis  eorum  ^>cedir« 
ucIUm  puluisannamomi,miIlicis,origani,meihx.ucm 
idem  operatur  radix  berbenx.agrtmonix.  qux  fita  pror 
pnetate  cAucrfiuam  demium  confbrcam.icem  olibanuin, 
galla,myrrha.  t 

Septimusefi  prohibitio  addittonisin  corrofionem.  Ec 
hic  canon  pro  fui expeditione  mbutalqt  indiget.  Quor 
rum  primus  efiAiT  eft  oifctuus  in  ordine  mudificario  fubr 
fhincixcorrupcx,  Seciindus&efi  nonus  in  ordine  relb« 
htttomacerixlxdrmis.  TcrtiusAfefi  decimusin  ordi' 
ne  defrnfio  dentis  non  recipiat  nucertam  illam.  Primus 
completur  cum  lotiontbutCi(5bscx  vino.melle^fibpm 
Ialuiaadinuic?deco<fiis,Af  iic^useficum  rofi.cuireoB» 
A fimilibus  de  quibus  in  prxccdentt  Rubrica  ubi  na  Aa€ 
decollutiombut  A^  fupra  depalsiombusItngux.Ac  ortr« 
& modera  cu  fr^idis  fi  materia  fuerit  cholenca  cum  ace» 
to,  A aceto  rquillinco  vt  videbitur  rxpedirc.  Secunduh 
completur  cum  medianis  exiccatiuisA;  catidisrefoluci» 
uis,  pro  quo  canone  non  alium  <p  in  forn  putrefi<fiiont 
fortibus  indiges  mcdrcaminibus,in  debili  vero  debili.> 
busJSxemplum  pnmt  inapiendo  a debilionbut  fiat  coU 
lutioautretentiomorcex  decixflione  vini  zrnztb.com» 
cum  capparorum  aut  vrriufi|i,raluix,catamemi,  pipeni^ 
A^piretri.itemetiStf^lecio  foraminitex  pulueribusho. 
rum.  Quod  fi  non  fiimcic  crSlnsad  quam  ardentem, hem 
ad  fortius  ad aquam  fortem,  de  qua  tn  prxcedetui  rubri» 
ca.Gc  vltimo  Ii  nonlUfFidumadcaiitmudequo  inprxr 
cedenti  rubrica.  Quod  fi  locuscamolus  etreundansfue» 
rit  putridus  cura  vt  infra  capitulo  de  difpofitionibut  gin» 
giuarum.Gxemplum  I^di  vt  funtmyrtus,tfcium,Ipic^ 
A hthufmodi  in  quibus  efi  exiccatio  cum  fiyptiatate,  A 
IU  plura  collige  ex  habitis  rn  prxcedenct  rubrica.  Ter» 
ttus  prr  fidtur  cum  galia,A^ cypero  quSdo  ex  rit  impletur 
dent  aut  lintrur,  Afgalia  fola  prohibet  putrefatfttone  den» 
tium.  Irem  rpecniiter  in  cauia  calida  collutio  oris  es  ace- 
to A efi  fubiimis,Af  tu  nota  qup  de  eo  feripn  fune  ip  prtn 
cipio  capinili.Item  camphora  eft  medicamen  vltimura. 

Eciufquiamo  cumftoracefimulmixns  irxft^prietas 
mrrabtiisquando  fitlufiitmigatioperrraiedornim  den- 
tis fuper  dentem  corrolum  Mef.  Et  in  hoc  comendatur 
medicamen  Alexandri  medideth  fides  in  opere  medici* 
naii mtilnim  tribuenda  eft.  ip.oprf.myrrhxjftoracis  an& 
5.rf.pfpfrisalb  croci,galbam',ana.5.f.confice  comerendo 
cum  rofi  A mitte  in  locum  corrofiom't.Quidam  implenc 
cum  maftice,  quidam  auro  A quodlibet  eft  bonum.  A 
tn  (limma  adiuua  te  cum  htsqux  dtdia  fimt  in  prxcedenri 
rubrica.  Cunrp  iftanoncontulerini,tuaccuml<nrpello 
fiuc  celte  dentem  leuiter  frangasA:  cum  lima  applanetcu 
fle  qubd  cibi  non  polsint  ineo  retineri.  Q^d  fl  adhuc 
non  fufiicient  omnia  qux  diVht  funttunc  melius  eft  vt 
eradicetur  leuiter  ieruatrt  canonibus  fupra  pofiets. 

C V R A flexlimofitateconrigerii  curetor  cum  mua 
dificantibus  A abfiergennbus  dentes,  tpfbsqi  dtal^mt* 
bua.de  quibus  in  fpectali  rubrica  A tu  ibt  recurre  Ac, 

Veuamibusdfntamu  Kubriui,  V» 

VBrmet  in  dentibus  generantur  ex  piitrrfadhoncin 
as  imiema  k caliditate  viutficattua  quemadmodu 
in  imeftinit  Ac  alifi  generantur  locta.  Quorum  fl- 
goucftaciucaa  dotoris  cum  motu  eius,  oStoipfisIbvitur 

continuus 


,rO  Deargrituddentmm!  ’ , 115 


cbmfmiutfjffndaicrfivtDdimotut.  ' . 

CYRA  noccanomioi  mulnplkttione  nat 
'fatto  per  tn^c^onum  ciftmaie  luiquarnnianj^potnt 
frmine  cepae  vel e«  aliquo  tftoruai  cooperto  captcc.Ite  ex 
cum  adipe  caprino  dam  pitulx,d(  vna  earum  ponatur 
-fUper  demein.Iictn  exetTdero  collutio.lticx  ftorace,aloc, 
myrrha  intromittatur, vel  ex  htt  (tnuilfiaicapfiUa  denti. 
Item  ad  idem  fudumigacio  abiinthri. 

be^entibMfCDminOtif.  Ri(5ricd.  Vl» 

DEna  cdniouctur  poftpolia  cauGi  primitiua  qed 
Itcafii  vel  pcrcufirtone  aut  ex  dirpo/ttionc  qux  eft 
tniprodfte,atnexdfrponiionegingiuanim  inQ' 
bus  figitur  den«.acit  ex  debilitate  virtutia^aut  ex  mala  c6' 
plexionc  calida  hum.  vd  fic  C6tingic  enim  dente  in  fua 
fiibilaiia  vbi  priuacrat  pingtlii  pofimodum  exiemiari  ex 
defe^u  nutrimeti  vt  accidit  (enibus  c5uale(centibua&& 
inelic»»quo  cafii  propeer  latitudinr  oret  dens  comoueiur. 

Item  qnm  hoc  eia  contingit  propter  corrofionem  (a 
dbm  inradicibuaipibntex  partegingiuarum  quia  earum 
caro&pcUiciilaeAabbteuiataquibusfufi^lMtur  dena» 
&hoc  voluit  Autc.cum  dixu.  Propeer  abbreutaiion2car 
nta  ad  hamur.  Item  propter  earum  corrofione.  Propter 
ctiamlarguacj  oret  in  os  quae  pollet  ex  fuperfiuanccita' 
•e  c6ctngere,quado<p  amen  natura  haec  orca  in  pttent  di-’ 
btar.namprimocxcutic  primos  dentes  inutiles  malbcx' 
doni dcdcbikf.  deinde  eUrgatis  oreis  ^vincit  maiorestSf 
fertiores  cum  debeam  cibaria  dura  mafiicarefrSgere  tSfe. 

Bx  debtluate  vtrtuhs  ficuc  accidit  fentbus  & coualclccn 
f ibus  ex  mala  cdplextone  calida  corrodeme  origines  ner  <> 
II01P&  gingiuat.  Bx  mala  coplexione  humida»  quia  reta 
xame  neruos  & ligam^ta  quibus  alligatur  dC  c5(lrtngun^ 
quod  etti  coacuit  ex  mala  humidiute  gingfuarum>iunc 
cmm  non  fortiter  conftringumur  vt  patet» 

CYRA  Canones  pr^uppotume  generales  ex  parte 
diaetaejeuacuacionum  &c. 

CYRA  pamcutariscanones.  Primus  fii  principi « 
Ibquieft  maxime attendcndus.qi  cum  deme  moto  euite( 
laauicatio  omnino.fit  enim  internus  ferbuionibua  fi  ali' 
scr  ficti  nd  poeell.Ec  breuiter  oia  qux  pofilmc  eite  c2  com 
snottoniscfut  vt  funt  loquela.us.ltueiuscum  dtgitii»  uel 
bgfift.fr Sgrre  fcs  duras.  Sccundut  q>  fi  fuerit  ex  eius  exte^ 
nuatione  fuccurratur  cum  cibarqt  reficientibus.  Sed  hic 
tmea  ^ hic  modus  curx  ell  difi/alis.non  fit  enim  redaura 
cioninin  tempore  longo»  propter  quod  oportet  rranfire 
ad  ea  quae  dentem  firmant»&c5firmguncvt  funt  frigida 
|lyptica^hum.vc  videtur.  AliquSdoapproximare  pof' 
fifmu»  frigida  ftypetea  3C  ham.  vt  efice  oleum  roCtamen 
Ircurius  vidour  approximare  ficui  cft  balauftia,tt^rtus> 
pfidia,achacia»  (and4li»rofe,  hypoquifitdos,terra  figitla^ 
ca^htftur(siodi»dc  wibus  Cupra  quarcoiraiflatu.Qubd  fi 
frKrit  ilUc  mala  o^plexib  frigida»  lunc  vcamur  calidis  fly 
pneit  vt  eft  nux  cuprefri»  charabe,  alunten  vfium»  cornu 
errui  vfium,maflix»toadanum»myrrha,thus,fioraa.calaf 
inita»&hmoi  allegato  tra^tu.Ex  quil^  fiam  gargariT' 
fT^ra,fftHutionM^capfulg»  linitiones  applicationes  puluc* 
xum  vt  operationi  congruentius  videbitur* 

• CYRA  eius  quf  eii  i cafii  vel  percufrione  eil  eodem 
s»odo.Sed  j^pcerdubiumbitunapofiematisexcaiu  com 
pecte  phlebotomia  vel  uentoCa cum  feuificaiiooe,&hoc 
«n  principio  fiaitin  cgteris  cdcafriooibut  vt  quana  quar 
ci.craifl.n.pnmo  capitulo. 

C Y R A.fifeemcsbuniiditateiiioUificamequx  fit 
fecundum  plurimum  rememorata  euacuattonc  Sc  iterata 
feruenturduo  canones.  Primus eflextecatio  humidita' 
iMcura  rebus  feypcicts  cale£icienttbus&  oppilatibus  ex 
acdicioit  demium.  Secundus  ell  adminiftratio  medica^' 
sninum  ilringcmium  3c  colligantium  ligamha  dentium» 
#Cgingtuas»dl(abficrgQ)U4mlMtinidiGKei» 


.PrfriiDt  perficitur  decodKoAepirc(h’>auttnyrThr« 

vel  mafiicis  tn  aceto  umptici  vcl  Cquilltticolacicndo  coi 
' lunosicm.Item  decoifiio  nucum  cuprelsi  vel  fbliorusn  in 
aqua.Itcm  aqua  in  qua  decotfium  c(k  frraptmiai»  aut  aJu ' 
men  cum  medietate  fin'  de  (ale. 

Secandus  completur  cum  mafiteattone  mafiici's&  ex 
collutione  eius  cumbalaufetjst&  rofisfatfia  deco^bone 
tn  vtnofiyptico.  Ecexcompofiiit  magiOraliboslauda 
lts.ai.fiypiium  vitis  combuftomm.j.).  aluminis^  tame' 
ni,prmn/picx.  ana.5.  t. nucum  cuprefri  combufiaruna» 
5.1.9‘f.coriiu  ceruiimi»ccn(aurrx.ana.bn*hu^ut  ihX' 
manfct.ana.cyperi.f(.  I .frl  gemmx  aCsi.b  t i .fiat  ex  cas 

puluis&anne«fiaturdemibus. rfi  confirmant&  confer.' 
tans.demet&frnngii  mngiuam  IspCam  Si  efl  expertum. 

Aliud,  fi.cypen  ro.fptcp  aro.(alis  gemmx,  cornu  cer-* 
ut  vfii.ana.fiac  demtfricium  uel  aliter  vt  placebit.  Aliud 
qt.  pilarum  par.rj.  myrrhx  par.),  c^rttas  granatorum. 
ana.tere&  applica  ex  eo  in  radice  demium  & inginsiuti 
intus  extra  mane  Si  rero»expenam  bonum  etiam  li  fuc' 
ett  ex  corrofione  gtngtuarum. 

C Y R A fi  fuerit  ex  corrofione  gingt'uamm  dicet  cii« 
ra  in  frqucticap.Similiter  fi  friem  ex  earum  abbreutatto» 
ne»tn  dicit  Auic.tn  hoc  calo  cdfirrrc  alumen  iameni  mtxtn 
cum  xyloaloetadufio,cyperi,balaufifjs,&  fumach. 

CYRA  fifrieric  propter  vehementem  ficcitatem  cu 
ra  fiat  cum  humidisnocis. 

C Y R A fi  frtenc  ex  debf1i(atr»fr>ttifica  uirtute»dei'nde 
procede  aim  fiypticit  di^is.Qttbd  fi  fuerit  ex  debilitare 
virtutisxcatiua.cura  cfi  difitcilis  fortafie  Si  imporsibsirs. 

C V N 0.  V B hfc omnia ndcdculerincoporrectrafi 
re  ad  ligatione  eoni  cum  dentibus  qtti  non  mouftur  in ' 

gemetur  operator  cum  filo  lerico  hgare»aut  filo  lineo,  vel 
aureo»dl(!  texere  in  modum  repis,  nam  fic  retinetur  tfporc 
longo,deindeadminifirare  fiyptica»  Si  fi  tbiefi  mala  hu' 
mtditasabfiergenda»  vc  fupra  & infra  de  aiccrattooe  colc^ 
ris  dentium.  Alq  vero  ligant  cum  filo  aureo  pofiponcntei 
filum argemeum,quia  fic  viride.  Albuc.  Sed  credo  q*fbr« 
ciustiganmrcumlineovelrericolicet  non  cantum  duret,' 
AconfiluseftAlbuc.reapponcrehocmodo  dentes exco« 
to  cuulrot  Si  firaifios  cafu  aut  pcrcuftione.  vnde  formae  ex 
ofrfbus  vaccinis  dentes  fecundum  quantitat^necefferiina 
Si rrapponit  loco  deperdito».IIIud efib  vrile his  quibus 
deficium  demet  in  parte  anterioTi.pprer  quod  non  ornate 
Si  debite  enunciSc  frrmonf.  hxc  facilius  dicuntur  c|  fiam. 

Vtcongtldtioncdentuan.qute  Crocis  eufUi^tec, 
noiyfOMttmflMporappeUatttT,  Rufrr.  VIL 
Oogelario  deruium  in  vulgari  noftrodiViB  fp®# 
uem  o efi  fiupor  accidens  dettr  ibus. 

C A Y S A cutus  efi  frigiditas  cum  fiyptfct> 
tate  in  eis  retenta  Si  imprefia  i rebus  frigidis d^fiypttcis^ 
propter  quod  acrto(a^crfrt»d;  poncifica  funt  alis  congela 
ttonisfiue  fiuporis  caulartua.  Ex  quibus  apparet  q>eciS 
vapores 3i  fiomacho  eleuati  ab  humore  acetofo  funt  talis 
accidemisproduifiiui.QMndoqi  hoc  idem  comtngitex 
ireaginacioncexctmatiua  cum  prxfensefl  ille  qui mafii> 
cat  acetofum  mafiicando  cum  cranfmifrione,vc  Auicc.5^ 
caula  cuius  efi  philofophica.dftu  confidera. 

C Y R A Canon. calefsifiio  dentium. nam  per  cafefii' 
dHonem  remouenirfrigiditasqux  tncdgebttone  ipDieft 
cau(a  pnnctpalis, ficui  verbi  gratia  cfi  vino  calido  reten' 
coin  ore»auc  fricatio  dentium  cum  frle.  d^fpecialrrer  ifer» 
auc  cum  baccu  lauri, aut  mafiicatio  vitelli  oui  calidi,  aut 
nucum, aut auellanaram. & fpccialiter afiaarum» auc  fri» 
cacto  cum  eis. Item  ad  idem  panis  calidus, aut  cafeus  afia  * 
tus»aut  cepx.ltem  maxime  cfimendatur  portulaca.  Si  fr « 
men  aus.  & efi  ex  maxime  expertia  fiuc  fiat  ex  eis  fricatio 
ve!  mafbcatio.Sed  tu  dicet,  quomodo  confert  cum  fii  fri 
4idaJDicctur  io  dubiis. 

Pn^ca.S.  P ii}  De 


Tra<!htt».  VL 

Dfdllndtionrcvlotudeniiim,  Kubr.  VI  It 

ALttnnf  iknttiin  colore  &ioauc  ^ cau&  pnmittua 
,ppm  Mgligemil  rondificationu  onc^  corporti 
tociiw,  aut  mcmbn  particularia,  aut  jTpcer  oimiu 
vCum  reru  dentes  corrumpenti3.de  quibus  in  princ*caprf 
Sc  (pecialiter  meli  is.  v6is  enim  eius  roaxirocibedat  dentes, 
Sc  dulcia  pinguia  vc  ibt.  V nde  noundum  cp  ex  negltgen 
cia  remanet  lirooncas  circa  dentes  inficiens  eos.  Item  ob 
negligemia  corpons  elcuSiur  vaporea  i ftoroacho  k toto 
velabalio  particulari  membro  infietAes.  Item  fit  aliqn 
aggregatio  per  has  viasmaterierum  m dentibus  qu*  tan* 
tam  in  eis  morS  contrahunt  vc  inde  putnfieenr.vndc  coqt 
remotio  efl  difitcilis.  Qn^  uero&  per  liibllantiSeorum 
penetrSt  raaterix  mals  qux  ibi  retftx  inficiunt  colorem 
dentium  fctfm  ^aeddit  cutiex  prxlemi  malorum  humo 
ni ad  imra  corpus, vc  primo  Aphor.comenco.rj.  Qubd 
n iuerinc  choledear  color  dentis  efl  dcriruis.ii  melancholi 
cx  mger.it  fimguinex  rubeus.fi  phirgmattex  albus. 

C V R A Can.firruSdirumqm^.Pnmuscil  regimen. 
Secundusaltcracto.Teriiuseuacuitto.  Qurtus  abilerfio 
Sc  mtidificacio.  Qpinuii  refolucio  extraiflio&cxiccaiio. 

Primus  completur  cauendok  rebus  dentes  corrupemi' 
bits.de  quibus  in  pr inc.cap.  Item  rpectaliter  X vomitu 
tandem  fi  contingat  fieri,  poft  ipium  immediate  fiat  den-^ 
tium  collutio  cum  aqua  rof.&aceto. 

Sccfspficiccucdtrartjs  re^ific3tibusmaU  cGpleuo^ 
nc  vbicun:p  fuerit  fiue  in  ftomacho  vel  capite  vel  alibi. 

Tertius  cdpicc  cu  euacuatiuit  appropriatts  mater^  pec 
cius,de  qbus  Uiii.trac.uel  phkbocomia  fi  erit  neceiwia. 

Q^rtus  cuabftergctibus,&abRerfiuu  bonum  eil  tar 
tarn  vini  optimi  puluertzatu.cum  wo  fncen^  demes,  de* 
inde  abluant  in  hyeme  cum  vino  calido,(5f  in  xilate  cum 
^gfdo.ad  ide  fpuma  maris,aut  pumex  n1  quibus  (ricen{, 
vc  didum  cil.Icem  hordeum  aduflum,fccm  ial  gemma. 

Quimus  coplee  cum  refoliiciutt  extndiencibus,d^extC' 
cattbui  vc  funt  piper,menihaRrn,cn  abfterfiuitdi(fcis& 

, fient  inde  dentifricia  o^iina.&  cu  cdpone.  Et  ex  laudatis* 

qu  radicis  ariftologtx.par.l.cornuceruiaduRi.par.ij.ma* 
ftids.par.in*olei ro.par.v.teram&adminifirent.  Aliud 
^.pipcrisaibf  adlibicum,&?exeo  cum  vtno  amiquo& 
meile  fiam  crochirci,dlf  exiccemur  in  furno  temperatp  cali 
dicatis.  Deinde^exers.^tj.r.(a!itgemmx.5.f.3.}.  i^u^ 
mx  mar.5.r.3« (.ligni  afoes.5.  t.fiac excit  derKtfrictu.eil 
enim  bonu  abfierltuum,&mundificatiuum.  Aliud  i(. 
erteurx  vafoqc  terreorum, latis  gemmxadufli, cyperi  albt 
a(n.ana.5-tj.rpumx  maris,  carbonum  radiciscannx.  ana. 
5.1.fiat  dentifricium  cum  eis.  Mulcaacplunma  exempla 
ponere  poltem,fedhxc  («friciSt.nam  volemi  componere 
cx  datis  plurima  fiictec.  Qubdfi  coptofior  fieri  volueris 
qu^re  Mefue  de  hoc  Sc  in  trad.de  decorationc. 

O V B I A. 

DVbiia^  an  dentes  fentiSt.  Qubd  non  arguitur,  qm 
nulh  ofia  remium.demes  liint  ona.ergounaior  eft 
o!um  philofophoi|i  Arift. j.S:.irj.de  anima.  Pilis, 
m!***!«^  orsibus, &vnguibusnulluseftfenfui.minorcft  Auic.pri 
fibus.oC  ma  primi  dc  anacomia  olsium.&  Tcefo  de  generatione  ani 
J^gui'  miliu.v}.cap.A.v.degcoefatiotK.vU.cap.  Adoppofitu 
I elleexperiitia.na  plurimu  dolft  & protHocK  Aut. 

Ius  eu  allc.locoinqt.Nullum^eraoniiulbicic  pterdcnccsvllo 
fenTus.  modo.  In  hoc  dubio  dilcordaci  funt  anciq.pofiierunctn. 
quidjeosnd  firmire,&  pro  fe  adduxerum  has  rones.  Prt« 
ixia  femper  in  bSgendo  & maflicando  res  duras  (eque# 
ref  dolor  quod  eil  cdtraeiqxrxmia.  ItScufbluiio  edtt# 
nuicatis  fit  princtpalis&maxima  c9  fadiui  dol^,tunc 
in  eofttfradiooe  aut  limatione  lemireC  dolor,cinus  oppofi 
tu  ofl^dit  exp^tia.  Dicutqp  dolor  ,oui  ^me  perapii 
ell  in  nerutsgingiuaru  qbus  demaeisaluganimSfrequefi 
ter  extrado  deme  remanet  dolor.  lufiiemouclboce^ 


" Cap.  Vir. 

qunmatera  bebet  locfiampfomdK  vacua  eit  eradtettro# 
ne  demis  per  cuius  fiientiS  exprimebatur.  Si  dolore  cau  # 
labat.  Alfi  vt  Auic.prima  primi  de anatorh.demm.  vi  fii 
pra-&  Teptima  tcrtq.vt  fupra.df  Arifto.xxtj.problem.& 
xx»ifi.& Gal.iif.de accidcti.&  vt  recitat  Autc.pnma  pei 
mi.alleg.cap.rxfik  ponui  demes  Icmtrc.inqt  Aut.GaLq# 
dem  dixit  experim^  nobts  demXflrat  cos  habere  fias* 
fum  dc  quo  natura  Tollictta  fiitc,cos  cum  virtute  qup  deot 
rebro  proueim,vc  tmer  calidum  SC  fiigidura  diTcernum. 

PRO  DECLARATIONE  dubf)  hmdim 
quo  pradfcabiliter,dl^pofictue  lansproceda.  premMcm# 
dum  primo,c;p  vt  dictum  efl  in  pnn.capFi  demes  ormiur 
ex  riipcrfiuifatenummfriorsrumcaptns&tnandibuUro, 
vcfccPodegenerarione.alie.cap.  Exquopriroo  apparet 
eorum  generattonealroip  ofsium  generatiora'  podertor^ 
efEr,qucd  et  m fine  deduci  debet  cum  an  nX  Gm  mccnarm 
ut  aliqia  olTa  qnto  de  generatione  atal0.vlt.cap.  Et  pof# 

Ih  inf^n'  fccunda.quare  nX  oH  firoul  geoerani  vt  rrltqoa 
olli.nk  illa  ola  fimul  funt  nccellaria  ad  efic  Si  coplemcoiu 
fiz  tus.  demes  autf  no, et  ideo  natura  qup  no  deficit  in  nec^  ». 
farrfs.neqiabundat  in  rupfluis,vcqntodegenerauonea&#  ^ | 
lm.alle.ca.prru8  primos  aptos  tcidere.pduxit.deindealios  ^ 

mafltcationinec^rios.n3priustpedebetefietbi  laGo* 
deinde  maflicatio.  Et  poflh  (fern  tenio  ci  quare  pnt  re#  . 
generarf.noficdeatrf$ofsibu8.nScumexruperfiuitate  mi  ♦ 

trimenti  ofsium  generent  rcmanCie  micrimero  diflnbuto 
per  ofiapoft  dentio  generationi  ipfisdepditispatregcnc 
rari.nS  ibi  eft  f Irmia  virtutir&  matenp.quare.  Et^^in# 
telletTtu  corrcivrj  Sc  eoi«  qux  pro  parte  dufia  fum  notan* 
dum  q>ex  (anguine  mrflruo  fium  panes  quauior  rpeim# 
pregnaitonis.ex  vna  quidc  vra  cum  Cpermate  vrrt  qcf  eft 
cau(a  effides  Si  ficuc  Forma  generati  membra  fpermattea 
vt  olla  nerui  & hraXi: vt  GaLif.de  (permate.&.f.de  geoe» 
ratione  ataltum.vlc.cap.&Aut.Exrecodamununc  hmdi 
membra  fpe rmarica  tn  quo  temanfit  virtus  (eminis  SC  ex 
filo  nutrimno  fupfiueme  generanC  dente«,&  ex  tiloCin# 
gutne  nutnt  foetus.  Ex  tertia  general  lac  Angume  crarmif# 
fo  ad  mamillas  tanquS  vnlis  tpc  partus erjcif. hoc  auti  6ir 
perfiuu  nutrimhum  per  ofia  cranci,d^  madtbuix  dtAuni 
nam  natura  (agaxcokruac  ulqiadtipua  oecefi»atis,&inc 
in  principio  cft  dentes  fum  neceilarif  miait  pro  dentia  gc 
neratione  pane nutnmrti  magis  fiibcile  ex  qua  detes  gene 
ramparui&acutindmuttumrtet.paruiquidiquia  mo# 
dici  materii  mittit ,acuti  vc  &dtius  penetra  per  gingiuaa 
Si  abfqi  minon  dolore folutionc  eXtinui  faciant.  Item  vt 
orealhiForaminaaperiiorafuturtsdcncibusinagi'8&(br«  ^ « 

tibiisprcparet.NSfacitfictnbonus  carpitanusqut  cum  S' 
vuhForamenmagnumFactrcprtuspaforatcSparua  tn- 
belb,  deinde  magna  nebilerem  vel  lignum  perforandum  P®”**® 
Frangat. Item  hoc  cum  minon  labore  facit.  ^ 

Scddtceretaltqs,quareergoinomnixrareiiX  gencrif.  *^**»T[2 
Dicendo  (p^Kcdaibusptaiibusdefidtnummtntu  tale. 
vnde^cp  rereruanf  vfqpadxtate  medii  imer  rpermatis 
emilstoni&cXfiilenciS  quorpegeneranFneguedn.  vt  tn 
pnnc.capA  diceba^.Q^d  fi  cotingit  m alifs  xracibus  na 
fci  hoc  eil  (acis  rara  Si  moGnioium  quafi.nX  enim  ineXue 
nic  nucrimencu  illud  (upfiuu  k natura  fuiile  refirruam  tanto 
tempore.  Vndeaudiui  (raeamifine  demes, deinde  fuiflc  tn 
eo  reilauraios.Innulcfstn  repericur^in  c?porerui(diif 
cisoricdensvnusvelduo.TutXnocaAui.pnma  prime, 
dc  membris  vbi inquic.Bc  illud  quod  eft  generatu  ex  (an# 
guioe  in  quo  adhuc  vinus  exiftit  rpeitnatts  dum  nandum 
tmeriprum&  rpermacipusincercefimt  mfi  paruS,iliud 
membra  qri  coll^  iterum  nalci  poreft  fteut  demes  in  xia# 
ce  puaicix,cum  vero  (anguis  ad  alii  cXuafiis  fueni  com> 
pl^oninon  icaum  renafccF.  eXfidera.  Et  ex  iftts  appa# 
retetiicaula  quare  aliqn  inquiburdaprxgnScibus  gene# 
ranFdentet.incis.n.repcriF  materia, vcpata.&virtusdE 
via  ampliisnm  de  matrice  ad  midibulu»  vt  iFra.d^  l.ca» 

Sed  reddere 


.1  y De  argritud.dcntiunL  .>!•!;/  T iitf 


r 8edrt(!(lerecSa)  quareinquibufdS  mul^ibus  tccidu 
Vt  pro  vnoqu(M|i  filio  cdcrpco  deme  vnumanmtam  dtf' 
ficikdtd^  IO  cd!i  drra.&  diftciliua  vtdd  quare  vtnc  ac « 
cidat.q»  cum  rouliemcof)Mmpregnamur  eii  cadn  dens 
vnut»rpccuUrc.  Bxqbusena  trahi  poceAcS  quare  dnes 
aocniores  fiinc  fiibtdtorcs,  poflenorca  veroccomra.nam 
cum  madibitU  groGuor  & ampUor  fic>in  parte  poftenori 
nhonabtle  cft  vf  abca  parte  plus  multo  de  materia  dcn> 
fit  cnitttae4f  quSt o amplior  ent  materia  & maior>inaior 
drt  deba  generari  altfs  paribin^hoc  etiS  in  fine  poccfl  de' 
4ucf.nicumretort  apprplimtec  prius  requinteius  dtut' 
QoniSi  (e.5ltonc  $ triturationem  vel  mafticattont.  quare 
SDSenores  debet  eflie  acuti.  Et  ex  didis  apparet  quo  det  es 
habft  vel  n5  habn  eandem  materiam  cum  alqsofMbus. 

Scefo  dubiurct  aliquis  CQ  regenerari  pofsim  deperditi 
quare  non  reftautari  cum  Tunc  ^di.fdldifiacilius  videtur 
vimtu  tntegru  deotS  generare  ^ partS  t fed  potcH  primu. 
ergo  & fecundn.  Confirmat  >qm  dentes  coniinue  creicuc 
ytnoutexperirttaincquisdiomimbusd^.&fixfodege' 
neracione  atalium.vi.cap.ergo  cum  pars  eius  erit  deperdi 
ea  poft.p  eft  parua  materia  apta  couerii  in  dente  non  uidei 
qnequa  obftarr  quin  it(laurcC.c5iequ9s  ifi  cocra  experif 
hS,qm  videmus  dente  iiradu  continue  Oc  hadu  crefeere. 
Ic?.tft.cechni.Ofia  deperdiu  in  iniamibusregeneracurper 
ViS  prtmx  tm^'onis.ergo  & dentet.tcnct  cdfcqurtia.  per 
illud  gcncrair.  Si  de  quo  minus  vider  inefile  Sc  imd.  ergo 
de  quo  magis,frd  minus  videt  oHa  rclburem  cumca* 
reSt  matena^^priaqua  abundat  natura  pro  rcftauratiooe 
demm>  vi  pacet.ergo.&  proargum^o  cantas  m^mem. 

Ite  dubitat  quart  densfradus^m  (uperocicetus  totS  ut 
llc  dimidiatus, in  reliquis  panibus  fiits  Qmut  nocrcictc  cu 

crefeere  deberet  ficut  non  badf,imo&  nugis  qm  tiaturt 

cum  non  defictae  in  neceilariis  deberet  eile  magis  foUinta 
circa  eius  augmentum  vel  Ciltem  xque  bene  ficut  dealtjs* 

liem  dens  (radus  fecundum  vnS  partem  t3tom  crdcit; 
ergo  pcrid^&  badutftcundii  totam  ettS  fuperficic.  Iic 

vnguesiradi creCctit.ergodi^ dentes  frtdidcb^  cttfntt* 

confequentta  videtur  tcncrc,qm  ita  reperitur  materia  pro 
mtginno  dentis  ficut  proaugmrto  vnguis,d^natura  plus 
foUiciraeiTe  debet  de  dente  ^ de  vngue.  Item  videmus 
tt  vbictinqi  fii  in  corpore  deperditto  alicuius  partis  natu 
n ftattm  rollictca  reftaurat  fi  poiefi  per  vtS  pnma  imen ' 
fidis  vt  in  membris  carnifbrmibusefi  videre^aut  per  vtS 
Iscundx  aliquid  locoiUius  producte  vt  olsibus  rorbor* 
quare  ergo  cu  habeat  materia  pro  generatione  partis  den 
stsipiam  nd  reftaurat ,aui  loco  eius  aliquid  n6  reponit,  vc 
capiat  pueru  fex  annorum  & argumentum  forma.  Ec  cd^ 
firmuur.quomS  vtdMftumcftiti  prmc.cap*demcs  etiam 
ffilocovtilicatf  prxbent  vt  prohibeant  fubiium  ingref' 
fiimaeriiadcor.fiergo  produceretur  rofbot  vclaliquod 
tale  videtur  ex  hoc  finem  fiium  natura  adimplere,  quod  fi 
t«d  fadet  videtur  deficere.  Dr  his  omnibus  expciftetur  re  > 
l^nfio  in  fine  determinattonii  dubii  vbi  ponetur  tertio 
prxmttrcndu.Siquisnmen  vellet  formare  quxftionem 
theorieSd^  magiftralem  primo  prxmittac  putenda,  ft. 
•eundo  conclufiones.  teruorefponfionesad  obietfta.  Ego 
aotf  hic  pofitiue  et  prat^cabiliier  locutus  fims.quare 
S E C V N D O ptpinttiendu,<^  dciet  (entirepoteft 
I mcUigi  duplidter.  Vnomodo  pet  ft,rta  q>  demes  fim  im^ 
•natatu  orgaral  tadua.  Aliomodopa  accid«,quia  dens 
ftntitmedtitealioftbi  cdiundovtneruo.  Et.pcedendo 
i^ndrihancdiuifionj  rcfpddef  ad  dubium  per  has  duas 
c5clunonct.Prima  cp  demes  per  ftnd  ftmiut.Sctfa  q»  per 
accidi  rentiunt.  Prima  cdciufio  dcclaraCquia  ad  hoc 
•Itquid  per  fe  femiat  requirrf  vt  i^  fit  nemus  vel  res  net 
wo(a  fiue  habens  neruu.hoc  enim  volum  Philoibphi o^ 
Artft.tf.de  anima,  fed  dcntn6eft  hmSi.ergo.Itlorgana  ta 
^s  debet  declinare  ad  humidii  cu  tadus  cdfiftactii  pati. 

«rgo  Jf^lkpoftoionfi^ftkmirctoaaataKGmum  dola^ 


remet  Iblutione  c^ttnuuatis  uuo>cuip&  fit  potfiWma  og 
doloristcums  oppofitu  notat  cxperictra.  Seda  ccnclufio 
dcclanU,qm  dens  fincic  per  oeruos  gtngiuanim  venicraca 
h cenio  pari  qui  alliga nf  radiet  eius.vnde  «uxu  radice 
tit  vfqi  ad  tooim  cui  comunicas  finfiis  per  neruh^  jl-quia 
neruus  non  venit  ad  iuperiorc  panf  dencis.binc  in  cius  fur 
pertori  pane  non  ftntii.&  ideo  limando  & fiang^  ctfm 
non  caufiuur  dolor,ftd  cum  approximSiur  rea  calidx,vcl 
frig*  quia  tales  procedunt  de  parte  ad  parte  vfig  ad  rtdu 
ccm.idco  (cmiut.i&  quu  extens  olstbus  non  cdmumcat»' 
lur  ifti  nerui.hioc  no  fintiunt,  & natura  hoc  fircit  in  finem 
bonnm  vt  dentes  perctpiSt  iuuamema  i nodiuis  ctim  re«> 
dpi  habet  ab  animalibus.  vtetiS  allegatu  cft  fupra  exau«^ 
doritateGal.  Et  licet  iftp  conclufiones  videanf  fiipcrfi# 
cietenui  &tis6iccrc,iamen  contra  iplas  eft  exprdteauJtori 
tas  Aui*fepttma  tmq.de  dolore  dmtiu  inqt.  Scias  den« 
tesqncp  dolent  propter  caulam  doloroftmexiftememin 
Aibftantu  ipforu  fcd‘m  q».ppofuimus  in  ets  qux  prxietie 
runt,qua  feptinu  tcnri.in.j.cap.  Et  quandoigeft  pr  optes 
caufiim  doIoroCim  cxiftent?in  neruo  qui  cft  in  radice  eo<n 
rum.nS  opinio  illa  conatur  foluere  omnia  indu«fta  de  do# 
lore  per  ftnfum  cdmunicatumeisper  neruos  gingiuartt. 
Ecce  quomodo  expreJle  dicit  q>  pr^icr  illum  modum  ad^ 
Uuc  fimiuoi  fenficuia  viriutecxiftentein  fiibftantia  eorOi 
vnde  vt  Auicc.allegato  loco.  Et  c^ndoqt  fentiuni  fri^ 
tfoncra  fuam.Pro  mo  videtur  Gal.tertio  de  accidenti  inr 
quit.  In  dolore  dentium  tadus  pati  vtdetur.  Et  propter 
iftas  audoritatrs&  alias  mulias,vt.xxn.  dr.xxxtit).  pro« 
blcm.  videf . Conciliator  in  annexo  dificr?ttx.xlirt.pone* 
re  akat  cuctufiones.  Prima  qi  dentes  per  fir  fcntiunt.  qud 
rubftamtS  habemS  in  fi  neruum.  per  fubftanoi,  enim  eo« 
rum^quia  perradicesdinemiiuniurnerui  fenfitiui  ad  eoa 
vcuicntetcx  tercio  pari,vt  fupra.  Scefa  licet  ita  fit  eof» 
tamen  finitis  eft  obtu  fus  valde  fiue  hebes,  patet  tcrtioiqni 
carufiibftamta  eftfiigida  dura&ficca  fcnlationi  ilibie# 
du  latis  inepn1,ut  fupra  hanc  quoq?  fubftantiS  in  finf  de* 
dit  cis  natura  cd  debebSr  frangere  <£:  diuidere  res  duras, «fi! 
hoc  apparet  cpiare  in  Oiperficieeorufunt  quafi  finefinfx 
modica  vel  quafi  fine  vlla  vinute  finfitiua  cdicaf^quod 
naiuraetiSinfineopataeft  vtexeoru  fricationcd^  coma 
du  ii5  doleant.unde  dC  tcrreftrn  corpora  «s  occurrftia  9 
maxime  paru  fimiunt  rcfpedu  qualitatu  adiuarum,  qux 
cum  fine  fpintuales  magis  penetrant.  Et  fi  dicatur  qi  fint 
acuti  finfusd;  nd  torpofi  ex  uehemenria  doloris  percepti# 
Dicitorc^iIIudaccidic  magisquSdodolor  cdmunKa^ 
tUT  ncruts,aut  pSmculis  gingtuaru  quibus  ipfi  eirdem  alU 
gantur.  V ndc  fi  m Aimma  dentes  dicutur  fimtre,eo  mo# 
do-quo  8c  caro  ipla  fimit.  quod  fennre  poteft  dici  fitis 
rc^iaperrubftantamhabememinfinemos.  Secunda 
diciicur  fintireeo  modo  quo  caro  deperdita  per  abfdfio- 
nem, deinde  regenerarur.Semit  qtundoc^  qod.fiilfcrt  fio 
Ium  diminutu  &iorpofumhabet.Ifte  tamen  modus  po# 
reft  in  primum  reduct.&  tu  confident. 

TERTIO  prxmittedum  propter  quxdS  mocaft 
dubitata  panicuUnter  fupra  qi  ad  reftaurationcm  firndi 
partii  deperdiix  requirunf  duo  principaliter.  Primfi  eft 
4?dudio  partis  deperdit;.SccI'm  eft  tnuifcaiioeiusctl  alqs 
partibus.  Ad  pfidionf  vero  primi  reqrft  fimitudo  vir« 
iuiitalsimi1ariux,cdueni^inftrumdicalfdiiatis.rdrU 
tf,fiuecoplexionit.c6modicas  vix  per  qu3  debet  nutri# 
memucrSfircadIocu.  V'ltimodebitaquantitas  matertab 
Ad  (ccf i vero  coplememu  requirit  humiditas  uifiofi,  Sc 
pororum  apertio  fiue  htimdo  per  quS  humiditas  illa  mis 
li  pofiir.  Ex  qbusapparct  rnfio  ad  dubitata  fupra.  cpiar« 
fia^lui  dens  nd  p5c  reftaurari,quu  Sc  licet  materia  rep^ 
deficit  ex  ptevmutisafiimiJatiUf.ni  dens  ipfi  fia^h»  eft 
xgpr.ideoqi  virtus  arstmilaiiua  eius  debilitate  non  poteft 
tnutlcare  parte  cu  parce  vt  epe  fimtaris.ad  qd*  cocurru 
ciu4  inftnjuiientu  vt  calidoaa  fiue  c^plexio  cius  eft  mulifi 
Pta^Ua.S*  p tiif  debditaea» 


fton>oc 

Anbib^ 
ofstu  c& 
Iblida- 
iio  nucu 
patur. 


bentrs 

(quod 

aiuc»)ba 

ftardi 

cur.pdu 

cancur. 


II  TraAatut.  Vt,  ' 

ffirta.mm  yi  diVhMt  eft  Anteft  viildf  obm(?  firhfu* 
prsctpuf  ^ p9lrt(  fiiprrlorcm.  idro  t*  modica  cauft  trt 
dcbd^(  Vt  quaf!  rcddaltir  vt  rea  mortua.  nS  com  Anieab 
CMeirrfccts  alterStibuafaedif&catfdiraaeiua  dritiirmitur, 
parte  frigiditarisextnyrfecx  Itt  fuorif  pororum  dau(to. 
qu jr  ira  mAfica  (teri  nd  poieft  cft  Pm  fe  totos  (altem  parte 
fi6(radant  copleta.  quare  ftutrimentu  per  iprospenetra' 
rend pordl>d^ea  eSfequemf  non lien  rr(^uratto« 
Et  ea  illoapparecquare  nonlh  in  eis  rofboun2 ad  rof' 
boc  generatione  requiritur  apertio  porolltatum  per  quas 
poCnt  penetrare  maceria  humida  vifcola.  Cum  aut?  eo  t?' 
pore  illud  in  deme  n6  reperta(,nec  eti'3  materia  vifcola  hu 
mida.ppter  vehement?flcciiaiedemii  hinc  non  generaf. 
td  quod  concurrit  debilitas  caloris  inntn,  vr  di^um  eft« 
lecetiSdrnsnofi  recipit  iuuantertn  acctdemaleS  parn* 
bos  vicinis  qucadmodtrm  reciptunt  oHa  in  fim  ptr^ot« 
Vnde  credo  qi  li  ahquod  os  in  arate  adhuc  inhntip  id  ea« 
tremiiate  lua  lrangtfetur&  dimictercf  dilcoopercum»  ii4 
qp  aer  c5ttmie  eum  penetraret  q>  nedum  relbkuraretur,  (cd 
corrumpere?. Non  niimltccorrupinir  dent  propter  eius 
ficcitat?.  Ex  htsetiS apparet  propter  quid  n6  crefcurK  ra 
dices  denriu  agrorum  dimtlTgpoll  dentium  illoru  exrra* 
dlionem.  Et  ea  his  eria  infertur  q»  virtuti  regiiiuatoctus 
flante  prafemiantatetix  dentis  facilius  ell  totum  vnum 
dem?  producere  de  nouo  ^ parte  vmus  deperdttS  rellau « 
rare,  patet  correlarm,cu  natura  facrar  fecundtl  SC  n6f»cizt 
pnnfd.  nS  femper  agit  qui^  facilius  agere  potell.  Er  ea 
hts  patet  caufa  quare  .pducit  demes  di^os  badardi  Itc  di ' 
(fh.quta  oriuo?  extra  rei5l5  lineS.qtiemadmodu  ftlrj  qui  ea 
re^onon  nafcunfmatrimonio  dicun?  badardi.nScum 
cranium  <Sf  mSdibuIx  fune  mulm  humida^tunc  fuperRoii 
eis  nutrimemu  quod  ell  matena  dcns.Naturt  iiaqi  de  pof 
fibilibus  facit  quod  melius  ell.  vnde  ea  illo  generat  dent?i 
d^quta  muedft  locnreiftum  ocotpatn  producit  illum  per 
locu  mSdibuIx  libi  uieinum  extra  lineS  rciTiam.Htex  illo 
apparer  q>  (acitius  eH  ei  de  nouo  producere  dentem  ^ fra^* 
2lu reClaurare.  Vndeprocomplemencodubil  diciturcp 
•Ha  infantium  habet  ^ materia  multa  Si  funt  hurHida  & 
VirtiH  eft  forrts,ut  tertio  techni.ideoqi  reHaiirari  polTum, 
Qybd  de  dentibus  nort  cdnngir  Pprer  debilitare  virturif. 
ad  quod  cScurficeoiv  dentium  (iccitas  muUa  qux  impe^ 
dic  confoWdacionem.  De  vnguibus  vero  fecuieft.  nS  vn> 
gues  non  vere  crefalc  Si  nutriuntur, led  per  iuata  pofliio' 
nem  SC  impoftnon?  parcis  poft  parte  vlcimo  natura  n6  Ia 
eii  rofboc,neqi  aliquid  af  iud.quia  non  potell  ea  debilita ' 
te%Si  tmpcdtmemo  alioni  qux  dttfla  funt.  Et  cum  dicitur 
ustura  potell  producere faciliutpariem.Dicitur  q>  natura 
alifsperibus  l^ne  debet  polle  ^ducere  partem  dentis  mc' 
bus  ^ tOtum  dentem,  fed  extera  non  funt  paria,  vt  paret. 

Virum  dens  Utalifa^fslbus  durior  relinquo  diTpuunti^ 
(his.6c  hxc  ^ demtbut. 

NOTANOVM^vt  diVluol  ed  dentesab  alqS 
eisibus  diflerunr,quta  crefcUnc  aliitolsibus  n6  ertfeemi' 
bus.n3lialaol£icominuecrelcerencnccellcforet  &4ni< 
mabacdefiMiecrefcere.cdfequenaellBiirumcontra  (enten 
tiS  Anfl.ij.de  generatione  ammalium.  v).cap.tnqurc.  E(l 
tnim aliquid ommbut  animahbusierminui  nugniiudi. 
ttif  ppter  quod/^  ofsA  increm?tt.d^  fccfo  de  a tama.  Om 
bm  natura  cddanmi  Ipolitue  ell  finis magm*tudtnit  &au 
gmln.iBt  cS  fuit  qm  in  cdmtione  SC  ex  eoru  c5tadlu  nii^ 
miunrur.vnde  dc  coenti  deficerem  nifi  cocimie  crefcer?c« 

OVBtTATV  R)lauibu8lxdun?detes,an3lTi<' 
gidit»an  3 ealidit.  C^bdi  caudis,  qm  caliditat  ell  qualia 
tasn)2gisa^iua.C^ubd3frfgidisprobacur|qin  ab  eis  ei' 
lius  congebtionem  rectpruni  qux  ell  paisio  tpforum  ma 
gu.  Dicendumq»  naturalirermagis  ^fngidit  nocemur 
VniueriaIiteT.frtgiditas,cmm  oUbut  vniueiialrcer  ell  ini* 
ttica,&calfdickamica  quimo  Aphor.Aph.ij.NScaltdi' 
Useogt  pauca lfrigiditaccmirtgui?)qu«b  caliduacafu> 


• ; Cap,  VII. 

uaf  SC  fmelKgtf  hiedecalidisft  frigithiadlB. 
edrnla  Ai'i.r4.proble.,|d>lemate.q.Proptcrqideott|fcs, 
gusmagfsIVffirunc^  calidum.caroauteraeconuetfix  ! 

D V B r T A T V M fuir  au  dentes  porsmtapaH». 
itiaricum  Itm  ona.nonenim  videmtif  in  fiapfis  tumorem 
poHe  recipere  quod  rvquiric  adapoflemacts  generanooi» 
vr  differentia,  xcv.  Prxmictenda  primo  qiapoflenuic&. 
fingitduplicicergeiierari.  VnoquidC  medo  per  viS  reiv 
tmtiTmiciivennarterqsinfpongtoltfaies  membroruim 
A liomodo  per  via  pautarinx  cdgcilioms,  hoc  cft  ex  firp« 
fiuonutrimeti.  Secundoprxminent^rpduplexed  apiv 
denn,rci1ieetvrrQd):nonvera.Vcruquodhabec  ttrmo* 
rem  mamfHlitciim  mala  cGplenone/dpollrtone, 

Itone  cSnramacisJsion  verum  quid? quia  quandam  fimi, 
fitudinem  cum  verodidlum. Vnde8erap.ltb.ij.de  dentt« 
bus.Si  dentes  viriditate  tn  Aio  toto  recipiom  corpore,mc 
non  mirandudconfequafeas,quod  fiimleapolleraariein* 
dic.  Et  iuata  ho^onunrur  c^ktliones.  Prima  tp  denrei 
SC  umuerCiliter  olb  no  polEim  apodemari  pruno  modo; 
tet,quia  talia  membra  carft  illis  duAtbus  per  quot  Se* 
mfluerehumoresineoiprporofitattbus.  Scdaconclu> 
fio  demes  podunr  apodemari  fccfo  roode.pacet  cdclofio^ 
nSea  fuper0uicat?micrimemf  rccepupoduntintumercc' 
f e,quta  retenta  prima  Aiperfluiiate  A qood3  modo  indO' 
rata  fuperuememe  alia,  A iterum  alia  ex  his  aggrcgatsidt 
retentis  fir  cumor  A puirefiitflio*  Tmia  c5clufto,q>  beet 
fta  fit  Qfiten  demes  non  apoHemantur  vcreuion  mim  ha^ 
bem  cumor?  aiatlifednicuiufmodi  babem  minora  media 
intrrminora  qttxiune  in  vlcimo  duritiei  moilicteivt 
mufculi^^  his  fimilia.  Quarta  conchifio  demes  podiinc 
apodemari apoflcmare  n6  vero.pacer  cdclullo  ex  didha. 
Vnde  iniumma  demes  quandoqpearenitonem&iumme 
patiumur  gratia  neruofx  panis  eis  comun^x. 

DVB  tTATVR  qbomodoconfmin  parsicnu 
buf  demrOfpotiumferpenriscum  videat  cHequid  vehe.' 
nofum.  Diftndumq»rpolAjn6edvenenorum,ncqtalia 
Aiperfiuitasanimalis  venenofi.  A ideo  (lercut  lacerte  vt' 
fidit  quod  mulca  ualet  in  ruocafufecunter  adminidru^ 
Venenum  quoqi  referuacur  in  capite  cauda,  A vifcrribua 
alalium  uenenoforum  cm.ideoqi  cum  Ibulin  ftc  ficuc  fupw 
fluitas  fecuriteradraimdraf.vnde  bullim  in  oleo  A dentd 
applicant  mirabtiitrr  confer t,vi  lupra.  Sed  cu  dices  hepar 
laccrtx  viridised  ex  vfceribus,  & tamen  laudatur.  cred« 
pervtfcera  imelligenda  tntedina.Sicutentm  tn  hornior 
cholera  qux  ed  humor  acutus  valdead  intedina  romicur 
vt  extra  cum  derconbus  expellatur, quSuiteriam  gratia 
offiCtf  ad  ea  mittatur  ficut  venenum  in  antmabbus  vcad 
caudam,  funt  enim  fortaneintedira  va  iranfitus  veneni 
ad  caudam. tu  conlidera. 

DVB  ITATV  Reum  calida  c5(crant  in  duporr 
Vel  cdgeUciotie  dentium  quomodo  ponulaca  qux  cft  fti 
gtdatuuir,qucitamcaruifto  cHmendanir.  Dicendum 
primo  cum  Auc.fctfo  can.  cp  delet  ftupor?  dennum  pro.* 
pterea  Icme  afpernace.Scd  o dicitur  q>  hoc  agit, c^ta  mi 
nuit  ftuporc  ppter  minor? fttgiditatc  nus  i|i  fir  frigtdint 
f oduift a 3 rebus  acerofis.  Vnde  Aui.terria  primi.de  cS fto» 
uandis  extremis  i frigore  inquic.Quidam  ponum  ra  in  (xi 
gfda  aqua  A femtunc  vtiliiatem  ac  fiabeis  nocumemum 
remoueretur  ficot  tn  frucHibut  acddic  congebtis  cum  ia 
aquS  proijctun?lngfd3,quraconfercd(  hxcindig?c  beor 
vcilion&philofi>^icati(crucacr5e,c}dtheoiin6rcllquo; 

NOTAN  oVm  qimateria  eaideme  calida  ixtn 
Rnxu  c6petic  phlebotomia  vr  didum  ed.  dd  ance  phlebo 
tomtam  deberent  prxcederefWgidaftyprica  fide^ca* 
tarrhtl,vtlan<fa1i,rorx,csmphora,  nenuphariS^  hmbi.  de 
Mtbu8decatarrho,dl(  tfictngrofTatocatarrho  di:obrulb 
nat  phlebofomta.itamfi  pnutfieretimendtferur  Ruxoa» 

N O T A K D VM  vlierius,<^  quia  fatdaeft  menti» 
de  galba  ^qfivohaBus  ronftrtogereci^af  galbvtridii 
non  perforata 


.t; 


Dea^tud.gingiuanini,&  labioram. 


II7 


tfewycri^<ti«9B  Vao  ta^a  e^ccattom  fiimuf  tncitf  elr* 
^ pnWaa  flca,d:  cp  m palsionibo*  dcKia  ouigw  ati< 
dmiiucoiifb«(!hom.hnKipibdcbemii8Vta  vindibua. 

NOTAHDVM9  demes  quaifco  ad  rubfbntil» 
•olore  SCc.itcuvt  merabra  fperoBtica»  nd  vrre.Quft« 

utn  vero  ad  oftduas,  vt  pacet  ex  eorum  defcripcione 
cuncur  membra  oH)dalia>aietiibra  vero  4>eriBanca  gene 
fAnir ex  rpermate  dc  (anguine,  vc  lupra  dentes  vero  ex  £m 
gstne  menftntohabcac  vim  (perinaeis,  & ideo  non  fune 
vere  membra  fpermahea* 

OVBtTABIT  ahm  quis  ratiorabiltrcr  quOj 
•nodo  ha  bene  apri  dentes  tta  magnosi  acutos,  & duros  cu 
dne animalia  multum  humids.  Dic^umrpboc  £a<fcum 
cft  ex  fine  li  natura  ipCa, cuius  £igacitati  non  m fimi,  dedit» 
cmm  animalibus  multa  locoatraovpr^cdplrxionem 
imura*  vt  apro  denietacutoa,dlf  bobut  cornua  ^ equo  To 
IcaibdC  lepori  {euitatempcdi^&uacdnmtfrdcalns* 

■ APHORISMt* 

Rx.u).Sedione.xxv.Aphor. 

In  progreHii  vero  cum  iam  detuium  tncipiZ^>  gingtuS' 
tmn4)rurigines,(ebres,c6uuUioncs,alui  proAuuia,&  ma« 
xsoKCum  caninos  edum  demes,  A:  ijt  pexTertun  pueris, 
^ui  cra6i(nmi  Gmiy&aluos  duras  habem* 
Ex.tii).$e^ione.Iir|.Aphor. 

^^l>us  circa  demes  in  (ebribusi  quidam  lentores  oa« 
^murjhu  foetes  fiunt  febres. 

Dc  dirpofitionibiis  gi'ng^uarG,dC  labioru. 
cotincnsRubncas.xi.  Capitulu.  VIII* 
De  anjmmid^defoipcione,  4C  romplrxiorie  Io/ 
biorKm,<±rgingiK<mcm.  Rjdmett.  I, 

Abia  ium  membit  cdpoHta  ex  neruis»  car 
ne,pfinacuIo,  decute  mira  mixtione,  ita  cp 
cucislrcariie»  Sc  caro  It  iieruis  feparari  non 
pa^»nei;ppSntculostbeirdf.Ec  dicitur 
miri,qmnerta  Tum  ita  mrrabilucr  came 
cdmixa  labia  cum  cra  mouenc  ad  omn{ 
di0mnolpoiitiofiiis»ita  vi  murculi  nd  fimets  neceilarq. 
ni  ex  grau^me  tatiurciiloru  videretur  fequi  tmpedimenoi 
yotnis  in  motiboi  eorum,  ica  Mundino  pUcuit.Sed  Aut. 
vtdee  ponere  oHtfailos^noidefirruieRCttefi  in  Aiuciio 
lArusvliratUocq Ajnciniabris&iuxtaalio8Cdes,4&  Tunc 
bi  niimero.4.Duoemm  veniunt  k (upcnbri  parte  in  redti^ 
•idincduarummaxilUrugenarum^cdunuancur  prope 
cius  extrcmnamt,&  duo  fimiliter  ab  inftrion,  Sc  hi  qutde 
vt  labiu  moueaiur  (ufbctunt^&  Gal.tx.de  iuuaro?.  mquru 
Bcmufodi  quiinou^duo  extrema nariu&  labiorum dC 

snaxiUa.Ex  quibus  verbis  mantfeftecomprahendic  <^la 
btamuicmlos  habet.  Pofilatn  hic  rcTpond^i  rouIbiJoa 

edes  habem  &i»6propftoS)lcdpofteaau<flontas  Aui.e(l 
cxprciletnoppolJtdcd(id<ta.  Degingwisvcrodkendii 
q>  fiini  membra  cdpoTidiex  carne,mruis,d£pSniculo.  na 
adhaerent  ndicibus  deatm  qui  deo:es  i n cu  profiindanc  SC 
perartt  neruotaUigauuatqt  fenfiim  redptunc,  vi  in  prf « 
ccdcn.cap.Ecd<ci2  paokulo,  qm  p^culua  cooperiens  W 
bia  Ahinguias,paUcun»y5i;  voiucr&lttcr  membra  imrin.^ 
frnt  or  is  eft  pSmcuhu  ortusab  inirtnftca  tunica  meri  edei. 
nua  cum  tmlrinicca  cunica  Romachi.  namediame  ipfo  (ea 
tsum  illa  mcmbra.propccr  quod  in  hituro  vomitu  tremte 
bbiu  takrim.Bx  bis  paco  tex.  Auic.prima  pnmi.de  gene 
satione humoeu.cumiBqu«.NuirilsnMifticaiione  alupiS 
habet  indigcRcooenvcoafidera.  Ea  quibus  inferri  potcd 
«dpfexio  Irorum  mcmbrogi  compo(ttoruro»nS  cum  pars 
carnea  fuper  alias  multH  obitnctnon  irraiionabiUierpo* 
nenf  caitds  coplcxMUMa.vQde  Sc  Ari(^,f).dc  partibus  ani* 
nslid.iii).cap.eacanicae(ledixtt.  Ecaixubpcpomcco*: 
sum  defcftpttPiUdrg  fantiacmhni  compofitaaxQcruia»! 


cxme,aite,&  pSnicuload  coopenenduoa,&ddicsad  dr*' 
corf,ad  reetnendS  Giliuam,d;  ad  debicam  voce  formandS 
fioalitcr  creata,  vnde  B demes  non  (larem  labtfs  cooperd 
multninde  lxdrremur.Nec  plurm  litcrarnra  cddrcenaex* 
preftto  fieri  poilrc.vt.if .de  partibus  aiahumxifj.ca.  circa 
fine.  Etcorimtbterdicacdegingtuis.Namgingiux  funt 
membra cameacxncruit,&pantcuIoc6po(ica  cnvitlica# 
tem  demiu,onsqp  decore  finalicer  imifta.  Sc  hxc  omnia  et 
didu  (um  manifeiU.  Et  fi  gmgtux,  ^ Ubia  mulcat  pof* 
fim  pan  aegmu(hnes.tn  de  his  pnncipalibUi  dkt( ex  qua* 
rugacuia  patebic  Ucile  quid  in  cxicru  agere  oportebit.^ 
Vt  ducem  mrum  (d]uar  initium  faciam  de  gingiuiV, 

DcdpoTFem4tibMfgmgiu<irMm.  Rjtbr.  IL 

APofleim  gingiux  cft  tumor  eius  prxiernaturalis» 
C A V S A cuius  fecunduraplurimucftmate 
Ita  phlegmatica  icapice  no  raro  dc(cendei)6.Ei  di* 
cuur  fecundum  plurtraum,quiaal<q^limaccrucholcricA 
comingere  po(let,&t  tadlus  doloc  SC  color  in  hoc  difcer* 
oum.  Et  dicitur  ^capite  non  raro, quia  ^ fiomacho  & ab 
atqs  membris  vcfuoi is  ab  eis elcuatispoteft  conungere» 
VtpufluUeons  in  hydrope.  EiexetsquxdamfunrrcceR 
tia,quxdam  antiqua, recemia  faciluis,inucterau  vero  dtb. 
ficilius  curam  recipiunt. 

SIGNA  apofiematum  gingiuaruro  funt  ficutre*. 
bqua  figna  aliorum  ex  pane acuiiaus&  remifeionadolo. 
ris,ntbedini8  ci(nmuus,aIbedtm«,cumoris,calidicaits  dd 
huiufmodicxiuuamibus  & nocentibus,  dcquibns  («pe» 
vel  dealqsapoftematfbus.&cutbi. 

C V A A.Canooetin calido  (anguineo aut  cholertco 
Cinguiniadmixio» 

^dinaito  drxcp,&  (cit  ex  didlis  de  dettbua,5i  de  foda* 
l>ecundus  cuacuauo  cum  phlebotomia  ex  ccphai«ca,4C' 
appofitioventoCirucn.diriopus  eflvCpad  fcarificacio* 
nem  earum  J tem  phlebotomia  pemnctarctui(Uixiri,  vc 
ale  ecberich  modo  Auic.i.in  dreuitu  loci  vbi  oritur  bx* 
ba.Iiem  cuacuatiocurnthamarindis  viol.prucnt,cafiad£> 
buHifmodihabcntibuscumruaaiacuacione  remittere  fer 
uorem  rangutnis,&  cholerx. 

Tertius  fi  opus  eft  adminiferacib  xquatium  materhiiii 
vt  efe  fy  rupus  vtoi.accco(us,rKnaplurinus,ct  hotufroodi* 
dequiMs.itij.cap. 

Q^nus  efe  admintferacio  repercu&iuoip  in  pnneipio, 
cum  gbus  cA  Aypticius,ut  liim  ro.laDdali,pUrago,ace* 
tum,corallus,agr<(la,gaUa  Jutu  figilUetfm,  dumoron,cs 
quibusc5pone,vtindcdemibuidi«flueft  foetendo collu 
tiones,dlg  huiufmodi,Aadextra,Af  ad  imra,vt  magis  plt* 
cebit.Icem  valet  collutio  ex  oleo  ro£  Dctnde  in  augme* 
to  proce  daf  cum  repercuGnujs  & refoluttuu  vincemtbut  i 
rcpcrcufeiutrvtincunialtoaiapofiemactf  drdum  e(l.Ve 
verbi  gratia.ip.myniJ)aUufiiaru,  portuticx,rpirx.  ma* 
Qicts.ana.bulliStinaqta&fiatcoUutioon's.  Item  coliti 
tio  foda  cx  oleo  roCin  quo  aliauid  fpicx  buliferir.  lieoi 
oleum  mafeicis  m quo  rofe  bujhertnc,aut  aliquod  tale  in* 
feigidaiiuu.di:habethocoleumpropnetatem  mfedando 
dolorem  gtnsiuarum.  Procedaturqi  deinde  in  (htu  cum 
refoluciuis  folis»de  quibus  refolut  tuis  u coptofom  foaam 
Aaiim  cum  de  feigtdo  curam  ponam. 

C V K A infrigido  apoAemate  Icrutto  can.ex  parte 
dfeUt.Ftat  cuacuauo  materiar  cum  rr(pfc>emd»is  cam.dv 
qutbos  lupra  dc  foda  feigida.&  fi  opus  eAiranfeac  addi* 
ge  Aiua.pro  quibus  recurre  vbi  dtdd  rA*  T ento  admitif  * 
Arent  repercu£nua  quibus  fim  calida  Arpiica,  non  cfi  mul 

K«  calidiiati8admixca.vtuerbfgrati8.olcumroCvtdidiS 
eA  de  calido  comifitedo  refolut^  cum  rrpercufsmfe*  VI*  ■ 
timo  Vteodo  refolutauss  Ciortionbus  i|i  in  cahdo.  Calida 
refoluttua  in  pa Aiombus  gtngiuaru  conferentia  fum  mcl» 
aJumeo^quafolAioqua  cond«mtutoluflc.anAor«ciiJa* 
laeouitibcupctAa^  maAtXi  origamim,rua,  fquinajicofli,  • 
chaourilcua. 


T TraAatns.  .rfnVl*  ■ 

ihlillinCnii.bcrbnfa,  aloe, butyrum,  cafla,  Rihib,  einr, 
ld>fimhiifm,3ptum,aibcbe»  • > 

POSTREMO  ferto  q»  m calttlo&fngido  apo» 
ftcontc^gfinranoopamcofifmnK  diu<^ones«  Vnde 
cum  dubitat  <k  nMgrmudtnrhusfi^  ftattmik  prroci 
|Nopo(lethi<ion£  itaq^dmafioitt  cafMtrttuainovdiocu 
Q;bdilapo(lema  dmrMetad£muiioiic,5;  aperturam 
}>onemurcan.ioRubrccaiequerKidevkcnbuecartmw  ':i 

V^uUrrihttS^ffHkrHm,  Rjibiicd*  III, 

VljCtn  gingruanim  flmc  viHivta  putrida  raram* 

C AV  S A quofpeilrmrerta naturaliter am< 
ta^aut  per  putreia^ionem  iiue  aduilionem  g^ta. 
Phlegma  vero  quSdo:^  putrefir  > & putrefa^um  apoRe^ 
ntata  vlcerofa  getierat.df  conRmtltcermeUncoUafn  eius 
aduRione.  Vndetiotandumtpvlceromgingruartiqtne-' 
dam  rf^centta.qvxdS  inuetertta.  Er  ea  recCttbus  quaedam 
AiperRcifttaAhxcdicum  puraabAitfe.d^ipla  curamur 
cura  alcdle.de  qua.v^cap.qttpdam  pfundanon  mulmm»' 
Schxc  diam!  abeo  inctptemta.  Et  ex  antiqui»  quledam 
corroftua  mala  Si  non  miiltum.dlf  hpc  dicuntur  ab  Auic. 
corroHua  incipientia.quedam  corroRua  mala  8C  tmilnim 
talia  font  cancrenoQi. 

C V R A can.mrecemt4>runda5f  nofimulm*  Prae» 
Rlilsis  canonibu»  necvilirift  pro  aira  eoru  poRtia  in  peae  * 
cedenti  Rubrica  ex  parte  dixtx.euacuationie  duo  tamum 
adduntur can.partioilare».  Pnmusmundi6cacio,&ab» 
fleriio.  HeamduaeR  confolidattocum  conforramibu», 
&conRringentibuigingiua».  ^ ’ 

' Complerur  primuicum  deco^one  ro(^runt»R>lidra 
falicit^fumach  corticum  granatos  inaceto^t  uino  et  (i* 
eniliom.rtrm  diamoron  cum  aqua  hordei,&  eR  rubltme. 
It!armariRologia,origanod^hurufmodi. T'(iaenini  th» 
tereRcopomit  caltdacumlfigidi»  Rcundumimminen» 
tim  marertam.Ttem  valet  coltutiofa<Ra  oim  ladleailme. 

Perfidtm  (ccudui  cum  alumine  cdiricaiorupef  ea,aut 
collutio  ^dla  cum  adto  deco<Rfontt,&eR,ppriuit}.lteni 
decoquant  alumen  balauR»*  ro.cortex  granatoi»  in  amo 
SC  nat  collutio,  fiem  fiat  pultifi.fp.Ofpularum  gUndmm 
roCcorticum^hurif  (anguini*  drac.farinx  oroM,  cyperi, 
Sc  vttn.SCaeten  dida  de  c5motione  denrtu  in  hoc  ca(U  * 
vaUm.&  tu  illa  confidera.  Paucit  claudo  hic»  quia  in  fine 
ptura  ex  laudati*  ponam  compodra* 

C V R AincorronuamaUqupdiRmdafiintinmul» 
nim  d£nd  multam  mala.nS  fiRuloCi  (um  mala  & muitG» 
ftd  tn  pro  nunc  dtcun!  non  multum  mala  per  cdparatio* 
liem  ad  cacxrrenoCi  quz  dicunt  multum  mala,  qun  funt 
in  vlrimo  malitiet^  cibi  (1  piam  termini*  vtere  ad  libi» 
cum.Et  non  fi*  immemor  canonum  poficorum  in  prece» 
drti.Rubrica  ex  parce  di«tp,ph(ebotomi«,ac  a lieriu*  eoa 
cuationis  vt  materia  expetit.  Quibu*peradi*  defeende 
ad hot particulare*.  Pnmutmundificaiio  viru*,&  pu» 
ccedmt«,&  parttum  putrefiuRarum  fi  quf  fum.  Secundua 
cR  incarimto.  TemuieRconfolidatto. 

In  coptendo  primum  fiat  primo  mundifiditio  cum  le» 
liiraundificatiuo  folum  ad  mundandum  materia*  Q fime 
aaruperficicqua*  impedirent  operationem  medicamini* 
(orti*  debemit  confiimere  panea  purridaa»  SC  fiUrofiu. v( 
verbigrina  com meile roCd^aqua hordei  Deindeno' 
mt  medicamen  ferte  c5fitmeot&:c.vcttta  linita  ex  calca» 
dico.  Cliu*  defcriptiooc  qusre  in  MeCdc  cura  polypi'.d^ 
pofica  eR.fiipra  de  polypo. v.cap.uel  impotud  aqua  ^na 
alK  arfenicum  rublimatn»&  modicum  repreilum  dc  adde 
tlle.proquibuireciirrasadcaQ  funrpofia.fupra.v.cap* 
de  polypo,  vbcpofitt  fiim  can.auc  qui  in  cafii  iRo  fimt  vti 
lc*.&  tu  relege  eo*.  Tertio  loco  mundifica  cu  ferti  mun 
dificaciuo  vt  eR  acetum  rquillicirum  6c  eR  4>prium,&  Cte 
pctSit  donec  caro  pura  Ru  bona  videbd.Qt^  Rautem 
indi^  OKdicaain^  aoKO|  diftcnpcni  cro^iicot 


.1-  • ’ ;:eap.a  VIII. 

cttlcadicon  cum  modico  oleo  ouoqi  & fiRolI  Si 
inde  procedaeOcvdi^equo  caro  pura  apparuerit* 
n dolorfertisexeoip  applicatione  (uperuei»xic,quimtib 
tum  impedit  virruttaom  debiluando^nn^tapeat  partena 
in  ore  oleum  roficoquafibtum  cii  albumtcieout,  aut  ladfe 
donec  remil)Rodol<^fiat,auc  ponat  tn  loco  corroCb  phi 
loRfUyVt  Aih.nS  rue  Rdatur  dolor»d£  natura  fic  fernioe  di 
bonae  digeRtofu  intefua,(ed  non  eR  eo  muUum  utendum^ 
quia  natura  amplniedebtliiai.  Qu6d  R omnia  non  cdt« 
lait  vlcimo  deueniac  ad  caucoium»dC  cautenzcc  quoufi|i 
remotx fuerim  parte* pumdxcarotatd^oGiia» di  nacoRfe 
abrado  fi  fiierit  neceilaria.  Item  fi  neceRartum  videbinir« 
quia  concamia*  bene  diibcnu  non  poGnr  extrahatur  dena» 
laudatur  hic  cauterium  decupro  dc  quo  in  dubqa. 

8cd*  can. completur  cum  medicamine  tncarnacuio  va 
(unt  conex  thuri*.  lang.dra.aloe,myrrha,larcocolla,&  R» 
mtlta.de  quibci*fitpra4ul.crac.&  de  polypo.qutbuc  attH 
buas  vicil*itudinem,icaq»fa<Ra  monincattone  fiRulae» 
&fedato dolore  abluatur  oecum vinodecoc^ionismcl» 
luidc  thuris,  poR  quod  linia*  cum  bnimeniofaiRoex  di» 
<!tit aut  ex  puluere  eorum. vt  verbi  gratia.  ar.thuris*myr« 
rhx,(ang.drac.RrcocolIx»maRictMna.&c  pulucrema^ 
cum  mdle  linia*. 

Tertiui  adimpleatur  cunf  medicint*  coadunScibu*  aS 
nem  gjngiuarum  de  quibusin  de  cSmotione  dentium* 

C V R A (1  cancrenolh  feerit.Tunc  proceditur  primo 
cum  leuibu*.rccfo  ad  fertiora  deuentamus  Sc  tertio  palcif 
roua.  Exetnplilm  primi^ieft  ur  priutgingiux,  Sc  expri» 
macur  fanguis  ma(us.defndeUucm  Rtpccumacetorquil» 
lineo,  cum  decodlione  fetiocaoliuar,  deinde  ftnian^  ctim 
raii  medica  nitfie.^vtriurqiaiumim*,(^isaduR  i, gallaru, 
pfid<f,cuputarum  gladium, cinnamomi, garyophyl.roye 
ti.ariRor.raliiixrofiolnum  da(Ryloip,cibarum  cancroig 
aduRanim.ana.par.l.puluerfzcnrnr  & cum  amo  fquiUt» 
Mco,d^  meile  mtrceStnr,&  limamur.  Q^dfiiRa  m5c5» 
nilcrmc  cunc^pccdatur  ad  fertiora  vt  fism  crochifciafibdil 
}o9,catcadic6.de  quibu*  Attic.in.v.can.aut  ponaE  aqua 
feni*.  Alicerdi  vlttmoad  caucenuaiRualeaureum,vt 
Mef.vfqucquoremouebi!  feciSdo  lonooe»  vi  fiipra  S£mi 
ligando  dolor  !,vt  fupra.  Er  noa  cy  vbi  fperatur  remo« 
no  tmegralf*  canen  tunc  con&ilo  <pccdi  cum  cauterio*, 

vbi  vero  nd,procedaf  oppofiio  medo/ciltcet  paUtand» 
cum  rebuK  frigidi*, ricct*,nonacuti*»noninordicanufi;db 
hxc  eR  fememia  aucRoit  medictn»,  fed  bene  infpicnnnir/ 
eoru  diiRa  de  cancro.  Brproc6plciocnto  capbaddo  n 
cdpoRti*  qupdS  laudata  tncafibui  pofiu*.  Medteameadi 
corroRone*,dcputrefe(Rionp8gingiuarSabRergic,  A c&»> 
rolidai.H(.»lumim*  nment  a&i,dCexriniRi  inacero,  Sc  car# 
thamt4iauripigfnentiiigaco«inpannolineo,diinfefb«t 
inamo  die»ac  nodfe.deinde  vRoip  vt  fiant  Rcut  carbo/St 
exttmRorum  tnamo.Bna.psr.if.f  .ofeum  cancroro  uRo* 
rum,rof.Rccar&  cum  pedibu*  (ut*,pfpert*ntgh  alin.af«.* 
par.q.fiarpuluitfiibtilis/iivterep^ablucton^ctmi  ab* 
quo  ex  liquoribuc  diifni.  eR  enim  eftcix.  Aliud  Sc  A- 
Mef.c6imfM  corrofionf,putre£adfoni,alcol«,moUific3» 
tioni  gingiuaru,  cdmonom  dentium  calefecRorum,  & eft; 
medicina  propria  fi  Deu*  voUierit.ip.origani.fiiidlu*  tu». 
niperi,balauRiirum,iuniach,aIumint8urrfur<:^gaUiruna» 
corticum  granaroroiii,(bpentarfx,mirabor.  cimnonuo, 
cvnerts  vtets.  (pumx  marb,  (ait*  ifxdi,pipcrt*  longi, bau» 
rach,coRi»ciKhdoni«»liqutrinp,gummtarab.<bagagan»? 
ci»rpodrj.ana.aur.ftere&confice,dc  vnge  gtngtua*,&) 
dente*, d:  fiat  gKgartfmu*  cum  eo  cum  fyrupo  acetofia». 

Expertum  aliud  lanan*  putredinem  atque  cancrum  ea» 
rttm.d£eRAlciian.iB.colcotaraduRf»acetirqifilifttci  par» 
te*c6ueniemet,tereea  fertiter  drlinias  gingtua*.  Id?  ope» 
raturvnguemumxgyptiacumfaifhimcum  aceto  fquilU. 
tico.&  ex  hi*  pluribua  pofiti*  porcR  cunofii*  ponere  pW 
n cum  pauca^w  Raplici^*,di  tu  bene  confidera*  . 

De 


OeiegHciKlgfngfuanim^&fabior^  iii 


T>emotlifiedHone^ln^bi^»  Kubvka*  mi. 

MOlti0catio  gingiuxeftwxdaro  relaiarfo  6i<fb 
inaabhumiditate  alioa  vel  frigida, cuiutc5* 
plcxionein  frnfiifca^hitac  vifiit  mamfeftedccU 
rat  hoc  modo  diftioguatur.  Nam  caca  quaedam  parua. 
quxdam  magna. 

C V R A .Canofi.in  parua  ex  macena  cal/da.T u entm 
poGut  canonibus  ex  pane  dixtf  phlebotomtp, ac  aliarum 
cuacuatiomim  vtere  vt  oputeric.  Deinde  cranfrasad  can. 
pamcubrem  qui  efr  infrigidatio  hoc  efr  ^ede  cUm  frtgt 
dis  fry  plicis  vt  cfr  babufroiglSdes  Hccae,  vel  hum.  A^nc 
de  aliis.de  quibus  rxpe>rupra.tiij.irac.  Laudatur  tn  hoc 
cafu  tiuxiroe  decoifrio  aluminis  tn  aceto,&  diamoron,& 
decodlio  gallaru  viridium  3C  ilccarn  in  aceto.  In  frigida 
Vero  cum  calidis  Ilypricis  refolutiuis  vt  Tum  mafrix,  nux 
cupreljf»memha,origanum^!umcn}amurcaoliuai|t>aqua 
filia  in  qua  cSdiuni  oliux,ariRolochia>cornu  cerui  vitu, 
tbamartfrusj&hmdi.ex  his  cdponcndo,frciendo>ra1iftt 
collutiones  aut  fricationes  ex  eoqt  pulucnbus»  vel  limrio' 
nes  cum  meile,  vel  aliter  vt  pbcebit.  In  magna  vero  0c 
pcc^(ur,rcari0cetur  gingiua,5^  Sacexprefrio  IcutsA  di' 
muratur  Ruere  huroiditas  ex  ore, deinde  fiat  collutio  ex  di 
Ais  frypeiets^m^  materia  exigit,  df  fini  collutiones  tC' 
inhyeme.  CofcAio  linimenttadminifrrandi  poft 
collution?.it.ro.  cum  capitibus  fuis  pipcris.ana.  par.  vif. 
conicu  glSdium,  balaufriaru,  myrti  viridts.ana.  par.tnj. 
niiquaru,rumach  mundaii.ana.par.vin.Ratcamcllelini* 
mcniii  valet  in  cS  ca.maxime.Et  tu  qttoc^  in  frigida  cdpo 
ne  co  calidis  hoc  mo.  Bt  nsactftus  frtnp  SC  pnncipafr  cir 
ca  canones  vniuerfilesantequSad  particulares  defcldat. 

Dcdimmictibnc,«rdNgmoimgmgtM4^  Rjihr.  V, 

IN  diminuctone  gingiuarum  oportet  prius  confiderare 
cSm  Sc  ipficn  rtmouere.  AppheSdo  i^poHto  ifto  cail. 
diAos,fupra  de  corroHone  Rue  de  vlceribus  gingtua^ 
rum. Deinde  efr  tni}frendocum  his  q ficiunt  augmentum 
in  eis  generando  carnf.  & huius  intentioms  fiint.  i|ucburis 
snarculi.arifrof.rotun.lang.drac.firinx  orobi, radicis li« 
lij.ana.poft  cdtrnionf  cum  meile &aceto  Iquilliricoad' 
minifrremur  fricando,  wl  adde  firinporobi.5.x.  cum 
fici^  qu atuate  mellis  fiant  trochiRs  6c  ponSiur  ia  fiiroo 
pofr  extraAtbnc  panis,&  diraicranrur  donec  perutm^  vc 
c6ceramur&(brntaaduramur.deinde.ip.thuris  marculi, 
fing.  dracana.5.iirj.arifror.  ro.ireot.ana.a.tjJ^  fiaiom' 
ntum  adimiicttn  c^mtxcio  cdterendo  fubriliter.&  fiat  vt 
prxdiAumefr.  Item  pro  ilio  vide  quxdidta  fune  tnfine 
de  deme  cdmoto.  Confimiliterdeaugmento  dicendum 
inQxAts canonibus  vniuerfilibus procedendum  elicum 
diminuentibus  carnc,de  quibus  in  prxcedentibus  rubri* 
etsad  plenum  fijpra  defectore  ont.&  tu  ibiconfidera. 
VtffngMafangmnea»  Rtthricd.  VL 

AOit^ins  egreditur  finguis  qfiqicafu  vel  percuf 
fione,&  de  hoc  fluxu  nihd  ad  pr(fi;os.Qti5doq}  ex 
multitudine  vel  acuicatc  eius  qui  tnveins&arte« 
rifa  gingiuarum  exillic.  Cuius  cura  dl  proportionabilts 
firit  curx  de  fluxu  finguints  natium.&  ui  ibi.  Qtiandocy 
cftit  materia  acuta,  mordtcariuajfiueCorrofiua  vcpluri' 
mum^  cerebro  per  viam  reumatiGaii  delccdeme.  Ei  dtci'# 
turvtplunmum.quiaetiSab  imcrtoribuseleuari  poteft, 
VI  fitpra  dcxpofrematibus  gingiuarum.  nam  fiegingiux 
corrodunt  ur,df  finguis  egrediiur.3^  de  hoc  proprie  tocu* 
tuscllRa^.nono  Armanr.&  (imiliicr  Aui.odlaua  tertrf. 

C V R A Can.noliobliutrcivniuerfibumcanonum. 
Et  de  particularibus  primusell  remotio  corrupti,  hecun 
dut  mundificatio  loci.  Tertius  conlblidatio  fioe  carnis 
gingiuarum  regeneratio.  Qi^rius  ell  confortatio  ^ngi« 
uarum  vt  nullo  modo  recipunc  amplius  materiam  ad  eas 
^quocun^locofctnmtnufiiim» 


Primus  perficitur  cum  remoucribus  corruptum  diAfi 
m prxcedentibus  Rubricis.  & fiipra  amplius  de  polypo* 
de  quorum  fumma  ell  medicam^  Ra^.  nono  A ImanCaJlc. 
loco.at.vtriulqi  ar  Imci, calcis, galla  rum  ,alumims,aia.  di! 
cum  aceto  fiant  trochilci.&cum  nccelTe  fuem  fricenl  gin 
giuf  ipfit  pulaerizans>&  rrmarKat  puluis  per  certu  fpatia 
difcrertone  medici.  Qubdfi  dolor  molellaucrii  teneatur 
in  ore  oleum  rof.aut  bcannino,vt  Aipra,  tta  <f  in  (umma 
ruaincerefl  rtmouere  carne  purridS.  Mirius  remedium 
eil.ai.fblioi)i  obux.M.).  % .piretri, radicis  irros.  ana.quat' 
tam  vruus.  zucchari,  mallicit.  ana.f . t.mellts  cleAi.  §.if. 
fiat  decoAio  clanficata  vfcA  ad  qitartas.iij.  cum  aqua.  SC 
fiat  ablurio  gingiuarum  vel  gargarizetur. 

Mundificatio  fiat  cu  his.ia.aq  calidx.5.ri.melhs  colari 
ro.^.itf.miTceanc  cu  pane  tnfijfo  in  pdtAis,  abluatur  gingi 
up  vel  cum  vino  decoAionis  rof.inudtficato  loco  pfrcfle. 

Regeneratio  carms  fiat  cum  hoc  medicamirw.it.oliba' 
ni,ligmaloes,fircocollx,fang.dra.ana.fiar  puluis  rubitfifr 
fimus  & ponatur  fuper  gingttias.  \'alet  tn  hoc  cafu  illud 
quod  confirmat  demet  & replet  eoscarne.de  quo  in  prpee 
dentibus  Rubricis.  Ad  idem  & eil  cofirmans  demes. 
laudani,maflicis.ana.$.|.camphorx  fubnliter  pulueriz»' 
tx.gra.v).mirceamur  mabilandocum  aquarof.dlf  exten*» 
datur  fuper  panno  &ponatur  fuper  gingiuas. 

Quartus  cdpletur  cum  his.^.aqutm  fiihltmarionit^b^ 
liont  cupreCii.d!  in  ea  ponanf  petix  Imep  & iple  fuper  gin» 
giuascxtendani  &reicerfnir.c6fortam  Ac.  Vnde  relege  i) 
diAa  fiinc  de  vlceribusgingiuaritra,  Ainalqs  Rubrias^« 
qm  multa  acq^  plurima  huic  operi  vtiliitima  inuenies* 
DeftffHragm^arwn.  lUthricd.  VII. 

PAcebit' quid  agendum  ex  cura  filTurarum  bbiorum ' 
de  quibus  flarim  plunma  accidunt  gingiuts  vitra  ‘ 
ea  4 diAa  funr.piifhjlx,perculsio,malus  odor  Ac* 
Bt  omnium  tflorum  cura  efl  mantfrfla  ex  pofiris.  A ideo  ^ 
confidera  A (lude.nimis,emm  longum  foret  frmper  repli 
careart)ififridio(um  omnia  per  Jeaperire, quare  ergo  Ac* 
Et  profequor  de  fiiluris  bbiorum  Adiroitto  ex  diAiscu  ^ 
ramdefilluris  gingiuarum* 

De  Ubiorum,  Kubricd,  VIIL 

IAm  diAu  efl  in  prinapio  capituli  luiiui  de  bbrjs  quo 
adanatomtameov  deferipeionem  A complexionem* 
c6lequeris  vt  de  eogr  pafiiombut  quicquS  dical.  Vnck 
fiifiira  bbii  efl  Ibluiio  cdttnuitatis  in  carne  eoig  tenera  fi:9*  ■ 
C A V S A cuius^mplurimumeflmaterrafilfi  acu 
ca.Ec  dicitur  9tn  plurimum, ga  aJiqn  k percufrione.cafu,  h 
frigore,  vento,  A (bcctaliter  borea  cotingerepotefli  nS 
reos  flta  ficcitate  exiceat  humtdu  fubttle  eorjt'  per  quod  fis 
conglutinario,A  fic  fit  ficiliter  eorum  feparatio.  Confl» 
mtliter  coringit  ex  rebtualiisexiccSiibus,  vt  funt  puluis, 
himus.vaporet  acuti  ficci  cleuatiab  infrrionbus,ut  in  ter 
tiana  feb.efl  videre, de  quo  tn  dubijs  A per  hunc  modum 
firindumur  inferiora.  Bt  maxime  hoc  accidit  qfi  fic  fiflum 
per  cfiiiatem.nam  aliqn  accidit  coiraAio  in  mufculo  trlf 
uerfalibbfiinfrnbris,quareacciditet  vtfeindat  bbiucn 
fafiioneprofundame,  A multiplicatur  apud  multiplica» 
tionem  tMrex.Mcliie.  Et  ex  finunsquxd2nBtiua,qdani 
acddemalis.  Bt  cxaccidemali,quxdam  parua  m oKidum 
rimulx  bAa,  A didtut  in  vulgari  noflro  fetob,  Mdam 
maxima,vt  cum  ex  tocofiAa  efl  frparatio  partis  a parte, 
quxdam  magn8,A  imer  has  media  in  qua,fcilicct  non  ex 
toto  ril  feparatio  fida.  E>  nattua  dico  primo  qubd  vt^ 
multos  habAcs  bbium  ex  toto  difcotinuacum.Et  Padus 
meo  tepore  fuit  qutdam  Gafparde  Vrritis,cuuis  omnes 
filtj  mafailt  nafccbanf  cum  Ubio  fuperiori  in  totum  Arif* 
fo,AfcmeUxnon,quod  reputato  efl  A non  immeritofht 
pendum  fitis  cum  ipfi  A vxor  eius  ex  toto  integri  forent* 
flety  eorum  progenitores.  Poifit  reddi  tamen  caufi  iicet 
cficc  muUu  rcmocided  cu  cOfiden.Dictf  fecundo  etiam 


Tt?  Tratfbw*':';.  Vli' 

(fiitititapoiiRtrrinfinetfibnc»i  ‘ . 

SIGNA  deraondrattuKflrum  cfineBont  ^roatC' 
>rta  tAl^ayadu^la.ar4or  prontus  vehetnrm,  A cruftc 
locit  grneranciiryA  exnus  hucmditatn  acut(  ab  tllts  locn 
'tumor  loci  cum  maniitfta  duritia  ^ complexio  paticmit. 

Stgna  earum  quz  fiunt  li  imccfia  melancholica  adufts» 
labiorum ficcua)i4<4Cc|iab  cisnonemanai  humiduat,& 
qraliqu^  ardor,&  prurauacA  in  loco  ablque  tumore  nu 
f no>neque  eA  i nfi  mo. 

- C V K A vmuerCiIfs  ad  accidemalem  verna  Cano<* 
4KS  in  parua  & magna.nam  inmagtu  cAueniune  in  parua 
fortiora.  Ordinatio  dixtx.  DigeAio,  euacuatio  macrrix, 
vel  phlebocomta,vel  ctiin  vemoAi  iii  oedpino.  Diucf' 
Ao  fi  fiieru^  capttC|Uel  naribue,phIebotomia  ucl  aliter  fi' 
hibitib  fi  fiiertt  exaAenfu.proqutbut  rccurread  ea  qax 
^pra  de  foda  melancholica, vel  de  mel3cholta  A alijt  pio 
nbua  de  phlegmaic  fairo^vc  tn  quarto  tra^. 

C V R Aparticularisadparncuiaref  defcendo.Debct 
'tnedicinx.valdts  in  hoc  participare  Actitate, fiue  Ayptt  > 
cuace,&  lentficatione  vt  lliperAuamcdrutxiani  humidua' 
■cemraui  ficciutem  nondebitS  lenificando  remoneant.  Rc 
Vbimaceriahiernial&  acuta  deberu  tendere  ad  higidiia' 
«rm.nam  in  Aigidttace  fua  confortant  vinuc^  membri  re« 
mouendo  malScalidiraifimprellain.&ficcitateciciccartt 
fuperliuS  humiditatefluxS»  Aypeicuaee  cSforcant,  A par ' 
CCS  vniunr^  .phibent  adtiemum  materif  ad  locum,  vnde 
in  fiiTura  parua  & magna  I phlegmate  Alfocdpetunc  frif 
^ida  ficca  Aypiica.  Et  eaemphficando  incipt^k  leuiori-' 
bus.&  fila  erunt  pro  parua  rufiictenria.fcdo  ponSforcfoiR 
A illarntm  in  magna  admintArSda.  Vltimotradiabo  de 
maxima  cum  de  naiiua  ent  Armo.  Exemplum  primi.^. 
bteum  roC5^  cum  pauco  cerp  fac  unguemil.  It?  fp.olcum 
loC&cumaAicein  eo  bullito  pauco  feminis  iufi^ia* 
Vni fac  vnguentum  de  ccta.  tt?puluit  licti  aititlo  pe 

hidiii&aqua  rof.cSmtxtus.  Ite  maAicecur  dragacatua 
A cum  lingua  tangat  fciAura.  Aliud  qr.ror.ficcarum.Atl 
Sar.rub.gnmi  anb.cerufix.ana.cofice  cum  aqua  rof.  Ite 
5leum  rof.^  camphora,5^  litargiro.  Ad  idem  cinis  cor 
ttcum  ouoie  cum  vino.  Itegallx  putuerizat;  cum  mcllt 
mtxtx.Serap.  Exemplii  fctti.iv.ceniA^  (ocx,amili,cathe 
uumix  lor(,litargirt,  conficiStif  cum  mucillagine  dragi' 
canti.  Icc  cnmburanf  nucet,A;  expiimaf  ab  eis  oleum  de 
quo  fxpe  inungas,  mitifice  Anat.  Iif  ad  idem  vngucntn 
de  ceruiA  cum  oleo  rof.  Icc  i9.gallaru,ceru/rr.ana.par.v 
amili.dragicantf.ana.par.r.conficecum  adipe  gatlinx 
quatum  fuffictc.  Et  fornus  operando  fic  agaf -excorietur 
locus  cum  alumine  fecu.vel  vnguemo  uindr,auc  vitriolo 
dequoficencauArfi  donec  Angumet,&poA  excornuio* 
nS  mundificetur,  A confblidel  locus  cum  hoc  vnguento« 
ip.mucilAginis  feminis  citoniorfi,  amili,dragacanti.ana. 
^.f.olei  rofl.ifii.cerx.$.fi.adipi's  anatis,  vel  anAris.|.ti» 
puluer»  hyfiopi  crlbran.  $.tii.  licargiri.  j.Tj.  difibUiamur 
prius  cera3^  adeps,&  in  mortario ponStur.detnde  cxiera 
1iperiiifundantur,(Vadinuicem  agitando  incorporent  A 
dnfigaiar  bcut.  Ablutio  fiat  fxpe  cum  aqua  decoiAionts 
fitmicerrx,uel  camomiilx.  Vbi  vero  materia  hiem  adu 
fta requiruntur  UnificanaremouentuAccicatf  indebitS. 
vt  verbi  gracta.it.ol<i  vto.mucUUginu  citoniorum,  pui 
guedtnis  gallinx,ana.|.i.liurgiri,  dragacanti.ana.5.>.cerp 
•nodteum  fiat  vnguemO.  Ad  idem  medulA  cerui.  Item 
rfdraNic.Ic^  in  hoc  cafii  valent  pingucdinetgallinx^Ra« 
tis>anicrit,adeps  vituloia,  bucynj,medulb,<&:  rpcciafater 
Cfrui,vt  ditAum  cA.  Iif  ip.terbeminx,  mellis,  maAiciS) 
liyfiopi  humidx.ana.  Ice  expertum.i^.gal As  ederitaseu 
ccruiA,amtic,dragacantd3^c6aiifcccumadipc  gallmx. 
Bc  fi  dicatur  adipes  funr  ex  purrefaiAiuis.  ergo  nonvidei^ 
copetere.  Dicetur  indubqa.  Hottiusautemoperandodi 
catur  fiat  excorotio»vt  fiipra  ufep  ad  Anguinis  cuacuacio# 
iKfli  A fiatmundtficuioiVt  Aipra  demde^poedai  ad  eoa^ 


VIII. 

fbtidaifehem  eum  boc  vngucHrot.^.rerbcn£irm,  cerpama* 
§.).oUi  vioLf.ti. vel  rof.galUru.ma Atcis.ana.^;.fiat  vq« 
^emum,  vt  fupra  10  mortario,  &cu(¥i  vernum  ad  iraid« 
iAinne  proqciat  fuper  aqup  rof.5.i.f totum  miAreana;. 
fiat  ablutio, VI  fupra.  Et  hic  atieiide  Aifiurx  n6  fic  cy 
ranf  ex  vna  applintiooe,  Ad  oportet  reiterare  fxpe  ac  ply 
txs.d:  tenere  Abia  ligata, rx3  multa  loqui,  & breuiter  ab" 
Ainere  ea^  motu  qm  impedit  cufoliiAcione.  Si  vero  fcif 
lura  fuerit  ex  vento  aut  puluere,aul  alA  re  habes  parau  re» 
mcdUtqm  tn  frigida  cau  A utere  calidts  (lyptidijA  to  ca» 
lida frigidis.  Sed  fi  oilinu  Am  diAs  non  cohruArim  mi; 
xirne  qn  fcillura  e A antiquaa  vt  ego  vidi  fimt1a^&  plu» 
ra  non  coferre, oportet  vt  perueniamus  adeauterio,  quo^ 
At  deauro,yel  de  arg^o,velauricaIco,5^  p^  cauferiza» 
cionc  fiat  conlblidatio  cum  unguemA  di^  is.  Modus  aut| 
cauterizandi  ponit  ab  Atbuc.in.i.lib.cap.xvii).<&  cu  ibi, 
Quado  uero  Iblutio  eA  maxima  A rec^,ica  i>  adhuc  fiuii 
Anguis  luatur  cum  filo  Arico,  & defupet  ponaf  Ang.dra* 
aut  olibanum  cum  albumine  ouoia  A confolidef . 

A fberii  antiqua  A vnaqueq^  pir»  folucionu  A«Aa  At  Anal 
tunc  oportet  vt  cxcones  ofm  partem  i cwi  fua  apparente 
donec  Anguinee, deinde dggregcmr  partes  cum  Aitura, 
Anngceasdellipcrqipulucriza  Ang.drac.<&liga  ipfum, 
A fic  ligatu  permittas  duobus  aut  tribus  diebus  tsm» 

poris  c5fiAemiS,dcinde  (xrmuta  medicarer,  & Mrmictf 
iplum  donec  abfeindani  fiAper  A,<S(cUairK{^toficadci{»^ 
folidandum.hanc  aut?  cxcotutione  quidam  Aciunt  vt  di 
(Aum  cA,alri  vero  A magis  expedite  cum  cauterio  poied» 
cAli  leni<ndo,&  hic  modus  feruSdus  eA  prpei  A in  nanud*^ 
Vnde  meo  tepore  duos  de  AmilA  diifia  curauit  recolen<» 
dac  memorip  magiAer  Ioan.de  lah.fic^  eius  frater  Ancdj 
marte  chirurgtxexpercifstmusi&  fecueiorcemodi  do< 
(Aus  A<Aus  qutda  imperitus  in  fctfiuriseoni  hoc  vngu?to 
vecbae  A multos  curauit.ip.terbemiflx.|.fi.Ardonis  fioe 
Roriseius.f.l.^n.thurtsalbi  pu(uenzati.5.v.& cum  cera 
cicrina  Acte^c  vnguetuu,  A vtebator  eo  hoc  modo,  ac^ 
cipiebac  virgulam  A imingebat  in  vnguemo.  dein  de  ac« 
cendebai  vngueturo  in  capite  virgulx  pofitum,  A Ac  ac- 
cenfum  permittebat  guttas  acceiiAs  d^enderc  tres,  vd 
quatuor.eA  enim  ficuc  cauterium. 

De  fKmoribk^  labeonem, (fr  apejIrmaetbiM 
conmi.  Rjebrica.  IX. 

VNde  um  in  tumore  ^ in  apoAemate  ordinSda  cft 
dixra,euacuationea  necefianx  prxmmamur  cum 
digcAiuis  fi  fim  oecefiaria.  Dmerfiones  prohibi<» 
tiones  fiant , VI  fupra  de  foda.d^  maxime  qu2do  talA  acci» 
dum.  per  coitatrm  ^ cerebro  uel  Aomacho  A huiufinodi» 
Qiiibus  priuscdplciis  delcende  ad  canon.  particuIareW, 
Io  A Ao  ex  caufa  ca.  viere  frigidis,  de  quibus  in  prxee» 
dentibus  Rubricu,5:  laudatur  fuccus  vermicuAnl,  fpae» 
gulx.  vhgurtum  de  cerufia.  Ineo  vero  quod  eA  ex  cauA 
frigida  vtere  caltdAexiccanuts.  Et  laudatur  iml  albuoadl 
cium  dil^iurum  in  vt no,inun<Aio  ihertacx,  fiiccus  roen  » 
thx.&huiufmodide  quibusfupra.  Ec  pro  cura  apoAe» 
marum  eorum  fdto  hunc  can.rp  eadem c66mjiv,4^  valle 
in  cura  coqt  apo  Aenutum  qnx  feripta  fum  de  cura  apofta 
matum  gingiuarum,  fic  rA  q»  ex  tllis fortiora  eligatur  pro 
lAorum  cura,  vnde  Auic.de  apoAemahbus  Abioru.  Apo 
Aemau  vero  fiim^xtme  pofitionAexiudicsoapoAema^ 
tum  gingtux.  A cura  fortior  paruper  eA  ets  magn  necef* 
(aru.Tu  itaqi  ex  datis  compone, quoniam  AciA  cA. 

OfnicnibHii4bionaru  Ritbricu.  X. 

CVramtirvlcers Abfofuexcaca.cumfri^dA  Ay/ 
pcictt,&exdlfrtgida  cumcalidA  Aypcicia,Ecni 
pro  his  recurre,  Apra  de  vlcenbus  nanum  or  A,  A 
gfngtuarTuvbipUirafcripca  Am.A^cdfidera  complc»io« 
nem  membri;  vt  io  dc  vkaibua  aurium  cbdlum  eA. 

Deiremore 


r 


Dcacgritud-gutturtf, 
t>etfm(mlMonihu  Ri(Bnc4.  XI. 

Ctto  qlSd<K]p  eft  ex  c6/tate  oim  flomacho,  S£  ({• 


tl9 


SgniAcat  vdmuum  futurum  vel  luurearo,  quandoqi 
cft  ex  cdicate  aim  cerebro  aut  nucha  propter  neruot 
Vemftet  ab  hn  membrtt  ad  labia. Ec  lutK  tua  intereft  di* 
Sccmere  itta  mcbra  rc  At  ficare.d^  tu  orca  hoc  bbora. 

D V B I A. 

DVbftacur  quontam  cumhirmida  putre6i<fiiuan5 
cdpetSttnvIceribus  quomodo  a^p«  galtmpara 


■ Tcrda  cdclufio.<^poeenrruf,d(:fiortiuteft  noterfum  de 
ferro, cSfequeter adhuc  fbrttua quod  decalibeeft,& de  ' 
cupro  medio  modo.conclufio  patet  inceiligenn'  ex  ditfcia. 
vndc  vbi  quxril  fortu  impreCno  iii  membro  duro  ac  foif 
do  magia  vidcref  competere  dcfmo^  de  auro.  Quarta 
cSctuHo.qi  heee  de  firrro  fit  fortius  &c.non  tamen  prpfta« 
iius.patct  edeiufio.  qm  plures  intfttones  perfichimur  per 
illud  quodefi  de  auro.  Quinta  c6clufio.  Cdtter  operan* 
tea  (eciinua  operantur  cum  eo  qd'efi  de  fnro.hanc  concha 
fionepofitiuelatta  decbrabo.nS  Raf.Alm3rvrj.ca.inqt. 


ttavclanrertslaudaturabauiftonbuatvi  Auic.de  Plurimiqicortiquiltancexercem artem  runtidiocp,rulh« 
Iciltima  labioi^.  Dicendum  pnmo  cdpetum, maxime  ct^c  fiolidi,acrefiauraiores  pdpue.  Sc  tdto  cum  ad  men 
•qn  talea tciltirstaucvlcerafum  ex  vehemctificcttace, nec  furandum  ipfum  auru  efie  fufficicmerigmiupro  taliopc' 
dbiae, debent  tpplicari,fed  cualijaexiccatiuia  cdmiTceri,vt  ratione  ^ucenda  auni  colore  citrinum  igni  afatmileiur* 
cumlytargiro&huiufmodi.  Dtcoimidoq»  fpcctahier  vnde  propter  hoc  non  cdprxhenditur  eius  calidiraa  fulTi' 
adepagaliinxtaudanir,Quoniam  rllanodina,dL*fic  patet  dcna.ItemfinimisAffijperfiuecalefitdilTbluetur.fivero 
c^ibttigando dolorem «remoufdoficctutem  fuprrfiuS  modicuminducitdolorf&ercaraslactt  &opuafuunon 
Mpctit^maximc.Ecquoddidumcllexvaponbira  acu  perlicit,qm  ante  tfpus  infrigidatur.  In  ferro  vero  factliut 
itf  eleuatfa  in  leniana  vel  alta  feb^icuta  labia  fcindi,  qux  hxc  omnia  c^rphenduntur,&  fic  non  edtingu  dperaio* 
.Idfiiirx  fiunt  per  modum  bonp  crifia.vnde  fpera  tur  fubi ' rea  cura  caurrrto  ferri  errare  vt  cum  eo  quod  efi  de  auro« 
ta &Iut,vc etiam vufguatefiatur.  Exifia  cScItifiorK infertur  correbrtee^  vbioperator  fut 

DVB  ITATV  R quare  infeb.fctfiurx  taleaap^  rrt  expeitua&doi^uat^  melius  cfivi  operetur  cumcau« 
ytrynif  tn  bbija.fiue  vlctra  vel  puftui»  funt figna  bon(  teriodeauro.patetcorrebrfU.  Sexta  cdclufio.(pproptef 
cnfia.d^  fperatur  (alu8,&apparctea  in  lingua  fune  malum  paupertat?  & auarttia  operatores  vnimur  cauterio  de  frr* 
4)gno.  DiceduraqibbiafuntRKmbraviIuiexteriua  po  ro.conclufione  relmquoexfemamlefiS.  Decauiertoau 
fita,qaoia caro  edtenera.& ideo  natura  fortificatafuatfu  lem  deargeto&auricatco  dicendum  q»^tcr  eorum  tC' 
p^uiiatesmittit  ad  ilb.  Lingua  autecfi  mcmbtn  nobi <■  nerrtate  operarorra  non  vtuntur,  licet  qmdam  nouorfi te- 


k,muUum  (^bile.&  ideo  fi  talia  apparem  in  lingua  ma 
gti  veniunt  gratia  fymptomatia.&  ideo  femper  mab. 

DVBITATVR  quoniS  generatiua  camia  fum 
calida  dC  ficca,vt  fecundo  can-inf*cap.quomodo  Cinguit 
drac.eft  carina  generatiuus,cura  fit  fngidx,&  ficcp  com- 
f>lexibnta.n3  fxpe  ftipra  ponit  in  recepits  carnis  geniti' 
uia.  Dicenduc^quauiafit  fn'gtdx&ficcx  cdplextonis, 
r tamenhabet  viruit?c5ghitinandi,cCftrir^ndi,A:impe' 

^it  aduemum  humoru  ad  locum  Ac  ieiiip«at  alta  medica 
mina  calida,&  fic  non  ex  pnmai  fcd  ex  (edida  imemione. 
icitur  carnis  geoeraiiuua,quta  deficcando  conglutinans 
' dohumores  aduemum  impediendo  &caliditatem  abo* 
Tum  excefruam  remiitendo.quare&c. 
ritn#  DVBITATVR  de  cauterio  quodeft  prxfians 
ciuaan  de  cupro.vi  Mefaut  de  argento^ro.vel  de  fmo, 
***  3”*ijtauricalco.  Et  pro  foluiionedubn  primo  videndneft 
a ^ cauienu  apponi.  Deinde 

ponendcfumc6c!ufionesdequpfitotiifiux.  Pro  primo 

^cendil  q>  finalis  intetto  cauterrf  efi  adufiio,  & exiccatio. 

Pro  fcd’o  ponunnir  cftclufionea.  Prima  & eft  A Ibuc. 
Cauterul  de  krro  eR  pfiantrua  cauter  io  auri. probaf, Illud 
eft  pilantiua  in  quo  reperif  magia  intemio  cautcrij,  fed  in 


tfgenm  tllud.  Ad  ratione  vero  Albucafia.cum  tn  cdira* 
riam  partem  feniiam  dicendum  q>  tn  cauterio  nonrequis 
ntur  omnimoda  rxiccatio&adufiio,fird  (tifficima  3CcS* 
temperara.hoc  aurem  vt  ditRura  efi  melius  perficitur  aus 
ro^ferro.ergo.  Et  fi  materia  cupis  btiua  videre,  requiit 
conciliacorem  in  annexo  difierentix.ccvin* 

DE  /ECRITVDTNE  bbiorum  aut  ging^ 
uarum  in  Aphorirmia  ntl  reperto  vitra  ea  qux  diifla  funt 
de  Tgniudine  orta  Sic. 

De  diTpcn»'onfbus  fjutmrfs.  continens 
Rubricas,  vl.  Capitulum.  IX. 

DemdtomU,de[cTiptione.ercomplexi<meamy^'  ' 

‘RjArka.  I. 

( T licn  gvitur  capni  qinndo%  pro  te  qS 
|cn  medium  inter  merijliue  iTophagum.dt: 
|1iracheam  arrertam.  Er  dtcitur  ifthmon,  vt 
tlGordoniua&  rxtert  plurea.qncppro  vi. 
'iliranniuaad  pulmonem  Sc  cor.vi  tertio  do 

V..»....—  a ■.  l'pambuaalalrum.iti.cap.Gutiurquidegr« 

quod'^defOTo  rtpmt  *c^go.  c6f«jutmia  liota  cu  tia  fpiritua  daiii  ell.ptr  hocemm  inducuni  fpiniu  anima* 
miorc.minor  probaiur.qm  magia  aduftnmm  dCtxtcca.  Ita  &emmum  rerpiriiia  & expiritia.  Tamen  hic  cipnut 
«Ilii  eft  quod  eft  ea  (mo.cum  fmti  fit  in  Ct  fiectua  & fub.  vt  Auic.nona  ietiii.i.cap.pro  fpaiio  continente  in  femerl 
ftami»  rnagit  copaftx.quare  calidiiaa  ineo  imprefra  ma  tpfam  trachei amygdalaa.*  vuei  fiut  vuula.  Ite  & nr- 
«itoperabiiurfteaquxellinauroaltja  paribut,cumpo  nem  piniculo&m  aimtai  palato  fiibvtnjla  qux  eft  pfdfd 
lentarciatt^di  habeat penea  multitudine forrox.  Scefa  &coopcnenfcaputcannx.quxab  Auic.allegatolocodI 
eOclufio.  cuiadhxteo  eft  cotraria  ^edenri.cauterium  de  eft  algarmata.  Ht  c6her  dtcitur  coopcrtortu.vt  pnmo  AI 
auro  ^ntiui  eft  $ de  ferro,  probaf  conclufio.qm  illud  «aanf.aiinrfap.Et  qmideanatomia  cannx  dicetur  in  fe* 
eft  elegStius quod  eft  magia  propinquum  ebpleaioni. « quenticap.&demtntn.aiii.htncfoluagi  mpexlenti  Io. 
quod minu. induat  nocumenta  cittufep curatur,  perqtf  co  deinatomiaamygdalarii,5:  vtix.  Amygdalx  nSq,  ■ 
««hnpltnturintentioneadicftx.ledtaletftdtauro.ergo.  vtAuicf.allegatocap.runt  duf  carneanatitn  radicelin. 
eSftquentia  vidcf  nota  cum  maiore,  minor  declaraf , qm  gux  tendente,  ad  rupenora  ae  fi  fira  due  auiculx  parux, 
«urumefticmperaiii  «c«pleaiom  huminx  ^oniona.  oeific  tnagifttaliitr. Amygdalx  Gint  earnet  moltta.cr 
aum.^lvno  (rigidum  Alficca.  Ite  poft  cauiertiarionf  aliqua  tamen  parte  ncruex, licet  ab  auiftoribut  medicinx 
&(fJIcumauro,nonfequfteleuatiopuftulatumjS:iiefica-  dnftxfint  fimplicnlpongtorx  tn  modum  fittcfeimiam 
tum  neca  ianiea  vt  cum  eo  quod  eft  de  ferro.  Item  citiua  amygdalarti  (ormatx  in  parte  rupetiori  gulx.  tnfra  tamf 
cSroiidaf  ec  pJchriorii  cauicrizarionia  eaiftit  locua.  Ea  eptglonum  fituatp  ad  repifdum  locu  vacuum  etui  ^jpier 
qua  conclufione  infetf  t»  maaime  ac  prxeipue  debet  efie  cannx  anguftii  otdinatj.vtqi  fua  humiditate  qua  repicnf 
OTieriumdeauroinIociaficia.patetcotrelariutnintellt  trichtJhumetSent  ncruonimn'1  eaiccenir motu  aiqi  re. 
*emi.EaIftoIn6ai*Iaba  debeat  auJtiiaari  cum  auro,  «nendumatrfapudcanaxnepemtuaeapell^finalitcr 


•/««,  SC 

grx 
ci  id  no 
minSt  q 
Latini 
ti^fillaa, 
barban 
autatny 
gdaba. 


TraAatt».  Vli’ 


. ■ i 


Cap.  IX. 


fSftnV^capuV.Bscqttd  ^ttt(arflca1/da,&  hu'm/<!ir  Mm 
pkxio*  VuuUfiue  vuacdmcbrn  carnofumf^gi&nini 
«ravcie  in SRepalatirupcrfiiprrmSparremeptgtoci vel  Velamen 
reigrfci  pendensad  pr^nbendum  lubitu  tngrcniini aerie  lrtgf<flt 
it  gurgu  puluen^fumicSShuiurinodtadpuimonfdlfdercrrumreuo 
l.on^ipo  macta  ad  membra  tnfenora  ^ natura  fnuemrf»vc  vorCma 
IlertO'  dirietaereminftiRgendocdilHutum.  Hx  quibus  apparet 
rcfvero  primo quarecarenccsvuaciftccuncurphthilict»  Secundo 
.1.  quarrlincvooe.ftaccnimfuperforan^anhetirusncucdio 
columcl  gitus  (illulaiorisruper  foramen  filhilx.\mdecttam  aliqH 
li,id  du  «ooperic  meri  proinhere  ingreilimiaeru  adHomachum 
eunt  qd*  mt  hooM>  loquhur.&  c^Hmihier  quando  homo  comedit 
rift  vua  4Tarluper vrianheimas  pre^bemneabosaurpotusper 
& VUU'  eam  ingredtaf . Exqbusapparet  quare  ingreditur  cibut 
Una»  ehim  homo  conKdii  SC  Omni  ridet  per  vam  snheluus.nS 

in  rifu  vuub  no  claudit  via  Ted  eleuaf,dC  pluret  quali  Hc 
fiilTocatt  hKrut^  tdeo  abllin?diim  e(V  ^ rilii  & k locutio*’ 
ne  cum  comeditur»  dc  diifH  e(l  vua  ad  nmiltrudicrf  grani 
vux.  Vel  dicitur  Grxee  x4r«  Lirine  columelb.  Gt  ex 
his  appar?t  anaromta,delcrtptione<i>&  c5pfextonrs  amy> 
gdaUrum»-S^  vu«.  Hrofequn  igiciir  de  pafsfombus  gut 
lunscxpediam  primo  quaedam  nocunma  gutturi  abex« 
crinleca  re  prouenientia.  deinde  Termonem  faciam  de  hia 
qux  contundia  erum  vc  Tum  male  complexiones  apoiU* 
mata  &huiufmodi* 

' De/frart^Kfdrioncconftn^mtffxritOjMel  dfi<f 

rc^milt.  K.k6i7C4.  IL 

QV'andoqi  accidit  ex  magmmdine  reialTumptp  ut 
cibt  duri  3C  huruTmodi.licut  ilrangubtto.quo  ca 
^Tu  oportet  cSliderare  prtmo.Si  res  tlla  di  dura 
foIida,non  habens  dmilionem  in  Tuis  parttbut^ut  non  Hr 
apta  bciliterhabere.namli  Iit  integra  (biida,tiinc  premac 
Collum,4£qjodcft  incus  Tpatubsmultiplicando  percuT- 
Cono  pod  collum  cum  pugilfo.Qubd  li  n<3  TuAcic  <^faci 
fiter  aut  comode  capi  poisit  cum  teoaculis,  auc  i nilrume<* 
to  alio  auc  vncino  <5^.(ac  illud.q»  li  adhuc  non  fiilhcit  cu 
candeb  grolti  cerea,  aut  ai»  prxmatur  ad  interiora.  Et  li 
factliterdiuinoneminCiis  partibus  recipiar»  tunc  Hatim 
ciuabitur.  V nde  ex  hoc  c^rxhendttur  difF.cultas  aut  Ba ' 
cilitju  ciirx.  Quidam  operanT  cum  porro  mundato,  auc 
cum  ftiio  plumbeo  modicu  incuruato.  & in  idem  venit. 

Et  hccaduerteq»  Mef.in  principio  Tuidet  vomitum.  & 
Auic.inqjic.t^  debet  6en  m line  pod  perctiTsiones  AT  cA  • 
prefttonesdi^^atquandofctlicetnon  fufEciunr»ait  enim 
tn  fine  capituU.  St  autem  non  fufiicit  adiuuef  vomitu.  Et 
qRcgell  in  hoc  timor, quia  dubitari  debet  ne  quod  vomi* 
tu  Tuperiut  ducetur  infiltreturauc  cogregerur  cum  re  ilb» 
6C  Tufiocationem  faciat.  Vomicus  aure. puocerur  cum  im* 
pofitione  digrtoruaut  cum  penna  Imita  oleo  & in  guttur 
immilla.  Adhocvidemr  prxcfpuufi  id  fieri  pollet  de« 
glutitio  brodiortim  ptnguiu  vt  Tua  pinguedine  vomitum 
tndacScA^iTophagum  rebxenc,i&molIi6cent.Et  c5limi* 
lirer  dicatur  de  oleo.  Irem  ad  minus  retineatur  oleum  in 
ore.  Item  fiant  ad  extra  cmpbllra  mollificStta.Iiem  fiant 
gargariTinaca  ex  cifdem  pinguibus.  Item  ex  oleo  &Tyru' 
poacetolbvei  ex  meile  Tquiilitico&huiurmodi»  vt  fta* 
tim  in  Icqtxnci  rubrica» 

T>erftendonef^ir\£,Ai(thubtfmodi  in  gut/ 
ture,  Kubrica,  IIL 

SI  autem  fptna  fhifhim  olsts,vel  ligni  viden  poterit 
ingenieturoperatorad  extraiftioncetus  cum  inilru» 
memo.  fi  videri  non  poterit  adroimllrenf  primo 
Ibrbiciones  vi(cofx,aut  tufeub  ex  brina  frumenti.  Iit  dc^ 
glutttio  albuminum  ouonl  non  coiflorum  frequemaca.& 
exifiimo  prxeipuum  & fingubre.  Secudo  adminiUrcnl 
cibaria  grolla.v5.t^  degUicuncurlnifla  panis  imrgta,  auc 
icuificc(imtgrfdkbuLiinodi»  Tmiopogaltimpno^ 


nem  cibhi^  viTcororubi  aut  ahonim  i mmedsitr  timhi* 
ftrfturgargarilinata  ex  muctlbginibus.ltecxoleo  amv» 
gdaIino&  oxymelfe  cSponconue  Tquillntco  caldildL 
Q^rro  puocemr  vomitus  cum  digitiiimrointlstsa^ 
penna, vt  bpra  vel  cum  oleo  vomitiuo.  SC  budal  hic  mg 
xime  vomitus  faiThis  cum  nafiurcn.^>.c6criticum  aquf 
tepida  fta  ut  omni  die  fiat  (emel.  Quinto  ligef  ficus  fleca 
cum  filo  dUplicato&  deghittatur.deinde  cx{rahatur.Suail 
hier  fiat  ligando  m capite  fili  panem  ftiongix.auc  boUmi 
carms  n6  beneco^x  qux  degtutiaFi-^ell  l^unus.  Sa« 
loadextra  applicetur  gutturi  emplallm  ex  mucilbgtne 
feminis  lini, bufyro,mtdulb  cafix  fifiuix.oleo  amydal» 
diilcium,(ST  huttifmodi.vi  de  rquimmia  dicetur»  Pofire* 
moTcitotp  intrare  balneu  efl^dc  vcile>A^caub  cfttm 
tclligenif  fatis  manffefta.  > 

Dc fMptifngiimgrtl}limoi.  Rjibr.  IIIL  ' 

/""X  Vandoqi  ingreditur  fanguifugaos  bibemisaqul 
^9  in  qua  exifliuEt  fi  eft  pania  valde,  licet  adltpreac 
gutturi  prmionon  cfiprxhendmtrvifufed  ih 
proceiUi  ipbbcne  videnir  quia  magnificatur  ex  langu^ 
nis  replertone.  • - . 

S t C N A demonllratiiia.trr(liria,angQlIia,fpurum 
iangumis  maxime  corpore  exifientelano.  nam  iibnguct 
fubtilts  rpuetur,Ar  non  rrn  ab  aliquo  membro  alio  fui^* 
ca  de  ipla  languiToga» 

C V R A canooesprimocninvidrf  Agofturi  eftaffi 
xafi  id  neri  potefi  cum  mfirumentoextral»iur.q»finoR^ 
cura  cum  ingeniaiione  remediorn  localium,  & alionim 
vt  dicet*  Cum  inArumemo  quidi  VT  ducatur  parient  in 
loculuminofiim&  fieftpoinbilevbi  Tolpcutitf&aiict 
ipfura  aperiatur  os  eius  & prxmatur  lingua,&:cum  reta* 
cuhxy  fiue  moletis  fiue  pizagarolis,  auc  forficibus  qui1>us 
extrahuni  laguix  capatur.deinde  ponaiur  fal  circa  caput 
eius  fi  fien  poieiI,qm  ex  Te  /eparahitur.qi  fi  non  viokmer 
exrrahatur.A;  fi  pofi  extraiftionr cius  fiuxertr  fimguit  &e* 
fiar  gargarifma  cn  aqua  rof.decotflioms  babirfiiarti,  cor» 
cidi  granatom,  & fumach  cu  modico  aceti  am  cum  aena 
decodiionis  babufltarn,ihurf«,A:hmuf.  Si  vero  no 
garganfma  cu  finapi,Afaccto,autcu  (ale,&arcto,aiKcfi 
cepis,  ruta.A:  aceto,aut  aeno  Sc  a(Ta,  Sc  (hRim  remouebifi 
de  loco,  vnde  paiirs  debet  fhre  dccliuts  ore  apto  vt  extra 
veniat  Sc  non  cadat  in  profundam.  Ite  laudatur  abinuic2 
gargarifmi  ex  fticco  fblioip  fidicta  cut  tnefl  proprietas  m ' 
extrahendoipfam.EcfidecImarevid^adnarefl  fiantea*  * 
putpurgiaexacno,mgeIb,fiiccocticufnerisafinfni,&el* 
ieboro.Qubd  fi  ca^  m fiomachu  dentur  mediemp  ver* 
mitim  vt  abnnih:um,abroianu,luptni,  memhafiro,  AtIri 
iufmodi.de  qutbus.\^.cap.non  folii  interficientea,  Icd  to* 
lerficientet  ^educttesvcaloe,femen  lan(f^um,agtricutt 
rtubarbaro.  Qiibd  fi  vomitus  fit  eis  bcilis  fiat  hoc  rod» 
primo  comedat  ania,ccpas.porrot,nnapim,cabmemuoi 
fiuuiale  dC  huiufmodiidemde  euomac.  Meo  tempore c5* 
cigic  vt  quida  rufiicus  bibcdo  aquS  foucp  imbiberet  wm 
cutubuch  fiue  capra  aquXyVelaraneSaqup  A:  fiatim  c5fii  Cun^ 
Ift  medicu  dC  medicus  pocautc  cum  bdle  valde  cepiofe  Si 
ftatim  pofl  uomiiu  feat  et  in  vomitu  egrediebaf  animal» 

Ex  rebus  vero  facictibus  egredi  langutfuga  efl  vt  patim 
Ingrediaf  balneu  Acineomorcf  donec  firim  magna  pata 
rur.deinde  teneat  aquS  frigidS  in  ore,Af  cu  calere  cepit  efir 
ciac  ea  & de  nouo  afiS  capiat  SC  fic  cMnuet.nS  (anguift^ 
fugient  calore  &quxrensfngus  ventet  ad  otA^ncegre* 
diftttr,vndec3AiItim  autfloret^  talem  calorem  fufiineac 
vfi^adfyncopim  exclufiue,  qm  efl  regimen  bonninex* 
trahendo  ipbm.  Singulare  remedium,  i^.farinx  lupino» 
rum.turbcth.  fiicadot,  polif,  (nnintt  nigellx.  ana.}.!),  to» 
corporftur  cum  fucco  abfimhq  & fiant  irochirci.  5.  ).pro 
vnoquoqi,&  detar  vnut  fiomacho  ieiuno  cum  aqua  de» 
codiocut  o^cUc^  videbit  mtnbilc 

Dc 


De  xgritudgutturih 


izo 


•MITH' 

»<JOt 

rwSyx» 

Grscu> 

Ljatiu 

tOgtlM» 

maiori 

butauil 

roniP 

fxe  ad' 

nodum 

iqutmii 

'm  VOCI 

lacur. 


Amceti 
na  iuB 
Budlont 


VefMff6cdthne,feHfqtm4ntU»  Knbried,  V* 

APudnodroamedicinx  audlorea  rcperiuni  hiier' 
mini  ftningubtio,pncfbc3(iOifuAocaMOy  fqirinan ' 
ita,ryiunchu»quinamu,chynanchia.&cum  d^ 
nomimisutdirpuKarc  medico  nonacttrwac.  vt  prima  pri' 
a>i«do<fl.v^v.cap.hincderif  fiiccmdlefaria  pcrtranHbo* 
h^o  etenim  haec  tria  fynonima  fuifecatio,  prxfocaito» 
flranguUrio.  dutfbcaiioquidjeft^ThibtrioanhelituaauC 
cx  dcbiliute  virtutta^ut  propter  tmpedimrium  in  inftru 
mentif  ci’u»  c5tingent,&  efc  operacionia  lx(io»  vc  patet  ^ 
tripitciter  !zdi contingit  vccxtrrp,  abUtc.Cdimtnme  Sc 
cottxiptt,  QuidS  vero  nome ririgulacionis  trahucadta' 
kmi>hibitionc  vt  fit  k cau(a  extrinfcca  circa  gulam, vt  Ia 
queo^hmof*Sufibcacion?  verovcficilcau&  exmn&ca 
circa  09  3C  mrtt^SC  adhxrtm  modo  loquendi  vutgarw. 

C A V S iE^BcgarattaefimaniitftuquolicauCiin' 
trui(eca,vi  nimia  calidiiate  diilbluctr,aut  fngiditate  com 
primrie  infidHattone  vemoip,al1umpuone  aboia,  vt  in^ 
fra,aut  debilitate  uiriuiii  i>3  potftts  mouere  indrumentu. 
qu  ta  lacertfi  epigloctum  cotingat  Icario,  hinc  de  caufi t 
intrinficia  eam  raci^tbua  folum  metione  bciS.  Pic  iiaqi 
qnmexraatern  exifieniein  mediailino.Qnqi^  materia 
cxtrienie  in  pulmone  aut  cannuiia  eiut  vt  eft  videre  in  pe 
ripnrumontci»,vel  empiycis,pliihifici9<Sc  hm5i.  QP9 
cxtplaextfttnte  incapite  cannularn,  quod  caput  llpUiri' 
bttt  vocat  guttur,  6c  nt  hoc  fubico,  & colligunt  hsc.itn* 
aphor.cdmemo.xxxfo.  uero  fit  ,f^er  ineptitudin^ 

lacerti  epiglotti, quod  efi  iniirumencum  quo  fit  motut  ut 
membra  aere  tr^anr,  vt  in  ftquni  docebiiitr  capTo.  qux 
sncpcitudo  i iupcrfiua  ficcitate  qfi<^  humiditate  cotingir. 
nam  relaxat  quandoqidt^  rpafmat  vtin  pueru  riequ?tiut. 
Iie)i  remotione  Tpondilium  veLligamencoru  eoru  quibus 
colligantis  habet  canna,  vt  in  lequemi  capitulo^  cft  ma  <> 
gni  timoris  qux  ell  ex  remotione  (ccun^.vel  qux  eft  Ai" 
pra  ip(am,d^  efl  deterior,  qux  vero  e(l  ex  ea  qux  fiib  ipla 
cli  magis  &lua,vt  infra»  C^adot^  vero  fit  ex  comeftio' 
ne  vel  potu  rerum  venenoCm1,vt  funt  iurquiamuKhingt* 
an^chocha,eiutthcriaca  efi  tadlucaauc  endiuia.  Quan» 
do^veroS  vermibus  vt  frequenter  vidi  in  pueris.  Ec 
quia  ^difficultate anhelitus, &caufisfiut  tradhbtiurin 
J^ucnti  capitulo,  hinc  fuper&deo  Sc  in  prolongando  icT' 
monem  de  fufbcanorx.Secunii  tamen  Acundum  partem 
ducem  mrum  Auic.Adrqutnanriam  me  conuerto. 

S Q.V1NANTIA  eft  prxfocatio  drea  guttur 
ex  apoliemate  cotingens»  caula  cuius  iccundum  plurtmu 
cft  materia  phl^matica  S capite  deicendens  drea  guttur. 

Vbi  notandum  licet  es  c5muni  modo  loquendi  prp.> 
focacio  videatur  fupponere  magis  pro  tali  apofiemate  vt 
fmprdic  viamanhelitus,dcrquinamfa  proipfovt  impe^ 
ditvnmoibMamcnhic  auditur  rqninamia  indifferenter 
quocfft^  modo  viam  anhelitus  aut  dbi  impediat.  Reci' 
pft  quo^apoilemahoc  diuifioneex  pane  loci  quadrtpar 
tirS.  Nam  aliquando  accidit  tnmuTculisfiue  Ucerutes 
trinlccisab  epiglottr  decimantibus  ad  interiora  df  inferio 
radica  vt  appareat  tumor  in  gula  ,auc  (»rce  pecoris,  vel 
thoracis.  ^tfiudeR  cxcerialeuius  quoniam  declmar  ad 
exteriora.  Aut  in  lactmserit  ad  poueriora  colli  c3  com 
munitaie  quinqi  fpondilium/SlC  nuchx.&  lunc  non  appa  * 
rct  tumor  ad  extra,  fed  rubor,<S:  rumor, & calor  apto  ore, 
ed difficilius  primo.  Aut  fiet  in  lacenis  intrinfecis 
roeri,&  qux  (equuntur  ipiumconltringensanhelimm  ui« 
cinicatc&calednrui  noned  mamftfium,&  ed  deterius 
duobus  di^is,  dd  non  ed  fimplicicer  mortale.  Aut  con» 
lingit  in  lacenis  tntnndciscpfglom  qui  aerem  frangunt 
vt  in  panniculo  vediemcid^  fc^ui  non  apparec.qi  fi  appa 
ret  ilUid  ed  modicum  iatfia  forti  compte (aione  iingux»& 
ed  exteris  deterius,&  fimplicicer  morule.  Ec  in  his  duo* 
btts  vicimis  od  apparet  tumor  eaccnusoeqi  imenus.aam 


materia  ed  occufra  in  vr|t  extrinlecis  anhelftui.  Ec  deu* 
dum  hanc  diuilioncm  quidam  quatuor  Ipccies  pronunciSr 
fcribctes  primam  l^cfc per rquinantiam.  Sedam  perfy* 
nancitiS.Terti3  per  qumanrtS.QuartS  per  chynanchtam. 
fed  de  talibus  ni>  ed  curandu  eo  nouii  dudtum  ed  reru  Nouum 

negligentca.tirj.Aphor.coment.xxxirj.Gal.verocSfimtft'  dudtum 
eodecomentoquaiuor^^nuiiauitrprcirt.&tuibi.Aduer  terti  ne* 
tetn^Mundinusapodemacoringeneinlaucibus  &lo.  gUgftta. 
CUI glandulolis  dixit  effe  de  fccfa  fpecie  Tquinantix,  & vi* 
def  fequt  cx  dtdlis.Poted  SC  cale  apodema  ^<;p  occupaR 
plura  loca,&4)pterhoc  no  debet  in  fpccicbtis  multiplica 
ri.  Dicic  CUIUS  cS.nS  S materia  languinea  polTunt  deque* 
cius  cocingere  de  quo  videbif  in  dubfis.  SimilV  S choleri* 
ca.IteS  melScholtca  fieri  poted,  licet  aliqui  enunttaucraft 
ipiam  S materia  melScholica  fieri  nd  polx.  de  quo  in  du  * 
bifs&  c5  ipfo  figna  annorabis  humoru.de  gbus  in  prmei 
pio  tratfiaius  prtmi.Dictt  materia  phlegmatica,  qm  indif 
fierenter  S phlegmate  viTcolb  Si  Tubtili acuto  generari  p6c 
laleapodema.DicifScapite.vnde  Aui.Btcuhm3i  phle* 
gma  defendit  S capite  i Si  ipla  gde  nfi  defcfdit  S capite  nili 
fm  plurimum  ret.  Et  ex  qumaefis  reperif  vna  quS  Auic. 
vocat  caninS,3l^ed  illa  in  qua  necelBrio  osadtdue  cTt^e 
(dione  lingux  tenet  apenum.  Si  ed  prxfbcatiua  mala,  Si 
quandoqi  interficit  inter  primam  dirm,&  quartam. 

Permutarurauifqnqi  adpulmonc5fcau(at  peripneu* 
moma  SC  huiufmodi.quandoqi  ad  parte  cordis.  Si  imerfi 
cic.QiiSdoqtaddomachum  ^caufac  vomitu  & hm6i. 

Qffqi  vero  indnfibilicer  rerolutc,quia  materia  ed  pauca, 
rubtilis,autfc9  phlebotomia  ctt  aliquo  gargariTmaie  par« 

'ticulari  curat  paties, aut  aliqn  aliter  euacuaia  maceria  uir* 
tus  refolutc  id  quod  remafic.  Qn<^  vero  ad  Cmic  vemc.dlf 
hoc  qn  mareria  ed  grolTa,et  mmra,&  i>5  poted  curari  in* 
fra  quatuor  dies, imo  qnr]i  prolongat  eius  cura.xLdtebus* 
txquibuspatett^fquinantta  mpUener  pored  terminari. 

Ec  dieff  iynSchia  L lynSchis  quod  ed  fuffbcano,  vt  ga*  ;\pM’ne 
ripontus.habet  in  vulgari  nodro  mulia  nomina.  nS  alicR 
dicitur  galedeili.aliquandogloton.aljqn  dragonzelli.ait*  ^ ^ 
quando  oxezcllf.&cxtera  qux  vitramontams  nonAinc 
vtiiia.  Et  mulrmlicaturin  vere  hyemali  & in  autumno, 
vt  di  Aphor.in  fine  capiculi.Differt  tamen  vna  ab  alia,qa 
vernalis  ed  phlegmatica.aunimnaliscbolerica,  Si  omms 
rquinamicus  qui  moritur  rpaCmarur  in  primis. 

C A V S iE  > Ec  in  fumma  fqtiinStip  caufa  ed  triplex, 
primiriua  antecedes  A ci^iun^. Exemplum  primi  vtaer 
exce&fuecaltdu8,rccxcelsiuefrigtdut,humidus.quMS  mul 
ca,vociferatio,cancus,cibuc^c  ponis  vaporofut, repletio, 
recemioruperffuitatu,fra,furor,&hm3i.  Exemplum  fe* 
eundi  vt  mala  cdpiexio  humida  totius,  vel  particularium 
paruum  etiS  materialium, & materiale  humores il  capirc 
delcfdemcs  bnguinet.cholerici  &c.Compofitionalis  tna 
goirudo  capitis  multos  recipiens  humores  ac  vaporea  an^ 
gudia  colli  ac  viarum  eius,  vnde  cum  difhculiate  trand  • 
uiites  moram  comrahum  Si  ibi  remanet  dl^  colleidiontai 
fitcium.Comundb  ed  humor  tnfulUs in  ipfis  miirculis  in* 
rrinfecutamextrinlecus.  de  quibus  adlumed.  It?&ma* 
la  complexio  ficca,aut  humida  paralyticans. 

S I C N A demodrariua&  maxime  c6ia  funt  c5drd 
(dio  anhelitus  <]ux  maior  ed  uaide  qn  ed  in  murculisepi* 
glotti  Si  maxime  inrrinrecis.nam  qn  ed  in  muloilis  meri^ 
tunc  fit  difficilis  trSfglumio  cibi  Si  potusdL  non  ed  cama 
anhelitus  c5dri(fhb.  ccontra  qn  in  murculitcptgl(Mti,di£ 
aticfn  apodema  cd  tantum  m lacit  vtrunqi,  tyuia  dt  fheut* 
tat  anhelitus,  & ed  in  rranrgluciendo  dolor  in  gula  perce* 
peus  maior  aut  minor  fecundu  humoris  rAalinS.amplifi* 
cacio  Itngu;  Si  color  eius  decliransauc  ad  rubeutn  uel  ad 
citrinu  vel  sd  album  uel  cx  his  mixtum.cumor  perceptus 
exinrpedione  in  gutture  dqireffa  lingua  maxime  quando 
ed  in  mufoilis  extrindciaepiglotn.nam  qiundo  ed  in  io* 
moliecis  non  uidecur  tumor  aut  fi  videtur  paniua  ed. 

Signa* 


f 


f ■ TraAatus.  VI»’ 

• Sigrtft  sutent  qR  apoilema  rfl  i nnrt  latOTfortra^tnheli 
tus  con(inVl/o.  & bibit  potus  regurgtcac  ad  nares,  S£ 
ocult  funt  rubet, lingua  ngtda, collum  rigtdti,voi  eftca  - 
Cultna.qtl  vero  ed  extra  apparet  tumor  aperto  ore  t n gut ' 
Cure,&aliquando ad  extra  circa  colium  vel  gulam. 

Signa  n fuerit  ex  (anguine,dl^  tunc  adeft  rubedo  lingup, 
£aciei>venarum,oculorum,(apor  dulcts,dolor  Tatis  imen' 
fitf  Sc  int?iiu9  3c  cdftri^io  norabiIis.&  quando  tale  apo. 
ftema  ^cit  dii^cultatem  deglutiendi  magis  t|i  anhelandi, 
tunc  declinat  ad  viam  cibi.Quando  vero  magu  didicul  * 
eat  anhelitum  <|i  deglutionem,tuc  magis  declinat  ad  can  > 
nam  pulmonis, d: tunc  his  ftgnisadde  reliqua  (anguinis 
flgna  vt  rcgimcn,compIexionem,habitudinem,&vtplu 
hmum  cum  uli  apodemaie  venic  febris. 

Cholerici  (igna  funi  punxTtura^mordicatio,  litis,  dolor 
acutus, indimatto  febris,color  loci.dffacieideclmansad 
rubeum  cum  citrinitate,(aliua  amara,liabitudo  corporis, 
c5plexio,regimf,&  hmoi  vig«1iae,&  c5ilriilrio  mmor 
in  Tanguineo,  3c  dolor  ell  minor  extf liue  c]p  in  (anguineo* 

Phlegmatici  autem  (igna.albedo  loci,&  lmgu.c.  Capor 
baurachinus  cum  altquaii  calidrtatr,&  viTcoiieatCjpaua ' 
tai  (ifiSjremiTsio  doloris  Huc  dolor  paruus,  3C  nd  e(l  cum 
eo^b. fecundam  plurimum.5f  prolongatto  eius  tunc  cer 
tificatjkqoandocp  durat  vfs^iad.xl  .dies  complexio,  ha ' 
bitudo,  regimen,  multitudo  (aliu<,raucedo  vocis,  dC ell 
iranT^lutitio  dilbciUs,aut  anhelatio. 

Melancholfciaute  ligna  Tunc  durittes.Giporacetorus, 
autpomicu8,&accidit  paulacim  liutditas  loci,paruicas 
afili(fliom8,complcxio,habi[udo,regimen,&quod  prx* 
cefsit  aegritudo  melancholica. 

S igna  autem  caularum  extrinfecarum  non  (unt  iudicio 
infirmi,  vel  aiUnttum. 

. prognostica.  Magis  falua  ell  illa  in 
qua  anhelitus  non  multum  llrmgilliue  non  ell  multum 
diificilis.  Q^txautedlexremononefpddilium vel  liga 
mctorumeoqi  quibus  colligantia  habW  canna  cH  magni 
timoris.  Qux  ell  ex  remotione  fecundx  fpondilis,  aut  <\ 
cft  Tupra  ipfam,&  ell  deteri or.qux  vero  ell  ex  ea  qux  ell 
fub  ip(a  e(l  magis  lalua.  IHa  Tum  ligna  mata  SC  perneca^ 
bilia.Squinancta  ueniens  tnfeb.continua  in  diecricica.IiS 
cum  accidit  T/ncopis  in  ea  oregmon,  difbculcas  iranfglu 
tiendi,ita  potus  relinquacur,&  per  nares  emittitur  vox 
catulina, in  q>  videatur  loqui cum  naribus,rpunta  in  ore 
hxc  cum  apparent  non  ell  fpes.Auic.emilno  lingux,  tre^ 
quens  motus.color  niger,&  liuidus  in  lingua  apparens,m 
oculis  Sc  labifs,  Frigiditas  extremitatum, contradtio  coU 
<p  non  pofsic  iaccre  Tuper  dorfum,<S^  prxcipur  quan* 
do  ell  tn  v>is  anhelitus.  Et  ad  cognolcendum  mala  crta 
funt  figna.  Primum  cp  de  hora  in  horam  patiens  fentit  in 
axhelirufe  dtificultari.  Secundum  ^ quando  refupinacur 
prohibet  anhelitu omnino*T ercium  quod  quali  continue 
ingeoiaturadextendendura  collum  vc  habeat  anhelitum 
Iterum,  oquirantfa  camna  non  curatur,  SC  raro  ^nie ' 
nieadquartum.  Infignis  mortis  fcllinx Hippo.fi  quis 
prxfocationera  patitur, &alteracur  color  pollremi  colli 
eius  rubedine  conliieta  ad  aibedinem.vel  ad  viriditatem» 
Sc  fadant  arcellx,5c  inguina  Tudore  (becido,  tunc  moritur 
invno  duorum  dierum.  Illa  funt  ligna  Ciluiis  &fp«. 
qpies,romnus,a((euiattodoloris,bonitatanheittus,(aci' 
litas  cranfglutiendi,rcraifno  feb.fi  qua  trai,5^q>tran&« 
<fla  quarta  die  fentit  leuitatem  gutturis,  Sc  ell  cafut  Gale. 
fti|.de  interioribus  in  fine.&  Arid.x.  proble.  fx.  Vtfut  ell 
ftaqi  lapis  fub  lingua  in  tanto  fpatio  ad  quantitatem  fabx 
genitus. &Genttlitrecitat  revidiite  mulierem  prxfoca' 
csm,ka  vc  omnes  xllimarem  eam  mortuam,  tandem  ex' 
putr  Rullum  foiidum  globofuia  (ere  vc  hptsad  quantica« 

«mdaiflyli,dc(anataell, 

C V R A.Canones.Ordinatiodixtx.Euacuatio.Di' 
aerGo*P>oh<biiio  fiuxus  maurix.Admtiulltacso  paitscu 


Cap.  IX. 

tarru  in  diuerlis  temporibus  morbt,corredlto  accidemiu. 

PVimusquidecoropIetcum  (ubnltatione  abt,pcedei? 
do  gradatim  ad  gro6tti?.ellenim  frequenter  morbusa^ 
tus  SC  funi  adminiUrata  contraria  caufx.litqi  porusaqua 
succharaia  vet  idromel  vcl  oxysacchara  curo  aqua  fecS* 
dumcaulam.  Somnusvero  excis  molellus&  maxime 
nodhirnutdlf&<5lus  immediate  poli  nbum.&  cum  dor* 
miunc  excitemur  fxpe.  In  aere  teneantur  iemperaio,Qc9 
fuo  modo  commenfurencur  cxicrp  res  non  na  rurales. 

Sccfsvcro  perficitur  in  calida  languineaca  excraifcio* 
ne  languiius  per  phlebotomis  vel  per  vtmolas  vt  virtus 
&cxtera  con(ent'tunt.Nam  ubieft  folum  peccatu  (angui* 
nis  fiacrxtra«ftio  (anguinis  copioCi  vel  pauca  fecundu  <p 
adcil  (anguinis  multitudo  vel  pauciras,mrttiudo  uel  deW 
litas  «S^c.&  tua  interellhfcmcfurare,<Sf  ex  qua  parte  anex 
oppoiiu  dolori  vel  ex  eadem  dtcec  in  dubiis.  Scito  tam? 
<p  debet  fieri  ex  cephalica  nec  ell  eradendum  t'n  ea  fienda* 
lt?fe(lfna  vt  eodem  die  fiat  phlebotomia  veuru  fub  lin* 
gua&  praecipue  qn  apparet  in  eis  plenirudctvi  per  oi^o 
horas  vel  circa.patet.  Vnde  Alexander.d:  pod  incide  ve*i 
nas  fub  lingua  ne-qi  in  crallimim  (cd  ipla  diefac&  hocex*' 
periemia  ollrdic.  Et  fi  videf  multiplicetur  phlebotooita, 
qm  in  cafu  non  ell  medictna  ci  par.  vnde  in  forii  fiat  v(q^ 
ad  fyncopim.  Sed  nota  q*  fyncopis  ell  hoc  loco  multum' 
c£fideranda,qm  videladderein  difiScuIratf  anhelitus 
pter  debilitate vinutts.5^  ideoconfiderandu  ed  mulrO  in 
(acifdo  phlebotomis  in  hisqexipla  phlebotomia  caduc- 
in  fyncopim. cofidera.  Et  c^fimilVfellinec  vbi  phlebo* 
tomia  fieri  n5  po  ffet  ad  ponedu  ti^ioCis  in  fpatults  al  rette 
raiione& fcarificanone,&  vftolationecrtrriri  funt  iuuan* 
tetvatdcAui. 

Irrxjvel  phlegmatis  fubito  dem  euantia  cholerS,  vel  phle 
gma,(Sf  mndificSriafanguinrabeis  vt  de  foda  fiinguinea. 
Ita  tfi  fpetiSalterStia  vc  in  cholericoaim  aqua  du^hiD  itv 
phlegmatico  cu  hiera  Sc  fimiltbtis.  Pollea  vero  i n die  (c  « 
qufti  fiatphleboromta  vt  videbi? expedire, modo, vt  fu^ 
pra  Sc  pod  denf  euacuatiua  vt  in  cholcrtco  cum  fucco  fo' 
latri  Sc  hm5i.  In  phlegmatico  pilulas  cochias  SC  hm6u 
&hocimdIfgevl:>i  xgntudo  tolerat.  <p  fi  viderimusfct* 
riofiratepnus  incipe  cum  phlebocomia,&^cedecum  di 
uerfiuisi&fequerecumfolumtis.  It?procrdaf  adenema 
ta,&  collyria  leuia  fi  feb.adell.  A fi  i»6  admtmflrcnf  for* 
i(a,func  emm  luuamenii  rublimi#,fortiora  rft  fcito  in  phle 
gmatico.Auic.vero  budateain  principio  fieri  inqutc.Ex 
eis  quide  quf  (lint  v^emrtit  uiuamims.ed  tnc?ffo  admi* 
nilhauonis  clyllerionl  (breiura  N^alde  nifi  leb.prohtbear.' 
tunc  enim  oponet  vt  fir  concentus  clyfleribus  Icuibus,  SC* 
pro  his  recurre  ad  ea  q dufia  fitnc  in  dubqs  de  apoplexia* 
Verum  am?  materta  exifiente  phlegmatica,  vcl  cholerict ' 
nd  admixta  finguini  cdpetar  phlebotomia  dicetur  in  du^ 
biii.  Sedhicadurri?dumq»qfie(lintoto  femper  debet» 
fieri  phlebotomia  fi  extera  confencianr,  Sc  quod  didHt  elb 
de  f^lebotomia  maxime  edimelltg?du  tn  princrptoeius*' 
nS  in  alhs  cptbus  eius  fpSliter  in  augmreo,^  datu  p6c  fic.* 
rs,dumodo  uideaf  neccfsitas  migna,  6C  virtus  apta  dc  fua 
dinere.  Cognofcunf  tfpora  TquinSrix  q^ex  modo  de^ 
glmionisex  parte, (cilicttfaciliratis,^  dimcultatiscius.nS 
in  principio  difiicuhac.tn  augmento  crefcit  difi>cultas*  irt 
datu  vero  vitimaf .tn  drcitnanone  mtnuitur.Er  tuxta  heo 
fcito  quSdo  difiiculcas  ed  maior  propontonabihcer  in 
deglutiendo^tn  anhelando, tunc  fquinamta  magised  in 
via  cibi, quSdo  vero  econsia  maior  ed  invia  anheUrus.t 
quSdo  vero  xquaf  xqualicer.  Si  vero  matena  lucn'i  cho> 
lerica,velphtegmatica,velmelancholica  fedinaad  eiia> 
cuandu  cumctiacuattutsappropriattsvcAipra.iiq.crac.59 
cum  clyfleribus  forttbusvrtoapt^lexia,  uel  Icutbusvf 
videbitur  expedire  iuxta  pofica.lrequrtcr  enrm  xgrinido 
ida  cd  acuta  ratione  quantitates  maiertx  &acctdcncrum,' 
quare  oporcctacoclcraremodiraineuacuSdo  tuxta  riu4 

Scrwa* 


V*  m m r». 


I 


Zacdo 

■cgigd. 


t 

>• 

n 


'9 

t. 

B' 

* 

tt 

f' 

k 

•$ 

f 

% 

A 

a 


i 

c< 

kr 

V 

4 


r: ! 


Dea^'tud.gtmuHf; 


IZI 


(tnti.Coneoi^UmedfCtn^teque  mouerenoncnidsAc. 
Vnde  pro  hii  omnibui  recurre  id  ea  <|uar  di^  Aint  de  fo 
da-ibientra  ponuruntclyfterta»&a!a  cuacuatiua  pro> 
poHio  ifto  vcitlfRia* 

Tcrtiut  loipteatur  cum  dtutrnuta  cumfrteattone  facfU 
cum  digitie,aut  ligno  rotundo  fuper  Ibcilii  bracchiorum 
VI  cofter  £r,vd  cum  alrjt  de  quibut  in  de  (bda  phlegmati 
cayChoterica  SCcA  etia  dn5Ht  eft  de  apople.  vc  tfra  de  apo 
ftematibuaamygdalfs.gutturia.pqbu«  recurre  ibi.  Sed 
Hic  Dota  <p  ^ipuum  remedium  tn  diueriedo  tCk  appolitto 
vmtof^  vt  primo  ponaS  (Lper  zuedoiegt.  & cll  locut  ca« 
ptitsad  que  peruenii  dignus  medtut  cum  ponitur  extrt' 
«litas  manus  fuper  fummiratem  nali.  & c(l  luuamenti  ma 
gnt.  Item  (ecundo  politio  vefUofz  fuper  locum  apud  k • 
eundam  fpondilem  Sc  efl  fublimis.clargar  emm  vtS  aniK 
litus &cibi,quapropter  oportet  VI  farpeacfxpc  itereCdC 
peipue  c^porcexhibitionis  cibi,  de  qua  experientiam  ha« 
bui  in  v|uadam  vecuU.  & /it  vemo&  magna  capiens  ma^ 
gnum  fpacium,  vnde  dC  ponitur  fuper  nuebam  d.'multu 
con^rt .confert  riiSctus  pofltio  lub  tnentO)  fub  maxillis, 
fub mamillis  cummcinone.fKiuntetcmm  diuerltonem 
^dtem.Scii  vtrum  idud  debeat  iiert  tn  principio  dicetur 
in dubfis.  Iteminhoccafj  confen  impofitio,fetidiRil. 
litio  oleorum  in  aurem  qux  fcquitur  dolorem  & oleum 
roC  amygdalarum  dulcuim,vt  (upra  di^umeR  dedo« 
|ortcapi.&iuibf. 

ProbibentiaautcRiixum  materix  require  lupradect' 
tvtho  vbi  habemur  indiflerenter  refpet^cuiM^unqi  ma 
teris, qux  fune  llRentia  ingrol^ntia  &c.lcd  tamen  dicen^ 
lur  aliqua  ia  patticulari  Rarira. 

VENIfNS  ad  particularium  adminiRjation? 
cum  hxc  xgritudo  lir  pencuIola,&  vt  frequenter  cuemfs 
multum  Ihidcbo  in  ets  copiofa.di:  parciculvi  decbracto-' 
nt.N'nde  inchoana  de  languinca  procedam  partfcaUrtcer 
^tempora  eius  vniucr&lta.quodc^  de  alijs  agetur. 

In  principio  itaqt  (knguinep  ladb  cuacuationr  per  phle 
HotomiS  prius&pharmaaSlcuem.Sccfout  fupraadmi< 
ntftremur  repereulsiuadcquoin  dubtjsexaqua,df  aceto, 
vel  ex  fucco>  vel  vino  graratogiacetolbrum  vel  dulcia, 
■ut  Iticco  folatri  cum  lemtne  ro.Si  eft  mirabile,  aut  fiicco 
ciiontoia,forbarum,  ncfpillorum  commota  curo  oQnBua 
fisis, aut  decotSioin  agrcRo  biRa  ex  balatiRnt,gallis,fcmt 
pc  ro.vdagreRe^fum  cum  fuccti  pr$fdidlorum.Ic^  dia< 
fnoroa,oxy2accb^  cum  aqua  ciRerne,  vel  calibeaia,  & 
sAa  11  upeunt  cdueroftius  operantur.  Et  didluni  cft  (adla 
cuacuatior>e,quoniam  ame  eam  adminiftratio  flypttcan* 
uumclUurpe^,qtia  ponetellccaula  coUe^ionismuIrp 
inatcrtx,quxfi  poRca  cum  caiua  quantitate  Ribito  interR 
wet  RatimA  >1^^  vide  qux  (cripta  fiim  fupra  rubri 
ca  de  caurrho.  Inaugmeto  vero  fiat  mixtio  refolutiuog( 
cum  r^rculimiis  vincentibus  repcrcu(siuu,A:  Rypticis, 
viuabi  gratta.ta.OKllis  rof.3.).dicci  (bbtri.5.1.r.aqux 
rof,§.l.mifcc&  ffat  prgartfma.Item  fi  vis  mmusRyptij 
cum  pone  rocl  nmpTex.ltrm  valet  in  hoc  cafu  Uc  caprinii 
gargartaium,&cR  vfitale.nam  vitra  has  imemionet  eR 
doloris  miiigaituum.  Item  ex  pulpa  cafix  cum  btftefiac 
gargarifma.Item  pulpa  caRx  cum  (Ucco  fobtri  & cR  c6' 
ucniens^facfempervi  Rypnea  vincant,  vnde  quidam 
cnaxunecGmeodatfuccum  fobtricumaqua  foenicult,& 
pauco  zuccharo.  Item  valet  diamoron  cum  dreotfeione 
ficuuRi,&  da&ylorum.Irem  dccodlio  ex  pa(Hjlis.liqutrt' 
ta  cum  vino  granaioru  & femine  roC&  cdRrailitcr  cum 
diucrlis  diuerumode  copone^ummodo  c^Ry  ptica  vin» 
cSc.  In  Ratu  vero  lifc  adtnutcc  c<5ponanf,ita  vt  ad  xqua 
litat2eucniat.Et  licet  lct3  ce  bdlitercx  datis  fdre  operari, 
tamen  vt  RicopioRor  ponSexempb»Verbtgraita.ia.cncl 
ltsrof.cobti.vi.fynapca  vel  piretri  vel  cinnamomi.  3.). 
aqux  fobtrt.^ii).tniRe.  Vetgr.dccodnonts  ficuum  da. 
^yloruin*S*iiq*vim  granatorum  acctolbrum.|.ifj«mi' 


Rc.Irem  oxyiBcIlicBpfexfiirtfdogargtrifinarxhif.Lau' 

datur  maxime  bc  camnucum  Rercore  camsalbo&meN 
k.Item  vfus  Rercoris  hufus  ^ multis  permaxime  ad  tn' 
ira  c5mendatur,quod  ego  nd  multum  laudo  propter  eius 
abominationem,  res  tamen  in  feeR  multi  iuuamemi,qup 
Remum  etbm  nefetemibus  amicta  cum  datur  dari  dc' 
bet.Icem  aqua  mellis  rof.cum  pauco  ptretn  & dnnamo' 
mi.  InfineaurrmRatutmedicaminxvtatur  aggregan' 
te  in  R maturationem  lemficationem  & relblution?,  ficiR 
verbi  gratn.decoiRfo  ficuum  cum  modico  Rlis,  vel  de 
codlio  pai1ubrum,bqutritif  modteo  aluminii  zuccin 
rini*  Item  decotRio  ficuum, daiRy  lorum  cum  modicopi 
retri.Itc  decoiRio  Rmmum  dtoniorumalihex.  Item  vi' 
let  maxime  lac  caprinam  cum  mulgetur,aut  repeb^um. 

Siv^roapoRem|fuenc  refolutuaocpermutatitm  bene 
cR.Sivtroadlanftatfaduentumfii,tunc  Rudendum  eft 
ad  eius  apertionem  aut  cummedidnisvelcum  apertio^ 
ne  manuali.  Cum  medicinis  vt  cum  his  qux  aggregant 
has  (^8  imencionrt  qux  fum  apertio,  <&:  lemficatio.vnde 
aperientia  commendata  fune  hxc.  Sal  armomacum,  har« 
mel,aRa  fcrcida,&radtx  bli),hatirach,Rerctif  hyrandi«> 
num,  Rercus  canisrodrmisofla,Rercus  inlamiipaRt  es 
lupmis,cinit  pullorum  hyrundtnum  vRorumySf  qualiter 
vrSnir  vide  Mef.prt^io  cap.  Stercus  lupi,  ctnnamom&t 
menthaRrum,fiiniucus,mcntha^lumen,  iifymbrrum,co> 
ftus,&  proprie  marinus  cui  hoc  tn  loco  tncR  propmcaf# 

Lenitiuavero  qux  mifeen' habent  cum  his  cdmenda^ 
ta’vt  ambx  perficiamur  tmenttones  fum  lac  caminum, 
fuccus  caulium,  decoiRio  ficuum,  decodiio  Ramenti.  Fs 
his  itaque  vel  Rmilibus  fiat  compofino  vt  mifccatur  Rer 
cus  hyrundinum  cum  b<Re  uel  d^oiRio  ficuum  cura  afb 
foetida,  vel  bauracb,&c,fiat  garganfma,  A Requemer  ii» 
die  gargartsenir.  Qubd  R non  aperiat  recurratur  ad  ope. 
rationem  manualem,&  luraexhomihi1n;s  qui  tmponunf 
d^itumingmiur.&deindc  cum%Migue  fctndnt.&ape* 
riuiu.  Mulieres  autC  maxime  tn  Italia  hanc  operationeat 
bcsit  & fpecialiter  in  Ferraria.  Cunqi  fuerit  apenum  fiat 
naundificatto&abRerRo.ddnde  confinlidatio  ve  devl« 
ceribus  gtngiuarum  didhl  eR.  & ru  ibi.  Et  hic  noca  etiS 
pro  dicendis  <p  te  oportet  coponere  medicamina  (ecundn 
polR  uirtutit  complexionis  xtatts  SCc.  nam  fbrtturtbua 
fbrtiora.debtlibus  vero  debiliora  competum  medicaiiW* 
na,vt  Alcxander.Qi^cttamexpreftu Auic.nona  rmif» 
cap.de  Rrmone  vmucrfalt  curarum  apoRematit  in  parte 
gutturis  aeddetvtum  dum  inquit.  Ec  nmiliicr  obfixueiur 
xias,complexio,tempus,&conAjetudo. 

In  cholmca  vero  fiat  euacuacto  cu  pharmada  aot  cly^ 
Rcri-deinde  fiat  phlebotoma  diucrRua  cu  non  peccet  bx 
guis  de  cephalica  fuper  manu.  T u amen  nota  vc  fiipra  de 
bnguinea  R xgritudo  videbitur  molcRans  multum  in 
principio  incipere  debetk  phlebotomia  Rquendo  cum  cW 
uerRuts.deindeRmt?ridie  da  pharmacum  autvierccly< 
Reri.  fiaraqi  dtuerRones,vt  (iipra  de  fi)da[cholenca  vbt  p 
etucuatione  fiendaet  pro  diuerRofxrccurTas.It?fiatpro^ 
hibitio  fiuxus  maeenx,vc  fupra  de  catarrho  acuto.  Par* 
cicubriter  vero^cedesin  principioadmintRrrnf  reper^ 
cufsiua.vt  fupra  de  (anguinea.  Sednocatynlti  debet  cRr 
inRfgidancia.  vnde  conflerunt  in  principio  fuccus  fobtrr, 
(oecus  roClandali,camphora,raucfIbgo4>nid,  babuRip, 
& hm5i,Q  (um  Rigida  in  fecundo  uerfus  Kttm  cu  Ryptict 
taieqrequires.ttn.iracR.  Exqbusc5pone  garganfinata» 
I nfiifilacioncs  puluetii,pilulx,vel  loch,df  hmditqtrx  reti* 
ta  tn  ore  ^tbent  nuteriS  Ruere, vnde  retemio  dtadragaii' 
li  edrinue  in  ore  A RmiliS  eR  in  hac4^  in  (anguinea,  A in 
ea  qux  exphlegmateeR  blfbmulittm  conuentcns.LaU' 
datur  autem  vehementer  rob,vel  fy  rupus  de  papauerc  hi 
bttuHMuc  dbcodion.Icem  bc  papaueris  cum  aqua  ro  Itf 
fuccus  fobtri  depuratus  bibicus  mane  A Rro  ^m  meofii' 
tam  duarum  cellarum  otti,aut  trium» veimuciUago  pRfal 
PraiRici.S.  ^ cum 


I 


/ 


V 


TraAatui.  VI.  ’ 

cum  gnno  vnu  camphors.  In  ko^emo  vero  ^edof 
cum  permfxiioiK  rq>ercuriruoru,cuin  retbluctuit,  & Hm 
reptreuGnua  maftt  vincentu  ^meaqux  de  iangitmeat, 
&(lliieirdcm  rcToluctuit  vcere.  de  qutbusecnm  altqu^d 
in ea  qux  de  phtegRUtici.  In  flatu  aut?tnprtncipfo  ali^ 
qualiter  vincam  rerolutrua. in  ffne  vero  vincam  rcfoluti' 
ua  dl^  multum, tu  ex  dacit  compone  exempla. 

Infrfilegmatfcaveroinprtncipto  fiatconHft-eno  cum 
Pharmacia  aut  clyftcri  vt  docef  de  foda  phlegmatica,  dt' 
fode  flat  phlomia  diuerfiua  vt  altera  die  aut  applicano 
coCvo,vi  Aipra  d^extradrioGmguinif  maior  in  choteri- 
otalcja  paribus, qa  ia  calibua  talibus  minus  vtrei  humoiir 
tfncrudacio^  eoracbu!ltcfo,dl(adiierte  quoddcmeil  de 
phlebotomia  in  de  £inguinea,d:  cholerica.qil.r.debct  pce 
dere  pharmacis  aut  ec5tra.de  quo  in  dubr)s.PiSrcti  diuer.> 
fionec,  vt  fupra  de  foda  plil^tnatica,^bitionefcp  de  flu 
au  materip.vt  de  catarrho  no  acuto.  Ec  particulariter  vt 
Aipra  ,pce^  in  principio  uirdo  repcursiuis,&  hudaf  ace 
si}  cu  aqua  ro.fyruput  acetofus  iimplex  & ^ctpue  q5  cna  • 
ceria  eft  groda  vifcoia.qfi  vero  non  eil  talis  dtamoron  Sc 
hm5iq  funt  (lyptica,ct  n5  iocifiua  runtc5ueni^iora.c5n 
dcra,OKymel  iimplex  cu  aqua,  Aaceto.  vnde  Auic.  Ec  ex 
eis  cil  gargariTmut  ia^tex  oxy  meile,  & aqua,  dIC  aceto, 
tpfeenimeil  maximi  ftmaatAi,fn  initio  caltdx  Scfri.  It{ 
maxime  cdmendal  Iac3^  omnitcpore,(&  iaoIcS.rtc  rob 
morov.  Ice  dtamoron  cu  aqua  & aceto.  Laudat  maxime 
fiiccus  nucn  reoentiu  tn  principio  ab  autftonbits  quo  non 
vtor  43pcer  iprum  ede  gudui  abomrnabile.  vide  fpfum  tn 
Mer.xj.diil.amidotarn.VaIci&  Aiccusro.Ic^alumenra- 
menijd^  habet  ^prierat^in  hoc.  Inaugmeto  vero  flat  vt 
lupra  mixtio  (lypcicoru  cu  refolutmis  vincrnbua  flypcf •* 
ctf«  In  ibtu  vero  itm  xque  potrna.  In  declinatione  ve^ 
ro  vincant  refolutiua  qux  funt  hxc,mel,crocus,  inyrrha, 
piper,ctnrumomum,piretrum,cafia  Hihila,6cus,fcxnidi« 
lus,iinapis,raphanua,baurach,Gitarmoniacum,calamen-' 
cum,ilercus  hyrundinia  & terra  ex  qua  bdum  nidum, 
ireos,  ftercus  cants,ilercusfn6incis,cubebx,ameos.rqui.> 
naoium^alumen  rameni4ridoIoga,codus,rpica,fii>lium, 
vinum,abnnthfum,ana,confedlio  de  mulco  Auic.primo 
Cfadacu.quimt.hyiibput  Hcca. 

In  mdicholica  vero  4>ceda^  vt  di<5i}  eft  de  plegman*' 
ca,tca  tn  tp  minus  iicca  dm  ea  q in  meUchoIica,&  hoc  ad 
generalia  dCpanicubrca, dic ^'puererpedlu  eoruqtiaead 
tncra  fiimunl  ex  medicinis.  Ad  extra  vero  applieeni  em  > 
pladra  ,viufh'ones  & hm5i  habentes  vimne  anrahendi  Sc 
refoli^di  q in  Tua  opattone  t^ren^  diuerlltatt  trpo* 

rts,qm  in  principio  ucreda  funt^&d  tn  ftatu  di:  declinano^ 
nc  fccurtusadminiilren^.In  (btu  quide  n5  multd  reibluC^ 
cta,ied  modtai  k i?pcramcto,diilStia  tam?  verius  caUdita 
cem  io  dcclinanone  vere  (tm  rcfolueca  multo  plus,  vnde 
potet  ex  his  coponerc.  Vnde  in  ilaru  competit  lana  infub 
in  oleo  camomillino  decollo  applicata.  Item  Ihipa  iniu . 
iatnvrina  pueri,&fub  cinere  calido  calc(a«5la,&  panno 
snuoluta  collo  appoGa.  It?  cdmendatur  emplailrum  h* 
dmex  mcUc,ftercure  in£inctt,vel  caninvel  hyrundinit  A: 
lrai5i.Bciftaiccridaabncio,di:humanu  ilcrcus  ibeciali' 
ter.Iic  laudatur  d:  pr^dpue  in  deebrarione  lana  cS  hyiTo^ 
po  humida  inundio  ex  oleia  calidia  refoluciuis,  vt  oleum 
lilionl.anethinum  cum  pinguedinibos,  Sc  emplailra  refo 
lutiua.Etnotacp  nunquS  ad  extra  debent  repercurtiua  coi 
loapplican.lcem  val«  emplaihumexdialthca  quarta.}. 
Sc  mucilbgine  feminis  lini.fcrmigrTci  ana.5.}.  medullae, 
caisiz  Gibilae,butyri  reefris  Gne  rafc.ana.^.r.olc5  amyg« 
dalartl  du]cium.f.n.<ft  maturatiufi.  Cum  autem  non  ftic 
ccdit  cura  cum  his  medicaminibutdfreseil  poiltaquaG 
in  derperationc4>ceduntanificet  manuales  duobus  vartjt 
sBodit.  Primus  que  tangit  Auic.nora  ccrtt|.  de  cura  etua 
inquit. Et  quando^  imromitciturin^itur  cius  cannula 
fida  de  auro  vcl  de  argeoto,  vel  GmiUbus,  quibus  qdfU' 


Cap.  IX. 

uamuradtni^irandum.  Secundus'  modufeil,quoniani 
Gt  fiibrcanano  ad  extra,  d:  modus  tangetur  tn  dubrjs.  rt« 
corrcibt.dfeiletbmmoduB  u<Trusab  Auic.locoailrga^ 
to.Plunma  medicamenta  ponunf ab  Auic&red  domeihi 
cfora  narrauf,drincts  ndh  mubiplfcaui,  quonia  multa  di 
centur  deapoilemacibusamygdalarum  gumina  queereS 
huic  loco  Gim  aifirrenda,  vt  Tunc  pulueru  i nfiifllationes  Sc 
hmdi.&ideo  ihidio  aggrega  hM  rubricas  duas.  Nolo 
tamen  prxtcnrecemura  modum,  dfcftvtiige?  modiefl 
fpongtx  cum  6I0  foiti,dC  Itnial  mella, Sc  cranQ^luttatur  fl 
pois&ileeil  vel  quodSmodop  vireimpeUa?.  deinde  cx« 
tral»?  rupit  apoilema,vt  pater.  It?  poliremo  laudaf  mi* 
rabtlicer  Glum  imindum  cum  Cinguine  mirx,  aut  mirioi 
manno  cum  quo  ftrangulecurferpens,d:ddnde  ctrcun« 
detur  collGfqutnamict.vnde  Auic.illudenim  confert 
uamemum  mirabile  bona  penranGens  quanntatrm  cius 
quod  nmetur.Ii?  maxime  laudatur  emplaflrura  de  lura« 
bnds  rerreferibus  coticuGs.Item  de  Tcabioia. 

V L T I M V S cdpief  coredStibusdolore,vtefery«  ‘ 
rupus  de  papauere,fyru.vi'ol.d:  ea  daufurS  gutiuns  elar« 
gantjdeqbusdidfieil  in.nj.ca5.d^tuibipUnum  habet, 
Df  4egrtmdtmbM5  dpo/!cm4bb  MS 

daUnmgintkm»  V^brica,  VI. 

Vid namGtvua  qutdamygdalx  didum  eft  iii 
V y pnneipto  capctult.  Vuub  quidem  patitur  cafbm, 
^'^^^apodeim,dfvulnus.incura  quide  cafiisape^ 
rieC  cura  omnis  male  c5plexionit,d:  cum  materia, d^  One. 
Cafus  ita^  VMe  ti5  efe  mG  quf  dS  etut  el5gatto  & in  n* 
cremitate eius  tngroibtio  qua  impedtiadus  deglurionis 
Sc  trSrpirationis.Ex  materia  It  capite  ad  tpiam  proGu<nte 
c5ttngens,qux  Gm  plurimum  eft  materia  phlegmatica  ut 
dicebat  de  rquihSna,(Mod  dirpuiabitur  tn  dubtfs,  fed  co« 
tor  raanifrihc  cum  caliditaieac  dolore  perceptus  cum  in 
Anguinea  rubedo, caliditas.  maior  dolor  d^c.  vt  fxpe  di* 
dum  eil  in  comparatione  ad  hpc  vel  Gmilia  in  phlegma « 
te, quod  Tuo  m5  de  melScholica>dlf  cholenca  dicend5  eft, 
SIGNA  demonftratfua  ex  parte  malpeomplexio# 
ms  tnaterialrs  A:  immatenalts  fumantur  ex  habitis  in  prp^ 
cedentt  rubrica,  quode^  decaunsintcliigc,  quonia  cauibs 
vtrobit^  funr  exdem  vet  Gmites. 

P RO  G N O S T I C A. timendum  eftvuulStfi^ 
cidere.nam  aderas  inciGotiefequentur  nocumenta  plura, 
de  quibus  in  de  cura  caGiseius  ftsnm.Eft  ranqieius  caflis 
quandot^cum  firb.quandoqi  Gnefeb.Et  fm  pliffimSca^ 
CLit  ex  eau  A ca.eft  cum 

C V R A in  cafu  ex  materia  calida  feruemur  canones. 
Primus  ordinitio  dif  ipex  pane  fex  reru  n6  naturalitr  ve 
decUn^tadoppoGra  caufxA:^hitrecurre  adrradatimi 
quarto.  Soft  eft  euacuauo.  Tmius  dnierGo.  Qutniti 
cft  admtntftratio  pentcularram  in  diuerGs  partibus. 

SccfsperGcit  phlebotomia maximcqft  fencinir  calidf' 
cas  vehem?s,A:  videf  rubedo, Gatqt  ex  cephalica  dextra  fl 
alhid  non  obfteterir,  vel  ex  baGlica  G repletio  Gient  re  ad 
hocinuitanstuxea  canones,fupta  de  foda  Anguinea,  d^  tu 
ibt.Q^d  fi  xt&tnd  patitur  recurread  v?toAs,vt  fxpedl 
du  eft.Qi»6d  fi  fuerit  ex  humore  alio  k Anguine  romixto 
tamen  An^nt  phlebotoma  vt  dtdum  eft, deinde  euaeda 
cum  fblutiutt  A:  alterantibus  vt  dicebal  de  fijutnStA.  p^6 
quibus  foluttuts  recurread  ea  qux  de  foda  ruxta  oppomt' 
nitatrm.  Si  vero  fuemnon  admixta  Anguini,  A:  xgn# 
cudo  n5  multum  fiient  acura»fed  ^ns  inducas  euacua  tn 
cholerica  cumaqua  Fruduura  fthm6t  t vt  fupra  de  foda 
cholenca  qux  funr  a!teratiua,A:  euacuStA,  SC  ca  clyftcri* 
bus,A:  Gmtli  modo  fut  dephl^tmetca,  &mebncholtca 
fi  continget, a:  tu  ibi.  Qubd  fi  xgntudofiuent  tnfefta  d^ 
cimuerimutde  eius  mulurudine  &c.  credo  vtilltmS  fert 
phlebotomis  diucrGuamex  cephalica  dextra  fuper  nia' 
oum,vd  apphcacio  vtmoArum  in  i^culis>vcl  naticis. 

Ternus 


.r  ~ Dc  a^tud  .guttuti*.  jzs 


Tcrriin  cfipkiur  dtucrfionibut  tcTpIciia  de  foda  |>hlc' 
gma(ica>chokrica&c.flbut  lii  addo  quafda  rpecialetdau- 
daf  iradtio capillora  vtiticiacapuit,vf<yad  rcparanon; 
cutia  ab  olSc-SC  dicit  Met<]>  cft  ea  expertu  & tlico  vuuli 
cleuai.Credo  veni  fed  nondu  aufuifuiexperiri>qm  fl  non 
luccederet  ignomimorum  foret.  Valet  in  hoc  cafu  extra  • 
^tio  aurtumAeleuaiioearutn  fortis  ad  fuperiota  cutn  for 
tf  dolore.  Itein  fiat abrafio  ziidetiegiA  fiiperponaf  ven. 
(e&.facitenimadrubiumeleuationem.  Item  indifin'e. 
aer  £iper  locum  illum  riflentia  caiarrhu  pofita  valde  c6' 
fmnt.Vndeinprincipiocafus  eius  valet  fi  liniatur  locus 
cxfucco  achacix»  vel  ex  gallis  adufiiscum  aceto»  yel  ex 
his  Eat  lacculus.  Item  Eant  captitpurgia  diueneniiama. 
lenam  &ex  quibus  fitpra  de  foda  vbi  fortu  & debiba  po 
Bumur.&tuquidecum  debilibus  in  principio  ne  Crqua- 
sur  ex  fortibus  materix  difruptto  roaior.&  fi  luerit  purga 

110  c&uem'ens&  diuerfioedpetunt  fiernuationes,  & hoc 
voluit  Mef.cu  inquit.  Et  fternutamenia  etii  cdierunc  eis. 

Quartus  cSpletur  adminillrando  in  principio  ftypeica 
xghibetta  flusum,&  malfi  qualiutf  indudlam  alter  itia.  Vi 

111  calida  cS  frigidis, & fly  peicis  gargarizando  ex  aceto  iV 
aqua  ro.vel  cum  aqua  vel  cum  lucco  granaiov  &ex  altis 
vt  de  fquinantia  diclii  efl  in  eius  principio,i5f  tu  ibi.  Item 
sofuffletur  cum  pena  vel  cS  canna  puluis  fubtililsimus  fo' 
dlua  ex  landalii|balau(lris,rofi.auc  leminx  earu  cum  mn. 
dico  camphorx.&  confimiliier  de  altis  fimitibus  ad  ple- 
sia.de  quibus  de  fquinantia.  Hc  menti  habe  tp  omnes  ifix 
c|uaiuor inthiones  debent ineade  diecoplerifi  polsibile 
cll  (ait?  evacuatio  d^rfio  iSf  prohibitio  fluxus  materix. 

Trihdio  veroprOicipioaddanf  qupaliqitShabIt  vir- 
tuti abflergfdi  ficut  efl  mei  toCcu  aceto,  dtamoron  cum 
aqua  Cduix.Itc  fyruput  my  rtinus  cn  modico  falis  armo. 

Item  Eat  puluis  ex  balauflije,galhtyS:  alumtne  zuccha- 
linoana.&  ponrf  in  capite  inllrumenii,  df  applicef  vux 
ip&mcdprimendo,&eleuSdoad  liiperiotaa:  exteriora. 

Item.w.piretri.}.).  mytii.J.ti.£ic  puluerc*vtcre  cum 
inllrumcitto.  Bt  cOfimiliter  compone  ex  calidis  & frigi' 
dis.de  hac  leuiaiionc  foc  leuiiet.  Qubd  fieft  necelUria  ma 
ibr  rcfoluiio  fac  vt  calida  vincat  fecundu  cp  videbiiur.nS 
an  calida  fquinantia  affrras  ad  tuum  propofiium  hic. 

Inphlegroaiicaveroin  principio  vteie  flypricisqux 
<o  calidiiate  nd  funi  eleuata.unde  ualet  diamoron  ci!  aqua 
hordei.fyrupus  acetofus  cuaquaeade  uel  di  aqua  caltbci' 
la  dlc.pofita  fitpra  de  fquinfiiia  ex  phlegoiaie.  Et  nota  hic 
de  pro  diiSis  eti5  ditTui  Aufide  cura  eius  ingt.  Qubd  C fly 
peica  e3  acquirere  faciunt  duritie  de  coatctationf  doloroe 
bm  adminiflra  inea  mucillagincs.drgumi  aiabicupi>de 
dngac3iu4e  amilTt,  de  farcocolU,*  femc  maluf . TraT- 
•dc(>vtro  principio  gradaiim  ^jcede  cn  rtfolunuif  *nix< 
sim  di  ftypticis  vt  fupta  de  fquinatia.de  hmfii  funi  fal  ar* 

momacus,pireitn,almitri,dec.pofita  inde  lquinaiia.cum 

quibus  potefl  coponi  puluis  di  quo  inflrumcto  eleueiur. 

Medicamen  ad  hoc4|.balaufliaru.}n  jluminie  iamenfi 
|.j.crocicamphor{uina.quati3.t  vnius.Eat  puluis  fiibti' 
UUmuscumquod!  patuococleari  eleuef.  Aliudopit' 
enum.i|q;allara,  falis  arrooniaci.  ana.j.j.  aluminis,  myr  • 
shp.ana.5.  r.vtere  pofl  gaigarifma  ex  dumoron  d.'  aceto. 

Aliud  magis  vfiiale.i|i.ciiuiamomi.zinzib.  piperis,  ba_. 
laiifliarti,corticum  granatorum,  foliorum  rofide  femina 
carum.ana.vtae vt  ditSii  efl.efl  cnim.cxpettum.  Qubd 
C cupis  cxiccare  materia  cum  compofiiis  magifltalibus 
qupre  inNic.Diamoron43iaprafnumpfahyflbpum.  Et 

qindsm  ponuiM  cauienujn  in  zudcncgt  iicut  dicftu  eft  de 
cararrhos  Quidam  rafocapite  in  loco,  vt  fopra  Giltem  in 
pueruappUcanc  peciam  de  fcarlaio  inquoeft  modicum 
iburif iptcity<5^  maftici*  in  modum  cerotis 

Si  vero  per  hfc  medicamina  cura  non  perficif , fed  voa 
magi*  imumereugd^  dolor  augeC.cuc  viendu  eft  maturati 
$ii  ficuc  dccoduooe  ficu5,dacly  bru^pailubru  ro.cadici| 


hl4  & hm6i.de  qutbtii  in  dr  (^uirantia,  &cx  eiYdr  rri>i^ 
vrl  £eceearo  remanerue  Sat  emplaflrum  ad  extra.  Et  cum 
ad  maturattone  pemenent  aperiar  co  tnihumcto.vt  &pm 
defiquinStia.deindeexpreilalanie  mutidtlice^  locutcuih 
fiefpvrifldemundificattonc  apoHematitgutturif.Sed  0 
pofiihile  omntf  cura  adhtixai  ne  ad  laniationi  pertM^ 

niai  cn  rebus  ftypticia, VI  Aint  myrtua,balaulltx,rof^cy 
pcnis>myrrlia&  hutufmodt.de  quibus  in  de  rqutnantea.: 
Accidit  autc  qnqi  vt  vua  i natura  n6  regaf  debite.tmb 
pendet  gracilia  multu  verfus  radicieius,  & e(i  in  exs 

tremitate  inftrion  ir^ol£ita,quo  caAi  oportet  ad  inafio^ 
oe  pcrutnirc.Tu  tamen  nota  antequS  incidas  didu  Hippi. 
vnde  MeCde  curaeius.Siaute  vua  tumida>&  rubea  ferrer 
Pm  Hippo  mandatum  ttmendn  eft  eam  inadne, quare  fe 
tagendum  firetfiificanpoteft.Siveroad  gracilaiionidlc 
nigredinem  tendit  expedietur  fuper  eam  vfqi  dumrelidla 
(it  i naruraydk  tunc  incide.  Vnde  Aut.Cum  autieil  rubea 
appenra,tunceiua  inctIiocA  timorola:&qri^  manae  fan» 
gutsddnoabfdndirurper  abquS  medictoS.  Et  antequS 
ponatur  modus  Sc  documentu  incidendieam  Icribam  no 
cumenta  qux  cxeius  inci{ione  lequumur,  & vt  tncifor  n6 
prxeipitet  inaduertrier  in  eius  inciHone.  Et  ex  nocumen 
tis  ell  nocumentum  magno  tn  voce  vt  S modica  dillStii 
imo  valde  parua  voxeareme  ea  audiatur,  ^ego  vidi  ta« 
lem.  Secundumeft  detedtio  pulmonis  frigori  & calori» 
ita  vt  lursim  fectlicrr  ex  omni  incurrat  frigore  & calore* 
T ertium  eil  fitis  S qua  continue  molrilatar.  Quartum 
elldetedlto  ilomachuiea  vt  excaliditatetfeigtditate,dlf 
pluribus  huiurmodi  faciltter  patiatur.  vntfe&  (lomachua 
vehementer  Ixditur.lf  ditur  enim  ex  eius  carentia  pedtus» 
pulmoyita  vtlrigustneis  figatur  donecmonatur  patiet*: 
Quintum  q>  exvchctnenti  dolore  dubium  eil  neaug^' 
mentetur  apoiletna,dl£maximcfi  fecmerudum.  Item» 
quod cil magis ttmorofum  q»rxpecxeius  inctHone  ma^ 
nac  ianguls,  ita  q>  nullo  modo  retineri  po(sic,&  feiro  q>  tu 
les  vtpturimum  peifici  moriuntur. 

Debet  ergo  operator  prius  eam  c6fidrrare,<^  (t  utderit 
eam  eifir  tumefedlam  in  parte  ruperiort  Sc  non  inferiori^ 
tunc  nullo  modo  modat.  Sivero  in  parte  ruperion'  fucete 
multum  gracilis,  & in  tnfirricri  groita  ferritujuta  albi  co « 
loris»  m^»auc  fefcf,  vel  huidi»  tunc  procedatur  ad  inci< 
fionra  modis  quibus  (hitm.  Vnde  MeAie.  Si  autem  vu» 
corrumpitur  & mortificatur  & pendet  graciIataS  radier 
cius>iQC  oportet  vt  incidatur.Si  vero  rubei  coloris  dimit- 
tatur iuxta  mandatum  Senis, qm  Hgnum  digdlionis  non' 
porcendi t»lcd  fluxu dd acutam  macertS, Jd  qi  \ natura  non . 
dum  elVderetidta.Si  vero  feenc  flibiilis  3c  longa  Heue  cau- 
da muris  eqtans  linguS  ablt^  repletione  aut  rubedine  anr 
nigredine  ell  parui  timoris  prodente  cuaniacione  vt 
pra  in  fcefo  canone  4>cedaf  ad  etuxtnctfion?,&ahicr  non. 
nS  v<  Auislnaflo  namp  cu  repletione  vtl  rubedine  efi  ti^. 
morola.  Modus  enim  incidendi  ponitur  multiplex.  Pti* 
museil&eft  AlbucaliStVt  fedar  patiept  corS  medicoi 
in  fole  ddapcrco  ore  c5primatur  lingua  eum  pairta  ad  hoc 
apra»detnde  appiflien^c  cu  vndno  Sc  m forpicibus  ob> 
tufis  incidaf.  Eoft  autc  eius  incifionclmediaie  fiat  garga^ 
rifmiis  ex  aqua  &aceto  cu  modico  alumimt.Qubd  fi  au^ 
temfaneuiscmaiuuerir  ponant  vencofx  retro  collumdd 
admimftremur  crochircidcchatabecum  aqua  pUmagi<' 
nis.(letcn patiens decliuts  adameriora  ddtaceac  iuprafe* 
ciem  fuS  vt  (anguispo&ic  adextra  fluere  &non  vadat  ad 
intra ddtufsuic»imo  euomac vtmundificettir  quod  intra 
eft.  Secundus  modus  qui  magis  budacur  h MeCimro^ 
mittaturcannubfrrrea  incuiusextremitate  ficfeneftrain 

Sua  includatur  vuub  & pofi  per  cantnibm  intromittatur 
rrum  ignitum  fctndensydd  fic  cauirrizando  incidatur# 
Et  quoniam  omnia  fune  priurtemanda  ^femtm.  hinc 
confiilo  vt  llleuioribus  inchoemus.  Et  hic  pomtur  du« 
pIcxoKXlua»  Priauisd^eftAuicensVcfincincromibiooo 

Pradbca*S»  Q i)  fuper 


fifpcr  ndicSctot  ponatur  aHa  ^bKida,  vel  alumen  taimiif» 
qm  6iciune  ipCim  cadere.  Icem.vt.anz  fcrcidz,  alumtnia 
•ammi,lalif  armontact^aut  vuriolt,  mf fce  dc  ana  tnftru ' 
laemo  fuperpocie  radici,ica  vt  /bi  retineat  per  horam  de ' 
inde  reitcr^  donec  nigricat» & culadlaenc  magna  cadet 
poft  trte  diea  9m  plunmu.It?&ell  AlbucaOt  decoquaoC 
ca!amenni,hynbpua>rutaiabrotaaum,camomiiia  4nacc^ 
to  olla  cooperta  buco  habente  tn  cannulS  in  parte  fupio ' 
rt,&  extremu  cannutz  ciappltcecur  ut  eft  poUbile,c^t. 
hic  moduj  viCua  ita  hicdii  opationit  <p  eo  non  fura  vful. 

Secundus  modut  eft  cum  cauterio  pocemialivr  pnmo 
accipiatur  ftylus  in  CUIUS  excremo  eft  bombfx  vel  petta 
^p(uininuoluens,&tunccaptavua  cumcSnula  ftneftrV' 
ca  vt  fupra  imtngal  eactremicas  ftyli  petia  luoluca  in  a^ 
(orti  & tangat  vua  pluries  vt  vfdebteurexpediretauc  nc. 
applicetur  medicamen  acutum  fatflum  ca  oleo  aut  (apone 
vel  cum  arftnico  dillbluto  cum  aliquo  liquore.  Sc Knad 
SBcdicamen  vfque  ad  medietate  horz  quoul^  St  alteraca» 
pS  ex  boc  ad  nigredinem  tende,  deinde  gargarizet  cu  oleo 
rof. vel  aqua  rof.qutainba  crmdies  cadet.  Albuca^.Poft 
aut?  eius  caliim  fiat  gargarizatio  cu  vino, thure»  &hradi. 

Poftremo  nota  aliquos  canones.  Pnrous  tp  in  enis  in^ 
ctfione  non  radicitus  inndatur  quin  aliquid  extremitatis 
cius  remancat.ibrtalle  enim  fuma  odiemm  aliud  ex  eo  na 
tura.Mef.  Secundus  q»in  adminiftratione  medicami' 
tuim  cautertzanciu  Hue  acutorum  ita  operetur  ne  partes 
drcunftamcs  tangancur>quonnm  ex  eorum  racTni  Izdunt 
^vehementer.  Tertius  ^arrenicum&huturmodima' 
gna  cum  lapientia  adminiftrentiir » quoniS  venenoTa  fune 
ne  in  defccnCu  ad  pulmonem  Izdanc.  Ali)  Sc  pfures  cum 
alqs  operantur  cauttrqs  potemialibusin  quibus  non  eft 
hic  dmor, Nolo  enim  prolongare  (ermonem  in  his  ne  po' 
nam  manum  in  altenSmeiTem.  Si  verofuem  inca  vul* 
ouB  regatur  vt  czcera  vulnera  prohibendo  primo  apofte/ 
•nationi  eius  cum  canonibusdi<5hs.Et  leruator  exparte 
diztz,  euacuacionts»  exterorum,  deinde  procede  cum 
muadificatfuisd^cum  confolidatiuis.  Vidi  hominem  ha 
bentem  vuam  nararaliter  fcilTam  Sue  biitircacam  haben « 
cem  vocem  valde  ronoro(am,&amenam. 

DE  AMYGDALIS  vero  dicendum  SCarv 
palsionibui  tp  cura  Hinfiis  eft  curz  vuulf  ideo  Aur.ea' 
nim  cura  cumea  quz  de  vuula  cdrailcet.  Vnde  in  eis  fet* 
liandi  (iim  canones  ex  panedizrzeuacuationis,5(diuer<' 
flonts.vt  ctiS  fupra  de  fquinantta.  Vndeindiuerlionehic 
Uudac  fricatio  &<fta  fup  fodlia  brachioru  cum  digitis  Vt 
cditer  fit  vel  cum  Ugno  rotundo  ad  boc  przparato.  Item 
ligatio  aliq  triti  fiipcr  partem  fylueftrem  manus.  Ite  v^o 
fztuperbracchia.&fupercrura.  Iteinftillatioolei  amy-' 
gdalarum  dulcia  in  aure  qup  patitur  dolorem  calidi  hoia 
poft  horS,  qm  eft  efficax,  Sc  fimiliter  de  camomiUino,  Sc 
aoethino.  Inparricuhriaadminifiratide.pcedatur  prz" 
ctfit  vt  de  vuula  ditfta  eft.  Et  eft  hic  feienda  tp  apoftemi 
ta  amygdalarum  aut  refoluuncuraut  veniunt  ad  laniariO' 
nc  vel  indurantur  Sc  hoc  eft  valde  raro. nam  fecundn  piti » 
rimum  refoluuntur  vel  veniunt  ad  faniation^.debes  enim 
ftudere  ad  eogt  rcfolutionS  vt  polaibile  eft  inchoandob  hi 
cilionbua  ad  imra.vt  verbi  gratia.in  principio  cu  diamo 
ron  cofbitato  cum  croco, in yrrha, vel  cum  oxymeUeSm 
plicf&alrjs  fimtlibns^mexigemiS  maierizvt  luprade 
fqufnantia,  deinde  .pcede  cnalmuri,  piretro, fiile  armo.& 
huiurmodf.  It?  ad  extra  fiant  emplaftra  orca  guttur,  SC 
maxime  cdmendatueft  emptaftrnfa^m  ex  radice  mul' 
tum  trita  & coifta  inrobvinicn  adtpeporcianciqua,di! 
lota  vchemfter&  colata  ad  pondus  radicis  cum  modico 
filiis.  It?ad  idem  radix  irrot  przparata  vc  prxcedens.  Ic9 
ndix  porrorum  nd  iranrplantatorum  przparata  Mi  ean « 
dem  do^rmam,q»  fi  addff  fiiccusftabtorz  eft  emplafiru 
mirabile  in  f<cnunancta  vbt  quzrit  rclblutio.  Bmplaftru 
opertum.  ig.aTOS  hordei, feminis  lini  cum.§.}.carnfUoi 


ila(ftytorum,cancarfi  nigrarum  pinguiim.ana.j;.s.micz 
pams.l.  vj.coquanf  in  rob  vini.pofti|i  trita  fuerim,df  ap*' 
plica. u verorcfoluun?  bene  eft.ft  non^fedad  (aniationan 
veniunt  apcrianf,&  fiat  vt  de  fquinfiaa  didn  eft.  Qobd 
fi  hia  remedijs  n5  curanf  ,fed  tandem  ad  raagnirudin?  vt» 
niunt  aut  paOftum  in  eife  pnmo,  tunc  ,pcedaf  ad  incifid' 
n?,vt  de  vua  dicebat. Vbi  nota  <p  Albucafit  vult  cp  fifiie 
nnt  filici  aut  nigri  coloris  durz  vel  fine  Itufuflrrro  cangt 
non  debenc.Dicit  tamen  Mef.ipn  caDceramur,tuncma« 
lior  cura  eft  cum  cauterio  aureo, & eft  rimorofum.Et  vi» 
dentur  hi  vtrtaduerGiri.confidera.CfX|ifuerincalbp,  mol 
le8,&benctra^bilet  procedatur  ad  inctfiontm  ducem 
do  zgnim  ad  locum  luminofura  compnmendo  linguam 
cum  f^tula,&  capifdo  vuam  ex  cit  cum  vncino  bicrpi^ 
ti,&ca  forficibus  obeufis, vel  fimili  inftrumento  incidfi» 
tur,iaicpcuftodianturpanniculi,5;parciculz  adiactntei^ 
quonia  ex  eorum  incifione  emittetur  humiditasfeliualic. 
Er  fiat  gargarifma  primo  cum  aqua  rof.  df  aceto, vt  in  de 
vuula,df  expedito  vno.pcedatur  ad  fecundii,&  non  inci' 
dantur  duo  fimul,ftetqi  pariens  decliuisad  anteriora,  nif' 
fiat&euomatvtde  vua  dicebatur. Qubd  filanguia  put 
emanabit  conftnngatur,  vtde  vuula  ditfhimeft. 
dam  refolutii  apofiemata  talia  cum  inlufiiatiorte  afiie  fet* 
tidx,  vet  applicatione  quocunqi  modofetdfa  fuper  vuam 
ex  ea  cum  meile.  Ego  autem  multa  expertus  fui.  finaliter 
curaui  cu  incifione  gratia  Dei  perfeci.  Laudat  came  Auio. 
mirabiliter  aliam  inquic.Et  non  eft  ita  conueniens  vt  afla 
foetida. & tu  confiden. 

D V B T A^^ 

DVbitaf  vtrum  in  principmfPinantrz  cdpennc 
rrpcrcufetua.  Qubd  non.qn^  fic  repercutifdo  re» 
pellit  materia  ad  principalia.  Dicenda  <p  m caW 
repeufeioe  maceria  o3  puenit  ad  principalia,  nec|t  ad  cor, 
necp  ad cerebrn,ftd  per  membra  vilia &rmermedm  fpar 
grt  & recifiec.  rt?nonAimralnmrbravr  via  admembtai 
principalia  queadmodum  emoiftoeia.Itf  fiad  principalia 
adhuc  deberer  fieri  propter  timor?  lliffbcationis,  quomfi 
ex  tali  repulfione.  vt  patet  minus  nocumentum  (gutturi 
Aliter  alrf  q>  in  principio,ubi  materia  luerit  groiu  muL 
tumviTcofa  fiuc  melancholica  rrmouibtits  non  compe^ 
tunt,quia  ibr  per  ea  inculcaretur,&  dubium  eftet  de  fiifib  ^ 
catione.  Vbi  vero  ellet  materia  calida  mobilisnon  foret 
illud  dubrum.tu  confiden.  < 

DVB  ITATVR  fecundo  utrum  fquinantia  fio? 
plurimum  fiat  b phlegmate.  Etarguif  <p  fic,qrh  fecunda 
plurimurquinantiaciuiarur  ex  humoributll  cerebro  de^ 
fcendencibut  ad  gutrur  SC  partes  eius,  fed  talis  fecum£j  plu 
rtmum  abundans  in  cerebro  eft  phlegmaticus.er^.  Er 
proiftoeft  Marfilius  parauus,tiq.Aphor.  Apho.ifi|hiin<- 
Bi  dubio  fecundo.  In  oppofirum  videtur  Auic.  pkipter 
hoc,quoniS  veniens  ad  curam  fquinaniizdeipfe  l^^acg 
phlegmate  partiam  &quafi  nullam  facit  mennoo^  n* 
fpe^u  aus  quod  feribit  de  faifta  ex  fanguine  longum  fer « 
monem  Sciens  de  fenguinea  tanquam  de  ea  quz  frequens 
tcraccidit.  Et  pro  ifto  videturexpreiireGiIbemMangli.> 
cusin  fua  praifttca  inquit.  Firenim  ex  humonbut  acutis 
k capite  d^cendentibus.  It?  Gerardut  de  Iblo  fiiper  nono 
Almanfi.cap.de  fquinantia  inquit.Et  hocapoftema  fit 
condum  plurimum  b languine,  cuius  fignum  eft  plemnl^ 
do  venarum.ru bof  faciet,  6^  pulfus  magm'cudo,5^Gor<' 
dontus.Squinantra  fit  utplurimum  de  ftngoine.  Pro  Bu* 
bio  teneatur  cdclufio.q»  fim  plurimum  fit  i phlegmare,ur 
nmac  experientia,  qm  quotidie  videmus  conqtierenies  de 
fquinantia  (alc?parua  inqulholntnesfrcquemerdf  cditer 
incurrunt  non  pati  calorem,ruborc, pulfus  magm'cudm?i 
pro  illo(|r  eft  ratio  adduiffa  ante  oppofi tum.  Ad  Auic?/ 
dtcfdum  q»  de  tUa  maxtme  cra^autt  tanquS  de  periculo' 
fiori & rdne  qu9titaris  & qualitatis  materiz.  Ad  Gtihef 
(Q  dicendo  et  hatnor  frrgtdus  fua  quSnnte  etifi  pde  dici 

acutus. 


.'C  .rtO  D<  aegrituAgotturif,' 


12} 


IKutut*  Ad  Gdsardiim  qai  esprc^k^locucut  (uit  dicco^ 
dum  locutu*  eft  de  pcriculo/ion*  quootS  pericuJonor 
iccudumpIu7uiuimeAex£)rTguu)e,vcla]itcr  ^fuiciliiut 
opfDio<us.B(  Gauliirr  ad  liiutm» 

■ DV^^ITATVR  etiam  vtrum  fi^inatuta  pofeic 
^tnateru  melancholica  cauCifi*  Arguitur  non,qmeft 
•norbuiacutusd^cico  terminatur,  fed  ex  humore  mclan  * 
<holico  fton  6r  morbus  acutus  &cito  terminabilis.  er« 
god^f  Confirmat,  quia  fit  ex  humore  fluente  ad  parte* 
Mtturu.led  melacholtt  eft  humor  grauis  quaii  immobi^ 
w.crgo&c.&  pro  ido  eft  expfle  (ementu  Viatici  cap. 
prio.  Inoppofiraeft  Autcmona  tenij.de  fquinStu  ingt. 
Vem  non  elonga!  cum  raricateipfiusqutn  accidat  Tubuo 
vel  pauUtim>  deinde  fu ffo^t.  Pro  dubio  trn^dx  fucuh; 
conclufiones.  Prima  q>  rquioanta  h melSchoiu  raro  po 
terit  comingece.patei  c^lufiorqin  lua  quacitatc  d:  grofr 
firted^oi  graui;atecito  poted  meatu  obUtuere  qupf;u^ 
na  no  videt  quid  obflet»ntc  obflat  dic^  um  V latici  rp  ra ' 
lismorbua  cuoccrmin^  cum  prxfocatioqnt^p  quadr^^ 
gtnu  proloogct  diebus.  Aui  JVilegato  cap.&  hanc  c&clu 
lion? voluerunt  Auic.d^modcrnt.  Secunda  cociufioi^, 
dif<cilec(l  t^urxCocatio  ^materia  vcidat  qicla^holi' 
ea.hanc  concuiJionem  voluit  Viattcusitaqi  i1>iV'iati., 
cut  tmpolsibilc  pro  difihcultcr  et  raninme  cdiingcou 
prelstt.  Ad  rationes  patet  quid  dicendum. 

DTBITATVR  vtrum  inCquinamta  competar 
fub(canaiio  QubdnonarguiF»qmc<^uniter  operames 
non  hicmctcjuos  non  ell  ponere  tniuflFiCientes.  Item  ex  (c- 
efbonclcquunturmagna pericula.-  Primum,qm (anguis 
fluctad  f^moncaptus^cere  fuflbeattonem.  Secundu» 
quoniam  aer  libere  nd  modificatus  ingredietur  pulmone, 
vnde grande  (^{ue!  nocumentum  vi  de  incifione  vup  di^ 
ccbatur&  tertio  prognolKcorum.  Ite  hoc  oo  debet  fieri 
niii  qn  res  poflu  e(l  tn  derperatione,  ted  moniuri  Tolis  jv 
gnoliicif  fiint  relinquendi  primo  aphor.ciSmem.s.Gal. 

Ad  oppofiru  Auic.uel  vt  Tupra  Albuca.n.iin>cap.&  Ha 
tyab.nono pra^icx.  Primaci>cUifio.(»ilantetifrtute& 
nullo  alio  annexo  auxilio  valente  debet  acri  Tubtcanacio., 
hanc condudone  votum  iHuUres  medici  nominati.  Se« 
eunda cdclufio.q>amcrubrcanationr  debet  medicus pro« 
le^larl.^^odu8  aucf  quomodo  fieri  debet  efl  tabs. ‘Sedeat 
patKns  Tuper  (edem  poderius  eleuaiS^  vt  eius  dorfum  cd- 
leruct  ttr>eiu&p  caput  rubleuetur,excorieturqi  cutis  & pan 
ttcnlus  qui  (ub  ea  eft>&  cum  tenaculis  protrahatur  ad  di  * 
uer  (a.  deinde  Tub  tribus  veiquacuor  (emicirculisepiglot* 
tisinrer  vnam  camlagincmdC  aliam  tn  panniculis  nant 
tres  aur  quatuor  fixurx  rotuodx>xrt  duxiimverTus  dex< 
rrum,«S^duz  verius  (inidrum,  vel  fortaile  dux  fuificient 
laterales  dimittanturqi  apertf  donec  periculum  rcceflrnt. 
Ec  expeditis  necenartjs  tua  dt  incemto  tota  in  (iibiio  con.* 
Iblidando  dC  incarnando,  vnde  Albucafis  primo,  fuit  eas 
&pofteacum  incarnatiuisprocedit.&nicocaru  con(u« 
Ic chirurgicos.  Adracionesame  oppofltum  dicitur  fp 
/cdmunReroperStesexhocaccu(aniur,quDutam  Tunt 
experti  Sc  formidantes.  Ad  fecundum  incifione  fic  £a^ 
iflafiuet(bnguisadextra.Etquod  dicitur  de  aae  verum 
cR  cedei^  modica  tempore  vbi  ex  incifione  vug  en^ 
Jxfio  magna  tempore.Item  mmus  malum  femper  eligen . 
dum.nam  hic  coa^e  fiet.  Ite  ponetur  patiens  & poni  dC' 
bet  maercre^ificato  calido»  vt  in  xfiuarrjs  vbi  combu< 
renturconiccscttri^cS^alia  cordtalia.  Ad  vUipium  dicc^ 
4umt;pdi^um  Gal.inrelligmir  virtute  exifieme  debili, 
quod  non  efi  tn  cafu  noftro. 

DVBITATVM  ec»m  erat  vtru  in  omni  Tqui' 
isamia  competat  phlebotomia,  quonianeqim  cholertca 
/KCjf  in  phlegmatica  dC  minime  in  melancholica  edpetere 
videba!  excanonegenerab.Caue  ne  xgnl&c.  Oppqfitu 
ipofitTieiifijpra.  Prima  coclufioc^  in  principio  Tquinan 
JUt  Tanguincf  edpettt {ridcbocomta  euacuatiua  dC  dtuafi' 


in.conclufio  cfi  c*  (e  nota  i melfagenfli.  • Softi  a in  oI  ta/i 
ex  alio  humore  (anguini  comixto  competit  phieboiomta 
vt  patet  in  pcedemi,  Ternacdctufio.i^  in  phlegmatica 
&choIerica  copetit  phlebotomia  diuerfi  ua.  pptee  cdclu^^ 
fiotqih  per  ip&m  .^ibeiaduemiisa^tis  ita  piculofi  Ac» 
dC pro  ifta  concluHone  vide  q pofita  fiint  de  apofietnacf «j 
busoculoifttn  dubrjt.  Quarta  rdclul^o.q»  minor  drba_ 
e/Te  ea  qup  fit  in  choWnca  ig  in  phlegmatica  altis  paribus, 
quia  magis  timetur  fluxus  tn  cholerica  ^ in  phlegmatica. 

DVB  TTATV  Rtuxtahxc  an  phlebotomia  de< 
beat  fieri  ex  eadem  vel  departecomraria  dolori.  PrimlT 
c^clufio  (p  in  principio  materia  exifUie  iofluxu&tnulta 
debet  fieri  ex  parte  c5trana.  & c3  patet  intelligcti.  Scefk 
q>  materia  ramexificie  fluxa  fi  cSpeiii  fiatexeadf.  Ter* 
tia  c6ciufio,q»  raaierta  exifiente  pauca  copetit  phlcboco* 
mia  in  principioex eade  pane,  dCi\xjp  his concluiloifibu^ 
recurrerupraad  dubia  de  oculis.  Charta  conclufioalT* 
quatr moderSs  primS  q>  (quinStia  cotingeme  ex  reiemio* 
nerarigiiinitflu^econTueti  fiat  phieboiomta  in  princi^b 
ex  eod? latere. Verbi gratia.fi  ex  reietione  hxmorih^da* 
Him,aut  m^firuorum  cStigerit.  hSc  coclufionem  voluit 
Mef.exprtfle.pprio  cap.dT  Auic.ixcertii.  de  cura  decob 
cionit&prxfocattormm^^pato  exrau(a,qmhabiliui& 
c5grufrius  fiet  diuerfio&  euacuatio.vt  paret  imelligemi. 

V B'  I T A T' V R etiam  vtrum  pharmacia  debet 
pr-Tc^re  phlebotomis  in  rquinantia.RerpCdendu.  Pri* 
ma  coclufio.  q»  in  (anguinea  debet  pcedere  phlebotomia 
pce  dente  ahqtiali  lenittonc  vftris  fa<^  d«r  clyftrr.nS  hxc 
duo  in  eode  no  dreo  dte,  (ed  mane  perfia  polTunr.  ficefa 
cdcIufio.cpinrquinStiaexalns  humonbinnon  comixria 
fanguini  fi  no  erit  magna  furta  debec  pharmacia  prf cede* 
re  phieboiomtS,qm  per  tpf^m  cdutntenctor  fiet  cum  di« 
uerfione  euacuatta  Tenia  condufin.q»  fi  materia  erit 
mulca  de  CUIUS  muIiitudinedfntmicfluxuduhirabrTde* 
ber  phlebotomi*  pcedere  pharraaciS.  pttet  coclufio,  qm 
fic  melius  obuiabi^fiicuroapoficmati.ifie  in  cficlufionea 
Tum  naturales^dfider*.  Quarta  q>  Nbt  fiterhmixtio  bu* 
moris  cum  (anguine  fiat  vt  diifium  efi  de  ianguirea. 

OVBl  TATV  Rvrrnvento(a  debeat  rubirofii**^ 
per  collum  vel  nucham  poni,cp  non  videt  textus  Aui.de 
(ermone  vmtier&b  cure  apofiemaiimi  gutturis  inquit.  Ec 
oportet  vt  trahar  materia  ad  parte  diueriam  fiatim  cuna- 
vciofis  pofitts  fuper  loca  longinqua  oppofiia  et.  Oppoil* 
tum  Mer.cap.,pprio  inquit.  Et  pofino  venrofiirura  Tuper 
xudenegt  efi  iuuam?ti  magm^  (iiper  nucham.  3c  hoc  eft 
ip  complendo  diuerfionrm  ab  eo  Tcrtptam.tia  <p  in  diuer 
tendo  laudat  Aiitc.fuper  loca  longinqua.& Mef.ruper^s*  • 
pinqua.  Crcdodice^umc^pnmodebetponi  inpard«i 
bua  longinquistdeinde  ponendp  Tunc  in  partibus  propin#^ 
quis.M^.prxTupponit  tpCispoficasprius  Ifigmquts&c., 

V nde  Aui.locutueefi  & de  diuerfionibus  vniuerfalibus. 
MeTuevero  de  particularibuB,&  tu  confident. 

PO  S TREMO  nota  in  hac  materia  cp  dato  q»  gut 
uir  non  fit  membm  pnncipale,  tamen  quia  defentit  mul* 
tu,ac  cutinue.d^  necefiario  pnncipabori>qma  cordi,  hinc 
efi  q>  ex  eius  f xfione  nocetur  cor.  Qubd  fi  contingat  apo* 
(^ma  gutturis  cite  noiabtlevel  modicura  notabile  fia* 
tim  Tuperueniec  feb.  Item  oorandn  <p  dato  <p  lac  fit  quid  ^ 
fingulare.in cafu  rareen quando  eftfeb.efi  cmiderandum . 
Depurrcfiat.<Sf  putrcfiu^uin  Ixdac.  ItcmnoiaqirTachra 
habet  colligantiam  magnam  cum  Ucertta  oailorum,& 
lingua,  (Vin  omniapofiemate  magno  gutturis  Ixduncur. 
hxc  raetnbra.  Item  notandum  qr  dato  c^mucilUgo  pfi*T 
iij,&  ciioniorum  fit  fngida  «SThumida,  & pofita  fii  cum 
maiuraihtis,  d£  rumpentibus  ipTa  pofita  fiint,  vt  caricac» 
fermenfum,d^cxteri  micuratiuadfrupciua  adhxreanu 
luptoriumhocin  loto  memoratum  SGordo.  cum  apo* 
fiema  laW  dl  aptum  rumpi  per  extrriusb^um  ex  (apone 
j|lbo,dT  calce  vtua,d:  oleo  laurino. 

Pradtea^i»  Q.  ii}  Aphor 


, , TraAatus.  VI*  ” 

APHORI  SMI. 

6x.i  h »S«  Atone.  uij.  A phor. 

AinSno  uero»&  plurimt  «fttuiraorbi  frbrn 

l^rtanf>&matii»»5£ltenet,aQtnccrciirf,&tabcf>d?  ftti 
lictcit?  vi^n;,&  dtmcuUaics  Iteftino9,&  leuitatet  Iceftifno 
coitdicu  doioretyCt  anginp  anhdati5«t/^ 
•Mmaca  vocic)i1ef,morbtf  com/tulet,{ur(m^tr(  biia. 
Bx*iitj*!><<^*xicxii[j.Apb* 

8 1 1 febre  habico,t  umore  non  exiftence  in  feucibui.ftrS 
guUno  repente  ruperuenem,leuk. 
xzxv.Aphor. 

8i^  febre  habito  collum  pentertimr,&vbt  poieftde^ 
ODnrcyliiie  vllo  tumore, leale  efe. 

Ex.v.Sedb.x.Aphor. 

QutdS^ab  Angina  Iibenrtt,T)f  ad  pulmoni  vertrf^C 
fel  fepcf  di^ui  peunr,  li  vero  hai  effugerint,  dippuramur* 
Bx.vl.$eA.xxxvrj.Aphor. 

Ab  Angina  habiio,fI  tumor  ffat  in  collo,bonucn. 
Ex.vif.SeAtonc.l.Aphor. 

Ab  Angina  habito, tumor,&  rubor  in  petfeore  fuperue 
Biem,bonum, extra  enim  venitur  morbuk 

De  dirpondonJbus  pc(f)oris  6C  pu(mon(s; 
cuiusRub.runt.xvi.  Capfculum.  X. 

Dr  anatomid,tr  complnione  peSotif,er  pnU 
monif,  Rjibncd,  I. 

Ro  habenda  nociciaanatomnehotu  mem 
brorura  primo  ponam  dcrcripciones  eo-* 
rum  cum  fitit  declaraitonibua*  ex  qutbua 
fetit  TuAcienter  epnl  aperitur  anotomia* 

P E C T V S vt  differencta.clxxxix, 
cftcordic, dialiorum  membrorum  vitae 
cutamen  ad  euemationem  ipHut  ordinatum  &.xrf*  f|x>n> 
dilibut  dC.xxiii{.colh«  de  oife  thoracali  cdftru<fhim.  Pe* 
dluf  nSep  cfe  v^r  medius  in  le  prindpaliter  c6tinent  cor 
quod  efe  vinutit  vinlu  fedet,cuiusanotomta  in  fequeiiti' 
pooef  cap.Cdnnetalia  plura  vt  panniculos  A puimon?. 
PSraculi  entm  fune  cre«*Meddftinua  qui  diuidic  conea « 
nicaif  peiff  oris  per  mediS  ab  anteriori  ad  pofterius.  vnde 
3C  dhiidit  pulmonem  eti'S  per  medium,neceft  panniculus 
VRus  S£  cotinuua  nec  neniofus  vt  czcen,  & fecit  hoc  natu 
ra  ne  noata  dextra  pulmonis  noceatur  finiAra  A econtra* 
&htcpSniculus  fiifpendii  pulmonem  ad  petfhu  &fiiper 
^fitm  colligitur  lanies  in  empicts*  Poft  ipfum  eft  pleura 
qufcftpSniculuiAibftSttaltter  durus  dincruorutin  quS* 
tfcate  magnus  cooperies  omnes  cofeas  interius.  & hic  cof 
figandahabeteum  omnibus  membris  edtemis  in  pedo« 
rcd^abiprocaecerforiun£p3ni'euli.  Tertius  panniculus 
eft  diaphragma, ‘quf  eft  piniculus  camorusquieftin  fine 
pedoris  A coftarum  alttor  in  parte  anteriori  iS  pofterio* 
ri*  Et  cauft  fuit  quia  myrach  comprimitur  in  hora  expul 
ftontt  fecum,  &nt>6  cifeteleuatuslcderetur  cuncvtpiA 
cet.&  per  parte  eius  carnoiam  continuatur  cartilaginibus 
coftarum  medolarum  in  parte  pofteriorico  fpondili.xi), 
cx  Ipddilibus  renu  ita  <p  feparat  rpintualia  i naturalibus, 
dC^ibctcleuarf  vaporet  fnaIocfecQ& altarum  quf  funt 
invmitreinferiori&adcor&adea  quae  in  pedore  cOti« 
vocatur  phrena  mentis  vel  meta  phrenu,  quia  eo 
nocito  Istdd  mens,  vel  quia  prohtbct  elctadoncvaporu 
cxquoqclcuatione  &pauftiooead  fuperiora Icderetur 
mls.Quntu  vero  ad  pa  rtc  cius  neruolam  dfpdniculolam 
colligatus  eft  cum  pulmone  vt  ipm  moueac  motu  anheli^ 
IUS  mediicibus  nrruis  qui  ad  ipfum  ueniunt  excerebro  A 
nucha. vnde  poteft  hic  pSniculut  dici  mufculus, differt  ta 
•xien  ab  ali}s  mufculis.quoniS  altj  in  locis  quibus  olsibut 
•pplfcantur  Ium  chordoH.  in  aliis  carnoii.  Diaphragtna 
vero  (ftccdtia«&caula  eft, qud  diaphragma  ha^tprin» 


Cap.  X. 

cfpallter  mcuere  pulmonem  Af  non  coftao.  mme  auRift 
omnis  murcuhit  ad  chordam  cius  debet  cfle  comimtatus 
cum  membro  quod  habet  mouere  habet  ecil  tunre  my<> 
rach  A fmeftina  in  cxpulltonefecum.Prsrter  autem  ptai^ 
culos  A pulmoni  vt  in  defcripdone  dicebaf  c6crnet  oi8| 
de  quibus  aliquid  agam  ante  ipfiuspubnonit  anatoraiX 
Olla  enim  pedoris  fum  coftst,&  olu  thoradt  coftse  Aini 
vigimiquatuor.xiin.  verar.x.mendon».  Vene  dlcfitur  qug 
runrolsfbin  thoracis  continuata  ad  coopericn<£i  A:coai 
plendum  pedui.  Mendofx  vero  quz  feint  breues  A noa 
comimne  fed  imer  tpias  eft  diftantia  notabilis  vt  comie* 
nientior  pofeit  fferi  pedorisdihtatto.OHa  vero  thoraci* 
fum.vii.c8tinuata  cum.xiitj.coftis  veris,drimer  fftaaco« 
ftat&olBt  fum  cartilagines cddnuamesvmim  cirmalio. 
ex  quibutofeibus  cum  camlagtnibus  fuiscopottiiur  fur# 
cula  pedoris  5^ qusdamTaicaltt  cartilago  t vocata  po«  * 
mum  granatum  ndum  ad  cuftodiendum  otftocnacht.  ric.Gq  ' 

De  eius  autem  complexione  quid  ditendum  patet,  non  cirLad 
eftentmmembrum  fedquid  cxmembns  coropolitum,  ni,cnli« 
cunit  complexionem  nfetre volueris 6ic eam  excompo^  brmis, 
ncmtbusrcAjltare.&cuconlidera.  mucrda 

ANATOMIA  pulmonis.  Vnde  pulmo  eft  ler^  q 
minus  caliditatis  naniralis  ad  euemationem  cordisordi^  bansfta 
natus  ex  pSniculis  carne  Hmplici, ramis  trachear  arteris,  talis,  pa 
A vena  arteriali,  & arteria  venati  cdftitutus,Vf.xnx.cotA  rnagrv  U 
ligtturdifTerlita.DiciturterminusnaturaItt,qtrfiiftparat,  iiacD,d(  i 
&diftfnguicinteranimalu.nScalidioraeguerunt  tncuert  rcutum 
atmnecalonspu!mone,utftintlanguinerahabemia.relt.i  oris  fta 
quii  vero  rufficitcu?ntio,vel  cum  branchrjs  vt  pifinbns,  machi  ' 
^ cura  lliccltorio,vt  in  citonns,vt  in  de  tnipiranone  A noUnA 
rdbirxtione  Anft4ubet  entm  pulmo  pSniculum  rum  ini 
uolumrcm  danclet  fimfum  aliqua lem  ad  quem  termtnan  * 
taron^cta  valbrumeriCramdidonim.  CTaroaut?  eius 
qux  nmplex  eft  ad  imetledii  mrdicoiit  vacuitates  replet 
medtatiraerramosvarorum  iamnominatoro,  vteosTu* 
ftettm,  A;  aer  in  eo  receptus  amequSadeor  penienhitre' 

Frannl  A prf  paretur.^ hxc  ^lidcm  caro  in  refpiritibus 
eft  alba  quam  albificat  misrioaeriraris/propter  quodtrt 
embrionibuscft  rubea  cum  pulmo  ftngutne  nurr^  lub* 
tilij&nSrenjirentipfi.x.tertn.if.ca.  Ortrurautem  vena 
artcrtalish  dextrocordis  venrriculoportans  fanguinem 
numturum  pulmonem.  Arreru  vero  venatis  li  Hnillro 
oritur  ventriculo , defert  aerem  frigidum  h pulmone 
in  cor,&acremcakfeddinftimoscaptno(bs  adpulmo> 
nem.  T rachra  vero  arteria  qux  dida  eft  canna  pulmo« 
m't  in  medio  didofum  vaforumexiftens  portat  ad  exeni 
aerem  ctlefedum,A?ab  extra  defert  ad  inrra  aere  feigidu; 

Pro  cutu8JK>titia  feiendum  tp  tfta  vala  cum  vemunt  atf 
putfflonf  tn  duos  dioidumur  ramos,  quorum  vnus  vadit 
ad  dextrum,aliusueroad  fimftrum,& iterum  hi  diuidurrf 
in  alios  duos, quorum  vnus  ad  rupertus,  alius  ad  infertus. 

A item  in  eu  procedit  diuifto  donec  veniant  vt  (iiu  rami 
parui  didi capilhres,&  ifti adtnmcem  contexuntur, iicuc 
rete,  Af  Hc  componum  rubftantiara  pulmonis.  Fic  ergo 
tuxea  polftto  eorum  ramorum ,nam  ramt  trachex  anertae 
iuxea  politi  ramis  vtnx  anenalu  recipiunt  fanguinem 
quo  nutriumur,*&h  ramis  anerix  venniii aerem  catef^v 
ctum  quem  ad  extra  portant,&  rami  anerix  venalis  rect « 
ptumiramistrachexiuxta  pofitis  aerffeigidum  ab  cx> 
craattraetS.  Etiuxtahocnotainpractica  quomodo  la« 
nies  pectons,aut  (anguitadextra  ducitur.  nS  matena  ag* 
gregata  tn  penore  quxcuni^pnt  iliaibrtmidine  vmutM 
expuUiux  peaoristmpelhe  ad  pulmonem,  deinde  cum 
pulmo  dilatatur  aperiuntur  ramitrachex,quiatiis  mul^ 
to  lanores  fisnt,A:  per  illos  fit  attraatb  materix.  naitt 
ali) ramt  hora  anhelitus  non  aperiuntur,A^  fic  deparuia 
ad  Aiatores  expellitur  materu  donec  ad  trunaim  ma» 
gnn  veniat, quxciim  nifsi  adextra  expellitur.  Vnde  tn 
fomtna  creatus  eft  puhno  in  cordet  i cfrigerfiS  fiiie  cuemx* 

tionem 


■.r  Dexgritud.pcAoris,&  pulmbhis. 


T 


124 


aohdtfufrtquemificbttftanhelmMquo  liborac prarfeca 
ttWt&feftinaiut. 

C A V S A cumeftfmpittninfimufcjiudo  hitmidrf 
tacum  vtTcoGinfmificannalibiMpulmontevclia  rtrMce 
nuanue  mlociavBCUMeuia,quain  l^iationtaie  pe^orta 
cjaftcnau^^hitxmw  Aia  «fcolttate  neaer  trahaf  quSmate 
opportuna^  tale  aAhtm  appcibf  quarto  cotinenrti.^ca» 
vtrxirn  afthma.  Vtructi  ti)  omne  afthma  Iit  acgrhudo  pul« 
mooaru  videbit  tadufaijs«6tdtf<fHieQ^iii  plurimo,  qm 
ea  aldi  poceft  caulia  c5ci  ngefe.NS  caufx  lacienret  alUton 
Asm  I Ux  exdem  qux  caulam  conHn&  tone  fiur  dilBciika 
i«manhelttu%dcqtubuadi<ftiieft.  vndefrtgt'diraa  Jxdtf, 
vc  AqMa^tccitaacorruganf  fiut  coalbingena  pulroooeoi 
quod  raroaccidft. Vapores  eleuaii  vc  in  ptfloattone  ma 
uiclt«Apo(lefna  membroru  victnotu  vc  ftomachi  hepa  « 
tis  rplents,matrtets  vel  eorum  rrpkiio  quahrcmp  es  abo 
nueexhumore,ppcerquod  cdprunamr  diaphragma. E< 
qnqi  acctdtcea  vmtofiure.aut  eorum  mala  qualitas  vt 
fngtditas  vel  caUdicas  cdtcau  pubnoni  vel  diaphragma* 
ti,w  de  empladitf  dicebatur  polAim  e0c  afthmaitt  cau 
laAldltua.Stmttynocumcntncontingensnerutsex  michat 
Si  cerebro  ortisuemennbutad  dandum  motu  pcAon,vc 
(upra  in  principio  imi  eradi.  & neruis  i pfis  ex  quarto  par^ 
neruonim  nuchx.tpla  enim  eft  ex  didiis  origo  vebmina 
AmmagnS  partem.  Auic.FicddquSdom  propter  paruica* 
tcm  pectoni  natura  lem.£r  propter  gibooiicaiem  natura* 
lem  ve!  accidentalem.  Aut  propter  deflrudiionem  vnrS 
cannXtVtinleprons.  Sc  tale  beixficio  mediet  n5  curatur. 
Aliquando  At  h materia  calida, & humida  currfte  per  vc* 
naa  ad  pulmonem  SC  vias  rpmtualtum. 

Bc  podiint  ad  triplex  genus  reduci  vt  V^iaticus,  m vel 
cdctngk  ex  debilitate  virtutu  moucmitlacertos.  vd  Qy* 
pcicaiione  inilrumentorum  rptntus,vd  nimio  calore,vel 
frigore  cordii,vel  pulmoms.Debilitas  quid?  virtutis  ac* 
cidn  ^ mala  cdpiextoneeii  materia  phmmut  & abfcp. 

CdAipatio  veroexapoilemate,  vcncoAtate, fumis  veoe* 
noCotih  repletione  humidkatum  vifcoiarii  vc  didlura 
tft.AggrcgaautequxdidIa  Ainedecauni  conftridtioma 
&ddfKulia(ts  cum  his& habebis  complete  caufrs  eius» 
Vnde  feito  ifrx  etiam  caufx  fum  txde  cum  cauAi  tuT* 
ns.Iileauiem  humtditatetdidlx,&licttfrcundum  pluri 
mumk  capite  ad  pedtus  deicendunt, tamen  poreft  pulmo 
repleri  eis  alittode  fibimiftiivtbtoto  vd^raembns  vi» 
dnistd^li  membris  infrn'oribus.&  nocent  fua  quantitate» 
qoando^fua  qualitate, quandotp  vtnKp  modo. 

TrtsctenimabAutc.ponunf  fpcctcscaua  quxhtsclaii 
duDCur  veriH>us. 

Difpnia  fr  cclat,canit  afthma  mahjm(|i  reuelat. 
Orthopnia  quoqimalo  vexatur  virotp. 

' Nam  cum  aer  difiicuherattrahtf  ex  tmpotrmn  vilto% 
longitudinalsu  tunc  diciiur  qn  verodiiFicalrer 

expellit  ex  impotma  lacitudinalium  cum  foniru  vocatur 
ailhma.Qn  vero  vtrocpm6acadit  norainaf  /«liirvsist 
Sed  ut  apparet  fpn  noroinal  nominegeneris  iic  atuidfdo. 
ideo  credo  diceniKi  hateilerpft  diibculcatis  anhclttuadS 
verius,  & dicif  id  eft  fpus  redlnudinis.coadl^ 

enim  fune  ex  pafsionc  lUre  rcdh‘,qni  augmmtaf  apud  refu 
ptnacionc.  Auic.Er  qutdS  addum  quartam  Tpon  quS  ap* 
pellScfrnrugium,&cftcumpcd^us&canrta  cofrrwgind 
poilum  ex  retentione  fiipcffluiutum  hunofrrum  in  Tuper* 

. Aciepulmonii  exiAcmiui&cannx.viidepatiens  laborat 

iopleurifi  quando  non  cil  ncceilarb»  qunexea  multipli*  inaitradlione  aerisqu?admoda  frnguiAiga  inaicradlioiic 


aiooem.vtAipta.nIddataco  putmoncasrcxtcnoc  fi^o* 
(redu  aacbcAarteriam  ne  dd  vacuum,  dClioc  defrrt  per 
ramoseiusvApadcapiUaicsquoikandcm  xgredic&in* 
irai  poroAcatsscuiscarnis.quibuaquadam  pitparaoooc 
prxparatur  oefie  frigidus  cordi  occurrac#deinde  dum  di* 
latae  aer  ille  egreditur  per  porofrcatcaramortiartecf;  vc* 
oaUs  cucauitatem  ciusidi  couftridbonceius  irapelli£ 
iacor.  Si  per  eande  viam  aer  cale&dlus,  d:  Atmi  capinoU 
ad  extra  pcllunf.  De  trachea  autcrpcctaliustradlabo  tnru 
bckadevocc.  Dccffplexionc  verodiccodumtp  quaniu 
ad  complexione  eius  naturalem  cft  calidx  Si  iiccx  c6ple 
aioius»lictt  aliqui  teneant  probabiUxt  ipium  fore  huoat* 
dx  complexionis  quodinprxienct  difeutcre  n5  intendo. 
Qyauim  vero  ad  accidenulcm  ponitur  frigi  dx.  Si  hum. 

c«Miiplexionis.Q^aiuedeeodiccndumiaviacibi  pa' 

luic  Aipra  ira«fr*ti.£s  quibus  omnibus  babaur  aoacocQia» 
complexio  Si  <kCcxiptio*Si  hxc  pro  nunc  Aidiciant. 

Df  dnbdin*,<^  con|frtffrone  eiw,e!r  dijfieiS/ 
tatf»  Richicd.  II. 

ANbclicus  efr  motus  diaphragmatis,pc(flA^»& 
pulmonis  dilaiattuua  diconflrtifliuus  quiete  yel 
quietibus  interceptus  adaeremfrtgidum  attrahe. 
dumiS^  caliduAiumoscxpeUeodum.  cuuis  infrrumenca 
fune  dia^ragmavt  Aipra  & eius  lacerti  pulmo,  nun* 
'^•”***'  quid  autem  ularoocut  iUvolunuriusaut  naturalis,  vo* 
cus  tflru  ^ intcnoopc  fecunda  vel  prima  non  eO  prxfen* 

tis  indapnoots.Ec  licaanhditus  diueTHrai?  recipiat  phi 
rimam  ex  parte  inagnicudints,paruiutis,  loguudt  nis,bre 
wiatis,  velocitatis.  Si  ar  dicatis.  Si  frequeotix.  rameo  hic 
canium  erit  fer mo  de  eo  vt  in  fc  malitiam  comprxhendic 
obquainfinmi roeduriscCmunitcr  auxilium  expetfeant. 
ScA  eius  confrru5b*o  Si  ddfrculus.  idcoqi  de  hta  duobus 
caouimnofter  fermo  erit.  Confen  Aio  vero  anlxlicug  yt 
Autc.decinia  leitij  efe.vt  aon  tmraiatin  quo  exercitatio 
cumaohclicuaieaturotiiparte  Aiiointutmu  feriAum  m 
quo  non  penetrat  ndipaulatim.  i . . 

* C A V .5  A cuius  efe  aut  apofeema  contingens  tnepi* 
glotti,aui  ip  A^tnStiav^  ramiseius,vel  canna  quodcuKH 
frieru  molle  vel  durum,authuinoFes  vifcoii  aquod  &hu 
wfrnodi,cau(i  ad  puJmon?,&  vtSeius^aptte  vclaltude, 
aut  humoreseffiiU  in  fpaiio  ventris  io  hydropifi  compri 
oicncrt  dapliragova.  Vel  apollrma  hepatis  vel  flomacht 
cdlfringeiis  yiam  frue  coariu,autapofeeau  aliud  in  alto 
vifecnimexifrens,aucmab  complexio  frigida  aduentens 
r pulmoni  vel  vebmioi  cius>aut  mab  coplexio  ficca  aed* 

i dent  neruis  A:  veUmini  tuc  vapores  elcuati  expand  per 

I j ipAim  pulmone  Si  IpSliter  per  vcbmcn  dans  motu,  vnde 

prohibe£motus.autdthocquandoqicau(acnds  vtcum 
perunitanc  materix  i tocoalio  ad  pulmon^.Bx  quibus  pa 
tttt^nou^fuoccautxdifriculcausanhcliius. vtdtcum  eo 
exerciutio  in  aere,  hbor  due  dc  llriAura  due  non  dt  feri* 
Aura*Cuius  caufr  efe  nocumemu  cdtingeos  in  membris 
anhelitus,  vc  diAum  eft  dc  c5feriAione«Aut  indammatio 
ignea  cordidominans,vel  frigus  mordieSt  impcdirs  ve* 
bmenabaerc  comingens,aucab  cmplsferoAiper  peAui 
podeo  vel  Aiper  hepar  vel  fuper  feomachTi^iia  vt  eius  fri* 
^ g^itas  vcbmmic6cnunidnir,auc  propter  mediciu  folu 

IL  I ttuS  moucnttm  Si  non  folucnt?,qm  eleuanrur  mali  vapo* 

■ xet  exagttatione  fr Aa  bedences  vebmen,  aut  propter  cly  * 

■ Ifrracutumnd foluetis,velpro^er  phleboiomtam^AiAS 


-fiP«  ' 
<at’.b’ 


cancur  mali  humores  tpofecma  augmhatet.Ec  quoniam 
cura  vtriufcp  pldec  ex  cura  afehtnatit  hi nc  venio  ad  dner 
ininationem  afthmatif  A curf  cius.nam  afehma  efe  diffi* 
cukasaniaelitusrpcciesAfam  patebit. . 

ADedflbmate.  K^bncd.  IIL 

Sibma  vc  Auic.decima  terti)  cfef gneudo  pulmo  • 
tmriacomqyipMstsodtcaieiiB  cxcuAuiooemab 

i 1'.«  Ai 


bnguinis.  Habetctiihxc  xgntudoparoxyrmot acutos 
vt  notat  experientia.  Apropter  hocnondeboi  dtdacuta 
deut  decpikpda  imo  nominatur  xgritudo  Idga.rft  enim 
longa  ^mcondfeemil.A acuta  fecundum paroxyfmos.A 
hocimcllexic  Auic.dum  dixir.Ei  hxc  quide  xgritudo  eft 
exxgncudinibus  logis  habrscum  hoc  paroxyrmosacii* 
tof^  dmilitudines  paroxyfrnoruepilepdx.Ad^tlM 
BraAka.S.  Q. 


TrtaMm.  VI.  " Ctp.  X. 

' AfthmanmitmlqianfrraftmnoR  ifd^K 

tKrdcnt,^  cSfun^.  Exempla  prfm<>ut  arr  diftcwpera  Qmdo  in  aftboMCc  accidit  anhelitui  parum,  tardutjA 

CUI  qual^cacpin  (uii  quaUtadbut,vcntuf  merfdtooaht,  frigidttt,(ign6  mortaleln  afthmaceanheliiui  irrmulutA 
hmiuamaluf&tienennfcif.Iildivcnrnumfpfiuii,acr  pe-  puKustremuluanialufnHgnlicft.vcnMiiueartcrtatpuU 
ftileruffcxercicia magnum  poftcibom  maxime  corpore  moRtavalde  rcplctat  tife.  Syncopitin  afthmitr  pcM* 
tsiftltcplcthorico,ocSroultum.cibufdfpotut  fumofiji  ma.  Quando  in  aRhnutepatfrm  cogitur  ad  fireleuand^ 
vltolmJSomnuipoft  ciboA  prxctpue  meridionale  rc«  d^adanhelinrm  Gircmndd  mortaie,gi anhelitui r(l  prf« 
ttntio  ibperiluicara,diilocatio  Tpondilium,  dicalta  cdlimi  focattuut.  Allhma  h propter  diilocationem  fl>ondiliufl| 
ba  ut  dictum  cft  de  r«inancia.  Bxemplufecundi,utvir'  venerit  vix  vetnunquS  curatur.  Qmndoaflhma  veni^ 
lueiedebflttatyCatarTbualcaptceuemenMpoilema  hepa<'  b caarrho/^ caput eft debite naturuiternunquS curatur» 

•edi  fimtlfum  cdprtment,  vaporet  altundeeleuati,  mab  Haec  cgnrudo  apud  refupinationl  augetur.  Sc  cura  ho« 

cd^dtio,^  gibbodta«,mala  pe^btrii  paniitai.  Exero'  nio  (edet  in  leiflo  (hterednit  alleuiamr.&  ideo  piaed 
pium  teniifVt  mala  cdplexio  calida  tn^N  neceraititem  ptunc  medici cp  patiena dormiat  Oc  (edena. 
inbelandi  ucl  humor  ipie.ucl  debilitat  uiitutia  moiiine  pe  Poftremo  Terto  <p  difhctiirat  anhelitui  SC  adhma  Tunc 

dlorta^aut  inobedienna  in(humentt.dlT  brcuiterillailpoT  paftioneachronio.dihabftperoxyTmoa  vtdtcef.dfeft 
fent  grauarc  diaphragma  pulmone  epiglottum,  aut  (acer « aliquSdo  paroxy Tmui  adhmaitci  ia  fortia  vt  videatur  m 
Coa raoutotea  clibanum  pecfloria(Unta(Uimattaia<fhua.  co  tpemori.de  quo  inha.  Ex  hiaiara  patet  qoo  afUima 

S I C N A demonfttatiua.  diflicuiatet  anheiituacil  cftxgritudo  ad  Enandum  diAcilic.  meum  acddic  pue» 
graucdine  thoracia,&  bterura  c5(hidlione  ad  Tupertora.  riaaliqff  ab  eo  no  airStur  niii  ui  satia  Tus  rauntione.  In 
Cum  uocia  debiliace.Colore  rubeo  rn  vultu.Cum  tu(«  •>  luuembut  vero  aro  tollitur  ut  MeT.d^  qnip  cum  eo  Idw» 
cula.Cum  Tputta  humoro(ia&  tenuibua.Cum  difficula^  (hmr.Vnde  Auic^diin  iunenrbuacft  dimctlit^m  pluri* 
•cticendi(upinc.Sudorelrequenti  in fronte. PuITu quan*  mSMeT.fnmulienbua  vcrondTspeaccidtt,dCcitiuab* 
do<;pmagno,dCcum  accelaionc  fieb.in  nodh.  SC  hsccom  mt  in  eis.de  quo  in  dublla.  Afthma  comtngets  tn  sftaic 
■Hiniter  apparere  confiieuenint.  efl  prauum.nam  plunmum  edtingit  in  hyemein  dnc 

SfgmdexcSia primntuiafoeritictei  ifirmt  nararide.  eiua,d^  hta  acciat  vbi  loca  habieSt  frigida  &hum.&  qui  n 

SfgT»  dexcauUa(uerietmrtnlecia,diTfoeritcxcaiarrho  vtuntur  arte  meaHica,vt  qui  circa  Tulphur, plumbum,  ar  . 
deTcendmcecognofiricurperdolorem  capicii,per  reuma  genmviud^pfiim, picem, colof^omSdThmdi.Hi  ame 
ipTumdeTcendraa,&quiaBfthniavemifijibito,&eftcum  qoiexhiaafrhmaincurrumquSdocpfrnamur  exelonga* 
tu  (at  cula  aliqua.  noneeoram  abeia.Ttaqptuopmtor  caue^  promilai^ 

Signadforritcxttalbo^iumquoraodocdipntnoa  cric  hutua  pataibnia  netnflneied^fom  i nuentat.  quod^  dc 
Hilaia>Aiiicen.  alija  didicilibua  palaiontbuaadcurandum  tmellige. 

Signaflhumofctfoennttncannatuncefrtlliceonfrri*  C VRA  eiua quod cft Indura plur/m6^iodcem> 

Aio  tn  peinapioanhcimia  cum  excreatfone^dc  credit  tO'  prshenditur,quoni9  illic  efr  eonftriAioanhelfrua  in  prin 
tum  expuere  patirna.  & amen  pofr  excreartonem  adhuc  c^o  eiua  cum  tuTai d^excreatione  f|Miti  viTcofl/i;  cum  ia 
pcrcipicnocum{tum,^quocrcdidripcrulem  excitatio.'  ect  fu^nua  percipit  Tonum  ad  imrapedhia.Canoncf.Or* 
sem  euaderc,ddfimtu  nocumentum  in  loco  propinquo.  dinatio  diprs.Digefrio  maceris  pcccStia.  Buacuaiio  eiuO 

Signa  fi foerii  in  artcrifa  pulmoma  accidit  diuerfitaa,de  dem.DiuCTno.CorreAio accidemiura. 
trcmulentta  in  pullli,  SC  quSdoqp  adducte  alia  repletio  ad  Pnmut  cdpietur  fr  ciendo  declinare  rea  cdtiarunlca  ad 

tremorem  cordia,& interficit.  PuKut amen  afihmatico'  eonrTarific3uTs.vndeaerdec(inecadficctmi,fncaltdtate 
nim  (ecundum  plurimum  eft  tremulofiia.  Auic.  flt  temperatui  vel  ad  calidum  declinSa.  Dtsa  ex  parte 

8ignafiaccidrtproptcrpafrioncaoria,aui  mttriciuoro  cibifitcalefr(fh*ua,nonraultoAtbfiIiattua,exiccatiuanrai 
vd  .pprer  apofiema  pcAorb,vcl  eruptione  bntei  venien  multu,&  qdqphumeAatiua  ne  ex  cxiccatione  nimium  in* 
tbadlocum  pulmomaaliunde,velpropter  aliquodiak  firofihur.Vn^pMiaeoruraficcodhtacumamTo.farmcu 
feiturcxdilpofirionemembrorum  vicinorum.  lo,carthamOiCifmno&hfndi.CoraseniumruTcula  exor* 

Signa  (3  foeric  .ppter  calidicati  Tpirtcualin/ciT  quta  anhc  dra.Icem  forbitioneaex  malnia,aniygdalia,blitia.  Vitclfo 
licuaeftmagnua^frequfo,Otia,tnfi&natto.dTquncali'  euo«.Cameacfpenrs,  vcftipra.ii^.rraA.Ec  ex  laudatta 
dic  l(dd,dlf  fibemtut  patiena  aerem  attrahit  ^ emitcic.  caro  lq>otta,encd»vulpit,caprioli,eeruf  pulmonea  ani 
Si  ex  ^pditatt  anheltcut  ordua,paruua,frigidua4>riua  malrum  Tunc  miabilet^  <TPdc  vutpic.  Ex  piTalm  pe* 
tto  fitti,dT  iuu»ur  h catidraA  Ifditur  in  urta  actraAione,  irofi,fnatinf,Tqu9mon,&agi1ea.Et  (imabftinftet  drpar* 
d6  incepit  paulattm  naximc  quando  foic  complexione  fri  ci  tn  abo,dT  potu  vr  eta  pofribile  efr Jiaturnat  in  eia  roa* 
gidapulmonta,vc in decrepitu,& confirmatur*  b^,df&ttneitgndanodc vnoadaliummagtit  muri* 

St  ex  humidiace  cum  multo  (iram.  menti. vnde  tuxn  virrtim  exigemii,  Sc  morbi  toleranti 

. BtexnccitatenoncfiTcrarut.  Pocua(itvinn(ubn1e,amiqufi,paucsqu3trana,dequo 

Signafifoeritpropter  debilincem  vtrtutianonpocen*  in  did>iff,<S:  vinum  dulce  efi  amicit  rb  confortatum  cum 
kbmoucre,tunc  naret  Aini  gracika,  Sc  contra  As  ad  ime*  aliqua  exTubtiftatiub^vteft  antTum  d^hmdi.qm  abfier* 
rtoa,&  anhelicua  eft  debilia.  gi’c,Iemfica  calebat  calidiate  f quali.&  hydromel  eft 

Sfotn  fi  foertt  ex  repletionc^dlf  oppthttone  toc trahitur  eta  bonut. Vnde  Auic.de  materria  ficuanain  (wlmone.  Bc 
anhc&ut  cum  mamo  defideno^f  infiacur  pcdhit^dlT  defi  admmtftra  tn  ommbua  mediciniaaquS  mellti.eft  emra  fo 
derat  ma^ex{sUerc  ^attrahere.  cient  penetrare,  lentficar,4:abftcrgit.  Et  potui  Tuper  ctbft 

Signa  fi  friericexcorde,erii  cum  tremore.  eft  malua eta.Vnde  Auic.  Vitent  poarc  poft  dbum,(ciW* 

Signa  fi  ex  (anic.Brti  Tputum  (antoTum.  cct  ame  cdpleam  digeftionem  fiue  fit  aqua  fiue  fit  vino* 

Signaflex  vemofiace. Brtc  conftri(!«6  cum  leutare  Excrdciumcomienicetttntcrunofavcnonmultade* 

^eAorctqutdiucrfificabuur  exafiumpetone  inflatiui.dlf  biltrcmur,(%fiarineogndatto  exparuoad  magnum, iE 
soninflaiitti.  dettrdoad velocem  perloctdecl^.per  arenob  due^ 

S I C N A prognoftica  Afthma  in  (enibua,qua  in  per  mare  quandocp.Ttem  vehi  in  cunabufo. 
decrtpicia  nunqui  vd  magna  dtffrculacc  curatur,  Sc  prp*  Stt  Tomnut  minor  vigilia.Ec  euttem  Tomnum  dnrrnfi.  Coafoe 

dpue  cum  eft  I materia  deTcCdeme  9 capite,  qmbr9du&  n3inlaniabdtafthma(^ocfittnf.Sedhicnoaceofiietu  cudofil* 
cory2stneiaooiimacuramur.Hip.ij.Aph4>r.MeCamen  dnft.qmquidSfiimconlUeti  dormire  in  meridie,  A fi  ti6  me|KSl 
caprdfc  dixit.Rft  autem  sgrituJtoi^  fomtltariia,diga6  docmtum  infirmant  dlCdrbilit>id,fdio  ei  cosfld^  cum  ccdMb» 

fii  altera 


' ~Dc3egritad.peftorl^&pa&nonii. 


^dienniitnrfe.&deamie3tli  ftptcm  rcbui  fianmklMtt. 
Vn4e  glomerido  ob  adtmncc  (brcabis  munut  kqjii  odcti 
nmcatn.conra.lc{cuitecur£i^bt*  tamcdacc  cibu. 
«Icctn  fiae  decubm  fiipcr  uencreizi)aut  fupcr  btua.nS  cum 
«ccc  fitpf  neafthmat(ai««ccfdit  ct  diftcuUai  maior,  quO' 
■iipartc«pcdlorMConc^uiuiiiperatiaj»ufj.dc  ^nccrwrt' 
tw«vq.cap.quando  vero  acet  fiiper  ventrem  fitdidila- 
aaf«,&  mtnot  opprclIe,(upCT  lacus  vero  medio  modo* 

Vmne  rcplecfoiK*&  aauCcam,^  H accidat  vomitu  cx' 
peliuurfl  id  bcik^*  potent, inamaoocvcncru  (hidac 
liaberc  cdttmie.vnde  Auic.de  membris  Gnati$  in  pedlo* 
rCfimo  (is  occupatus  cd  Icntficattone»  Ec  de  cura  etus  in« 
^uic.  Ex  regimine  bono  inhoce(l  aisiduado  lemficatio' 
•IS  nature.  Et  ex  laudatis  cft  IUS  galli  decrepiti  io  quo  de« 
coquani  medulia,canhami,(icla,volubi1ia&hm^.Iccm 
«d  idc  cappares  (alita»  ante  cibum  bis  in  die.  It£  decodbo 
ficuubordcicu  modico  euphorbq  parum  poft  parum  & 
«ftiuuamht  rublimu.Ite  decodlio(ebeften,liquintie,ori 
ganicuhordeo,&modiconicllis,&ca(is»<S(<ft  opeuna 
&mihi  c6(ueca.It?cneman  lcnitiua,ctMmabftcriiua,vt 
cx  blicts,uiolis.(ur(ufib^^  carthamo.  AbAineac  It  coitu. 
. Btinacadentibusaoimflete<»&cri(luia,rix2&bm6i 
4euuet.Ec  aduerte  ex  cdplemno  tequfcts canonis  perfi 
cientur  amplius  quz  diVta  fune  cx  parte  cibi  Sc  potus» 

Ec  ance  coplemencti  fircf  t nota  fex  pr^cepu  drea  ipm* 

Primum  qi  in  maceria  groda  fiat  ^Hus  paulacinusA 
ti5  fubitus  in  etus  maturatione»  vnde  paulatine  incidatur, 
&bumc(fletur  «pcedendo  dedebiliadjorte.  Vtex  deco- 
dlione  camomiiiu.pa(lKtlarum»&  ficuu»d^>ad  decoidtO' 
nc  cabroemf>tuce  &bmdi»  V nde  hoc  nota  aliqua  me» 
didna  dicd  mollificaiiua>refpe(fhi  mstcrtd  valde  grofle 
qux  refpe^u  minus  groflae  diceret  valde  reroluciua,vt  ru 
aa  Sc  huiurroodi.&  ideo  cdfidera  diuerficacem  autflorum 
Bodrorum  tn  procdllf  de  cura  afthmatis» 

• Scdmprpcepcui^non  vtarisinprtnciptopurotndfi* 
iio  vel  rubtiliaciuo  vt  cft  (uccus  rquillz,(inapi»remen  vr« 
ticed^hm&i»qmmaceria^tcr  eiusgrolntia  ndedapta 
vraibrmiccr  rdblui  & fiibuliari.  Item  quom^cx  haru  ap^ 
^canone  inaSmabitur  maceria  qua  inflammata  cxicca* 
M putmonrra»&  (brtaisis  vlceraciooem  inducet. 

Tertium  praerptum  non  viaris  prouocaituic.  de 
quo  in  dubiis» 

QmriummdfifertcpucrattendeadBais  ptrpantio' 

nem  exhibendo  matn.  Sc  drea  pc^  pueri  tniUbs  cum 
(■Mmiratiuis.de  quibus  infra» 

Qutmurn  <p  cum  pgritudo  fit  longa  ex  k noli  cdtinui^ 
te  VDum  remedium  ne  fiat  bmiliare^oaiura  non  patii' 
tur»  (ed  le  ad  aliud  transferas  eiufdem  virtutis,vt  quarta 
pnmt.j.cap.dlf  de  cura  eius» 

< Sextum  (p  o6  viaris  narcotico  aliquo  m(!  aderit  fluxus 
CMarrht.cuiusQdioper  iplumqupreiur.  Debet  itaqi  di' 
gdltuum  aggregare  in  cafiiitoltro  intentiones  hasqfiinc 
calefr^ocum  aqualiute>humc(datio,fiibu1tttio,d^ioci 
fro.Exquoin(lerripocedlccundum  prpeeptum  didura» 

Ec  ex  medidois  (implictbus  ad  hoc  budatit  fura  hy (Ib 
pus  fri  omne  modum  fuz  idminidracionis»  dicados»ori' 
ganum»p^izcnucleacz,(qutlla,vrtica»&  femen  nus»dlf 
habet  in  hoc  manMum  luuamemum.  fcpulcos»  enim  in 
pedlore  humores  educit.  Aqua  mcIlis»hordei»6cus(iccae, 
4l^ius.na(lurdum,cappanis(aijcu^liquiricia»rebcfte^ 
porrum  (dnen  etus  cum  aqua  hordei»  dl(  meile»  Oecoiftio 
volubilis  cum  oxymclle  cd  mundificatAium  bonS.Mun 
dtficatic  enim  grana  pini  ^m  omnem  modum  adminrftra 
ttomseoB,iuiub(,pcnidiz.Codio  calamenti  cu  ficubus. 

Excdpontislaudaf  cumicquencibua.  Vccodho  cab' 
menti  cum  ficubusicc  pafliilis  eimcleatis,&  ed  (ub lime  ac 
fiiciIcdtbtansanheluu.Et(Imifrcocoe(hoeiuscum  zuC' 
charo  vel  cum  meile  dCpotcd  fieri  exbis  ebdbariumdIC 

«aixbMc4mfiiftf.Rfca(ynipiiv(ial^  digeftiuised 


fyrupus.Dcliqufrtttt.Dccalimlto.Oc  byflbpo.  Oxymef 

Uaplca  cdpo(micii.Syrupiis  viof.qui  cum  his  pontiur  ut 
cum  egeerss  «t  fceatur  vt  videbif  expedire.  Oxyniel  fquil 
faticum.De  pn(cio.Syrupus  tcaofits  (implex.  Tua  enim 
tmcrcftcfrtntfircrehttciuxcatfitftionesdidhtt.  Aqusrau 
temcdmidcndz  (unc  (Implices  iuxia  narration^fy.  vt  de 
hyflbpo.  IcCaqua  capillo^  vcfl.dl(cd  ptfdpua.  Itf  aqn 
didillationis  enube  campanz  &eft(lngub^,  aut  decoi' 
dlioncs»Ex(implidbocdtdbsbis&  tu 

ibi.  Eiincafiinodromaxunccfifrruncryrupcdeprafrm 
Sc  de  iuiubts  pofiti  b Mefi.in  de  cura  adhinatic»  Quidam 
maxime  cfimmdanc  decodlione  ^lli  decrepfri  (a^9  cum 
hyflbpo, padiiUs  enuckatit|^iquirfria,lcminc  yrtiat  cum 
modico  mdlis»  df  cd  (amiliare  remedio.  Decodlio  c6ia 
cft.Mi.liquirrtipra()r.|.«.hordei.M.f.funibarum  paflub* 
rum  abf(|ian11tB,(ebede.5.  f .capU.ve.hynbpt,cabmcnci* 
ana.M.r.(rcua  (icc.numero.itj.buniam  inaqua  fudiden^ 
ttsquSciatis  vf^adedfumptionem  urtfpparru»additur 
quandoqi  daidyiut  pinguis,  vel  iuiubtt,  hordeum  Sc 
iufoiodi  fecunda  varus  irucmiones.  SC  lu  in  cdpoflciooe 
confldera.  Bilicctempbdra,dl£vngiienta(aciamaddi« 
geftibnf  materiae,  tamen  eorum  locus  re  (eruatur  vfqia4 
qufruum  canon?.pro  quibus  tbidf  infra  rubnea  de  tufti» 

T E R T T V S canofl.pcrfidnirphlcboromia.plM 
macta,vomitu,locaci5e  Sc  huhiimodi.Empbdris^un' 
guemts,cerocts  SC  huiufmodt. 

Yn  ca&i  aut?  nodro  direide  non  competit  phlebocomsi 
nifl  (ueiit  in  roto  pleihorn,vcl  retentio  (anguinis  haemor 
rhoidalts  vel  roendrualit  j^pter  quod  fiet  augmentum  fri 
adhmate, quibus  caflbus  fiat  ph1^ocombcondecen8.Itf 
cdpetfc  diuerflua  vbi  flt  dubium  de friiuroapodematc. 

Qubd  fl  non  fiat  pod  dtgedion?  cuacuatio  cn  plunat^ 
eia  .Sed  tu  htc  nota  amc  etus  exhibitione  quinq^  Primum 

materia  flt  bene  digeda,qm  cum  habmt  duci  per  loca 
angu(b»&  vias  longas  non  (bflicfrnccr  educertf  niflefla 
bene  dtgeda  cum  flt  groflad^uiicoia.  Sccfmcptudebca 
benccdflderarefl  maceria  ed  multa  aut  pauca»  quonii  fi 
fuerit  pauca  debet  per  (upertora,  quia  per  fputn  cuacuam 
Sc  dimittere  pharmaci!  Qybd  (i  fucm  rouita,  tunc  vterc 
pharmacbquShabes  vitare  tnquancum  potes, qmouiC' 
riz  quz  fum  in  pctdore  drfliculier  per  pharmactam  eua' 
cuaiz.  Tertratptni^reparoxyrminoadeturciicdici' 
na  fialuciua,qm  timor  ed  de  uimite  infirmi.  Qtianum 
medicinz  (biutiuz  fum  bciles  Sc  zquales.  de  quo  tn  du' 
bfjt.  Quimn  ty  nd  fltfrcquftta  tn  a^inidratione  medi' 
caminn  Sc  prfcipuc  (bluttuoim  (ed  fiat  cdpcccns  interpol» 
brio.&ideo  dicebat  Auic.de  cura  eius. Et  cduenium  ptiu 
fz  de  agarico.df  neceflarium  cd  vti  tn  menie  bis  co  caulh 
flt  (ortis.  Ec  medicinz  cdueniemct(untcafla,mana,agt 
ricus»&  ed  medicina^pria.Collogntida,oppopana^ 
elleborus  albus. ed  luuariuua  valde.Bt  tn  fgrf  tudimb^ 
pcidortt  (ecutut  Aui.con(ictt  turbiib,5f  alia  hmdi.Soluii' 
ua  aute  flm  mixta  cum  medias  peifloralibus  flue  conibr' 
tata. dequtbus.iiij>naA.&tu ibi*  Etex  budacis copofl' 
ci»  (imt  ptlulzdeagar.dedriptfonc  Auic.dccura  adhma 
iis.&  delcriprione  Mef.  SC  pilulz  de  colloquiniida.  Item 
piiulz  cochtz  Sc  pratapue  cum  cft  ex  fluxu  exarrhi.  IiE 
deiarcocolb  mixne  cura  agarico.  Competunt  ciyftcTta 
leub quibus  quafl  alriduevri debes  competunt  &fii>rtia 
imerpobndo,vt  (upra  ante  purgacioncmiuc  Me&ie. 

Vomitus  aut<  fiat  itm  minorata  materia,  qm  quando 
eft  multa  dubiu^  de  eius  multitudine  cx  cius  agitacio' 
ne  bifta  per  vomicum  nd  fiift>cet.&  budatur  inter  vtam 
purgationcm&aliS.&oporcet  vtfiat  poftobum  exra^ 
phano,porro,5f  huiufinc^i.vnde  MeCBt  cadat  inter  pur 
gatto«iem&  purgationi  adminiftnicio  vomitus  poftet' 
plttnum,pifces(aluos,dlCalmuri.  Et  aduerte  quorabvo' 
nutus  plurimus  eft  difliicflis,  tn  quibus  non  puto  compc' 
cgf^ioniamtnciificagitttiodlfiionfiiiaarso.  IncdlC 


Tradatof.  VL  ';V  * 

gun^te^tuctonioKSiiSblniaxtoc  in  duobtitctfibut» 
Vom/m  t^nmut  ta  hu  qui  confiictt  iuiK,dl(4p(um  facilticr  ftom. 
dicietu*  SccftquSd»  auterttrpccialuercftinflomadiovclvijt 
propinquitcduvUom.  FitutiH  btc  vomiou  ikbilttcC 
f^rupoacetoib  dl^aquaupidatlicfbnior  cum  npbtoo^ 
&(emiQeciut.  IiSadhuc  brtior  cum  raphano  m quoati» 
trua  funt  hulU  ellebori.  vt>*<hulbi  cHebon.ct  radatur  ra 
phamisdl^diiaiicamriicpcr  duoadtea» deinde  bul^ncin 
aqua  abie<fhe  irullif^C  <k  illa  aqua  rt{^da demur  ab.f. 
tiq.vrquead.vii}Ji^hocs>ollc(^m,vefiipra.  Multum 
Vitatur  voraicut  hia  diehuajspcer  dditiam  ftomaebofu 
modemorumuS^  ^tacll  valde  horribtlia&abomtnabt' 
Imita  Q fine  eo  aeri  poceft  confulo  bc.  NS  oia  afthma' 
cici  quf  fiiru  angulli  peaorct  debent  abitincre  cum  etiam 
dubitetur  de  lra<^ra  venar, di? accidar  peioe error  pnori. 
De  lochatia  dCcseierie  dicetur  in  qutmo  canon. 

Q.  V A R T V S complet  a1  diuerfiombut.  de  qui' 
bua  tn  de  Ioda  deapoplexia.cdierunc  rubtficamui,  di  caU' 
certa  in  zuendege  maxime  li  hieric  fluxus  catarrhi  propter 
quod  audi  AlexSdrum  medicu  iniignem.Canon^  do  qu? 
non  praeterire fubeo.ctenfm  inte  curabis  catarrhu^  argri 
tudinescaiKrhaiesnifl  in  duobus  cafibus.  Primus  rati* 
mueris  ne  pfocec.  Sofscum  timueris  aducmu  apoflema^ 
tts  in  parte  notabili, d?  prpuenies  cum  phlebotocnia,ita 
aderutcurS.&flflion^principlicer  imMecum  fitradu 
allhmatts. vnde  Auic,^  cura  ctiit.  Bt  oportet  v«  firruetiir 
pars  e£hj(2onis  nuccrif  .nS  fl  hierit  ex  aptte  rege  ipfum  cu 
ratione  catarrhi  cum  regimine  mundiScationis  humoris. 
Er  qnqi  ponuntur  in  eo  narcotica,  dc  luium  armenum  eR 
mirabile  in  phibendo  catarrhu.  hxc  Auic.  Sed  de  mreo* 
ncis  inquit  hoc  loco  Alex.  Ec  dico  narcotica  poil^ex 
cacarrho  in  pe«flore,&  pulmone  plenitudoaccidit  dare  fu 
I^Aum  eft*  Oabia  ergo  ante  plenitudine,  poli  plenitudi' 

verocuacua.  detn^  fecurius  dabis  H ilia  dare  oporicr. 
Ex  quibus  habetur  modusprohibictomt  fluxus  erus.  d( 
proantidofiscdpi&ibuthocrcquire.v.cap.de  catarrbo* 
Et  nota  <p  diAu  eR  de  narcoticis  habet  imelligi.  vbi  mr* 
cotica  tlla  mircnmur  cum  calidis  Rypeiett,  vccR  olibt' 
num^fpica  dC  huiuGnodi.  d?  prselerum  in  cafu  noRro.  nS 
vbi  materia  cflet  calida  vel  Rigida  rubttJts  Rltem  in  pnn 
dpio  competunt  ilU.d?  tu  coiwdera. 

In  hoc  ^.multx  coprxhendumur  intentione*,  quaru 
PrinucRanhelicusSacilicatio.  Secunda  cRhumidita' 
cum  qux  fum  io  pe«Rore  Cadlis  per  Tputum  edudlio.  Ter 
cca  eR  earum  cxtccatio  Rue  conlumpcio.altaf  finitimEc  Rs 
memor  Rcundi  notati  ex  quinqr  in  complemento  certi)  ca 
nofl.cp  amc  harum  admtntRration?  delM  prxeedere  cua 
cuatto  per  pharmaetam.d:  cu  vide. 

Medicimi  vero  RciUtances  anhelitum  diflicilem  ex  re.' 
pletionemarerierum  vifcolantmincarunoRn)  Aimme* 
dicinx  calcfii<^iuf  fiibtiltatiu(,mciiiup,liuc  diuiRup.Brex 
eis  quedJ  Eacilcf  ,qu^dafbrte«,  quxdS  fortioret.  Bxemplu 
primf>d£  de  incilluia  oxymel  flmplex.  Bxemplu  fccfi.oxy 
mei  de  duabu*  radicibus.Exempla  teritfiVC  oxymel  fquil 
litieum.  De  caleBadliuis,  dc  fiibuliactuis,  dC  exiecatiuis. 
Exemplum  de  debili. vc  hyilbpus.Exeraplmn  Rcnndi.irt 
femen  vrncx.Exemplumterci)»vi  rynapi's,fulphur,arfe« 
mcum,de  quo  arferuco  tn  dubt)s.Ec  tuex  dicfdia  feeiliirr 
eligere  poteria  plura  tuo  Icruientta  edenodo.  nam  ponao^ 
tur  Rmplicia>&compoficaadhoc  vrualsa. 

Simplicia  vlialu  Tum  rquillx,acenim.  Aceiu  fquil 
lfeicum,butynim,capillus  ve.porrn,cepx,allmm  codfi, 
laurut,&  grana  eiuf,d^cR  expertum.  EnuIa,origanum,ca 
hmemum4)yRbpus,p|ralsiuj>ulegium,  rob  vmi,  vrtica» 
dc  femen  eiu«,treos,aniruin,  pipcr^monadi,  caRorcum, 
ficus  nccx^mel/rrocut,ciminum.  Liquiritia  vero  cR  pul 
monis  conlbriatiua»  dC  lemtiua  caonx^  ideo  mista  cum 
altjs  luuai  tn  exitu  materix,eiiS  dulcorando  maxime  ope* 
nuir.vt  pttet  quod  dcpail^eabrtpar^  dicendum»  fi' 


•;  ' .V-  - X, 

cntvrroficcx/ti!  lmrumctimhocllibcdsmr»d£<idcdi 
ad  dulcorandum  etiam  feciunt. 

Ex  compoflcis  laudatur  Iqinlla  ai1»a  eum  meile.  Item 
dc  loch  de  ^uilla  McC(%  cR  tuuam^i  magni.  Itf  granum 
amonuct  cum  osymellr.Iiem  loch  de  pino  MeClodi  fe/ 
num  dc  expcrcum.Dapenidofl  &huiufinodi.&  ex  mira* 
btfibut  cR  pulmo  tiulpts  cum  eo  quod  cducnic  uc  di  hyf* 
(bpo,calamento>a/la,pipcrt,di(araToredu<Riccum  mcUe 
ad  loch.  Icf  confert  thcriaca,iai€rndanim,diatnomp^* 
reomCecife^ode  mufcoidialblphar.phtiomum  propr^ 
defcripcione  McCdcRin.i.parce.q.1fta  emm  in  ore  reienil 
permittanllambendo  defemdere.  Eccdrimiltter  poRiinc 
ficncxeifdem  pilulx.  Vnde  looehaca  flat  qntpio  fubRia 
cia  liquida  qfkp  folida, vt  plus  granora  reddamur.  Pilu# 
Ix.v.prpertsiliicciliquirrtix.ana.  conflciannir  ptlulx  tn 
modum  lupinorum  qux  in  ore  teneani,  carum  plureede* 
fenpctonct  inueniesRubrica  de  luRi.nS  pro  plmsori  do* 
dl  rina  recurre  ibi  Jleferoo  eotai  multas  defcriptionet  vx* 
leme*  in  aRhmatc  ne  contingat  idc  bis  feribi  ad  cuta  luf* 
Rs.eR  enim  ex  e61i  milibus  caufle  vc  diiRum  huc.  Collige 
igif  qupincaponcn£.&idco  poRhlcRubncS  fequiCilia 
dccuin.  LaudanI mulcn p«luipexiiiyrrha,coRo,ariRof. 
cafla  lignea,croco,&  arfenico.Ego  qutdc  verror  arfentcfi 
& li  in  parua  poitaf  qiiSticatci^  tamen  maximecdmea 
datur,  fed  exiRimo  fligiendum  .pptrr  vulgus,  ni  R cu  ala 
re,'5?n5ia  periculola,ditniafnaa  copicre  poflumuain* 
trmiorrfnoRr3.quare.Itecn  R cum  dulctbut,&  detedhibi 
ld)us  quare  cum  aciMrit.PiluIx  nantp  hx  fum  no  drK^a# 
bilesguRut.ideocpexalijtcdponr.  Quida  in rxtcrando 
hasmateriatdamrulphurcuraouts  &eR laudatu. ConR 
deraex  dodlrina  Ainr.cMrta  pnmi.^cap.q»  oportn  fui* 
phur  dari  inmlU  in  noabiti  quanutatc.Bc  R inUabttur  de 
Romachoqmlxdettp^,qitttpatienserir  calidi  Roma 
chi  aut  licci.Pro  tRo  dicenda  bene  cdRderanda  eR  Ra 
roachi  dtfpoRtio  pnncipaltccr^qm  eiut  dirpoflcio  eR  cau* 
la  fadliua  horum  humoiagroRbrum,&  vnrcorofn,&  prin 
eipalfier.nS  cum  cibus  non  benedigcnnir  currit  mdige* 
Rusper  meferateas  ad  hepar,  d^ibi  exeo  indtgeRus  bu/ 
mor  generaf, cu  this  maliciS  hepar  comgere  n6  potuerit» 
dcindep  venas  A;cerebru,d:ibi& cerebro  redlifican  nS 
potuit.a  fbrtion.n  non  potuit  in  hepate  quare  in  cerebro 
ad  praus  defcrditiibiqi  aRhma^tufeim&c.gefierac. 

Ad  extra  vero  applicairfvnguema.emplaRra  cxiccad 
ua,&  Hmemia  materiS.  Ec  ex  otrit  fum  oku  derpica,ci# 
momilitnn,iiIioi|talborum,innn,rutacrum,afnygdtiarfl 
dulcfura.Laurifiu  dC  eR  Rngularc,aneihtnum,  dekrcn.  Et 
ex  hts  cum  pulucribus  rerum  dicrarum>aut  cum  fubRSta 
aliquarii,vt  fime  ficus,dactyli,pallulf,il^huiufmodi  cum 
butyro  pinguedine  galliof  aut  alta,vt  infea  de  nifei. ferina 
hordtMuc  feumemi,  vi  videbitur  expedire  addico  aoco 
poffiimempIaRni.&cerocaracdponi.  Vogoemu  optt* 
mum  Mod  lenit  dC  maturat  macerias  pectoris. le.cerx  cu 
mnx.^.).olei  de  keiri.^.m)adipcsananf,  dC  galltnx,  mu^ 
cilfeginti  feemigrxci.reminis  lintana.$.v.Roracis.  j,vi. 
milcc.cxpereu.  Cerotum  Mcr.ciurdero  imetioms.  ixhyr* 
topi  humidx.^xri.cerxcitn'nx.$.x.ola’dr  kei>i.;).xl.mee 
dullx  cruris  vtmh>dfpisanatts,&gallmT.ana.|).vifj, 
myrrhx.bdellij.muctllsginis  toenugrxet,&  femtms  Lni. 
ana.5.vtj.Rgix,rerbdiinx.ana.^v^  mucillagims  althex» 
|.viT).myrrha,dl(  bdellium  purueruxntur,  dC  mifceanrur 
cum  raucilbgihibus  doncediRbluScnr  ineis.deindeom* 
nfemifee.  EmplaRrualtud.ip.dactylor€  pinguium,  ca/ 
ncarum  pinguiumana.|.if.  radicum  inalux,  radicu  bif» 

maliqana.qiartS.f.coquaifen<tornrcr,&bulltat.drtndc 
ip.Rcrcorts  columbini, reRnx»tcrbeotinf.ana.5.).mtrceS* 
tur  rnnna  c6  muctibgine  feminis  Itm  dC  fiat  cmpbRrfl. 

C V R A infecfoexfluxucatarrhiprohibeipfitai.vt 
in.iii).eanone.Sccujido8itende  maturationi  &cxpuU3^ 
ni  ciusi  vt  dioum  cR  co  fimiodo  & qiiiuo. 

Cura 


D<ae^ritu(l.peftoris,&ptiIinonif.  \i6 


• SbcdB 
I tiab» 


k 


I 


I 


^ y K ^CKto  wduGicaWdatSi  nwitenafucfit  tu 
kiigiinK  Sat  phWxnoima  de  ueni  mgta  laietn  de«n.q<f 
tddiiur.quomaai  fi  fuerit  4'pier  vaporee  futnofoe  dotm- 

nametin  corde  magis  confatneeft  ei  phlebotomia  tn  Ii' 
nillro  latere.Auic.de  coraeiut  conferunt  diivetitofena- 
eicumcurarcarificatione.&melioreft  multiplicatio  nu- 
HKri,4uoniaiB  femper  dubitandum  eft  de  virtuK. 

Qubd  fi  fuerit  ea  chotera  fcruenf  can.proporaonabil  *- 
tervtditfiamefldecaula  fi^da  enuntiando  qux  funt  in 

ea  maiutaiiua.nSmaturatiutJindigetfrigiduate  & hurai* 
ditate  ingroflanttbut  materiam,*  iuuitibue  ad  eapulfio 
nem.  Ea  fimplicibus  funt  viola,papauer,  dragacamum, 
bba,(iMnachia,itiiubf.Ii!jeitia.*fiad  latus  caliduatisde- 
clinaret  h quibufdS  ponatur  zuccharum  triu  cotfiionii  di. 
iflum  tabatxet.  * fi  declinaret  ad  caWdO  ponaf . fed  tu  c3. 
tempera  hordeum  aqua  eius,capillus  ven.lac afinx,  nui  • 
ua.corallus,mucillago,(cmirium  ciioniorum,  mucillago 
pfili),ponulacad>ltt«,<einina  frigida  maiora,  & minora^ 
Ea  compofitis  fyrupua  viol.iulep  viobium,  xufclurii 
viol.Syrupoaiuiubinua  dcfcripeione  Amechin  MeCde 
curaeiuaSyrupus  depapauere,  loch  MeCcuius  imtium 
loch  ad  caliditatem.*  arperiiatem  petaonVDugrscamu 
frigidum  Nic.lulep  iutuSino  MeC  Bt  ea  fimplicibus  po- 

fltis  compone  decodiiones  niopropofiioc6modas  plus 
& minus  infrigidando  vt  eapedit.  Verbi  gratu.iy.leminti 
frigidarum  miiotum.j.».hotdeieacoriicati.M.f.uiola- 

nim  humidarii,*  fi  non  funt  humidx  hiiractSeoinr  cum 

aqua  eoru,maluxuna.M.  t.liquiritix  rafe,*  ouidF.5.  f . 
iebeilen  numero.  vi.iui'ubarum  numero.aa.  & cura  aqua 
liifliciftis  qu5tiiatis  bulliant  ad  confumpeione  terrix  par  • 
sia.de  qua  colaiura.iy.lib.ii.aaicchari.J.nn.bulliSt.deinds 

lento  igne  ad  confiimptionJ  quinti  partis.^itft  vt  ap^ 
Cofimilitcr  de  piJuuf  dicenwidc 

abojtn  fcq.Rubr.  OleJ  frigida  cCquibutcupitenipU* 
tra  componere, Quxft  fupra  in  fine  quinti  initus. 

Et  in  foluedo  fie  memor  aqua  fru«ui  eft  cSoemctir 
fima  habetq»  e«  diiftit  moda.io  relege  capite  RubneJ. 

^ y 1^  ^ infrtfto  ab  airif  mrmlwii  vt\TOO  bepaiieg 
sunc  attende  ad  hepar ywfceqi  medicinas  pedi orain  cum 
snediciniihcparis.tp  fi  riaxnicscoprxhciidetis  ambas  in- 
terniones  ea  potius  vttrt.  * hoc  voluit  Auic.de  cura  eius 
cu  inquit.Cum  fentis  in  afihmate  groisitif  hc  paris,  opor* 
cct  vt  per  mifeeasen  medicinis  pedloris  medicinas  ea  ge* 
tierc  eupatorri.*abfinthn.*  illud  quodeomungit  inter 
duas  reiGmul  vehcmcmiscftiuuamenri  fictit  rubea  rin- 
diorum, *arillol.Qualitcr  amem  curetur  illa  hepatis  di- 
Ibofitio  vel  vilium  diccturin.aiiff.cap. 

Et  cofimilirer  dfc  dc  vitio  ftomachi,  cordis,  mtincit, 
fplenis  recurre  ad  capirula  propria  cum  canone  diiSo. 

C V R A fifocnih  mala  cSpleaione  fingiiJan  pcede 
vt  didiiim  eft,*  iam  pofita  fiim  calida  y*  fiigida  fimpU. 

eia,  A compofiia  quibus  eapelli  habet. 

Qubd  fi  fuerit  a flccitatc  viete  humedlariuit  didtievt 
latfte  afinino,capeino.luccie  huraidii,forbiiionibnt,uino 
albo  lymphaio  mulm,vnguentis  humediaraibus,  aut  tpi 
thcmanbut.*  huiufmodi.ad  quorum  ommum  compofi 

rionem  facile  defcendes  ea  daiis.  , . . , 

^ y H X G fuCTK  ex  vetofitare  vtm  rrfoiuinna»«  ctr 
minatiuif  fiacilibut  intoa  Sc  mra.pro  quibo8.iin.ira<ft. 

^ y X X intoquodcftproptcrnocumcncumncruo^ 
ftim  conforta  to*,vt  dicebatur  fupra  cri<ftatiia 
Et  nou  hic  canonem  pro  di^«  & dicendif  ^ 4 ditSa 

funt  habft  Uelligi  no  rxiftrte  fcb.tp  fi  fuerit  cu  frb.oportei 
gnoderari  medicamina,  ne  fint  ita  calida  indicittfie  fum* 
Bca  ab  ea  vt  loco  mellia  pone  zucchafum-5i  tu  confidera# 
C V R X in  parojtyfino  afthmatit  fex  funt  canonet 
obferinndi.  Primot.qnwnprocedaiUT  inprincipioad 
cuacuationct  adminiftrattonea  mcdicaininS  fortium  ne 
cngintiofK  maccraera  fbttiaeiiiac  fiifccatio.^iarttb 


vomitu  folutiuif  & hm^t  omnino  abftio?duiif» 
Nota<^  fifigna  fingutma  apparebunt  q>  phlebotomia 
debet  fieri  alpa  non  c5trad>centtbut.nam  ex  ipfr  fiet  alle« 
mano  6C  non  agitatio  de  qua  fic  timendum,  ceflame  vero 
vchemfrtaparoxyfmi,tuncluperclyftenaeft  audendum 
dc  cum  cauteb  procedendo  de  debiu  ad  forte.Quod  cum 
cel^ene  potet  ad  foluttuace  extendere  apparente  dige^ 
ftione  ex  maturat  tuit  datit« 

Secudut  canon.eft  diuerfio.nam  ftattm  debet  facere  dt 
uerfionet  cum  ligaturtt  extrcroicacura,  frtcationeipappl#' 
cattonet  ventofrrum  inter  fpatulat  & fub  hypochondrtft 
fune  vehementit  iuuamemi Sc  cum  fcarificatione  fi  vide* 
bttur  fangumem  aliqualiter  peccare. 

Ternus applicenf  pecori  calefrtftorta  incimfdol<fo« 
btliortbut  vt  prius  cum  pSnis  calidis,  deinde  ft  argntudo 
durauerit  fiue  pur  perfrueniuerit  paroxy fmus  appica  ru« 
bifieStia  vt  iTn^ptfmu  & hmdi.  quia  ifta  oportet  mrdicu 
immediate  facere  cum  occurrit  argro  huic  ea  antepolui. 

Qtartut  canon  fit  ordinatio  diarncvt  q»pamcipctci« 
bo  dc  potui  fociedo  gradationi  in  eia  vt  virtut  dC  ret  tpd 
cxpoftular.ficqi  tnaltis  q>ifiK|i  non  naturalibus  rebus. 

Quimus  canon  qicxhibeStur  maturatiua&  abfterfiua 
de  quibus  plrnam  hal^utftt  notitiam. 

Sextus qifi  paroxyfmut  durauem  vltra.xl.drrt,tuntf 
vicofef  inter  i^tulat  vfqi  dum  oSuentent  Cinguinit  qusn 
titas  ^redief.  dei  nde  a dmimftrcnf  hierae  dC  fofutiua  no:a 
clyfteria  acuta.  QiiSdo  vero  omnia  non  c5cnferin;  prs' 
fumum  quida  in  admimftrando  cautenn  in  medio  p^co« 
rit.&  hoc  qi1  ret  eft  in  drfperanone  curx.  V nde  Gilb.an* 
glicu».Ei  in  hit  eft  vinmu  remedium  cauternim  in  furcu 
U pefftoris  ad  nodum  vel  fiipenorit  ad  (e^cionem. 

PO  S TR£MO  coofideramagnS  vartetatemau' 
diorum  in  modo  proceilut  curae  afthmatit.  quS  fi  videre 
cupit  lege  Mef.de  cura  eiusslti memorare (p  oportet  me^ 
dicamina  reherarc&farpc,  qm  per  vnam  applicationem 
aut  per  duas  n6  recedit  hic  morbus,  neq<  aliquis  altus  qui 
fic  eurp  dilfrcilithEt  non  poftergat  canonem  qui  allegatus 
eft  de  mutatione  ipforum  medicaminum,fiue  variatione 
non  vanando.intemionem.nam  Aui.de  cun  etiis  inquir. 
Et  non  cominiienir  vna  medicina  ex  eit  afriduc,  dr  ample 
dtatur  eam  natura.  Item  trner  medicinas,  dC  corpora  fune 
proportiones  qu>  non  comprxhendumur  nifi  expenml# 
co.d^iic  haec  fufiioam  pro  nunc. 

Detuffi,  RithriCiU  IIII. 

TV&is  eft  motus  pulmonis,  Sc  petftoris  cum  difaes* 
cione^conftndionc6ad^s.quo  natura  eoru  aut 
merobrorn  coicamiumeis  nocumentum  conatur 
eifocIlere.NI  cum  acddic  aliquod  nocumentum  cannfydC 
cannalibus  pulmonts&  partibus  fibt  comfmjjnt,rnc  vir 
tut  animata  frnfibilis  frntiens  tllud  excitat  expuifiuS  rutu 
ratem.  dC  h«c  Aifritata,  &adiuta  per  motiuam  animalem 
velamimsi^iociusclibanifortiimpetu  moucrur  contra 
caulamvc^ft  nocumentum expellat.di talis  conatus mo 
tus tufris dicitur.  vndetulsiB  eftpedtortficut  fternutaiio 
capiii.Ex  quibus  apparet  womodo  tufrts  eft  motus  coni 
pofiius  ex  natura &animau. 

C A V S iE  veroetusfunt  vt  fupra,  cm»  c5icae  cum 
caufis  afthmatis  & funt  ef  dem.  V mala  cdpiexto  fim« 

plexcalid.vclfrig.vcl  flcc.ab  extra  cdcingensporeftelle 
tufris  £i(ftiua.Similuer  ad  imra.  dC  omne  mordicis  ftimu 
bns  virtute  vt  eft  pulms,  fumus, talius  humor,acutus,ace 
to(ut.Bt  omnis  humori  funerionbusadpedlus  defcfdfo 
maiiu  fiue  fit  languis,fiue  (it  phlegma  lalfumjui  non  fiil' 
fum.quod^eft  fm  ptunmumjicec  Gerardus  d^alri  dicam 
iptamefie^m  pUirimu  icauCicalfdadl^ncca.&tu  vide 
in  dubrjt defquinamta,fiue cholera, fiue  melancholta  qtf 
eft  val^raro  Auic.Siue  naaUis  vapor  afccnfiis>fiue  vrne^ 
DoluMW  nocutaemfi  foentexap^ematevtin  pleurifl 
peripneumonia 


? Traftatus.  .•‘f-Vlir' 

pcripneiAiiona,aut  ex  ap6ftetnate  hepat^,»iK  (^4emV  *w 
ftofnichf,am  coniprefaio  ex  aquofuace  (a<fb  vc  tnhy« 
<lropc<  Aut  vapnr  malut  k corde  in  febre  trSftntlTus  (icor 
«ccfdic  infcb.adufttua,5^tnfeb.peftilcrKtalf.  EcexeaAi^ 
4am  afutqui,qupdj  rec^quxda  in  puem,i)dam  madui' 
Cia.  Sc  ipEi  qnc^  cil  in  diuntboe.  qfiqi  in  paupenbut.  10« 
tA  dunnoocs  fiiTcx  Tura  ad  dtclaraiion?  matorf.nam  cum 
h«c  pafsio  Hc  frequiter,&  TcquCter  cucniena  iK>n  dubiU' 
Oiin CIUS curxmanifefhtionr prolixare.  Ecnocac^  duo 
liincaducrtcn  da. Primuqa  frequentatio  tubitqnqt  perdu' 
cn  ad  fputu  Gmguinic  rpSIiter  in  hit  quibut  eO  pedua  an- 
^uOO.  Scd'm<;^cu(sitcatarrhalif  eiWxqutOcc  curanda, 
qm  aliter  perducit  ad  phchinm,d^rpSlitcr  cabda&Occ* 
Ec  hic  nota  prpter  ea  q recitat  Alexader  & Pauluf.Dixfc 
Alcx2.(c  vidilTe  homtn?  tuCticulofum  emittere  bpilUim* 
SC  pro  tunc  k tufei  dic  liberatu.  Paulus  idc  de  humore  in ' 
durato  vt  videretur  graougrandimi.hxcautc^cdlerum 
ib  humore  vifcolb  per  aOacionemk  caliditare  indurante. 
Et  nota  t^aliqn  humor  groilut>  Sc  vifcofue  ita  adhprene 
^ ad  extra  emitti  no  poicO  facit  turstm  (IccS*  SC  limiliier 
qn  humor  eO  mulcu  rubti1it,ira  vc  non  (it  eduenienx  obie 
tOum  vircutitexpuinu«»ledaericedit  <S^  vadit  per  latera 
crachexad  pulmon?,vc  Cofo  prognoOtcoru^^illo.SpU' 
ta  in  omni  xgriiudiiw.  Ec  in  fumnu  tres  rimt  caurxeiut 
&(Oiux,primt(iua,rciticetanteced?e,dfcoiunda.  Hxem» 
pium  pnmf  ,vt  omnis  cauta  immutans  membra  pedeortt 
in  complexione, vel  informa, v(  aer  calidus exceCuue, aut 
exccGuue  frigidus,  omne  exafperant,  fumut,puluis,  cibus 
acccorus,Cittus,ponticus,acucus&  hmoi. vt  tUpra.  Exem 
plu  (ctfiimata  complexio  totius,aut  particularis  membri 
expellent»  materiS  ad  pulmonem  vt  cO  caput  ^m  pluri' 
mum.  Bxempliltertn.aMb  c5plexioipla  immaicriatis, 
vel  nvqrriaiis, (anguinea,  vclcholcrica,&  hcn«^i  fubcilis 
velgrotla  m canaa,vetin  Tpatto  cSnxextOent  mordieSs, 

Virtuti  incitant, aut  fohitio  continuitatis  vel  oppilatio 
fp&,auc  apoOema  iprum  in  velamine  vcl  pulmone. 

S I G N A demonOraifua  ciusquxeO  li  cautis  pri' 
mniuisytignahabemuroarraifonc  infirmicx  parte  regi' 
•ninis  eius,d^  timiiium. 

Signa  tifuenc ^capite  tuncfigitabit  illudaut  grauedo 
capitu  vcl  rcuma,quod  nunifeOe  fenttf,dcfcrdere  per  na ' 
res  tn  guttur  & hm6i,&  quod  ad  nafum  defccndic  cum  ra 
fcacione  cmictil.Item  Sc  magis  moleOa  eO,quontam  cdti 
nuus  dercenlus  qua(T  p3tinuam  tursim,<Sc  lufsiculam  indu 
ac  cum  altqualt  fereant.  Qubd  ttfuerli  ex  materia  fubti* 
liacuta  dcfcfndenccjtunc  fit  lulsisabft^  rputo,df  ficforiis 
poO  romnum,&  proprie  in  nodle,  SC  hora  tuisis  i nfir^ 
mus  femu  defccarum  illius  humiditatis. 

Signa  eius  qup  ell  propter  malam  complexionem  cali » 
dam  funt  calor,pundhira,ttiis,inflamatio,magniiudo  pul 
(us,&  anhelitus,rubedo  faciei  qux  etiam  apparer  in  mala 
c5plcxione  calida  pulmonis, item  talesiuuanc  exhalatione 
acris  frtgidiid;  nocftur  calidis.&  adtuuac  ad  hoc  regtroi ' 
niscognicio  complexionis  habitudinis  3C  huiutmodi. 

S igna  higidicacis,  qa  augmcntac  ex  auradnone  aeris  Sc 
yfu  rerti  frigidaru.df  minuitur  ex  calidis,paruicat  tlt»,ta' 
cies  plnbea,percepcio  rei  frigtdx  Sc  hmdi.cdtrarca  du4ts. 

. Signa  humiditatis, quia  ^ cumleuicaied^  fputomuU 
10  maxime  pod  fomnum,ct  addi  pulmonis  humidiia$& 
femitur humor  viteorusin  gutture, dK  cp  aliquando  ob 
ipAim  acddic  vAmuus.5^  tp  calisctl  decrepiiusAut  natu« 
ra  humidus  Sc  huiurmodi. 

. Signa  tlccuaiis  priuaiiorputi,&quiatempoft  bmir, 
ntts,vel  motus  augmtntatur,  Sc  per  balneum , &poium 
humidn  diminuitur  vt  forbitione  amili,  SC  atlcuiac  apud 
fomnum.comdlionem,dl;  potum  uini  plurimi  aquou,dl^ 
etl  cura  macie  corporis  fecundum  plurimum,  dk  cum  frt 
qucmia  in  pulfu4^  velocitate. 

Sigoa  fi  fuerit  ex  langutne  fputa  erit  rubeum  cu  dulce^ 


ettneorfs.d^altfslignMlangmifisfliprain  prineq!^  o^rc. 

Stex  cholera  quodexpi»ericchrin6cumfitf  amarim 
dfhe  ons,5ralqt  de  cholera  fupra  allegato  loco. 

Side  phlegmate  temiuir  acetoficas  htiihida,atiracKr 
do . vel  (a  I fedo  fi  fuerit  ex  ph  Ifg  mate  ia  Ub.d:  ita  de  xlqs  fi  * 
gnisptilegmacie.  ' 

Si  ex  melancholia  acetofitascum  flyprteitate  fpunim 
vergit  ad  imorem  grorsiriem  quando  exputcur  humor 
grolliis  Sc  vtfcofijs.tunc  fignificar  q>  tuis»  illa  confirqui» 
tur  coryzam,aut  catarrhum. 

Signa  qn  tufsisefi  ficca  Sc  fine  rcreani,tunc  uel  ell  pro» 
pcer  maiS  cdplexton?  ficeam  tm,  aut  propter  c6preftto« 
nem  diaphragmatisdd  fptrirualiiT  fiue  furni  ab  apO' 

fiemate hepatis, rpleni8,(lomachijiuc  aquofitatx  vc  in  hy 
dropicis,auc  qualiieraincp  k magnitudine  horti, aut  k rau 
fa  extnnlVca,vt  carus,pcufiiio,frtgtditasaer»,  aut  vngueti 
torumfrtgidorum  confiringencium. 

Signa  quando  rfi^ilomacho, ab  hqncr,vel  fplene  ha« 
bennir  ex  dirpoficione  illoifi  membrorum  ex  parte  com ' 
plexionts,componrionis,aut  foluiionis  cdtmutcatis.quar 
fuis  habent  quxn  rubricis. 

SignacuCrts  propter  vicus  pulmonitleb.  anhelitus, dlf 
pulfus  magnus,^  irequ^rubedo  maxillarum.  Ec  fi  pro-* 
pcer  apofietna  phlegmaticum  aut  durum  erunt  hxcl^r» 
contraria  didcis  in  ea  habitudine  qua  (c  habet  phlegma  ad 
fanguinem  Sc  choleram. 

PROGNOSTICA  tufstsabrqifcreatumab. 

Tubis  tn  hydropico  tuperueniens  motefia  aut  furpedra 
efi.de  qua  fuo  loco.  Tudrisin  (embutiSf  decreprc»ftd<u 
duratxric motefia.  Tuistsnrmta  SCpttSnttrSa  fufpedla* 
ne  aut  ad  rapttirS  venx,aut  ad  phthtfim.aotad  Irrdltcam 
corpus  perducat.  Omnis  tufsiscurcumatemala,pottr«-i*> 
me  fi  diu  durauent.  Omnis  nifiut  que  fommim  auf.  rr  ma 
ta.  Omn»  tufsis  diaggrauatione,^  molefiattonei  Sc  ca 
multis  conatibus  anrequa  a liqut  d educat  SC  rubedine  ocu 
lorum,ddcum  modica  expuluone  malum.  & maxime  in 
adultis  Ar  fiequenter  perducit  ad  rupturam.  Sc  hxc  appn  * 
rensinfi'b.acuta  monale.  dixti^  inadulris,  qm  in  purns 
nonefi  tantn  pericutob  .ppeer  lenitatem, & humidttacem 
membro»  tpforum.nS  in  pfxftimarum  efi  tn  purns  tuC» 
fit  ita  aggrauat»  Sc  molefiaiu  Sc  di  multis  cotominibua 
Vt  videatif  quafi  mori.nS  fiaiir  per  rparium  odlaux  hors 
antequS  expuanc  aliquid,&  altqui  tubsunt  indefinner.  S& 
(xpe  in  diu  vfiy  ad  fpariii  medix  horac,dd  in  rn  ei't  n6  ban 
gif vena.  Omrrif tubiscu modicoconatu,&alleuiacio-« 
ne,&  mulca,  & veloci  expulfione  fine  bbore,  Sc  mulca 
bcigatiofK  optitru  cft  Sc  falubnsfignac  fcMthudinc  virta 
tts,& muadificationem  pedloris,  Sc  obrdiemiS  matrnx» 

S iquis  patitur  feb.A^  tubim  Sc  bb.cefbr,ddrufsK  rema« 
netfigmimefirecidtux.  Siqutspacitur  tuftim  humidS 
A^ce&t  fubfcocumgrauiiatepedlofttrrmaneme  fignifi^ 
cat  futuram  ftb.pumda.aut  pulmonis  ulceratmnem.om^ 
nisenim  maienac^mota  pertubrm  non  habens  rxitum 
virtute  debili  exifieme  raomlc.qa  fufFbcat  Sc ad  oregmA 
perdocit.5^  ideo  plcurifis  in  decrepitis  mortalis. 

CYRA  in  propter  malam  complexionem, or* 

dinatio  dixtx,admtmfiratio  rerum  particubrium  ad  ini- 
tus vel  extra  ipbm  remouentrum. 

Pnmut  perficitur  bcicdo  regimen  ipfiim  declinare  ad 
contrariam  qualitatem  quoad  res  r>on  naturales. 

Sccundutc^plrcurfimplicibus&cfipontisad  hoc'vt 
lentibus.Af  vc  te  plenum  bciS  por»m  fimplicia,6l;  c6po-> 
ficaipbquibtts&c.  Simpliciacalidaintubtex  caubbf 
gida  coformia  fune  Irxc.  Abrotanu,al{hea,amygdab  dul 
ris5f  amara,  fed  dulcis  ad  incus,  amara  ad  extra,  am(bm, 
bethomca,butyrum,cancx,cilamu8  aromaticus,  onna** 
momum,crocus, Ciminum, datfiyltts,daucus,enub,fcmt^ 
cutus,phifiici,grat»ta  dulcia, grana  bun,laudanmn,  mei» 
••rtgXou,caUmbuaMMHhptfiiulx  enucJcacx,peaidix,pix» 

porrum» 


Dea^tud.pe(fi:oris,&:  pulmonis. 


A^plu' 
uulit  in 
cTxdica 
racnttt 

ffligup 

btnir. 


porrum, piilegium>puli90,&  i pprieure  magis.  PraAt^ 

nphanut,  rofmarinut,  ruta,  femen  lini,  cerbencina,  vinu» 
Vua  (icca  dulcta, ircos, hyilbpus,  zinzib.  zuccharum,  ze« 
doaria.  Ecexcdpoiliit  vt  confnfbo  loch  albam  Mcf.in 
cura  lufe»  catarrhal|s,dtatulphur,diapcnidion,diacala« 
snemu,diacrtbn  pipercon,diazinztb.hfc  omnia  NicJocb 
dc  pinojoch  (anum  Si  expertum  Mcf.  Decodlio  c6ia  ad 
nilaim  frigidaro.ia.liquiritife  raf>.5.i.iuiubarum  numero 
jcx*cancaru  numero. vj.pa(tularu  ab(<p  artliit.5.  f . hyiTo' 
pi,calamemi.ana.M.  f .aquz  phiuialit  quantu  fuSteie  bul 
1^(  ad  cofUmptione  icrtip  panit.Et  nota  qi  pluuialu  ma 
gtalaudar,quia  magitpeoeirat.Gem. decima  trrtn.de  cu* 
raciua.  Laudamur fyrupi  dchy(lbpo,deprafeio,rocyra 
Nic.in  antiqua  Sc  noua.itcm  iheriaca.  ii  Tyrupoa^ 
ccre  non  potent  ^peer  pauperute»  coHige  eoru  dec^‘^io  * 
net,&operare.  Ex  fhgidit  Omplicilnit  Tum  amilu,  bti' 
cu,citonmm, cucurbi(a>cucumcr, (a  ba, femina  frigi  dama 
tora.granaiummuzum  dlcacccofum  dulcorata  cum  zue^ 
charo  tuiubz,liquincia  quz  duo  c5ferum  muhum  mixta 
cum  aint  Si  n non  (uu  frigida  fed  temperata  vt  bc,  btfcu 
ca,malua,  myrtut,  nenupW,  papauer,  rana  excoriata,& 
4Kxfb,febefecn.iS!:(iteraperacu«  (it  vioLordeu  excortica* 
tum.  Ex  c6po(itit  roiata  nouelb  Nicol.dutfodion,  dia* 
dragacancum  Joch  de  papauerc  MeCLoch  de  pino  Auic* 
ia.v.lulep  vioLSyruput  vi0t4Dcpapaucre.De  myrto* 
Decotflio  cou.fp.liwiritix.3.^hordei  excorricatt* 
capt11oruvenertt.Malupviol.ana.M.f.febefeen  numero 
ni}.aicchari  albitnou.L^  <.aqup  quod  TuAcit  bulliSt  vt 
Aipra.De  humiditauiem  Si  (iccct  ne  in  longum  protrahS 
nihil  hic,  tmorai  deipiitad  plcnudum  tratfhibiiurcura 
oua  de  mala  cSplexionecum  materia  Si  multa  humida  in 
, de fngidie SC  (icca in  dc  calidtt.  poCta  (iim  vt  patet. Si6* 

' militer  ibi  habebunt  coferemia  ad  extn.Si  tu  ibi  recurre. 

1 C V R A tnnubc5p|cxibne  cummatenaimcium  f» 
aenslicdi(b&  (ic.&rpeciatiier  quando  eft  ncarrhaltc 
quzetl^ra  plurimum  talisCanonet.uu  Ordtnauo  drZ' 
cc.Dige(iio.  Euacuatiomatenenimcoium.  Euacuatio 
pardcubittpcrfputura.  Diucriio.  Sifeiomacerixfluen 
tia.  Confbitaco  cerebri. Admtmftraiio  medicaminum 
adextra.  Corrrcflioacddentium. 

Primus  cSptetur  cum  tedentia  rerum  fex  ad  contraru3 
caufzvtaer  declinet  ad  frigiditati  dchumiditatem  cem' 
peratam.  Si  hoc  oportet  aduereere  ne  cerebrum  lzdaf,cui 
v^mf ter  frigida  aut  calida  nS  fum  applianda,  vt  fupra 
de  foda.  Ex  abit  conueraunc  iufcuU  hordei',  rorbicionet 
cx  bba  uel  brina  ciua  cum  zuccharo,br,blites,rprachtay 
&huiurmodi  frigida  &hum.cum  quibus  commifeemus 
qAqi  muKioni  papaueria  albi  propter  vigilias  eorum.  Ite 
damus  qncp  cri.  fed  de  hisd^  (imilibut  cibis  habet  fupra 
traife.ifi.de  fru*ftibot.&:aln«ibitradatu.q.  Potus  ai^x 
iimplictt  cocfez  cum  zuccharo  aut  abfcp.  aqua  hordei  ex  > 
corcicati.aqua  hordei cum  dtadragamo  frigido,  aut  cum 
auccharo  .aqua  ilmptex  cum  iulep. viol.&  lu  pro  his  rcle 
ge  qux  (cripta  funi  de  catarrho. 

Digd^to  iir  cu  his  quf  infrigidSt  & ingroflanc  cnaicriS 
vt  efe  iuiep  violaut  fyrup.vibl.  Si  octera  qup  pofita  funt 

foda  cholcnca,&  de  caiharro  calido, acuro.6t  cdpr;h? 
dis  lias  intreionet  di  cu  hoc  fexiS  efe  fyrupus  de  papauerc 
d^fonius  illa  efe  diacodion,(S£  dicef  de  bis  in.vi.cano ne. 

'Terttutcdpletur  primophlrbocomtacumcadem  Tao' 
•gainis  plenitudo  vel  eius  rigna,aut  vfto(a.Etni  nota  qux 
dnfea  funi  de  phlebotomia  in  cura  catarrht.  Complet  etrS 
cd  foluciuis  hateibusrdpe^l  ad  caput  et  peSus.&  ideo 
fila  aggrega,  vt  uerbi  gratiam  cafupilutasaureasadden* 
do  agaricum  cum  fynipo  viol. habes  emm  capitalia  in  do 
(bda  Si  de  catarrho, peaoralb  in  de  afehmace. 

Euacuatio  particubris  (tihumidis&  Gcar  aliquibus 
Muancibus  virtuciad  expellendum  vcloch  depapaoere: 
Iodi  McCcwus  inniutailoch  adcalidaatcm  df«fpauac£ 


IZ7 

pedorts.Ioch  ex  inurtione  efus&fequent.Ttecdferunt  ad 
hoc  qux  in  ore  cenentur  vt  diadragamum  (rigidum.ptlu* 
Ix  b^ichie  recftesiid  efe  tulsiciux  defcriptiSeNico.  It? 
pdulxdefcriptionc  Mef.iy.dragacanii,  gdmiarabt,  femi* 
num  aulux,feminum  cicrullorum,  feminum  cucurbttx, 
amygdalaru  dulcfS,(arinx  (abarn.ana.5.in.feminum  por 
cubcp^miii.ana.5.r).frc  pilubs  in  modum  lupini  cu  mu* 
ctlbginc  pHlr},  Si  G vigilias  patitur  adde  feminum  bdu^ 
c^Tpapaums.ana.3.fii*  Aliud.v«iuiubaru  numero.xx.fe.* 
l^c,niimcro.xl.ncus.vi.  liqutncix  mundx  paiTubrum 
etwcleatarn.ana.$.x.capir.ve.5.v.aqu^  lib.v.deinde  la.pe 
nidiarum  rob.ana.5.v.c0quant  cumbcilrcate  donec  Ganr 
Geut  raci  currens.demdc  ig.femfna  b<feucaru,cucurbitx,' 
citruUoqi,porrubcx,  bbarum  excorticatarum»  ana.^.iiir' 
dragacanti,gumiarab.amili,papaueritalbi^mygdalarG 
dulaum.ana.5.).<.conGce  cum  prfdidis.pofesrmmmo 
dien  loch  in  modn  fynipi.cdfetfeionis  in  motfideCoifeio* 
018  ordinare, vt  magis  pbcebic.cfe  enim  maftirans  tufnm 
calidam &iacilieSs  fputum  in  ea. &cx  habitis  compone 
ex  diuerGs  diuerla,  vt  propoGto  erunt  conueniemiora. 

OiuerGones  Hanc  vitra,  vt  fupra  de  foda,afehmate,& 
pluribus  loas  ditfeum  efe  exets  eligendo  nece/brias  qux ' 
bnie  comprxhendunrur. 

Stfeftur  catarrhus  cum  diapapauere,cum  loch  etut,dia 
dragamofrigido,dtacodion&efe  medicamede  iacuriic 
didi^mabinueniore&cfe  exteris  fortius  multum  lau 
datullGal.Auic.Mcr.Nicol.cuiu8  deferipeioefe  copiofr' 
prx  Cftens.df  tu  videeam.Similiftr  piluix  de  arnoglof* 
C»,Si  de  cinogloila  Nicol.d^  efe  fecretum.  M uha  in  de  a** 
tarrhoponu(ur,dftuibf.nam  intufsi  catarrhali  niulcum 
budacur  cauiertum  in  zuedenegipropter  quod  relege  qu( 
ibi  huic  propoGto  fatpra  funt. 

Pro  confbnacione  recurre  ad  ea  qux  de  foda. 

Applicanf  ad  extra  empbfera,vn<feiones,cerotaria.  fed 
c5(iilo  ne  nimiu  vtaris  frigidis.  Vn(feio.ia.olei  vio.5.in«- 
cerx  albx.^f.mifce.  Icf  cum  diadraganto,muci1bgine 
pGliiioleo  viol.biina  fabarum,  vel  hordei,  hc  empbfera 
addito  modico  crod.item  compone  frigida  cum  calidis  ■ 
vmcentibusfrigidfs.vtia.oleiviol.rof.amygd.diilciura, ' 
camomillini,  cucurbitini,  butyri  loci,  feminum  frigido* 
rum  minorum,  nmupharfs,|mytit,  hyfebpi,  cabmentidf 
huiiilmodMa  q»  compone  vt  videtur  expedire. 

Acdddta  corrigunf,vt  G fuerxdifltculrat  anhelitus  c0 1 
his  qux  diVfia  funt  deafehmate.G  fuenm  vigilix  cum  di* 
<feis,(uprade  vigtlta  fupcrfeua  addendo  in  abis  ea  qux  tc^> 
nent  in  ore  femina  papaueris  Si  hmfii.  de  hoc  H in  cu(W 
ex  (rigida.icemedidnx  fedaptes  nilsim.  Si  cdfbrtames  pe ' 
(feusi&putinonf  in  cafii(untGcuc(uccus  granorum  myr 
ci  c6pleconim,&  efe  ad  illud  mirabtle.item  pulmo  uu1|M 
cum  fyrupo  mynino  Si  efe  magni  luoa menti. 

C V R A in  calida  dehum.  Canones. Ordinatio  dix*J 
tx.  Si  hic  eA  Grailis  illi  qux  dtifea  efe  de  cal.df  Gcc.  Si  cu 
vttre  ctbis  frigidis  & Gcc.qx  efe  hordeum  Si  buturmodi»'- 
proqbut.iti.rravfe.  Euacuatiomatenxpcrphlebotomi} 
ex  vena  capi'ris,G  frient  defcfdensaut  k nigra  Gat  phlebo* 
comia,  G frierir  macera  in  his  lods.  Aut  ex  bad  fica  G he* 
par  cum  fua  calidicare fuerit  in  caula.  Aut  ex  (aphena  G fue 
rit  cx  rettnnone  menferuocn.Hc  conGmilieer  fuo  modo  di 
txnir  G (lai  ex  retentione  hxmorrhotdarum  vel  fanguinit 
vndecuqi  Guerecdrueti.  Hic  camf  nota  t^hliqn  cuisisgft 
humida  cu  calidtcace  Si  non  efe  ibi  fr  nguit  peccans.qugre 
oportet  te cdmilme  frigida  cum  GcasinciGuisiaur  non 
Gm  (>  materia  efe  vi(cx>b  vel  non  viTcob.  Et  Gc  ordinare 
dicc3.digcfeion^/iiacuanoncs  cSes,5:  pamcubres,vc  fti* 
pra«df infra dicec  defrigida  et  hum.d^  tu  coUigr.  I jiudaf 
in  hocca(u.x>cap«lIt  ve.hyf&>pi,(abx  excortteatx,  (hni* 
nssantG,frxniculi,b<feucx,ponu!acx,papauensal.Bna.5. 
v.amygd.8ma.duiciuro,hordciexconicati.ana.3.v.femi 
qii  melomsyCucuiiKns,  graaora  myro.  aM.5*iif.  gumm^ 


^ j Tnufbtus.  VI.  •*  ■ 

tra4.l|.p(ifluUru  emiclRRanim.5.xv.  daL^'lorum,ffcuo. 
tm.mimero. < .uitubaru  numcro.xxx.in  lib.nq.aquc de* 
coque  vli|i  ad  lib*).  r.denE  naanc.^.tn.cum  zuccharorof* 
vcl  viol.  Potes  & li  vttcum  zuccharo  reducere  ad  for* 
maoi  ryrupf.icem  facere  elediuartum  Sc  gratius  ent.  ttem 
Cx  paucioribus  vt  ttbi  cfimode  em  confice  v t bber. 

C V RA  tn  ea  quae  eftcx  cauta  frigida  (S^hum.Cano* 
nes.  Ordmatio  diaux.  Oigeftio  maierix.  Euacuacio 
COIS.  Euacuacio  propna  cum  medidmt  educentibus  ^ 
pedore.  DiuernoA maxime  H ^capite fluxerit  vet  ali* 
unde  ad  pedut  veneric.  ktiflio  macens  fi  i capite  de(dn 
du.  Conbrtaiiocapicis  Habeo  erit.  Exiccauo  reHdui 
veldiperflui  cumhit  qiixadimra  vel  adexrra  admini* 
ftramur.  Corredio  accidentium. 

Primus  prrficttur  cum  regimine  cendence  ad  calidum 
Sc  Hccum  vc  de  afihmaie  didum  e(l. 

Mater»  (Tmilicer  digeraf  ex  his  qux  cale£idunt»  ftibri^ 
ltanc»incidunr,  vcefl  fyrupus  dehyilbpo,  & decodiones 
Hidxcx  rebus  ipHs  ploratibus  veinde  afthmate.pro 
quibus  tbi. 

Euacuationes  fiant  cum  pilulis  coch(is*&  de  agar^o 
cum  caHa,&  manna  >addo  agancum»vt  de  alHimate  dtee^ 
batur  cir  decodionibus  pedoratibus.&  tu  recurre  ibi.Ec 
fuper  hic  nota  duo.PrimH  q»  canones  poHci  in  complodo 
tertiu  can.deaHlimate  prius  legane.fc^mt^  iHxeuacua* 
cionet  rcfterftur  cn  imerpoIatione.Copletur  etiShxc  im{ 
eio  ciienemate,ruppoHtoriji,&  hmoi.vt  in  deaflhmate. 

Euacuacio  propria  fiat  cum  his  qux  matenS  ^ pedore 
educunt  de  quibut  io  de  afthmate,&  infra. 

DiuerHo.S lilio  materix.  Confortatio  capitis  hxrres 
tnteutionet  cdpleanc» vc  de  catatrho  frigido,&  de  aHhma 
te  didum  e(l.&  tu  tbi. 

Cdrumpnbfuperfluicrtt  cum  medicinis  reroluenabua 
&corum?(tbus  quas  medici  exiccanuat  vocSt.  Et  htc  no* 
ta  tp  tafia  debet  applican  pofl euacuationes  edes,  3c  pro  > 
prias  reiteracasectS.  nam  admmiflrare  ea  in  principio  cd 
prpfbcare,dC  ponere  xgrum  ad  raortc.Mer.Vnde  ad  tncra 
qnqtadminilhanfyqnqiadexrra.  Adinrraaute.ie.myr' 
rham»dCeamcum  meile  incorpora,  & lambendo  deglu' 
tttf , aut  gumi  albotrn  cura  melle,aut  aUcttran  cum  meile, 
hxcenim  anhelitnfacfluant^^humidiurem  confumunc. 
It?  Sc  in  hoc  cafu  laudatur  fulphur  cum  ouis  forbilibus  SC 
arfentcn.  dequoindubnsdC  rupradidueft  deadhmate. 
Fium  Si  (ulfumigaitones  ex  gumu,  6C  per  embotum  per 
08  recipiunt  vt  ex  Horaee, oppoponaco,Cindaraca,  thure, 
galbano,d^  hmoi.&  fiunt  bis, vel  ter  in  die.  Ad  extra  au  * 
tein  poHunt  fieri  cerouita  exh»girmis&  HmiUbus  cura 
pice  CMOS  pulueribus  retum  alidarum  pedoralium,ut  fu 
pra  eu  butyro. 5^  fimilicer  cu  oleis  dC  cera.  Si  modico  ace 
ci  vnguencufn.ltem  cxcifdemcmplaHra.  Si  tu  compone 
calidiora  mimis  calida  vt  ent  opportunum* 

Vltimii  espediuflc  ebrgStu  pedus  de  quibus.Ciipra  de 
allhmate,remouctu  vigilias  da  quibus  fupra  Si  in  de  fU' 
perflua  vigilia»  Scito  rn  <p  fumma  medidniru  cdfbrran 
tium  pcdus,d^  pulmone,&tursiin  fedacium  tn  cS  frigida 
iim.Rob  myrti  cu  myrrlM,&  modico  croci.  Pulmo  vut 
pis  cu  m^lle dk  aqua  calida. ue  crocua  cum  fyrupo  de  hy  f' 
(i»po.ftc(aiidaracacummclle,fhix  cuprelsicumvtno,& 
euelle.Gt  gnna  pini  funt  vehemftis  iuuamemi.Ei  ex  medi 
cinis  magnis  ad  hanc  imemtonf  funt  theriaca,  meindani, 
diamiifcusdulcis.  Pilulxin  coplememu  quarti,  can.iv* 
caHorci,myrrhx,maHtcis.opn,liquimix>galbani4iynb' 
pi,aninicenic.emjlx^cm»nx,liquirrtip,trcos,dragagao' 
tt,guraiarajma.cdficecumrob»dapoftrexm9les.  Item 
«kbu  que  mgrediunf  loochata  confice  pilulas  qux  imme 
diaic  dan  poliunt.  Looch  Gal.ex  lib.x.trad«  Sc  expertu 
ad  cndicSdn  luCum  ex  materia  grofla.  la.liquiritixtireoa, 
floracis  tiquidx,pKiHicoia  mundatorum>amygd.  dulciu 
4faau.granofuptui.aaa.aur.fg.olibaiii^luiuiisalbocin^ 


Caf).  X. 

gumi  ara.dragacami>garici,cintBmomi,lemima  ktnk» 
ana.5.n.|.aioet,  myrrhx.ana.5.q.kclmei.|.).terc  Hccadi 
pulueriza. medullas  vero  comere  cdtritione  vitiina.alod 
vero&  myrrham  infunde  in  rob  circiter.|.rj.aut.iq.  mcl« 
lii  codi Sc  colati  quancu  fuHkii.deinde  diHolue  in  eo  fta 
racemdf  confice  in  monario.  doHtefl  11.5.1.  vfcpad  vnl# 
t.Etquia  hominesfunc  mmiuingluuioH  Adelicatt  ab^ 
horrentes  res  amaras  poHumusrcr)certaloem,&myrrhS 
dimittere,aut  quia  amara  etiS  non  ponere.Loch  de  rqutlla 
Sc  loch  (anu  Sc  expertum  Sc  hm6i.  Verum  de  adhmate  Hc 
hmditntemio&conHmiltaplurahabesi  Mef.&cu  tbi» 

Hic  tn  non  prxtereo  medicamen,  fcilicct  ad  (edandam 
rulsim  Tabit  Regis  quod  memorauit  GaLipic.de  quo  di 
cie  q,  nullum  et  aliud  xquipcraf.i|uoppopana.  aur.  v.ca* 
florei, (eminis  Imi  a(sf.ana»ur.uh.(nntnum  laducx.aur* 
quinc|L  Foliorum  niix  Hccorum,  myrrhx.  ana41ur.i1).  s, 
opn,crodana.aur.ifj.  f .cdfice  cum  meile  colato.da  in 
ro febricitantibus  cum  aqua  cabda,non  febncicamibua 
cum  vino  ad  quantitatem  cabx.efl  enim  expenum. 

C V R A in  caufe  cx  melancholia  qux  rariTsimecon'. 
lingit  feruacan.tuxu  ordine  poHtum  dealn8,&compO' 
ne  compleo  quartum  3C  o.fhuum  calida  cum  humidia# 
hoc  faciliter  cx  datis  facere  potens. 

Ec  quontS  hxc  cfl  xgritudo  molefla  feequemer  cdtin ' . 
gem,qux  SC  aliqn  inactcratur  hinc  fubfcnbS  prolongSdo. 
plurima  remedia  in  calida  &feig.hu.dkHcc.In  calida  lau' 
datur  diapapauer  McCcap.de  tul5i.cuius  iniiium.  Oiapt' 
pauer  ex  inuetione  noflra,  Sc  ell  minibilu,A;  c5^  in  ao' 
tiqua,&noua,eti2  incaiarrhali.  Ad  idem  dupapauer  ab 
codeferipta  eodeloco.dcrcriptiofK  amech  cuius  initiu. 
Idem  diapapauer  cuiusiuuaraerumefl  fubitme  ad  tuGam 
caurrhalem  cum  caliditare  Sc  afpentate  &Hci.  Ad  idem 
piluix  alkaber  de  qutbus.fupra  de  catarrho.&  funt  remc'. 
moraexab  AlcxS.medico,qmvtdtcitfuntex  medicinis 
bcnedidiis,(S:  funt  ex  fecreiis  artis.danf.  enim  in  fero  cum 
itur  dormitu  a tribus ufqi  ad  quinqi.fum  enim  mirabiles. . 
cu' require  Mcf.de  cararrho.  Oeful&migfis  poncremc' 
dia.demdedealrjscauHsexapoflemate&c.infine  defeb*  ^ 
Vnde  Auic.Suflumigiiim.  ta.ro.rubearum  ficc.  M.  ij.ca* 
momillf,meliloci.ana.M.).(anda(oruomnium.5.).ltqui'; 
niix  mundx.§.f.captUivc.  M.r*camphorx.  5.r. bulliit 
inaqua,&  vltimoaddatur  camphora.  deinde  recipiat  fu'i 
mus  per  embotu  apeno  ore.&  cooperto  capite  donec  fu  * 
detfbrtitcr.&  hoc  fiat  multis  vicibus  iuxta  coueniemiani 
particulara.deinde  teneat  pilulas  bichichias  in  ore.de  quiV 
bus  (upra.vel  Hmiles  vt  in  de  catarrho  calido  didlum  ell. 

In  feigida  uero  laudaf  diazinzi.loch  filq  Hamari  MeC 
cap.de  cuCn  humida.cuius  iniciu.  idem  loch  coferens  tuf* 
fi,&  xgrmidinibus  pedtoris  6c  pulmonis,  Sc  efl  expertu» 

It?  loch.Hue  pifuix  deferiptione  Amech  eode.c.cuiua  ini 
lium-Itera  loch  cdferens  vt  ipfuro.i^.liquiritix,  amygd. 
dul.d^c.  Ite  pro  pauperibus  Sc  cdfert  tulsi  phlegraacicx.j 
dif  maturat  ei.qt.alliorummundaco.lib.<.&clixa  inaqua: 
decotHionis  acerum, d^hyilopi  donec  Hnt  benedifcoaa», 
deinde  colemur  Sc  fortiter  terant  AT  proqce  fuper  ea  buiy 
n,d^  mellis.afu.5.  v^  decoqiant  lento  igne  vfi:^  ad  ter  • * 
minuloch,&vtere.bonu  cflAfeflexdefcnprione  Sabor 
iTgis.  Alfudad  idr.ip.  fuccicaulium  lib.v.coquelerao. 
igne  auferrdo  fpumaeius  ufqi  dum  redeat  ad  lib.g.dcinde 
coquatur  cum  rob  & melle.ana.lib.).vfqi  duroingrof&C 
bonum  ab  eodr.  Item  Sc  pro  pauperibus  amplius*  retiV 
neat  pauper  fortiter  anhelitu  Sc  frequentent  ell  A uic.cu' 
rabitur.t  maximcH  i mala  compicxibne  iimplict  furnr. . 
Ad  idem.gi.putuer? caUmemi/i;  ponat  tn  carice  qup  ali 
quamulum  igm  apprxfemef  ,t  ponat  in  vino»  Sc  eo  vra  < 
cur  (ero»mane,t  meridie.  Idr  facit  piper  cu  ficubut  fiim  • 
ptum.  Ad  idem.gt.bui vn,melIis»vitellonim  ouorO.sna. 
§.if).pt'pcrfs.5.T.mifcc  ucKigne,t  vtere.tex  Hmtiibus* 
OBI  ime^  coponete  in  cau&  ca4iccipiedo  feigida  dome  • . 

fhra 


De  aegritud.peccoris»&  pulmonis*  i z $ 


ftica  mukn,»!!»  Amjpnioft.  SuffiimigiB.  «Lihunt:  lau- 

dant:maRia*.ara^<in.fbliorumam<>millf:  meUilociioi 

piLvt^na.M.Vf  ? Jiquimie  rtfe.5.j.ariw 

oorro.xti.panutani.^.).  f .decoqianc  tn  aqua  & recfp&c  (u 
mus  per  oi  ut  fupra.&  maxime  qn  eft  cacarraljf  ui  eft 
piitrtmii.  Qu6d  fi  non  hier ic  catarralts  dimmrs  gummat 
&!oco  earum  poncealida  peAorala.de  quibus  Tupra. 

In  humida  laudatur  fyr.de  hyflbtdefcfip.  filij  HamarS 
euiusinittum  filiuiHamaram.  (yr.de  byflb.  Me^.cap.dc 
suftibumtda.AdidemconfeAio  Democriti  eodem  cap. 
Ecex  datis  humidx  compone.  Ec  pro  pauperibus. 
phur.5.  f Ibrbcatur  cum  ouo  Torhili. 

Inficca  budanrurtrochifci  filq  %achari*cap.dciu(tt 
CccaMef.quor5inuium.Idemconf«fhoala  trochifco' 
nim  ad  tufsim  ficcam  cum  caliditate  vehementi. 

Et  qa  raro  e(l  peccSs  qualitas  paGnua  ablqt  aAi  ua.hinc 
cum  de  cura  hara  cdpofitarum  fetis  dem  fit  ruperfedeo. 
Tua  tft  intereft  coponere  addendo  inficcis aut  hum.ma^ 
gis  vel  minus  vt  expediens  erit. Qubd  fi  fuerit  ficca  .ppter 
vifcofitatefiibtilta  incidas &c.  Sivero  .pprtr fubtiliute 
humoris  tngrofia.ct  tu  de  his  omnibus  habuifti  fimpKcia 
Si  c5pofira>in  antiqua  laudal  roctriNico*  Ite  pilulx  Ifeac 
hebZhamarain  Mef.in  fi.capituIideiu(H.quaftiinitium. 
ip.(loracis  caftorei  d^.ttciwdicameDSabor  regis  cap. 
detufei ficca  Mer.cuiusinittu.Saborrex  medorum  me.’ 
dicamc  mirabile  SC  valet  in  calida.  Sc  tn  eadem  valet  da.’ 
papauer  Mef .memoratum  (upra.  In  fetgtda  vero  con. 
fleAio  humain  in  MeT.cap.de  tufsi humida  cuius  iniriuro. 
Humatn. ConftAio  loch  albani.itemconfc^oArchi' 
genis  eodem  in  loco  cuius  iniriura.  Archigenis  confeAio 
quz  nominatur  mirabilis. 

C V R A fituftis  fuerit  in  xrateinfantili.ReAificetur 
kc&  fiatinunAio  cura  butyro  dragacanro  oleo  viol.  ca 

snominino,anethino,pinguedinepilintf,rauaUaginibut 

pfi!n,&  hmoi  cum  cera  alba  aut  citrina^raodico  aceti  cO' 
ponendo  feigida  cum  catidisfeciendo  declinare  vnguen ' 
tum  ad  btus  frigidum  vel  cal.  vc  opus  enc.  Sed  nota  ^ in 
ptteristufeisvt  plurimumefl  feigida.  Qubdfifuerit  ex 
capite  defluxus  ponamur  cerotaria  aut  fecculi  fiiper  caput 
vt  df  Aum  eft  de  cacarrbo  cal.  vel  (rigido  vt  opus  erit.  Si 
autem  cum  tufsi  erit  feb.tunccalida  diAa  oportet  ' 
rari  hab^do  refpeAum  ad  ipfera  feh.A:  hoc  remanet  in  di 
(cretione  tuimcdict.&tub^confidera.&rccurread  ea 
qux  dicen(  in^  de  febJ^ubrica  de  accidentibus  (eb. 

C V R A fiaderittuCnsexvlcereaot  vulnere  pulmo- 
nis vel  apofiemaris  eius  vel  partio  viciriStiH  ef.ficut.vrr.- 
bi  gratia  quSdo  cotingtt  tufeis  ficca  ex apofismate  epatis 
velex aliqua  re  comprimeme  diaphragma  vtvemoficaa- 
aut  iquofitas  inhydrope>aut  ex  apoflemate  Romachi, 
|p^tt,d^  hmn  t.tunc  fit  recurfus  ad  Rubricas  proprias  vc 
sie  cura  phthifit,penpneum5ip^poftemacis.hcpaii8,rple/ 
«ri^machiy&c.qm  cxcura  eoi9  pHet  cura  hmoi  culsis. 

Dcmocc.  Riibricd.  V. 

VOx  efi  Tomif  cantus  ab  ala  ex  percufeione  aeris  ad 
vocate  arteris  cum  imaginatione  ac  voluntate  feu 
appetitu  fignificandf.Et  hic  deferiptio  colligit  ab 
Arid.ij.de  aia.&  ab  eius  C0mc.c0men.s9.  Ex  qua  pat?t 
creseiuseSf  philofophicale8.Materialis.r.cu  dicii  aer.Efii 
cienafeli{  vniurrfelis  cu  dicit  a?a. Finalis  verocu  dicil  cu 
4maginariooc.N3  vox  dicte  k voco  vocas.vel  qa  ai  vola- 
eateenutiat.  Vnde  Tcefo  perihermentas.  Voces  fiint  cani  q 
gine  tn  ala  parsioral  noc^.Formalis  uero  ed  uocts  talis  de- 
arcicubtiO}  flue  modulatio.  Et  vt  diAa  magis  pofiriue 
MtcUiganCt&rpaliicr  quo  ad  cam  efficiente  cuius  otmoda 
notiria  ed  medico  in  curatione  neceffena  Tubiungaex^b 
tc  fimilitudiiK  qua  fecilius  cxpeAara  apertanl.  Imaginari 
Aam  velimus  voCc  in  analibus  fbrman  qu?adraodu  Tonus 
i/k  a^b(oUicukilud>cncc«Pulaiocnimdi£  cdcauiospc- 


Aorif  ed  ficut  folliculus  fifiulp.  Idgitiido  vero  fidubexu 
foramirabuted  ficut  trachea.Dta^ragma  urro&lacerrr 
peAus  mouAes  fiint  ficut  bracchitl  prpmens  (biliculfi.  epi 
glottis  vero  vt  extremitas  fidulp.  MuTculiauiceptglotm 
aercpcutu^.&epigloctiro  c6dringftes&dibt3ies  vo- 
lutarie  Tuntfiait  digiti  foramina  fidulx,nunc  cbudences, 
noc  aperires  ^m  exfgcmiS  roodubcionis.  Palam  vero  ed 
ficut  cdcauicas  fiduTx  bra  vbi  vox  in  epiglotti  formata 
rtfonat.  fit  ed  notadum  q>  virtus  animalis  q ed  prina« 
pio  motus  mouet  epiglottira,fiue  muthilos  eiut  T ira  Aio« 
ne  vocis  medtScibus  ncruisreuerfiuis.  Vnde  Gal.viij.de 
iuuamen.Cerebru  vtd  his  nentu  ad  mouendum  epigloc-> 
tim  finit  miles  vtil  fmmdc  habenis  ad  mouendum  equ3« 
Si  ideo  ex  nocumeto  in  eis  accidente  conringit  voci  Ixdr. 
Vnde  Aiif.deama  tertij.de  voce.  Et  fuit  alius  qui  cum  cu 
rard  k Tcroflilis  iocifus  ed  vnus  duoru  neruo^  reuerfiuo^ 
^rum  quare  abicofe  ed  medietas  vocis.  Bmiiter  auti  in« 
druroema  diAa  cdcumim  ad  uocc  dearticubnd3,dcniet» 
lii^ua,bbia,(Sc  vuub.qu;  nd  Toliim  cdfert  in  dearticub- 
cione.veri)cti3ad  formacion?,vt  Gordo.qui  afierit  rpfem 
dare  iuper  foramen  anhelitusficutdigttusfidubroip  fiip 
foramen  fidulx.Bc  Tubditcap.de  voce.In  formatione  vo 
ctsvuubedperTedlCilca  iunt4>p(er  iuuaroftavt lingua, 
pabtum,bbia,&  dentes.  Prxierbxc  autem  nota  epi 
glottis  ed  membrum  carhbginoTumcrcatuvt  vocis  fic 
indrumentu.  quod  es  tribus  ^edpofitn  cartibgimbus. 
vtprimaprimi.deanacomtamuTculoia  epiglottis.  Pri- 
ma quidem  qux  ed  antertor.&  maior, vocata  clypea« 
ItSyqux  pofira  ed  exterius  ad  deferfdum  vt  clypeus.  Se- 
cunda ed  diAa  nomen  no  habes  pod  ilbm  pofita  ad  par- 
tem colii&  cum  eaiigataad  complendum  quod  deficit 
ex  prima.  Tertia  ed  diAa  cymbalaris  qupextdit  in  me- 
dio ficut  ed  lingua  in  fidula  artifidali.A:  hxc  ed  ilb  car- 
tilago ad  quS  hora  vocis  fit  aeris  fraAio.  de  qua  Auicen. 
decima  tenti  de  voce.  & eius  indrumentu  ed  epiglottis, 
dCcorpus  fimile  lingux  fidulx.df  ed  indrumetum  in  ve-  ' 
ritate  Si  reliqua  Tunc  mittftta  dfadiuu5tta.Br  Rafie  primo  . 
AlmanT.deforma  oris.  Si  lingux.  Aliud  vero  ed  corpus 
quodda  quod  lingux  afirimilatur  fidulx.quod  otbus  alijt' 
vocM  indrumftis  nobilior.  Vnde  tria  fune  voc?  facien- 
tia.Quoddam  ed  recipiensiQuoddS  ed  re AificantdCmo 
dubnt.QiioddammSdans»  Rccipientedcanna  quxre- 
cipic  aerem  fibi  cranTmifium  S peAore  qux  ed  plana  foli- 
da  quale  debet  efie  corpus  Tono«a.  Redhficans  dlTmodu- 
l3s  fiuK  bceni  epiglottis,dl^  fidub  cymbalaris.  MSdant 
cddaf^ragma,pulmo,&peAus.  Ex  qti  bus  omnibus 
patet  modus  generationis  vocis  in  animali.  NS  aer  mifiii» 
k dtaphragmate,pulfn6e&c.vTqiad  epiglottim  per  can- 
nam pulmoms  refrangith-muTculisyd^fidula  cmibafarf 
mediSce  dibtatione&cddriAioneeo^ex  quareAifica-. 
cione  Si  moderatione  fiAa  caufef  vox  in  palato  rdbnans, 
vt  diAued,ad  cuiuscauTationcetiScdcurriTc  fingua,den- 
teSydt^  hnidi.c5fidera.hfc  enim  Tum  c5fider3da  k nxdico 
operSte  vt  aperiaf  modus  ponfdi  cafiim  in  terminis  tn  di- 
Tpofitione  no  naturali  tpCut  uocis.nS  Si  vox  frequrter  in- 
diTponic  cuius indiTpofitio ad fe  curS  vocat*  Lxdicur et- 
enim vox  tripliciter  qu?admodum,&  fingulpalix  opera 
ti5csabbtf.T.dimtnutedfcorrupte,&  devnoquoc^ment 
bro  fiet^jcefilis  curatnius.  Abbtio  voris  ed^pter  au- 
gmmeu  nocumemoijraccidemin  membris  facilibus  aut 
c5currentibus  ad  faci?dam  vocr.  Vnde  Auic.Gt  qfi  fortia 
fiunt  nocumenta  in  membris  rottt^tibus  dedriitrur  vox* 
(ed  vtplurimum  accidit  drdruAio,dimimitio,vet  corru- 
ptio ppter  nocumenta  in  fidub, dCmuTculis  conttnghta* 
Vnde  Auic.Cum  nocumentum  ed  tn  bcerto  dilaranie  fit 
vox  pr^catiua,&  qn  ed  in  bcerto  cddringente  ed  vox 
fuffhntua,quo  quodS  impetu  difflatur  aer,et  qn  dedrumir 
eius  operatio  dedniitur  vox.  Dimimitio  itaqi  nocumen 
lorum  ia  cifdemcd  caufedimfnutfonistnea. 

Et  cauTx 


TraAatitt.  .--VI.  . 

B T C AV  S M Caciftet  corrupnon?  fune  &>ne  pf(t 
nedcm  cauAt  foctemibus  ablationem,  Sc  dimimnionetn» 
Vndc  Aut.Rmccdoaccidir  abhumidttate  pauca>&  omi 
multiplicatur  paruaiperrrcmft,5£  A plurimum  multtpU 
mtur/deilrufturitatli^  earum  tnteniionc  &remdcio*. 

ideo  Auic.permixtim  poAtit  caulai  harA  Izflor^  m 
vocc  c5cingenno.Ec  H quaerit  quae  caufx  fum  intrnfioree 
cxpanenocumcrt,an  iacicteacorruption(an  diminutio» 
nem.  Dicendum  Rc  prima  ^cievidef  ex  automate 
nunc  allegata  <p  fociliorea  fum  caulf  corrupcionii,  ftd  hic 
cft  locua  fpccuiariPnit  que  relinquo  fabtilibut.Nam  qfttt 
cortupcioneuocia  antecedit  diminutio  eiutrqncp  magnto 
* catio,uc  patet  de  canna  dibtata  ob  vehementem  calidta ' 
tem.  Et  in  fumma  caufae  bciftet  ablationem,  aut  funt  in 
membrit  mittentibua  vt  diaphragmate,  peAore.pulmo^ 
ne,d^  huiuAnodi,&  earum  remoiio,quaerenda  eft  rubrica 
de  aAhmate,  Sc  in  Ira  rubrica  de  pleuriA,  pcripneumoma, 
phthiii, empyemate &c.  Aut  inmcmbtie  bdrmibusvt 
cpiglotis  Sc  murculis  &c.  vt  fupra.  Et  tlix  fune  aut  mala 
complexio  cum  maceria, aut  fine,  aut  mata  cdpofltio,  aut 
apoilema  vt  in  rquinantia,aut  folutjo  cotinuibdbi  in  ncr^ 
rcuerduu&c.ut  fiipra. 

C V R A canones  reruetur,pporti6nabtlireriuxta  cau 
lam.Vc  verbi  gratia^Si  hierit  uitio  pecoris  aut  pulmonit 
redutAx  ad  canones  caufe  proportionatos  Rubrica  de 
aAhmicr,  & pkuriA.  C^ibd  H fuent  ex  apoAcmate  gue» 
turis  rcduiflf  ad  Rubricam  de  rquinantta. . Qubd  A meric 
vitio  r>lutionis  cdtimii  ferua  quae  fum  neceAartain  tali  fo 
lutione.Vnde  Aui.de  cura  nus.  Curetur  a1  eo  quod  opor 
tet  capitulo  fuo*  Q^ibd  A fueeit  f%  inciAone  nerui  non  ex . 
pelles  curam.  Qti6d  A fuerit  ex  mata  coplexione  &fpe« 
cialiter  humida  liqua  contingit  fecundum  plurimu,runc 
Ac  canon  memororua  <p  Aatim  adhibeatur  cura  & no  tar 
detur,quia  ex  tali humidicate,  ita  aliquando  moKiiicScur 
lacerti  vt  bcncAcio  medici  non  rcAituScur  lanitaci,&  hoc 
ibrte  intellexit  Auic.cum  dtxic.Ec  tUequidrqui  Immini' 
ttnm  abrciAontt  vocis  oponet  vt  incipiat  ad  curandum 
amequS fortis Aac.  EtfcttocpabrciAovods  quxprouc 
ntt  cx  nocumento  nuchx  colli,  dt^fpondilium,&  neruo^ 
rum  dilaumiuraicaruid^pcrculsioacdidocacione  &hu 
iufmodi.  VIX  aut  nunquam  curatur, 

Scefs  catK>n,conforr^  guttur  cum  hti  de  quibus,  ca.de 
fquinatia,&  ua(ec  in  hoc  mixtio  bda  ex  ouo  etixato  5^  A' 
farno  excorticato  cu  rpodico  ladHs,  3^  fumaf  ter  in  die,& 
tribas  dkbui  c6nnuis  Sc  At  quScitastrium  coctcarumi. 

TertiutadmimArano  medicaminum  cxtceaniiumdlf 
cdfbrrantium  guttur, vt.ia.  ficuum  Aecarum  numero.iiti. 
caUrocmi.$.f.gummiara.3.i.abnciancur  contees ficuG, 
vt  pofiibile  cA, deinde  omnia  (imul  in  mortario  conteras 
SC  cdiungas*dif  fac  pilulas  de  gbus  teneat  in  ore  pati?t  unS 
edeinue  tn  noAe,&  die  expertum.  Alcud.9.rucci  I|qui.},f. 
tburi«.5,q  croci.5.j.dC.f.d^di  rob  uup,Aue, vim' aggrega. 
Item  fiat  fbrbitioaqup decoiflionucaulium  pauhtina,& 
pauUtina,&c5umiecurrxpein  die>d^  Ac  tepida.  Item.qi. 
phiAicorum  mundacord.5.j.xinzib.  cdtrici.5.1.  f,  amidi. 
5.n.zucclbrf.V).omntacum  lacie  mifixSiur  & reducanf 
ad  forma  mclfis,  deinde  aromatizetur  toni  cbm  modico, 
piptt  Sc  a dmim Arrf  in  forma  loch,aut  ptlul^ro  placebit. 

Qubd  A fuerit  ex  Accicate  quod  cdprfhendif  ,<p  eA  cum 
pauca  raucedine,acuitate,cu<iKalid<ciic  quada,&  afperio 
iate,&  quodS  doIorc,tunc  at.oloi  vto.&  cu  eo  mifce  mul 
tum  Eucchari  donectmum  At  quaA  vt  mei dkdeg luctatur 
pauUtine,  dc  funoacur  hora  qua  icur  dormitum  quantitas 
vnius  coclcaas.  Item  ad  idem  mucillago  pAlri  cum  zuc 
charo  vt  diVlum  eA.  Iiem  ius gallicix.ItciusrpinadMa.’ 

' rii  cu  zuccl^ro  Sc  hmobBi  breuncr  humetA  teiua  ex  parte 
aeiS  ciboia  funt  hoc  cafu  maxime  cdlerctia*  Itc  Apis  Accf 
cum  cortice  qii(  habft  plurimii  humiditacis  ctiSin  vocis 
r ^fciAone  cdficrum»&boc  voluu  Aut.cuiii  dixir.Ri  ficua 


Ctp;  X. 

funchitratiusad  abrdAon?voc/s,AueAtab  huinidiieac€« 
Aue  ex  Accirate.  Sed  hic  nota  c;p  nd  pterrundi  runr,nec  po 
Acrgandf  canones  vmueriales  atten^ndi  in  euacuSdo  ma 
ceriS  peccatur, ita  ordinef  difta.Digera(,euacue(.DiDcr 
taf  vt  eA  necefle  iuxta  ea  poAca  funt  in  capitulis  .ppttfs 
vt  de  aAhmate,pleuriA  3c  hmdt:  vt  opuieru.  IcF  nocan« 
dura  cp  in  nula  cdplexione  abfqi  nutdn,  vt  fupra  fuffif^ 
Cium  fbla  altrrStia.  Iir  a q duAa  funt  de  cura  abfciAo^ 
nii  valent  eiiSindc  curadiminutfomrita  Acut  diffenme 
abrctfto  diminurioexparte  cauCirum  imenfiim  Sc  tt* 
miAumncadCnKdicammaadtnuictdiflnre  debft.  Vnde 
A:  valftta  in  raucedine  valcnr,&  in  duninuttone:d:tu  per 
rehxcbciliaaggr^ &cdpone.  De  corruptione  autem 
vodi  dicendum  9C  licet  plureseiUs  fpecies  ponamur  ca 
men  principaliter  & latius  memionr  de  raucedine  bciaa 
de  alijs  fuccindle  expediens,  nam  bcisconfene  videmur 
qux  dicemur  in  de  raucedine>&alijs  fpcctebus  dut.  * ^ 

Dcr4MCfdmcMoaV,<r  u0>riirdcr.  K^br.  VL  , 

RAucedo  vocts  Aue  vox  raucaeA  vox  afpera  ab  hu^ 
mtditate^ut  fuperActei cSnz  inxqualitatc  cau6a.' 
Et  didf  ab  humiditace,qTri  vox  qux  caulH i Red* 
cate,inxqualicatc  (iipet  Aciei  cannx,  appete  dicif  afpera,  SC- 
hoc  uohm  GaLif.iechni  cum  dixit.aA>erttas  eA  inxqualf' 
tasfupcr  Aciei  ^ corpus  duru,hxchumidiia8eA  media 
inter  tUS  qux  facit  iremulS&abfaAamivf  infra  de  treimt 
la.  Aui.vero  Mcf.d^  ceteri  pluretimcllexerunt  huc  terroi' 
num  raucedo  valde  large  volccea  q»  ols  vox  cofub  dice^ 
retur  rauca.Ego  vero  credo  in  omni  voce,  rauca  At  vo 
ctscdhiAotdf  indiAin<Aio.nam  ornna  quoru  voors  fune 
confufx  & indiAimfrx  rauca  appeuamus.  Ex  quibus  ha 
bcf  caufa  raucediniseA  humiditas  quod  infitri  vt  c5fe« 
qufter  expnmanf  a Itx  cau%  q funt  caufp  raucedinis  largo' 
modo  fumptf  .Omnia  enim  quacuncp  poiHim  tUt  ci  inx 
qualitifis  cannp  pntv&fumcS  riucedinis.Et  in  fumnia  nu 
meranf  ,humidttas  undecuncp  Auens,vt  fupra  Accias  c5fi- 
rotliier  cxiccSdo  diAbrmiter  partes  cannpi&  cA  inter  hat • 
Agnu  diAindfiuutqm  qA  eA  ll  ficciatccA  vox  ram  clart> 
tate,&fenoritatc,oppoAtu accidit  cxcaqcAex  humidi» 
ace.  Iteacciditex  dilantione  fuj^udinArumentivein’ 
forti  clamore, forti  fufflatione^  fpiliter  hisAidlis  poA  ci/ 
bum,vt.if.d^.irj.proble.&h^  maxime  reperif  in  ucnato 
nbus  cbmamibus  poA  canes  SC  fy  hieAna  atalia.  Itf  idem 
cdungti  Qt  maximo  frigore  fupfluo  caloreifuperAua  vigf 
IcamS  hxc  omnia  aut  c^um  huraiditatf  inxqualint?  vt 
fonts  clanior,auc  dtfformiter  confumunt  inxqualhando** 
Idi  opefamur  cibi  afpen  aceto  A, & vltimo  poteA  ab  apo 
Aemacc  gutturis  vcl  partium  vicinamium  caufari. 

C A V S ^.Etinfummatretfuntcau%£i^ux  rau« 
ccdimt  primttiua  amecedens  SC  cdiundh.  Exemplo  pri* 
mi.aer  humiduspoA  AccDhumetASscorpus.naHip.citah 
fuerit  xAas  Acca&borcalisiSfautanus  auArimis infra  it» 
aphohfmis.Itr  aer  frigidus  poA  humic^  SC  frigidus  poA 
calidum  exercitio  poA  cibum  ^prie  particulare  vt  can 
ntt.Itc  fumus, puluif,vcmurborealis  dc  tnaxinx  cA  Tubi' 
to  venit  poAauAro,&  ec6uerro.Percurnb,cafus,d^  IxAo 
colli, nu^x,&  fpondtlium.Nimia  voaferario,  vigilia  fit 
pemua,foranus  fuperAuus,  abi  humidi,  vaporoA, come» 
Aio  muln  rerum  frlfarum,acuarum,acttofrr{},df  hmdi.* 
Excmplii  foli  vt  mala  cdpiexio  humida  in  c3na,uel  ma 
b cdpiexioin  in Arum^is  vocis  ut  in  pulmone,di;  bcertta 
btliuis  uods, vcl  in  cerebro,  uel  in  pedore, vel  in  Aoma' 
cho,lingua,pbto  SC  hmoi.  Aut  Iblucio  cdrinunaiis  feS  tn 
nucha uelamygdalis.Velcanrrhus  dcfc?dens,inqc  GsL 
in  libello  dc  vocc  cp  raucedo  fpSliier  venit  propter  nocif 
mentum  hcertoisdibiStium  epiglotttm,  verum  dcfccfi*' 
fbacatarrhieA  fxpeineS.  Exempto tertif,\'t  humiditas 
plilegmatica,vel  fanguinra  in  canna  pulmonis  exiAft,tirl 
bcentSfVcIeptgtoRo.nSvtpaittcimpanubomefcm  nois' 

bcoc  Ibnat 


t)e  afgrituJ.peAori»,8f  pulitionfs. 


bene  romt>qtfontS  r»5  ff(  tn  eo  ittirtbcTaiio  ffcut  in  Rcco. 

SIGNA  demonftnifu*»Etuf  primiifua 

ngna  nota  fuiy.  fl  fiaetu  i capite  fcif  per  griintart 

ft  w di  alia  caputfaccidftta,d<  <jbu»  ^ fquioStia,  oC  de 

tuM,  Qu6dfi3lcotlo,ftomacho,pe<^ore,velaiio  mem- 

bro  diTcrrniI  ifnembrorum  lUoip  nocumciu^  Ec  hic  no 
avtdeeotnfVa  «^humidiua  magna uoc?  cao&t  rauc5, 
maior  ircmBlam, maxima  autem  uocemaufirrt  ucut  in  p« 
lalyil  Itngus  dC  membrorum  vocalium, 

' PROCNOSTIC  A.Cumfftaafnent  ftpttn/ 
triooalit  ficca  d^ciut  autunut  oaendiorulta,  dC  pluiWal^ 
loc  raucedo  multiplicae  io  ipib.uidc  in&a  in  aphonfmia^ 
Corruptio  vocit  ,,Wter  nocumenta  nochf  colli,  dC  fpon 
ditium,&  neruoia  d^tafttium.A  ira  aln'e  nocumentii  quf 
vetiium^  pane  pofteriprificut di#locatio,<afiit>pefcitf«- 
fio,  vix  vel  nunquS  curatur  niii  eilei/ecena  valde»  Rjii* 
cedo  poit  vnum  annum  non  redpie  curam.  Raucedo  ex 
teumate  nunquS  curatur  nifi  pnua  reuma  curetur.  Cum 
ali<)Uii  eft  rcumaticua»d^  raucua>d^  proprie  ex  caub  bigi- 
da,&  phlebotomatur  vix.vel  nunquam  curatur. 

C V R A.  EtantequSadcurS^edaaiu  operator fci' 
to  tp  raucedo  qux  accidit  dccrcpitie  nd  Ofla^»  Auic.quod 
inteihge  niA  fic  valde  noua.  Item  <p  raucedo  poft  vnum 
annum  non  recipit  curationem.  Item  raucedo  ex  reuma* 
tc  non  curatur  mii  priua  curetur  reuma,&  tu  pro  eiua  cu* 
ra  recurre,  fupra  de  catarrho.  Primua  canon  ordinatio 
dtaetx,  digcftth  matenx  H'  neceflarta  vidaur.  Euacuauo 
parctcularium  applicatio. 

Dixta  ordinec  iuxtacaiifaro,  vt  ucrbt gratia  n fuerit  ea 
ITcciiate  (it  aer  decli  nae  ad  humidttate  abi  humidi  lenkt. 
ui,vi  iut  fpinachiaru,malux,tn,flcu#  ficcx  pinguea  fiitxi 
lium  coiticfi, grana  pini^imygdalx  mundx,  palTulx  fine 
o&tbu«,da^yli  pinguea.  Iiemforbicioneaexiurcutu  bu* 
inCT|ti  exbl>i8,cx  £anna  anin>vitelia  ouoia,uccum  meile, 
vina  dulce,ryrupua  mel(inut,l4jccua  ligritix,d£ex  Oicca* 
rc,c|uafi  eJ  coi imie.eftYnim  clarificant  voce  cum  aeddit 
exarpcratio,ppcer  quScunqi  cSm  MeC  CdfimilV  fi  htem 
ab  humiditaie  vc  aer  declinet  ad  ficcum  abi  vt  iua  au* 
lium,acerii  cum  pipere,raphanus,&  breiuier  Q Uim  exte* 
cantia,d^  cdfiimrtta  huraidirate.de  c)uibua,rupra  cra(5I.nf. 

Digerat  matena  ITopus  erit  pro  quo  fupra  a.de  atar* 
rho.  qm  ex  fluxu  i capirt  contingit  fic  vocem  raucS  fieri. 

Eiiacuetur  auti  miteria  cum  rerpicienctbua  eam  di  lau 
do  magia  in  hoc  exhibiiionem  pilularum  cpiSdo  irur  dor* 
miium.uc  (iipra  decaarrho^^clyfieria  funt  maxime  hoc 
cafu  comendanda.  Quod  fi  uideleamellitkiangiiine,ucl 
abhumore  &nguinicdmixt0fiatphIebou>mta  excepha 
lica  iuxta  anonea  de  foda  (anguina,  fopra  dC  ni  ibi  fomp 
*.  tnfpedla  virtute, deinde  fiatalteraiio^tfCcuacuatio  ca  caT* 
lia,thamarindia  ve  ibi. 

Appliatio  particula  no  pofici^  cum  hia  qux  applanSt 
^nnS  d^arperitace  remourr.BcifiSdiftindionelljmnirx 
parce  modorum  appliactonta  eorum. V c quedam  per  in* 
teriua,()da  per  extenua.  Et  per  interiua  quxdS  admini  * 
ftrani  in  Forma  pilulam, i)dam  in  modS  l<Kh,quxdam  in 
c5fedci<5e  foIida,^dS  gargartzSdo,dda  forbMo  dC  hmdf* 
Per  exteriua  vero  in  forma  emplaidi  vel  vnguenrt,rtiAi 
fntgi1,&  hm5i.de  qbua  exfplifiabil  foia  iocia  tuxra  au* 
fiia  pofitaa,rupra  deea  iniiAFadAi  abaquycRab  humi* 
diace,&  efi  plunmo.  Pilulx  bichichif ,quaro  defert 
ptio.ip.amtu  dadylonjm.f . e .pipena.5.  vj.cubebarum. 
5.$.(em.fcentcult.5.  «.amygmlaro  dul.mundatara  d^zue* 
chari.ana.5.vii1*c5fice.  Ite.ir.dranan.^mmi  ara.ana« 
5.n.nayrThp,olibani.ana.5.j.rucd  liquinetx.5.i.r*cv9iif 
da(5Iyiotft,icyiniduldaquStum  (bflidtad  (corporatio* 
nem  teneanturciiinorc.  It?&  pilulat  memorataa,  fopia 
de  abfoifione  vocis  in.in.anone,&  phira  ibi  fcnpa  huic 
propofTeofumconucmenria.  Lochf^num,d^tzpcnum 
fitC  Jiemqi,ctBaMnomi>qrocs»lticcib’qiiffittaayiuiubv 


rum,myrrhf.ana.5.  r.pinanmi  munda(aro.5.n.pemdfa* 
rum.}.q.mirce  cum  optima  bpa,  di  fiat  loch,d^  lambfdd 
degfutfoF.  Confedhenea  fotidf  fiam  cum  hia  qux  pofict 
fom  de  loch  cum  zuccharo  vntua  decodnoma.  A d ide  v« 
lentpcnidia.  Garganfma  fiat  ex  fandaraa  cum  aceto 
foui^ico  cum  pauco  mellia  vel  efi  oxymcllc  rqutilinco*  * 

en  eram  Fandaraa  ex  maxime  vocem  corroboramiboa» 

Mef.  Sorbitiona  vero  fiant  cum  focco  caulium  cu  zuc*. 
charo.  Perexteriusverofacempbfiraquxfinc  exicaa 
Ita,  & non  multum  in  calidiure  elcuati,  vt.  ir-foliorn  a» 
momillx  loti.ana.M.).florura  ancthi.ro.ana.M. « .olei  Ii* 
licrum  albo  ro»amomilltnf.ana.§.i.ptnguedini8  gallinp* 
Ipr.fartnxbumennhordei.ana.j.j.cum  vinoco^o  fiac 
emphfirum  cum  modico  noci.  V n^entfi  vero  fiat  ex 
bympohumidacum  oleoamomillino  ro.ana.  Padiia 
vefo  pur^tionibua,  & vbi  nd  eft  forpedlo  de  multitudi* 
ne  matenx  fiSt  audadler  fuFhimigia,vt.ia  thuna,(andara* 
cx,ftoracra,alamrtp.aia.incorporentur,d^  ex  eia  fiat  fuF> 
fomigio,&  redpiat  aperto  ore.  Er  in  afu  noRro  ex  lau* 
dacit  quando  rea  vidnur  quafi  in  defperatione  efi.nr.pipe> 
ria  cubebarum,  myrrhx,  coRi,ariftologix,afix  ligneae, 
nfeleot,mara:ri.ana.|.|.rulphuria citnni.|.i.r.cum  (Hio  • 

htrdno  di  virello  ouoir,fiam  trochifd,  deficcftur  in  vm* 
bra , di  cum  vri  voluerit  pone  \mum  fuper  arbonra  dC 
aperto  ore  redpiat  Fumum  pofi  gargarizet  hy  dromcl,de* 
inde  comedat  vnum  cocicare  palfiihrum*  * Ec  fato  qi  ex 
maxime  comendacia  rfi  ficua  fica  afTata  vfcjuequo  fuda* 
rt  incipiae,&  comefia.Item  aulia,fiue  brodtum,  fipe  fuC 
cua  conditus  ex  eo. 

C V R A.Infadhexficcitate.Vt  qux  ex  putuere,  ven 
to»fumo,aut  cibo  vel  potu, in  lacmo  voafHatio  fiedra* 
cem  imprimente.  A dmimflreni  humediatiua,  di  lenittw^ 

Vt  fopra  inprimo  anone,ita  declinet  dixta  ad  humidO 
ex  parte  rerum  non  naturalium.  Et  iuxta  ordm?  pofltu  de 
a q efi  ex  humidicate  poffont  cdfid  ptiuix  loch  di  hm5t, 
vt  ibpra  di  recurre  ad  ea  qux  dtda  fom  deabfcifione  vo* 
da  ex  ficettate»  Valet  fyitipua  tuiubinua^  eft  rpedale  in 
hoc  Tyniput  vioL  qui etiS  in  forma  loch  ve!  confccHonix 
rcdudpoffonCf&cofimiliterex  etfdempilulx  cdficiunS» 

Ec  valet  eledtuarium  loSnia  damarceni.o.  dragaanci# 
^.v.gummt  ara  .amygdalarum  dutdu,aroi1i,firminum  cu 
cumeria.ana.}.iin.(Hninum  citoniora,tic^iriiix,  feminS 
ciirulli.  ana.j.q.  pentdiarum.  j.xxx. mellis  quod  fufiiOT* 

Item  loch  ex  inuemione  MeCde  raucedine  vocn  cuiux 
initium.  Loch  ex  noftra  tnuemione.df  eft  fimile  illi  loarw 
damafeeni.  Ad  extra  vero  applicHur  humedhincta.nani 
ex  daciafaale  compones  iuxta  ea  qux  dea  qux  ex  humi* 
ditate  dida  fora.  ^.* 

C V R‘A. Io auGitarx forti cbmore  admtmftrentur 
qux  didlafora  deabfcifione  vocis  in  terno  anoncA  lax 
dani  ptlulx  ex  ficubua,pu!uere  tnemhx,  modico  hyftbpi 
cum  vino  dulci  confr^x,vel  c6  fynipo  de  hyfibpo.  ItS 
hudanl  forbiiionctexfartna  trttici,chift  hojda  cu  meile. 

Laudatur  Fpedaliter  raediamen  de  afla  cu  doco.  MiC 
difttndIione.|.vbinonfurnt  prxfcntiamulcxaliditatia. 

Quod  fi  fumi  illic aliditaa  tunc  adminiftrennir  iua  de  ^ 
atriplicibus  maluia,  aqua  hordei,  grana  cucumeris,  aim* 
lia,amygdalti:ddhuiurmodi  cOiempcrando.  Confert  in  vel  pccfo 
boc  altj  bc, vitella  ouorum  forbtlium,fine  late.  ^ 

C V RA.Inaubtaex  bigorc, norajrax  fontalida 
conferentia.  Ec  tu  ponealKum  codium  cu  bdte,afia,  au* 
lia,carcamtim,culxb^,dd  eft  propria  prxeipue  maftiatp, 

Me£ mentha, myrrha, porrum  cum  mellx,raphanua,hyii* 
fopua  cum  nKllc,ficubua>piper,olibanum,cabmftum.lx 
caufaca  vero  i aIidicaie,nota  confimib  qux  font  Fngidx 
c5ferencia,&  tu  c5pone.Faba,poriuba,mualbgo^  p(!* 
lq,cilonion1,aqua  melonii  indi,  di  unuquodtj^iftorn  ad* 
miniftrec  cu  zuccharo,aqua  cttrulloip,melonu,d;  medul* 
b fantouoi  contm,gnna  papauertt,acnpks,  malua,aqKa 
Pradiica.lfi^  R hordd 


t • T raftatosr  . V I» 

liord(f/pirucfiu,bfrtts»  aqua  grana rum,amt1um, 
gurbita.cucumcr,iuiubar,&  Hmilu.  Et  fcito  q»  fuccusltq 
rmz»<S>'uitrlit  ouoift  fum  excfiucnscmioribui  mawrij«,ad 
boc  ut  cum  tt$  cdpoiun£  reliqua, & limilV  Uc  muku.  Aut. 
• Etexcopoiltucalidit  valaibut infrigida  lodifiou.dt^ 
cxpercumMcriochalbuoi  ctufd^dc  curatulVis  buoudz» 
^airis  3c  efl^ipriu  diapcnidiu  eiiia^diarr.ciufdcythcruta 
ougna.  Et  vi  cx  cSpofitit  gaudeas,  f^.croci.vuj'  cubC' 
b|^.5.j.  f .fucn  liqui.olibani.ana.5.^con0ce  cum  rob  ptlu 
hs  quas  tetieat  paci^  fiib  lingua  ^gluuendo  paullattne  Ci' 
lw3.E{cxc0polJtis  in  calida  diadraganru  frigidu^diapa^ 
pauer,rytuputviol.  fyr.iuiubiiius.  Htex  c0poniisau^ 
^.gurmara.dragacStf/emiiiuin  cuctiment.aua.5.}.  iucci 
|iquiri(ix,am<ii.am.vn«<nY  SC  confice  cum  muctilagine 
fe.cttoniorum,dl;  pCiUifSc  6ic  pilulasmagoax  vt  Aiot  «ucl 
lanx,&acdptat  manc,^  fitro  lambrado. 

Aliud  ad  idem,  df  eil  Democriti,  gr.fem.  cucumerum 
inundatorum.5.V).(licci  liquiruix.5.viKlemiRtt.piOrcula 
cse.5-i.confice  cum  albumioe  oui,&  ^ic  crochiTcot,  $C  u* 
neat  fub  lingua  vnum.  Et  per  fimilia  compone  loocha^ 
ea.emplallra.vndiones  & liiiiuimodi.  Sed  notSdum 
^gidanodebcncficadcxtra  applirari.proptcr  quod  re* 
curiead  rubricam  de  rquinaniia,&ruflbcatfoiic* 

C V R A.Siraucedofiientcxapo(lemaiccircaguuur 
cura  prius  cum  his  qus  de  rquioama* 

V C V R A.ConfimilicerUexcaiarrho  vt  diVlSopare. 

C Y R A 'Si  i vigilia  d^c.  induc  (bmnSd^  c6fideran 
|bt  in  cS  eil  humiditas  vel  ficcitas  d:openrr  cu  didi  is, 
C V R A .Siex  cibis arperis  iam  habes  Icoieota, 
vero  eil  i fola  qualitate  Ibla  lufiicuint  alterantia, 

p y R A Succifidle  aliarumipecierumifiuedi&ren' 
itanl  uocis  ui  promiiTum  eil  tuxia  ordine  ducis  mei  iruciu 
|ict3  3 cura  uocis  afperx  qux  eil  rpecialisraucedo,  i&cau 
lat'ir  3 iiccitace  lacertom,epiglociis3^  pedoris,  cx  cotcu^ 
fx  vigtlnsd^  indifitrenter  ab  omni  cauia  dii&rmtfer  exic 
cante  cannam  pulmonis, ab  inciiione  vtix.Qubd  ii  iuc 
fit  humiditas  inxqualtcans  eam  em  ^pnus  loqucdo  vox 
rauca.  Ht  de  cura  cius  breiitrer  mc  expediens,  quom S vt 
patet  pendet  cura  eius  ex  didis  folum  colligam  qux  3 du^ 
geraeo  feripta  fum.  Abftineatabhisqux  dixiin  derau* 
cedine,dtrairtat  vociaerationem4f  viatur  lcnificaiiuis,ut 
fum  ficus  pingues,humidx  5:  fieex  paiTulx  & huiuf' 
nodi.  Quod  ufitene  ex  incifione  vux  fingulare  remC' 
dium.ip.rob  vini,  SC  fi  fieri  potcil  Cc  antiquum  melr.ana. 
COQuamur  adinuice,<&  remoueac  rptritus,dc  cx  boc  com ' 
ponto  cum  aqua  calida  fiet  gargariGiu,i&pactcnsetara 
fppotu  exeofumar. 

DfMocebroa.  Rjifcricd.  VIL 

CVmeius  cauAilt  breuitas  anhelitus  oportet  in  ea 
remou^da  infiilcre  cu  his  q anhelitu  prolongSc  vt 
fimt  cfifinere  anhelitu  afer^rt  Si  defecdere  p mo- 
^uoia.plongatio  morf  in  balneo, d; poli  tpiius  exitum  bi 
bat  vinura.li^  dormiat  qfi  fomnus  inducti  long^dinem 
in  anhelitu  eo  cp  anhelitus  fit  in  ibmno  difiicilit. 

Dckoccgrofd,  Riebricd.  VlIL 

VOx  groila  non  hic  audieda  nifi  primo  quanto  per 
ipfaro  imponet  vox  magna  &graui8.Cuiu9caU' 

. . ^ dibiatio  meatus  qux  quideqnqi  cdcingir  ex 

nema  repletione  ilomachiiacictehtilidium  mollificante 
A dilata nie.Qrfdoqi  cx  multitudine  uocifnauoms.qfiqi 
rx  veliementi  attradionc,&conflrtdione  aeris  uc  accidit 
fiaulaioribue,tubicinatorcb«,d:huiufmodi.  Ht  cura  eius 
.^  euacuare  maienamad  locum  tradam,  &vticonilri, 
.&iUts.Oe  quibus  oranibutad  plenum  diduro  eft  fupra. 
OrKocrfMbtdi.  Rxbncd.  IX. 

HAtcjLittm  f!i««ufi.comrarti^quta«  coftrin 
gtniibm^&cjuccaiibu»  vt  itiiu  vigiliajaliuudo. 


• - ■'^ap#  X. 

(bmmitde  quo  in  dubijs»&4>pnepoHcibuni  excrcitrum 
laboriolum,cuacuaitone8.  Et  cura  eius  e(l  uc  dimittat  uo 
cem>5^  adhxrcat  ezcrciuo  xquali,cibis  rempe/atis,d^  tn* 
troitu  balnei  omni  maix  8c  fugiat  (lypcica  cxiccaitua,  SC 
coitum  de  quo  ctiS  in  dubijs  vx  iam  poilciiuapatebit, 
Deicocetenebro/k.  KtAricdy  X. 
^^^TOxrenebroftdfrutbidaeftlifiiiljsvod  iiuelboo 
%/  cantu  ex  fiKcationevniutplubi  cum  alio.  Cutut 
^ cilhumtdrrasgro/Iavalde.Eiineiusmra  con(r* 
rum  calefictemb  fubtiliancta.  Si  mcidtna,  vt  uimim  an* 
ttquum,pirces  bliti  Sc  hurormodi.de  qutbuade  aftJunitcii 
SC  de  abicifione  uocis  didum  ell. 

DcMocctwpidd.  Rithrtcd.  XL 

VOk  crepida  iiuetremub<qHibrur  ab  humiditace 
mbllificSte  minori  $ fit  humiditas  molhficansui 
«Hcilione.  VndciicucAusc.dccsim  ienr|.cap.dir 
voce.  Raucedo  igitur  accidit  ab  humidiiate  pauca,  & cS 
multipltcaf  parum  trcmtc,&  it  multiplicatur  dellnimi^ 
cx  quibua  apparet  t^eft  media  imer raucam  Si  abfabm* 

'Prxeer  auce  hanc  cSm  credo  Aui.imeirexinealias  cauba 
poifitefle  iadiuif  uocis  tremulx.  Vt  Aint  debilitas  vma> 
lis  Sc  indiftrccer  omnis  c8  qua  beent,  epiglociu  mmotit 
polTiinc  tremere, pro  quo  recurre  td  caubs  tremoris,^ 
bus  rubrica  de  cremore,  itue  capitulo  de  pabtbnibut  ner* 
uorfi.  In  rura  veropeedit  Aui.cocra  motu  tremulo  mu 
(culoip  cum  his  quf  cdfonanc  eos  debilitatos  fadedo  eoa 
quiercere  ab  ol  labore  1 3 eis  4>pno  ^ alqt  membris,  vnde 
vult  <>  nd  blcer,  neqt  alios  laborioros  motus  betat,  Sc  ip 
non  clamet, canret,ne^  multu  loquaf,  neqi  ndat,  excfdac 
tnaMus,dl^  breuicer  quiefcai,et  refupineiur.Bc  Aiper  pedua 
filum  ponaefruRum  plumbi,fim  quScitacf  quS  colerar,5f 
deiiloin  dubda<  Htexcibismdionbusrunrquf c6fbr* 
tantbnlumeias,&fiiDt  pedet, d^exuemicates  bcrni,dk 
ea  io  quibus  fum  cdglucinatto,&  Rypcictca^  Et  licet  plu 
rimx  reperancur  vocis  difierentix  fleut  acuta, grauis,lon 
ga,&  huiurmodnqub  tamen  ex  notitia  curx  dtdarum  ha 
betur  nocitu  curx  iliarum,hinc  de  cis  breuhan  obtempe 
rana  fiiperfcdeo  de  determinatione  harum. 

De  ^Kfo  fitngwtmVj^e  emotoycd  pdf/ 
fione,  RmWc4.  XII. 

VNdefpunibn^ntt  eflaboreeiusetedo^caprte  mfuwn 
vclpanibuaadac?nbusfim  plurtmueueni^.Oi,  m 
cil  fim  pluridiu,  ga  aliqu3  membris  fupfiuii  natu  eugium 
ralibus,vthep^,fpltne,nucnce.  Propter  quod  notan*  »rtfrn 
dumc^rpueura  bngutms  qnt^xfl  3 membris  .ppinquis, 
qn^3  mcdqs,qd(^  ab  cxcremis.Bxemplu  pnmi,uc  qn  eil 
3 gin^'ut8,bbrjs,lingua4^  hmdi,&  tunc  efe  fubctlis,  pau« 
cut,cu  bliua  pmixtus,ca  quada  edudua  colledione^xc* 
pium TccfifVt qncil3mvnngis,cerebrtcobtorio,pabto, 
yuula,naribu$,&  per  colatoriu  os^^pulraon?  ingrcdijl^  pte  1 
&taliscum  quad3educil  actradione  cxcreatiua.Exem' 
plu  certn>vt  qn  cil  3 gunure^vel  c3na.nS 3 gutture  c6 ma«  ^ 

ion  cuemt  raicacione.d^  fine  tursi, & in  nuioii  quScitate. 
n3  canna  minus  cil  gutture  (anguinea.  SimilV,  Sc  interda 
iine  cubi  vt  a (lonucho  cu  vomitu, hepate,  fplene,  maert* 
ce,partis  muiib(ide,vrtre,vcra,  chil^  hxmorrhoydibaa 
Sc  hmdf  .Qui  ccdore  difctrninir,dolore  Sc  hmoi  .Et  ahqil 
cu  cubi  magis,&  tunc  aut  cil  ex  pedore,&  eil  groifiis  gb 
bofus  tedens  ad  nigrit  cu  dolorc,&  cremore  mtnon,  Sc  b* 
nitate  veloctort  Cp  qui  eil  ex  pulmone  uel  fubilStb  eius,q 
eil  cicrinus,rubhlis,rpuraorus,  ualde  dolorofus,  &cu  nvi* 
nori  cubi.de  quibus  in  dufoi)s.Vel  abanerb  venali,&ta* 
lis  eil  multus  calidus  medius  cdiiilencia  imer  illo  qui  eil  i 
pedore,^  q eil  3 pulmotsfiibilacta.  A vena  aute  arteria 
U no  uidec  bnguis  egredi.uc  Cdcili.dt£&retta.cxc.n3  cum 
dias  habeat  cunicas, & ueluc  in  motu  co  pulmone  dtiTemi 
oet  retro  ad  dorfiun  vbi  bre  pmanct  oetus^d^  nd  videtur 

q^jrumpa 


V MA 


' D«  acgrinid.p«Aoris,5f  piilmbnis.' 


’ 130 

umcti  paribut  vu  quamo  &ci1iut,&cic^  nat  alrjs  par!^ 
bua  tanto  tn  loco  magu  .ppuiquo,  dc  quSto  difftcilius  tan 
co  magif  tn  rrmonori,&  quando  tnfirmua  dormit  aut  a* 
crt  fupcr  latus  infirmum  multiplicatur  fpuium. 

fi  rgna  ^ capttc.quia  confumn  habere  fiuxu  (anguini 
narm>aur  q»arueetuseitcntu  habebat  capiiis  grauiratf,d: 
poli  fluxo.aut  Cinguintt  cuentu  alleuiatutcft.fft  figna  &ti' 
guinff  nanum  habutfti  Aio  loco.vt  rubedo  facta,  dC  ocu« 
lorum.fplendor  ante  ocuIoa,fitt^  ftibito,  6c  abA^  fpuma* 
Signa  q»  ^ ftomacho,grauttas  in  ftomacho  percepra,dlC 
partibus  nus.  Et  (^euenn  cum  vomitu,  dabAjut  tufsi, 
aut  valde  parua. 

fitgru  C exgingttttt  Ainr  gingtup  fanguinolAsA  vlcc« 
rat«,d:  cura  meant  egredif  Cinguts  r mo  cum  labia  fthn*’ 
guntur,deinde  expuitur  apparet  in  fpueo  fanguis.  Item  & 
abC|i  rarcacioiK  vel  valde  modica  abfcp  vomitv. 

Signa  fi  Ii  gutture  cll  cum  notabili raAanonc,&(<DiiiE 
nocumentum  in  eo>&  etiam  quia  cum  luAh  dtmiteinir. 
Signa  fi  ex  meri  ftntitur  dolor  inter  duas  rpaiulas> 

8 rgna  fi  ab  hepate  vel  fplenc  cogrxilcuur  per  nocumen 
ta  & dolore  in  locis. 

Signa  fii  pulmone,  vel  peiflore  femper  cllcum  tursr« 
maiori  & minori  (fundum  loci  propinquitatem,  auc 
diftamtam,vt  chtFh/m  efi. 

Signa  eius  qui  efi  ex  came  pulmonis  uulnere  ei'us,aut  uf 
ccre  fam,quia  rpumofut  paulatim  ventfa,di;abrqi  dolore 
cmilTus  & nfi  tn  multa  quSntate.  Eius  vao  qur  efi  ex  ve 
nts,quu  nonrfi  rpurnoAiStdl^  eft  rarior,  quia  m^ts  fluui« 
dus.nam  qui  eft  ex  fiibfiantia  pulmonis  non  efi  uc  curr?s* 
oam  rpumofitas  cil  in  rebus  caufa  alicuius  efifiStix  vtin 
fputo  vr.Irt  cft  magis  l^ifius,&  magis  (anguini  fimtlis. 

Sigra  fi  ^ pet^orc  cft  magisgro/I^,  coagulatus  cn  fpu 
mofiiate  quada,&  dl  cum  dolore  fignificante  locu  argri# 
ludinis  propter  neruofitaiere  pedloriscumtulsi  forti,  dt 
paucus  in  quantitate  & paulatim  venteRS,^  cernus  fignS 
CIUS  efi  additio  cius  polt  fommim. 

Signa  fi  ex  inctf  one  venarum  efi  multitudo  fangutnifc 
Si  cx  corroflont,fignum  amecelao  corrofionis  ex  acce 
ptione  acutora  catarrhi  acuti, fabrn  famofiras  vcf  vrrulen 
Ita  rpuii  corticis,  aut  partis  pulmorits,  6c ell  fimtlis  aquv 
carms  & incipit  paufatim, deinde  fluit  mulius,tSf  color  eH 
malus.  Sicxapertionevenarumefirrplenb  pnuattodo 
loTM  & venit  requies  & egredi  tur  in  primis  minus  quina 
^reditur  qui  faiftus  cfi  ex  incifione,  3c  plus  eo  qui  egredi^ 
turexcorrofione. 

Signa  fi  exacte  fcif  cx  prautratedii  fignisapofiematts* 
Signa  4?gno(bca.In  pleunfi  & peripneumonia  fi  rputS 
apparuerit  Aibrubeu  bonn.  Sputum  cxcorrofionc  raro 
vix  aut  nunqua  lanaC.  Omne  fputum  fanguints  cu  tursi  II 
durauertt  duca ad phthifim.  Sputocx  partibus  fifiula^ 
tisfrequ?tcrreum^.  Sputum  fanguinis  quod  Aibiro  re« 
pence  venit  fi  vadit  ad  cor  ctto  tmerfidr,&  fi  refiringatur 
fubito  Aiflbeat,  SC  fi  non  reft  nngaf  interfiat  ^tcr  nimiS 
Aitcuacuationf.  Sanguis  qui  venit  cfi  vomitu  fl  cum  fa« 
bre  foerii  mortale,  & maxime  fi  notabilis  Kirrit  quamita<* 
tit.  Sanguis  qualiArunqi  furfum  cucniens  malum,ut  mfaa 
in  Aphor.qui  aucf  ellab  infarioribusvt  hxmorrhoyda* 
lis  non  Aiperfluent  bonus ,iV  caula  eft  (a  nitaris, vt  infn  de 
m.  Item  nota  tp  quSdoexit  fanguisex  pulmone  de  duo« 
buB  phnapaliter  debes  iimere,aut  cp  Aiperfluat,  vel  <p  ad 
vlcut  perducat.  Et  non  eft  omne  fputum  fangutnts  timo 

, rofum,  fed  illud  quod  non  retinetur, vel  eft  cum  fab.  Et 

S f G N A demonftratiua.Siexcaurisucmt  primiti  qui  eftexfubftantia pulmonis, &arterrjsdilTialius  con* 
4iit  fcicf,fi  tn  medicus  eris  diligens  de  eis  inqutfitor,vt  qa  folidatur,  quoniam  in  Aibftantia  pulmoms  minentur  ma 
.snccrrogaurin&musderegtmtnceuit,&dealij8arpicicn  tertx  Aipetflux  putndx  qux  prohibentur  &’c.  & non  fic 
*>do  »n  os  eius,&r tu  de  afos.  in  venis,&arterrit,confidera. 

Stgtia q> materia  eft in  propinquo  eft  paruitas  tuitis.  C V R A.Incurationeriusoportetattendcre,(putfii^ 
. .Qitbdfifoerittnremoioualdeerittursisuchemfaualdr,  quit Hil/.Spunl fanguinis  eft  vnTidr malis  acadci»iil'tta 
^ iBmedtomedaiacerhaaJdcdicai defaaluatc,c«tati  ttuuaiUudScnttaIlegatri.Sangutsquidefiipra,qualiCn)qp 

i.  . PnifticAiS.  R q fo««* 


nimpi  polsit.  ArteHi  venalis  ficnim  vnieS  habeat  tu- 
nicam,fic  difieminata  per  partem  anteriorem.vbi  uebe 
• mens  motus  exirtic,hic  autem  fangui ms  exitus  non  poteft 
efie  mfi  quadam  imrruenieme  operatione. 

Ven*  *’  Propter  quod  faendu  fp  vena  aperiE  tripliciter.  Aiu  qa 
^ 4if..'<angui5  peccat  in  quSto, quare  vena  fua  plenitudine  crepat 
lupani.  fluit  multus  Aibico,&  eft  cum  plenitudine  corporis, tu- 

rbore venaru,groftit»c  &c.A  vocaE  rixis.  Aut  qua  peccat 
‘’qualitatt,quia  raltccc  fanguis  eft  acutus  corrofiuus  fohiEs 
<cdtinuitate,vc  qui  eft  chokrp,aut  phlegmati  falfo  admix- 
4Bs,d;  hic  paubtim  fluit, & color  ondtc  an  humori  eft  ad« 
cfain<f(Ut  <SC  vocaE  diabrofis.  Auc  peccat  in  fubftSta,  qa  Aii 
•fiibcitiiate  per  poros  venarfi  rcAidac  ad  extra  in  modfi  ro- 
*f  it,&  paubcimts eft  valde  rius  exitus,df  aus  color  eft  ru^ 
'bensebrus  valde, &uocar  aiuftamaAis.  Ad  h5c  ^erea 
(upertione  cGcurnint  fortitudo  virtutis  expolfiuf  videa,  6c 
dhmubia  ab  humoribus  acutis  pung?tibut  & defetftio  cd 
arnitiux  in  ore  venarfi  qu*  eft,aut  ex  earfi  rarificationc  aut 
Aiollificacione  m ore  earfi,  ppter  quod  rebuia  apenurd. 

Facit  ad  cd^pariiaibmts  loquent  redundatio  fangui- 
misad  font?  menti  cO Aseii  fluere  per  alia  loca  vc  fanguinis 
«menftrui,hxmortl>oydaru,membri  muttbtt.  Amplius 
cC  Aicuic  fanguis  tfte  nfi  i uenis,fedab  apoftemate  ip(b  fan 
guineo  in  membroaliquoperfiftence4:^ucre,.{>pier  quod 
^ . . s»n  femper  eft  timendus  exitus  fanguintt,  qm  apoftraa^ 

tst,heparis,aut  fplenis  aliqfi  fanttatem  promintttc,&  altqn 
<rifim>  Vnde  Auic.de  fputofanguinisin  fine.Bt  nfiomne 
rpueum  fanguinis  timorofum.Ei  multoties  quidc  eft  cau- 
6t  fiinitatis  apoftemans  in  hepate,  vel  (^lene.  Br  Raf.iiij. 
c5mcmo.ca.de  fputo  ftnguinisrccitacfe  vidifie  huncca- 
ftim.Ec  fi  arguitur.  Hyp.xxv.  Aph.iin.Scdt.Sanguia  qui- 
dem  Aipra,qualifcuqi  foeric,malum,&c.Dicendum  q»  io^ 
ccJligendum  eft  iliud  diiftum  vetum  vc  tn  pluribus. 

C A y S iE  .Et  liCet  de  caufis  aus  aliqd  tactum  fir,cn 
cum  fit  accidens  feuu,dc  periculoAim  vulgariterqi  nimifi 
pcrtcrrfa,hinc  ad  ampliori  dotflrinS  decaufia  aiu  Aibiun 
gam  quxdamfim  ordinem  tnalfisfirpedeTcriptiim. 

Haba  iiaqi  aut  habere  pfit  accidcnshoctresin  genere 
cAs  prtmitiuS.f.amecedfaf,dCc5iundtS.'  Exemplfi  primi 
icaAi8,percu  fato, vulneratio  fupcr  pe^sli  uebmine  fadta. 
>7  u&uuehemrc.  Vociiltnitio  forris.Sanguifiiga  quf  os  tn- 
•crau ts. Vomitus  bbortofus,  df^^prie  in  habftibus  pectus 
firitfbn.FriguscQfirii^^CalOT  difibluens.  Stcctas  qux 
-aorptlIat,d;ifperacad  fcifaton?,vel  huratditas  moUificSs, 
humor  corrofiuus,  vc  faKut  k capite  ad  peifhis  delcedens. 
Fortis  motus  fiue  exercieni,  iDpter  ouod  oporm  phirbo-» 
«omareachlecasrix3,&  ideo  muhtplicaE  d^moniaas.  Di« 
sntftio  phlebotomif  cofuctx.Balneumcapitulu  aperiens 
A dillolutns.ttccibi  fangutnemukipiicantes  vc  cibi  bo- 
sii, vinum  bonn  dulce, cibi acuentes  fanguine,  vtacrumc- 
tia,d:  acutp  medicinx  ufus  eartt.  Dormire  vero  Aiper  ftra  ^ 
cum  duru.Ice  Aipnfiiius  fomnus.Superflupvigilipfanguf- 
neacucmrs,vctra  drhitioi.  Exempla  fc^i  vt  multitudo 
>f»accrcxexnMHiicudine  cibidCpocus.  Aucex  dimifsione 
<xerctctj.  Auc  euacuationts  c5fiMX,vc  recetione  mcftruo- 
nioahxmorrlioyJaru  caufaa,aucmufibcu>ne  membri. 
IcS  vemofitas  in  uenis  faciens  eas  hboriofas,&  proprte  in 
prpparatts,ufide  ponit  fanguin?  in  moium^  ipfum  exc?- 
dictPpcaaccidenceexmcKuebulIttione.  Exempla  ceriij 
'.vt  vulnut  exiftens  in  vena  aut  in  membro,aut  tn  vtroque 
iancilTo,pcrforacio,  coitofio,apcrtto,  rarefacio,  nimfa  ic- 
.sMntas.mmia  uenaruro  nri^hira&huiufmodi. 


TraAatut.  V f.  C>p.  . X. 


(iirHc,malum.&  ideo  fludnni  ibrpcdi.  nS  talet  (um  qbift 
ad  pectus  drrccdimt  catarrhi  & habet  pe^s  debite  angu « 
fium,&hmdt.c51beult  nSqiacciderci.xviii.anno  ufqiad 
axxv.in  quo  ifpore  corpora  runcphthiH  rufpctfta,&  mani 
mtffit  in  vert  es  bogumuabundStta.Et  ideo  cano» 
net  dtltgftcr  canderemur  cura  ei  adhibeatur  ne 

eorpui  tale  m phthiHm  cadar,  .ppter  quod  luxra  duce  prt' 
mo  numero  canonet  prxutiiuos,deinde  eiut  curatiuoc. 

PR^CVIStV  Icanoct  fune  qiKp  ordinatio  di^' 
af.Adf  quatio  &ngu<mt.Buacifatio.DtuerCo.  Quuxut  rft 
ftypcicatio  &cdfi>lidaitopartttvnde  pdefanguttflucre. 

Ordinetur  dfzta  luxta  caufam  (urped2.Qudd  H (urric 
fiibtilitaa  Cinguioit » aut  eiuc  acufiatvcl  rardacflio  mala 
pororum,dtclinet  aer  ad  frigidum &od  muliu  ne  fiii  mul 
t»  frigiditate  prtmat  materiat  ad  puImonem.Cibi  Hm  fn' 
gidi,nypcici,oppihttui,cdglutinatmi,ci^rolidafiut,viIac 
ikcoiftum,cafirut  rcccna,(3ne  fale^rtulaca,dragac3tum, 
^udbit  fly  pcicM^  hmot  de  quibus  tnba  ad  pictum»  dc  fu 
pra.itd.trac.EtabfljiDeat  ab  acre  vehementer  calido,  bigi 
:doycibtf  uehementercalidit,acutM,raordicauutt,ft>rtfes' 
ercicio  balneo  coifu.Medicinis  vel  alpeapitiutt,  vt  aloe, 
^puim  di  iamum  .potus  vini  plurimi, tomen  res  rubeas,  di 
huitiOnodiide  quibus  da^uia  eR. 

iSctfs  complef  cum  htt  ^ acutiate.vel  fubtiliiatf  iplius 
remii  tum, pro  quibus.iii1>tra<S:4kfyru«&aquis&hmou 
T erciue  perded  cu  plilebotomu  ica  cft  medicus  oc^ 
currit  egro  caJi  U ia  principio  Ratun  Biciac  phlebotomia 
duierfiuj  dccbnando  ad  inferiota  vr  in  faph^,  deinde  (? 
opus  ciles  bafilica  ciufd^  latens  Si  maaime  11  materia  fue 
xii  Suxa.Qnbd  (i  hient  influxu  es  latere  oppofito,&  fi  n5 
stmee  fluxus  flat  Si  tertia  vice  de  eodem  l^re.  Nec  eft  ti' 
SDcnda^iu  pro  tunc  phlebotomia  .fed  magis  feflinanda:iS2 
debet  h vc  phlebotomia  rettenTuSc  adhuc  ineade  die  bie 
vel  ler^cSc  in  vices  pamri  Pm  xtatrm,tenorcm  vinutit,& 
IpnusCinguintfiquSiitacc.VndeSerapioincurafputilan' 
guimsininflrumnts  aulielitusphlelwtomainus  bAfllicS 
in  primo  die  bis,in  fecundo  bis  fi  virus  culenttat.  Qubd 
(i  pcv^is  fuet  It  in  creatione  anguAum  ndeft  tardandunec 
eimeiidum  reiterare  pbleboioiniS.quiaalicer  in  i^ihiCm 
^det.ftfinhocflsnuxime  roUicuus.  Similiicrnudett 
gd  prouocatioor  hzmorrhoidarum  vel  in  muliere  men^ 
Aruorum.&  conferunt  urntofz  in  hypochondrijs  pofitae 
ilne  hariflcatione.Qi^d  fi  cC  (anguine  fuerit  alius  humor 
£omun^uis»mnc  ibUictca  ad  euacuSdum  illum  cum  phar 
macta  appropriau.de  qua.itn,tract. 

Uiuemofiesfljrcd  ligaturts,deqbui  infra  iS^.de  foda. 
Quiimus  completur  cum  aqua  alumiiK>fa,&cxteris  ha 
iKotibus  bancintemion^.de  quibus  ad  plenum  in  firquen^ 
fibus  canonibus. 

CVRATTVT  canones*  Cum  hic  exitus  langut' 
Ilis  fit  Jehif  qux  comuniur  occurrunt,  maxime  de 
■iurpci:^M.nam  ducit  hominem  ad  phthidm.  Si  tandem  ad 
mortem  fl  diligens  cura  in  ^incipio  n5  adhibeatur,  hinc 
Honm<t^liioiuquirqu3iiin  cura  eius  aliquamulu  proli* 
luit  cro.Sequai  iuK^  curam  ^m  ordinem  caudarum  eius. 

C V A A ousquieAlirubftSaapulmonisquieRmi* 
imi  furpe/rus  eo  quieH  & pectore  per  cauCis  qux  tangftur 
in  dubiis.vbi  iepeefunt  attendendi  canones*  Primus or^ 
dinitiodixiz.  Secundus  incarnatione  flatvlcus,^  ad 
Aoe  masime  debet  iqcdicus conari,  cum  ibluiio  cotiiuii' 
latts  III  <0  flt  mastoK  diflicilis,  vt  inha  in  dubris,  propter 
l]uod<fipraux,(Si!dtfhctitscurx,  A raro  ex  eo  curantur 
hoc  vK^iebat  Auic.de  curaeius.quod  (bi/ 
liiaiiifaiflosb  iprocorporepulmonisoportet  vt  paticti 
m potu  demur  medietnx  incatoatutx.  Tentus  eft  dmes 
iio.-  Quartusell  fedatioagtcacionisAmobtlicatisin (ao 
gluine.  QuinuiseR  lai^uiruf  edutf^vbi  cooprxben' 
mtur  fit  faifbi  iancutxus  retentio  propter  eius  congela-' 
Ijipocio.  $pum  u incarnatio  opn  fhpoftihiltf 
••  *-*•  .1*1 


fiaceiusafiquarr  claufio,  aut  oppilatio»  Seprimua  ijdltM 
fluxus  prohibitio.  Bt  hicante  omnia  nota  q»  aliquando 
nuiUxexhis  immtiombui  vna  claudumur  mediana  vc 
apparebit. 

In  ordinando  dixtS  fac  aere  declinare  ad  latus  frigidita 
cis,vt  Tupra  nec  flat  niinit  frigidut^nec  nimis  calidus.  Ex 
parte  Ciborii  infpedta  quaimiate  fanguinisflar  dimimmo 
in  poiu  Si  cibo,&  diraiitaiur  uinum  f!  efl  polsibile  4?pter 
coeluetudin?  bibendi  vmum  in  maienS  couerfsm.  vnde 
■ ex  dtmiCflonceuts  multu  dcbiluanc  xgri.<^  fl  dimiiti  non 
poteft  fit  mulrp  permixtioras^d^  fit  vmum  ityprico^dl^fk 
potusaquacalibeaa,autcumfyrupomyriino  vel  aqua 
pUiutali  qup  hoc  cafli  efl  maxime  c5ueniens*  Et  ex  abm 
conurniens  (brbitiones  Gmich  ex  milio,rizo,hordeo^C' 
cubca,la<fluca,cndiuia,acriplices,  lemes  excorticatat,  ro' 
bilix,  bba,  &hm&f  frigida  frigida  ficca.de  quibus  to 
iq.traA.  lieexfhiv^tibuscucuiiKret,Cttrulti,pruna, cito 
nu,&hm5i.  Ex  carnibusperdiai.minutarum  suiumi  te 
poritfSihinoi  decodlarum  cum  frigidisflyptias.ltcrts'’ 
ftra  porcellorum, pedes  utiulorum  & hm5i.  It?  piTcet ex 
aquis  mundis,cancn  in  lacie  decocti  i quo  extractum  cft 
butyrum^ut  inaqua  hordei,  Infpeaa  aut? qualitate  (as 
guinis  vt  acutiace  dent  cdfimiliccr  frigida  humida  & fiy*' 
peiet,  ut  ctcruli,  cucumeres&  hmdf^gninata  roua,  ribes 
bcrbertsdictum  uimim  cnrpthum.Iceex  carnibus  dictis, 
Si  dicrdiff,grladorcia  cum  hisacetofis  fiypncis.  Ite  cum 
aceto  fi  no»  timecur  iufsis»&  in  modica  quantitate,  fic 
rciioqubdponulacaefl  mirabdisinhoccafu.Ei  fimth* 
ler  famn  plantaginis  puluenzacii  in  ferculis,  & eft  ex 
emis.  Dimmat  pulmenta  ex  (Tumento&  crt.de  quo  in 
dubflt  generaheer  omnia  qux  multiplicant, & dtU' 
lant  fangutnem  ex  hit  quae  comeduniur,&  bibuntur.  Ec 
fciro  q>  lacaceiofum  in  quo  extmaum  eft  calibs,vci  fer" 
rum,^magnx  eflicacixinhoc  cafuin  matunhis  fum" 
pium,  Si  dormiat  ficuc  creat, aut  fuptne,  & non  fuper 
tus  vc  comprimatur. 

Secundus  cj^pktur  cum  c5fblidatiuis.  Si  tnearnanui^ 
&dcipfispnmopona  fimplicia.fecundoc5pofita  exper 
ia.  oimfdtaa  fum  lutum  armenum,iapisematitts,arno" 
glofii, femen eius,languii  dra.&efe mediana  propria, chn 
rabe,  bolus,  balaufen,ro£e  & virgula  tuis,  cornu  cerui 
vfium,corallus  aduAus,  vide  infra  de  fluxu  mtnferuo" 
rum,cortfces  granatorum,  gummiafliim.  Mumia  ,reu" 
barbarum  aflum, cortices  thuris,  cortters  maflids,coa" 
guluro  leporis,conandruin,feuctiis  folia  myrti,  TpoduU 
achacn,hypoquifeidcs,caniphora,i>piiim,  papaurr»  fc" 
men  eius, centaurea  maior  de  qua  in  dubijs.  Ea  vero 
qux  ab  homuubus  propinantur  fuiu  fuccus  plamagmist 
portulaccm^qua  pUiutaltf,infiifto  gummi  alii  ,aqua  roC 
plantaginis  mumu,  fuccus  granorum  myrti,  fy  rup.  eius 
Ahuiuimodi.  lumcdmifcoidz  fummedianx  poitaii" 
tes  confolidamia  ad  locum  vulixns,  vt  fl  hicric  in  peao*' 
re  peaoralia  vt  fune  Itqut ncia,  & fuccus  dus,  paiiulx  cn 
granis  iuiiibx,  hydromclrofa.  St  in  naturalibus  flue  nu" 
intiuis  addantur  quxfectuni  penetrare  virtutem  ad  lo>" 
cum  vc  fpica,  femina  quaiuor  minora,  &quaiuor  maio" 
ra.  Ex  compoficis  vero  prirooloco  laudatur  zucchaill 
roCvniusanni,dequoinrubricade  phthifi,d;eft  medi" 
camen  proprium  A benedufbimUyrupus  rof.fyrupui  iu" 
iubimis,ryrup.mymniis/yrup.  depomisacecofis  Meftie 
irochifei  de  clurabx»&  cfe  medicamen  commune  cun 
aqua  pUmaginis,crocbild  de  terra  flgillaca.  Vnde  Meluc» 
Ex  rebus  mirabilibus  iuuamenti  ftint  trochifd  de  let" 
ra  figilbta,  irochifei  de  charabe  didi  in  antidocarios 
Ixm  rtubarbarum  cum  fiicco  pbmigiiife,vel  ponub" 
cx.  Ec  bpis  rmatiifs  cum  fiicco  pbmagirus.  Bc  in  hoc 
audj  Concihaiorem  dtflcrcnttt.cxc.  Medicamina  in  hoc 
compofica  expertiora  duo  leppert.quoru  vnum  Ium  hu* 
ttocbdatonflddiui^figilhiiui^  vniunlalitir 
fluxui 


Vimna 

aifpind 


i 


V. 


Deacgritud.pcAons,8Ct)uImonfs4  i ji 


* fhnoM  emni  e^fermtM  (bmnum  etiS  procuri(et,quo«  c6« 

. ftnjxi.it(.aduct«,baUu(b2>nucis  cuprclfitgalUrum^iy  ^ 

, poquinidoi«miclcoru,  vux  fylueUris^caudx  equinx,cor 
rigiolx,n)yni,rumach.ana.$.n  (huns  minuu,  cnynhx, 
DU(licif,Upidit  miaficu,  d)arab«»landaloruni,coraUo' 
.rumrube.(anguimsdra.terrx(igi11aix,boltarmJuti  Aal 
. lx>alumini<(cifi.ana.5.v.ftcrcori9  alini»caprx>lcpom> 
l^ngix  cocnbu(bx,cncauUruai  rcripcoruiii,cenuurcat 
. minorcf,  cornu  ccrui  adufti,rpodn>capillorum»ro.  rub. 

^ ; fykirftrtucn,bcdrguar,  reubarbari,conf^na.3<^' 
\fMpapaueri8  albfifemimaiurquianii  albf.ana.$.j.corti« 

. cum  mandragorx»  opii,  canorci,ca(i«  ligncx.ana.3.t}. 
(Croci,camphorz.ana,3>i*  cSdruatur  uocluTcorum  mar« 
fiicumfijcco  planragiiu8,&  poriuIacar,<&T  informentur 
•trochitci  quod  mcliui  poli  duo* aut  trrtmenlea,  quorum 
xum  lucco  portulacx  fiiimatur  vnui.$.jauc  cum  aqua  frt^ 
^da,&  (equitur.  Eil&  aliud  etcduarium  narcoticum 
.nurabilc.quod  etiam  ui(fim,di^  ventrem  fUlityd^  Tomnu 
;dnducit,&  dolorem  palear.  Cpiua  permixcio.iit.rptc^  nar^ 
jdi>floracta,calamiicz,croci,thurif  alb.  cinnamomi  om«> 
nium.ana.5.x.xylobaUamf,  fucci  liqutnitf.ana.^.x)4imo 
.li(act,cafis  Ifgnex, dauci, ozimt.ana.^vii.  f. galbei, myr 
.thx,co(lfapiperti  albi.  aoi.5.v.fircia  bal&mi.  }.iti).Ioco 
•cuiiispoteltponifiex  lerbencinx di(ltUatx.5.ix.  fucci  fb« 
liorum  m3dragorx.5.ix.t.opij  ccbayci.j.v.mctlif.  quod 
‘fiiflicic.Guiuidofitffc  lt.5.r.vfque  ad.ii.iuxfa  virtutem 
;&xgfirudinepaiitmta  cum  vino  calido,aui  aqua  (ecun« 
dum  naturam  xgrttudmtf  artifictaca  quod  vt  alia  phtlo^ 

■ morum  dandum  eft  poft  tempue  coOridmnts  ipiTut  Ion 
. giut,  vt  foc  mcn(iuin,vt  di£xrencta.cxl.  dc  vltiraa,  ita 
•alta  fune  arti^iole  compofita.&  rotxime  capiunt  partem 
eorum  qux  in  hac  valent  palhdnc  tnl^dta  intentione  di« 
.dia.  Ad  idcmathanalia  magna.  Auic.j.trad.  quinri.Se^ 
.#ap.%nn.capamidotarii.  Haliab.vi.cap.anndo.tc(m  atha 
. nafia  Nico.cu  fucco  pUncagtma,  triphna  (aracentea  Nic. 
Item  athanafia  magna  MeCdifltndl.^  Et  ad  hanc  imen 
; ctonemcft  fyr.viol.Nico.de  CindlaSophia  doraefticuafii 
cis.iu. fucci virgx  padoric.  fiicci  plantag.ana.  decoi^R' 
'Cur&  difpumemur,&po(l  dccc^ionem  addatur  ub.^ 
jeucchart  Sc  fiat  fy rup.  Cum  vero  remotui  fuerit  ab  igne 
.imponatur  hic  puluts.qt.boli  armqgummi  ara.lang.dra. 
Iapidiscmacitis.ana.f(.f.f.&  bene  agitentur  cum  fpatula 
.&vluirerauctur.  Aliusadidem  dl^enllimatur  Genti' 

. bs  quem  noia.quta  in  eo  (eruatur  cajoon,quia  comifceuir 
«pedloralia.i|i.radiutx  heparicx,lupult,capi]lorum  ve.ar 
iioglofx.ana.  M.i.liqutritte.^ii.paflularum  Jiordcicxcor 
,^icati,vio.ana.^.l.(enitnitpapa4ilbi»(andalorurarutf.ber 
. bcris.ana.|.  r.tbagacan.  fucet  Itquirittx.  ana.5.iti.  zuccha 
^ ri.5.vj.pcnidta.^.un.fiai  fyrupus.  Abus  Sc  ed  Ntcoi.  de 
latwca  hophta  qutjpUis  placet  4p.rof.balaudtaru,virgx  pa 
doru.caudx  equuix^endiuif,pUmagtnis.ana.  M.j.liqui' 
. rittx.Lr.leminumcfSmunium»  feminis  portu.firmintt  pa 
,paitar.ana.5.).(asidaloru,  berberit/podq.  ana.5.n.paniila 
.nira.|.i.be^tu  adtp.f.r.ex  omnibus  his  fiat  decodbo» 
deinde  accdidlxdK^ionts  ltb.iif.fiicciptantaginis.§. 
ittii.vc!  aqua  eius.|.V).6£  fiat  fyru.cumzuccharo  albo,& 
in  fioc  addatur  pu]uts.9.boti  arm.Cmgu.dra.gummi  ara. 
iliiia.$.<i.Qubdflindabitur  per  conicem  quod  dubweft 
quod  nimiudypttcpm,5^  pcrc&fcqu?sinueniec  macenS. 

Refpondeiidu  q ex  phlebotomia  diuafiaatdf  euacuati ' 
ua  abuu  cd  fijfpitio  ulis  quare  ad  eam  dudeas  cd  canoni 
JniSid^  reiterationibus, vt  dtpra.  Exhis^reapodunccd 
.ficiclc4duana4t>ochata»cdfit^ionet  folidx  in  ore  tenrdp, 
. quare  ordina  ui  dbi  gratius  edeutdec  infirmis.lt?  maxime 
w^mendaf  phtionni  prrficu  deCrnpiione  Mef.de  fputo  &n 
.Mimsinfine,  Ab  extra  autc  valent  ftui  in  modueropb' 
. uri,ungu?u,aut  liniro^b  oUu  rof.royniiiu  cum  madire, 
.plcMdc  ciionnSio(cunar4inMCum6ndalis.  fpodio  rode, 
iqodico  cimpliorxyfitrina  bordaidfjundiivi  ip.okorUfa 


myrn.ro.amygdalaru  dutc.ana.f.).rucct  ei(ontorr.f.f. 
cerxquodlum.Vel.qr.ex  puUicnbuiiamdidtorn  fimpU 
cium&cum  farina iiibaru, aut  hordei, vel orobi  fiteem^ 
pbdrO  vrl  cum  cera  vnguentti,  vel  cum  albumine  ouoip 
linimentum.  Et  hic  nota  tp  lalia  debh  fuperpom  loco  do 
loris  diligenter  inuedigato  8c  vtilia  inutnxs.  Podiinc 
condmtiiccr  fieri embrocha(iones,&  huiufmodi.  Et  nota 
q>  in  his  omnibus  ponendum  ed  acetum  ad  peneirandu» 
ic  cum  hoc  habet  iruentionem,&  ad  extra  non  Ixdit. 

Tertius  cdpletur  cu  plilebotomta  lieraca  bis  vel  ter  la 
cade  die, ut  fuprain  canonibus  pmifsis^^  pro  cCpIemeto 
canonu  lege  canones,fupra  de  foda  bnguinca.  Fiant  firica 
tides  hypochondrioqr,ttbtam  ligatiirp  tn  partibus  Ifcnori 
bus,ieneaturqi  pedes  in  aqua  ucri  frigoris,  &inra  ddere, 
dC  plura  4 dufta  fiini  defluxu  (anguinis  narium,^  ui  ibu. 

Qtiarius  cSpfetur  cum  rebus  congiutinatiuis,vt  draga 
cantum,  gummi  ara.bnna  amiditbriaa  molendinorum 
cum  albumine  ouoru,  muciUago  pfiln,<&  hutufmodt  t de 
quibus.iir).tra<fl.minccumfrigidis,vt  lunc  plamago,cha 
rabp,crochifci  etus,ponulacaei  cd  propria,A^  dc  de  alqa, 
vc  fupnJ^unc  cum  narcoticis  vt  diapapaucrc,opio,  ibc> 
riaca  noua^thanada/cmine  iufquiami,&butufmodtt  de 
quibus  etiam,fiipra.un.iradl.Tua  enim  ed  hxcflictle  c5' 
ponere  iuxia  tmminrntrm  neccGutarem. 

Quintus  cupietur  cu  educentibus  Cmguinf  cSgebcull 
pedtore,  Sc  Uudac  maxime  eleifhiana  hoc.  ip.amidt.  5. v. 
Cartnx  bbarrt,femmuro  melonu,ma(ux.ana.5.vii.hordei 
excomcati.;(.x.gumi  ara.dragacanti.ana.j.in«boli,  femt' 
num  cttonioiiJ,teragtnis.ana.}.v.pulueriza,&cum  mcl 
lelliflicientis  quannuttifiacelc(duartum&^  Gilberd. 
Egoautc  non  uercor  ponere  acetum  modicum,uel  Sc  me^ 
lius  cdficere  cum  oxyroelle  dmplicunam  & acetn  in  hoc 
cadi  cum  aqua  maxime  laudatur  ab  Auic.  tnqun  de  cua 
cfU8.Ip(um  enim  ^hibct  (anguinis  crtdm,  & mundificat 
partes  pe<doris,quare  non  cfi^laf . V ndc  nota  pro  imen 
cione  canonis  intentio  deb^ effe cum  mudificatiuts  Si 
conglutinaiiuis,vnde  pdlium  ^picr  hoc  ed  maxime  iuua 
tiuu.  Sed  nota  bic  de  aceto  q>  maxime  cd  verum  qil.  non 
nonadcdiuisis,quocemporrputaacetumedet  Aifpc^ld. 
glo.Gcntilis.  Item  ad  idem  valet  coagulG  omne  8C  ma' 
xime  leporis  cum  vino  fumpium.  Item  quoddam  rnedi^ 
camen  Auic.odbua.q.traidatu  quimo  quinti. 

Sextus  canon  perficiacur  vt  cum  petfcdla  fien  non  poC* 
dc  conlblidatio  ditem  procedendo  cum  vifcofisoppila' 
tiuts  coglucinMtu«s.dcquibus  (iipra  d^tj.tradt.fiat  aliqua 
cbufio^^  tu  confice  ad  imu«,&  ad  extra. 

Septimus  canon  euacuatur  cum  diuerdombus medica 
mtmbusdiifltt firigidis&dyptfcis,dcquorn  (ummacft 
portulaca,  & mirabilis,  SC  propne  frequenter  madicata, 
femen  ctusa(rum.Itcm  frmen  pbmagimsy&ed  fecretum, 
Sc  multa  confiinilta  taiTia  (um.  Sed  hic  oora  aliquSdo 
cum  his  c5mifcemus  narcouca,  fed  illud  fiat  curo  cautela 
VI  fxpe  replicatum  ed. 

C V R A.Incoquiedexratarrho.Cinones.Ordrna.» 
tio  dixtx.  Adxquatio  matenx.  Euacuario.  Oiuetfio.  St/ 
dio  maierix.Conforratio  capitis,prohtbiiio  cortofionit 
pulmonis,^  panium  eius. 

Dixta  ordincf  vt  competfr  ctrm  frigidis  intenC oribus 
Sc  remifsioribus  q>  catarrhus  cd  mapi  uel  minus  aoi 

tus,vt  fupra  de  catarrho.  Et  hic  non  q licet  frudlus  dy^ 
. pucf  fim  hoc  10  cafii  conuententes, camen vbi  fuerit  lufsis 
magna  Sc  moleda  ab  eis  ed  abdinendum,&  ed  Haly.po 
tueruni  tamen  comedi  cum  mulio  zuccharo.confidera. 

Adxquaitofiu  cumdtgediuit  appropnacis,(upra  de 
caurrho,&  quarto  tradlaiu.tu  ibi. 

Euacuatio  uero  fiat  cum  phsrroaca  approprtata,rupra 
de  catarrho. 

Diuerfio  vero  fiat  cu  phlfirota.  Et  hic  nota  qivbtci' 
tanhua  fiunt  ualdc acutus  n6  cducoit  I prlcipio  phU^mia 
Pradlica^j*  R 19  diiuifiua 


TraflatusI'  V I. 

duierfiua>quta  dubium  eft  ik  cx  ra  accidat  furor  tn  mare^ 
M tpD,(!kcx  confcqucnct  maior  fiuxu«,&  hoc  (cnfic  Auic. 
decuractur  cum  tnqutcbac.  Et  cum  nocftcatarrhusacu' 
:tut,piingmuus  valdctcholericus  phicbocomet  homo 
.ttra.Er  dtciE  in  pnnapio,  qafacU  remt(iuoncacuttatts& 
«ngrolticioncaliqualicx  vfu  rrgimints&cxtrroi{i  poced 
«unccdparrc  phlebotomia  Ctlicdiucrnua,vt.v.dc  ingc. 
ia.xn>cap.(Veoc«ru  ipCim  Heri  ^ipiunc  dotflorcs,  Hant^ 
ligationes  drdenden^ad  inilrnora.  Fricationes  coiiHrai ' 
diier.  Itcmimponcio  clylleriorumacuioru  &fpectaltter 
vbi  Heri  non  poGitt  phlebotoraia>appoHtioncs  vcncotaru 
tfn  criiTibus,apertio  hzmorrlioidarum«  prouocatio  tnco' 
ftruorum^pplicacio  ianguifugarum  circa  anum. 

Siditur  materia  cum  iheriaca  ooua  aihanaiia  SCc,  vt  fii 
pra  decatharro. 

Confortatur  caput  cum  tnlrigidantibus  n6  humetHan 
■tibus  vt  fune  aqua  rof.cum  puluercro.papautrc  in  huiuf' 
modi  Faciendo  (accutos,vt  de  catarrho. 

Prohibet  vero  corrodo,  vt  fupra  cum  infrigidantium 
d^dypticoriivfiidegbusfiipra.  Ciit^non valet  caqiix 
diximus  noned  exculatio  cune  catarrhi  Sc  retnionis  nus 
xumetsi^fitnt  dcutabraltocapitisv&adminidraiio  em' 
pladri  fridi ex  dercore  columbino  quod  more  empiadri 
ftiperponat  maxime  in  zucndenegi>&  reraoueat  ^m  necef 
fiiat?  ne  nimia  frquerce  iupcrcal^tdio  Auic.de  cura  eius 
vbf  recitat  cafumcuturda  mulieris curatp  per  Gal.de qua 
Gal.v.de  inge.Cinf.aUegato  cap«tulo.dl^  cu  ibi. 

C V R A infcSexucnpfra^uranuetndlioncnpeido 
res  ucna  ruent  minus  cimendu  ed  d Fuerit  ob  nocumetd 
venp  pulmois,  qrh  cdibltdacioei*  qtfii  peaorc  laciti^  dt. 

T u itaip  primo  inuediga  d Fuem  fraifhira  ex  fanguinis 
muItiiudinCy  tunc  inda  cu  piilebotomia  laida  cum  cano' 
nibuy.utdiptade  canonibus  prxuidutsdf  ipfam  rrintC' 
gra»&euacua  plus,&  minus  deundum  tenore  virtutis  lan 
ginnis  mul(icudinc>aur  paucitatem»  & deundu  exterae 
particulares  condmi  unt  di  fpodetones. 

Ex  parte  autc  cibi.&  potus  dat  diminutio.  Et  tu  quoqi 
nota  uiriutis  teiiorcm^qm  ex  euacuationc  languinis  multi 
caultudebtUcancur,tdnxpoponetaliqnetiam  inabo& 
potu  addere»  Sc  rebus  vtilibiss  quibus  ipfcDmgutsfocili^ 
ter&iaciliter  redaurctur»^ex  quibusexpertismabrein' 
dendo  reficrationem  fpuri  &nguinised  madicatioportU' 
lacae»(5^  deglutino  aqux  eius,  qiioi  enim  dattm  retinetur. 
Auic.ViideMenSuccuseiusdegluttfus  potenter  dringit 
£inguinem.fruwlus  dypnei &c.maxime  in  hoc  cafu  con' 
frrum»vt  fupra  ubi  Fa«fra  ed  remifeo.  Et  codquemer  ob' 
gruentur  Canooes  ibi  deferipti. 

V nde  in  fumma  tres  funt  prtnctpafV  habede  intetiones. 

Pruna  ed  fanguinis  paucincatio»qux  cdplet  cum  eua « 
CuariJe  phleboiomip,&  diminucionecibi.  Scefa  ed  lan' 
Mtnrs quietatio  cum  frigidis,&  uidods.  T ertm  ed  uen^ 
^«Trx  c6foiidatio,due  coglutmauo  cum  rebus  dyptiets. 

Et  nota  hic  Auic.dicit  carnes  perdicum  ede  pauci  fan 
.gtiints,cum  tamen  ponatur  impinguatiux,&  multt  nutri# 
oifnii»repcimaqiiartf.tra>d.j.ptimocap.de  cubugt.  Di' 

. cendd  dupticiicr.Primo  qn  coeunt.  Socfo  earii  dnguis 
cd  dccua  nd  hurat«Ttans»vc  hxdi»  vel  agni.conddcra. 

C V R A. In frdex fanguinis dibtiliutequatuorprin' 
cipaliierimftioncsfinu  habendx.  Prima  ordinatio  dip' 
sxcumfrtgidis»vtfupra.  Sctfa cdxquatio  languinistQ' 
frigidando  cu  fy rupis  potionibus cuacuando  maeerii  cho 
lerica  vt  diidum  ed.  Tenia  ed  diucrdo  cura  phleboto' 
mia»liganonibus.  Q^rtaed  venxc6fi>lidaiio»&dchtB 
ad  plenum  dufcded,  fupra  in  de  cura  ciusquod  cdlifub' 
dantia  pulmonis.  Replico  tamen  portulacam  fucenerus. 
Memoro  ematu^ipClium.  Vnde  MeCin  mucfllagincau  te 
piili)  cum  lapide  cmatitis  diligenter  loioaccmocomrt' 
Itone  vltima  ined  virtus  mirabiltBj^ulxa&uitibiiacmo 
rau  huic  propodto>&  ui  ibi» 


Cap.  X. 

C VR  A infredoex  apertura  oridcioqtvfVMr  .pcvifrf 
cum  rebus  ddStibus  curfum  fanguinis.ltem  cum  dypn* 
cSubuscft  diuerdombus  rcgimmeivt  fupea.  Ei  hic  nota 
(p  Auic.laudat  ameos,fp>c3»anifum  cum  dnc  apemiuaCa 
cientia  langumem  magis  dutre,de  quo  in  dubtrs. 

C V R A FacTii3corrod6eedprauadlCdiFbali’^dfed 
(icutfd  ^quo  defpenirur.  VndeMcf.hoc  enim  ed  illud 
quod  ed  fufpCLlu  Sl  timorofum  maxime»nec  curef  nid  in 
fpatio  lor^o  pmutando,fci1tctt  cfiplexionf  vel  prohiben 
docorrolionj  condrmari,  fedhoc  cti3vidtcur  perimere 
ad  nibric3  dc  phthid.In  eo  itac^  frruenf  prxctpue  quim^ 
intniones.  Prtmacd ordinatio dixtx.  Secundaedeua* 
cuatiomaterix  corrodux  euacuandoAibtile&grodiifn 
eius  corrodens,  nam  materix  corrodux  habem  de  grof' 
fltic&  aflbeiamrei  fubtile  refudando.  Laudantur raaxi# 
mepiluixde  agarico.Auicen.fupradcadhmate.  Tertfr 
cd  frdatio  agtcaitoms  (anguinis  ne  pars  corrofr  dilatetur» 
Quarta  ed  remotio  corrodoniscum  confolidatitibu^ 
fflundidcantibus,<S:  inuifcancibus.  Diuerdoetiam  dac 
vt  in  prxmilstt^orum  omnium  complementum  ex  iam 
podtfs  Faciliter  habetur. 

C V R A .S  i Fuerit  ex  venx  apertura  quxed  ex  mollia 
deatione  quod  coprxhendif  ex  tufsi  humida  mtilra»  pce* 
daturcuniexiccaiuibus  condipamibus.  Eidex  dccraie 
cum  conglutinantibus  humidis  de  quibus  ed  dudum. 

C y R A .Si  fuerit  ex  partibus  medrji  propinquts.N5 
ed  enim  mulrum  timendum,  quoniam  frequeruer  abfque 
mediet  benedeio  i natura  ipla  curatur» 

C V R A. Sili  panibus  medrjsremotfr  dac  phlebotO' 
mtaex  cephaltca»&maximed  cdtiouauerit.  Et  dant  gar# 
garifinata  ex  rebus  dyptids,&  retterentur^vt  oponet.IrC 
vucur  vino  dyptico,&  dixta  proportienata  vt  (iipra. 

C V R A.SiFuen'tcxpe<dore,tunc  medietnx  oHdi* 
<dx  cu  canonibus  luis  c3Fcrunt  adminidrarx»  ut  fupra  ita 
in  cp  ad  extra  applicenfempladra  habentia  vinutf  fubti# 
liandi refoluendi,^  condtpSdi.  Vndebadiiconliabet  in 
hisimctionibusfpSiepriutlegtu.Tunaqtcomponc  SCm 
dne  rubnex  ponemur  Undata  huic  propodeo. 

C V R A. InhKdoexfrfgorisimedone, propter  quod 
frangie  iwna  pciftoris  n5  dc  pultnoms  md  raro  habendx 
funtquin^tncetiones,vt.v.detngeUm.xq.cap.&  Autc. 

I n Utera  narrat  cafum.Ordinatio  dixtx.  Diuerdo.Remo# 
tio  frigiditatis  tmprei&.Mddidcano  pulmonisll  Ungui# 
ne  cSgelato  d tbi  ed.  Redauratio  c5ualcfcentis.Et  hic  tn« 
fcrtbam  uerba  Auic.A;  Gal.fumpra,inqutbus  comprx^ 
hendentur  omnes  lam  duftx  intentiones. 

Et  cum  xdimatur  q»  cS  dc  frigus  Udft  euenire  fpuium 
fimguinis  ^m  modum  prpdiifru  cura  cius  cd  Pm  quod  di# 
xicGal.IlIud  enim  accidit  cuidaadolefcrtiiSC  curauitetf, 
phlebotoraauic  nanqi  eum  die  pnmo  & frcudsuit.Et fri# 
cuicextretaicatesefus,&  ligauti  eas  drthg^  ^m  opor 
cet  in  omni  retentione  fputi  Cinguims.Eictbauic  forbitto^ 
nihus.Et  pofuic  fuper  pcifhit  cerotarium  de  gumma  rurp, 
& remouit  cum  ab  eo  hora  nodis  vt  non  adderet  atUf»* 
dionem  etus  freundu  quaritatem  quxdc3»A  cibauic  eum 
rorbitfonibus.Ec  dedit  in  potu  medicamen  in  frmimbun 
quod  fuppleas  calidts  H intentio  ed  refolucte,  vt  Aim  ani# 
furo,  focniculuc,ameos»&  hutufmodi.  Vnde3  Dynoralis 
ponitur  defcripno.x.feminum  anid,frrm'cult»ameos,  p«# 
pauens  albi.ana.5.|.iurqunmf^iif.opff  prius  in  aqua  in' 
Fud.$.j. informemur  crochifci.  Et  ad  hanc  intentionem  eft 
voiis  thertaca  antiqua,  podquam  vero  dxs  tertia  affriie 
vfuscdfuperpeduseiUBiIlo  ceeolariombus  horis, de*» 
inde  rcmouitipfum  ACabatrit  iplum  aqua  hordei  d:ta<' 
frata,&  carne  aiians,  podqu3m  vero  curata  edcomfdc^ 
xio  pulmonis  eius  Ac  fublaius  cd  timor  A:  aduerautapo^ 
dematis  mundidcauic  pulmonemeius  cum  thertaca  an^ 
riqua»A^  gradauit  cu  idJubaido  lac  afimmim  in  quo  coo# 
Cikbat  rcdauoiio» 

Euacuacio 


De  aegrfnid.pe(loris,8f  pulmontij 


ijs 


fiuaciittto6ngu/nucGgeIati  fiff>  vt  fupn  drlnidatur 
exyoKinmplexnKikhnen  nonadcmcultit.  Ic^cxcdpo 
(ieis>f|t.f(znugracct  deco<fli.5.n.ariftologtx.  3.)«  oiyrrha* 
zjq.olct  de  lilio.34'Pfperts.5.j.iurquiamf.3.Hro.5.n.6am 
ttochifcf,dciiCcen£  m vmbra  SC  dencur  cum  aqua  fctmcu 
lepont«I(em  oHganum  cum  melk. 

C V R A«(n£idoexcaIidiratchabenturinb^fgidatrua 
Interius  applicanda  cu  ordinatione  diartx>de  quibus  om  - 
tubus  fupra  ad  plenum. 

C V R A.Infadlotxilomachoca  vomitu  ciSpithen 
^ diTpoiuio  (anguinis  ipHus  ii  bient  clarus  an  niger  hoc 
cft^fplene  aut  hepate  ^xiencrtt^t^  H ab  hepate  (lat  phlebo 
tomia  ex  (aluaccUa  manus  dextre,  vel  ex  iinidra,  (i  (ueric 
cx  fplerK  aut  ex  (aphcna,vt  fupra  & ponatur  v«o6t  fuper 
hepar  vel  fuper  fplenem.Si  i matrice  in  fine  caude,  & cft 
duuatiua  valde.  Bt  vtatur  cibis  3c  forbitiombui  frigidis 
AypcfCts,lbrbf,pira,nerpiHa  co<fiana<Sf  huiufmodi.  Ite 
vtatur  tTOchifcis,&  charabx, de  terra  (igtl.vt  fupra.  Vel 
fic.9.mrrmix,ma<hcis,boii  arm.fiing.dra.ana.3.  i . leran' 
tur,&  cil  fucco  pUiaginis  coficiaaf fit  vnufquilm  iro' 
chir>:u9.$.l.f.adminus:&cum  vinorub.ponticoalmmal 
omni  die  vnus.  Iti  fuper  (lomachu  ponaf  empladru  c6« 
ftri<ftiuum.vt.ip.mumix,malbcts,thurts,  nucum  cupfsi, 
l^h  arm.laiig.dra.ana.^l.p(cis  raualis.  |.tfij.cere.  it), 
diflbluanc  in  cazola,&  fiat  cerotu  fuic  empladrO.Bt  cofi « 
antlicer  ponendu  eft  fupra  liepar,  fplene,  6C  locii  maincit 
qux  ftypticenc.  Sed  hicaduerre,q>  fi  hicfluxus  fuent  tC' 
poralts,&  infirmus  ex  hoc  alleuiatn  fc  lemief,  & hoc  con« 
tingeret  ex  ret^fone  (anguinis  hxroorrhoidalis,  vel  men-' 
ftrualis  no  fiat  aliquid,  quia  natura  (acit  illud,  ita  cp  vbi  ^ 
tnatricc  cCtingeret,aut  ex  hsmorrhoydibus  fiat  phleboj 
comia  ex  faphenis  vttndo  canonibus,  vt  (upra.  Jacito  in 
cp  rputum  (anguinis  longi  temporis  cum  febre  fignificac 
Ripcrvlcerattone  pulmoius,&cft  xgmudo  incurabilis, 

tunc  recurrendum  cft  ad  rubricam  de  phihifi. 

C V R A>Infa<Hoexvenachili,quiaexquatuate(an' 
^inis  tnca  coterni  (eruentur  canones  ditfci, fupra  quando 
cft  rputum  ex  quSttiate.  Et  nota  diucrnonem  fieri  debere 
cum  phlebotomia  ex  (aphena  interiori,  Sc  ponamur  ven- 
tofx  (uper  naticet  A circa  renestd^  dorfum  embroebrtur 
ee(andatis,cSphora,aqua  rof.cum  aceto,  d:bro5i.  vel  fiSc 
cmpUflra  infrigidhia,  vt  fupra  ex  datis  fngfdts,d£  cp  ali ' 
quando  uaUt  c5mi(cere  opiata,&  (hipefiidbua  cum  medi 
emis  ad  extra  3c  ad  intra  adhibttis^d  illud  fiat  (ecundum 
lapient  um^  incipe  k hctlionbus^li  iuapltobus  vfqi  ad 
comr^o»  vt  c(i  (Milonium  perficum,  cuius  dcfcriptiO' 
Bcm  ponam  hic  inhii. 

C V R A.lnfitdcohcafijvelpcrculsione.fiatphlebo* 
comia  trahmdoadconcrarium,&umenviere  ftypttctf.' 

g i vero  cxalqs  (ueric  caufis.  patet  quid  agcndiim  exhts 
quae  diifU  fum.Laudatur  ad  extra  fupra  peiflus  cmpUftrf) 
«5e  putuere  carthx  combuRx,filrricombu(^i,pilorum  le^ 
pons  combu(lorum,mnmix,bokaraMnt,(anguints  dra. 
hxc  omnia  cum  albumine  oui  Sc  aceto.  Laudatur  ^ma 
sime  (siccui  vtrgx  paftons.  Item  ad  idem  trochiici  Za^. 
chsriae  vndecunque  emanauerit,  SC  (imt  cxperti.qr.ihuris, 
^wguinix  dfitbaiauftiarum.ana.iuii.  detentam  alienus, 
lcarabe.3Ar.  ledenegi,  terrx  (igil.ana.vx.  aluminis.3.ij,f,. 
opc),cinnamomi.ana.3.n>iul9nti«vciporiuiacx,v<lab<' 
bed^agi  A cum  reliqua  earum  (umaurr  eorum.3.1.  Ad 
idem  ad  extra  confcifiiocmatitisyd!  (edat  dolor«,&  (Irioo 
(ic  (angoinem,&  conlbiidat  Sc  huiufmodtyfiiper  (loma« 
chuiTi  apud  vomiiu  Cingutm%d£  fuper  ueficLd^  fuper  re* 
•Ksapud  mullum  (angutnis/k;  pdlarizaf  in  matrice  apud 
Superfiuicate  menAruoru,  & dringit  fluxn.hxtnorrhotda> 

rum.qi-hypoquiflidos,achactx,hnguinisdra.galbni,ba 
laufiiaru,croc^gumiara.myrrhx,bo!tarm.opq.aiwi.fiSt 
oxcistrochifcijmlmiasvbioponet.  AliudSabor  regis 
pKdom,<5^  maxime  ppea  acuiiacc,  SC  m plcurifi.  gi.gumi 


ara.ro.ana.5.irj.sii«li,dragacamf,p«p*omf.anj.5.f).(po^ 
dn/rod.ana.5.f.rucciliquirttix.5.n.cfiffcecnfyrupo  de 
papa.da  curo  aqua  pltniuh,&:  fyr.mynino,  aut  rob  eius, 
vctryru.de  papauerc.  Aliud  Ifaac  hierofolymitx  ad  (pu 
cum  (anguimsline  vontiru,nue aliter  quomodohbet  exie 
m^efi  medicamen  pneutHuum  non  permitt»  cadere  in 
phthifim.tp.pfiln  alsi.5.xv.grano«  portubex  aflbru.ga. 
mi  ara.afsi,boliar.ana.5.v.papauentaLfrmiiin  b<lhica« 
rum.ana.3.x.charabi  afti,ro.curo  pedibus  fiiis.ana.3.ifi. 
condloni  albtorum.3.irj.omnta  tere  ficut  ahrohol,  fit  do« 
fiseius.3.1.mane  Sc  (ero  cq  aqua  frigida.  Defcnpnb  phi* 
Ioni)  perfici,  &efivehememu  iuuamentivel  virtutisad 
manationes  (anguinis  vndecunque,  & fereatumeius  cum 
tu(x,  6c  fine  cu(si,  Sc  fiiperfluitatem  menfiruorum  doto^ 
ro(am,d^  hxmorroidarum,&  cgeflionem  bnguinolen» 
tam,5^ad  muiiercsprxgnantes  quibus menfirua  enim^ 
puntur,df  conferuat  fortum  in  matricibus  earum.  *.pt« 
peris  albi  lufquiami.  aisi.3.xx.opn,  im«  figiflarx.ana.3. 
x.  fedenegi,  croctana.  3.  v.  cafiorei,  fpicx,euphorb.pfrc' 
cn, margaritarum  non  perforatarum,chanibx,  zedoane, 
doronigi,  ramich.  ana.  3.).camphorx.3.).  tertiam  conn« 
ce  cum  meile  roCcoIbto  quantum  (ufitcic.  dofis  efi  h.3.  f • 
vfquead.3.).rum(ucco  arnoglofx,  aut  aqux  roC&  mo' 
dico  vini  puri. 

Dc  fpuio  vero  (anguinis  ex  apofiemare  prouenientepa 
let  quid  agendu.nam  aliqn  c(l  cura  eius,&  tu  confidera. 

Dcplntrifi.  R(t6ncd.  XHI, 

PLeurifitefiapofiema  (acis  pungitiuu  in  bcercit  pf« 
deons,aut  vimine  cooperteme  coftas,aut  diftin' 
guente  c5tingens,  cau(a  cuius  ^m  plurimu  rft  cho« 
lera,8uc  (anguis  cholericus.Ec  eft  hxc  deferipeio  fic  pofi* 
ta  vt  utranqicomprxbendai  pleurifim,qup  diftmgui  c5# 
fueutc  in  veram  SC  non  veram,  de  quibus  fiatun.  Et  di« 
cttur  pleurtfis  li  pleura  quod  efi  panniculus  tegens  cofiat 
ve  in  pnncfpio  capituli^  Mui^num. Serapio  vero, di« 
dtur  i pleura  quod  efl  cofta.Simon  ianuenfis,pleura  Grp 
ce,  Lotioe  brus.  Vnde  conciliator  difi7r?ttt.xcix.  Didtur 
pleunfisl)  pleura,(cu  pleuron  ejuod  cfi  btus.  Idem  caiho' 
(icon  dc  ifta  litera.p.  Vera  cft  apofiema  humorolum  c»* 
lidum  tn  bcettu  incrinftdtpcdons.  aut  pSmcuIo  ipfum 
cooperiente, aut  in  mediafiino,  aut  in  diaphragmate  fH' 
<ftum, cuius  cau(s  eft  (anguisaut  cholera,auc  (anguis  cho« 
lcricusi&  hoc  plurimum^f  ideo  paroxifmi  eius,  ^m 

plurimu  (iint  tertbni.nSaltqncotin^t  ipfum  h phlegma^ 
ic  caulari,dr  hoc  raro,&  rarius  It  mebncholu  h quibus  bii 
moribus  fi  cau(^  em  chromca.Q^d  fi  dicae  phlegma, 
Sc  mebncholu  fiint  humores  bigtdi,  quomodo  tgtf  apo« 
(terna  caubbunc  calidu.  Dicendum  illud  cft  verum 
de  perfi;,(edperaccidcnsefItauruurhumorcshicalidi  h 
caliditateputredinaliincisacquifita.  Non  vera  uoroeft 
apoftemavemofum  ad  intravi  ab  extra  quomodohbet 
fadlum.vel  apofiema  humorofum  in  bcerns  extrinlec^ 
autveUminecaoperiente  pcdusprodu(fium,cuiuicaufii 
efi  vel  efie  poteft  matena,  vt  fupra.Qyidam  vero  gauden 
lesinmultiplicattoiKnominum  quod  debet eilc  medico 
ignominiofiim,  vt  (iipia  dtftinguunc  in  veram  verilUmS 
qux  fic  in  bcertis,  diaphragmatis,  aut  tn  eo,  ro  a pcrioio 
lofior  exteris.  V nde  Auice.  Aur  in  vebminc  dtuinguen. 
te.&cfi  illud  quod  efi  purum.  Ec  parum  inba.  Ei  cerris 
biluitefi  illud  quod  efi  in  u^mine  difiingime  ei  efi  piy# 
uius,  SC  tone  hanc  ictigic  ^\e(ue  dum  inqurr . Ec  mSdoqi 
accidiccxproprietaie  cuiufdam  fpeciei  pburifis  nevepv 
prie  quando  fic  in  velamine  difiingueme  magna  SC  non 
vera, quos  hac  m parte  non  fequor  plns  intendms  fcntio«> 
ni  Auic.£c  quidam  vcGordonius  dixcrum  ep  illa  quf  rft 
ex  vento  non  efi  plcunfis.  Ei  hxc  non  vera.  Quandom 
efi euedteate cutis, qnqrveromSpcmenit ad curtm^  ^ 
fta  plurimu  i maceria  cadhis  dffitngui«A<nt(y^ 

Eraefitea^S.  R lir)  SC  vifiu 


Ti«Grx 
cis,L^tt 
nis  mor 
bits  bte 
ralisap' 
pcllaL 


Catho<' 
tico  di' 
dltona' 
.rui  fich 
ieriped» 


TnAatu(.  VI. 

& ViTus  inter  cara  8c  verS.  Nam  in  vera  angendo  locum 
patient  non  dolec»&  lica  per  hoc  (ignum  abimiic?  dtfttn 
guan^,cn  vera  habet  ^pria  Ogna  vitra  hoc.  Vc  funt  firbrit 
f nfeparabflia.  C^dridho  anhelmit  ,ppccr  apoftema  coar« 
cana  ad  intra.  TuCnc.  Pulfiit  ferrinucquiell  pulftit  durus 
cum  diuerliate.  Verum  tA  in  omni  vera  pleurtli  (ic  £e.di' 
cctur  in  dubqt  «ppier  illud  qd*  dc  anxio  pleuritico  pomf. 

Habet  autcpleurin9gradu«,qin  quae  non  cll  vcracam 
quStiute  cutis eft  rcmii1(  mafiti^.hoc  dl  minus  Oifpedta. 
Qur  aud  eft  vera,quta  in  vebmtne  tegente  coibis  ell  in« 
cenrx  malitix.Quac  autcell  verirrima,  vt  flipra  dl  cfterts 
prauior.nS  eft  cum  permixtione  intdletftuscirca  augmen 
cumid^  ftatu,  & illud  tdeo,  quia  ciSmunicat  cum  cerabro 
mediante  magno  neruo  quodS,quf  dilaotur»  SC  c6texitur 
in  HibilantiS  p5m'cularem.Et  hanc  ut  duTtum  eft  quidam 
Verilsimam  dixerum.Et  quri  prauttas  eius  rumitur  ettam 
ex  loco  dirpunbitur  in^ra  quae  dl  deteriortan  qu;  dl  dex« 
tri,an  quzeft  /tniUri  latens.  Et  dnfhim  dl  ^m  plurimu, 
quia  raro  i phlegnute,  & a mebncholia  rarius  contingit» 
qm  hi  humores  raro  poiUint  penetrare  in  TubllantiS  den« 
bm  pantculoi|i  propter  ipfonim  humorum  grobitie^aut 
vircontat(»d^dehoctndubns.  Fitnmenqh^h  £ingut« 
ne  adubo  vel  (anguine  phlegmatico  putrido»  vt  AIc»n' 
der. Auic.  Caufae  tn  extrinfecae  a(signantur»nimiu8  calor 
di/Tbluens>aut  (rigus  cdprimena  (lue  exprimi.  Potus  ni  •> 
miuf  aqux.aut  utni,auc  flatus  borex»propier  quod  fortab 
Vrina  (is  m ciuitate  V^cinf  raultipltcarur  pleuriljs.  Bt  hoc  maxi^ 
curplcu  me  accidit  cum  flat  boreas  pobaudrum,  quod  tn  eadem 
rifibb'  ctuicatec5(ucutt  accidere.  Er  plcuriiis  in  veris  tempore 
sedbu  plu9$ali)s  temporibus  multiplicatur.nad^qnqtinauo 
tuno»qn9  in  xibte  6c  raro,qri(|r  in  hyemeacctdu  pleuris 
(is  ut  uidcbil  infra  in  Aphor.ponendit  de  hoc.  Et  hic  c5fl 
dera  verbu  Auicdum  tnquit  decima  terti)4>cap.  Bt  pleu« 
riflt  quidem  plurimu  accidit  in  autumno  & hyeme»(hide 
indubijt  Aphor.  PleuriiTalsignamurquatuor  tempora 
quemadmadumaltjsapoftemattbut.Principium,fcilicec 
• Augmentum.Satua.Et  declinatio.  Qux  diuerflmode  fU' 
muncur.Nam  qnc|iadmuicem  diftinguuntur  hxc  tempo^ 
ra  ratione  accientium,  vt/cilicet  principium  eft  qu9do 
accidentia  (um  remina,augmennim  quSdo  intenla,  flatus 
quando  vlcimaa, decimario  vero  cum  declinant. 

Qjando^  uero  ex  parte  materis, vt  principium  efl  qfl 
I^MUum  efl  paucu»auc  fubttle  fluidum  vc  raliua,&  tunc  efl 
ftatut,aut  augmentum  acctdemul»  3c  cum  i ncipic  ingroC' 
lari  dl^bcilf  ter  cxpui,5^ab  eo  remouet  rubcdo.aut  cicrini 
os,&  incipit  albedo  tn  Tpueo  apparere»  tunc  efl  augmen « 
cum,dl^  tunc  efl  declinatio  accientium  uel  uidpit.  Cum 
vero  xger  expuic  (ac  ititer &fputum  groflum  marurti  Si 
snultucum  albedine  cum  leuiate  doloris»  tunc  efl  ftaio^ 
&inptrurin  ftatutquoad  digeflioncnonefl  nequior ho 
rara. Ex  quo  apparet^  ifla  tepora  n5  coinctduiic  fumpta, 
|ri^'ctc  ex  parte  diiier(intis  accidentiam,^  ex  parte  dige ' 
ftienis  macerix.Cum  vero  materia  inapic  diminui  cum 
fiibflantia  ilb  prmarione  doloris,  &alioru  accidentium» 
cuncresefl  in  declinactooe.  Qubdiirpucum  aliquod  ap^ 
pvuerfc,5:  erit  illic  priuatio  doloris  3c  altorum  aedden ' 
ruim,  vt  fupn  tunc  efl  finti  declinacionit,  Sc  habet  hoc  di 
deum  veru  maxirae  de  pleurifl  laiubri.nam  tn  raonali  n5 
apparent  hxc  imo  xger  moricur  quando^  in  pnnctpi o 
qn^  in  augmento  vt  appa  rm  fputo  nigro.  Et  (deo  fl 
l^acipiu  cft  longum  ala  cipora  flinc'  longa.fl  breue  bre 
iria.  Et  (t  cupis  ampliorem  di(puacionea  ^ his  t^>onbus 
vide  qux  Gntpa  funt  k dodoribus  fuper  illo  Aphor.pd- 
fqxparricul(.Acce(irionet,&conflinicionet.  Et  rdeotjp 
hxcc^oraadimiicehabenc.pporrionaluatrex  parte  lon^ 
gi'tudinit3(  breuiatis»NS  cum  in  prindpio  flatim  appa* 
retfpucualiquale  cum  vefltgio  aliquo  digeflionisexpe' 
dctndutefl  (catus in.iir|.declinacio in. vi).  Qubd  (i  tarda* 
upric  apparttio  di^ftiocuj  in  co  oportet  expedare  (launa 


Cap.  X. 

fongioqu3»A;plus»&  minus  ^mrect/im  tpparittenbdi 
gcftiomsh  prindpio.vbi  oportet  aH  virtute  c5(?denrc* 
propter  quod  lege  infra  dc  cnflbus ptcunfls.  Deba  ita<^ 
medicus  de  teporibus  e(Tc  (bllidnisvc  (dat  qualiter  dic  * 
ure  debet  inflrti».c6iter  amen  terminatur  in*niif.cxceB 
diturtfl  quandot^ v(9ad.xx.qflqivrqiad.xxiij  vt  inan* 
xio.(. Apho.c6mento.xii.  PImrifls  quoqt  termiraf  alte* 
ro  quatuor  modorum,qm  aut  reroluttur»aut  rupuratur  ga 
ad  (titiem  venit  aut  induratur,auc  permua^ur.  Refoluii 
quidem  primo  inlenflbtliter  efi  euaporattuis,  vt  in^»  qfl 
rdlicec  materia  efl  fubctlis  pauca, dif  in  hoc  oportet  medi* 
cumeib  prudente.conflderare  regimen,  habitudine  inlw* 
mi.idudo  (mflbilitac^  vt  per  fputum  Sc  hoc  c6iter.  Su* 
putatur  aut?  vten  ad  (anievemiquia  matenaefl  grofla, 
& alis  terminatio  efl  periculob,  quia  vtplurimum  alea 
phthtflci  flunt  in. v.Apho.Qmciiqi ex  pleurcads  empid 
fiunt.Bt  dicif  vtplurimum,qm  refoluitur  vt  de  anxio»  SC 
ad  eutanefi  boc  phibent  audores  applicare  ad  extra  vel 
adiraranaturarita^&rpecialtterante  dedmu  di?vt  in# 
fra.  Induratur  aute  cum  per  applicationem  calidorum 
reToIuIrium  refoluitur  (ubtiledlf  remanet  grofliim.  Per* 
muatur  vero  qn<ji  per  venam  concauam  ad  vias  vrins« 
qwndoqiadinceflina,qfl<;pad  pulmone&fidt  peripneu 
rooniam,aliqn  ad cerebrum,  SC  tunebett  phrene(im,ali* 
quando  ad  neruos tunc  cau(at  rpaffflum,dlf  fle  de  ali^ 
V nde  aliqfl  terminatur  ad  ala  loca  in  quibus  bcit  apofle 
ma,&  quando()i  ad  cor,&ficit  fyncopim. 

Amequ3  ponantur  canones  curatiui  oportet  hic  attrn* 
dert  ne  t^ptaf  medicus  in  operSdo  q>  pleurifls  habet  fl* 
mflitudin?  cum  apoflemaie  hepatis,  SC  ideo  hic  notamur 
flgna  a li<^  dc  mibus  btius  lnfla,ne  credens  auxiliari  pe* 
dori  vbi  non  m nocumentum  negligens  flat  circa  hepar 
vbtefl  nocumentum.  Inapoflemate  hepatis  pullus  rib 
vndoflis,  dolor  fub  duphragmatein  dextre  parte, tulsa 
ficca,  & dolor  non  efl  acutus.  Qubd  fl  efl  in  fymmo  ege* 
flto  efl  fleut  lotura  carnis,  61^  (i  in  gibbo  urina  efl  fptlb  Si 
c6(ii(a:& tumor  efl  ad  modum  nouaculx,df(tgna  diflin 
diua  ampliora  habebis  infra  de  apoflemate  hepatis. 

C A V S iE  & in  fumma  vt  fupra  caufe  pleurifls  fune 
trct.primitiuaantecedens  &c6iunda.  Exemplum  pri* 
mi.vt  aer  calidus  dilToluent»  (rigidus  c6primcns,  veneut 
borealis.cfbicalidi  Sc  hum.exercitiu  di(&luemd^  (angnf 
nem  c6mouens,balnnim  calidum,replctio  ntraca,  vigilia 
ruperflua,fuperfluiata  retftio,in,fifror,&  gaudio.  Bxem 
plura  (ecundt,vt  mab  cdplerio  cal.&  hum.  vel  iicca  hu* 
moralisAut  flridura  venaru  non  potens  (anguinem  e6ri* 
nere,aut  rarias  bciens  mata  tam  rectpae,vel  magnitudo 
heparis  multos  humorac6tinentit  vel  amplitudo  pedo* 
ris  bene  redpienrit.  itero  Sc  brgitat  viarum  imer  hepar, 
Sc  pedus.  Exemplum  terrij.  vt  (anguis  choiericos  vel 
phlegma  putrefadum  vcl  aUua  humor  quiiniamdid^ 
locff  contentus  efl* 

S I C N A defflonflratriia& maxime  vap.Sumqn* 
que.  Primum,  (ebru  inieparabitit  propta  viciniotera 
cordis.  Secundum  dotor  pungitiuusfub  co(h's,  quia  in 
membro  efl  piniculofo,  Sc  (i  tenflo  cft  cum  pundura  (I* 
gnat  materix  multitudtne,d;  (i  in  pSniculo  tegente  dol^ 
venit  ad  furculS.  Tertium  anhelitus  conflridio  propter 
apoflema cdflringent.  Q^rturaeApuIfusIcrrinusquui 
durus,&  diuaflis.  Qtiim6  efl  tubis  quia  pulmo  ex  vici* 
niate  Ixditur  ^ fl  hxc  in  xgro  inuenies  q^m  pleuriticS 
pmtraiabit.  Qi^dhumorprccanthierit  choleratunc 
erit  arirta  eemiit  cicrina  inf?b.putri»dunis,n  uelox  ualde, 
dolor  acutus muIcu,inflSmariomagnatntisim?b,rputunf 
c(trimmi,5;ia  videbit  (?gna  cholax  difctifrendo  per  rea 
mturaleidc  non  naturales  ex  parte,  fcilica  xatis,regimi* 
rria,di  hm6i.  Qubd  G bnguts  vrina  erit  rubea  rpt'(&,puf 
fus  plenus, fputum  rubeum,  Sc  dolor  (bitis  (ed  non  ira 
acutus  vt  in  cholcrico^nc^  flt  anta  (uu,ncquc  lingua  ira 

Gea* 


D<  itpitai.pt&otis,&  palinonb.  I } j 

ficca.  QuM/il&ngnineaduftoItn^critmgncniiC'  vifcofiim  rotunda.  Etde(en*utoIt>wntsrvm»&proprtc 
ciutt,&arpenate>&v€bemcmia  Heu,  dcvnna  clara  ad  quodeftfbeciduin.Aufc.  Ei  vtndemalu.ligntficatrnim 
Iuleum  cendem»  em<p  vemrta  ftypticicMcum  feb.im?£i.  conflatione &adullfonan  vehemerac.Et  rotundtmi  ^ 
&noneapucc,fedquodSmodortttnrbtturfpuni.  (^bd  mclsusnonronjndo.Autc.  Et  in  lumma  ^udidum  fb^ci 
fi  hieric  ex  mixtione  (anguinu,  cholcrx  tunc  fpueo  eru  (um^  ex  rubftaniia>colore, quantitate,  8£  ligura.  Et  omne 
flauo,&  Hgra  didia  mixta.Fac  itaqi  patieni9expuerc  in  pe  Qxira  cum  quo  non  quiefcit  nocumentum  nd  eft  bonum, 
tqtniudis.  Qubdfiexphlegmate.uelex&ngutiKinquo  Auic.  Vnna(dtulfta,fn«qualiafnala.  Inflamatio  cum 
43omina£phlegmaerttCebruremtna,&vnnaentadpaU  (rigiditate  extremorS  mala.  Dolor  tendent  ad  pol^eno^ 
lidttatem vel reminamctmnitatem tendens, &^lruale^  ramalum.  Additio  dolorisqnarger  dormit  Aiper latus 
IMS  relpeAiue.  & dolor  rerailTua,  dC  fputuro  multum  ante  infirma  malum.  Plcurifit  fininh  uteris  deterior  & ma* 
cius  naaturationem  ad  alhedinc  declinans3^  eft  cum  gra^  gts  furpc<!la,&  nono  Cdtfnentis.cap.|.rariut  fit  in  dextro* 
Ititate  fomni  Sc  dolore  grauai  iuo  magis  quim  pungi  tiuo.  Fluxus  ventris  in  fine  qfi  pofi  ipfum  non  Teqiiitur  inco<’ 

Quod  fiex  melancholia  quod  rarocft.  dolor  remiilus  lumitasmalus  valde,cxdebilitateenim  hepatis  venit,  a 
fputum  liuidum  pauco,urina  remiila.nmtliter  licb.  d^ald  fi  accidat  cum  difiiculnreanhelitus,  Sc  nd  remouetur  dtt' 
^'urmodi  qux  melancholix  attcilamur.  ficultas  per  eu  fortafTe  interfidel  in  quarto  vel  ante  quar^ 

SIGNA  non  verx.  Lateris  dolor  ac  grauitas  line  tO.MeC  St  aeddat  fluxus  ventris  in  fine  morbi  efifimL 
cuCtf  acfcratu,&  maxime  qn  cA  ia  infirumenctsextra,qa  liter  ftn  siium  duorum  modoru.  Aut  eram  expellitur  cna 
cunc  non  fauatur  pulmo.  Bi  taiAus  eam  cdprxhendic  & certa  ad  hepar  Sc  vifeera  dC  (d]uitur  incolumitas.  Vel  acci 
mSdo^  uifiis  apparete  tumore  aliquo.  Quod  fi  inactra . dic^m  debilitate  hepatis  & ^ratione  digefiiux,d^  c5- 
Ckionc  aerisAmteur  dolor  tunc  eft  in  lacerto  dilatSte.fi  in  tentiux  in  ipfo,&  requtrur  poft  ipfiim  perniciofins.  DL 
fyftolandocA io cdAringeme,& dotor  ndeApungitiuus,  xic Hippo. MultotieseA  fputum bonufiicile  A Hmiliter 
fcd  magis  aggregatiuus,<&abf<^  febre,  Sd  tnflamationc,d^  anhelitut  & Ime  tllic  figna  alra  monalia,ficut  dolor  in  po 
sequis  figtits  uemoficaris,d^certificaberis  magis  ex  mo . fierioribus,&  eius  dorfum  efi  ficut  verberati,d^  urina  eft 
do  qui  infra  dicetur  in  anonibus.  loSnitius  vero  vt  inqt  (anguinea  ranio(a,et  raro  fit  beatus,imo  mor^  inter  quar> 
Gal.^phor.cdmenro.xij.dixii.Si  leuiusinfirmutportac  tum &(^imn:& raro .pcedicvfqi  addecimuquartfi  & 
infirmo  latere  $ in  lino.  5^  fupra  in  eodSedmento  figna.  inplunbutcum  ptranfiutrleprimu  (anac.  Et  multoiies 
dolores  defeendentesin  diaphragmate, vcl  afeendemes  ad  apparet  in  fpatula  pleunnd  rubedo  3d  calefit  fparula  eius, 
fiirculas.IoSnitius  horum  duorum  locoqi  dolores  pleuri*.  tu  vt  non  polsic  quiefeot.  Qubd  (1  calefiat  venter  dus  Sd 
flm  (adhim  fune  conHrnumes>d:  fic  habentur  figna  tria,^  egrediatur  exeo  egeAio  citrina  moritur  nifi  pertrSfeat  fe  • 
loSnitio  pofira  pleunfis  vere  demonfiraciua, quibus  racn  peimum  qn  ad  ipAim  (ieAinac  fpuium  diucrfarum  fpecte' 
dola S vera  diflm.  Poftremo  fcitocpin.i4f».apparu€'  rum&dolor.dinhde  augm?retur mone  in  tertio.  Eteft 
runi  pleurefet,in  quilnit  in  cani  principio  fuperueniebat  alia  cum  qua  fentic  puilatto  extenQi  i furculis  vfqi  ad  cni « 
fiibcta  perldivans  quandotp,  quandoc^  non,  Icd  rediens,  ra,&  eA  in  ipla  vrina  aquoCi  cum  qua  non  cA  fedimen  Sd 
dd  vtplurimiim  ad  Imnum  terminabantur.  fputum  eA  morule ,ppter  dectinarionf  matertx  ad  caput. 

PROGNOSTIC  A.Primo  ponetur  figna  bo  Siauteperiranfit  feptimum  fanatur.  Si  omnia  figna  qux 
na  lalutc  portendentta.fctfo  mala  malitia  xgritudinis  vel  tam  diVb  fueruc.fuerint  in  prindpib  inrenfa  valde  ma^ 
morte  oumuncta.  Et  ex  primis  liint  facilius  fputi  c6  ve*  la  induda  fympcomaa,vc  fum  vigiltx  fuperfiux.inquie.' 
lociute,albedine  eius  dd  xqualirate  fui,  remilsio  dolori^,  tudo,  urd^sjingux,  Sd  hmoi  funt  fignum  morule.  Stf 
Abrif,incolumius  anhelirus,&  fomni, rmifrio  fitis,&  quod  eA  in  pedlort  expuaiur,  &poA  eius  expulfioo?  ad« 
aliorum acdderaio  inprincipio  euentenim.  Et  appari.  hucrcmanetgrauitasinpeaorene^allettiarf  Afentiatpa 
CIO  fluxus  (anguinis  narium  cA  tx  fignis  bonis  vltimis  in  cies  ex  hoc  moita(eeci'S  fi  materia  digefh  fuerit.  EgrAio 
pieurifi.Auic.  Ecdiuerfias,ideAfluxusvcmrisappares  Aequens,&  liquida  mala.  Vrimnimif  tenuis,  veffpilTa 
in  principio  eA  fignum  bonu,imo  res  iuuant.  Aui.  <^od  liucs.  vel  vindis,velnigra  fum  figna  mortalia,  d;  qua  vti 
dnccUfgc,quSdo  fcilicec  cA  S multitudine  nuterix  regula*  na  audi  verbum  I&ac. Vrina  tn  xgritudinibus  hepans,d^ 
cecfibvmute,quodc5prxhcndi(exaUeittatione  infirmi  venarocertS habet  fignificationt  fiuefitbonafiue  mala, 
con  Acuu,  quia  facilis  &^hit  fit  anhelitus,  rcmil^  fic  Ab.  In  xgritudintbus  vero  ^ fune  extra  venas  vc  in  pleuriA, 
mgro  lunt  bom  dte.Quod  (1  fuerit  ex  exuberantia  materif  Sd  Gmtiibus  fi  urina  fuerit  laudabilis  bonn,(ed  no  cerrum 
prxter  quSregule{Snacun,imocA  ficut  efrgitSs,&eA  fidutis  figna.  Qubd  fi  fuerit  malaindigeAa,d^ita  deafifs 
sgro  mala,  SC  propde  cum  non  flAitur  difhculus  anhe<'  malis  c6ditionibus  eius  certum  eA  figna  ad  mortf,  qu» 
licuscnAttd&Ab.inflamasforulstscuenitmorsinquar  poAquS  digeAiodefidetn  radice  bene  defidet  in  ramis, 
fovelame.  Sputum  fitbrubcum  in  principio  bonum.  & Defailiusinpulfu^mplurimneAmsIumfigmrm*  Po 
cA  i^num  dtx  cerminauonis.Simil4Ccr  declinSsad  citri*  Aremo  fdeo  <p  qfi  pleuriticus  in.xiin.diebus  non  mundi* 
nicaitcm  bonu.  Si  fputum  in  prima  die  etjciecur,  8d  fub  * fleatur  tunc  materia  Amaf.  Cuius  (aniacionis  fignum  eA 
Stic  nG  maturatur  fperaf  cius  maturatio  in  quarto.  6d  eua*  vehemftu  doloris,augmfcu  difficultatis  anhclitu«^eius 
cuatio  in  fepcimo.c^  fi  non  maturabitur  in  c|uarto  t aut  in  conAntAio,  maior  augetur  Ab.  afpenras  lingux  & hmdl 
prima  n5  apparuerit  die, tunc  crifis  ent  io.xj.vel.xiiii.qd'  figna  tald  duAa.Nam  in  generatione  faniei  Ab.d^  dolores 
laneiatcIligas,qifiinfcmporemedidmediuexpe(Aacem  magis^Ada  CmA.IiaqiAdfai Aniertmittumur  aedden 
pus.Scd  feito  q»  dato  ^ non  fic  appareat  fputum,  ncqi  ma  tia.  Et  cum  iodpic  apparere  Anies,&  ab  ea  dA  vfque  ad 
turicas  eius.  Ad  fit  uircutu  fortitudo,  bonitas  appetAus,  xl.non  curaf  cranfit  in  phthifim  vt  infra  in  aphor.  Et  ra 


tuu^us&huiuimodiexfigmsbomtnon  dubuabts  quin 
aegritudo  bene  terminetur. 

Signa  mala.malicta  egcAionA  cum  ftxcore^^  vehemi* 
tiacicrtnicat«s,incenfioaccidciitium,retemiofputi,d^tar* 
dicas  eius  maxime  virtute  exiAence  debtli.QLd>d  fl  tardat 
fpuere  poA  Apetmum,  Sd  virtus  fic  mulcu  debilis  expeda 
saorceantedrtimaquaftum.velindedmoquarto.  Spu* 
rucn  rubeu  punim,vel  plumbeu,  vel  citrinum,  igneii  vel 
iiigru  matum  A maxime  qh  cum  eis  c5iungicur  vifeofi* 
iasd^aabeluuac6And^  Ec  es  malis  valde  cA  album 


4*^  - 


roacddic  Aniofi tatame.xtirj.& quanto  aeddemta  eoIA* 
«Aiontserunt  tmenfiora  tanto  eruptio  erit  velocior.  qiiSro 
Auiora  tardior.  Et  hic  feito  q»  qn  apparebor  figna  cimo 
roA  propter  colAAione&ame  fuerit  ^apparuerit  fpiita 
bqnurn^^  alia  figna  bona, cunc  nfl  debes  timere, cfl  Wde* 
bi$  n5  remitti  pAurifim,db  figna  cum  hoc  mala  apparut* 
rtnt  expeAa  mortf.  fi  fuerint  bona  expedea  faniation?» 

Additioin  Acquentia  pulfus  cum  virtute  debili  morta* 
A.  De  fignis  prognoAidt  in  pAudfi  habes  in  Aphor.in 
fine  cap.de  tu  tbi.  PoAremo  Atto  qi  in  duitate  ttoAn 

Paduae» 


Traftatuf.  VI.  -•  Cap.  X. 

p4dt»»&Treuin),&Vmett«df,t44*.dcmen(cMarr/f  torum  dutciiim.  Irem  aqua  hofdn.  Tr^  a<fua  eam  ^Irp 
Pteuri'  &anre&poft apparuit  ploinTit mala  quf erat coragioCi»  vio.Icemaqua  nKliitpauocdmtxtiomat&rpecMlirerm 
flicoU'  c»qua  multi  ac  plurimi  monebant,  millibitftreppert  ab  phlo^atica*  Vndet>oiaq>aqitainhyemebtba(  calida/ 
giofa.  aiu^onbutnoftnsfcriptufp&meirecontagtoliimy&exi'  tnxiate  veroquad  tepida.  Aqia  vero  veri  ^gont  norr 
(limauet  um  plitrci  tale  futiTe  vencnolam.Sed  atter^e  ver  bibatunvnde  decima  tertn.trac.iffj.^.cap.Et  inrerdicaiiii* 
ba  Aujc.recundaprimi.de  completo  Termone  in  fgmudt  eisaquah^gidat  quam  tfi  concedit  Me^.induobue  can<* 
nfbus.Erprprerca  ex  pgmudimbua  quxdS  de  vno  ad  but.lPrimuff  qr^  tulsiied  Hcca>&aTpera.Secundua  quSdo' 
alnj  trSIu  ficut  lepra,(oibiea,5;  varioUtiS:  febre»  pefliWn  fufiri»  fa<fb  k calidtrate  fine  caumate  vehementi»  tunc  lub-' 
euies»ft  apodemata  putrida>rub  qbut  apofiematibut  pu«  db.Concedimu»  ipCam  frangentes fngiditarem  eiiit  cum- 
tridisfbrte  pleurifim  Auic.coilocautt.eciStuconfidera.  recaniabin,iS£iulepacquirence9etex virtuteincifionis  Te* 
C V R A . Canone»  ex  canonibus  ponitur  primus  & caniabin,«penetrari6isvtpenetret»d:dircurrattnvetr»# 
fpectaliter^MeJ*.applicati'o  repercufnuorum. inquit. Prt  &figi1lenir  deinde  ex  hiimiditate»&  frigiditateaquCvrr.} 
mam quid? rem cdplrt  admmifiratione»  medicaminum  msexiinguentinfl2maitonet&ledansa^emai?dlf  fitim» 
mebrum  confortantium  ipfiuTqi  viriute  coadunSiium  vt  hoc  enim  e(l  illud  quod  non  oes  ciJprxhrnderuc.  Et  hic 
non  recipiat . Et  ex  hoc  facieniibuseRemplallrum  fadHr  aduerte^oxymelpaucx  acetofitatiscum  aqua  decodbr 
ex  lentibus  excomcamcodcts  cum  aceto  vel  fpongia  in-  dacumeltdeledfabilis,d<;conuentc8potus.  Indeclinatioe 
htt»  iti  aceto  decod^tonts  roOinl , balaufiiam,  vel  fimrtrti,  vero  detur  vinum  albfi  dulce  Tubule,  nem  rob  vini  cum» 
& de  tllo  canone  fpectalis  fietdtTfHitatio  in  dubhs  inba. 

quareTupTedeoomittrseum,&adaltosaccedo.  Bxqbut  Hxfrudlibua  cditeniuntpail^lxabr.p  anlr.amygdalx,' 
primo» ell  ordinatio  dictp.  Sccudusell  relblutio.  Tertium  luiubf, granata  dulcia. vn^ decima  terrn.rrac.Mii.d.cap.* 
duierfio.Quarius  efi  digefiio  materip.Qutmus  efi  Tubtra  QuidS  autem  .phibuerunt  granata  ppier  infngidauonem' 
dlio  materix  fiibtradhone  communi  poft  digefitonem.  eoru,(ed  apud  me  tn  cis  qiix  dulcia  lunt  non  eil  malum.  < 
Sexiutctiacuariomarerip  propria  euacuatione  digefiione  Qt  fi  pleunfisluerti  phlegmatica  (ecuriusadmininrSo 
etiam  prxcedente.Sepcimuf  eil  corredho  accidentium.  rur  cddira  & prxparata  cum  meile  »<Sd debent  omnia  eilr 

OROI  NARI  .Nan^  debet  dipta  vano  modo  magtt  remtiB  in  Irtgtditaievtiqi  rebus  calidis  pedforali'* 
fen  varieutc  temporum , quia  ahter  in  prtndpio,a!iter  in  bus.de  quibus  Tupra  in  de  tuGn.&  laudatur  aqtia  cicerum.- 
augmento.  Item  Pm  varieiat?  xgritudimsex  parte  acui  - ttem  aqua  cicerum  3c  hordei  cum  melle.ttem  aqua  caubfi* 
catis»  quia  vna  plennfisaltcraefiacuttor,  vt  parer.  Irem  cum  oleoamygdalino.item  ftilicum  facf^amygdalarir. 
^m  tenor?  virtutuquia  aliter  pger  aliter  debilis  aliter  for»  ttem  (ecaniabin  cum  hylTopo»vel  pulegio, 
tisalffs  paribus  dietSdus  eR.  6x  parte  qdem  virtutis  qua  In  melancholica  vero  proportionalirer  vnde  laiidamr 
nutrimentum  debet  ei^  magis  nutriens  m debiti.Ex  parte  Tauic  tritici  cum  melle,Torbttfonesex  fanna  bbarum  cum 
acuitatianota.  nSquStoemacutiortantodebetdipta  efie  roe!ie&  huiuTmodi.Potusaquxmellis  tnqua  decodiiisi 
fubtilior.  VndcHtpp.deregtmineacutorum.ficibutdef  fit lupulus»vcl  lfnguaboms&  huiuTmodi.  Deeoq>K>d' 
fpcciaUter  apud  vehementia  dolons  efi  ponere  xgrum  ad  attinet  aeri  dicendu  q>  temperetur  mxra  c6(iiiutionr  annu' 
deTperation?,& mortem, qm  natura  debibsadalterS  dua^  debet  tamen  poriusad  caliditatem  declinare.item  cjixa« 
rum  occupauonit  deficit  aut  ad  vtrSqi.  Ex  parce  vero  t?'  tur  boreas, & aufier»vt  poTsibilc  efi  & tnd.^renter  flaiuxi 
poris,qrh  in  principio  dixta  debet  e&  (ubriln  plus,&mi  vemorum.tiem  fumus  .item  aer  agitationis  aquarum.  ii^ 
nua^mlonginqut'carc»&propinquftatcnams.  Inaugm?'  aerxfiuoTut.  De  eo  vero  quod  attinet  Tomno&  exerci- 
to vero  dixea  paruper ingroitrf .In  fiatu vero  Tubtifieiur  cio audt  Auicen.de Cura eius.Bt ex ets  quidem  qux  multi*- 
drea  fine  eiusi,  3c  principiu  declinattoms.  ingrofl^  etiam  plicant  Tpuium  eft  dormire  lliper  latus  infirmum»d.'  qu3- 1 
vim  in  fine  ingrollando  procedat.  Sed  hic  aduerte  q>  n5  doqt  efi  necelTaria  commotio  parua.  . t 

poliurQus  hodierna  die  cum  ita  ^cilibus  abis  procedere  SECVNDVS  .Completurattentitaliquibusca 
vt  antiqui  propter  ingluuiem  holum»&  debilitat?  naturx  nonibus.  Pnmiis  efl  <p  medicus  debet  pedere  cura  len* 
ab  eo  quod  prius  fiitt.  V ndeami^i.  Mef  .etiam  budauit  latiua  applicando  ToJicet  in  principioeuaporatoria»  vi 
inprincipioaquahordei,deco(ftotnaquapluuta!i&phi*‘  hxccoprxhendanir  fimateriaefi  ventob,&  pauca  vd 
rima  deco^ione.Iiem  aqua  (uccharata.Item  ad  hoc  fimi  multa, qrh  fifuerrt  ^ emola  per  ipTorura  applicationem  re« 
liter  valet  aqua  decodta  cum  iulep  vio.  mtxia,maxime  in  foluentr,?l^cei1abir,&  diminueturdoloriiimiltrrTfipau*- 
cholertca.hxcetemm  vitra  hoc  tpnutnSc  factlitSc  Tputu.  ca&fiibtilts.CX  fimareriafuericmulta  velgrolTa  ruedo 
Moderni  vero  in  prindpio  dant  iuTcula  hordei , & fi  eft  lor  augebitur.  Vnde  Me^.  Cium  aut?ex  ferte  operationis 
aliquaiis  debilitas  dant  ei  decoifbi  inbrodio  pulli»  fi  non,  huiuTmodi  poenittir  ad  hoc  vr  dolor  vel  pundura  Sc  qua 
inaqua  fimplici»coTequenter  deTcendut. 'ad  panatS  cum  Ia  liTcumpfuerii  irToluatur  aut  ^aliquid aut  imegie  Tubefi 
die  amygdalis.^  hoc  ingroflando  cum  his  firmper  cSroiV  excuraciotranTeundiad  aliud.  Si  vero  multiplicatur  vfip  • 
Icendo  fuccharu  aut  mel.ItemproccducadiuTcub  fiuead  adeo  vt  vel  dibctiur&arcendat  vlqiadfurculS  vel  vfip< 
panatSex  deco^ione  blitic»acrsplicis » mafux,cucurbicar  ad  hypochondria  extendarur,tunc  certum  efi  reTolunonl 
Eai^m.Iiem  vlceriusadrorbitionem  fabaro  fannxeum  replaioagitanuaprohtbec,&hocmaximecumreplenio 
(uccharo  ex  brodio  pulline  aqua  fimplin  fm  tenor?  vir  fuerit  in  toto  tunc  ad  aliud  genua  curx  ^pcedendi'!  elt 
tutiSiiSC  tepus morbi.  Item  ingrol^ndo  plusad cotuTum  admodum  diccmus,&  Auic.  dedma  temj.de cura  dolo« 
alteratu  cu  his , dC  in  fine  frtCiulotbcu  butyro  Tpecnlirrr  nim.Bc  etiaporatio  quide  reTolitir  omnem  dolorem  alrfi 
in  confueii» » vt  in  foro  iuin  in  Alemanta  »&  oua  TorbiUa  vel  infimum  cum  non  cfi  prohibitio  ex  repletione  quaivT 
ctbm  coucraunt  preTertim  fi  fcb.non  adfit.cp  fi  fic  airerata  attrahit  euaporatio.  Hic  m nota  vt  dideum  fuit  medi* 
etiam  cmicedi  debet  Rame  debilitate  virtutis,  & fic  pro-  ci  diTcretioin  hoc  debet  multum  openn.  Nam  confideras 
cedaiurab  fmelligemivTpadfinem  fim  canones  datos,  re  debet  habiiodmefQ»c6(tKtudin?»regtmen  pitrtemum. 
Et  nota  (p  panis  aereus  non  cducm't,quia  materiam  inui-  diTpofirionem  eparta»pedioris,oonTueiudinem  cadendi' 
fcit» fermentatus  vero  ctiam»qmapentapofieau  ame  inhanc velfimilcxgntudmc,&ficdealits,dequibuscd--* 
digefiionem.  Ex  carnibus  vero  demur  c?peratx,&  aUe  • prxliendct  quafi  vero  ludido  abT<|i  cenuttdealiqua  fi  ma 
rate  vtoporm.de  quibus  Tupraiertiorrac.  IcemettScd-  trria  fuerit  multa  pauca  Tubtilisveitrola.  Ecameqadap-' 
ueniunt ptTccs  petrofi Tquamofi , (uper quos  pollumfieri  plicationempaittcubrfuventatTatofixitndotpiibcdto' 
iaporesfvxtadodHinampoficam  in.u).irac.  fixpotibus  nbuteRinchoandu»ddqmhurmdaaiiftpartbusTumb<t' 
squafimplexfucdonta^quadccodia.cumvfnojraiia*  liora  ficcu  hinc  ab  os  prius  inclioandum.  Vode  MeK 
» Ecadtiuc 


' Dc  »grituJ.pcfloris,&  pulmonfs.  134 


.CrvAuic  c|uid€anon  eft  ab  httmtdia,&  dcbiltbai  debe^ 
. tv  inapcre  3c  quSco  maieru  licaor  & copaCnor  hirm  tS  ^ 
to  nrdiut  id  fortiora  ruprrc  ne  refoluat  de  matrria  quod 
eft  (iibtile^d^  cadit  detti^  durtcics  in  cefiduo.  Htc  namp 
cauendaeft.  EcAui.allega{ocap.  Et  humida  quidem  fonc 
cduememiora  ei  qui  trahit  ad  rubedine,  alta  itiera  ad  cho< 
leram.&licca  ei qui  trahit  ad  phlegmaticam  pprietatem. 
Verum  humida  cu  non  iuuant , i»3  nocent , SC  hcca  1j  ik>' 
f .cmt^ioceot  magnifice  qm  indurant, quod  caucndumeiV. 
Tertiat  canotuc^  ifta  euaporatorta  tnenturari  dcbft 
profonditatematerix  vel  dut  permanentis  in  HiperScte. 
Irem  fm  <f  exigit  diCpontio  in  cito,  tarde  refulucdo  ita 
Oportet  aliqn  elle  tmen(a,abqn  remilla,aliquando  mc« 
dio  modo,&eft  canonum  iaptcmiam.itat^cua  eftmen  • 
furare  eom  caliditate.  Quartufc^talia  ncadmmillren^ 
ne  ex  eoru  vaponbui  cerebrum  Ixdac . condicuerut  enim 
inducere  tn(^ttia,5f  anhelitus  coftriclionem  & c(l  canon 
muitu  negte^i  dc  male/fltn  Auic.Mc^.&aliorum  au« 
dioru  vbi  de  hoc.  Et  defeendens  ad  particularia  dico  pri 
mo  loco  laudac  magis  fpongia  infufa  in  aqua  calida,  Sc ex 
prelta  tnuoluta  p3no  lineo  vt  eius  calor  diutius  conlnuef 
polita  fop  !oco.<Q  non  pmtccatur  infrigidari,  fcd  Aatim  cu 
calor  remittte  notabiliter  remoueaf  alia  applicef  difpo 

(Ita  vt  prius.  &ncre(terel  multotieavrcp  ad. viti* vices, 
(edante  ehisapplicationS  locus  cum  planta  manus  leutter 
frtcef,diMit  fpongia  tta  magna  vt  coprxhendat  locu  dolo 
ns  ex  o!  parte,  df  ell  canon  Me^.que  cdlirmat  litera  Aut  c. 
allegato  cap.inquit.  Rc  melius  eft  vt  antecedat  fpongia  in 
fola  aqua  calida.  Sed  hic  nota  de  pSno  lineo  q»  lempdc' 
bet  renouari in  ol applicatione  (pongix,«5f  hume^tut 
abrjct.Secundo  loco  dl  fpongia  in  aqua  miris,aut  lalla  in 
fula.  Item  velica  aqua  femiplena  i)cucp  aqua  lii  de  diifci^ 
Item  fpongia  tnfola  in  aqua  decodcioms  malux , violarti, 
camomtlIe,5^  huiiifmodr.  ii  fuerit  ex  piiegnuteaddl 

lur  anethum  , camomilU , (emen  lmi.«&  hm$i  vt  videtur 
matera  exigit.  Et  ex  vaporaciombas  bonised  cuapo' 
tatio£i(dacu  furfure  frumenti  ligato  in  petiacu  modico 
camomillx  tn  aqua  builitxexprelTovt  de  fpongia  ditdu 
cd.mutet  autc  pinus,  It  fuenialiquid  pitegraatis  pone 
anethum  vfrpad  herbS  vitri.  Item  Eccuius  ex  fiirfortbus 
(himemi  catefa<fhis  fuperlaferecalidOpriusafperfum  cu 
aceto  mixto  cum  aqua  aut  cum  aqua  fola  vt  exigit  dtfpo' 
(itio.  Ex  (icctsautKunt  (acellatiofi<fbiexforfure,&lale, 
vel  ex  forfure,miiio,tale,&  orobo.  Q.  fi  fuerit  ibi  prxlen 
tia  phlegmaeis,tuncell  maxime  cdueniens.  (Ivero  chole^ 
rae  modera.  Vnde  hic  (acculutpoted  bullire  in  aceto 
aqua,&  tunc  couentencius  applicabic , (ed  erii  de  numero 
humidorum.In  cholera  aut?  folum  ex  milio Cile  torre 
fa&ts.laccutfa(fcusvidecc6uentemior.  PoHumSeriem 
pladra  rcfoIiiemia,5f  qdam  faciunt  etiS  cum  hoc  matura^ 
tiua  pon?do  maluaui(cum,d^  pinguedine  porci,  & huiur' 
roodi.<&  inueniunr  con&rrr,led  taba  non  debent  cdttnua* 
n' nec  mulco  tepore  dimitti,  liim  enim  maxime  fidpeida. 
debet  emm  euitari  (amatio  vc  polsibileed»  vnde  Auic.de 
cura  pleuriiis.Cucrgo  maturae  oportet  vc.i^itbcaseSfie 
rt  dnir.  Et  dudeas  tu  vt  mundiSces  illud  cum  fpuio  ante 
alUid.Bt  de  cura  dolorum. Ei  exetsqux  &iat  Iblltcireatic' 
denda  eft  vt  fuccurras  cum  maturatione  cgriuidinis»  aut 
&abf.{i  neccisitace  xgritudim»  lanid.  It  pex  ida  non 
remoucbtcur  dolor  aut  non  mitfgabicur,rcdpociusauge« 
bitur  tunc  vc  dndum  cd  ex  Mef  .ad  aliud  gerajs  curae  pro 
cedendum  di  auxiliandus  ed| 

T £ RT  T V S .Canon priiicipalisquieddiucrno,^ 
couentencius  fit  plitebocomia  matrria  cxidcte  fanguma, 
vel  (anguini  cdmixra , qin  in  phlegmatica  phlegmate  nd 
exUlemeadmixco  (anguini no  videf  apud  aliquos  c6pc« 
iere,de  quo  infra.  Bc  pro  ipb  facienda  ponunf  dux  coclu« 
donet.  Prima  tn  principio  macera  exidence  in  fiuxti, 
habcK raptum  adforcul^  ad  panes  (upctioradebei 


fieri  phlebotomia  ex  bafilica  laterrt  oppofin,  Si  ide  in  dti 
bqs.  Secunda  ^in  principio  maicnaexidcteinRuxu,d^ 
habete  indioationcad  hyfwchondria  ad  partes  inflerioret 
prpponcda  ed  clyderipcio  Ictitciua  phleboiomix  de-» 

inde  fiat  phlebotomia  v£p  ad  permutatione  bnguimsd 
' Virtus,xtas&c.c5(eiitiunc.Nam  mgrcdoapparensin(an<' 
guine,aut  muiatiocoloris  in  eo  (tgnificat  lam  de  mate« 
riaapodematiseuacuaf.  (X  fidica^.Ra^.tn  Almanfore 
tnquic.Fiat  minutio  ex  bafilica  eius  panis  in  qua  c dolor* 

Dicendum  qr  dicftu  eius  intelligtl  maicrta  non  cxideme 
in  fluxu,aut  ipla  exidfte  pauca,fed  fi  de  eius  multitudine  t( 
meamus  fiat  cx  parte  cStraria,  di  hic  fcnfut  videe  (atis  ex« 
prede  elici  ex  didits  eius  ex  textu  imediate(equ?ti  Tubdir, 
nifi  tocu  corpus  mulco  (anguine  repletu  foem , tunc  cniin 
ex  latere  extrario  (anguinis  derratftio  facieda  cd.  Nam  cti 
ppter  ingluuie  holum  & inordinani  regimen  dubitanda 
mde  plenitudine  alqs  paribus  de  cotrarta  pane  totius  Si 
c^muntier  fit,(ed  deh^in  dubifs  magts*A^ttJ  ibt  pro  cG* 
plemcto  canonis.  Sedbeneaduerte  (i  materia  edfunoft 
vc  accidit  meo  tepore.  144  «.in  prmcipio  vens,&ip(b  ve 
re  quod  precedit  hyerat  fngida  va(de,«Si;  fic  per  totum  es 
qua  pletirm  in.trt.iuj.db  vq.di;  de  dece  moriebanf  o<do,(Se 
in  principio  lemper  apparebat  vrina  liuidagroifri  nimis 
&fubiugali8.nam  vbi  fit  talis  phlebotomia  ed  timeda  ne 
per  tprara  maceru  e) ex  tali  figno  coprehendicfurio(a.am' 
piius  in  motu  percead  locumoueac  doloris  A augmctec 
apodema.  Item  qn  materia  cholericaedmului  didans  h 
natura  (anguinis  n5  cd  facieda  phtebocomia  ^pter  canO' 
Rc.quana  primi.de  phlebotomia,  di  fummopere  tibi  ca<* 
uendu  ed  &c.Et  ex  his  potes  cSprphederc  cum  alqs  i)  pod 
ca  funt  mfra  tn  dubris  vtrii  femper  copecac  phlebotomia* 
Et  in  ido  cadi  Cermifonut  noder  eam  .phi^bat  di  prius 
pharmacabar,deinde  phlebotomia  faciebat  fi  opportuna 
erat,cofidera.  Sedhte noca,&fiphlebotomas,&euanies 
di  no  (edanf  accidrn'a,cunc  fetas  q ^ibsio  coiietdionis 
quS  Qrtsed  difficilis.i>5  ergo  iteres  phlebotomii  nt  c5gc« 
lec  raattria,q  habitura  ed  collctTiion?.  Auic.  de  cura  eius* 
cuius  cStranu  multi operanf.cfrfidera.  Hisautc  cociufio 
mbusallemit  Aut.  decima  ccrtti.trac.trih>cap.in  princt* 
pio.uiquit.  Ex  rebus  curaunibus  ed  phlebotomia , frd  in 
principio  ex  bcere  diuerle , Si  magis  frdina  ad  fucciirren^ 
dum  de  (aphena  in  longicudifK , & pod  iplam  de  bafilica 
oppofica  in  lattcadine.  Ex  quo  apparet  q>  fi  pleurifis  fit  in 
latere  dextro  phlebotomia  fiert  debet  ex  (aphena  dextri  fai 
teris.  Me^. vero tnquit.ex  (aphena  oppofiii  lateris, de 
hoc  indubi)s*  liem  fi  fieri  nd  poted  phlebotomia  appli * 
cenrur  ventofp  in  naticis  cruribus, fiat  fricationes  Ieues,5s 
ponarn  clyderia  leuia  ex  bliti,malua,vtor.hordeo  curo  ra 
dice  maluarum  Si  hmoi.  Vnde  (hidendum  ed  in  mundis 
ficatione  fecum , qm  Ixdic  nd  parum  patiens  ex  (urnis  ca  ^ 
rum.  (cd  caue  ne  excedas  in  v(U  eorum  nifi  v(qi  ad  illud 
quod  videbitur  necenarium,qm  confucuic  xgritudineo» 
lianc  fiiixus  fequi  io  modera  ntta  Mr^.  Ex  quo  infertur 
roedietnx  (blutiux  fijm  tiro?dx  de  quo  datim  in  fequem( 
canone,<Sf  in  dubib*  VetuoCis  fuper  loco  doloris  pofiras 
in  diuerfione  nunc  cum  incifione  nunc  abfqi  multum  co-« 
oiendat  Me^.(cd  illas  oportet  fieri  pod  corporis  mundifi 
€ationem,i&  phtebotomiS,&  etrea.  >4.vbt.r.(ecut  us  fic  fa 
(dus  medicus  de  paucitate  macerix.  Vnde  Auic.  Er  qnqr 
ponuntur  vemoCe  (uper  pciduscum  fcarificatiooe  ertam 
vt  trahatur  matertaadfxteriora  5^  minoretur  5^  proprie 
cumprxmii^foeric  phlebotomia.Scd  vc  exidrmo  hxc 
operatio  non  cd  facienda  nifi  li  medico  bene  experto.  Ee 
fortalsis  (ecurtused  ponere  iplas  ventoCit  parum  fub  loa 
co  doloris^  ego  tam  illud  frei  di  contulit. 

IN  C O M P L £ N O O. Quartum  cd  primo  c5 
fiderandum  fi  maceria  ed  bngtus  qui  cum  digedionc  noa 
expeifeet  procedatur  Imedtace  adcuacuationem  per  phle.» 
bMomiam  10  prtncipio  mauru  cxidcte  in  fliwadif  mula 


.•  : Traflatu», . VI. 

f X btm  cScnirio.  poft  quam  pfi*  dres  rres  de  latere  eod?, 
\9c  mxxime  qn  extimacur  macmS  tam  fluxam  elle  *Sc  flac 
yt  lupra  ad  Cingumit  mucattonr.  Qu6d  (i  fuerit  pau^' 

ca  fiat  in  principio  ex  eodem  Utere  ex  b^lica,  vc  Aipra.ft 
Isocconfcntiemibus  virtute  artate  & ventrte  lubnciiaie. 
Qiibd  n fuerit  llypttcitat  vfmi  flat  clyder  leniiiuu  priut 
«uc  fumat  aquS  bu«duum,aut  fnSna»aut  muraba  de  violia 
di^huiurmodi.  Quod  H fuerit  ex  cholera  > vel  ex  fangutne 
xholerico>tunc  denf  digediuajindtgidatitu,  & humc^a^ 
«lua.non  in  cxpoiienf  ababnerflonc.imo  fetas  lenientia 
remouctta  arpericatem  debA  praecedere  abderliua , dl  qn 
ijcc^niTcenc  cumabderliuii  fieliciuf  operatio eoru,vc 
fiilep.vio.aiaqua  hordei cxcorticati.  Item  oxymel  Hm» 
plex  cum  pauco  meile  pauco  aceti  Uifc(i*vt.9.meli*.p.t. 
(uccharialbifsinu.par.n»acecidlfaqupduicu.aiia.par.Mu 
in  modera  vt  necefsicas  peiit.nS  deferi  ptio  ilU  Ciaf.  vnde 
additio  in  meile  facit  ad  abderflon?.  additio  in  aceto  aut 
aquaadextinifnoocd^ntis  ddationc.  denfex  eo.5.ci.vl(9 
■d.iij>cum  aqua  fimplict  codia  t^riem  habente  inter  ca 
lidum  5:fri.in  sedace.in  hyeme  vero  (tt calida.  Iiem  va« 
Ict  aqua  dulcis  divino  granatorum  dulciucum  (uccha« 
ro>I(emtuIcpdmptex.Iiemaqua  hordei  cum  fucchare* 
& dc  de  aliis  vc  fupea.nn.trac.dc  dtgrdiuis  cholerx.df  fu 
pra  de  foia  cholerica.  Sed  nota  illa  infrigidantia  digc 
diua  debet  habere  duas  edditiones.  Prima  t|>  cum  eis  po 
nantur  refpicicncta  peidusvt  aqua  hordei  cu  decodlionc 
difubarum>capi11oru  vene.dfhuiufmodi.  Secunda  q>ta< 
lia  no  flm  dypttca.vt  ed  papaue.portulaca.endiuia  & hu 
aufino  Ji  mfl  apud  nerefsttate  vt  dicef  de  refpiciemibus  pc 
■ ^8>di)du  ed  in  principio  capituli.  Sy  rupus  vfuaf.^.fy  « 
ru.  vio.l.f.de  liquir«.f . i .aqup  deco.Tnonishordei,  Sc  tuiu 
baruin.;.i(i*Item  daderum  vigili?  dari  poted  modicum 
fyrupidepapauerr.  Item  valet  fyru.iuiubinut  Mefl.  Ite 
cx  rcarioU.  latduca.  feminibus  'qtutuor  frigidis . capillis 
vene.hordeoliqiiiriua.padiilis.iuiubts.lcbeden.\ncl.flo' 
ribiis  neiuipharir.  & hmoi  flen  poted  fyrupus  cu  ^uccha  • 
ro  aut  modico  mellis  vt  vidcbif  expedire, licet  h?c  oU 
cJ^ram  materia  euSexidente  languineaitn  infanguipca 
in.Vigidaiio  debet  elle  maior  ^abderflo  minor  $ in  cho 
. krica.Et  nota  vt  Aui.ii.cafi.cap.de  vioP.Ec  melior  ed  fy^ 
rupu.<;vto.ipiutep  vio.inhoccap.  Sivero  materia  fue^ 
ritphlegmanca  oxymel  illud  dudfied  maxime  cdueniPs 
dC  in  eo  debet  mei  multiplicari . Vnde  audi  Auic.dedma 
. Krtij.de  maierqs  fttuatis  in  pulmone.  Cum  fune  humores 
pedoris  groln  n3  perumias  ad  vitimu  in  exiccando,lmo 
ds  occupatus  al  lemflcaitde,&incinonc,&(itmaior  dua 
rum  rerum  incido.auc  dc  dudium  cu  incidone  plus^  cu 
re<blutioe,df  adminidia  in  olbus  medicinis  aquS  mellis, 
cd  enim  iacics  penetrare,5:.leniflcat,dl:  in  fumma  vbi  raa 
seria  cd  phlegmatica  debet  infngidaiio  cHe  minor ,&ab« 
fterdo  maior  ^ in  (anguineatS^  cho!erica,ct  cu  hoc  debee 
addi  incido  in  ea  ^ in  ali^s  non  dc  cdpetit.  Item  valet  hy» 
dromel  longum  cu  hydopo  cum  radice  liliorum  aut  altc« 
tiusrcipedloraliscalid?  vted  pralsium& hmSi.  Syru« 
pus.iv«iiirdbpi,liquiritt«,mcliloti,iuiubarum.  ana.5.i.d« 
mtmim  lactucarum.;. i.pidenf&  bulliant  in  lib.ij,aqux 
ad  c3fumptionr  medictatif  & cu  ^cc.lilS.  r .&  meIF. 
$.i).acrti.vi.f.flatfyrupus.  Qubd  d fuerit  ex  (anguine 
■leUnchoIico  qd ' raridtmu  ed  det  fyrupus  mellinus.hy« 
dromel  cu  dccoc.ancthi,iupuli,bugion[f,ireos^dmiUo. 

' IM  COMPLSNOO .Quintum oponet pnut 
•tundere  q»ad  htne  xgricudine  colueuit  fequi  fluxus  ven  - 
sris.vtfupra.exMrfl.ideocpmuItu  timenda  dintfolutiua 
Vitris  >&miximeqiiaded  vehementia  (cii.  nam  etiam 
qnqt  ab  exhibitione  ipforum  exculat  phlebotomia  tpfii  in 
^ ed  minor  timor.  Vnde  Auic.drcimaterttj^rac.iii).). 
f^.InquiiGar.cxpon^lecado  regiminisacuionl.texta 
ppr^i.d  btb.fucrit  vdicm^  valde,uinc  time  foluciumm 
^44  pbi?t}Ofpn)u.in  tplg  nS^  p$  timor  gut 


Cap.  X. 

rimor  erus  ed  minor.Tn  fokttiuo  enim  ed  timor  magnus^ 
iplum  naqi  mouet,  & qnc^  non  foluit , &.*  qn.p  fuperflutc» 
quia  nefcimus  regu lanier  naturas  particulares  hominum. 
Secundus  canonaduertrdused  Aui.dectma  urti).dc  CU' 
ra  pleunds.inquit.  Et  d ed  humor  alius  fuppk  ii  (anguine 
cuacua,non  cOeisq  funt  deut  myrobabnt^iiec^in  quo  ed 
dypticitas,  imo  cum  eis  in  quibusedeu  foluttone  Icntfi' 
catto  deut  res faax cu  violis  terentabin,(uccharo.&  htt' 
iufmodi.ded  huc  canone icellige  regutariter,^  no  coadio. 
coatde  enim  .ppter  furiodiatem  materif^ut  etus  muJiini' 
dmem  edtingtt  bene  aliquado  pofle  conenienter  dari  foffl 
liuum  forte, Ita  rn  q>  ^ lenitiuts  nd  expcdicc,  vc  verbi  gni« 
na  dari  pouritagaricus^ut  reubarbarfi  cu  mSna,  aut  ct' 
da.viof.aqua  duiftuu  & hmdtJi  (cantonea  przcipi c GaL 
ipfos  cudodin.  Aui.allrgato  nuc  capitulo.cd  tnquit.MeC 
dc  cura  cius  in  quarta  imentione.Maieria  vero  qualifcu^ 
fucne  oponet  vteuacuecctieis,cu  quibus  cu  euacuaciooe 
cd  leniflcacio,de  quarti  fumma  dint  viol?  .pprie  humtds» 
A dccx,(S;  codiium  & fyru.cx  eis , & dracod,Ar  tcreni»' 
bin,3^^ccharum  aiborfor.i.rubeum,cada,&  dmilia,dlf 
^rre  (i  matena  fuent  cholenca : A qtiep  mi(ixt  cum  eis^ 
quod  ed  deut  crochifci  de  violis  habentes  aliquid  fcamo 
nez,<5^  nos  fcripdmus  permixtionem  ipfonim  in  cap.  dc 
adhmate.conddera.Etfubdic.Simateriafiferit  plilegmc' 
tica  euacuada  ed  cd  eo, quod  cd  deut  putuis  irros,auiaga 
Hci,auc  alafce  cum  muraba  dc  violis  mellino,  tcreniabto» 
d^aqua hordei. Et  lamqdcmGar.pratcepft  squS  hordd 
pod  foluciuum  4>pinari  dcbere,aut  aquam  mellis  vt  leni* 
ficet,<Sf  abdent  vinuiemfoIutiuf,<&  d difpodtioaliqin 
cd^exigatenenecellartu  vti  clydenbus  leuibusmcdi^ 
&acuus,flai  ^m  extgetiam  &declinationf  materizad  in« 
feriora,^:  fupertora,  pro  quibus  recurre  ad  ca  Q ditfla  fune 
dc  cura  fodx,&  de  apopfexn.  Solutiuum  tn  (anguinea  fa 
<fla  phlebotomia  d expedit.ia.mSnz  cle(frx.|‘ti.diiTblu3« 
turcum.^,in).aqux  dcco^ionisiuiubai5,vel  viobruim 
vel.J.ij.cadx  cum  aqua  didtarum.  Item  in  cholenca  de* 
tur.;.!.  f .cad?.cum.5.i.thamarindorum  cum  aqua  di6a* 
rum  reru  vel  decoidionis  prunorfi  A hm5i.  In  phlegma 
tica  vero  cddmilicer  poni  poced  agaricut.ne  quidS etiam 
prx(umunt  fuper  turbiih  cum  decodtionc  ditfta  vt  Ebc? 
rtnus.dan  poted  aloe,&  him.  In  mcbncholica  vero  c5 
dmiluer  cum  deco<dionebuglode,boragims,  viobnim» 
poterit  darialiqd  fenx  cum  brodio  galitnx  pinguis.  Sed 
hic  nota  vt  dndum  ed  (emper  d virtus,  & extera  con* 
dntiunt  debet  imediate  fleri  phlehotomia  in  cholerica  ve 
niro,&  in  phlcfimarica.  Vnde  d dicaf.m^it  Aui,deciaia 
tertt).de  cura  cornum  dolorum  pc<dort8,Et  in  cura  quidC 
phl^tmrtici  incipiatur^  clydenbus  acutis, &folutionc 
ventns,5^  n5  flat  phbboiomta.  Dierdom  q>  imelligt  ha« 
bet  vbi  materia  non  fiient  mixta  langutni  n6  cfipetit  phb 
botomia  euicuanua , d cura  hoc  dat  9»  copctic  diuerdua 
vt  in  di(podtioibus  capitis  (upra.  Podremo  nota  ma* 
terta  cxidence  tn  fluxu,&  timor  dt  de  nus  multitudine  dc* 
bet  nd  praecedente  digedionc  dari  pharmacta,(ed  tam  ma 
leria  exid^e  fluia  debemus  expedtare  digedionem. 

S E X T V S V^erocdplaf  cum  rebus  educentibuf 
fpiiium  vt  liim  faaliantia.&velocftSita  ipfum,cuiufiiM> 
di  (um  lenttiua,mundiflcatiua^bdcTdua»tfperace,  A bre« 
uiter  tpfum  digerftta,quia  aut  ^rolbntia  vt  n>  calida  aul 
in  phlegmatica  fubti1iitta,auc  incidena , abdcrgftia  plua» 
de  quibus  aliquid  ditdumed  in  quano  can.  Vnde  oportet 
inciperet  magi^&  minus  v>frigidSnbus  flm qi exigit  ma 
terta,&  talia  polum  ede  applicata  ad  intra  vt  fupra.&ab 
^rtvt  diccif.  Procedam  cxrpbnter  vbi  maceria  fuetti 
^ulnlm  calida  A vehemes  furne  inflamatio.Primoergo 
exhibe  vtcd  aqua  melonis  indi4iqua  ainillorum  vel  cv* 
curbii? , aut  aqua  (ucchari  velaqua  hordeiexconicaci  ca 
iulcp.^ibd  d n5  ^eric  ica  vehemes  inctdium  dc  aqua  tu* 
lubaruai  dbdUn  ciua  viol^  A kninc  citoniorumcuiig 

|uccharo. 


- ■ Defgritu.ptftori8,8f puTinonis.  IJ5 


fuccluro.lcem fi  fticrn adhuc  minor  tnflSmaciocoaqoa 
meUia  multf  pcrmixuonitauiaqua  (ucchari  rubei,&  iau 
dacur  vt  fcmpcrahqd  ponatur  horda,  Sc  in  fine  pcedatur 
ad  aqua  deco«flionts  captUi  ve.radicu  hlioru  cum  raodt' 
co  mcUu  & hordei,  fitfcitot^  aquameliued  vitimior 
ad  bumc«ft3diiin  ^ aqua  hordei, & aqua  fru^uu  3c  paflu  > 
Jarum  cft  buiua  gcneni  poft  ifta.  Ec  nota  htc  de  ficubus, 
^ta  vtexnniofioncopctuminprincip(o,qa(uni  rumia 
apatciux,&  roaturatiuz.Itemaqua  liquintif  ai  hordeo, 
aqua  entm  hordei  ol  $uccharo,&  fine  femper  eil  couenica 
A io  fine  magiccu  icimus  ipCim  abilerfiua.  Hc  non  a 
cxdomeilicii  maxime  hicilitantibua  fputu,  forbitiora 

^ ex  aqua  calida  ^ccharata  hora  pofthorS.  Confirmo 
grochircorum  (tninStiuro  maturatione  in  pleutifi,&6acf< 
^iaaaumrpuuj.^.vio.luccilfquirtti^.ana.^.x.dragacan'’ 
is,amiIi,(eminitaltlKf.  &romie  hcntcutiana.5.in.confice 
cumucittagine.leminum  citonioru  t d^Tcminu  lini  1 6c  fit 
dofis.5.i.cum  fyrupo  vioF.  In  ore  auic ordinentur  piluif 
bichichtz,aut  diadragantu  firigidu  3C  fimilia,  vt  fupra.de 
lulf  I calida, Vbi  nota  q»  ea  i)  ponunt  de  tuiti  caltda  val^ 
& in  pleurifi.^ppter  quod  recurre  tbi.  Ad  extra  aut?  appli 
cao£  cerocanumtvn^ionetemplaAra  dChm6i  ^ iuuic  ad 
exuum  fpuei  ipfum  6icilaSdo,et  talia  deb?t  efie  lenificSria 
£U  relbluctooe  od  multum  eleuata,&  laltem  in  principio, 
vnde  debet  eilc  cala  in  primo>deinde  aliqualiter  plut  clc^ 
uentur.  Verbi  gra(M.gi.oleivio.5.i.ccrf  cintnz>^>n*Item 
Idolei  araygdalmi.|.t.cerxciirinz.jui.B(  fi  magtteleua 
re  voluerit.9.aliqufd  przdi«floru  Sc^ddic  modicu  hyfib 
pi  huraidx,aut  aliquid  pu luerit  radidt  liliorum.  Item  ad 
mifcc  aliquam  ex  pinguedinibut.  Item  fi  cupit  foriiut  ip. 
olei  camomillmi,vtof.aiia.|.i.  pinguedinis  gallinx.5.f. 
%nugreci.femioit  liniaoa.5.iJi1iorum.5.  r .cerf albf.;.; • 
Etnplafirum  cSmune.i^radicitaltlKz.  ^\.i.fiolp  camo 
cnillx  , roetiloii,vtolaru  ficcaru.ana.M«f. farinae  (emintt 
iini,farinf  ipnugr;ci.aiu.3.  f .farin;  hordn.a.ti.oleiamyg 
dalarum  dulciu  anetiimi  v10laru.ana.5-i.fm  cmplafiru* 
Aliudadid?  Sabor regit  medoniyiS^cumhocquid?^ 
bciltuc  rputum/edac  dolore.f)t.olei  vioUti.|.n.cerz.§«  f . 
gdipit  ganiaz,anatit.ana.j.v.hyfibp<  humidz-j. vit).bu 
cyn  fxpe  loti  in  aqua  hordef.5.iin.mucillagiiiit  iraitnum 
lani&al(hez.ana.5.ix.  fiat vngucnium&eft expertu. 
fi  natura  fuerit  copatflior  pone  Joco  olei  vioF.  oleu  de  li' 
Ito.  Vidipluretcrrareinordinandocofimihaauc  nimit 
^ltda,aut  nimis  fitgida  ,aut  nimitmaturaciuaordimue" 
junt,propier  quod  canonem  pofitummeiuiliabe. 

SEPTIMVS  Veroquicorrigicaccidenttt  dfui 
di  habet  in  tot  pariet  quotaccidctia  c51Ueuerunc  ruperue" 
nire.nam  fi  vUinunc  tu  eis  efi  timor,  tSf  fiint  alienatio  fiue 
^mixto  iatelleicus,vtgiltz,fiuxut  ventris , fluxus  langui-' 
nts  narium, fitisveheraeni;.  Permixtio  autem  inieUct^uf 
cClLieuieaccidere  qii  materia  efi  in  diaphragmate , ideocp 
oportet  hic  fimulartendere  ad  ctirS  plcurint,<&phrenefit. 
de  quibus iamditTtucfi.  Si  autcfuperfiuunc  vigtlix  pne 
admimfirarieocafu  narcotica,vt  Qxciesde  iacur.fyru.de 
papaucre  8c  hm5i.Sed  ittcadendu  cfi  hoc  fiat  cum  cau 
rela  ne  materia  ad  uura  copingaf.  q>fi  tn  necellaria  videf 
adminiUratic^pauerts  miniu  malae  ex  cortice  cG  quo 
odmifceaf  paluila  aut  aqua  mellis  aut  robaut  aliquod  U' 
le  vt  cotra  operet  aocumCco  eius.  S iti  autem  denf  extin « 
guemia  iplamq  llinc inaqua  citru1tf,mcIonisiadf&c.  vt 
fiipra.de  poni^di:  finta«flu  calida.Ei  nota  q>  fi  pofstbile  eft 
iemper  admtnifirentur  cueit  abfierfiua  vt  di^him  cfi , 3C 
ab  extra  fi  fuerit  meruo  caumat  ts  fpirttualium  inungatur 
pe^niscuiooleovior.d^cera&natlibus,vtlupra.  De 
^tnui  ^nguims  aduertendn  fi  hierit  per  vti  erms  fifiere 
iiodebemusmfiluperfluat.QubdfifiKrucxabudSita  lan 
guints  fiat  phlcbotomia^cftcra  i)  pofiu  fiint  fijpra.cap. 
quimo  denuxu  languimsnartum.  DcHuxu  vcmristxMa 
ijp  fiuaus  fiipcf tfcnicns  plcurtticoyam  pertpofumopico 


malus, dl;  vcrenduf,vt  Hipp.lextoapho.<ppierea nota 
fluxus  accides  as  & iakcm  in  principio.aut  cfi  ^pter  mul 
titudincmaterieicumprxextfictiaregulationis  naiurf.dl; 
icquuur  ex  itoc  anhelitus  iaciUiauo,&  lemelcetta  fidb.ei  eft 
fignificatio  bona,aut  cfi  propter  exuberationem  maienct 
prxtertp  reguletur  ^ natura,  Imo  efi  ficut  egurgfias,&  efl 
fignificatio  mala  ,SC  proprie  cum  non  fifiiiur  per  ip&im 
diificuicas  anheiiius,trifiitta,kb.infiamano  ,tunc  forufie 
fuperutnia  mors  in  quarto  velanie.Qubd  fi  accidit  in 
ne  morbi  efi  fimilucr  ^ alique  duorum  modorum. Aur 
enim  materia  expellitur  adepar,et  viftxra,et  fequic  ipfum 
incolumitas>aui  acddii  ^ debilitate  epatis,  6i  profiratidc 
digefliu(,&  c6ceanupin  iplb,&  fiquicur  pofl  tpfiim  pni« 
ciMtas^  de  plcurtfi  de  fluxu  vcntns  dicetur  in  dubrjs. 

<iVOO  SI  RE  S O L V T I O Qyxita,& 
qux  f>ro  omne  pofie  medici  in  principio  quxrcnda  cfl,vt 
iiipcrius  allegal^tur  fieri  n5potefi,quod  cdprxhcndmir, 
qa  iam  tranladhs.  t x.  vel.  1 4.  diebus  no  efi  mundi  ficatui^ 
kd  dolor  feb.c6flri<&'o  anhelttus,tufsis  dl^hmGi  fune  aug 
memata , figmim  eft  <p  mauria  ad  fupurauonc  ccndic  t vt 
fijpra  de  fignis.  Et  tunc  aduenc  cp  fi  vinus  fuerit  fbitis  & 
talia  accidentia  per  pbicbotomta , &a!ia  remedia  n5  fuc« 
rim  multum  diminura^unc  debes  expedlare  fupiirattoiiE 
fiue  laniaiione.Si  veto  virtus  fuerit  <kbilit,tunchis  fUn* 
tibus  non  fupurationc,fed  mortem  rxpetHa.  Vnde  hic  nO" 
n Hipp.xv.aph.v.iedioms » quicunqi  ex  morbo  lateralf 
fuppuraof,fi  in  quadraginta  diebus  purgamur,  it  die  li  qua 
fit  ruptio , liberamur, fi  vero  noii  ad  ta^m  iranfeunc.aut 
Aippie  fiim  apti  parum  pofi  tranfire. 

C V R A . Expedito  hoc  termino  vbf  de  colloftione 
materi^  apte  laniari  fiifptcacur  lex  incentiontbus  efi  ^ed£ 
duro.Prima  ordinatio  dixtx*  Secunda  efi  maturatio  apo 
fiemaits.Trrita  cfiingeniacioad  ruptura.  Qiiartaeflab' 
fterfio,&oiundificauo)i viru.Quinia efl  fncarrutio,fif 
figillatio  vulneris.Sexta  efi  corredtoaccidemium. 

IN  ORDINANDO  Dixtam  fit  primo  aer 
t?peratus  dednuosad  calidum  & hu.  Ii?  flet  quietus, dor 
miatfiiper  latus  infiriQum,hpc  bciumad  maiurauonem. 

Ex  obis  detur  roaliia,bljtis,axriplex  cum  oleoamygda* 
lino  recemUiemius  acerum  rulxorum  cum  pucch.IieaB 
idem  ius  cura  meliloto.ltcm  ius  cauliurihitrm  IbrbiiiGca 
ex  frumen(o,(Sf  coccdum  in  fecunda  mcnla  fictu,  datfWlt, 
poma  dulaa  cotila  cum^c.  Potus  vero  fit  vinum  albS 
dulce  vel  aqua  ficuu. vnde  oportet  hic  racfiirare  calor? 
ta  rarurale  fi  qs  c.&ex  diefUt  patacGpJeincutm  canoras» 

S ECVNDVS  Completur  cum  rebus  aggregi 
tibus  infe  fimul  vmuc?lcnificationis,  & rcfolutionis,vt 
cadat  maturatio  xqualiter  in  materia  colloflS.  vnde  opor 
cei  primo  cura  laitbus.ieaindocum  fortibus,  tertio  cum 
fomoribus^Kcderc.nam  fortia  in  prin^io  indebita^r 
aiunt  fnaruraiion?3^ex  his  qd  jmexiertus,qu(da  iraeriua 
corpori  applicantur*  De  his  4 ad  intra  exemplum  pruni* 
vc  decoctio  6cuum,aucda<llylorura.Exemplumlccundi« 
vt  decodio  horumfimuI.Ex?pluni  tertij.  vc  decoaio  fi« 
cuum,daay  lorum,pafiularu,hordei  cum  rob/1^  ndicc  M 
liorum.  Sed  hic  ct^dera  calidtuut  vehememiS  aut  rc^ 
mi(«brKm,qni  in  his  oporta^edac  cum  frigidioribus 
3C  minus  frigidis.  Vt  verbi  graca.fi  fuerit  uchemens  calte 
ditascuned^raqua  hordei cum  decoctione  maluarum 
vel  iulep  ipfum  cum  aqua  hordei,  vel  a^  horda  cum  fit 
inimbus  althex,malux  Sc  hmGi.  Conuaio  trochifeotii 
£acieciuro  ad  maturationem  & maxime  qn  no  cfl  calidi^ 
us  vehemens.9.1eratnum  fmlup,althex, (eminis  linials^ 
fiminz  fxnugtrci,£irinx  cicaura,  fiicci  liqufrmx,cercnia 
binana.fianccrochi(cicummuctllagine,(cmini8  lfoi,da 
cum  aliquo  ex  potibus  dtecis  tuo  iudicio  magis  conueniC 
tibus. Ec  ex  his  rebus  etiam  fieri  pocefl  potus.Itrm  reducd 
ad  cofectloneia  vt  pacet  fpeculanit*  C^d  fi  calidius  5C 
fcg«fucru  vchetocDi,  j|k*  viplwin  fiscacum*  dngacaoci 

tmUi^ 


Di*ciUri, 
aidubcl 
Uti  itibio 
toOlyCft  <X1 
t6lCJ 
Bcma  CfS 
coUill  , 
ft  Itat  U* 
oMm  ro' 
d«  K Ili' 
qfl  qafad 

fcnti  kKO| 
ftu  (ufpa 

rtt-oat  AC 
tigkm. 


Trafti».  ■ ' VI. 

'tmi‘Ii,fLicdI(qutrit<ae » fcmmif,ciconiomm,f^.cftninorfF, 
fiKloni«tCiicurbicx,rr.maliix,alt)Kx»meIilott.ana.6ic  tro 
chifcua  cum  muciUasi(K,le.ciionionj,&  da  vt  fiipra  cum 
iqua  hordct  vel  aliquo  ex  pocibusairii.  Ecex  hrt  duobua 
cx^ltsdihisquxdK^laruncpatec  multa  (impltcia  vaten 
Ita  m maturatione.  Vn  Je  3c  plurima  c5fict  pnt , vc  verbi 
cratu.t«.ficuum,da(^yioru.ana.5.q.paiTularu  abrcfr  arit' 
II  Vuiubarutnjiquiricfx  mundarx»dragacamt,gumi  ara. 
quatuor  Temmum  firigidom^na.vitj.captni  vene.reccn. 
tia.5-i.meIltf(S:  9icch.aiia.lilS.f.%ir decorio  aut  fynip. 

Ad  extra  auceqdam  fune embrochationet,  vt.iv.maluS, 
attheam>Fxmigrx.rcmen  Imf.lemen  citomorUydacoquan' 
tur  inaqua  &admtniftrenF  cu  rpongtt»,vt  Tupra  in  cano* 
ne  de  rcroluttone>qnc^addi{  anethu,melilocu,<S; hm6itvc 
materia  peiiCt&  dolob  Q^ixdSTum  limtiooet»vt  Iiotiio 
ex  oieo  Sc cera,  aiiqft  cum  adipe  gallinx.  Irem  cum 
muctliagineFxnugrxcr.feminelim.Itemadd^doex  (emi' 
nibut  duftia  vt  funt  (emina  malux>althex.Itemilcfortiu« 
pinguedo anati8.Icem  daquiion  abfqi  gumts  diirolutum 
«n  oleo  liltorum  alborii.  liem.^-ex  mucillaginibut  radr. 
ciamalux,althex , (autch  hordef,hrnugrxci,reaimit  lini» 
ftminis  cttoniorum,aggrega  cu  butyro,  & modico  mel« 
1u,&ciim  cera,o!eo(5^  m^icopict«,bccerotn&  eftfor 
f iuf  ditftta.  Ex  cmpladrii  fac  ex  althxa , mucilbginibui 
dii^ii  cum  6irina  hordei  vel  Frumenn^dipe  gallmx,  vel 
anatis,buxyroda<flyli8,ficubu8,mellc&  hmt^t.lt?  adept 
porct  antiqua  valct^et  Fornuserit  fi  cum  hti  admircebttur 
gatbamim.&tudefcribe  vtopus  erit. 

IN  COMPLENDO  Tertium  opottee  priui 
cdfiderare  fi  tam  materia  puentt  ad  dubellati  quod  cdprp 
hendit  exfrbrud^dolorit.remirfione  &mulriplicatM>ne 
grauedinistnloco,deindefi  ficefid^  ndaliteralTiimenda 
Flini  medicamina  Icnitiua  fimul  &operatiua  cu  tmagma^ 
cione  dC  modo  operaridit-verbi  gratia.vtcfi  fyru.de  hyr 
fopo.de  prafiio.loch  A\el*.curut  irmtri,Loch  boniIconf«' 
r^he<ftfCf's,&cdfumptitdifiin«fhde.v.antidotarif.  vnde 
require  fupraditfloru  defcriptionef.in  quibut  fimplicta  iS 
pol?ta  inuenies,ex  quibua  vanai  efficiet  defcriptionet.vt 
tux  conuenit  operartoni.  Ingeinatio  vero  ad  apertioni 
apofiematuab au^nrihiispt^taeft primo  tuincula  par 
ita  hora^oft  horS.  QtiidS  inducut  vomitu , fidefi  hiitiui 
Sc  ii5  IU  placet.dormirefuper  htue  ifirmu, deinde  fubito, 
^ impetuole  mouere  Cc  fuper  (anu,&  tunc  dene  forbitides 
cx£arinahordei>frumemi,ctceriirubeoeum.Iiem  paniibe 
ne  Fermfutut.Itcm  inhifua  in  aqua  mellic  aut  rob.Icc  oua 
forbilta.Item  lac  ficut  mulgef  cum  pane.caue  tfi  Febif 
indfgefiinncvtdi<fluefi.rtempalTijlx&  ficus (iccp  cum 
paor.rcem  in  Imida  menfa  grana  pini  cu  ficubus  ficcti,& 
amygdalxdulcet^corttcemfidatx.  Qubdfihia modif 
no  rupitur  apollema  efi  ^nc  timedum  de  vita  xgrotStif, 
quare .pced^dum  efi  cum  operati^  manuali  apericdo  lo^ 
cum  collcdctonitcum  phlrbotomo^ut  ciuierio,iS^  bniet 
pauUtine  euacuef  ne  exemt  fubita  euacuaiione , SC  muba 
icqu^F  fyncopis.aut  morr.  Tu  etiam  pofi  hxenota  fi  la« 
ntetefialbaiundla  xqualie.prtuata  maioodore.fi  feb.di* 
minuit, fi  leuitas,iocundiu9,app«ttut  ad  cibum  ^altarS 
operationum  nattiraliu^  fpiritualtum  bonitaiadhSc  A* 
quif  opcrationr.Qubd  fi  fic.fpei  habeda  efi&  fiducia  fup 
&nitat?,t>ec  timeas  febriculi  ,qih  ita  paulatim  eradicabiF 
Vt  (ameseuacuabititr.  St  vero  c&traria  apparuerint  figna 
cunc  non  erit  (^s.  Hipp.  vero  rupturx  huius  apofiematis 
fcrmimim  afiignauit  vt  mfia  in  apho.in  quibus  de  hocaii 
qn.  i «.dierum  aliqn.4>..qnqi  vero.s  •.  nam  ficut  acciden 
tia  fune  vehcmenriora  aut  remi(siora  ita  fiat usefi  .ppin« 
quior  aue  remoiior&  ita  eruptio  cardioraut  vcloaor. 
V nde  fcf  to  rtmifsto  it.Si  fi  milttcr  doloris  alr>s  paribua 
tardata  iSleoruaccid&fum  tcfiociiSiign  ficat  erupcionf. 

PRO  Q.VARTO  Explendo  aducnendum  pri# 
q»o  (f  maxiuic  folhtuus  dabet  dlcflitdicuain.muodtflcS 


Gap. 


X, 


do  8i  abfierg?do  laniem,qm  vt  Hip.(^ia't  fi  in.4«.d»tb’iib 
nSftieritmundificatum  inphthifim  tranfic.  Secundor^ 
cum  frequrrer  matern  pleurifis  per  multat  aur  varett  ex. 
pellatur  vta^  debet  medicus  fiu^re  in  mundifieSdo  eam 
Pm  decimationem  ipfius.iuxta  illud.enisS  xxi.aph.ft.ftv 
(^toms.  Qux  ducere  oportety’quo  maxime  natura  vergit* 
per  loca  conftrftia  eo  diicere.Nam  aliqfi  hxc  matern  par 
gatur  cum  tulii per  vias  pulmonisA  hoc  comumier.  Ifi 
qutbufdS  \ ero  repit  in  vacuum  corporisdl:^  fubimrSs  c&* 
cau9  venam  trSsfrrt  ad  ejnr,vSf  fiquideaut  ad  partem  gib 
boiam  Sc  decimabit  ad  vos  vrinx  aut  cocauam  3c  deefii 
nabit  ad  imefiina,ramp  ad  locum  .pximiorf.qnoi  verort 
man?t  etil  in  primo  loco  fuo  fecit  phthifim  Sd  alioi  raoe 
bos  difficiles , qn«ii  prxFbcat  multitudine  fua.  Tertio  tp 
ipfe  canon  Tmediate  perffcif  cum  tpfis  abfiergrribus,mtm 
dificanribus&  lau5tibus,&  in  genere  hoc  aqua  melltseft 
laudabilior  qux  debet  fieri  cum  maiori  vel  minori  com> 
mixtione  fim  maior  aut  minor  requrrif  abfierfio,muti> 
dificatio,  SCc.  habito  refpcdht  ad  fe.  f t?ad  hoc  aq  piccbl 
iulepyCuaqja  hordei,cum  ^cch.aqua  cicerum  et  oxymirf 
cum  paucoacrro.It?ex  fombus  decoc.hyfibpi  cumpicc* 
aut  fyrup.eitit.  Ttem  loch  de  fqiiilla  moderatum,vt  pater. 
Plurima hoic,ppofitofcnpraftjnt  fupra  rubricade  afih* 
mate,tu&t  &c.«^  tu  ibt.  Item  adextra  cdfimiltrrr  valent 
embrochT,limnKnta,cerotana , emplafira  & hm5t.  Ex 
embrochrs  vt  aqua  decoc.cafamrti,hyffi>pi  cum  fp5gta. 

Ex  linim^is  vt  oleum  de  fpicaide  ltlio,caraomillmun^ 
anethum,^ Fortius  illuddetreos.  Exemplafirtsvt  fem 
cx  camomilla, meliloto, fpica, farina , ficmigrx.hordei,fe* 
lini,malux  c^gregarx  cum  hyflbpo  humida,  vel  aliter  vt 
placebit.  Eeinfummarptatres  cSditionet.quasdebent 
habere  hmSi  medicamina.  Primavt  finr  abFterfiua,d2 
mundificatiua.  Secunda  vt  fim  membri  per  qcf  efi  fantei 
trSfitusc^fortatiua.  Terria  vtfintfeciIitSrta  expulfiotrf 
feJhiro  pertliud  mebrum.Exfplum  primi.vtaqua  meflts 
mcc.Bxcplum  fecundi:  vt  hyfibpus.calamctum  in  expul> 
fionefeifhperrparadviatvrinx.d^  trochtfa  diaradoru 
aut  mafiix  in  ea  q per  epar  ad  intefitna.qn  vero  fit  per  pol 
monem  multa  habita  lunt.Exrplum  tertrj  cum  ireos,car» 
tamoqn  fpuro  pm-gatjdecoifliofeenicuItyaprfyCicerumtdS 
fimilium  qn  per  vias  vrinx,fel,baurach,cartamus  qn  per 
intefiina.  Et  nota  hic  reperif  medicina  aggregans  in  k 
oeshastret  imrtionet,vtiutgaIliantiqui,me),capi!li  vc' 
ne.hyfibpus,cafia,m3na  Et  in  hoc  tepore  cibenf  cum  d 
bis  ditfiif  in  canone  fkedenti.  vitra  quos  rememoro  aliot 
c6uenietes,vt  ius  galli  pulli^llinx  antiqux , forbiiionea 
ex  ferina  febarum,ius  caulium. Ite  aliqn  fi  res  expetit  cum 
iunbus  ponat  aliquid  pt'perit.adiuuat  enim  ad  mundtficS 
dum^exicc3dum.lremcarnespul!inx,hxdi,5fcxters 
temperate,de  qutbus.in.trac.  Ex  acruminibus  allium,^' 
f^.In  fecunda  m?(a  pinex,amygda.dadyli  recentes, pO' 
ma  du!cia:vt  fupra.  Sed  nota  declinatione  marerfx.qum 
cum  ad  imefitna  tendit  denf  cibaria, aut  cum  eis  admtni» 
firmr  qux  ventrem  moueat , & ma[ua;atnpiex,blieis.  Et 
cum  per  viat  vnnx  ficut  fparagt,baucra  ^ fimilia.Pocut 
fit  vimim  album  dulce  vinum  pafiularura,aqua  (uc« 
chart.  Et  pro  hit,<Sf  didis  nota  q>  fi  lanies  non  pofiSn  htt 
modis  mundtfican',quia  nec  egredi, oportet  trSfi  re  ad  op« 
rationem  manualem  aperiendo  locum  cum  cautenbaut 
lancera.confidera. 

IN  COMPLENDO  Qmntum  fdto  prntt 
debemusadminifirare  mundificStta&  abfiergftta.dciiP 
de  pofi  incamatfon6,&confolidana.q  autem  finr  tfia  ap« 
paret  ex  didis  hic  & fupra  de  fputo  flingufntt,dlf  infra  ap« 
parebit  dephthifi.  Reperiunt  tii  aliqn  in  vno  eodem  fim 
plici  virtutes  ofs  fimul  vt  in  lacte : vt  abfierfio  exparte 
aqueitaiis  efifolidatio  ex  parte cafeitatis,fM  debet  lac  efie 
recenter  mulfum  ex  afali  pafio  ex  tHitrimento  eziccarruo, 
viefi  ferfext^melica  feba  fpiljctr^d^  lac  afininum  eft  Aih  • 

tilma 


^DexgntuJ.peaorft,8^puIniohis. 


dlnit  cipr^yce  caprmum  ilpenmus^e  htt  autem  magtt 
m rubrtcade  phtbi(LSfmi1iceraqua  hordei deco^uoiua 
cancroriifluuialiaeficdprphefidca  haaimeouooef.  Ctbi 
vero  c5fimt1iter  debft  eile  incarnatHii  cfirolidattut.  Vnde 
budanc  camea  pamaruamumtcoremiutet  porcorum>& 
•rioutcaftratorumyh^cn  cum  gafUnie  tn.  forbicionetex 
frumhotrorbiiioex  brina  H(i  cum  U<fle  Ht  hccodtu 
cabpidibu«,vcrupra.&eftabusdcUcatut>  Itemforbi^ 
oooet  e«  brara  bl»rum  cura  ladie  vel  brina  acerum  vel 
coamdo.Icemcabuarecera»  Poritt  fit  vinum  albu  and' 
^ura  vtl  loediocTuer  fiy  pcicum,»  dulce  eft  bonum  cit. 
Icem  aqua  eatindbonisicr^&aqua  mioeralia6rrri.  Item 
aqua  plliuiaJu.Itcra  laudant  rob  myrti « aut  fyruput  chia» 
6C  miua  dconionim  cfi  aqua  raafiicd,dir  htc  non  negligS 
lur  txcdlaix  ^cchariro.  &adraintfttatfociea  eiua  omni 
lM>ra>fertafie  enim  eft  ipfitra  folu  medicina  curant  cot,  8£ 
de hocinfira de pbthtfi.  Dcmedicintacdlblidancibuaab 
extra  apjJicSdtadtdiumeififijfiici^r  de  Ijxuo  (anguinis* 

. ACCIDENTIA  Vcrocorriganimxucaqup 
di<^  iiim.Qubd  fi  n5  remumnl  fed  augraftani  vid» 
virus  egredi  tunc  pdtimfi  efi^^  mortake.  T rochi (ci  con 
fi>lidStrs,dlfroudific3tesvlctu.i^  femipntn  papa.albi»(c* 
■amitcucurbRarvtt  amillorum  excom‘catorum.ana.^iu 
aoitlf»dragicantt,gumi  ara.ftica  ltquirhfgana.$<v.diuria 
«naloili/emtrali  canabis  loci , boli  ir.bn.dra«carab(*ana. 
g.ij.myrrhxtCtnnamomi  oprj.ana.5.i«fiara  crochifci»detd 
Ciimaquaiiordeideco<fiioniscaocrorurvtfupra.  Loch 
abilerget  3c  mundificans  (aniera  k p^ore  et  pulraone.fb 
amygdalarum  dul.&amararum,granorum  pini»  brainti 
vrcicx,brinxluptnoru^na.par.xquaIet»c5ficc  cu  meile. 

Plurcs  calet  medicinx  miidificances  (anaem  k pe<fiore»d£ 
pulmone  di<^  fiint  tn  rubnccsdeafihmatCidf  luidi  quae 
fequirantur  ibix&  deert  infra  de  phthifi. 

RESTAT  Dicere  de  permutatione  pleunfisd)in 
snuUas  xgniudtnctalias  coluit  permucan  vc  qnq?  per* 
Bsufal  in  pcTipncumoRtS.(|n(9  in  phchifim  A:  fic  tn  matu. 

Et  permunuo  in  peripneumonia  efi  l^m  alteru  duorum 
faodoru,qia  aut  macera  conuertie  ad  pulmone, aut  virut 
ctusadipfiimcunonmundifical  v(qiad*4-*>dic«.  Simi' 
liter  permutatio  eiutad  phthifim  efi^m  duos  modosAUS 
mediante  penpneumonta  aut  flneeiut  raedatione&pro' 
prie  cn  (antes  acuta  aut  mordicatiua  refolma  ab  empetone 
apofiemacisefc  iranfiensper  pulmonem  viceras  fuhfian' 
tsam  eius.  Vnde  ^ pkurififndrclbluii  aut  mundificanix 
tn.i4*diebustraiu  ineropyema«<^\'cronomudificatur 
in.4^«.  diebus^  dvnipturp  tranfit  inphthifimi&  de  his 
apho.pofi.  Pofiremo  (cicdum  cp  materm  plcunfit  qncp 
capitur  fiue rapte  (iir(Iim,&qn  natura  vincit  facit  crifim 
coilc^fonc.f.pofiiures&  efifignum  incolinnitatis.(^  fi 
natura  non  vincit  frdmorbus,tuncicquituralienauo  vi' 
Silix,phreiKfis3^  (um  figna  mala  & quando^i  mortalia. 
Conlimilner  aliquidoad  inferiora  lutura  ipia  maceriatii 
gipelbi  & facit  apofrema  tn  inmtnc  vel  fub  afccUis  ad  cm 
sa  pedes  dChuiufoodi&  fum  figna  incolumtatis. 
Depmpnexmontd.  Kn^ncd»  Xlllt. 

QV  oniam  plcurifis  vt  di^um  cfi  qnc^  terminatur 
in  penpncurooniam.qnc^  (tnpyema,  quSdot^  in 
phihffim»hic  c5fiquenter  ag^dum  efi  de  cura  hs' 
rum  difpoficioou  Sc  iniiium  ba3^pcnpneumon(a.  Pen 
pneumonia  tcatp  cfi  apofiena  calidum  in  pulmonem  tn 
principto»nC  (aoiofum.  Cuius  caufafim  plunmu  cfi  mate 
sia  phiegraaac^c  dicit  n5  faniofum  ad  diflerctiS  empye 
■natis  quod  cfi  apofiema  in  principio  faniofum.  Et  di^ 
^m  plurimu,qm  k (angume  8c  cholera  caufari  pocefi  vt  m 
fra  rn  dabifs.Rartftime  autc  fit  k meianchotia.nam  putano 
f fi  mebrum  rarii»&  ideo  cholera  nd  pottfi  durare  ibt » qa 
w humor  calidis  acutus  fiibtiT.  ideoqi  nd  pofium  diu  ibt 
qcoaiffrd  humor  aquofus^plUcgamicus,  vifeofiu,  J^hu' 


iufmodt  bene.melancholu  iiSf^,ppeer  lui  groiWriem  noo 
penecrae.EcGordonius.Sicut  pleurinsfrequencius  exclio 
Jcracaulat  ita»A.*petipncttmona  ex  phlegmate.  Vfi  Auic. 
decima  tertn.de  pcripncumooia.Ei  Mnpncumoma  quidi 
fit  ab  olhumorc  veru  plurimu  eius  ni  k pblegmatc,&  cau 
(ari  pocefi  ex  oi  re  ex  qua  caulae  plcurifis  pi)legmacica»de 
quilMs  caufis  in  prxccdeci  rubnea.  Qubd  fi  dicatur  mate 
ra phlegmatica cfifrigtdaqSomorMautapoficrna  cau 
(abit  calidum.Patcc  rhfio  per  ea  q diefia  fime  in  rubricap*’ 
ccdenctinprincipiodepletmfi vera.  Dtciturc^ penpncu 
monialipneumoneqcf  efi  pulmo, eo  q*  puImonisfiipaT' 
fio.VndeQdam,vtC'daliatordifitrftia.i«*.c3  pulmoni 
nam  vocac»&n5nuUi  phl^mon  pulmomstpfam  appel#* 
larum.  Bi  ex  ea  qdam  fit  per  vtS  cdgefiionis»qa  pautari^ 
oeaggregattoms  macerqfuiinmbatis  in  pulmone,  quead 
modii  Sc  alia  apofietnaia.  Qflqi  per  vi2  rci  tmatis  roatertt 
fctliceth  capite  defccd?te  ad  pul^n2.Fitetufuccefsibng 
fquinScip,vcl  ryoStix.v.spho.vc  infra  fiicccfiione  pleuti" 
fis  vt  diifitt  efi  tn  pcedcnti  rubrica  in  firKSt  vi  plurimum 
sthxc  interficit  tiui  i.dK*ni  fucccdbalnsxgritudiniJaui 
anueutt  virtute  deb(U,df  ideo  interRmt.c^  fi  autan  naturg 
cdfbrtatur  bcic  cadere  in  ptubifim  * Et  hoc  voluit  Hip*x# 
aph.v.friSioais  qtncuqi  ab  angina  liberanf . dc  quo  infra» 
Item  peripneumonia  diuidil  tn  vera  Sc  no  veram.  V' esg 
vt  inquit  Ga&cfi  q efi  ex  phlegmate.Non  vera  cfi  efies 
cholera,frdhpcin  dubhs.lceqexettdeteiiorefi  tn  dubi^ 
dice{,&  Q deterior  efi  rcuioratacic  acctdnia.V'  nde  quf  ex 
phlegmate  exifiit  6ki  t pulftim  (acis  forte  ppeer  ppmquita 
tem  materie  ad  difficultate  ardieliuis  »pf^tton^»rubedfi* 
nem  maxilUrum»infiationroculorum»dolotc  imcrfpatu^ 
las»6^  dolore  aggregaciuu,&  n6  acutum  in  parte  anterior^ 
pectoris,cum  tu&iySC  excreatiorx  fputi  fiMirnofi.  Qup  vc 
• ro  ex  cholera  fadt  fr. fortiore , SC  grauitas  minor  Icnt if 
fimilicer  c5fin'tfito  anhelitus  minor,  rubedo  maxillarum 
efi  imHior»d:  fimtitter  oculorum  infiatiodfc.qux  ex  cho 
lera,&  vrina  iin<fca,egefifone»&puUus  durus  cum 
mundtficaf  in.xl.diebusefi  bonum^  qfi  prolongat  tem 
pusbde  incurrere  xgrum  inflatione  pedu  ppter  debilita^' 
cem  mitnimp in  excrcmitaiibus.&cum  declinas 
materu  ad  veficam  bcii  fanitaiem  necefiarto. 

$ I C N A Dcmonfiraitua^mordincro.dolorfnpc 
tfiore  grauacuius  Si  n5  acufus,vt  in  pleunfiPuirus  vndo^ 
fusivelox.cum  molhneiCt  no  fcrrtnus.Sm<fhrm  anhelitus 
maior  tp«n  pleunfi.  Pebns  acuta  fata^crrppinquitatS 
macerix  ad  cor.PuIfatio  dedolor  fub  fpatula.et  furcola  p 
pcer  comunuatem»dl^ficcttSrentiturgratxdoin  extremi 
late  cSnx » Si  nocumeneu  in  meri.  Ei  dolor  conctmiut  aut 
ialtemapud  tufrim»  Non  pofie  dormire  nifi  rrfupj'ne.|5C(2 
dormit  fiiper  larus  videtur  tp  fiiffocaur.Rube^  magts 
in  maxiUis  ex  vaporibus  eleuacis.Inflatto  oculoifi,d?  gia^ 
uttas  eorum , Si  pafpcbrantm.  Er  qfiqi  radunt  in  fubinfr» 
Sputum  fpumofum.  Vnna  fpi'fia,aliqn  ttibca,aliqn  dars* 
Qubd  fi  hient  ex  bnguineent  illic fr.forrn,&  rubedo 
snaxrfUrum  nocabiia»vrina  rubea reliqua  apparebunt 
figna far^inisydequibusrxpe.  fiexmateriafTtgida 
k qua  efi  plurunu  erit  cu  oregmoneA  foomi  in  pedo 
rc.Ec  vifcofitat  rputi.Febrti  lema.Et  vrina  cirnna  fpiffii» 
Pulfus^mplunroura  magnus  fi  efi  cum  fonttudine  vir^ 
iutfs , efi  a liquSdocadw  in  medio  grauitas  in  pedore 
abfi^abquo  feiifibtlf  dolore.  Ec  lingu^  erir  molbt  afperia 
ace  carens& magnitudine  faltem  in  ptindpio. 

PROCNOSTICA  Quando  pertpneumonn 
fix  ex  pleurifi  »aui  iiverfiac  in.7.  aut  tranfit  in  phtbifimdi 
materu  eius  ad  vias  terminatur  vnnxfanttatcm  portent 
dir.  Fluxus  fanguinis narium  hon  ccnfrrtin  penpneumo 
nia  ficut  in  pleunfi  propter  diucrficatem  matencifi,«S^  qm 
accradio  longinquior  eftperfoneumonia»  vt  didueft  cS 
perleuerat  inftationem  pedum  inducir.  Eiqn  acdduoc 
'CxitMTX  apud  , velctrca  illa  loca^  a pettu  orur^ 

cuaduiu# 


iffwvn  • 

i«rtonpd* 
t«l«nt4Ci 
crudo,  «c 
ftfpfttrado 
Vadutur» 


■f  Traftatus.  'Vf.  ^ 

tutdunr.De  prognofl^^is  tfge  tpho-  ^ lirx/ 

C V R A -Gc  anc(($  proc«d;rf  ad  curam  ciut  fctro  pri^ 
ino  cp  pcripncumoriia  ccrmmaf  vt  p(euri(f  f,  qa  aut  rtfol  * 
Utfur,a<R  ruppuraiur^uc  tnduraf,vc  fUpra  de  pfcurtf?  p ap 
pitcanonr  medtcaminu  nimium  calidioru^ut  permutaf* 
Secudo  cp  cura  eiui  cR  llmiftt  curp  pleunnt.  Vnde  Au^* 
decima  icmi^de  cura  eiue . F n cura  peripneumoniz  curriF 
curfu pleuriHt.  Tertiocpeaquv  admtniflramurtncura 
Ctus  debent  e(Te  fortiora , Sc  magit  profondantia  h^e  Q ad  > 
nitmRranF  tn  cura  eiut  pleurt/t»,  ppter  quodacetola  in  ea 
liintmmurrurpe^&magttnecen^ria.  Quarto  <p  tn  flu 
dfo,vi  Aipra  de  pleuriti  debemua  IhiderequScdpolHimut 
vt  materia  reroluatur,de  cuGh' educatur <p  ad  Ciniem  r>9 
deueniat,Qa  faniet  vt  fupn  de  pleuriH  eft  mmid  nifpei^, 
<mmo  rupeo  ali  apoGemaie  tam  fanato  efficiuntur  phthi 
flci  neceittrio.caponetita  ftruentur. 

Ordtnaerddixtae  vt  materia  expetit  choferica  rcilirer, 
lut  phlegmatica  vt  inde  pleurifi.  Oioerfio  cdphleboro 
mia  Eiltem  tn  principio  matena  exiRenre  in  fiuxu,<S:  baH> 
lica  partit  contrarix  quxcnqt  mai ena  fornr  ve!  vemnfit 
ranrttAalilM  vt  videbitur  dl  rartficarionc,  df  hxc  o2a 
wxta  virtutis  tenorem  vt  fupra. 

Digeftio  fiat  cS  xquancit^  mareriS iuuSctbut adedit* 
dhonf  etutper  fjxitum . degbutid  plenum  in  de  pleunfi, 
&tutbt elige  vt  materia  expetirnam  fummoftudio 
de  ad ehii  eductonem  Aibttam  df  relblurtonem* 
Buacuatio  (1  fuerit  Anguinea  in  principio  i parte  corra 
tia>deinde  fi  virtus  tolerat  vCcp  ad  quaruor  dies  vel  circa 
exeodf.  Q^  fi  viderisn5poflefacerelkundation‘pro^ 
pter  debilitat?  xgri , 8C  coprxhrderis  cu  ad  pgrij  vocariit 
eris  fi  potes  fac  in  pnneipio  cum  druerfionc  maiorem  eua 
cuacione  ^feciGesfi  potuifies  Geundare  phleboromiam. 

Q^  fi  fiMric  ex  alto  humore  euaciu , vt  rupra.de  pleurtfi.* 
Et  nota  ^ venter  talium  femper  debet  efie  largus , ideocp 
Ihideas  in enematibu9,rupponronfs,d^  hniurmodi.  I .au* 
dSmr  in  phlegmatica  cochix  cum  agari(*o»  Ftem  rurbiih 
pexpiratum  cum  fyrupo  vior.aq*ja  mellis  vel  decodcio* 
nis  liqritfx  & huiufoiodi.  Jn  cholerica  vero  cafia  cu  tha 
mtrindis.aut  mSna  cum  reubarbaro  cum  his  Tyrupis  vel 
decocftonibusapphcanda  exterius,  eligantur  ex  diJtit  di 
pleurifi,d:  de  afihmate.  Similiter  accientia  corrigamur 
U qux  venient  vt  de  pleurifi  di^m  efi. 

D.’  empyem  jfe.  RMfoica.  X V. 

EMoyemaeGcotle<GfO  Dmieiincocautiact  peiGona 
^ pliirtmu  contingens.  Cognofettur  aut?  per  fpu 
tum  faniolum  vt  dicef . 4>pcer  quod  quidS  dixerunt 
(^empyema  eGpartto  tn  qua  lanies  excreaf.  Pc  dicif  em« 
pyema  grxcp,  brinp  collc/fio  in  pciGore.  Stmon  Finuen* 
ilSfSC  dic  f Fm  plunmum  qm  aliqn  accidit  aggregatio 
n eiaut  eiitla  ad  ipfum  pulmone,aut  ad  pSniculos  peiGo* 
rii.  V nde  ahq^  reperte  materia  talis  inaltero  larern  tm>ali 
qjando  in  vcrocp.  Bc  hic  nota  ne  decipians,qm  aliquan 
do  phlegma  tpGim  (antei  afti'milatur><Sf  ex  hoc  multi  hidt 
cant4^  male  cmpyica  elTc  qui  n5  eG.  Tres  adimitce  difie* 
eemias  habent,  nam  Ciniesdipercarbonesproft^  betet» 
phlegma  nd.  Secunda  ip  fi  fputat  in  aqua  ^le^ma  fuper» 
natat  (cuttaie  aeris  &^mesgrsuificata  defendit.  Et  hic  fis 
lolltctcus  q»  cu  hoc  cfiprxhenderc  volucris  factas  Tputum 
cu  virgula  diuidi  ne  (antes  impediatur  4 defenu  pprer  vi* 
fcofiiaeem  phlegmatis»  Tertia  q»  cu  Gnte  eG  maciet  cor* 
poris.cum  phlegmate  vero  Gat  cralxttses.  Itera  nota  <f 
Gmp  Cantes  apparens  in  fundo  n5  fignificat  iemp  empye« 
sna, 5^  fimi  liter  cti2  necp  cG  Tubictens  fignu  figmfieSa  fup 
phtliit^m  vt  in  (cqiienti  rubrica.  Vndeex  hoc  deludumur 
qMqr  me  Jiei  Hidicatciempiycu  eGepfubilFcum.  vnde  iii* 
dicant  .Tgfuudrn?incurabilc,Amundificata  (ante  curan» 
aur  quidem,poGra  cGeis  ignommiorum,(&  ideo  confide* 
.reot  figna  pbtliifis5r  empyemaus  diligema  • Qamfi  pul« 


^ - c*p.  X. 

fixseG  ordinatus,  d:  tardus  non  eft  ibi  phchrfisVt  pot^ 
Sciro  tamen  q>  fi  non  mundtficacur  (aniet aut  mora  cor« 
rodendo  pulmonem  art  caufi  phihifis. 

C A V S £ Fit  empyema  aliqnfiicccrtionepleuitfif 
aut  peripneumomxaut  rquinaniix  maierta  eoruad  cdci 
uitatem  pecloritaiit  in  fuCam  pulmoms  aut  vel.imimim 
.ppulG.  Pii  & qnqi  per  Vi9  defluxus  catarrfai  ad  ea  loca- 
inqbus  materia  remanent  diu  n5  potent  pa  icrearum  fii^ 
vtfcofitare  aut  quannrxe  aut  virtute  debilitata  aut  alurct 
edun  vel  quolibet  refoluiTupercalefit  prxtemaruraliier^ 
Sc  tande  tn  (aniemeSuertitur.  Qfitp  fit  k cauAi  extrinGc» 
vt  vulnae  tn  peiGore,  SC  fanguine  defcendeitte  in  lo 

ca  di<Ga , SC  pucrefi^o  ipib.  Secas  q>  daerior  eG  qux  ex 
vulnere  pulmoms ^pier  cau(as  aftignatas  in  dubqt  infra» 
&fiipra  defputofangmnisd^  infrade  phihifi.  Agnolce 
fecundo  cp  empyema  aliquSdo  terminaiur » vt  prripneu  « 
monta  per  vas  vrinx,aut  GceiAts&ambx  iGx  trrmtn» 
liones  fum  laudabiles.  Auic.  fic  tn  iuurnibut  dolor  c(b 
periculofior  ^ in  decrepitis  .ppter  vehcmeiiam  ienTuum, 
quoniS  veheraemttu9  dolore  patimur.  In  decrepuis  vt* 
to  empyema  pertculofior  eG  in  inuenibix  .ppter  debf  ^ 
luatem cordium,&vbt  eGcolletfiio  femicur pondus <SfS 
grauitat.  Qybd  fi  fuerit  tn  vno  latere  taran,d(£  xger  G po 
nat  (uper  aliud  (emit  pondus  cum  rufpenfione , Sc  quando 
fuper  ipfum  iacet  Gncic  Ce  maniGGc  rupcalcfieri. Et  fi  ccX* 
IctGio  fuem  extra  pulmonem  Sc  vebmina  n5  neceiGrio 
Gqttetur  fdS.  immo  vtplurtmum  eG  fine  feb.  &eG  maior 
de  no^  ^ de  dw  & haba  maxillarum  rubedinem  cn  Oi* 
leb^one  mamium,<5:  pedum, luGnm  cum  fiiKa  quiete,dlf 
aggrauaiione  poG  cibum.Sff  nani|i  tn  his  ex  Auic.&  alqa 
magis  follicitus  Guderc , & fi  ex  modo  decubitus  cdprx" 
hendaiur  locus  (aniet,tatnen  ponitur  altus  modus  qut  po' 
nitur  iHot  ^i  volunt  procedere  ad  mcifioncra , SC 
ciiViimingaturnlum  cum  bolod^  ligaur  pe«Gori»& 
vbi  citius  deficcabirur  ent  minera  lania. 

SIGNA  DemonGraciua.fpurum lanio(um,Gbria 
lenta  maior  de  dic  ^ de  no<fie,rul^do  maxillarum,  caleCa 
<Gfo  manuum,5;  pedum, tu  (ra  cum  bl(a  quiae,  aggraua  * 
eso  poG  cibum.pondusdk  grauitas  in  alrero  laterum  SC  in 
Vtroc^  fi  tn  ambobus colletfti  foent  (ames. 

PROGNOSTIC  A NdalitaiJinapho.Et  Gc 
cibi  meti  cp  no  omne  fpueu  (amorum  eG  fignum  phthifis» 

C V R A-Procuraeiusrct?dumfn  generali mate*^ 
ria  (^nio(a  aut  cG  mulla,  aut  eG  pauca,  n mulca  & virtuv 
eG  fortis  tunc  curabitur  per  fcrearnm.  vias  vrinx , (^ef/ 
rum>&humrmodi.red  debilis  imerfiaec  fuflbeando  cor» 
auctranleundoad  viat  anhelitus. Si  vero foeric  pauca  ca 
virtute  forti  cito  ex  rcreacu  curabitur.Si  cum  debili  pote« 
rtcmundificari  tn.xL  diebus, quos  fi  pertranfibit  tn  phthi^ 
fim  comtertetur.  Et  hic  fis  caucus,  qmcomunttnvennrc 
infirmi  qui  pafsi  fiint.xl.dicbut  SC  vitra  cuCnm  cum  fpueo 
Gnio(b  non  cognorcemet  G fotile  empiycos,Gdfngidica.' 
ciaaisconGnbencesdicentesGvelGciirariabhac  tuffi» 
qui  vereGiGi  fum  phchifia'  ob  negligeniiaro,&  ignoran* 
tiam , in  qux  duo  non  raro  cadunc  medici  aliqui , SC  egt» 
vidi  plures.Su  itaqi  Gudiofus  trxcomprxhendendo  prtn^* 
dpiumaus,vt  'interrogando  quando  primo  Gmit  dolo» 
rtm,(l  n'gorem,fi  punGionem,  fi  calorem  («itir  temposc 
primi  doioris.confidcra.  Canones.ordinatio  dtamc.  Se» 
cundus.diuerfio.  T ertiiis.dige(Fi'o  matenx  antecedenett» 
Qtiartus.euacuaiio  eiurdem.  QdntuseG  maturatio  fi  mx 
taia  non  eG  complete  matura.Srxrus.eruptio  apoGema  » 

tts.SepcimutJtbGrr(io.04Gauss.conroli<^o.Nonus.prr 

foracio  vel  cauirrtpcio,qux  aliquando  eG  necefiarta  prae 
cipue  cum  ad  alios  ciirx  non  eG  fpes. 

Dixta  ordinetur  vt  materia  expetit, dif  ara  muba  funt 
in  prxcedentibus  rubricis  de  peripneumoma»pGunGs 
a(Vlimate,tu(st3>  hutulmodiMid  quos  recurras. 

DiuaGo  fiat  ouxioK  fo  priiKipfoad  prohfbendil  mg-t 
gimudioaa 


Galeni 

ioibm' 

piutn* 


De  xgritu<].peAoris,&  poifflom*  j. 


«57 


gnitiidinf  ipoattntiis  cum  phlebotomi».  Quod  <* 

« langjinc  ucl  miw»  lanfuini  (iai  maior  qu^m  C hierii  tx 
phlegmate  im.q.  fi  triliucrit  principium  & i3  maicria  coi 
lerta  fuerit.iut  fucce&ioiie  pleuri&.vel  rqumSnp  fuccdfc 
r it. tunc  intende  digeftioni  matenx  antecedentia  curatio ' 
niqi  ei ut. deinde  ad  matu^allon^aponematl^.et  eruptioni 
ciuc.  Qu6d  fi  hiem  ruptu  intende  mundificaiioni,  &ab> 
ftcrfioni.deinde  c6fohdationivUerius.  Qubdfihacvta 
cum  videbinir  pofaibilit.tralcai  ninc  ad  nonum  & pah/ 
ra  velcauteriza.vi  dicetur,  hic  vifiiaeftpcellua  raiiona' 
Iia.inquiiGal.rein  fomnia  vidifle  phlebotomia  inter 
indicc&pollicfmultumptodtftperipneumonicia.fimi- 

liier  de  laphenia.Ei  aliqua  pro  copleiido  haa  iiuftionea  Si 
breuia  fubrcnbi.  De  diuerfionc.  digefiione.  euacuatio- 
ne.iam  ex  diiflit  patet  quid  agendum,  de  maturatione  apo 
ftematia  tam  tandem  dnSumeft  intfc  pleurifi.  Sed  tami 
nota  «mpbftrum  maturatiuM  cum  alio  regimine»  nunuU 
uauilcum . ficu»  Bcca»,6tnha  hordei  cum  pinguedine  gal  - 
linx.uei  anatia&  hic  emplafttuot.  Quod  fi  fortiu»  uolue 
ti»  adde  ftercu»  columbinum,  maxime  cum  e»  apud  em. 
ptione.  Item  bc  iphum  dormite  fuper  btua  infiimum  vi 
fiiprad:  tumulta  talia habuilli  de  pleurifi.peripiwmo- 
nia,turti’,&ailhmaie.Et  cognofeea  qii  maturatio  ell  necef 

faria  qii  fimul  cu  matena  lanio6  educetur  aliquid  Ungui  - 

nia  aut  alieriua  humori»  nondum  digeft  i.  Et  t o t ge  vte« 
cibi»  ad  hoc  vt  pane  inhiio  inaqua  ouit  lbtbilibu».6)tbi. 
tionibut  brinx  hordei.ciceri».£»barum  cum  meile  dC  zuc 

char.oleo  amygdabtumdihuiuliaodi.  vtdicTiumcft  de 

ptcurifi.red  lempet  confidera  calore  prpiernaturam,  quo- 
niam fecundum  intefionem&remilaujnemeiua  oponet 
Si  alia  qux  adminiftraniur  raodemti. 

Cum  ergo  peroenit  t^  eruptioni»  oponei  nO  tardare, 
qm  dimifeio  ipfiuaeflicit  fgtu  praufid:  male^ppomona- 
tum. Auic.&tuc  det  fyra.de  hylfopo  Si  appheenf  medi' 
camina  fortia.tu&iat  vi  fupta  de  pleiirili  diflum  eft. « tu 
alai.CSfert  Si  tacere  fup  latu»  infirmu.&  vomuit»  laudat, 
fed  in  hoc  cafu  ipm  umeo  ne  in  fuflocaiionc  lermiim.  It? 
laudatur  theriaca,  merridanl  maxime  qii  nSadellfcb.fed 
hxc  non  poirunt  fic  nifi  h perito  medico  exhiberi. 

Abfterfio  fiat  cum  ri»  quxdiifia  tintdrperipneumo. 
nfa.Apleutifi.Sed  hic  laudat  aqua  mtlli».decoc.  hyilbpi 
aut  radiet»  ireo»  Si  fcoedeon.  ideft  allium  fylueftre eft  ve. 
betnenti»  hiuamfci.Auic.Iti  laudatur  loch  de  fquilb,oxy 
tnel  rquilhiicntn.fcdiuaiiKereft  moderari  propter  acera 

addendoinmeHe&dimtniiendoinaceio. 

Decofolidatwnenilahud  vquoddepfeunfi  diClum 
eft  vbideconfolidatione.tuibii. 

De  perforatione  fiue  cauterizatione  feito  cp  multi  c5ue 
nium  in  hanc  Tobmep  Beti  oS  debet  perforatio  nifi  qn  ca> 
fiitex  alijteft  oInodtipe«9iu»,6cioiK  fitincifiofimincef. 
dUm  coftaiu.Atexinde  egtedif  fiuiie»  dC  trahit  ad  exiiacu 
inftrumrio  exiccante,q,  in  vulgari  noftro  uocat  fchizaro 
■lo.eft  enim  infiramemu  quo  domini diy  turgici  iropelliit 
liquor;  in  vulnera  fiftulob.deinde  viimur  miidificaiiui» 
cdfolidaiiui»  quprtlinquo  deinde opatoribu».  Vidi  meo 
tfie  experrifeimum  phificam  flmul  Si  ohirargicri  2ggn- 
4ih6c modii curxidc in »uueoebene6oeria:n«  fiicixliit, 
imo  monebatur  iouera».  Locu»  auie  vbi  debet  fieri  inci- 
flo  per  figna  de  filo  mSiftftata»  tft.dc  fiat  cxiraiftio  bniei 
paulatiiia  & no  multa  fubito.  Qpidam  praeliimunt  ma^ 
4upCT  cMitcno  limcniwoe  «X  incifiooc  tncidacur  vciia  ali' 
qua,rH  hoc  eft  <|uid  uoKiiHanum.conftdetao 

C V R A. Sifuerre  empyema  ex  caiairhooporwt  «te 
efeirn&dfuerteretprum  &flftete  neflicuadpe4ftus»cu 
cpjfbua  hxc  fiant  tam  habitum  eft  de  cicarrho» 

C V R A »Si  caufa  extrinfeca  & ranguisaliquti  emana 
iierieadhuc  ex  vulnere  1?«  phlebmom»  exeadem  parte 
*gro  cxiftfte  foni  ex  nigra  ,ue!  u^otario  in  naticia  & 4>cc 
dum.vidi(ftumcfto  Sedftdubtuccxvuliierefiidiotnpc 


i5torc  ne  quis  crSft«  adempyema.tunc  dat  phlebotomia 
vt  diiTcu  ^ in  principio  ex  Utere  diuerro.deinde  apponS* 
tur  reperculsiua»&4^tbuitia  gencracionis  (a  mei  vi  inun» 
gatur  pe^us  ex  oleo  ro.cum  putuere  (andalorump^y rti» 
cSphorpp&hmoi.&gargaitzet  ryru.rof.curo  campbori» 
Undalis>royrto»&limdi.cum  brodioaut  abfqi^  vino 
lit  conftanitapdif  tua  imereft  dilberncre.  S umat  trorhiicoa 
de  caribe.crocbiftoa  ftcllf . Item  bibac  vinum  rugrum  m 
quo  fit  aliquid  ftypticitacif  efi  duplo  aqup,  & fic  dealna. 

Si  fuccefsione  aliaru  xgriiudtnum  fiat  vt  diiTt um  eft.  Po 
ftremo  fetre  velit  q»  fuper  omnia  debes  coofiderare  prtii' 
cipium  talis  fiiaexgriiudinis  «quoniam  videre  debes  ff 
ferunt  pleuritici  prius.fi  pehpneumontd  dc  hutuffnodii 
quia  pkuficici  non  curati  per  fpuium  vel  alto  modo  bn* 
ubiiicerin.xiin.diebus.inaxitnc  dc  materia  cholcrica  cit' 
ius  terminus  eft. xiiij.  terminamur  in  empyema,  vt  quinta 
aphor.aphor.x.  Item  fi  quis  hicrit  pleuriticus  & non  cUi' 
ratus &conuerfus  fic  apofiemaad  empyema, &poft.xI« 
dteslradum  fic  apoftema  copraehendinir  ex  rigore  fu' 
pcrutiiieme,dolorc  magis  aggrauante,&  ^ die  ruptur(  fte 
leric  per  alios.xl.dies  in  quibus  n6  fiicric  curatus  in  phdW' 
fim  cranfiuit  in  quinto  a(rf)or.aphoroxv4*qui  tunc  erit  cu 
randui  cura  pluhiGso 

Dc  phthifi,  RithriCii*  X V L 

PH  (hifis  eft  c6  (uroptio  corporia  fiue  humidioiu  na 
turaluetuiabvlcerepulmoaiscumheiftica  calidi 
catiteaulata,  VbinotSdumq»  hic delcribif phthi 
fit^njfvtmedidla.nSchueracccpca&eftacceptfovul'  ^ 
garium.phthifis  eft  idem  quod  corporis  cSlumprto  qoo' 
modocuc^fiieric  illa  aut  It  quacuncp  caufa  vt.in.apho.c6« 
mento.x.&  fic  omnis  hedicus  eft  phthificus  dC  ectSucrib* 
Aliquado  capitur  pro  confiimpcione  corporis  vt  fupra 
ab  ulcere  caufaia  fiue  abfi^feb.  fiue  cum  (itb.fiueab  vlcc* 
re  pulmonis  fiue  ab  ulcere  pedoris  aut  velamina.  Ter'> 
no  capitur  phihifit  pro  macie  quadam  c6fd]ucnie  tuisrm 
quandam  catarrhalm  ficcam  kcacanbo  fiibtili ad  quam 
cdfequtt  anhelitus  diScubss.  quare  pulmo  non  dilatatur 
vndecorndeu&a(  &fupcrcaIra(Tcu  amplius  debitoed^ 
rumithumtditates.&hxcaCumilaf  afthmatt&cura  eft 
vena.de  de  hac  Auic.decinu  tcrth.de  vlcenbus  pedoris 
& pulmonis  tn  fine.  Q^rto  fumifpro  qusd2  macie  fiue 
extenuatione  corporis  racurali  inciioata  adverilsrmata 
phchifim  vtdi6r?cia.cxctij.In  quS  inclinatihinc  cerebra 
habcies  debile.collu  longum,&  gracile,  cpiglotum  foris» 
eminctes  humeros  ad  abrum  fii^itudinreleu«os,quot 
Auic.ahiosvoc«.pedus  ftridum,6eh  camenudft,  puU 
monem  vemofiocibus  plenum,  crura  cortuob,  quos  fre^ 
quemer&fere  grans  tufiiicub  inuadit  cum  pundura 
cularumdemamtIbruro.deoDaxiroe  fifuerinc  diolenW» 
&fiicile  irafc^cs.  Et  rediensad  dcfcnpttonem  pofitam 
affero  eam  fic  acceptaro  imeUtgere  Mdlie.  dum  inquit* 
Phchtfiseft  d«rironum  cadens  in  cwpusdeficcatumde 
confumptum  ex  calore  firbrmaduremium  minutarum  eft 
vlccrattonc  pulmonis.  Propter  qme  fcididu  cp  cum  pul 
mo  eft  vlcerarus  no  potens  debite  coreucmarecttSJicab 
ditate  quxad  tpfum  mtiniur  cn  fiimis  laniei  fiiper  calefit 
tpfum  cor  pryter  naturS,qinre  deinde  fangutnem  arteria^ 
lem,&  fpiricus  pternacuraliter  fiipercalebdos  fiipra  mera 
bra  miitit,quorum  humidttaiei  naturales  h uli  calidirate 
non  naturali  confiimuntur,df  in  eis  calidiias  tpla  habimafi 
per  comi  nuum  inccniim  eius  in  eo,&  fic  capitur  confiim 
ptto,  dc  hedica  ^jpicr  vicus  mfiun.  Sed  hic  nota  non 
ocvlcus  tab  pulmonis  eft  fiiinctens  caubadhoseArdus 
complendos  ipectaliter  ad  inducendum  ftb.  quoniam  ad 
hoc  cp  fit  tab  requiritur  <p  fit  msgmt  cum  (anie multa, dC 
in  fubftSria  puImonis»qfii  pulmo  eft  ipfius  fubicdu  quc' 
admodfi  cor  kA  fi  ia  pcnpneumonia  rumpu  a^,  dC  tbi 
firfanies,nontncau(aturpluhifisaeccftano,qma^  illud 
Ptadica.li.  9 ruptum 


ruptum  elltnv 


bmcs  quz  cft  es  ulcere  pulmonis  no  habet  exitum  mfi  cu  alqt  parthiit  qu«  fiunt  tn  fubftSca  pulmonu  fune  dtfiici « 
tufin.  vnde  etiS  accidit  abqn  ulcus  cft  paruu  cum  pauca  tiona  curp,fed  ^ tn  c9m  fum  logp  citius  curabiliores 

bnk>&ncnd  bcic&c.  Altqn  cll  magnum  cum  pauca  ft»  his  ^ fiunt  in  Aibilitia  eiua.Sed  de  his  quT  fiunt  in  canna 
ftk  SC  fine  crufta  mala,i&  fic  nd  Eacii  ieb.  verbi  gratia*  qn  qu; d3  fiunt  in  parce  carnea.  quad3  inter  anulu  & anuluna 
pertngroibtionfbumidiucum rerudantiumi  labijsvu]'  cSnp.qdainpariecantlagtno&.Qiixuerofnparte  carnea 
neris  ^ibe£  ulceratio  ulterior  &fluxus  (anguinis,  6C  {pc*  heth  curanf.&  de  his  locutus eft  Aui.dectma  tertr)  allega 
eialiier  procerto  ipevt  pro  vno anno  vtl  circa,  & tunc  iocap.cainqutt.Hthpcquid^infirmitasrectpitoeaicurS 
caulanir  crufta  quae  o5  eft  mala,&  cili^cadit  infta  rpaiio  ca  cft  in  princ.cu  vero  cft  in  parte anubn  fiuc  carcilagtno 
innivelctrca.&denouopoftea  egredicaliqd  (anguini^  fiinonreapif  curS.VndeAut.allrgatoloco.IncaniJagi" 
deinde  caufarur  crufta  qux  durat ,vt  fupra  dC  cadit,  vt  di'  nibus  iplis  non  recipit  fupple  cur&.  Vnde  tn  ulceribus  can 
tftum  eft,(Sf  fic  procedit  per  multos  annos*vnde  fic  edtio  nx  remedia  melius  applfcanc,i&  canna  non  habet  motura 
git  quordSphthificos,quicn  non  funtueriphthirici  pluri-  vt  pulmo  aut  pcdhis.ideoconfidera.  EteofimilVq  6udc 
bus  annis  vmcre.df  de  horum  numero  fuit  mulier  de  qua  in  pane  carnea  p9niculi  cdibbdanc  Sc  prxctpue  in  pnnet- 
Aui.xn).alleg.cap.dt»f  ip(am  fic  f^thificaai.  xxicj.annis  pio.(ed  cum  amiquanf,  Sc  penetrat  no  (ananC.  Si  vero  vt- 
fuperuixiirr.Et  Gentilis  recitat  ft  vidifle  mulierem  phthi^  ^ra  fiant  tn  parte  neruea  non  recipium  curam.  Ex  quibua 
ftcam.xrj.  rupcruiuerc.  cui  omm  anno  reuertebatur  fputa  comprxhende  9 multi  roedteorum  decipiuntur  afteren- 
languints.Aliqfi  verovlcuseft  magnum  cum  crufta  «u ' tesrcircrephthificoscurarecumq^iuor\'el  quinepeura 
ligna  |>prer  humor?  continue  corrodente, quia  aduftu  uel  uerini  non  percipientes  membra  nue  loca  vlcerata  quoru 
peudtiftione  geninim,vel  quia  cft  humor  altus  cui  humi  alterum  curam,  alterum  vero  non  recipit,  tdeoquc  ex  hia 
ditaaacucaalTbcu(,vtinphlrgnaaielalfo3^tucinhiscd'  omnibus  bene  confidera. 

tinue  pctdit  corroflo,<&  generano  6niei,*fic  ftquif  fcb.  C A V S iE  ex  caufii  vertlstrox  pbtliifis.quxd5  fum 
bc(ftico,vt  ditflumeft.  HicetiS  Tcuoqi  cum  phchifisac-  abalio  vrlalrismcmbnspulmomcdicatx.  qupdSfunt  ip 
cidit cholertco,aut  mebnchoUco  cito  inter ficit^dl: citius  rubft9tia  ipfius  pulmonis  orif.  Exemplu  pnmt.vt  cft  ca^ 
in  cholerico.In  p>hlegmatico  oero  dc  bhguineo  lardius & tarrhus  corrofiuus,acut*,  inordicaciu^,  aut  purrebd^iuus 
diutius  viuunt.qfim  ifi  protenditur  jt  luuemute  ad  feoetfhi  fiue  fit  ex  cholera, fiue  bnguine  fiue  ex  phlegmate  i^fo,auc 
trm.  Auic.  Ex  quibus  infertur  9 aliqua  eft  phthms  pro*  £mies  huira  generis  currncxalio  membro  ad  pulmonem 
prqllnme  accepta  de  qua  pofira  eft  deferipoo.  Alia  vero  ab  ulcere  pecoris  aut  membri  uicinantis.  v«  fum  apofte- 
improprie  di^  de  qua  pofira  eft  a!iqualisnocifica«o,iSf  maraguiiurisautoriscuapenunf  &(ante«in  pei^oralig 
hxc  phthifis  cdlueuic  accidere  quafi  (mper  ^.xxviij.vfi^  derccdir.CSfimfiirer  & tn  pleury  fi  i9  (wiata  materia  non 
ld.xxxv.annumvtHij>p.apho.v.Apho.xj.qffi  tuccalor  curata  pleuryfi  ut  fupra. Icffiunofitasmarerix  peripneu^ 
cft  potentior  SC  pulmo  mollis  aptus  faciliter  corrodi,  de  monix  quf  i9  prxcefstr.  Irf  Anguisf^ucrefiiflus  qui  ven9 
hocindubtfs.Etdi<ftumeftcdfoeuiiqmraro  accidiepue  egreftuseftexaliquaiSdu^tard  caularum  inde  (puto  6n# 
ris& lenibus  & fi  cadant  interdum  leixs  in  illa  occultari  guinrs.It?retentio(anguinismenftruiaui  hxmorrhoida- 
poteft  inets  & diu  viuere  cum  illa.  Viris aut?&  mulien*  lis  d^uapor corruptus  afrendens ad  pulmone.  Iteexcaula 
busfre^nteracadicA  proprie  paratis  cadere  in  iplam  A cxtrinfirca  ftnguinis  ad  fluens  vttn  uulnerecumenft 
rarooccultjtureis.  vndeiniilicribus  occultatur  interdu,  veJ  gladio.  lt?mmia  calidirasAftigiditas  rupens  venaa 
licet  parum,quia  ad  hoc  liiuat  earum  humidKasquxalrjs  vt  aer  v^ofos.  longa  mora  in  cauerras  minerabn,  A tuxta 
paribus  no  e(t  fic  acuta  ut  in  uiris.Iiem  ocium  fiue  quies,  fbrnacer  vbi  fendunf  metalta*  A operari  cum  argento  ua» 
Item  qn»  occultatur  in  pinguibus, A carnofia.  Nota  tft  uo,Aomnta  fimtiia  qux  lxdunc,Aftnngut  peiftus  A put 
9 phthms  in  puerisuf9  adjuiij.  annos  A ultra  vique  ad  raonem.ficut  aer  autunalis,Afimilia.  Exemplum  fecudi» 
iuuemuti  facilius  curatur  qm  in  eis  virtutes  naturales  funt  qii9do  materia  nutriroetalis  remanet  ia  partibus  pulmo.» 
fbrtiores,quarum  operatio  eft  rcftaurario,A  cfifolidatio.  nis  non  regubta  i n eo  ob  Abilitatecalons  naiuralis.unde 
fctfo  eorum  membra  funt  molliora,  A magis  cdlblidabi  puerefit^f  pucrebtfta  quemadmodum  aliis  accidit  mem^ 
Itora.tercio  quia  refolucio  eft  conF6rmior,quia  fiint euapo  bris.Dc  caufis  autem  non  vtrx  aut  conumiicr  duftf  qmd 
nbt1iores,A  fic  reftauratio  poftibitior,  Abetiior.  In  fe-  dicendum  fit  patet  ex  tara  fuperius  dtiftts. 
nibusaurcfiaccidatnonuidef  poflTebnaripropcercaulu  S T C N A demonftratiua,A maxime uerxfeb.iiw 
'oppofitas.  Accidit  autlm^gisin  tpeautumm'.  vnde.itj.  rens  fiueafstdua  in  die  traruiutlb.innoiftcmolefta.  cale^ 
aphor.  Autumnus  tabidis  malut,A  in  eo  tempore  vtplu-  <fiio  poft  cibum,  genarum  rubedo,  oculorum  proflinda' 
rtmum  moriuntur,  A prxctpue  circa  finem  eius.  Accidit  tio,camis  dtrainucio,  A in  hoc  dtfierr  abempyemate  ut  fit 
A maxime  in  conftitutioneborealt  frigida  A ficca.  Dif-  pratulsis,Afnaxime  tnfrftansinaurraa.  l^cabniorum 
fert  phthificua  ab  empy  imo  quia  in  phthifico  pulfus  eft  cuius  bnioficai  comprphenditur  per  figna  pofita  m prx- 
Inordinatus  A frequens  propter  inxqualem  cffiimattone,  cedenti  rubnea.  dolor  finiftrx  fpatulx  vfipie  ad  humc^ 
A continuam.  Iiem  difiert  in  aliquo^quoniam  phthifici  niro,A  fignum  familurc  eft  lecundum  quofdam  conflit 
aidieluuseft  foetidus, non  ficempyici.  patio  vemns,  debilitat  appetitus, fertor  anhelicus,Aia 

Vlcera  pulmonis  hon  tta  faciliter  niramur  qu^dmo-  fputo , A fpurum  ad  blMinem  dieclinat  maxinie  quan- 
dura  illa  peAorbpprer  fex  caulas.  Prima  qih  venxpe.  do  phthifiteftexcatarriiocorrofiuo,Acolor  fic  eis  pium 
iftorisfiim  minores, AideominusvulrMMquod  alqspa-  binut,A  extrtoittatrs  inflantur  maxime  pedes,  A quao.» 
Vibuscraus  curator,  Secunda,  quia  partes  pedoris  funt  doque  extremitates  incunaraur  %rc  vnguesA  capiUica- 
duriores.et  ideo  difliiciliuB  pcedit  tn  rts  nlcus.  Tersb.qa  dunr  A reliqua  figna  hedict  apparent  ,vc  primo  de  inic- 
virusioeisodremanetlcdadfundumcadit.  Qmrta.nd  rioribus  quinto  capit.  Qubd  fi  fiieric^  partibus  c9ox  do 
mouenf  qu^dmodnparictpidtnonisAmocus  Ipeditcd  lorcriciniiKdiocolli,Ainparte&ipcriori.  Qubdfiftic/ 
folidatton^  Qiiima.qa  partes  pedoris  fiint  magis  carno  rievteusin  pulmone  Ixdunturh  quocunqiaerc  excedeiy 
fx.ideo  citioris  curx  llircepcibilioret.  Sexta.qm  pulmo  te,  fiue  ctlidLis  fueni,  fiue  frigidus,  liemiulris  cft  magm 
pturibuirepte{uxhumiditatibus.Vndevinus  exiccanua  molefta.Itemnonpoceftiacereinaliquobtere,doliMrfXi 
ininu^  AexcSfequbicSfolidatio.  Ex  quo  patet  9 difli  lulx  finiftrx,  Amarotllx  finiftrx»  Qubd  fi  fuent  m re« 
citiorucurxeftphihifisexvlcerepulnumsi^  ipbexvl  liquispartibuspedorts, vc^dtaphragimic  doloreftin' 
cere  pedoris.  Sed  hic  nota  9 oportet  hoc  correlario  mo  fr^s  magis ,expirario  mab,  Iputum  paucum,  A eft  pc- 
Idificarr.nSvlccrapulmoncsqdafiuiuiafiibftficia  ipfius  nculum  maiusexea»  Qubdftfuent^  pedoredolor  eft 


magnus 


'■  Dc  7gritud.p((!lorfs,&  pulmonfsi  ij8 

tttagnu«,^iVHigfonnra,&m>gif  molcftatururnhon^  tetit/o6ifexhocctepittre6idto>&cvnipeio.  CVhiuo  ' 'i 
alia.Item  filum  (ncfmf^M.vcftipradecmpyemactcxic.  eftliibnftemiaeiiif  caarrMc  pouiacine  vulotramibua  '* 

catur  cMius  vbi  eric  vlcuti&  minera.  vlcrramibut,qun  ibi  rft  mala  cdpUxio  qitae  corfolitla^  * 

PROGNOSTTC  A*S(^ern  vicus  m parce  tionfinipedii.  Ni  ibtefthc^ica  maxime  inuerafiucve^ 
•nulo&rK>nredpiccuram>(<dquandoefiimrrduofami«  rUjHma.  Nono qi  medicine  necdlanx mutuo fir  tmpe« 
lotcurari  potediutruprade  rquinamia.  Quandofuent  dium.naran^it^getprofinmundificacfone  calidiiate»  i 

vicus  corrofiuumdlCprofiindaeumlaniorum  curadlim*  &ficci.d(^^p<er  helici  opus  eftingtdis  &hum.  Vnde 
po(«bitis.&addtd(c  Gordonius.nincura  Gal.primoin*  Auic.Mcdidiiedenccamesquxrtqrumur^jpier  vlcertt 
lericmim.quimultoscurauiiquorunuUuseuanc.  Pbcbi«  conlblidationi prohibe  iputumprouehiaddenret inhe#  < 

iis  antiqua  non  reciptcairam.iciqutc  filius  ZaeharipRafi»  <fttci.mundifican(esvcfx>l<nificamvkusmaJigii3iur.vt  • 
Vlcera  pulmonis  cu  non  funr chronica  led  adhuc  ex  bn  inannexo  difilereocip.cxcui.ltem  cabda  ut  dufciun  eft  ad« 
guine  egrediatur  aliqutd  cum  tuisi  curan  poCnbilui  lunc.  ducum  in  heifUctmdngida  prohtbem  medicamina  pene^ 

Mcf.  Qitandophthificirpucumcaditlbper  carbones^  trareJicca  exiccantihumida  oppilaoc & purrefium.  De« 
fnec  expeditus  elitdlf  debet  odor  efleiicuc  carnium  allata^  cimo&vltimortdditurtocurabtUs,quiapauci  curitut 
sum.  Si  rpurum  cadit  ad  fundum  aquxexpedituseft.kd  defedbi  medicorum  qot  non  bene  ddhnguune>  dl:  com^ 
vide  ne  decipiaris  exfpuco^d^ideolegefuprade  cmpye«  praehcndumvioponetabomtnScnrputumvoUjuntocii 
mate.  Quod  fi  fuerit  in  medio  ftans  eft  fignum  pnepara*  lum,dlc  debft  appiteare.  Et  eft  quandoqi  dcfecTnis  ex  par<« 
ttonisadconfirmationf.  Signa  appropinquationismor  ce  infii morum. qui  antequam  fc  medicis  prxlcntent  pora 
lis  Tum  cafus  capillorum,  proilracio  appetitus,  diflicuUat  tauerunt  iplam  xgniudinem  ramo  tempore  ep  conBitxm* 
anhelitus,  retentio  Iputi,  Buxus  ventru,  inflatio  cibiarum»  ca  eft  fadta  ad  modum  incurabile,  vel  ex  pane  regimiiMii 
6c  pedum.  Bc  viplurimum  phihifici  expedtumur  cuna  6c  butufraodi. 

(oliacadum  ab  arboribus.  Caur  tn  prognoflicatiooe,  Po/ircmoaraecanonaapertion2audtCoMt1tator2no 
qiri  phthtftci  loquMo  mohumur,&  monendo  loquurtf*  ftro  diflirrftia.cxciq.tn.tfj.dicendogi  inquit.  Er  nolce  fior« 
Hippo.de  morce(rftina.Siquisphfhificushabcbu&i|2  uiieenemrdianStmnobisoccultamofm  euacuarefeb* 

^tulam  granum  ficut  bba  moritur  poft.lri.dics.  pofiHbikphihtiim  fuxta  illud  Hermetts.  Mirxrabtlibos» 

C V R A«Adcuramaccedensprxmitto  vcaliasCrpe  & vegenbilibusinluoc  vinuresmirSdaeqnp  ficognoiix 
quxdam  qu;  3 medico  fiini  maxime  comemptanda  ne  in  reo£  ets  holes  operarenf  quicqtiidane  magica  coonenura 
promirtionibus  filis  deficiat.  Multi  etenim  ad  pauca  rc«  talia  tff  brutis  mclius^i  nobufunicogrMta*  Vnde  Zoar* 
iptcttntts multa  promiiiunt  dCinfiotnugna  cumverc'  Summtdtcinpvulttnciontspuimonis,&ausinfirmica« 
cundu  fiiccumbunc.  Pramiino  itaque  primum  (p  phehi  cum  extftemesin  mado  k nobis  ca  ignoraix,  qm  quandtt 
fis  qux  vehementer  imprefiit  aut  diutumauic  tmpolsibi«  accidum  pulmonibus  outfi  vlcera  cxciirN  ii  cditate  gregm 
Ifceftcurx.MeT.&rproprwquandoconcinuacur  ciiubri'  mIi quaertmes aliquid. & ciraleumts  ad  muenttoduoa 
Citas ventris.(allidm  cibi,faetor  oris,curuatura  vnguiucn  dlud.  Et  dixeruta  nobis  pallores  cp  comedunt  illx  ouea 
dlf capillorum cafiis.fignificatur  enimexhoccorrupno'  berbas, quibus comrfie mox  rtinuiA:unc,&perfe<fTe&^ 
nem  profundari nummrtum  efie  abfcilbim,d^  hate  eft  mmur  4 fiie  vlcenbut.Ec  ego  inquit  uidi  pulmones  ooift 
quS  confirmata4^  incurabilem  non  pauci  praifticf  dixe«  sn  quibus  tam  inceperat  fien  veftiguim  {oiutionrs  contio 
tunc.  Secundum <p curare  non dttuurnam,auiqu* non  mticaiis»&apparcbattn  tpils  ioauqua  patt&tnalia  ve« 
inultum  impreCnc,d^tnquaterTorisaccidenen  nondum  ropaneopus  (antcsonit  apparebat  m confi>lidacionecar 
apparuenincfi>rTaftuptzrumetidumeft,quSuiinoancfi|  tris pulmonis mandcftr. Nunc  aucemnoneft  quifcisrU.* 

<ile  Mefiidem  cxi(limo,tamen  qi  qux  recens  eft  cum  ma  hm  herbam  nec  credo  amt  nos  mi  rciuerit  eam  fiitfte,^ 
gnitudincvlcens  quodex  emiistone  multi  (aniofi  fputi  Cinoncs.Scicoante  torum  poitciooem^cura  phtbi^ 
eomprxiKndifetu  curam  non  accipiat.  Vnde  quidam  di  fiseft  duplex,  vera  &meodoCi  fiucblandiiiua  vtAuic?* 
jterunc<plfphihifistrannutcannoincurabtliscft.Sivero  ponemur  itacp  primo  canones  vtnr*  deinde  de  blaudiiS' 
ben  t recrt  quia  fex  mtnfium  ue!  circa  curaf,magna  tfl  ca  ua  procedetur. 

dilbcultate.Ratnaldus  verodixicipiUaqux  eftexulcera  C V R A veraphihffishabcthoscan.Ordinaciodifo 
quod  eft  in  extremo  panilarum  pulmonis  nonicamobc'  ix.Corrnfciocaudafiicienat  phthilimmaximc  quando 
tium  cstcrii  facilius  curatur  alijs  partbus,quia  iw  habet  eft  per  cdicarionemab  alio  vcl  alds  membris  vt  dnftuoi 
partilbcih  mocumac  necefiiiratc.  Sivero  fuerit  inparte  eftdecaufis.Dig^'omarcruB,euacuitto,ia(tdificacto,i91» 
pulmonis  quxmagram  habet  necrfiiicatem  non  curatur,  abfteriio,  prohibitio  fluxus  fiue  euentus  matenrrum  ml. 
•Sedinccadicdiflicultat  quodcoracft  incurabilius  vet  ipfitm.Euacuatioparticularisfiirna,dfcxiccario.fncania. 
difhci  Ijus  curatur  an  vicus  quod  eft  in  cficauo  pulmonis,  tto  vlcerts.dl^  cooiblt(httio,acctdrnt  tum  corredho. 
an  ipfiim  quod  eft  in  gibbo.&  ru  confidera.  £ T A N T B cdpiemcomm  pnmi  fimo  quvdfl 

SeJ  omnium  duflbik  caubvideturcHe  diRcultas  aut  rcptrruocqux  fime  dbt  flue  habent  cibi  naturS.  Quxdi 
impoftibilitas  cnlblidacionis  ulcerum  pulmonis,qu«  ea  cibi  pocut  A medicimr.  Quxdl  qu;  cm  cibe&  medici' 
multes cdpnrhendicur perfiiafloitibus.  Pruno  nancpqa  naenacurahabem.qupdamverocxplartbus.  quaedam  ea 
pulmo  eft  in  c6tinuomotu,dC  motus  impedit  confolidi'  his  omnibus  cfipomimur.Ec  de  primo proftquar  io  fine 
cton^.  Secundo quuoonp5c pulmo  abfmcuftimiindifi  ctimdecxtensqtfin^rebusnonnaturaiibusdicetur. 
cari,&iafstseftmouisfonttfacicns  addihtationcm  vl'  6xcmpluiiaaficcundtficurIac,viao,pcifiina,laccRim 
Cms.  Tertio  quia  medtcamica  no  pofliincaicingere,  dC  fin  ftrofliare  abftergic^  mundificat  ftniem,  fiia  calctiacc 
ftstttngunc  pgrua  eft  eorum  uirtus.  Quarroq»  ibifunt  vlcusc0nrolidat,fiiaburyroflcateninnt«qu«inia,fcibccc 
multa  venx^anerixmagnf.  Quimo&rpccialiccrqft  ftniei  mundificatio.  vIoaisconrolidatto.CDnfiimpaonit 
lOuttcratum  eft.quomam  cll  bdium  fiftulofiim  ^ fiftula  il  incrodudhe  reosotio  fiint  nectflaria.  Sc  ideo  lac  fumose 
fi  fuerit  in  membro  exmnleco  maxima  cu  dtfliculcate  cu«  vide^  hedlicis  c5peteK.de  quo  in  dubift*  vndell  quSplun'  • 
laf.  Sexto  qm  membrum  1^  eft  rpongiofum.  vnde  b#  rois  tn  hac  pafsiooedicif  cibus  diuinus.  VindconflmilY  ^ 
fties minetur &ret«a acuitur acucanugw  profundat*  nMindificat}&abftfrgic,&c5rolidat,&outn't.vnde  velo 
S^fimoqrh  caro  putmooiseft  mollis valde,d^  ideo  pu  ater  coucrtic  io  rubiboiiS  fpai  vt  ftefida  pnmi  dcpulfl' 
tiemi^toiuparan.Vndcqiitanuirtmeotneiuseft  (anguis  bus.cap.de pulfii  qui.puenitexctboctpoitt.&debac^» 
Ctiolencusacuius&tnpulmonecanquamin  receptaculo  albuaddulccdinf  declinans»fluecimnun6iiouacQaqu«. 
plUeguutf aggceptpe pbkgiyi jpqucfitdft ian» bge o^plmiialilyaiphat0r^ho€ubiri6flchc^icf coiu^A^ 

, • * PndUotS*  S puthda* 


^ T raftatuj,  V I. 

putridi. P(^n«  vero  vc  GordoniufatiMntxedumutu 
vfturp  t yc  ttnjeat  (Mtmim  aui  pluuiaoi.  e(l  cmm  mundifica-« 
uuitao(terfT(i3>oucnrma>&c.vt patet. 
piScspa  Hibcattaautefimuluirtuttcibi&Riedicinxinphchtn 
utkiu  eSucnicQita  rurKcrtarpSlicer.meUcancnRuuulesA  ^cua 
Me)  op  0ccf»Melojcpveinregifqme  acuto^  quSplunesHtpp. 
/ftqun)  {0  i^icula  optiniURi  medtcmruRi  pet^oraliuoi^bfter 
PKdiCI**  Huuniydi^cdfnia  Aui.deciioatertn^detnaternaCcuatutn 
paru  V(  pylmonetnquit.  Biadminillram  oibua  roedicinit  aqua 
btfttlOr  mcHia^VodeHipp.Iaudat  hydroijK!,oayinel.Notam<p 
0 ftjeru  teb.pucndai  aut  calor  (brcta  oportet  ifta  modera^ 
yif.  CancriTitotctbusbeaaU)eMqndeco(MUfuurfnaqua 
dulcf  donrc  poftint  mundari. deinde  abic^tt  extreaiitatf 
|>us  abluantur  cum  lixiufo  ex  fermencia»  deinde  c6/ 

pleatur  eoia  decoc.  cum  aqua  hordei  qux  ctf3  bibatur  co 
modteo  zuc.  Ficui  ^ter  eardccaul^i  cuumium.Coue- 
fuunt  & pht(licftpinex,paniilx>amygd.mudatx,  tutubf, 
(H>e(leo  & hmot.  Zuccharum  roC  videc  naturi  medici^ 
BX  habere tm.de  quo  Auic.dicit  quid mirSdualUoco  dc 
aulicre  illa  phihiuca  per  baercemt  ex  accepnone  zuccha 
ri  ro.  voiui  anm.cuius  quicitas  eil  pene  Icredibtlit.Quod 
Ccxeiua  yfucotingeret  con^b-itfno  accipiatur  de  IVrupo 
dehyilbpo,di;fiprofMer  hyilbpumaccideret  caldac/^io» 
vtatur  diadrag^(o6-igido,autirochirc»de  champhora# 
Item  conlimditer  valent  radix  treoe>art(lol.hyiropuetca« 
pif.ven.femen  bombacu>(enien  papau,albt,&  huiufino' 
4i.Bxtmplum  vdumi  ur  chenaca^trochircaca  ru.&  hmCt. 
. Profequendo  pnmii  vt  ^xniiTum  hiit  cddecit  eft  vt  ^ 
compleamus  alas  quiiK|i  res  non  laiurales  inicm  ab  aere 
licmdo.Stc  iraqi  aer  mundus  clarus  Hne  vrnttt  tempera' 
IUS  vel  ad  0ccum  parumper  declmas,&  maxime  0 Ht  i ca 
carrho.Quod  fl  no  naturaliter  haberi  potent  artificialiter 
fiat  ults.  Vnde  Atuc.de  curaphthins.Etexctsquxiuu§t 
ad  hoc  vr  natura  fiifciptatregimenell  vt  fiat  permutatio 
ad  regtonettn  quibus  e0  aer  denccatiuus.Ducebat  emm 
Gai.phthifitosadquendSmonteverlutStciiiaro  vbteft 
c6einueigna47pter  ficciiatc.  vt  quinto  de  inge.lani.  Bt 
dc  cibo  Tetendum  cp  cibus  daiur  ad  var^  tnc?cfonct.  ali ' 
quando  vt  luuet ad  abnerfionem,  qnc^ad cofoltdation?, 
qnqtcdtra  tmenfionem  ie.het.^ticp.qncpadpluresauiocs 
■0as  mtftioncs  c5pl?das,&  ideo  oportet  ut  medicus  hxc 
primo  cdlTderec.  Sed  in  generali  debet  habere  tres  condi' 
^fones.  Prima  q»  fit  pauc3equStitatts.Secunda  cp  fit  multi 
fuitrimftf.T mia  q»  fir  digelliom  facilis.  Exempli  gratia» 
vtcc0fciKigallonim  qut  nodum  coeunt»  hepata  gallina* 
rum»d^  przctpur  elixa.  Dc  pane  fcico  q»  6rrmematus  me ' 
fiorefi  non  ^itnrntato  fiue  azimo  vbi  quaeritur  prinapa 
Itter  abOerfio  & huiuTmodi.  Vbt  uero  cdfoltdatio  fine  in' 
liircatio  melior  cft  azimus.  Commendatur  I qu^mpluri' 
Imis  pantsderpeltaconfe<ftut,eocp  fiifingidx  copieno' 
nis  & hii.quarc  (e  opponit  feb.lie<flicae.recudo  acuicaci  hu 
mofis  corrodemic  fiue  £iniet.tertio  cp  tnuircat  & vlcera ' 
hon( pcedere 43hibet.  Depocuuerodfcenduq»aliutcd' 
petit  dum  adell  feb.aut  intmo  eitis.aliut  dum  non  eil  ftb. 
vd  fi  adeft  cft  remitla.darueuero  feb.dl^  int^one  etus  nH 
det  vinum,  fit  potus  eius  aqua  hordei  deco^iad  cre.* 
paturi  etut  ioclufiue  cum^mc.vel  diadragamo»  vel  aqua 
pluuialit  decoc.  cum  rob  myrtt  vel  ry.ems t vel  dc  papa, 
cum  vocat  necelauas  vel  dormiendt>vtl  extinguendt  cuf* 
(Im  vd  acuitac^Ct  fi  non  repentur  pluuialis  dec  dc  dficr 
p$t femd  catdKan*Siveron5(uertt£r.vuiD  dulce 
. f^ba  darum  ui  pruKipio  efi  etec^enienc»^  cum  quzni 
jrdrolidatio  fit  mndidf  ftypticum  permixtum  cum  aqua 
pluuialuv.’!  duuiati*(^i  vcrofuentftb.remina  &patienc 
qtcricvfiia vioo»dl^^comuItum  deletfletur  dan potent 
■yinum  leuc  pcrmtxtfi  multa  aqua  plus»  8c  mtnusFm  xta ' 
aem.conflieeudinfyVini  potemii.vd  debtUcatf»&  vt  fxpe 
j|idlfieflmu!tum  attendat  confuetudo.  Excarnibus  c6« 
Ipemiim  i?pcquc  de  qbua  io^tljacaa.  ficd  laudant  boc  caiti 


* Cap.  X. 

hepata  gallinarfielfxa.biidan£auesminuue.perdicocol9' 
bara.pcipuc  cu  n5  adeil  (e.Sc  maxime  dixa.Qubd  fi  pno 
cf  palV  qrimus  exiccauone»  SC  confolidation?  tunc  ^selms 
efi  ut  fintallatg.Vndc  Auf.Ei  melius  efi  ue  comedant  eat 
allatas  ut  fim  uehem^iortt  cxfCcaifonis.&  fpShter  vbi  de 
tuftffiinira  no  multum  timemus.  Ex  ferculis  Uudatpcift 
na  hordci.iufcula  ex  Earina  cicerum  maxime  qn  quxmur 
abHerfio.tuscauItutnqbusdecodlpfitncgallinp  pingues* 
Iiem  laudant  uitdlaouoqi  forbilia  cum  cucch.fed  ota  hpc 
3C  fimiln  oportet  medicum  moderari  fim  tenore  virtutis 
&b.imenfione  Sc  remitsion^.  Laudat  maxime  pulmo  vul 
pis  eluaius.St  autc  quprimus  c6rolidationf»ec  coglutina* 
ttOD^.tunc  debft  cibarueile  dcficcaiiua  n^  deuata  in  gra' 
du  roulix  exiccactonit;&  fine  ctil  conglutinauua»alai»  cx' 
ircfnMare8»&  cofip  hzdoip.porcorum  luuenum,  ariecuno* 
cafiracorum»5f  hmdi.  Et  ex  coglutinattuu  fime  tricum 
gallinis. rizum.fimilV  pulmenta  de  milio.  chifi.hordei.pe 
det  vitulorum  fiC  hmdt.Brex  cibis  maximi  luua menti eia 
dl. cibus  cx  lacertis  Si  cafirus  recens»&  maxime  qu3do  nA 
adefi  Eeb.de  quo  in  dubnt.Qu6d  fi  fuericEeb.cuc  chifi  hor 
det  (S^hmAf  magis  couemunt.  Habet  &qn<^  imcniiooe 
medicus  ad  febrem  ipCmi  SC  tuc  vn  poteft  inirigidaiiu^ 
A;hume(51attuis  cum  quibus  enS  iuuatur  uirtus  expulfiua 
vt  funt  rpinachiz,biins,  ladcuca, portulaca, cucurbita»  fe' 
mina  i^cuor  (rigida  maiora»&  minora*  deqbuB.v.trac. 

Ex  piTcibus  vti  p6i  rquamofis  dc  aquis  mundis  oirremi 
bus.  Ex  fruiflibut  conucnium  ptnrx.pafTiilx»  pliifita. 
amygdalx,pruna>cera&^poma  d^o^ta  cum  zuccharo. 

Somnus  ecfi  debeat  e/u  temperatus,  declinet  tn  magia 
ad  fupcrfluum  ip  ad  diminuium  nifi  clfi»  reuma»  vd  prin 
cipium  puindx  tmerpolbte.  vnde  MeC  V^acent  fomno» 
Si  requie  quantum  pofiibile  fueni.  Quod  li  fuertne  vtgt' 
Ifx  accedimus  ad  roedicinascxpapauere.&hoccum  fa/ 
pientia  ne  rpimut  cogdcntur,A:  fit  ficus  dormieruis  fuper 
btus  infirmum  vt  immur  natura  ad  expellendum. 

Habeant  ame  cibu  exercitium  mediocre,  pofl  vero  va 
cem  quieti  per  duas  horas  in  aere  lemperaioodori^roex 
rebus  odoriferis,&  fiypttcts  frigidis  ut  ro.citoiuotu.rlon 
gemur  I baInets.Mef.reroluutu  emm  utriutem  apud  dedi 
nationem,  tunc  enim  fune  tuuameiiti  rublimis.&  inquit 
Auic.Bc  quandoqiconcedicurqi  tpfi  ingredtaniur  balneu 
amecibuin  Si  pofi  cum  non  efi  in  hepatibus  ipfiorum  op 
pilatio.ipfijm  enim  impinguat  eot,&  confortat  ipfos  for' 
te  Mefiloquiiur  de  naturalibus.  Aui. vero  de  balneis  aqu( 
dulcis  qtale  efi  he(flicorum.c6fidera.5f  dc  hts  balneis  d(' 
cerur  infra  de  hcifitca. 

Non  repleamur  vitra  poflenaturx  iproru  fedbonoA£ 
budabili  nutnanf  nutrimcnco»&al[is  panbus  minus  pec 
nmingrofiando^  diminuendo  prohibeamur  ab  cis  qu( 
confiam»  lubricum  factum  ventrem,  & magis  I lu' 
bncatiuis.  ilb  emm  efi  qux  maxime  rcfoluit  eorum  vif' 
tutem.Coitus  fit  nulUie. 

Gaudeat  ate^  lTcef,&  dimiccac  ir3, A^rtxi,  Si  non  pef' 
larniac  ad  illud  quod  cotrifiat.  Aiiic.  Acetofr  ,blfi^&  acu 
ta  vitenf  nifi  prp  quSto  cum  eis  curS  intenderemus,  vnde 
Auic.Pircrs  autc  fr  lineum  comeduntur  (emel  aut  bti  c6* 
ferum  in  mundific9do.(edcum  vicus cfi  malignum  tunc 
aliena  illud  dr omne  fiiifum.  Fofircmoinhoc  regimine 
noa  dc  lacfH  quod  efi  cAtra  cAtter  operStes  lac  cum  vt 
cus  eft  malignum  Si  non  rperatur  cura  vera,  imo  ni nmor 
ad  curam  medofrm  qup  confifht  vt  dicetur  in  indurando 
vlaisd^  ipfum  exiccSdo  nullo  modo  dati  debet,  nam  lac 
ipTum  hui^Aat.vnde  Aui.de  cura  phthifit.  Et  ifii  quidi 
exiccaciua  cAfiringunt  pulmone»  Si  exieram  eum^cbu 
dum  vlcus,quSuis  non  cAfbKdent  ipm^  fi  hac  vu  (pcef' 
ferit  non  oportebit  vt  admintfiraur  omnino  bc  vt  infra 
circa  fine capmjli,&quandocp egent  CicciuuSi  arefsdbb 
admimfiratfoe  adog.Et  in  hoc  fum  cibatio»et  xquatio,dltf 
jjuioe^uo  bunpriacorrupti*  Si  cAgluciiiatto  viceris  ci| 

cafriate» 


•'  "Deaegritud.peAorfejapufmonfs*  • • ^ 


«affiurejSfmundificatio  cumabfterfloneaqc*  Ia  Ais  vi 
TUS  3i  dmKi.ftno  multotics  Cinat  hoc  regimen  viccra  pub 
monit  cu  non  imcndic  in  regimine  eoip  vc  indurencur.  de 
tioc  tn  vc  dicfHr  ell  fpSltuSi  dC  diflultus  in  dubrja.  Sc  (u  ibt. 
’ CORRTGITVR  cauCi  &Aiua  phchiDs  co  ip& 
reraourtur  autphibctipCim  imprimerem  pulmon?.  vr 
«scempli  gratia. cum  cS^Aiiia  (ueru  cararrhus>&^hibel 
vtlupra  decatarrhocum  euacuationibuatteraiis,  dtuer* 
fione,coh>naiione  ccrebn  vt  no  multiplicet  eum,c6lbna 
tione  pulmonis  ne  reciptar,nftione  eius,&  Oc  dealtjs  tnt£ 
tionibus  vt  fupra  trac.v.Rubricadecatarrho.  Vnde  cda« 
ler  Sc  bequemiusab  iplb  catarrho  caula£  phthins.dlc  tdeo 
radix  curx  eil  cura  catarrhi.  V nde  Auic.Et  eil  radix  tibi 
In  cura  hac.  Qlibd  li  hient  caiiCi  ipliusex  prpfenti  empye 
mare, aut  ex  pletiri(i>auc  peripneumonu,aue  fputo  fangut« 
nis  cura  eorum  di  Aa  e(l,quare  ad  illa  recurras. 

» tertia  tnc?tioc5pleturcumdigcftiutsappro^ 
priatfs  in  caud  calida  aut  fngida.  in  qbus  in  de  tulii  pleu# 
riii.  peripneumoma.  empyemate tu  ibt.  8iciunr& 
adhoc  qux  abOergunt  rnudihcant  de  quibus  in  compleri 
do  quintum  canone.  V num  tame  ponam  gratia  exempli. 
I|r.ltquiriciv,capilli  vtn.ana.5.).anin,pulinoms  uulpis^ 
pauensalbi/cmmum frigidorum  maiorum  ro.vioLfoe^ 
culi, feminis  citri,puluis  cancrorum  fluutabum  adufrora. 
ana$.\i.hynbpt  iiccx.34.  virg;  pafron$,pUltaginis.ana. 
M4<feminttmiUtae,remints  cuomorum,iuiubarum.ana. 
|.fj.cubebarum,nucismurc.ana.5.|.palTuUrum.|.r.penfr 
diarum, zucchart  quantum  fuihcit,hai  fyrupus. 

PRO  E V A C V A T I O N E notat^aliquan^ 
do  c<^petic  phlebotomta  qii  hieric  peccatum  fanguinii^  SC 
debet  heri  intcrpollata  vt  vtrtus  non  dehciat.  vndeconH 
derct  principaliter  virius,d^  cias,deinde  nutriat  phlcbo* 
tornatus  bonis  chimis  ad  virtutis  fufreniaculu  diebus  fot 
qbus  interpolia^  phlebotomta,  & iiat  primo  ex  baliltca, 
deinde  ex  (aluatella,&  maxime  ualenc  euacuattones  parti> 
culares  hcmorrhoidarn>,puocatiooes  menlfruoru  dlChu-' 
iufmodt.d^  ^ipue  qh  ex  rctctionceoro  acddit  nocumen.* 
tii.CIlibd  (1  opus  erit  pharmaco  qa  peccans  materia  hiem 
cholera, tunc  euacua  cusqua  frucTcuum,  pruno9,rebcfrcn, 
Atiubarum,addito  modico  calix  aut  mamtx,  quod  li  nc' 
cefsiras  cogit  addatur  aliquid  reubar.  Si  vero  materia 
frieric  phlegmatica  euacua  cum  cochqs,  cum  agarico,  efr 
enim  agartais  medicina  .ppna  peAori.Itrcoiidera  li  hie* 
rit  ex  ruptura  ven»,oni  adminifrratio  aloes  dt  eo  cadi  lu 
IpeAa.Sed  nota  fohnrua  in  hoc  cahi  funt  maxime  uitan 
da.Nam  magis  rpecihceexeuacuationefrAa  per  fputum. 
itlaemm  euaettatiomaterierum  talium  in  peAorecdten* 
tarum  ^pria.dubia  etenim  eft  to  phthilico  lubrtciras  ven 
fris  in  quS  frcilicer  cadit.dC  ideo  inquit  Rafis.ix.  Almanf. 
propno  cap.circa  medium  eius- Summopere  uerocaueo' 
dum  efr  ne  venter  foluaiur.Ec  in  hnc  replicans  conlimilia 
verba  dixn.  Veter  fummopere  cufrodicdusell  ne  Tolu^. 

Q,  V O M O DO  aute  mundtliceC  materia  in  pcAore 
cEtenta  lam  ofrenfum  efr  fupra  de  pleunli,  SC  empyema*' 
te.Sed  pro  nunc  dicae  qiexcclit^ius  mundificaiiuu  &ab<> 
fterHuu  rfr  mei  SC  aqua  eius,  ell  enim  dbut&  potus  ami' 
dis  naturx  luuatiuus  valde*  MeCConlimiliicr  aqua  hot' 
det,aqua  2ucchari,aqua  cicerum,/yni.  hyHbpi,decodUo 
cius,loehdeeaulibus.  Mef.lochde  rquiUa,&cft  Corte  in 
matenebus  phlegmaticis  vilcolts.diacatamentu.diaprar' 
fium.FiexFngidis  diadragarHufrigidum,zuccb.vio.zuc 
charumroCnouufaAumcumfuccoA^noncum  corpore 
fbliov  rolf.Item  valet  medicamen  GaLi|i.harce4iyll^pi9 
ireos.ana.cd6ce  cum  mcllr,&  da  mane  & frro^.5.).vl<:p 
ad.tf.cum  aqua  mellis.  8r  autem  illic  ftKrit  caltditas,  SC 
ttnfifrurmundihcatiua,&nonconferunc  frigida, runclii^ 
mariir  pulmonis  vulpis,  frminis  frcmculf,  llicci  tiquiri* 
■ttx  mundfhcaii,rucaicapillorum vene.ana.partes  pqua 
cogrcgenC  cum  «qu9  2uccb.ingr0nata.efr  enim  vl' 


timum.  Auic.PolImttn  dolbhort!  frmplichim  varuri^ 
vtprc^lito  tuo  videbitur  expedire.  Loochaia  lamen 
memorata  tndeempyemafe,afthroate,  pl^nfi  d^.Tunt 
in  hoc  cafu  valentia.tua  enim  efr  cdimfctre  frig.cu  cal.dC 
ec6ira  addere  Sc  minuere  vc  operi  tuo  videbif  ncccflanu.^ 

PROHIBENTVR  matenx  fluere  ad  ipmcts 
diucrfiombus  3c  dfride  macerix  vt  in  catarrho  ne  ad 
fluat.Itf  iuuaiur  pulmo  in  hoc  vt  expleatur  intentio  tota 
cum  cfifortai  *.bus  ipm  ne  recipiat.  Sc  tam  lupra  de  tuiU 
numeratx  fune  plures  ex  his.  Nam  flm  phirirnti  catarrhua 
aut  materia  ex  membns  vicinis  vt  in  picunfl  Sc  hml^i  efr 
in  c3  Qypaut?pulmone confortant  ne  reciptac  marerian» 
ab  alio  membro  numerata  fune  hipra  frtpe  Sc  de  tufri  fpe*» 
cialiter.vt  futu  myrtus  fyrupuseiuscn  pulmone  vulpis» 
Afiuibi.  Cdloriatmirabiliter&cdhoc  oiudiflcat  me*' 
dicamenGaLift.pulmonis  vulpis  licci,fiicci  hquiricix.  ca 
pilis  vec.fdninis  lbcniculf.ana.conhce  cum  zuccharo 
coAocum  aqua  quantum  fulficit.&  quando  conflcctor 
cum  rob  mymno  efr  magis  confortatiuum. 

MYNDIFICANTIA  peAusi  frnie,enpfii 
enccacta  qux  admtmfrrari  debent  poft  mundiflcatioiicfii 
8C  abfrerfronem  funt  myrrha,  rubra.mel.  laudat  maxime 
medicam?  ex  nibca  rayrrha.ana.5.l.meUis.$.irj.lambaiDr 
honsinccrpolaus.  Valet  ad  idem  loch  MeCdifrinAione 
v.cutut  mmum.loch  bonum  c6frrtns  lieAtcni,dc  cGlunt 
ptu.f)r.papauerit  alb.fpod<j,feroinis  hni  corrcfaAi,crocr» 
amygdalarum  dul.ana.3.irj.amili,draganet,gummi,lemi 
nis  cnontorum.fcminis  citrullorum.ara.5.v}.  granorum 
oafrurcr)  coAi.amygdalarum  ama.fabarum.ana.5.l.f  .pe 
ntdttrum.^.lx.dinbluantur  penidix  m aqua  fontis,  &co< 
quanf,&  confleianc  cum  eis  cxtera.da.5.tj.cum  aqua  mef 
lis.  Ice  valeipinusfruepineoliiohid  in  aqua  calida  priu» 
vt  eorum  rcrooueatur  acuicas,&  loch  de  pino  defcripcio^ 
ne  MeCdlf  plunma  polita  funt  huic  jjpouco.fupradc  em» 
pycmace&  de  pleunC.  Tu  tamen  cGddera  femperacui.> 
tatem  materie  vel  eius  frigiditatem,  quoniam  cum  frigi/ 
disetnm  calida  Sc  cum  caltdis  frigida. 

OCTAVA  incennocdpleturciun  ronibhdicibu» 
Sc  incamattbus  habrtibus  et  iS  vinut?  abfretdu5.de  quo' 
iti  fumma  prpcmuu  efr  lac  in  quoaggreganf  intentiones» 
efr  enim  abfteruuum  ratione  reronatis.incanutiuu  due 
cdfolidanuum  uel  cGgluctnaciuum  rSne  cafrftatis  eius,dlC 
cito  tn  ianguinem  conuertitur,qin  efr  Dinguis  bis  coAut» 
McCjspter  quod  ponitur  abus  dilc Aut  ramis.  Et  licet 
ample  de  co  dicef  in  dubijti  tn  pro  nunc  cm  dicatur  lac 
coniienienseft  criplex.admriu  iiibntc  magis,  capnnu  tem 
perarum  vc  expolitum  cfr,liipra.n< ttact.de  bcte.&  huma 
num  cum  temperie,  idefr^iipornonalitate  Sc  proprietast 
fua,red  de  his  vc  dictum  efr  latius  in  dubijs.In  cunis  exht' 
bictone  oponetdocunKmaquxdamobfcruare.  Pmnu 
t^dt  actu  calidum  cum  bibiE.&dpotefrderi ex  mamtl« 
U fugaF.  nS  frattm  cS  infrigidatur  corrumpd,  Sc  ars  do- 
cet cp  d fugi  non  pocefr  ex  mamilla^ut  cum  lu  mul  Aum 
infrigi^  quod  extrahat  tn  parapdde  qup  dc  in  aqua  cali- 
da podea  vel  vitro  vt  caltditas  ac^  cdlenicc  calidicacem 
Ia Ais.vt etiS  diAum  efr  ftrpra  de  laAe.  Sedm  cf  fumens 
dc  ieninut  ne  frnpedi^  eius  operatio  aliquo  md  ex  comis 
Itone  cpdus  cn  alio  autcorrnpaf.  Tercmq»  pofr  ciusaP 
Aimpcton?  qefcac  ne  corrumpat  ex  motu  auc  acetofccur* 
Quartum  o5  accipiat  dbum  alique  donec  hierit  dige 
ftum  due  de  frocnacho  delcenderii,quod  fleri  puto  in  fpa 
tio  trium  vcl  quatuor  horaifr.  Qiiimum  ^ nd  dormiat 
hm,neinfbmnofupercaleflacdfalccref.  Vndenotaqidc 
alrament  debet  frarc  inlocoi?perati  aeris  neex  difcrada 
aeris  difrradtf  Sc  lac.quod  pdt  pont  pro  (exro  documdo* 
Septimum  q»  fumaC  cum  gaudio  AT  cum  cranquiliicste* 
OAauo  q>  n5  di  frbriens  aut  caput  dolens  auc  multu  d- 
tienst&apho.Hipp.apho.lxvMn  qbus  cadbus  magis  c5# 
TnFtbs  lac  acstorum.aqua  hordei  I qia  deooAi  funt  cieri 
FiaAtca.S.  ^ iq  fluuiaka 


T raiSatus^  V I, 

ffuuratcf,q<toift tMrcfna  abfciiKianf ^deindr  laucnc  corpo' 
n eoi)t  curn  aqua  tx  emere  fricatione  vebctqat  Sc  ratera« 
f tone  fatfla.df  lic  cius  potus  circuer.f .tn.&  gradando  u 
ld$  .v).i^dehoctndubits»  Nonumq»  Tumme  atteden^ 
dun)  eii  ne  Ucnd  dtgerarur.narneiusindigeflio  eft  cimO' 
fh  Mef.circa  quod  nouduni  cp  aliqn  quprtmut  vc  ipm 
Ai  ab^lerHuum  principarr,qncpcoglutinatiuuin,&  cdfo< 
lidaiiuum  magit»  (i  primum  comiicemu*  cum  co  mcL  Q 
Jcd'mzuccharuro.(bianni.au<decoquim>'«  pra  cumla« 
pid<buc.  Vnde  (eiioep  iacdequoeatrac^  eilbmyrurfl 
magis  cogtutinaiiuii,^^  codtn amplius.  MeC  Et  quod  <Ci 
fo  Imiyro  c(l  magis  impinguatiuu,&  humeifcatiuu.  Mo» 
dum  autc  decoqu^di  vide  ^ Mef.cap.de  phehin.  Acctdic 
autc  qnqi  (>  pandes  pliihifim  fune  vctrts  fty  pcici,&  qn^ 
iubnci^  amplius  exa^^mpti^  Uifcis  lubncai«>5f  ideo 
fum  Ium  flyptici  m exhibitione  la<5tis  debemus  multipli 
care  leroluatr,  qux  A oon  lulf.ctt  ad  lubricandum  primo 
gugmetetur  quSmas,  qus  A o5  fulFicii  miTceatur  cura  eo 
aut  aliquod  leuc  folutiuum.  vero  lubricicate  patitur 
mifce  hy poquiftidoc  ud  aliquod  hmoi.  Qubd  A c5cin ' 
1^  femp-r  pati  cursim  milce  diadragStum  3i  hmot. 
8i vero  debtirrate  Aomachi  patief  miiii^  trochilcof  dia  - 
rodon  Sc  hrqdi.De  eledltde  vero  latf^is  dicetur  in  dubiis. 

De  quStttate  vero  eius  aiTiim^  dicendum  q>  debet  cile 
#m  tenorem  vtitutia  ztatem  cooliderando^  cdructudt  * 
pem.  fratri  prius  inciptaram  It  quiritate  minori  gradan. 
doad  maiorem  vli^adquarttac?  mcdivlibrac  yd  prea. 
Sc  tn  aliquibus  vicpad.f . viri.vf^  ad  decem. 

Medicinx  vicera  pulmonis  colblidantes  de  quibysfii 
pra  rum.Sanguis  draconis  proprie.Luuim  arnKuum.  Lu 
cum  ngfllanim.Carabe.  Olibano.MaAig.  ^alauilia.Ro' 
6/emrn  eius.  Corallus.  Corticescancrorum  Auuialium 
ylloia.Semen  pomilacx  aHiim.  Amtlum  a/Tum.  Semina 
malux^ihex^Aii/emen  amogloAxalTum.  ^ummiar' 
liim.m  yrtut  iimilia.  bt  ea  cum  quibus  exhibentur  Tunc 

ficut  vitella  ouota.  lac  dulce  3c  acetoiuro.  aqua  pluuiaiis 
gqja  hordei  decodlionis  cancrorum. fuccus  citoniorum. 
miua.robmyru/yruputetus.  rynip.depapa.lyru.de  iu' 
rubiSfde  vio.rof.dlf  fimihi.  Ecexcopolitiscft  philonm 
perlTcum  SC  eft  vltimum.  Mef.irochirci  de  bolo  arm.de 
rerra  Agil.et  multa  cdiimilia  poiica,rupra  de  fputo  Ctngui 
pis*  Et  ex  rebus  mirabilibus  dl  zuccharu  roCfup  quod 
no  prfteric  annus.abAergit  enim  rone  Qiccit&  confobdat 
rooe  corporis  rof.dicrc  £per  quod, quia  virnisabAcr  Aua 
iaroltsabfcindif  exantiquitaie.Et  Gal.quidem  prxeipte 
dare  Angulis  diebus  quScitate  plurima  de  C0)&  cu  rebua 
ntedicmalibut,&  potabilibus,  df  cibabilibus  ^momne 
eoodum  admiaiAraitonityita  qi  etiS  cum  pane. na  plurimi 
ea  yfu  cius  Ac  (anati  funt.prius  came  ^dentibus  mundis 
£cu»on»bus,qm  £ non  Ac  mundificatio  pnus  maierix  m 
pulmotKcx  eius  vfu  coardiaoc,df  Ac  moriatur.  MeCiut? 
co  vrebatur  cum  Udee  calido  in  non  fcbricitatuibus  hoc 
dlin^thiO  noovera.In^ebftfuanctbus  vero  cum  aqua 
hordei  decodlioait  cancrogrfluuialiumtdf  certeinqtclle 
gemedrum  vUimQ  Sc  verum  cui  msgngadhibctur  Ades. 

Sed  hic  e£  ootadum  cp  aliqn  ex  ema  vA)  accidit  in  anhe 
litu  cddridioguxcdprdiendiiur  eaaugmdaiatu(si,rpu 
riRrdatione,pe<rcortsgrauedine,iS!rhm5i.df  tunc  opor.> 
cct  ipfum  di'nirtere,&reairixread  ea  qi»elargapc,&  (a> 
nif  ducupe^verft  hyitbpttSySffyarputctus.fynip.de  liqui 
rteia  &C.VC  Aipra.&rubrica  gksm(Memate,&  de  ddficuj 
taxe  anKefitusAiotmemorsca.QuMAaccidttIupercale' 
fadiioexeiusvfti  proptemiccatioof,vela)uerquomo' 
dolibet  detur  fyrupus  de  viol.de  uiiubis,atprx  gnnatoru 
cum  zu^.aquxexprciMonti  (eminis  porculacx,crocht.. 
Ici  de  ecphora  Sc  hmdi.Qubd  A acci  dat  cx  eo  cooAridlio 
ventris  det  muraba  de  viol.rynipus  eius cA  aqua  hordei, 
«n  aliquod  tale  leniciuu.deinde  redeat  ad  zucch.ro.  admi 
gdAraodocuminocmmodumiVtdidcuclL  Ethipoou 
» t. 


Cap.  X, 

(p  eA  memorix  eSmendandu  <p  niarti&xin  hoc  ci(u'ds» 
bes  pedere  nunc  cum  mundiAcatiuis,  nunc  cum  cocUbr 
lidatiuisyiSf  (emper  cum  rerumpeiuts,  ha  rp  A liceat  meer, 
polare  rerpeiAu  mundiAcatiuorum  aut  coiblidaruium^ea 
parte  tamen  reAimpcuJoru  non  liceat,  qni  in  his  virtus  cft 
iemper  mulxu  debilis. . Et  anicqua  pert ran(eam  ad  c5f^ 
mAum  vltimi  canonis, quia  dc  rcAimptiofx  6i<^  eA  mi. 
iio,ponS  atqi  dcfcrtbam  rcs,&  cdpo Aia  qbut  muliu  vir# 
IUS  phthiAcorum  rcAauratur  nominando  cu  hoc  qux  (ua 
^prietaie  conferunt  prxAruattoni  ^ pliihiA.  Sc quSmaxi# 
me  valent  in  cura  eius  carnes  ericq,  pulmo  vul^s  iiim  h 
4>pn'eiate  in  hac  xgritudinc  confcrentcs.^ter  quod  Joch 
dc  pulmone  vulpis  maxime  comendatur.  Irem  cicer  al . 
bum  cxcorcicatum  in  via  cibi,  Sc  Aia  ^nerace  conlbnas 
pulmonc,<Sf  nutrit  magis  omni alta  re,vc  tcAamur  au^o# 
res,(Sf  ideo  bonus  cA  vfus  eorum  tam  brodq  ^pulmrti. 
torum  Aue  forbttionum  ipforum.  Qubd  A in  aqua  hordei 
decoquancmeliusertr.  Itemcancri  Auuialesdecod)i,vc 
Aipra  fua  proprietate  conferunt, dif  prxAruando,  Sc  curta 
do.tp  Aprius  per  plurea  horas  in  la^e  poAfi  fuerint,  dem. 
dc  bene  deco<Ai  crit  inclius.  Sc  tunc  cd Adcra  A in  tuocafu 
cAferclac.  liemltmaciz,&ranx.ppnetatc  habent  A w 
prxieruaiione  Sc  in  curaiione.  Aint  enim  cdplexiomsfrigi 
ds^peerquod  cxtingunt  acuicatem  humorum,  fune  vi. 
fcofh  propter  quod  confolidancAuelda  vifcoAtate  con. 
glutirunt  diAuniAa,  Sc  non  diAumTra  io  Au  vnitate  c6(cr. 
uant,A  ^ diAun\5cione  prxicruSt.  funt  multi  3c  boni  nutri 
meti  eo  (p  cita  A bona  reAaurauoexeiscdAquitur,quod 
manifeAat  experientia,  qm  corpora  macilenta  «os  vtftn 
cito  impinguatur.vnde  A vi  Arnus  gallinas,  Aanaiet  ex 
rorum  coracAioneetiam  cito  impinguari.  Vade  quidam 
cunoA  medici  factui  pullo*  quos  piuhiAcisdantex  ipAa 
rams,aui  hraacqs  nutriri,  A propter  eafdero  cau  (u  muliu 
ac  multum  in  hetftica  cSmendaiuur.Sed  vt  dt&um  cA  in 
via  phthiAcis  Amper  cA  hetflica.  Eligant  ranae  ex  aquR 
cnundisqnon  Ajmnigrx,ne^rufz,autarboreae  quxad 
comedendtl  exteris  (luu  meliores, A abfcifo  capite,  A pe 
dtbusvApad  tuntfbir^  tibiarum  ipAs  prius  excorticatis 
lo^s  AtfFiCKntcr,A  ruperafprr  As  Tale  bene  truo,&  Ac  per. 
map^cibus  per  certum  fpatiUj  A deinde  pofitis  in  vino  in 
quo  Acterini  per  fpatium  vniushorx  Acoquanf  Aiaurter 
cumeddimento  cugruoelixadoueJaluerailando,  vtuf. 
debi^aut  mifcfdo  aut  piAldo  cu  pulpis  gallinarum.  <p  A 
abhorrenf  Ac  informa  ppnz  nutriatur  gallmx,vel  capo, 
net  «c eis  yt  Acoqueqito  eas.dande  muiutim  incidamur 
A cum  ftrina  tritici, aut  milij  mirceamur,A  in  vaA  mun. 
do47pincntur,Acircaduas  ^imanasgaliinx  Ac  nuin. 
ip erunt  pingues ualde^f  elui  Aleclabilcs.Qubd  (1  oimiS 
impinguarbur  fiat  imcrpofaiiocum  micis  panis  hordeo» 
triheo^f  aqua  drcodhbnts  A eA  modus  Guilelmi  brixt« 
cnAs  in  fuis  cpnAJijs.  ConAmiliter  dc  limacqs  ponendi 
cligSturqux  rumtcAa,Aue  cafarepernuur  in  arboribus» 
pratis  A nmdi.  habent  enim  virtute  abAer  Apam  quad. 
modualta  oAraco(a.reiminmiacuitate  humorum  Ac6. 
glutinant  vtdidlumpA.Aprxterha8operationeB  medi, 
cinales  multum  A bonu  dant  pet  ru9matenS  corpon  lua 
irimemu,vt.iq.dc  aluQPtis.  Et  quia  pdt  pontingerx  error 
ex  parte  prfpanuionts.hinc  modos  cdutnieniec  (u  biugo. 
abluScur  A cxcorieniur,A  bene  mundetur^deinde  an  ara 
A vino  ctl  modico  oI«  A f»k  optime  decoquStur  vt  une 
bdiiter  digcAibiles  A brodium  tale  e(i  ventris  fubdtf. 
diuum,(^erCiliugtn?liinapiarQ.VelalitcrAAc  vtqdS 
ipfe  mundiHcat;  bulliant  in  aqiB,d«nde  excrghSutf  A in 
Acunda  aqua  bulliSt  Acodo.  ^n  A illa  raeda  terno  bul 
liant  in  tertia  aqua  vA^  adearuirrxriAcationf  magnam* 
ipA  enim  Ac  prf  paratp  ventre  Anngunt  A alinymn  mul. 
tum  corpori  exhibem.Ex  gbua  appara  <;p  primos  modus 
/A  vtilia  cTi  Am (icattooe,fcd'a  cu  co  Aipationcsni)rumia* 
Tttiio  poAom  ipA  cacuicrarcyA  locae  ppatar  i yp.dt  ranas 

cuipAle» 


De  acgritud.p«(floris,&  pulmofiis.  140 


mm  bl<>viiio5^c.^tucdnnd(ra.C5nmititerfiquitab' 
iiorret  <at  fiat  vi  d<  ramt  diduna  eft,quu  nutriant  gallmf 
cxeifaut  ftam  paftellfy&hmdiexeitcum  ornibu«,nuc 
'pulpibus  galknarum.  Ex  liixMcqa  fit  aqua  ad  atcmbicO 
qua  cditer  utuni  phihifict  hoc  tpc.rc  eft  medicamt  bonit. 
A folum  c6fcrt  (!  ad  tmn  funu^tfed  tni  fi  ad  extra  ap« 

pticaf  cum  cera  alba,  cum  mucillagine  (ramit  ctiontorfi 
HUC  cum  oleo  amygdalarum  dul.&  hm5i.  Ponte  defcri* 
pcio  caltf  huhif  aquae  nimium  laudaca.v.fangutnif  huma« 
boni  non  corrupti  par.).carnium  limactarum  munda- 
tarum Sc  contufaru  par.fj.cinnamo.cle.circa.i.^vcL  t . vt 
Videbtf  exprdire.croci  circa.5.n.vel.j.ponanfad  alerobt- 
cam.<>  fi  haberi  n6  poterit  fanguia  humanut  pona^  porci 
*mta  ad  duplu  humant.detart^  de  hac  aqua  ctrca.^n<cum 
«ucch.ro.  vel  fy.de  l»qrftia  vel  alio  Apofito  magtt  confe- 
fffte.  Bt  exhit  carnibut  aut  eant  pulueribua  poitinc  cdfi- 
ci  con6e<flfonei.cle<ftuaria.ryrupi  3c  hm5i  in  hac  paGnonc 
xnuluim  val^ra.  Bxemplum  ^ carmbut  ranarum,  fyru 
puaexperimencatortt  hatrii  Nicolai  de  polonta. «.  ranaa 
Virideavel  aliae  exele«fbtdf  ponantur  in  olla  &ficinea 
^r  maneat  pernoefir.  mane  funde  fuper  cataquS  calidam 
uc  moriStur, deinde  priua  bene  lotae  exiccAur  in  furno, 
tleindeponStur  ad  bulliendum  in  olla  vitrea  cum  aceto, 
poft  ebullitione  reiteretur  acetum  &lauecuroIia  Jecura 
bouo  acrto.&  mclle  bene  purgato  pomn(  ad  lentum  igne 
vfc^  ad  dilTbIuitonr  earum  totaliter,  deinde  cola  totu  per 
p3numd^ fortiter  vlrimocxpnmed:quodremanebic  de 
^o  Qb  cd  tunde, iterum  per  panum  cola,  dc  itenim  totu 
nc  colatum  ad  tgn?  repone  donecv  emat  ad  rptfotudinem 
fyrupi.Et  fi  vit  ad  loch  dimitte  eum  magtainrpinarffor- 
ce  in  hyeme  bonum,  fed  in  «flate  loco  mellit  pona^  xuc- 
chanim.&  credo  melius  cum  aqua  liquintip^  hm5t.de 
tochduo  coclaarta  Sc  hm5i.  Cdfimilttet  pocefl  fieri  pui 
uta  earu  qui  p5t  cdmtfccn  cum  pulucre  cmnamo.pulmo- 
tiis  vulpi*.  cubeb«rn.zmzt.croci,piperif  lon.dlf  hm5i.  Bc 
quod  <km  efl  de  carnibu*  ranarum  tnielligt  tdc  fieri  pofle 
de  carnibut  iimaciarum.Bt  cdfimiltcer  dicaf  de  carnibut 
icfludmum  nemoraliumauc  i) inaqua  munda  rtpcrntur. 
VndequidS  vtGilbertus& exteri  Baciunccxeiaryrupot 
loch  rcllauratiua.df  dal  «gnaad  comedendum  fed  n5  fic 
fune  in  ufiuundc  qa  abhominabilca  relinquo.  Daf  enim  ca 
ro  mufculoia  tibiarum  carum  priutbenc  lotaracu  vino 
aqua.  Domeflica  enim  poUicirua  Aim  pfequi.  ideo  no 
lohicex  carnibut  hmdicdmendadiredauraiitmptcrire, 
ip.duas  tcfludinet  nemorales  i)  fine  cum  aqua  fierum  bene 
locp,<S^  decoquant,  dC  acciptat  ex  eis  pulpa  carnal  crurtu, 
Sc  hccnoia  buet  cu  vino  SC aqua.deinde  acdpianc  cS- 
eri  decodi  dipriut  loti  cum  cinere  5^ aqua  ut  fupra  SC  po 
nanE  hxc  ola  in  olla  rudi  di  infrafcripcit  rebus.  «.Iiqrtcix 
tate,«S^mund«,rolarum  ana.5.ti.dragac3ct.gummt  ara, 
ana.^.).fandalof)ial.d(rubeorum.afu.5.xi.(eminft  papau. 
albi,  f . f .berbcro«.  5.i.pal1ularum.  fiicci  IiquiVitix, 

amygdalarum  dul.mudacarum,femtnct  portuiacp,  femi- 
hiaudlucp,rcariolf.ana.5.r.penidiarum,f.ij.foTiinn  qua- 
tuor  frigidoi^  mundatoip.ana.5.ii.firmiait  malux.|.>.vi'o 
'farum.^.  t.&cuna  fuibeteti  ^utttate^cchart  fiatelec.  Sc 
cum  hit  auc  fi milibus  ex  pulpis  galltnx,capponunj^xdi 
Sc  hm5i  p5r  fien  reflauratiuam.  vndeetia  i n hoc  cafu  p6c 
v5utnire  reflauramium  Plac?ntii.cap.debe<:flica.dCfi  vis 
ddedlabitepoaecumhispineat,|^iilicotiSfc.d^  cucom 
pone.  Cumgbusoporteattc  inungcread  extra reqre  de 
¥mpyerQate,pKurifi,<Sf  fputoianguinis.  Natuaeft  difccr- 
fiserc  qux  fit  tnt?tio,aut  tnfngidare,  aut  confolidare,  SC  de 
his  habuitli  ad  plenum.  Vndead  penetradum  adde  femp 
in  ungento  aliquid  aceti,dl^aliqiu  vel  aliquas  ex  rebus  ap 
*propriatit,de  quibus  fxpeacetum  efl.  Pro  his  tamen  fet- 
■itorp  mirabiliter  cumendaturemplallruex  Itmacxiscum 
Vc&aipfisficcotufitd£  appbcatisifed  de  hisvn^ftionibus 
clarius  domino  conocdcme,iahade  cura  bc^c«. 


IN  COMPLENDO  vhimiim  canoniopof- 
tet  prpmmere (^accidentia  in hac  xgricudine  euentre  c5/ 
flieta  qu^Ja  funtc5comttaniia,()d3(iiperucmcmia.  Exem 
plu  prtmi.fcbris  cofumpno,  maciet,  Sc  debilitat.  Exem» 
pium  (ecudi  iuffis,fluxus  uhrts,c5flipatiofii(lfdium  ctbf. 

Febris  nanepex  applicacioneremediorom  duftor5tm« 
cercit.vndefrigida&  hum.non  fblum  ti.fedetiS  confom- 
ptiont  Sc  maciei  fum  cdueniemia.  Cum  his  ttaqi  occurri- 
mus f quando,  f quia  htimedrldo  cum  cibis  SC  ponbiis  ex 
rebus  nsedicinalibus  iam  diVlis,quta  admintflrationc  dol 
cium^dc  exterarum  fimilium  tellauradutsdeqbiiK  paiQ 
ame.&  in  hoc  cafu  cdforiit  balnea  aqup  dulcis,^  imxime 
in  declinaci2e.n3  ante  ill3  efl  res  praua.  McC^cfl  ponere 
f gni  in  dcrperatione,ec  debet  efie  balneu  tpinim  ibt  nc  n5 
refotuac  calore.  nS  tota  imetio  efl  ad  humedSdu,  Scio  cm 
ilU  aqua  balneef  ficildo  leues  fricatronesad  exetunda  cx 
loriSC  n5  refoliiidum.  deinde  & fetto  bueC  cum  aqua  c?- 
perata  in  qua  dccoda  fine  caiiira  hxdo«,autcnaqua  hor# 
dei  cdquallata  cum  ouis  muins,<Sf  oleo  amygdalanl  dul* 
ducaiurqiad  ledhim  in  quoqrf^at  per  duas  horas,  deinde 
cibeE cibis  laudabilibus  paucxqu3titacss,(S:  plurts  nutri- 
memi.deqbus  fupra.Qubd  fi  de  balneo cuperet  longtorC 
ordine,non  ifi  vfieatum  hicapud  Iulos  lege  ^\e^.drca  fi- 
nem de  cura  pti^.&  fic  fiat  de  temo  in  cerctu.  Q>ibd  fi  de» 
btlis  (ueric  ante  Cius  ingreflum  per  tres  horas  forbrnonem 
reflauraciuS  aliquam  recipiat,  deinde  balneum  ingrethau 
Bt  fi  plura  defideras  1^  ibi.  Qux  aucf  uircutrm  c6foe- 
tam  ^ reflauritia  numerata  fuiu.  Decufsiaut9tam  fupra 
in  ppria  rubrtca.di^iu  tbi.  De  fluxu  ventris  tam  in  prx- 
cedemi  Rubncaaliquid  ta^mefl.  Sedo  fimiliter  de 
coflipatione  ex  do^nna  fui  c5crari).  De  cibi  fiiflidib  di 
cetur  inha  cap.xitii.Rubrica  propria.  Vndeaduericduni 
cp  licet  prius  enumerata  fim  qux  virtutem  reilaunint,  eft 
canien  difuf  irapinguartuum  ^cxpenum.«.farinp  cic^ 
if^forum  in  dulci  lacfled^exiccatorfi  fxpe.  dffic  fiat  ter» 
deinde  co<flum.5.v}.rizi  abluti  d^cxiccari  phtiliconim 
alias  pinearum  f^pctnfhfbiti  in  hde,&cxiccatorum.ana. 
g.iq.aroygdaIar.dulc.|.v.papau.rortellarum  de  reot.am; 
^.iin.terStur&davcforbeStomni  dte.§.iiij.poflqu3  de- 
coquit cum  ladleauc  aqua  ciceris.  Mef.df  flifi<fc.ix.ftu  tn- 
tidotarrj.tnfine.  Poflremo  fcico  qi tnulu  medicamina 
qux  pofiu  fuiit  fupra  cap.de  culat,  ^ fputo  inguinis,  de 
empyematc,de  aflhmate  fiim  hic  pro  cura  phthifis  trahen 
da.  C5ict5ho tcilfculoruvulpis ^thificis  Acofumpeit 
efl  medicina  experta,  cuius dcfcriptfonemquxre  3 Mcf. 
diflin<rcione.).futancidocani,cuiusinicium>Modicusc5- 
fleAtoms  tefliculi  vulpis  «S;  efl  fhtyrion  bonum  phthtfl- 
cis,he(flicis&c5fitmpcis.  Icfeflicax  fyrupus  pro  phcht- 
ficis  fcbrtctuntibu*.i|t.fpodn,  feminum  ponitlacx.  femi- 
num citontorum,  papaurris  albi.ana.5.1).  pfiln  mundi.|. 
v.fucct  arnoglofl^  ce^i,&  depurati.5.xx.cancrorumflu- 
uialis.lo(orum  fecundum  dotflrinam.  $.xx.  decoquamur 
in  ttb.inHqux.&  cum  Itb.zucch.fiac  fyru.da  mane  Sc  fe- 
ro cum  aqua  pl3tagira's.Qu3dot^  datur  cum  hoc  puhierck 
ip.pfiln  gumiara.draganci.boli  ar.  Loch  non  folu  inun 
dificantifed  cesam  cofblidans  vlcera  puimoius.«.iiiiubax 
rum  numero.xv.paf]Iilarucmicleacacu.5.xv.  femtnismal 
uf  .j.tj.cancrorfi  fiuuialium.$.x.capil  ven.virgx  paftorie 
lmguxarietts.ana.$.n«l'quiritix.5.f.decoquamur  iniib. 
if.aqux  vfcpad  conTumpeionem  medtecatis,&addarur 
fyrupus  de  papauere.(ucdi.cabar^ct.(apx  ana.vnc.in.de- 
inde  coque  ad  mellis  f^feicudinem,  deinde  protjce  fupe  t 
a feminis  ctioniorom.portubcx.amiluimygdilaru  du?« 
ana.5.ii.papaue.aL$.n.t>pofl earum  bonam  triturationi 
daexeo.j.v.veldrctcer  mane,&fero.  Quodfi  aderie 
acuitascararrhide  confec  .da  lacur  mane  cum  aqua  hor- 
dsi.Cuiut  dercnpcio.Recip*femen  pepaucns  albi  5^  nigri 
ana  vnc.h*f.iiquiriiix vnc.i.f.femenciiomprum.  femc- 
miaidiex.ana.|j.f.dra^cana.$.t.proiicc  fopercaaqug 
Fragia, S.  S tii)  pluutaltt 


Tractatus,  VI. 

^buialiiU«yj«&dtnimcdvsciK)^e.dnndrcoque  vRf 
duarum  panium  addeincilwltb.i. 
^0bdib4.r.pentdanim  lib.f  A decoque  vfc^  ad  meilia 
^lOiuudmem*  i$eroauctmtcncaMnorevnam  cxhript' 
lubf  Sc  cum  ima  de^nt  aUam  recipiat. «.femen  portula 
.f«,5.v.dragacaatf.gummiara^na.5.iii.feminucucurbi' 
l«eacor(icaMrd^(^intf  citomorum  excorticatoru.ana« 
a.vd'Con6ce  cum  mucdbgtne  femtnit  ciioniorum. 

' C V H A filbe^icphthifjeexvicere  cannx  pulmoiut 
tunc  G fwnt  ex  parte  carnea  quzeft  imer  anulumttSfami- 
Jom  iacile  curatur  ut  liipra  3£  curo  retenrtt  in  ore  ex  mun.> 
lli6catiui«tConlblf  daciuii  A incarnattutt,&  huiurmodi  ut 
|fi  pezccdenribua. 

C V R A /•  luerit  vitio  catarrfu  HRatur  vi  fupra  oro» 
«ta  per  ordtoe  vt  dii^him  eft.  Dormut  patiena  fuper coi' 
|uro  &paulaiun  degluuac  etiam  btiuam.  Sc  non  multam 
Hmul  oe  tulctm  exatec.nam  fccus  cft  in  vicere  pulmani^ 
apMMui  uiAit  eft  c6urmem  vt  fupra  iroo  quandobequen* 
atur  eiu»  fedatio  eft  umorolum.  Vnde  AuuEt  oportet  vt 
poobcquQMruir  in tpfiOylcilicct  ulcere  (Matio  tubis  cum 
^robibinone  ljputt.nam  in  tpfo  eft  timor  magnus »quam' 
|U8  meditari  besat  Icuitacxm. 

jC  V R A aurem  bliduaua  ell  Rudere  in  indurando  u| 
^adlCexiccando/EamnooRcin  ettconcautcasiKqi  dib' 
piuo  dato  q»  ex  lue  ooo  fperce  incarnatio,  & confolidatio. 
naro  fic  operSdo  prodpngac  mrapatiencis,qu}uis  ili  ei  te* 
diobd^talmexbciUcaMCi  Izdiuutir,  Of^amia  autem 
haffrvcnttooetfuncextccancta.cGfolidantiadi^  Rigida 
ftyfxica  dC  cakda  Oc^induramia  df  exiccantia.  cuiufroodi 
•R  ar(efucu,lulpbur,  de  quibus  ui  dubqs.  Ex  quibus  in^ 
fertur  qui  uoldc  hac  uia  proccderedebct  roolluiua  aciu 
viurccuiurmodifR  bc«&bucuoluit  Auic.dum  ii>^u, 
Et  (i  hac  via  proccficric  non  oportebit  m adminiRrrt  oro 
suno  9 vchiculirai  medicaminum 

vlcerum  pulmonisut  mcdicamunithurit)&  cxceroruoi| 
Sc  non  nocet  ulceribus. 

i>  r B I A. 

DVbicacur  utrn  omne  aRhma  dt  wgtiiuSo  pulmo' 
nans.f^non.quiaalfqufdo  (ttexizlionc  diaplira 
gmacisaur  comprcbioneb^f  Romaclx).  Item 
peripneumonia  vtdef  talit  zgmudo.  In  contrarm Auic« 
in  didinituMiearchmattt cum  inquir.  Afthma  eR  zgritu  • 
ARhma  do  pulmonaris.  Ad  dubio  ^iticndo  primo  cp  aRhma 
multi'  capitur cripliciicr.Vnomodo  large {zo  omm anhelitus 
piiciter  cdRriifrtooe  Rue  tic  ct1  feb.(iueab%  to.Rue  materia  tpm 
accipir  facient  RiapoRema(]ucnoii.quo  modo  (umitur.tiq.cdct 
nen.l.ca.  bctfo  modo  capitur  pro  omm  diHiculraieanlie 
litus  Rue  (it  coRnVtto  Rue  non  fa^  li  cauRs  materialibus 
fiueiungatcrr  ftb.Ruenon.uellicauRs  non  materialibus* 
Tenio  modo  (iimitur  pro  malina  anheUtutfa^  ex  hu- 
moribus gro(siB,uifcoRs  exiRennbus  in  pulmone  no  apo 
ftemamibus.  Vnde  quano  cjotfnentis.l.cap.  Afthma  veta 
/cicereR  quod  io  cannalibuspuloiomi  babec  humidicatrs 
muUas  utfcolba prohibeiucs ex  iplarum  uifcoRiate  nc  aer 
prahaiurMuttiaceppportura.  decundo  pncmimturq» 
jaftbma  cd  duplcx»quoddS  non  veru.quoddS  veru.Excm 
plu  primi  UI  qn  afKidit  ddbculiasin  anhelitu  primisduo' 
faus  modis  iam  enumeratis.  Exemplum  fecundi  qh  acci' 
jdic  dift^icultas  tertio  modo.  luxu  qtis  ponunf  cScluRo' 
«esPr  i ma  tp  Blihma  oo  verum  non  oeceRarro  eR  zgnta 
fk»  pulmooarts,diCcdlequcncrrdicaiur  Auice.dcfcripRRe 
venimaRlimi.  Adobte<ftaaucempacec{}ddic?dumad 
primum  Sd  Cctttn,  Ad  vltimum  ygro  refpondcf  per  par 
iiculana  addtiS  lo  ibda  MduRone  cum  dicuur  nd  apoRc 
»amibus,oS  humores  tn  peripnetimonta  apoRemantur* 
quare  CUIUS  fanat  afthma  in  mulieribus,  vn^  Mef.Mulic 
ribus  quoqi  non£rpcaccidf>^&  cuius  tn  eis  A in  matcu- 
Itt.  Dicendum  tpcaufacR  duplev,Vna  quia  nc  rn  multe* 
a miQon  caufa*  bc(.uodo,^ia^  ciahumorct  magif 

1 I*  ^ 


• • ■ Cap.  X. 

quierit&ideoeicsus  maturantuh 

DVBITATVRde  quftirate  vini  dicil  quarto 
cocinentis.  Vioum  tenuey&  fulmle  facn  ad  Iim5i  psftioiic 
R in  potaacciptaf  in  multaquamitace»  Dicendum  q>  far 
fan  hoc  duRum  habet  verum, maxime qR  non  potcRacd 
pi  alius  cibuir,itaq»  vinum  oportet  q>iic  cibus  & potua^ 
ied  vbi  materia  eR  multa  non  debet  dan  mR  pauca  quSis 
tas,&  maxime  tn  prin.  Vbi  vero  materia  clIci  digcRa  lo' 
co  medicmx  dan  polTh  quantitas  amplior^fird  oportet  io 
hoc  medicum  coRderare  mateni  quo  ad  quancat?,  quafa* 
catf,cdfuerudioe,xtate,trpusanni,^bilitaij»&  fariiiudi.* 
oi  utrtutis^  alta  hmdr,ex  quibus  potent  iudicare  de  dan 
do  modicam  ad  multam  vini  quamieatem.conRdera# 
DVBITATVR  vtrum  Rc  virdum  ^ocatiufa 
in  aRhmate  qi  fic.quia  Aui.docet  uti  rubca^ariRoIochii^ 
caUmfto.Item.iiq-c6(inemu.i.cap.Semmibus  cirruUo' 
rum,&  Mer.fyni.ia  quibus  ponunt  radiersapq,  Ibrnici»^ 
lf,&hm6i.hzcomma^ocanc.  Incontrariu  Auf.prC' 
cepium. n3  inquit  de  cura  cius.  Et  Rmiltter  omnia  qu(4)« 
ttocam  nocent  huic  argrinu^ihi,  Sc  huoc  canone  fspe  repe 
ritRjRal legato  ineo.  CdcluRo.q»<puocanuainqu3tum 
huius  n<3  cfipettmt  in  aRhmate,  qni  cura  miterfa  Rc  grof* 
fa,  vticofli  ipfa  exhibita  educut  partes  fubules,  d:aquofas 
pervias vrins.&dimtccumgroftasqoxpoRta  itddunf 
ineptiores digcRiooi.  lif  illa  noncRr^io  c6uenifaedii 
(Riont  tpfarum,fed  cAueniemius  per  fpueum  per  fecciliim 
educum.&  ore  inquStum  hm5i.<;pita«ales  medtciiue  pof» 

Rnt  habere  vii  tucr  aliam  per  qua  eRent  vnliorea  vt  prz ' 
milium, licet  Ri  diureticum, &Rmift  capillus  vcne.taml 
tncR  ei  virtus  exuberSrior.  Irctnmedicinz  altquz  pofa 
fant  ede  .puocatiop  tn  materiebus  RSiibus  circa  hepar^d( 
renet,  &tn  cum  fiu  virtute ^xiocaiiua  non  acttngunc  pc' 

(fcut.  I tem  poRn  caht  medicina  prouocauua  dan  in  paa 
ca  qu3citare3^ non  fola,  (ed  cum  al()t ducentibus  camad 
peAus  ut  rutxilicrdlf  diuidat  maten9,&  propter  psruam 
eius  quantitate  rron  ducet  materia  ad  uias  vrinx,  nam  re' 
qui>ifquancicasc6iteniensadeflMlus  producendos.  E| 
cxhispacet  refponfioimelltgenti.  Vndederubta  dicitur 
c^Auic.tpfaffl  concedit  farte  quia  materia  sRhroaitsba'  ARhiflt 
betmineraminhepsic»&cdRmtlicerpropcer  aliquamcx  cR  miiK 
cauRs  dtdns  conceduntur alta.& tu  conRdcra.  ra  in  be 

D V B I T A T V Ranmedicinf  folutiuf  tnaRbroa 
te  deleat  eile  fortes  non.-  Auic.inqc  de  cura  eius.Bi  mo 
dutcR  vt  perueniaf  adRnirdumhumidirates  quae  fune  la 
pulmonibus  eorum  cum  facilitate^^  squalitate.  In  c6' 
irartumxquia  Auic.in  eodem  cap.dac  ellitborum,&  colfa 
quinndam.  C&cluRo  ^ medtems  Iblutiuf!  roaierterum 
in  pciRorrcftt^arum  debent  eifa  fanes  debiles,  fanes  qdl 
exliif  narura.drbtlcsveroex  quaiicatc diminuta. &caufa 
eR,qm  iHic  materi;  (Itnrli  vrisdudtuum  rrmots  multu^ 
perfadlcsRceducinon  poReiK.Etad  Auic.dtcendum 
eius  dnfium  inteliigt  habet  maxime  dc  his  qus  per  ft  fpu« 
tum,iua  tamen  imereR  de  uircuic  corporisconRderare* 
DVBTTATV  RvtruarftntcucdpnicinaRhiM 
te  ab  Autc.& afas auiRoribut  in  calii  laudatu  cy  non. quia 
eRpucrefa^uum,&membri  fup  quodiacet  corrupciu9 
vt  notat  expenftia.&  cR  fnla  Autc?.q.canooe«  pprio  cap* 

Dicendu  primo  tp  R t^  pons  fuper  membni  Si  Atpc| 
ipmquidcarpuriTfactty&cortRpitvcdtdxuffleR*  Sctfo 
a R daf  abit  c5mtxcum  hpc  accidentia  non  inducit,  Si  cR 
nmtle  Ros  dc  cepis,  approximatu  enim  extenus  vicctar^ 
interius  aRumpeum  nd. vt.iif.de  cfiptexiombus.  Tertio 
clerus  ufas  per  fiiRumigium  eR  facundr  ut  docet  Mef.oec 
RerRdeeo  dubttSdum.VndeG?tilit  dicicledeeoRcad' 
miniRratouidide  nd  paruas  uttlnates,^  Auic.cdmendal 
ipm  cum  pomi  in  pilulis  aRhmaiis.  quia  tamen  eR  vtnc« 
nofiim  Si  imerfidens  hic  eo  ego  non  iUm  uliis  fad  Rcuriua 
fulphure.abalrftRc  penculoRseR  abRinendum  Rtnpcr 
vt  pofai^  cft»&  cnamaiia  prtuatentaot. 

Dubitatur. 


Dr  fgritu.pcfloris,&  pnlmonfs/  ' 1 4 1 


DVbitarar  vmjm  fommit  fit  caula  fubnltatti  w 
ds«<i>  noru  ^ vigilta  cft  caiiia  hraSi»  nani  cxiccat 
clnam,&  ip6m  coflnogh.ejcauf*  font  Tubdiia^ 

m\oc!f.  rooppofit6Aui.decfmaiCTtrideyoceW)«^ 

Dicendum  q»  fomnus  poft  cibum  leropore  longo  tajftoa 

ioanitoftomacbomcc»,d:«  c6fequfti^cau6i  fubojiu- 

ccm  vocu.  Alti4icumreii.Auic.corrupeo.  Atu  cfiUdcra* 

DVBITATVR  Vmlcoitut  fcciat  vocgfiibtf-' 
ktti-Q»  non.qa  iplam  ingrofiat.  vt  nono  dc  hyftoi^a.  pri* 

moca^  III  oppofitumAuic.de  voce  fiibrilJin  fine.  Fu' 
•latcoMum.  Dicendum  q»coiiuapnmuaquo  homo  mu 

Qt  euiecif  ca  quatuordccimu  annum  iiigroflat,A  de  wc 
loiwituT  Arifto.fcd  coitui  Oiperfluus  eaiccando,  A debila 

tandofubcilm,AdebocloqunurAuic. 

. d‘vb  itaTVRAo  lamim  plubea  conferat  m 
VOCC tremuli  ponedoci  OipirpetSuimodo  Auic-Abicl 
tura  inu?a  ab  Aitamide  medico.  Dicedfi  pnmo  i>  vide 
lur  cafcrre , qm  e*  griunaie  pliibi  fii  fiiio  lacerti  tremen- 
tt*.Sicutaccidtb«vniquihabeba  tremorfin  capiKiK 
iplc  tenebat  loricam  fiiper  tp&im  A quiercebai  aut  ngeba » 

itjr.  Vddicrffccodoc^rplacafcftqm^shibettemauone 

cteuacionif  vocis. vode  fic  vocem  depreflam  «primunt, 

& fic  pauUnne  recedit  tremulentit,Ani  confidcfa. 

DVbriatur  quare  minorta  eft  rimorit  languinta  esi* 

cuiquieftipeAorefiqw eftbpulmooc.  Refpoa 

deiurc^eaquatuorciufis»  Ptima.quiaenineni' 
brum  folidn  A debits  camofitam  n5  fpongtorc  vt  pul' 
eno.  A ideo  n5  fic  imbibit  maccNta  malaa  phibeocea  con 

folidationem.  Secunda.qutt  non  habet  venas  A arienaa 
itamagnaa vtpulmo.  Aideononfic  dilaatur.  Tertio» 

quia  ab  eo  mateelR  cadtt  in  rpatium , non  fic  in  pulmone. 

hxctfi  videtur  redire  in  primam.  Qtnrta.quianuUcex- 
pomiur  nocumentie  caurrhorum,vt  pulmo. 

DVBTTATVR  Quare  difficilius  fimat  bluno 
efitinuttans  in  pulmone^  in  peflore.  Dicendum  q»  A U 
cer  cai5hira  fit  aliquid  de  materia  rubrica  de  phthi  fi»  tamc 
pro  nunc  dicat  illud  ea  quatuor  emungere  caufifc  Fnma 
qm  lamec  in  fpongi olb  naagis  A diutiua  retinet  A retema 
magia  acuit,  A magia  acuta  vicerat.  Secunda  qm  folutm 
continuitatts  in  pulmone  reurdat  cius  ofnciuro,quia  diia 
tartonera , A eapulfionc  imorum  maloru  acutoro.  vnde 
retenti  inflinaant  magts  A e*  cofequemi  addut  in  folutio- 
iKrn  Tertia  qm  caro  pulmoniseft  multum  pafeibi1ia,ei 
«ft  mollit, A patrefatTtioni  citiusparata.  Quarta  eft  lub. 
fiftentiaeiusad  catarrhos  acutos  ipfiim  vlcerantei.  C6* 
municat  in  quinta  cum  pc(ftore  quia  moius  prohibet  con 
Iblidationem.verfiramen  maior  alijs  paribus  magis  qui 
nsaior  eft  in  pu!mone»A  de  hts  Tupra  de  phthifi. 

DVBITATVR  Enam  circa  hxcconfequemer 
quod  vulnus  difficilius  curaf  an  venarum , Aarier  larom 

pulmonii.anfublUti{camof*«ufd?.EKintcntione  Aui, 

de  figms  fputi  langumif  habet  cp  deterius  eft  vicus  pulmo 
nis.  vnde  tnqutt.Et  eft  minoris  qualitatis  q venalis,  A ma 

aoricmalittx^Adetenontfinu.  Acaufii  hmoi  durnefie 

poteft,qtn  ea  parte  motus  nocentis  vt  fupra.hf  c membra 
4dcomiianns,lcdvltrahxchabec  pulmo  carnem  fpon* 
gtofiim.  quare  inrfjibit materias» A puuefaftionm  silas, 
quod  de  veniSjAanenis  non  contingit.  Er  fi  dicat  aer  ve 
inettsadfiibftafKta  pulmoniseuacuabit  materias  imbibi 
sas.  Dicidum  <p  magis  eft  vwfimile  vt  fimul  curocbrts 
conculcet  aer,A  oScef^er  bet  rpongiofiiatcuMluod 
■oii  contiqgit  in  locfsbtisafieriarum.A  venaruna. 
DVB  ITATVRSi  &nguinemeifc  fpumouim  eft 
efficax  fignutp  fit  k pulmone.  fic.  v.  fetftion^ 

QpicTup  fpumofiim  languin?  eapunt,h«»^  fdu- 

dho  fit.  Et.ftdiConcinen.cap.de  Iptuo  iangutnis.  Sangufe 
(pumofiit  de  pulmone  cuc  A no  de  alifs  locis.  Io  oppofi 
tbm  argu£  quia  Vbt  reprriuncur  caufx  fufficientes  ad  cau 
Andum  (aoguiac  fpuaolum  tUic  poteft  repertu  fiuiguia 


qMmorus»ftdihpedlorevel  cSnipofium  rrpmri.  ergo*; 
minor  probat,  quia  ibi  poteft  repe riri  aer  qui  ingrtdief  .ni 
poteft  i^uis  ex  tali  caltdiiate  ebullire.  A atr  ingredi  ptr 
les  eius  qux  diuidi  pnt  in  paruat  ampullas  ucut  accidit  tq 
rcbui.tiii  cbullitmibu».  Iitm  6ngui«i  c3i»  vtmci  pAt 
appitere  rpumafiii  tx  cSmiwione  bliuz  cu  co.  Pro  illo 
viddur  AuK.(k  figim  fpmi  languinu  inqiiii.  F.i  qfuj  cft 
(pinioruicx  rina  puln>onit.&  iiatu  infeni»  * figpu  fpn 
ti » pt<;iotr.Gt  Ipuma  cum  dolore peeSort.  (igmncat  fp. 
cum  xgriiudiiut.  Ad  dubiu  dicf dum  prnpo  q*  (anguiak 
putmoiKnccellaciocF  rpumoHii.A  cauli  tft,qm  faogui» 
>n  co  coicniut  cft  in  parui,  anftadi  qoliiaiibut  «ua,&  dtu< 
dicur  fm  diuifionr  arum  cu  quo  comifceiur  »a.$C  idaq 
generant  plunmp/S:plurimfampull»,quareegtedi«  fpii 
mofuiegredic.ad  quod  concurrit  ^entu  caliditatii  (ortw 
q non  ftmper  reperil  in  alij»  locie.  Secundo  langiim 
veni?tab  aliia  locii  no  necedarioeft  fpui^fiii.paiet.  qm 
o5  leropct  reperiutur  caulie  fuf ilcietce.priino.quia  nfl  te. 
peritur  fcmper  abditas  fufficiZs.  Iicm  quia  languri  rrper^ 
uir  vifcoBifc&multusqucaetnonpoicft  diuidete.  Iitae 
mubui  in  fpatioangufto,ppter  qdetiamnd  fic  aer  'pHiiq 
diuidiu  Tertio.quia  languia  venus ababi»  locis  pote^ 
ipumofus.  patet  per  argumentum  adibi^u  poft  oppomUx 
Quatio, q>  licei  ita  fit  differt  ifi  languii  Ipumufiii  pulm* 
nis  i lincuine  fpirrnofo  aliorum  mebrorum  a pane  dua. 
sum dimtitiatu.Ptima  fumitiformarpiunx,qm  rpum*, 
in  languine  pulraonia  cft  minuta  .pfuntta  in  tota  iubilSra 
fanguiniSitra  vc  vidaiur  totu, vt  fpuma  vna^  hoc,qni 
aer  inhocmuUndiuiditur.vtdKffumeft  ,quod  nSciieTn  ^ 
git  in  alio  linguine.pptctca , quia  eoi  languia  alibi  n6  fic 
ad  minuiadtuidiiur.Secunda  fumuurex  colorc,qin  lin< 
guis  ex  pilroone  t^it  ad  albedi  nem  propter  duas  caulas. 

Prima.quia  atr  eft  mixiua  cum  eo  f ni  plundum  aus.cte 
cuiua  natura  eft  reddere  rea  claras,&  ad  albedtnein  decM. 
nari  licere.  Secunda.quia  fic  in  pubnone  piopicr  «nulia* 
humidiiata  phlegmiiicas  ft  in  eo  reptriuntur  videtur  re. 
cedere  i colore  eius  A tendere  ad  caloreiUarum  humidi' 
tatum  q ad  albedine  vergunc.  Gi  hic  nota  q>  nto  inucni. 
lut  ftnguis  vtmcicx  fubftantia  pulmonis  quin  ftcum  ve. 
mat  linguis  ex  vena  eiusdmo  ftequicius  repetitur  linguis, 
ex  vena  line  folutionc  carnis.  Sed  tu  dices  quomodo  co-. 
gnorcciut.  Dicidumtpvt  dem  eft  linguis  ex  fiibftanrtt. 
pulmonis  eft  fpumofua,ij£alms  nC  eft  (pumofci  vtpluri- 
mum.Ar  fi  cft  fpumofmnoiih.Itera  cognofc^ur.qm  q^. 
eft  in  arne  cius  eft  fpumolus  Ipuma  quada  coftanie  t qn| 
.pbindaiio  fpumf  bcit  ipfum  no  fic  ellt  Buidum-Qpi  v*  . 
ro  eft  ex. vena  eft  currens  non  fic  ^mofui.5i  eft  maioris^ 
quSiiiatis  abo.iia  q>  in  linguinc  ifto.f.  veniftei  rubftltia» 
ac  vena  fimul  cBprihcdas  has  duas  diffttfiiasex  pane  fpu. 
mx  colons.c6ftaii8e.vel  fluxibiliiaiis.  5iqu5iuaus  fume, 
ptas.et  ideo  asc6fidera.Br  11  volumuaad  clariore  dotftn( 
nam  addere  pofiiimua  dif&rcnria  furopii  cxpanc  lubftS- 
112  , vt  tp  Cinguis  quieft  ex  vena  eft  fpilsior.  Vnde  Auic*. 
Et  cft  fpirsiiudinis  vchemetioris  Q lUc  yii  ? in  pulosonp., 
ac  auli.qni  fanguisrabs  eft  illc  qutrecodiiuscft  in  exttve 
mitaicparuarum  venatum  ad  locum  vulneris  refudat^ 
fcd  ftnguis  coientui  in  magius  ramis  vel  man&ft  is  qui  f 
fangui.  p nutrimaocotporis  venarum  f nectlUno  grofe. 
fior  Jies  bxc  polfa  alito  fiibiibari  vt  q>  labi  finguis  en 
porispulmonismagis  appropinquat  ad  forma  mebn^ 
ideogroliioreflcdtbet.rebnquothcoiicM.  Quxtee  ah- 
quis  quomodo  p6t  linguis  qui  rft  i p^ort  ^ppter  groU 
nem  ous ad  extra  per  pulmone  jjpelli.cum  ipft  coagule- 
tur ita  tpqnqifitad formam  linfijgf.  vt  Halyabatnono 
riicoricc.n.ap.na  iia  groffus  n6  poto»  ingredi  extreou- 
tatts  venarum  i aniarum.fiut  apiUanum  po  quas  eft  K 

cefliriumvtadpulmoncNxniat  fi adearapo os  expelli 

debet.  Dicendum  q.  ficui  dera  cft  Oinguii  i peiSoee  ve- 
niens cft  coagulaiusiipca  buigiiudiocm  V15  vnde  m vi| 


I \ t 


Trafliw,  VL 

Aio  calore  p.T  quf  tenebaiiir  ma^'*  lic^icfut  vmfe 
Wagti'af  tn  (batio  quod  r(t  imrr  pcdhin  Si  pulniooeniT^ 
hoc  voluit  Aui.x.iertii.  de  (igmi  Tputi  Cttucum  mqutr.  Bt 
flgna  fcreart  ex  pecore  fiim  nigredo  coloris  eius, et  grofs4 
tudo  tpHus, Af  coagulatio  eiutpptcr  longituditif  fpatn  dS 
(^moniate  quadS.D^co  ergo  q»tpft  iit  invia  coagula* 
nia , Af  ^ natura  ad  mmima  diuidit , Sc  Rc  partes  ill^  mint* 
nM  remanentes  iand€  coagulaix  ingredruiit  extremitates 
vcnarfi Am  fuccerston^eam, & c(S  venioc  ad locnamplu 
^Imoms  de  no-iep  additioni  vniiis  adaiiS  reuniun(5S 
nc  in  notabili  quSmate  coagulatus  ad  exrra  mittitur. 

OVBITATVR  Decemautea  virum  centaurea 
bAferaf  in  (anguinis,  q.  n6,  qa  cu  calida  acuta  exeo* 

httiua  eft.  It(e(l  mcftruoru j?uocatiua,A;  Tolutione  (an> 
guin?cduc?t.ergo.  In  opponm  cR  (encetia  ofum  auifio* 
rum  d(c?cium  tpi^im  hi  fputo  fangumit  iingulare  aAlerre  ^ 
ndid.ipraentm  tu(Wm  mitigat.  VndeGa.ad  pat^niann. 
Confert  tursifttbusi&furptrions.Item  vulnera  pulmonis 
^foltdat.rua  enrra  (iccitate  dSfblidatjAf  calidirare  (bper* 
fluis  humidiratibin  pulmonis  refiflir.  NotandO  cfiau* 
fiaed  duplex.r.mmorAf  maior.  Minor  laudatur  magis Jl 
MeA.led  mi^or  \n  pbcutt  Conciliatori  diflerftia.  i p«.e(V 
ea  q in  hoc  cafU  lauda?  i Dio.  CSclufio  centaurea  minor 
& maior  cdferr  rpurofangamir.pbar.qiTi  illud  quodiir* 
(amat  Af ciVolidat  cSferr,  fed  cetaurea  tS  minor  qi  maior 
^ hm5i.ergo.tp  adr  cfraurea  hoc  bciat  teflan?  oes  au^ro 
fies  Sc  expertctta.nS  carnium  (iruOa  in  lebete  ebulliecia  im  * 
milia  c?raurca  c6fotidat.  Tt?  in  fpla  eft  vehemes  ftyrpcici* 
las  A^  Accitas  p quS  confolidir.C^  (i  dica?  Tua  acuitaie  ac 
nliditateCmguin^fluerebcrre.  Dtcedumq»  admimflra 
tio  cctauref  e^  ^m  tres  modos.  Primus  vt  ipla  detur  in 
magna  quantitate, Heut ) lertta.f.vnnis  vA^  ad.f.i.t.vcl 
in  decodnone  ib.5.1.  vfcg  ad.tif  .&  Iioc  At  cd  per  ei  qntur 
(blutto.  Secundas  modus  efl  vt  de?  in  parua  quStitatr  vc 
f.x.  t.ad.5  if.&  hoc  Ac  cn  p c5  i)ri?  cdrolidario  SC  maxime 
ondaffbla.  Terthiseft vtdetinparuaquStitateai  alns 
ngtilarmis  Af  c3folidactuis  velutcucdiartl  ro.A^  hmdi  vc 
melius  & cicius  po(Hr  penetrare, cfi  ergo  Ac  da?  fola  in  par 
lia  quStiratecti  via  At  longa  ame^  veniat  ad  pulmonfAf: 
dC  ip(^  dmidaf  ad  rqhmtas  panes  cu  per  angu Aos  meatus 
habeat  penetrare  accidiciicahdonatnralivel  nA  naturali 
refolutparteseiuscaiidas  acutas  fuperAciales  remarenci* 
btis  terreis  ftypticis  per  quas  cofolidar , quare  Ai  Ac  patet 
quo  eiusacura  calidrtas  diminui?  A:  quodSmodo  pars  ter 
redritfortiAcal.ci!  vero  dat  in  magna  quiritate  cum  tpla 
derc?dit  ad  inreftina  nA  vadit  per  loca  angidla.nA  ergo  di 
liidit  ad  minima  Ted  ipCa  remanens  i calido  partes  acutae 
non  refoluuntur,quare  folutionem  faciunt.  Sed  nota  q>  (e* 
^rius  datur  quando  exhibetur  cum  alifaflypttcisvrcfl 
^ccharum  ro.Aihuiufmodi.  Febricitantibus  vero  da  cd 
tqua,non  febricitantibus  vero  cum  vino. 

D V B I T A T V R Vtrii  tri.  conferat  tn  fputo  fan. 
c^nA>y^.inqnit.Bt  dimittatdulcta„Jfc  pulracia  ex  frume 
cbAiiti.  In oppoAtA  Aui.x.tertif.de CLiraeiut.  Produ* 
Bio  diccdum  qi  vbi  fuerit  fanguinis  multitudo  non  debe- 
mus exhibere  tri.  Vnde  Mef.fubdit  SC  generaliter  ofli  ejup 
dilatant  SC  multiplicant  finguinf  ex  cibit  Sc  ponbus.  vbi 
vero* nA.fed  fiiih  ftierrt  eius  euacuatio  SC  nA  timet  ampli- 
is multitudo  Sc  qrif  conglutinatio  competit.  Primum 
voluit  MeA.ftcundum  Aui.eu  conAdera. 

■ DVBfTATVR  Vtrumameos,rpica,etantrum 
AihmAi  cAftrSt  ineo  quieA  ex  apertura  ori  Acioni  vente, 
du  Anc  aperitiua  facifeta  magis  Auere,Ai  iam  funt  .phtbiia 
ih  cura  eius.x.rertn.tn  principio  caphuli*  DicMum  al 
rera  ttiS  tntfttonum  pAt  cApetere.  Primo  vt  ca  comifc? 
fur  cA  optaris  vt  eorum  be^oar.  Secundo  cu  velimus  ali 

auemQnguin?  ingrolbtum  fuhritiare  Acut  fecit  Gaf.qA 
edit  theri^mitli  mulieri  antiquat.  Tertio  quando  (icr 
iaqu^rimusprnetrtiapneai  mediciDarumgtofliniaaAy 


■ ■ cip-;  X. 

pticancium , cum  ^ibus  ipftxAmifceretur.  tri  q»  Ane  (na 
tpcmiuis  non  conudcrernuagroilas  polle  penetrare. 

DVBITATV  RCumdeapenimta  ftdlafuent 
mftiodecafuquodSm  fatflocflie.  virum  mulieri  vidu»i 
xxxv.annoruvelctrca  A Atifea  cilzmoptoyca.ppter  ca* 
rentiSmfAruorucApet^  puocaiiuafiimpcaperos.cui^ 
uccattu.!  adhibita  perinft^  nullo  modo  contuleruim 
Argui?  <h  Ac.qm  in  tali  cafu  cApctiit  .puocaitsa  per  inb 
rii^A:  A Ac .rxhibita  nA  cAferant  cu  nulloako modo  ad* 
mimArari  pofrmt  ni A per  fuperiut,icqui?  tp  ^xiocatma  j) 
os  furopra  cApei^  quSuis  per  inbriua  debeSt  admimflm 
ri. Aut.x.teritj.dc  fptuo  fan.  Remoue?  fputu  fangufa ,puo*- 
etrmne  menAruoro  in  hora  fua  Acucaccidit  in  retentioni 
eoru.  Et  MeA.  Et  qA  exigu  tllud  difpoAtto  hrmorrhoida* 
rum, A:  mfAhJoru  facimus.Hi  cA Armatur  illud  ratiAe  Ac» 
Caufa  fpurt  ef?  retecio  mfdruoro  i)  cGfcqumir  Oppilatio» 
he  venarii  matricis.ergo  ca  ofs  cura  fieri  habear  per  cocra 
rium,A^  ^ remoufria  caulam  f^rur  q>  apentiua  compg 
tum.A: cu  nA  ^Anc  per  Inferius  data  rt  pooit  cafiM.&quie 
ciir  qi  per  fu  penus  exhiberi  debet  co  milio  alio  modo  c5» 
uememer  pAr  applicari  vel  exbiben.  Ad  oppoAiu  i Aui* 
x.certn.dr  cura  fputi  fiingutms  inquir.CaurSi  k cibis  cali» 
dts,Sc  olbus  calcfaciaibus  vtapw.nita , Sc  hmAi.fed  me» 
dfCtme  apericiu»  fiim  calidat.It^oira  fit  per  frigidaacoir* 
gtuttnanuas.Iif  vt  fiipra  aperitiua  Oibtili^ido , SC  calebo^ 
do  (angmnc  facium  ipfummagtsAuere.  Addubiu  rn^ 
bmmer  omitiedo  plurima  circa  hoc  tn  librano  poAca.tp 
in  fputofanguimsexapmione  venc  velanenpin  pulmo 
ne^prerexuberSciSfanguinis  rrtfti.ppterdetedlu  Auxua 
nKnilrualis  nAcApetunr^ocanua  per  os.pacrt  cAcIuAo. 
qm  harc  dilatSt.A:  venSapermt.  It?in  cafii  debet  tfcan  cu 
ra  cum  frigidis  flyptins  conglutina  truis  vt  fupra.de  cura 
eius. Et  A dicatur  (xtocatiua  ilU  aperiunt  venas  matricis» 
Oic^umq>eiiS  cum  hoc  virtus  eorA  cxrfditur  ad  v<at 
epatisAf  pulmonis  Sed  i|ret  rAnabfbter-quis.quid  ergo 
optrSdu  ertt  tn  talicafui  Dicendum  q>  faluo  femper  me» 
liori  iudicio  aedo  budandu  efle  vt  fiat  phlebotomia  bis. 
Vel  terex  baAlica  velforAtan  femtiex  (aphena.d^hSc  cu^ 
ram  videtur  innuere  Gaf.v.therapeu.  Et  A dicatur  mu» 
lier  no  patretur  tunc  cura  reddetur  rcurabihs^ier  mobe 
dienttam.Nec  placet  opinio  iliorum  qui  tn  cafu  .puocati» 
na  cum  cAgUitinatims  Aue  congliituUltibus  mixia  qm  vt» 
demur  flyptica  impedire  aperitiua  A^ecomri.  Et  adra» 
tiones  I oppoAtum  dicendum  qi  oesauiflores  intelligi  ha» 
benr  aut  fonant  dtapericiiiisper  infertus.conAdera. 

OVB  ITATVR  Verum  fputum  nigrum  de  fps 
ritualibus  veniens  At  mortale  Sc  line  formaiiAe  obiedeo* 
rum.  NoiSdum  q>  fputum  3l  fpinirualibut  veniens  buda» 
(ur  qA  fecum  portat  has  tres  conditiones.  Prima  egnr» 
dratur  dto  vt.xii.apho.primp  fet51ionis,acceftiones,d^cA 
ilitmiones  morbi  indicabum,A:  anni  tempora,<&  circu^» 
tum  fuccefsiua  mcremenra.Aue  quotidie, Aueahemis  die» 
bus , Aue  p maiora  interualb  Hanc , fcd  ea  ex  ijs  qux  moa 
apparcm,iiidfci3  fumumur, quemadmodum  io  morbo  b 
tcrali,A  circa  imitailatimfpurumapparcat,morbum  bre 
utar, A:  cp.  Secunda  Ane  bbort  hoc rft bcilhcr  egredia 
uir.A:cunc  femirudinem  virtutis  A:  obedienrtam  virturit 
demonflrac.  Tercibq»  At  mixtum  cum  fputo  naturalr^ 
qmexhoc  AgniAeaturc^  egrediens  materia  habet  dtge» 
Itionem  fubflanrie  rAne  cujus  inexitu  cum  Ciliua  factliier 
permifcetur.  Bc^rfiAone  dicendumqi fputum  mgruos 
^ principtOjQa  in  prtmtt  diebus  acritudinis  apparens  eft 
Agnum  monate  fm  piurimum.patct  cAc!uAo,qm  tale  fl* 
gniAcat  vehememem  aduAionem  putrefa^nAm  aut  moa 
riAcartonem  qup  fum  Am  plurimum  Agnantu  xgmudi* 
nem  ad  dtgefeionem  nA  poAe  pcruenire.&  didtur  Am  plu 
rimum , qm  aliqn  ipfo  apparente  nA  moritur  xgCT^Tpter 
fortitudinem  virtutis  cui  wti  nihil  rcAAir.  Et  A dicatur 
cAIrqucmer^C^iooet  nigtf  nA  Ac  fiinc  mor»<e  Agcaiia, 

vcquvto 


Desegritud.peAoriSjS^puIitionii.  14  z 

¥t  qoirroap!io»to  c6mente  f1!ittf£geftionnntgrai*  pj  ralitatem  repletifi^quan  velic exprimere  totiut  maxiroS 
cendil  (cnit  cft  6c  egcftionibuf,&  (puto,  qm  tn  iionu^'  replcnonf  H tc  quo(p  nota  verba  Gaf.  pnmo  apho» 

fhoimefttma&hitlocttrepcnf  mebncholiaquzefthu'  cCoKfXO.xii.deaxioinquic.  0<fbuo vero  phlebotoma* 
mof  rager conringens,  fed  in  fpiritualibtn  non  repent  m*  uh  de  tteriori parte  brachrj  Si  fm  cp  oporcuu  muitumm^ 

^redo  mli  jm  vehementein  cau£im  ex  di(f(j«.orgo.  nutt  de  (angutne.vn  dolore  altenato  lultit  inde  Hcca  remS 

DVbitatur  vtrum  lool  pleurifiltc  fe.argui{  <p  nd«  Huvbiapparet  (^etiSQante  multitudine  materixqamul 
deanxioquiiin(pleitriticu9,&  ficilempluribua  tum  minuit  phlebotomia  contulerat  bradin*coa(idera* 
diebus Hncfe.vt primo apho.incOm^dliut. Ac  Aliter  GentiliscpliSterepletioncin  toto&tn  panibus 
celriones,&confticutionef*  Diecdumt^  in  oi  vera  pleo*  inlerioribuscumcxphlebotomiaagitetur  roatcriaconue 
rili  eil  le.vt  dicfbleU  hipra.  Bi  ad  argum?tum  dial  a tlla  nientior  eft  m taphena  oppoiiti  laceris;  qm  ii  lieret  T &ptk 
d5  fuit  vera  pleuriiis  ^pter  grofritic  raarenx»  vn  ce&uit  na  ciurdetn  dubiiSdum  foret  ne  ex  tali  agitande  in  ta  rauj* 
ebullino  certo  tepore  donec  rubriluuhiic,iuvt  potuerit  tamatenaaltqufd  materis  niouercturad  locum  dolorst 
inde  vapor  lubtiiis>et  putridus  eleuan.C^  fl  de  hoc  cupit  &ncfieretaddirfoinapoftemate.  Qubdft  adducatur  ca 
late  videre  lege  Q ^ dodoribus  ibi  fup  apho.fcnpca  fura*  pon  generalis  quarta  primi.caue  ne  in  duos  dyameiros  di 
OVB  ITATVR  Vtruptcuriiitlitraro^phleg*  ueriionem  hietat.  Dicendum  tp  illud  diifium  habet  inrel 
snaie  (p  no  argui{,qa  frequenter  repentur  phlegma  aquo*  It^  vbi  dtuerfio  quxriiur  de  maiau  adlu  Ausnced:  noi» 
fiitnfiibctle»vel£ii^ai.incorporibus&nuixiine  incapi*  dcmactrtadeqiiadubitaturipiamfluereadiocum  xgn* 
ubut|>lus  ^decholeraxx  quoru  altero  p6c  fien  pleuniis.  tudinis  vttn  calli.  8 1 vero  noluerit  tanta  materia  tunc 
ergo  per  defeffum  maieripi  capite  ad  peAus  del^  Irequf  px  laphena  eiurdem  lateris. 

ttuscautari^phlegmate.  Cdnrmaiurqirirn  habentibus  PVB  XTATV  R Vmim  in  principio  pleurtfp 
fymbolubciJiorcft tranfitus.cuauccpiniculusfitfrf.c6*  c6petStrepcrculsiua.Qu6dn6.quiaquod  repellit tnace^ 
pkxionisfacilius&bcqutousinpletirifimexmateita  fri  rtaminmcmbrapttncfpale&adipfum cranTmiimndcft 
gida debet  incedere.  Oixttqdem^mareria  taltsaquola  fiendu.iedrepercu&ioralisrepelltt.crgo&c.  Adoppofi 
nrorepernur.  dcdhxcrfifio  non  placet  vtp6c  balirer  tum  pleurifiscfiapofiemacaliduvt  eryiipebsfedi  prin 
snrclltgt  i (^cuUhe.dl^fdco  cdfidcraft  ad  confirmationi  cipio  apofiematu  calidorum  copetunc  repcrcuisiua.}  Ad 
dicjdum^ticetrdneaUerationisciciucdeberctinatrrrre  dubtumrndeturc^aliqh  inprmapio  pleurifis  copetunc 
frigida,tfirdnc penetrationis tardhjs.  Etcxhocmodolo  repcrcufiiua.^^baiur.Qaeoipecopccicrepcrculstbtn  carn 
qucdi  irahipotetllbliJtioprimi.^phl^mactfifitaptu  quo  tempore  maceria  repercutitur, & ex  tali  repcrcu&ioe 
fub fubcilitate penetrare, m redditineptu ^^pter fiit fngidi  membrti c6fonacur,& vigoratur c6rra  mataiam morbi 
tarem  c5firii^at?amplfus  poros  pimiculi.  confidera.  a«fbo  materix  c6cra  membrum  debilitatur. led  feruatis 

OVBITATVR  Vtrumdeterior  ficplcurifisra  codicionibusdicendtsvtgoraturmembrumatertadebtli 
tn  finiilra.dl£  ide  erit  iudiem  de  peripneumonia.  Et  ii  q$  taiur  Si  magis  multo  requmtr  iuuamentum  nocumemc* 
cupir  ample  maiena  videre  legat  Cdaliatori.difierbu  ^ ogo.patec  c6iequentia  cum  maiori.rotnor  declaratur  po 
pria.  Bgoautindeclaridodubturoponainconclufioni*  nendo cSditides.  Hrimaq» putatur plileboiomia cor* 
bus  verba  ex  quibus  formaripntobieifca^vtraqtpane.  poreexnteplethoricovelmedio,dumodon6  hiericmani 
Prima  cdciuuo  q»  pleuritis  fimftri  deterior  cea  ^ dextn  tioni exponcum.  Secunda  <p  matera  fit  calida  Si  ^pue 
r6ne  ficus  maten^.qa  matera  fituacur  lloco  iuxta  cor  vbi  cholcrica  ^ efi  nobilis  de  loco  ad  locu.frigida  enim  frigi* 
h calidiate  cordis  calefit  amplius  ^ I aliquo  alio  fiiu  cor  * d ts  n5  indigent.  T enia  cp  n6  fim  tnfiuxu  Si  p6  coacerua 
poris.dc  ex  c5  frquemi  acuitur  augis.^re  fit  acutior  xgrt . ta  in  loco.  Qmna  q»  fit  pauca.quibus  (eruatis  apparebit 
tudo.  Item  redditur  deterior  ga  pariem  nobiliorem  pofri  veritas  maionsafiiimptae.  Si  hSc  fiememta  voluerunt  au* 
det  r6ne  cordts,qa  arcem.tcem  qa  tcuiora  bcic  accidenta  «flores  aofiri.primo  Auic.x.tertq.  in  termone  coi  dc  cura 
«ppter^pinqutcattmeiusadcor.IccmmacenanoficBpta  dolortsdumtnqutc.Eifcasfimateriaefimulcatunc  epi* 
cfi  euacuaci  qm  vip  fiim  anguniorcs.nec  per  tUa  cfi  ira  fen  themata  fngida  nociua  rum.&  fiefi  pauca  n6  nocem.dk^  E 
fibiiis  ficut  destra.quarcnon  ita  fiimulat  virtutem  ad  ex*  militer  fi  apoflana  ia  refofuitur.i.no  c6firmaiur,^ia  ma 
pu^onem eiia.  Seamdapuclufio(;^r5nequSticactcma*  ccriafitinnuxu&qiiaccidit  vc  euacuatio  cx  pbfebotcM 
trrix  elt  «lecerior  pleurifis  dexirieo  qnnatertS  maiorem  cnia  fit  iuuaciua.coccdttur  etiam  vc  fiat  dcclinaiio.i.reper 
aggregat  pfver  bepar,qa  magia  fenfibtle&magismoue*  ni(siovtldeclimtioadrepercufsiua,f^  dixitparii  fiipta*  * 
nir.  Motus  autem  bciiaddiffinilratcmapo(lernatis,«S!  Ecpnmnqi oportet  admtnrfirarcefi  cerotum  faiUum  ra 
addic  in  prauitatem  eips propter  dolorem  qui  tndr  cauta*  pleo  violaceo  &cera  colsta.Item  hoc  idem  voluit  Mcfi* 
cur.  Terrtac5clufio<^ab(bluteal[jepacibusexncibus^*  decutaeiusduminqutt.Primaquidemc6plem  medica* 
siunriSdum  pleurifim  finifiri  deteriorem  edera  q dextri,  mina  membrum  corortaiia  ipfiuf^  virtutem  coadunlna 
DV  B I T A T V R Vtrum  fi  pleurifis  fit  in  dextra  vc  n6  recipiat  neqi  Qipet  ipfiun  vincar  quzvliplufcxfiuic 
parte  pluscdfimc  phlebotomia  laphenzin  parce  pppofi*  nutcru.&paru  infra.  Verum lioccfi  Turpccflumnifi  cuna 
R $ in  Rdem.  Et  hoc  dubium  raouerur.qm  tex.  Aui.&  materia  pauca  Fuerit  aut  i principio  princtpiice,cum  non 
Mcfi.  videtur  adinuicem  aduetlari.vt  fiipn.depleurifi.  dumraarcrurrpfitinlocum&hocquidemcumcauceb. 
Rndctar^quibufdSq»  inprincfpto principiante cdpetic  ItemSerapio.qut  fprinctptoadmlTtratoleum  violatum 
snagisrx  laphena  pedis  c5crarn.6^bo^V0luirMe^.garic  cu  cera  6cdragacatocoiruo,&l  viatico  oleo  vio. vel  ce* 
snaiorficdnierfioWnprincipipveronoprincipi^ecomte  raaLdragacSto.  Extjinbusapparetc^Mefi.ndficcfldg 
taennotefr  ( laphena eiufdem laceris. qnific fit coueniens  ridedutvxGordoniuseSdeluficafierHc^  miratur t^ipllt  liati  Ges 
diuerfio  S£  euacuatio.  Aliter  dicendum  arbitror  q>  fm  Tolus  obdormitauit  dum  diKUit  m principio  repercursiua 
Mefi.nd  debet  fieri  phlsbotomia  lapHenx  pifi  duabus  ext  admmtfirari.  Q.  fi  ^ricur  quare  ergo  n6  fit  hic  repercuT* 
ftemibusc6dici6ibus.  Prima  «p  fit  in  coco  plrmtudo,&  fio.Dicfdumq>exduplicicaula.PrimBquiararj>hx  o?a 
hac  imelligit  in  his  fuis  verbis  cum  inquit.  Et  «^nc^i  aptid  c6dirionRquatuor  fimtil  reperiucur .Secunda.^  infirmi 
pluralitatetn  rcpleti^is  iubemus  phlebmmnari  ex  laphe*  fic  in  principio  principiSte  no  veniunt  ad  conithu  fiue  a«t 
na  partis  oppofirx.efr  enim  iuuamentum  rubltme<&  frfii  auxilumi  roedicorum«&ideo  prius  c6icer  procedimus  in 
num.vn  mulcum  nota  illud  vcfbumqn(|i.  Secunda  con  vrracSanodtms&hm6i.vcdipra.dccuracius  c6fidera« 
ditio  <|i  fic  raptus  materix  ad  caput,  inquit  Si  fubdit.  Vbttatur  qux  peripneumonia  fic  verior  an  chole* 

Ec.ppneapudalpaifiutinMtericriladcapiUy&fic  ootaui  I Iricaanphl^matica.  Diccdufn#tn pulmone  cofi* 
illud  vexbfi  df  ^rie.coofidendf  ooo  vubumcilud.plu  deramus  duo  nuuiiiicotu  efi  chofericfi^ 

d^fiipCTflufratc 


ri!  Traiflatus.  ‘ 

A (iiperfiunatein  Q drciirue  ad  phlegmanciiatr.  rerpedhi 
primi  venor  chnlcnca.  rerpedKi  \ ero  fccudi  phlegma 
ciea«di;hanc  IcntrmtS  expreffic  >\e^.  Sc  ideo  dicu  <p  GaF. 
caprcfsu  phlcgmattcS  veriorem  ad  imenttone  fecundam. 
Hanc  cfi  (intentam  redarguit  Conciluior  dilferentta  cen 
(tdma.  Dubitat primo.qrh  ruperRujuapulmomaccho^ 
lerica.qiTi  fuperfluitat  a(nmiUr  ei^  quo  deciditur,  prima 
primi  de  copiexionibu»  mebrorum.  led  c6  nutrimentum 
Imoms  dcchotericus  languis.ergo  SCS,  Secudo  quoniS 
c^.foUim  tangit  apoilema  tale  per  viam  cogeftionif  ge 
neratum&fWS  per  viam  dcfluxut.  Tutndefrndaa  McK 
virum  (an^5  maximo  honore  dignu.  nim  p (Uperfluitaic 
ifuelligit  t1l3^  ab  extra  ad  pulmonem  venit  & hoc  eft  vt 

filurimn  phlegma. vt  prima  primi.aUegatoca.  Con(imi« 
iter  etiam  dicendum  q»  ipfeetiam  intelTexii  deapoilema' 
le  per  vam  defluxtia.cd(idcra.Bt  it  cupia  lattut  videre  rc' 
quire  in  Concilatore  digerentia  allegata. 

DVBITATVR  Qux  peripneumonia  eil  deie> 
rioran  cholerica  an  phiegmatica.  Videccp  phlegmatica 
qrh  e(l  morbua  dirproportionalis  coplexioni  naturali  pul 
montf  itced  materia  grofnor.  In  c5trarium  ^\e^.&on 
au^orrf . Dic^dtim  cp  cholerica  ed  periculoHor . Cauia 
qm  cd  raorbut  acutior  di  fit  cordi  ppmqiiusaptua  Icuto 
ra  inducere  accidda. Item  qua  maleiuuacmedicinitqm 
caleadebdefie  Fngidp  qm  tn  via  fortiter  calefiunt  dC  itma 
filantur  calore  apoilemit it.&  ideo  non  colcruani  virtute 
infrigidatioma  xqualem . firoiliter  oppibnc  fibi  viaa.  In 
phlegmatica  vero  medicinx  um  intus  $ extra  efiicaciori 
modo  applicantur  Ad  argumentum  primum  dictum 
<p  e(l  morbus  proportionalis  refpedtu  coplexionit  accidi 
lalis  qu‘z  e(l  bifla  fibt  quafi  naturalis.hxctani?refponfio 
pofiet  calumnuri. conii dera . Vel  dicendum  licet  q>  eft 
dirproportiocuf  is  cholerica  reddatur  minus  mala , tamen 
ex  alnsaccidciibiis  de  quibus  fupra  redditur  deterior. 

DVbiacurvtrum  phthifis  magisaeddat  ii.xvirj. 
viqiadxxxv.  Prornlioneaddubtuhabesapho. 
xiq-qutmp  vt  infra.<S^  xxx.iertif^ied  ^ nunc  rame 
tm  dicatur  q>  in  tali  fcate  nd  accidit  phthifis  ncceitario  de 
per  fe  ppier  fluxum  catarrhi»qm  ea  xtate  non  multiplicae 
catarrhusde  per  fevt  patet  qmadeil  calidi'ras&fic.&eH 
virtus  fortior.  Secundo  cp  iituli  fiaieacddic  phthifis 
pter  fangumis  fubtilttate  ebullietis  eo  ruc  maxime  il^' 
dat  cholera.  Iir^^pcer  motus  corporeos  maiores  caleta* 
cientes  ad  quod  maxime  fadt  coitus.Itcm  iuuat  ad  hoc  te 
nenias  (uSfiantix  camis  pulmonis  vbi  eius  durities  impe 
di't  in  fenibusiS^  fi  ineis  caarrhut  deCxndat  plus , ratione 
CUIUS  nugis  deberet  accidere.  Item  inordinatum  regimen 
ex  parte  cibi  Sc  potus.  Non  tamen  vt  vidi  comuniter 
6t  in  his  iuuentbus ex  defluxu  canrrhiacuttrdnecuiusfre 
quecius  fit  phthifis  I eis  licet  nA  de  p fe  vt  dem  e,cdfidera. 

; DVB  ITATVR  Aniniantes  ^phthtil  citius  ia.' 
lienf  oum  habeSc  pedtora  plena  humiditatibus  pnma  pri.. 
mi.dextatibus.lcl  exiccatio  fiuc  cdfumpeio  magis  diflac 
^ natura  pueri.ergo  tardius  ad  ed  reducunt.  Dicidum  ^ 
infantes  & generaliter  pueri  vfc^ad.xiin.annu  vel  vfcB  ad 
f uuencuti  facilius  ^ phthifi  curanf  ,pptcr  tria.  Pnmum 
habent  virtutes  naturales  fontores.quara  operaciocR  c5 « 
ibIidaiio.tV  rrflauratio.  Sectidum  qa  mebra  eorum  fuhe 
tnollioraAfic  magis  cdrolidabiliora  Tertium  qmreib 
lucio  eft  cis  conformior  qa  runceusporabitiores&fic  re« 
ftauratio  pofsibtlior,&  bcilior.  Ht  ad  prtmn  quod  vide 
ebr  addudium  tn  oppofiefl  quia  habent  pediora  DicI* 
dum  alix  caufx  vincunt.  Ad  f ra  dicendum  arefa  * 
dlioper  vumrefolucfonitefl  cSformior  pueris  quia  fune 
corpora  mollia.  Vel  dicldit  f phihifi  no  i princtpalV  fu 
fpicio  p p arefadlionl  qeil  accidis  (ed  ppeer  viceration?. 

' OVBlTATVR  Anlaccompetacphthificif.!^ 
nS.qiiia  Uc  nd  efl  dandum  (iiiculofis&  (ufpenfii  labenii 
hus  hypochondra  vt.vaf^<xapho.Uv}.  nlcsfiioi  phthi 


iicierge.  Confirmatur, qm  lacaifiimpiu^  ftomachofri« 
gidopermutaf  inacetofitatem.^calidoin  himoliiatldf. 
amaritudine, vt  quinta  apho.apho.xxiui.pharraacoru  fed 
pbthificushabetvcntrrcalidu  infiamatum.ergo&c.  .Iai 
oppofifum  eit  coisau^oru  opiruo  pradbcamium.  Vnde^ 
.quinta  apho.apho.allegato.  Laccoucmt  phthtficis  Sc  pro 
pne febrientibus  n6  valde.  BtantepoficibnIc5cIunonfi 
pmtctiduqi  aliqn  laedat  gratia abflerfionis&iuc  cabat 
linum  efl  mclms,dcinde  afininu.lua.ri.rubciliiiiie  penetrat, 
magis.  Aliqn  dat  gratia  figillationis  nutncactonts  & con" 
flantix  vctrts,&  tnc  eligat  vaednum.  Aliqn  daiur  gratm 
xqinlinndi  vel  co{empcr3dt,&  tunc  def  caprrnum.  Ab" 
quando  daf  gratia  ,pprieatis . dc  tunc  det  humanum  & it 
pofsibile  cft  ab  vbcre  furapea.  Secundo  prpmictcdum 
oportet  diueriimodeaUlta  nutrin  duinfas  imentiSes 
dtdns.  vt  verbi  gratia  cu  qritur  abRerfio  nutriaturaial  ex 
hyi!b.thiiiio.polio.lpniculo,abrotano,abnmhio,&huiuf 
roodi..Siveroi)rtf  confolidattocum  rubo,&Uce»myrio*. 
Qrcu, virga  paRoris^larTo,taiaxacon.et  hmoi.  Quibuo 
prxmifsts  pomi  conclufio  rflfiua  q>  lac  cfi  petit  phthfficia 
quibufdS  coditionibusobieruatiB.  Prima  nuadfit  flu*; 
xuscatanhi  Imo  fi  hierit  tn  cauia  prius  fiflaf. nam  ip&. 
n5parueuenicppcercacarrhumRtU3tem  vt  in  prxcedcn 
n dubto.Secuodit^  n5  fit  multum  febricitans  luxta  illud: 
Sents.v.gpho.apho.aUegaio  c5uenicphthifids  feb  ficata 
tibus  non  valde.cum  enim  plunmu  febrium  lac  veRhpus 
alteratum  difcrafia  fcbnlem  adauget.  T ertta  non  adfir 
fluxus  vemris  luxta  illudScnts  vb.-  fupra.  Malum  3c  qui* 
bus  fellei  fircefllis  nSqi  ladie  tmantur.& ideo  hypoquilH" ' 
dos  mifeearur  eidi  calibs  cand^&  hm5i.  Quaru  nd 
fit  capins  dolorofi  ac  debilis  eo  q>  maius  incurret  nocu" 
memu  ex  fumofitate  ad  cu.  Quinta  n5  fitu  hypochon" 
dria  fijfpenla  rugientia,  quia  cx  eius  allumpribe  Ixdcrcnir . 
vt  patet.  Modo  arguit  ex  datis  fic.idud  maxime  cbpette 
phthifictt  quod  rcmouet  ols  fere  phtiufici  defetTcus.  cale  c 
lac.CTgo  &J.minor  pbatur.qm  primo  indiget  phchificua 
abfierfiuis  raudificancibus  laoil.id  na<^  fiia  aquofiutelac 
operat,  indiget  ntttricarioncfaali  6C  bora  ppter  eius  con^ 
fumptione.id  enim  opat  fua  bucyrofitate  ca.&  hu.in  qui" 
bus  ro  coniduaf  nutrimenti,  ici  c5fi>lidacione  quod  ^cic 
fua  cafiritacc  frigida  exifiete  & fic.  Vnde  Mefi.  Lac  aggrc" 
gac  intlcioes  tret.vc  fupra.dccura  phcbifis.  Et  tn  fummn 
odio  reperiunf  vttiia  in  ladie  ppier  qux  c5fnt  phihificts. 
Primum  efl  Bidlu afiiimptioms .Secundum  bonx  digc" 
fbontt.Tenfura  dtx  penetrationis dfpprie  caballinum^ 
afininum4x>nx  nutnctonts.vndeDiorcorides.6ooos  nu" 
t ric  humore*  chimorum/tiS  apud  Autc.  cot^racimim» 
huracdiaiiuuni,  cdfblidatruum,abRerfiuum,quare  phihi 
ficu  lac  confert  non  parum.  Potefi  poni  fecunda  c6clu" 
fioc^  lacacetolum  pdc  danphthifids  febrietibusvalde. 
Sc  confequlter  dicatur  q»  didium  Htpdabet  veritatem  de . 
non  tcecofo  quod  cRinflammabtle.  ,Teftncooclisfia<^ 
non  frequeter  cfi  dSdum  cfi.Conclufiones  ifix  per  fe  con" 
fideremur  qm  verx  fum.Gordonius.Cau?dum  eft  3 ladie 
cum  adefi  fe.putrida.Placftirais.Lac  non  conApetir  phthtf . 
fico  habenti  R.  humoralem.  Dicunt  ergo  voluifie  Htpp» 
allecto  apho«  Ad  primum  dicedum  qui  non  multum 
febriunt  cx  phthificit  non  multum  ficiunc*  Pro  fecundo 
dicendum  iplum  dari  debet  citm  redIifieStibus  SC  43W- 
bentibus  ipfum  alierari.&  hpc  de  dubijs  huius  capitulU-  > 
A P HO  RI  S M I. 

Pednbrltocr  con/friffione» 
Ex.uq.fedIioiielxvfn.aph. 

In  febribus  fpas  ofiimdcs,malu,  c6uulfioixfii.n.figpat* 
^ d^ibmate/u  a^u 
Ex.v)Ui;dIadvj.apb. 

Quf  gibbi  ex  afiboiatc^uc  cufei  fium  ante  pubcimcm» 
moftuouir. 

De  voce» 


Dcfgritu.cordis. 


14} 


DfMOCf. 

ex.v.lcA.v.aph» 

««bHuiquifpam  repente  obmutuenf,€oniiulttiftno^ 

rinir,oin  febre  corripunir , aut,vbi  ad  horam  penieoertt 
qua  foluuntur  crapulx, vocem  recuperet. 
Ex.vj.fe<ft.fi*aph» 

Queeu^  fani  dolore  capitii  repente  capwnruriwft^ 

tfm  muti  mint , Sc  fiertunt,in  fcptem  diebui  pereunt-,  luU 
iebrif  apprehenderit. 

Ex.vn.leif^.bMph» 

Qufbut  cerebrum  ali<]ua  ex  caufii  conculuim  oieric  mC' 
ceffi;  cft  (Uttm  mutos  fieri. 

^ VefpMtofang^u» 

Ex.tn.fe(^.xxix.aph. 

luuembut  autem  fanguims  fpuitiooei»tabe»,febrei  acu 
I f*,morbutcomittal«,dli  al!i,fcd  prxcipueantediifW. 

Ex.nn.(c(fl.xxvq.aph* 

Quibut  m febribui  (anguinis  fluxetic  multitudo , qua^ 
Cuoqiexpartc,cum  reficiunair,abti  fjshumcifcantur» 
xlvifaph. 

Excreauonesin&bribuf  nontncermittemibut  uuidc» 

cruema,£xttdf  bilio(x,omnet  malx«&  cx. 
Ex.v.Gr<fl.xii).aph. 

fpumo(iim  (anguioem  expuuntAirt  pulmo* 
ncedu^o  tat. 

Ex.v).(e^.x.aph* 

Caput  dolenti , SC  circudolents , pttt,vcl  aqua, ve!  kn* 
fuif  cfiiuei»  per  narea,aut  o«,aut  auret,n»orbum  (oluit. 
Bx.vtj.(ec'l.xv,aph. 

A Cmguim*  rputo,purii  (putum  malum. 
xxxvn>aph. 

Quiomqi  euomunc  angufnem,(inne  fiebre  quidem, 
6tutarc.4^c>  cum  fcbrc,malum.curire  vao  adllringc* 
A^||]}ya^ijflk^ranttbu$, 

plntriH,deper^namwniiu 

^^x.(,fe<fl.xn.aph.  - 

j^ceTtionei vero,d^  con(ltnitionei,morbf  tndtcabot, 
Sc  ierapon,&  circuitum  fuccefslua  incrementa , flue 
quot^  fiue  alternis  diebua , fiue  per  maiora  imerualla 
gant,ftd’eaexrjiquxmox  apparent, indicta  (umuntur, 
quemadmodum  in  morbo  laterali, (l circa iniiia  ftaiim 
qwitumap&rcat , morbum breuiat,  fi  vero  pofteaappa* 
rcat  jiroducit.5^  cx. 

Ex.iij.(e^.v.aph. 

Aufiri auditum  hebetantes,  caligtnofi, caput  grauSret, 
piert  ,di(tbluentes, quando  huiufcemodi  tepefias  prxua-* 
lumt. talia  in  morbis  patiuntur , at  fi  aquilonia  (iierit,tuf. 
(es,  fauces , alui  durx , difficultates  vrinx , horrores,  co. 
ftarum  dolores , SC  pe  Aoria:  quando  hxc  tempeftaa  prx. 
ualuerit  talia  in  morbis  expedUre  oportet* 

xxiij.aph*  ^ 

Hyerae  vero  morbi  laterales , SC  pulmonis  inflamma- 
iionesigrauedfnes , atq?  raucedinea,tu(ies,dolorea  P<dlo- 
ria,&  laterum,atcji  lumborum  >.capitia  dolores , vertigi- 
Qca,&apopkxix. 

Bx.v.fe<fi.viif.aph. 

Quieucp  morbo  laterali  laborantes  in  quatuordectm 
diebus  non  repurgatur  Jiiad  fuppurationem  vertuntur. 

xv.aph.  . I 

Quicum  ex  morbo  Uterali'  fuppurantur,  fi  in  quadra* 
gina  diebus  purgantiir>k  die  i qua  fit  rupuo;,  lil>eraiitur, 
u vero  non  ad  tabem  tranfeunt. 

Ex.v>.fc<fi*«vj.aph. 

«tfnmv  Amorbo  laterali, velpulmonia  habito. alui  proflu* 
pc«*/ac.i*  uium  adueoiSiyinalum.  • 

pipiKu « xxxiii.aph. 

Moiua.  , 


Bx.vij.(edcotiJ.aph. 

A pulmonis  inflammatione  phrenerfs,maluM* 

De  empyemace. 

Ex.vj.fedi.xxvij.aph. 

Quicun^i  fuppurati,  autaquaminterntem  patiemc» 
vnincur,au[  fccannir , fi  pus,  aut  aqua  vnniafim  effluxe* 
nc,omnes  moriuntur* 

Bx.vij.ledi.slv.aph.  . 

Quicun^  fuppurati  vmntur,vel.  fecancur  ,fi  pus  puro 
fluxerit, & albiHn,euadunt,fivcroiibcnienuim,d(fecu* 
letKum,acfactidum  pereunt* 

DephtbiH,  . 

Ex.ii>.  Iedi.x.aph. 

Autumnus  ubidis  malus. 
xitj.aph. 

Si  vero  xfias  ficca  (tierit , SC  aquilonia, autumnus  verp 
pluuiofus , Sc  aufiraliSfdolorcs  capnia  ad  hyemem  fiunt, 
Sc  tu(aes,raucedinea,atqi  grauedines,qbufd2  ant  SC  tabes. 

xxtj.aph,  '.a  c. 

Autumno  vero, Aplurimi  xftiui  morbi  fiunt, 4C(e* 
bres  quartanx,  &erraticx  ^Sc  ljenes,aqux  imercuicm,5f 
cabea  SC  fiiUictdia  vrmxdi;  cx. 

Ex.fiij.(edi.vuj4iph. 

' Tabidos  vero,cauenies  ad  fuperioret  purgationes. 
Ex.v.fedl.tx.aph. 

Tabes  fiunt  maxime  xtattbus,lidecimoodciuo,vfi^ 
ad  (tiigeOmumquintum. 

xj.aph. 

Qui  tabe  molc(lant,fi  fputu  quodextiilknli  graue  ofe^ 
tniedium  carbombus,dC  capilli^ capite defluunt,lecalc. 
xij.apfu  ^ 

OtubufcTiqi  tabe  laboraniibua  capilli  It  capite  defiufit, 
Qaaluiprofluuio  fu  peruenieote, moriuntur. 

lxiui.aph.  ^ 

Lac  dare  caput  doUtibus  malu,malu  vero  Sc  Irhricit  S 
tibut»^  Qbus  lita  (ufpen(a,munnur3r,&  fi(tculo(is,malu 
tucem  Sc  quibus  tn  febribus  acutis  biltbfx^flint  deiedlio* 
nes  ,<9d  quibus  (anguinismulti  dncdiiofadiaefi.  Conuc* 
nit  autem  SC  tabidis  dare, qui  non  valde  multum  fabrici* 
uni,&  in  fabnbus  longis, & patuts,(i  nullum  ex  fupra  di* 
dita  figiiisa^rit,^  prxeer  rationem  coiifumpua. 
Ex.vij.fidi.xvj.aph. 

A puris  fputo  phthtfis,&Quxut , cum  vero  fputum  re« 
linetur, moriuntur. 

DediTpofidonibus  cordis  continens  m# 
bricas  quim^.  Capitulum.  X L 

De  defcnptioneyCompUxione^  tr  dMtoimd  eardis^Sx  de 
difpcfttionibm  complextomhus  rms  confidnatis^d 
medico.  Rjibficd.  X. 

Or  efi  membrum  pnnctpale  cfiplextona^ 
le  igneum  calont  nai  urdis,  SC  vkx  totius 
fundamemu  ex  carne  forci  ex  olgerxtc  vil 


. 


Hypo  * 
charta 


lorum  cn  duobus  addita oians , fiue  aun* 
culta  c6texium,duro  vallato  pilmculo^dt 

" biip  quJtiuttf . figurx  pyramtdalis,ex  iri* 

bua  ventriculis  vndecim  horiolis  tmercifum  in  medio  pc 
dioris  vt  rex  in  regno  collocatum  ac  (uper  fubfiamiS  fimi 
lemcanilaginifiabilml.  Dicitur  principale, qih  eftpru 
mum  membru  quod  generaf  per  ^iprium  eius  trpersmen 
cumpdudituumfpOsvel  inftrumctiperfeeflfi-ctioe  con* 
oirremisad  cdfenationc  mdiuidui  vel  fpccki.  vnde.xxi. 
teruj  de.gcneraiione  embrionis.  Cu  ventas  efi  primu 
mebrumquod  generat  cficor.ddin  jibello  de  morte  SC  vi 
la.Efi  primu  quod  vuiit  SC  vitinuim  quod  moid.  Dic^ 
cdpkxiooc  igoeu.  alHpfaca»d^plc«MMa  cxifiu  S: 


/ V' 


V:  i Tradlatuj.  VL  ’ 

priitjt  <fe<;omp4^‘ontl>uffNemb»6rum  & primo 
^5pincr^ii9  vtrimo  opuulo.nrc  inhac  panectcdo  Aticr 
roysg  fecundo  Tuo  colligcc  capitulo  de  complexionibut 
mibrorum  oFi^cialiuna  euca*d^  liu.c6plexiotiis,pnuncia^ 
s^.llrdhoe  thcoridt  relfquo.  Dicitur  calori*,  qm  cor  cfl 
•Mfbruo)  in  quo  rqxrit  (angua.cSf  fpui  tan^  in  fonte*  \n 
primo  de  geiKratton:bu*.  cor  efl  mcbrum  cxierii  imgta 
fiingumeu.nam  vc  dtm  in  dextro  etua  ventriculo  concine 
Uurfanguinm arterialis  magna  qu«itasxlld^maximtipi> 
«cauoOim.nS  Aurc.iade  viribuii  cordis  dnut  rimftru  no» 
vrmr?elle  armarium  fpnsc^  mmerSgenerauonia  itliua. 
hts  aut{  duobus. f.languine  3c  Tpu  repentur  in  corpore  ca 
lor  naturalis Sc  viia. vnde  i^er.fecudo  coUiget.  Cor  Hac 
in  corpore  ad  modum  ciibam'  ignis.  Dicitur  ex  carne  vt 
Ct  longinquum  ^nocumetis.Aui.xj.icrtn>^cap.  OicVtur 
«X  oLgencrc.na  habet  villos  longuudtnales  per  quos  atrra 
Int  aerem.  lamiidtnales  per  quos  expellit  Cuigumc  Sc  fpuis 
id  alta  membra Rinios  capinofos  ad  extra.tranfiierdJct 
Vt  retineat  fanguinem  in  re&cxrera  retinenda,  vn  in  iani 
■lortuit  repent  fanguit  retentus  in  eo  vt  io  libro  de  tabe. 

' ^icitur  cii  duobusaddicametts » qm  ficuc  cerebrum  hv 
bd  duas  aures  k lateribus,  ita  cor  duo  addiiamcra  in 
roilitudinem  aurium.  V nde  de  luuamcncia  mcbrorum.ca 
ptmlode  iuuam?ti$aurfcutaruaiCorduquz  funt  rugola 
&motlia  HStia  fuper  duo  oriffeia  per  qux  recipit  ^rfgui'' 
pero  3c aeread  nuircfriKrium.df  lucrut ex  ^ne  creata. vc 
6 contingat  cor  repuri  muTco  fanguine  aut  fp5  polsic 
cor  p dilatationem  iHoru  additamfroru  ipibm  corrrinere'. 
^ut  mediamibus  fu  dauGo  Gmguints  & (pas,A  hoc  fe  * 
finitura  n5  intenta  magnitudini  cordis. fed  magis puita 
tinam  ex  magnitudtneeius  bcuta  fuiflet  virtutum  oebifi 
laf  .opter  rparfioncm  fptricuu.nam  alalia  magni  cordis  re 
t^du  fuf  molis  funt  timida  vt  lepus  ccruut.  ft^cum  pau 
cificatiir  fanguit  Sc  I(>us  in  corde  iHxauricula;  molles  c6 
f rahunf  3C  fupplem  loco  eius  quod  euacuatu  cH,  ne  cooca 
uitas  cordis  vacua  remaneat.  Item  ex  hisetiSeuiraf  ponde 
. rofttas  vc  patet  c^derSti.Ex  qucHionibus  apparet  quare 
(iiit  mediocril  ac  dsbirp  quSmatts  • eH  tfl  maius  in  hofe  ^ 
inaliquoalio  alati  efufd^qiiStirati5>qm  plus  habet  de  ca- 
lore  m quSto.  Dienur  duro.habet  cient m capfuIS  nerued 
f h qua  cdrinef  jieparato  tH  ab  ra,ne  in  fuo  mocu  impediret 
& grauiniecapfiiix  tSehdh  eH  neruea , Sc  dura  Gue  forn^ 
cui  nd  repemur  pSniCultis  ei  par ! G>ifWtudine.,Vt  Aui.ad 
tioc  vt  fpfum  trtnC  i nonimftitdf  ne  impediar  in  fuo  mo 
cuabalnt  orembris.  ^capfula  habet  in  GraquoGtat?  qua 
cor  huoKvhif  iK  luo  ci^iinuo  motu  exiccetur.  naro  cxciui 
aquo{iransc6(umpcioneaccidtcmanirmut,<5^de  eiusGip 
fluitaic  accidit  ieiHi^Cfo^cardiaca^reciior  AfhmSivr.v. 
dc  imerionbus.n.cap.  Dicitur  Ggurx  pyramidalis , qm 
bxc  ffgura  conuenit  aticuqrcxcedepritcalidiarts.qmeH 
figura  q debec  primo  cabdo  ad  quocLconcumc  melior 
^c  Ggura  hiit  diHiniHio  venirtculorum  etus.  6C  parsciut 
acuta  tendit  in  deorfum  dc  ad  ItniHru , vt  Concilia.di^. 
f#nea.txxxvfn.df.it|.re(rtf.  primo  dectinar  magis 

^rum  ad  flmHrum.  Dicitur  ea  iribua  vemriculis.habcc 
erenim  tres  ventres,  dexmim.f.in  quo  Anguis  continetur 
mterialis,(S;  llmHrum  m quo  fpiit,^  medium  qui  eft  via 
mnfitus  ab  vno  ad  ali(l,&  hic  nO  eH  vna  cdcauicai  vc  cm 
feri  Ad  plure*  $C  parua. maiores  rH  tn  parte  dextra  qs  Gni * 
lira.  Dicicur.xi.hoHwF.  Vbi  notfdum  in  deatro  ven# 
fticufo  teperiuni  due  onfieia  magna,  vmim  per  quodtn> 
greirf  vcnachilisd^  eHirtmcus  ita  magnus  apud  cor  A 
poeoconnnuatut  vt  phdnfophi  credSt  ipAm  icorde  or^ 
fum  habere.qm  ip(a  videi  tbi  Geut  Hipesaliorum  ramo> 
f um  i <1  Jo  oriiur  ramus  ame<^c6cautcatf  cordis  tngredia 
furqcircutccordis  radic?  di(b«rgfdo6  perlUb^miam 
pHis.fmovt(^iMifts  dicii.M.ieriii.t.cap.iuper  lUa  prte, 
Scim  ipfb  Kim  tm  ventres.  Rt  ruam  m hofe  via  apparent 


■ Cap:  xr. 

ramus  portat  Anguinem  quo  cor  mtcnnir . in  onficio  ve  • 
ro  magno  venx  chilit  quo  ipiacor  accmgit  repertunf  tria 
hoftioU  qux  (iint  tres  pioi^i  qui  difficulter  videntur  m 
inacomu.qni  mortuoabliex  (ua  cSira^ionein  fe  ittjjuf 
neantur  vt  (cnllit  o6  benemaoifeHentur.A^hxc  reperuiO' 
cur  ab  extra  ad  imua  hora  qua  cor  dilatatur,  A attrahit  a^ 
AAqguiocoiqioeo  pfict debet  iSfali^mcbrisdiHribut. 
cu  vero  rcliuc'^  Aiiguinem  clauduntur  ilA  hoftioh  ab  ta 
tus  ad  extra, fcd  nd  perfrdb  clauii5c.&  cauA  qm  per  illud 
orificium  met  fiet  expulfio  Ar^uinis  perficae  decoiHr,qm 
cof  cAHriognur.na  expellitur  pars  eius  ad  pulmone  vc  dl 
c«ur, maxima  pars  in  arten'3  adorti  q Anguinem  arteria^ 
Icm  in  totu  corpus  deporuc.GH  nSqi  illud  ohficium  qum 
fecundu  in  ipfo  ventriculo  vrrlb*  pulmone,  oa  primo  eft 
verius  epar , quod  eft  orificdf  venx  anenalfs,quia  habet 
thastunicasvrefterforcn^cnvadatad  mfbrum,qutaad 
pulmonem  q eft  in  continuo  motu  ne  itaq»  IrSgarur.  ftettg 
qin  Anguis  per  cSdclanir  liibttlilstmuteft.  Inhocautem 
onacio  funt  cita  aln  hoftiob  qapenumur  ab  intui  ad  ex' 
tra  yrlauduntur  ecftm  pfedhi  clauft5e,qmcor  per  ipGiol 
orificium  debec4  ftex|Kllerehora  c6ftrt<fhbnisdCn5  at* 
lithere  hora  dilarationu.  Fn  lintftro  vero  repenamurcC*» 
Gmilitcrduo  onficia  circa  radtef  eius.  Hnmumcftonff^ 
ciu  arterix  aorrx  Gc  di<ftp,  qfh  oH  ahe  anrrix  ab  ca  orio# 
ttrrffrquohfnemthoftit^.vtlupra.deprena  vtldedlq 
perfera  clauftoneclauduiurab  extra  ad  intus,AiaperiuiM 
lurabimusadextra.&peripAtn  arreriS  ipAmcor  cum 
cOft  nngirur  pluriiw]  pellit  Anginis  A:  fpot.  SeCundH  eft 
orincium  anerix  venalisq  dicitur  artrria, quia  vaporeni 
& fumum  capinolum  portat.  & venalis  qm  vnieS  habet 
cunicS.(Si  ga  p«r  tpfum  cor  attrahit  Af  ex^tir.  Ordinavie 
natura  duo  hoftiola  tm  q perltdb  claulione  no  claudun* 
iur,Af  hxc  hoftiob  fuot  mulmm  eleuata,  vt  apenSrur  pa* 
ricut  cordis  qfS  expellit  9C  rranfmittit  fpifi.Sum  iiaqi  ho  * 
ftioh  i natura  inucnta.vt  exempli  gratia. in  arteria  venaU 
vtinnus  c5ftn<ftt5caerbigidusi»o  Gibitofedgradattm 
ad  cor  perueniae . Similiter  vt  in  etus  diUtacioe  n6  fubito 
multum  de  Anguine  artcruli  & fpu  ad  arieriS  penieruat» 
Et  pariFbrmtter  in  arteria  aorta  ne  in  conftri<ftione  cordia 
multus  ac  fubitufcG&t  fluxus  Anguinis  inartenS  &econ* 
ucrfo  ne  cx  coftriiftioneartertf 'in  cor  5^.Et  hxcoA  colli 
guncur  fepeimo  de  niuamrtis.teriio  cap.  A;  Teptimo  de  vti 
litate  parcicularium*vi].capitulo.  Didcurin  medio  pe«‘ 
dtorA»nam  ftat  in  rocdio  fuprrtoris  3c  inkriotn  amont 
extremis Geut  princeps  m^brorum  aliora.  Naro  Geut Io*’ 
cus  medius  regnieft  conueniemior  regi  vt  conuenirnuua 
fubditts  fubueniac,iu  Sc  de  corde , declinat  irl  vt  diAum 
eft  ad  ftniftrum  cum  cul)}idevi  elongetur  ab  hepate. AoC 
cum  radice  vero  ad  dexirfl  vt  bene  pofl«  fuIHare  calorem 
Sc  fpm  in  panem  dextrS,  vnde  cCceditur  ftniftra  alidior 
dextra.  Otciiur  ac  ftiper  fubftSiiam  GmGc.  oportet  em*m 
cp  rootut  fiat  fuper  atiqiio  fixo. vi>.phincorum.Cum  aui( 
cor  Idnper  dilatetur  A^conftringatur  oportet  ponere  ati^ 
quam  pane  fixS  fuper  quS  innitatur  cor.&hxc  eft  fubfti 
tia  Gmilis  carrilaginiihole.  qm  in  aliis  aialibusrrperifur' 
os  vt  in  corde  cerni  quod  eft  cordiale,  A in  corde  elephV 
cit.Ei  ex  his  olbus  patet  atiacom ra,coplexio.  A delcripeio 
cordis.  DifpoGtiones  c5plexionalescordicdmunittrac 
ddrtes, circa  quas  ver  Atur  medici  incentio  fum  quatuor. 
debi1itas.r.cordis,pullli8  cordA,tr«mor  eius,ac  fyncopii^ 
q abeifdem  caulis  jsuenirc  videntur,  li  Ainutccm  diffirren 
tibua  m f m intenliim  A rtmiftum,nS  mala  cSplexio  debi 
hsac  remilA  imprimens  Acit  cordis  dcbilitatbcum  autf 
cleuatur  in  malitia  Aciens  cadere  diflbenii)  in  motucor^ 
diamagqicudimt.vcloatacia^c  ftequ^ix , vt  9 fiat  ma« 
iorvtUciof contimiSreinoIhoracunc  fftcordtt  ‘tremor.  ‘ 
q»  G n^m  Ius  diflcrett)s  att  qdam  vteiiaitado  ac  interpola 
Uno,iuc  fiet  fordis  pulliia.ol  vero  fortius  ac  intenfius  im  ' 
|irimo,«nivr^fixtroiotpnieit2fat9  impedat  ApdsMq 

Ipiriiu^ 


.1  • V • 

I 


Dcaegrftud.cordb.  ' 144 

f^mius  ad  tntmora  vel  aggr^Sdo  cet  ad  priiwptD;  tunc  nocumentum  orti  ftomach^  ^norumennim  cordis  voch 
faai  fyncopim.q»  fi  vltimau  vitfiorra  vtncei  na  vt  exctn  ueruni.vi  quarcoapho.c5rafto.t7.  Ab  hepate  confiml^ 
fuaCfpiW&calor  vncruncacc(dicraofs.Ifiacn(liraino  Uter, nam qnqthe^plunmu  languinem  melanchoUifi 
derandaaddfdoca  fignif , vt  infra  in  capiiulis  ha«  generat  qut  m cor  tmprimti  matam  c5plexioncni,rt  iii  eo 

rumdifpoficiomimcauUcponenf  particulariter  mcapicu  zgncudfncacau&c,&  hxctmpre(irioeiloIbuaalijtdetc« 
lia pamcutanbua infia.  Sedfcifdumcftqimaluiacople  rior.  Mef. ita  vtqni|tgencret  materiam  naelancholicam* 
Itionis  fngidz  fupeditor  efi  ^ caUdx  .ppeer  ciongacione  Jl  A cerebro  quitto  vt  in  eptiepfia.  A fplene  vt  in  apofic* 

i rcvtts&ficcamagit^hu.hxcobk  Me^.decorde.dtd  maulius  cius  & tumoribus.  Iteyn  ^naaertee  vcinpbca^ 

* hic  caderet  difiiculos  de  lapfii.rdtnquo  theortds.Bc  dem  tiooecomunicausinaUs  vaporibusct*  Itema  toto  vc  in 

I cftdirpontionesc5plcxionaIes.qmdefohiiionecomtnui'  febribus maxiroe  pefiilcntialibus.  Itemafortianimi ac^' 

Icatis  eius  Sc  de  apcdlematibut  cms  parum  diccf  in  vUima  cidente . vt  in  conculsione  limohs  baUieo  vehementis  ca 
rubrica  huius  capiculi.&  caub  dabif . Pofiremo  nota  cp  torts.aut  forti  exercitio  fiut  laborc4^  brcinter  quz  foctuc 
habita  cura  trcmoristd^ryncopis  habetur  cura  pcrfeifipifo  ad  cordis  notabile  debilitatem  vc  fime  fuperflux  euacua 
bilicatis&pulfiiscordis.binclcqucnsducemomftiatra'  tionesvt  tnexmi  multi  bnguinis.muhxaquz vi'tnhy<' 
dtarcdceis,curaabeisnondifl^rantnifif*m  imcnfiimdC  dropico.velmuUxfimieivc  in  apoficfnacd>ua  fime,^ 
remiilum  vt  didbim  efi.  Tua  tca^  intererit  moderari  me  efie  pofiimt  caufii  fotfnia  cremoris» 
dicamffia.&tubeneconfidera.  S I C N A demonfiraciuadiuerfinspulrus. 

Veaan>„ccordis,fa.c.,^.p4ionr.  H. 

«•Ajus^  rv^Remor  cordis  cfi  motus  tremulus  accidens  cordi  Signa  fi  bneuts  fuerit  in  cauiacne  cum  diuerficatema* 

I'  vel  cordis  crebra  pullacio*  ex  qua  appara  &renfii  gnitudeae  vclocitas.Itcm&hzduae  regulz.Cmagnitu^ 
^ oianifefie  c5pr(hendif  diuerficasin  pulfiipercran»  do velocitas pcrciptuncur  etiam  cefiame  cremore, A: 
ob,wuc«  fieos  terminum  in  oibus  difieremijs  nus.  Cuius  caufa^  aderunt  reliqua  fignaCingutnts.de  quibus  ad  plenum  in 
Smbmic  plu^mum  vcRafisindiuifionibusel^aula  cdplexibcali  prmcipioopens.&addirpofii^uluiiujfiturcoiuj.qua 
MtMfani  da  materialis  aut  Imaterialis.  Nam  ad  iapfiimcaUdu  faci»  calesliabeni  multum  defimine» 

CwdiMs  Itus  ac  Brequcncius  Ubif  alijs  paribus,  ols  nanqt  mala  com  Signa  fi  foaic  a cholera  quod  raro  efierit  itlk  fonis  iii»> 

fUTiu  oKo  pi^xio  pfoierans  in  corde  ita  ipfum  debiliut  vr  pofi  debt  flSmatio, velocitas  in  pulfii.cum  eius  duritie  , ficcitas  lin» 
litationem  amplius  virtus  expuUiua  fiimulec  ad  expeUen»  guz^laci,ficismagna,qux  melius  peracrem  frigidum  ^ 
dum  eius  nocumentu  vnde  acadit  pugna  inter  rofbrum  per  potum  frigidum  redabitur , dc  reliqua  figna  cholerx. 
Sc  vrnut?.  .f>pter  quod  caufocur  motus  tremulus  vt  fupra  Signa  fi  a phlegmate  pulfiis  vndoftit , non  multum  ve» 

rubricadetremore.  Vcld^  melius moueiur  motu  irtmu'  lox.vnnapallida.Dauacasntit,&  gaeAhd  pulillanimis 
load  expellendum  nocumentum, qui  motus  cauCitur  hoc  vfus  regimfe  phl^matico  Ac.de  phlegmate  aliato  loco. 

I modo  videlica.quta  <ppter  nocumentum  perceptum  cor  Signa  fi  fuerit  ex  melanchoba,  tunc  erit  cum  tritifiu  fi> 

concrahic,Aquiaineiusc5fin5ioneampliuscaiefitindi  Ittudine pulfij duro.vrina  forcaaiS  habitudo colorra,& 
geidiUcanone.AqacfidcbilftasvtnucisfitpuKatiocre-  fimtiia  demon(habunt,de  quibus  allegato  Ioco.&biiq^ 
bra.quareAc.6t  hic  motus  fiuepalao  liqujburdsm  etiS  melancholici fiintnaturxvvde horribiles, 
modernis  cardiaca  pafiiio  nominacur,verutamen  ols  cor»  Signa  vencofi  funt  paruius  in  diucrfiate pulfiit  veloci 

dis  pafoo  cardiaca  nominari  potefi.  VndeSimon  lanuen  tas  refolutionisaus. 

’ fis  Cardiaca  grxcz , latinc  cordis  dolor . Et  dicitur  cuius  Apofiemofiim  ucrofignificant  figna  apoftcsDacQ,qufo 

caufa.quoniam  abalriscaufisA  multis prouentre  potefi  calidiautbigididcquibustnfoifuttrubricis. 

Vt  ordinate  caulas  ausreciundo  apparebit.  A ucoeno  ucro  prtuatio  aliarum  caufiirure. 

C A V S iiatp  eius  funt  ab  imrinlccisincitStesoft  Stgnafiavamibus  priuatto  aharumcaulimrai,  AeS 

' illzquzaK{iiuintncorde,autpSniculoaus,aut  aliunde  hocplusmoleflaturantecihum,Apofianiimptionede» 

euemcntes.q  cor  ipfura  Izcbnt.  Pofliinc  nSc^  tales  primo  fcendunt.cefiac  fimiUter  fiex  inanitfoDeAfibnpcocibo  gc 
cfielmateriatcs  qnqi materiales  humorofg (angiitnex cho  laiur.econtrafiexrepleaonefuern. 
laicar,me!ancholtcf  ,vet  phlegmancx,  A hoc  raro.Rafis.  Signa  fi  foeric  ex  caliditate  pura  ent  puUus  uclox  fre^ 

autventorz,Afimtreliquis  (acilioret.  Aut.  Vbinoca  t^  quens,  A inordinatus  mulcumenSnonin  horatremorfo 
fi  foait  ventofitas  vaporola  fiibnlis  cum  qua  no  ciSiur^  cu  fiti  qux  ex  annuSfone aeris  frigidi  melius  frdahitur,uc 
cur  maierta  i qua  eleuac  ifb  efi  melior  A Icuior , A caula  fupra  nrc^  fenttaur  humiditas  in  qua  uideanir  cor  nacarcr 
quiafiatimreroluitur.qi  llfiiertt  turbida groila cum  qua  Aq»pofibborcsfiidhis,Apoflueltnhcifrua. 
contungtcmarcria  ^qira  eleuac  ilia  efipUiribuY  caulis  hu»  Signa  fi(uencafngidicaiepullut,Auhelfiuserutpar^ 

moralibus  difficiliorA  foruores cau^t  dolores.patrt  in  uitardi,Atnordinati,aiamnonfrihoratremons.Aq»fi( 
iliaca  ,Acolica.nSdifficiliusrefoluitur<  QuSdocp  fit  ab  peuacuanones  fortes cuacuantesmufrum  derpmttbus/ 
apofiemaie  calido  vel  frigido  eius  vel  CBpfuIxficutacd»  Signafi  fuerte  propter  oppiUttoneraentdiuerfitasNV 

dic  lymif.Gaf.qui dicit  leinuemlleveficauicapfiilaauf.  pulruinmagmtudineAparuiraie^debtliutt,Afbrtiuid»« 
dequoAuic.Quandoepi  folutionecominuitatis.  Qntp  neKimpnuacionefignorunirepteuonis* 
aboppiUcionecocingemcinancnis,ppinqui8Cordts.vn  Signa  fifuerit  propter  nMOtani  fenfibilfrarem.tunc* 

" languinis  cdmuntcac  nocumftum  cordi , A facit  (Hilfiim  quahbafocilicauCiuenitmauemofitatcleoff  Aalfocal# 
diuifumabfi^hocq>fiCitdiuerfitacf  in  anhelitu , vt  gmo  nocumento  leut.Ecdlalcorocfoniuidopalfin  cu  ianf« 
smertorumin  fine.  Ab  extrinfreo  cau^  primtciut  taieanhehcus^^aliorum membrorumfneqiin  operibua 
vr  ab  odoribus  malit  4>pter  nimium  Tolis  calorem  aut  frt.  confiiecis  tzditur  notibtluer.Et  ifii  funt  quorum  faciend 
gus  Tubito  occurrent  vt  in  potu  aquz  frigidx  • aut  nimhi  bus  apparent  ue frig ta  aliarum  pafoibnd  ficui  ux/rt(kia^ 
mmiiovtinexiiumultilanguinisAutvchcnKsansmiac  gaudq^utaltenus.nSleuiTtunacScoeftcfliiermouct. 
ctden$.auc  tremor ,aut  timor  aut  ira  foetis , aut  ,ppta  mor  S^^  b<fh  tiia  crifis  aut  conimunnate  loctui  quia  infir 

fiim  venenoforum.  aut  propta  vermes  in  ventre  geniioa  bnb^  mamfrfhis  efi. 

Aj^prieqfiafcendufKadlupcrioramyrachinciboAmB  Signarifrierfcc5munitaie(lomachifignificafqim  tio 
ximeqncpventuniadotfiemachi.  Cdtmmicaic  tnteno  nd^eftiomsctbitnfiomachofrntiremorfoniorexmo 
rum  fit  maximek  fionucho,Aoiceiuspreracim  propta  tu  (ado  tn  iplb  Acmdi  cfimuxucato.  Item  tempore  ut« 
bumorrimordicatiuos  auccabd  corrupain.NSanuquf  cuiutuallcutaf/Aiufitfcidcrue&fiodioicreadocnufi 

Icem 


Corvi' 
t«  mtoe 
vu 


TraAatut.  VI. 

Item  qa  acctdit  nau(Va  vomittft  cc  tpe  vomitut  allctitaf» 
&vomituf  demonflrac  r(  faciente  tremorem.  Iiemalix 
ftom.ichidift>oHttonef  vc  imaginatiol^  apperitusadre 
cAtranS  ei'i  (|u$  eft  in  f^omacho  Ip  dena  tpftim.vc  co  eil  ad 
potTi  vel  cibu  fngidil.&  limoi  de  quibui  in  (ine.  i i.cap. 

Signa  (1  fuerit  cdmunuaie  pulmonta  percipitur  in  anhe 
litu  difi7cultai,dlfq>  talis  pparatus  rad  pgritudinea  pulmo 
nit  vt  cft  allhma  dC  hmdt.  & q>  apparN  alia  ligna  (Igmfi * 
cStia  pulmonis IxHone  de  qbut  a<fiu  rft  in  pepcedrci  cap. 

Signa  n i matrice  aut  ab  hqMie.vel  fplene, renibus,  vel 
tiuc(linisltgnific3ttrliiVttnpredi«flism^bns.&ilUsco« 
goofce  per  tigna  poliia  de  eis  in  rubricis  proprii*. 

Signa  eius  qui  el>  ex  caulis  extrinfcctt  manifeibi  llint. 

PROGNOSTICA  tremor  accidensex  folu' 
Ctonc  comimmatis  (iiblbinttx  cordis  curam  non  redpit. 

Tremor  ex  apoHemate  accidenti  CQpdiaui  capliilx  eius 
rton  ianaiur , & ille  cui  accidit  dto  moritur  in  pnmo  die 
Helb calidum. in ftendo die  liell  fngidum.  Tmermalas 
complexiones  cordi  accidentes  facientes  tremor?  cft  ma  > 
b complexio  ca.AT  Hc.ab  hac  enim  cito  Iit  htc^ica.  Trc-* 
snor  cordis  diu  perGruerSs  mortem  inducit,nam  mala  co' 
plexio  excedens  debilitans  virtutem  tremorem  indudr  & 
tremor  fyncopim , & fyncopis  mortem.  Si  poli  rremo^ 
rem  accidit  vomitus  pra(s:nus,&  tremor  non  ceflet  Itgni 
Seat  fparmum,5;:  mortem.  Si  fuper  cor  puOuIx  nafeun  < 
lur  interlictunt  in  quarta.  & tales  emimim  per  os  langui' 
nem,&  per  nares  iteut  tncaullrum. 

C V R A canones  amet^  ponantur  particulares  fcribc 
tur  vniuerCifes  omnibus  his  lam  didlis  fgritudinibut  cor 
disdefeniientes.  Primuscp  fummoHudioA^  non  inerti 
follicttudine  pgritudinibut  cordis  eft  fuccurrcndum.nam 
cftihc(aimit&  minera  vitx.  quo  morruoaut  languente 
extera  languem,5^  moriuntur.  T u itacp  feOina  cum  opus 
erit.  Secundus  q»  vbi comprxhendif  cordis  paRionem  3 
Cinguine  tn  quali  vel  quanto  peccante  ^xientre  n5ell  dif« 
ferenda  phlebotomia  k remotis  primo  vt 3 (aphenis  3 ba» 
itlica  lecundo.tertiocum  vrmofisapud  ilniOram  TpatulS 
pofiits.etus  enim  tardatio  cH  cau£i  mortis  infirmi.  T er. 
tiusc^fludium  debet eHc  magnum  ne  talis  cuacuatio  fu' 
perfluat  ne  virtus  cadat.  Q^ianusq»  poH  quSlibet  eua« 
cuationem  debemus  exhibere  qus  cor  fua  prcprietaie  vt# 
•itfieent  Sc  confortent  /implicia  vi  boragotbuglofla « vel 
compolita  cordialia.  Quinius q»  tamli  repletione  cordis 
^fanguineip  ab  eius  re^irtione  fadb  ex  vaporibus  libe# 
rat  phlebotomia. fed  phlebotomia  banitcaedrxtrx  remo 
lietur  repletio  6tiguinea.  Ted  vaporofa  ex  phlebotomia  11 
Billrx.  Sextus  medicinx  qux  euacuant  humore  alium 
^ languine^coroecum  lint  vcplurimum  cicontranxdc# 
bent  milceri  cum  mediemis  confortantibus  cor  que  in  eo 
fortitudinem  efficiunt.  Septimus  audaciores  eJ&  debe 
mus  in  xgrirudinibus  cordis  in  admtniflrando  phleboto 
sniam  4«  exhibendo  phirmactam.&  caula.qm  phVbo 
fomia  non  peruemtad  cor  faliem  fbrnuliter  ipfiim  Ixden 
do  fed  bene  pharmacta.nam  fuo  vaporeadcorperueniens 
spftim  Ixdii.  Oiftauus  q«  in  remouendo  militiam  com# 
plexionit  calidx cordis  debemus  admifirerc  calida  cor- 
dialia  cum  frigidis  vt  frigida  mebus  penetrem.^  vt  fptri 
nis  cordis  rx  tpfls  calidtsconfortentur,&  non  ex  ipfls  pu# 
refrigidisextinf^niur.  Noousqiin  remouendo  mali# 
i«am  cdplexionis  fn.aufl  efle  poiTumus  tn  adminiflntio# 
fM  folum  calidorum  non  excrdeniumi.quoniam  etiS  mul 
tum  calida  nocent  fpirmis  rcfoluendo.&  ideo  Auic.quar 
<a  primi.primo  capitulo  prxe  p>t  q>  excefstuc  calida  me# 
bris  principalibus  a^licon  non  debent.Qundoqitflab 
oudfoributfnuciK^mefl  vt  in  coo  eifliontbus  A;  eteiTctia# 
r«is  ip  cumcalidisralibut  ap.^^nu  it  frigida  in  pauca  quS# 
Itate  carnea  quodbciuntad  catior  im  conlvuacionf  ne 
gieorefbluatur.Vbiautcnt  nMabilitdi(era(ia  cordisfri. 
fidiM4poicriMipU499daiiAiArin[i  Decioma  ^mrr 


Gap.  XI. 

mouendo  malittam  complexionn  Iic  admtntflrart  debet 
dfxta  multum  humida  A:  rpcctafitercibus&r  potus.cnn# 
trarium  de  humida.  de  quibus  luo  loco.  Vndecimus  ip 
in  cura  male  c6plexionu  pure  raro  phlebotomamus , fed 
Iblaadminiflramus  alterantia.  Er  dicitur  raro , quoniam 
vbiel&tmagna  inflammatio  forte  non  conumiret  phlc# 
bocomia.  Vliimus  pro  nunceanon  efl.cp  attente accp  flu 
diolc  debes  tmiedigarc  caulam  xgritodints  cordis  ne  c5# 
tingat  leerrare.quonnm  error  circa  ipfumfidhtscft  ni# 
mts  pericitlofus  vt  fupra. 

C V R A particularis  canones  ponantur  patttcuhret* 
Primus  ell  ordinaao  dixtx.  Secuduscil  alteniio  quS# 
do  fcilicet  cH  mala  complexio  flue  materia.  T emus  cft 
digcHiomaiertx  quando  dat  inducias*  QpartuseReua# 
cuatto.  Quintus  reiumptio  cotinget  rx  fuperflua  euacua# 
cione.  Sextus  cAfbrtatio  cordis, &rpiriiuum.  Sepcimua 
re^ificaiiomerabricuicorcompatifur*  Otflauus  con# 
fbnatiocordisneabalio  recipiat. 

Primus  completur  primo  ex  parte  aens . Vf  quoniam 
aer  debet eflemundus  non  ^idus,  Rd  clarus,non  vento# 
fus>  bonis  mixtus  odonbus,cx  rebus  calidis  odorifer^ 
eordialibus , aut  fngidis  vt  dirpofltio  ipla  extgir.de  qui# 
bus  in  coplemenio  fequentts  canonis.  Ex  quibua  fleri  po# 
tertii  ruflumigia,irroraciones,A:  huiufmodidequibusad 
pletxl  tratflaiu  de  pefle.  Cibus  debet  efle  placidus , quia 
in  odore,&  (apore  naturaliter  vel  acci drntaitter  fusuis  ci# 
lo  dige(libilis.poucarum  ruperfluitatum.mulci  nutrimen 
ti,vt  pullina  caro.faflanorum  .perdicum,  auicularum  par 
uarum.ouarorbtlia.piTccs  laudari  hufurmodi.  de  qui# 
bus  (lipra.quarto  tradbtu.Ttem  hepata  gailtnanl.  Potut 
ruautCsimus.vt  vinum  odoriierum  fubtile.album  aroma 
ticum  dc  huiufraodi  lymphatum , aut  non  fm  difpofl# 
tio  exigit.  Somnus  magis  competit  vigtlia  ipCi,d^  quies 
magis  ipfo  motu.  cdpetii*if{  inierdn  exercitium  tempera# 
to  per  loca  odonfera  plana  3c  huiufmodi.Balneum  c6pe# 
CII  laperatum  ex  odoriferis  ca.vel  hi.  vt  dirpofinoexigit 
maxime  poli  purgatton?,  imo  viaticus  dicit  ipfum  firmo 
fleri  debere.  Abliineatur3  repletione.  Ecfiiperomna 
flt  Ihidium  in  regimine  animi  accidentium. 

Secundus  completur  ex  applicatione  rerum  cor  c3for# 
antium  frigidarum  aut  caaut  tempeaarum  fim  tpla 
difpoflcto  extgtt  fub  forma  embrochx,aut  epuhimx . auc 
&cculi.aut  emplallri.auc  c6fr<fltonts,flije  clediuarq  Sc  hu 
iurmodi,aut  imponendo  in  balneo  aut  inuolncndo  patica 
cem  linteamine  aadcfa<flo  in  aqua  rerum  cordialium  hu# 
fufinodi.  amen  canonis  complonemum  ebrius  habcbi« 
cur  fl  ea  flmpbcia  aut  compoflra  cordialia  calida  frigida* 
aut  trpeaa  enumerabuntur.  Cordialia  calida  fum.Cro# 
cus  de  quo  detur  tn  pauca  quantiute , quoniam  in  magnti 
alUimptus  incerfleirve  venenum. Ciminum. Zcdoaria* 
Xytoaloes.  Garyophyllon , & ell  mirabilis  Aui.Carda# 
momuro.Murciis.  Ambra.  Melifla.  Cubcbe.Enub  d^eft 
mirabitis.Aui.Cortexciiri.Sptca.Cinnamomum.Men# 
iha,Opmum  Sc  huiurmodi  de  quibus  plene  in  compofl# 
cis  dicendum.  Frigida  fiint  Marganix.  Corallus.  Bol3 
arme.Carab^Camphora.Rof^.Sandalus.Poma.Coriaa 

drum  flecum  Sc  humidum.  de  quo  in  duhrjs . Ot  de  cor# 
decemi.Bbur.Myrtus.Aceto(a.Sencnida.  Acetofiascf 
tri.Endiuia.  Nenuphar  icmpergta.  Macis.  RuglolDi  flue 
lingua  bouit  tn  cuius  datide  fls  audax  in  cibis  dC  potibus» 
Poma  dulcia  8c  odonfera. vt  Granau  dulcia  Si  huiufmo 
dt.de  ^ibns  in  (radiatu  de  peOe.  Bx  compoflttt  vfiiali# 
bus  calidisefl  maxime  cdmendatum  eledluarium  de  gfe 
mit  Mcf**Confcdbo  de  xyloaloesMtfl.Oiamufcum  dulr 
ce.Mefl.Aromaticum  mulcatum  Mefi.rolatum  MeF.ga# 
rioflbtumMefi.Diambra  Me#.  Bledtuarium  rego  Me#* 
DcaoMifcu  NUDiamarg^ton  Ni.  Ex  frigidis  cAlieAo. 
Gaf.de  aceto#«Mc#.dtltindlione  prmu.Poma  cddia,  v< 
dcfliodboqct  tMj»  Pira  contfaia  (uedutrum  ro.  vto« 
Syruput 


Dcapgrftud.cord{i4  145 


Syruput  aeetoSiate  citri  Diirodon  abbarif  Ntc.  Ex 
teaiperattt  zucchanira  bugloflacum.  Exdttfhis|autcnav 
plicibua  componere  poerru  calida»aui  big.aut  tempera^ 
tave  libebit  luxta  modum  compoll(oruin,h>ccxau(flO' 
nbui  poficonim. 

Pro  complemento  tertif  recurre, Cipra  crad.tiif.vbi  dl 
geihua  ponuntur  intmbru  omnibue  cducntciiria,  ex  qui' 
buseUgecorduluinquanrum  potet,  aut  adde  ex  cordit' 
libur  aUquid,materiam  tplam  tamm  refpiaencibue* 

Ante  ^plcmcntum  quarti  fciio  cp  in  omm  xgrtiudine 
tnatcriali  maximuaflcriurauxiliucum  euacuatmic.Autc. 
Q>jod  n iucrit  ex  Cinguine  fiat  phlebotomia  ulttma.Auic. 
q(h  melius  per  phIcbotomiS  cuacuamut  matcrii  Sc  maxi 
melanguineScordishcift^ipfiustremorc^  per  plurma 
ciS.  C5iimi(Vaga£  vbiadeor  raiitere£  vapor  ianguineut 
foeticholicusabalio  roembro.cutufmodi  ellct  aut  fplen, 
aut  matrix,aut  hepar.tu  tn  ptati cdfidefa,dl^  eptera  in  phle 
bocomta cftfideranda.  Qiiodfifiicntk  phlegmate vtere 
medicinis  foiutiats  rerpc«fbi  habnibus  ad  cor,  vi  ell  luera 
Gal«  habitibus  euacuarc  phlegraa.et  etia  ordma  ex  alt}s  de 
qbus  rrac.iin.^  cdcordialibus  corrobora.ConfimilV  llio 
ni5  dical  al  materv  peceSs  e(l  cholcnca,vt  cu  diaprumt 
folutiuo,cafia,reubarbaro,  ficcp  fihiertt  melancholica  ve 
cH  hfcraiogodion  proporttonabtliter  vt  dc  phlegmatica. 

Pro  quinto  (lii^  ad  remotionem  euacuanoms.Deindc 
ad  reiiauration?  cum  cibis3^  potibus.  Tertio  cum  con ' 
fortancibus  intus  &extra, remotio  autem  cuacuationis  fit 
cum  rebus  reilringctibus  A'  cufortantibus  membra  SC  na 
curalia  an1mal1a.vtinba.xv.c3p.de  cura  fluxus  oraniu 

membrorum.  Kefiauraiio  vero  fiat  cum  medtciratcO' 
fortantibus  rpiricus,(&:  cot^  regenerantibus,  dC  multipli 
cantibus  fpirttum  &£<nguinem.  Exemplum  vt  funtau* 
rum,argentum,fmaragdus  Ahuiufmodi  vt  fupra  in  com 
plendo  fecundum  canonem.BxempUim  tertij.vt  oua  for* 
bilia  recentia.vinum  aromaticum. 

Conforuntea  autem  cordialia  calida  aut  feig.vcl  tem ' 
perata  dnfta  Qint  (upra  in  fecundo  canone.cu  quibus  com 
pletur  & fexiut  canon. 

Pro  fepeimo  vero  aduertendu  quod  dtVeu  eft  q>  c6ita<> 
cemultoipmembrottc5tingcrc  potefe  vc  feomachi,  hepa 
ctt,mat  ricis.  Qnod  fi  fiteni  k feomacho,<S^  ^ipue  ab  hU' 
tnore  groi&  feude  ad  tnducidu  vomitu  fpSliter  pofe  cibt 

•ibimptionecufubtilttatiuis  vomia1puocanitt>us.vtcil 

feiccus  raphani  cum  oxymelte  aut  cum  alqs.de  qbusinba 
mq.cap.Poft  que  vomitu  faifhim  da  medicinS  folutiuS. 
Vt  hiera  Galeni  Jiiera  ftmplex  & hm5i  cdforuta  cu  agari ' 
CoJ^uf.  Quod  fi  fuerit  ex  cholera  mordicante  dafucctj 
vel  feu^us  tpfos frigidos  ftomachum  cdfortates.  vt  fune 
Ibccus  piroip.citoniorum.granatoru  acetoforum  Sc  hmdt 
dK  |\;>ectaUtcT  poft  cibum,  ^nde  ftudead  ieniuone  naiurp 
cQ  ihamarfndts.manna,rcubarbaro  dC  hmOi  .aut  ele^ua' 
ti|s  vt  tux  videbtl  prudmtix.in  hoc  ca  fumidam  phlebo 
comit.Q^iod  fi  fijcric  cx corruptione  cibt  in  ftomacho  cd 
Ibrtaftomachn  &ipmprpparaad  digeftioncm  bonam, 
vc  tnfea.xiq.cap.  Ici  fimiiV  ^poritonabtlitcr  ^gito  fi  ve* 
nent  vitio  mitricis,hepacts.  rptents.auc  vermui  k quibus 
non  raro  cAttngic.de  quibus  infra  (iits  capitulis.  Item  po 
«cft  cStingere  £ccffsiooe  feb.quo  cafit  fiat  diucrfio  ligan 
do  crura  A prohibendo  afccnCum  uaporu.olfaciedocam 
phoram  &huiufmodi.pocando  iuccum  graracorn.lufcu' 
ia  hordei  cum  aqua  caLfiiperponendo  cordi  pettasinfijlas 
tn  aqua  rodantwis.camphora,&  huiufmodi. 

Completur o^uuspendcn8cxfecndo&  quintocum 
cprthematibus,embrocis,(acculis,&hmoiad  exira.de  cd 
cis  ad  intra.  VI  ^pra  fecundum  caufx  nrcefeitatl.  Et  cx  da 
CIS  roanifeftc  apparet  de  facile  comprxhenditur  modus  ra 
cionalis  curz  tremoris  tam  calidi  ^ feigidt  cordic. 

BT  VT  DVCfiM  fequar  fiiccindc  qup  oppor 
syna  cfuiic  pTO  ipftus  uciBorit  CUTI  fubiuiigam»  In  uc/ 


more  iraqi  calido  cordis  ftude,vt  aer  fit  frigidus  vltioift 
tnfeigtdaiionc,de  cum  irrorauontbus,odorameMS  exfeig^ 
discaphora,(arKSalisdehm6f,cum quibusfi  c5mifcebi£ 
aliquid  vini  odortfert  folum  vt  amplius  penetret  no  ern 
malum  Auic.Et  permutatio  ad  acri  frigidum  eft  cf  cis  4 
maxime  iuuam,illud  enim  reducit  ad  femratl.  Auic.de  cS 
cft  fetis  nota.  Nam  aer  penetrat  ad  cor.de  brtuicer  totum 
reginsen  dccliotcad  fngidum  de  humidO.  Quod  fi  fiieric 
abfip  inaienia .altera  vc  fupra  ad  extra  &ad  mtra  applicS« 
do  remedia.  Et  cx  laudatis  ad  intra,  ip.reminu  laiftucara* 
cndiuix,ponulacx,buglofiae,fendaltt.  roCfpodq.corun* 
drorum.ticcoiti  coraliorum, cara  be,margaritarum.atia* 
par.q.camphorx  quareS  parm  vnius.detur  cum  modico 
vino  aromatico  lymphaio  cum  aqua  ro.dofis  fic.v^hoc 
tamen  medicamen  eft  prxeipuD  vbt  inflamatto  eme  for«> 
cis  de  corpus  cholericum  iuuenile.  q>  fi  non  cdroifce  ex  ca 
lidts  refeangendo  iuxea  canonero  ex  grncralibus.de  tu  cdft 
dera.  Ad  idem.qi.terrz  figiliatx.corailorum  ru.marga* 
ritarum  nd  perforataru.ofeis  de  corde  cenii  ana.5.itj.opi^ 
^.q.croci  macit.ana.9.1.pulucrtxentur  de  mifceStur  eunt 
;euccharo  ro.  veccris  Itb.).  de  hoc  fppe  viatur.  Vbi  uero 
eifet  cum  maceria.de  fuerit  fengutms  precatum  phlrboco 
mavtfupra.St  vero  ex  alta  caufe  calida  euacua  vefuprarf 
Sed  hic  nota  aliqui  modernoru  vident  vdle  m omid 
caufe  calida  phlebotomia copeccre  vt  Placrtinus qui  fta« 
iim  in  cS  calida  phlebotomat  cephalicaauc  mediam  fini« 
ftrx.cui  hac  in  parte  nd  adhpreo  nifi  incelligertt  vbi  aliua 
humor  k fengui ne  ei  tn  comibus  prccaret.&  tu  confidem 
dem  reiiquistehabe  ucdiiflumeft  hic  an:e  cdplcndocs' 
noncs.In  ca  frigida  le  habe  .pportionabilicer  vi  de  calida 
diifta  te  cum  calidis  appropriacts  regendo  vt  fupra.  Sed 
hic  vnum  nota  q>  fi  maceria  fuem  melancholica  fenguiid 
cdmixea  vt  frequenter  ntenitpuoca  hzmorrhoidas,  cut' 
cuaqi  oiacenS  phlegmaticS,  vel  mrlancholic§  cum  rtrpi« 
ctccibus  eS  ut  eft  agaricus,myrobabni  chrbuli.in  melan' 
cholica  nigrt.cdfidera.  Item  in  cremore  cordis  laudatur 
potenter  vfut  bugloftx. vide  Autc.de  cura  tremoris cali' 
di  cordis.Supcr  bugloflam  fis  audax  de  vc  nd  timeas  ma^ 
lictam  eius, et  utere  in  omni  quod  potui  iributs,&  in  cibo 
drt.de  lam  curne  confuetudo  vc  in  potu  tribuatur, de  fimi 
liter  aqua  eius  diftiifata.de  in  dc  curationibus  vniiierfeU.. 
bus  tremons  tnquic.  Et  cft  ex  eia  quilibet  iuuacur  habent 
tremorf  cordit.Er  excis rxperta  funt  poiare  pondus mc' 
dijauri  buglofix  tempore  fomnis  noiftibut  concimus  de 
quamuacem  ponderis  nuclei  de  garyophy ilo  mafcuio.in 
xq.aureii  in  leiuno.  Dc  compofitis  vliialibut  nthil,  qua 
de  ets  fetis  didum  cft  fupra. 

De/yncc^  RH&iicd.  IIL 

SYncopts  duplidter  capi  cdfueuic.  Vno  modo  largr* 
pro  qiacuncp  virtutis  exolutione  vel  debiliiaic.  iub 
quo  modo  lipothymia  edeineexft  enim  lipoihymit 
dcfeiftus  animoficatis.di(fia  k lipi  quod  eft  defe^tit  de  thi 
mos  animus.  Alio  modo  ftricle  quo  md  fumpfit.Auic* 
xj.terrq.ibi  de  hoc.qua  fic  deferibft.Eft  deftru^tio  maiO' 
rit  partis  virtucismotiux  fenfibilispptcr  debilitatccor-'- 
dis  de  aggregation?  fpiritus  totius  ad  .pptrr  cSm  mo 

uemctprumadimcnora.aucppiercam  prxfbcamf  ipm 
iiKerius.quare  nd  inuenit  fpiraculuro.auc  .ppter  parutut£ 
de  fubiiluatc  fuS  quia  non  (Upfluit  fuper  illtr  qui  inuenif  in 
mmeta.  Es  qbus  apparet  dii&rrntia  inter  lipoihymtide 
fyncopim.na  in  lipothymia  nd  cft  dcftru^rio  maioris  par 
tis  vircutu.tmo  tn  ea  nd  eft  nifi  quoddS  ieue  impedimeii' 
tuinfenfudemotu.quaproptereft  dtfeiftut  ammoficactt 
ad  opus  fenAis  3i  motus,  vnde  Itpoihyroicus  feimt  de  mo 
uef.  fed  tn  tn  motu  eft  magis  impeditus  vnde  ad  fedendo 
cogtc.diiferuc  ergo  ^m  Uefum  de  remiflum.Placuit  in 
fionario  defec^tu  nlc  1 fenTu  de  motu  cditagAcco  k ftoma<» 
cbo  uctl  lipochy  ou3  nolare  dices  fy  ncopt  i cordejxedrrn 
Pra^icadl.  T fedvt 


/ 


; I Tradatus.  VI;' 

fed  vt  ad  mrdfcu  de  notnmibut  noli  decertandn  eft» 
Nec  credendum  vt  ronacccx.Auic.c^  virrutet  illx  ddlni' 
amiir  elTentialirer  ficd  quoad  exicum  eout  ad  opus. nec  of#» 
quia  naturafV  motiux  no  deftriiunc  vt  cordis  Itctt  aUqua.» 
licer  Ipcdfanc:qm  (i  fic  llatim  lequeret  mors.  Volunurix 
tn  mociux  deilrui  videitf ad  intelJedtu  datum.  Hi  crt  hic 
•duenendri  Gat.xn.thcrapeu.ttri.cap.lyncopim  defcri 
bttqux  eft  acuta  & &bita  wrtutis  mer/fo.t.cafus«  Vnde 
cum  Auic.hic  in  eius  diffinitione  non  pofuit  fubtio  videt 
f>ol&ryncoptm  ^m  Autc.  fieri  t^porafr  per  tpal^lpirituu 
refoluttone.  & (Ic  GaUduer&n. Propter  qcf  icendum 
de  rdne  fi>rmali  fyiKopis  non  cft  fiat  (Iibito.  vnde  qnc|i 
fit  dcitrutftio  maiorispartts  ut  di^nirio  Dorat.ruc  eil  fyii 
copis  fine  fubito  fiue  temporaliter  illud  nau  Sed  proGal. 
«beendut^  vnpturimu  fubito  adurmt. locutus cft  ergo  de 
spfa  ut  efl  plurimum  aduenicns.Ii?  dato  fucctlsiue  fiat, 
lamen  illud  vltimum  aduerrtmu«.quo  virtus  cadit.c^  vi- 
detur  fubito  fieri.cum  quo  Hat  temporaliter.  Ex  his  au 
cem  qux  didia  funt  patet  difierata  inter  fyncopi  m.<!L  apo 
plex  am^H  enim  fyncopts  cordis  propra  paHio.apopIe« 
sia  vero  cerebri  vt  fupra  de  apoplexia. 

* C A V S ;C.Etdccaufiseiusdic3(pGordontopla« 
cutt  ad  duas  tm  reducere.quT  funt.  Aut  exhalstio  fpiritui 
I re  laciente  tpm  exhalare  vt  (um  refolucntia.Aut  concul  - 
catto  CIUS  nimia  qux  fit  ^ cauia  aggregante  8c  conuenenic 
ip&im  ad  cor  vt  (oriu  dolor,  accidentia  anirai.  CdHami* 
nus  in  pnn.techniaddit  lertiSqux  cH  mala  cdpiexto  cor« 
di  accidn  6c  dolorem  inanitionis  fuppofiiit*  Aiq  clarius 
loqu?tes  dixerunt  diHinguentesqi  eaula  eius  fumituraut 
cx  parte  cordis  aut  ex  parte  fpintuum.  Ex  parte  quid?  cor 
dtt  quia  mala  coplexio  aut  cotinuitacts  (blutio  aut  apoHe 
ma.  Ex  parte  quidc fpirhuu  qura  vel  rdne  quaniitatts.qa 
pauci nd  fuliiciunc  diHjndiad  remota  \*el  quia  multi  non 
cuenranc.vndepcraccidens  (eipfosfufibcant.  Rdne  vero 
qtnliutisquialunt  mala  dfvenenola  qualitate  inlttHivc 
tpe  pcHilftix.  Rdne  modi  fubll2tix.  qa  aut  funt  nimium 
fubtiles  auc  nimiu  grolsi.  Ratione  motus,  quia  lugiunc  ad 
cor,deferi?t  membra  initriora,  vt  tn  foret  dolore.  Sed  no 
deferens  ducem  meum  adea  vcnioquxdecauns  eiusdu 
cit.ex  quibus  clare  habebitur  quod  di(^um  cH.  T res  tan^ 
git  in  genere  caulas  in  defcripcidepoliias.  Prima  que  ell 
cx  debilitate  cordis  fumpta.  Secuda  qux  eil  ex  agnatio# 
nefpintut.ppeercauiasptocantes&agitSces.  Tertia  p* 
pter  fpiritusrefolucionc&  paucitatem.  Sex  tn  in  fpeciaU 
tSgerc  videc.Prima  quid?  himpta  eft  ex  pane  difpontio/ 
«ismaterixvtquia  multa  fufi^ans  quradmodTi accidit 
cxliibitaefFulionehumoqi  plurimorudk  (anguinis  pluri# 
tniad  Homacho&ad  peclusaut  ad  ambo  fimul.  vt  in  p# 
nutacionc  fquinanrix  ad  hpc,mend>ra.Stmirr  in  picurm, 
pipncumonia,(&  hmdi  qh  materia  hom  muln  verfus  par 
ces  cordis  mouef  autfui^^oitfate  oppilSs  quare  ^iibec 
tranliitU)Mrir^adniembtaanheliru<  vnde  accidit  fufio# 
catio,A  tj^copis. Aut  AnmalacdpIexionecalid.aut  frtg. 
sduHiuamvdicatiua  qufadmodd  accidit  in  pnncipio  fe 
b#iu,dcfyn^^(Ishumorofx&  mtnutx.  Sctfa  fumpta 
cH  cx  parte  cu  iupRuic  fcquif  cara  fpintus  ita  vc 

rcMuac  miMr^^ius  vcacciditinfiuxu  ventris  fuper# 
Ruo,Vt>m'tu  (upfiuo^fluxti^kigutnis  narin,menHruoruin 
Vt  in  panu.aut  ab  alio  m?bro  vt  in  hxmorrhoidibus,  auc 
;ppter  vulnus,aui  I fupflua  euone, debita  hydropicoru, 
auc  43pier  apitioncap^eraatts  inqua  pn^ette  egredi  ma 
gna  (anici  quacicaa  fubito.  aut  nimia  reforucione  cdiingen 
IC  in  fptritibutppter  moram  in  balneo  aut  (orti  exercitio, 
aut  foni  fupfluo  fudore  et  maxime  in  corpore  quod  habet 
humot;et  fubctlcs  & rpirttus  ex  (aciit  refolubites.  Et  nota 
(pqncpacaditfyncopis  vbtvmutuital»  eHforttt  talit 
_pon  ell  timenda.  illa  cH  qux  («juitur  phlebotomiam 
Aufc.de  fyncopi.  Tertia  fumie  ex  dolore  ^spter  (blutio# 
•2  fp^tufi  in  dolore  vt  tn  iliaa  coljq4&  io  inordi«. 


" Cap.  XI. 

eacioncfi^^accidecetnmefnbrie  fitoribilibti^vtiinl 
'OS  (lomatmi. caput  virgx,inteftioa  gricilia,punduirx  ner 
uora,rpafmo,&  eooc6iradcione.tn  qbos  fcqud  dolor  m* 
tf fijs  morllf  vefpiu,(corpionu«&  hmdi.  Quarta  furamir 
ex  animi  acctdchbus  ia  gbusfpuscoprtraunf  excriHiti» 
Sc  dilatant  ex  gaudio  cor  defer eces.  Quuxa  fumie  ex  par« 
ce  apoHematis,qin  aut  apoHema  eH  magnu  SC  i corde  re» 
monl,  Sc  tunc  fuo  corrupto  vapore  deportato  aut  per  ar» 
tertas  aut  aliter  ad  cor  ipfum  Ixdit.  auc  eO  paniu  propm» 
quu  ei  Sc  in  panniculis  pedlons  vel  in  pSntculo  eius.&  vc 
fupra  didbl  eH  Ixduaut  qm  fiue  paruu  fiue  magnum  auc 
proptoquu  aut  non  facit  dolor?  mienfinsu  Sexta  (umitur 
ex  parte  membronr  cdicantoi  nocumentu  cordi  vt  cH  Ho 
machutq  ^ptcrcius^^pmquitate  adcor&  fpecialueroa 
eius(p4>picr  riusuchcmentc  Cmfibibcatc  A;  coIlcAioncm 
roateriau  diuerlaru  vc  cholerx  prafiunex  Sc  aliarfi  plileg» 
macicaru  corrupearu  cordi  tifi  nocumento  edicat  vcin^ 
fy neopis  cdleqiuf . na  tn  bulimo  tantam  frigiduate  cordtf 
coicat  vc  inde  fppe  (yncopisaccidat.Cofimilher  du  mor 
dicatione  otis  eius  a re  mordicante  cordi  cdicac.  Et  pro« 
portionabiliterdicendu  dere  acuta  nimium  calida  vice* 
ractua.  Cofimiliier  ex  pane  matricis  qm  cordi  cdicac  va 
pores  corruptos  aut  venenofos.  vnde  in  fumma  membra 
cdfcanria  nocumento  ex  quo  fequtc  fyncopts  Sciunt  auc 
4>pcer  dolorem  nimiQ  continuatum  aut  4^pttr  vapore  ue# 
nenoliim  cordi  crSfmillumMiuc  ppter  cuacuiiionr  accidi 
tem  in  eis  foluencc  fpiricum  cordis.aut  ^ter  oppilattonC 
facient?  cdfirt Aione  viaru  fpiis  i n eis  qui  funt  in  circuitu 
meatuum  cordis,  aur  «ppier  cdplexioiKs  corruptas  malat 
(bnes  dominantes  eic,licut  tn  febrtbusadutemibus,  SC  pe 
(Itlenttalibus.  Aut  quia  omma  membra  limulaut  aliqua 
cdmunttace  fua  ipfi  cordi  nocumentum  grande  prxHarx 
vt  cdcingitquSdoqi ex  maceria  in  inteftiniscdtcnu.  Scio 
hic  me  multum  in  caufis^elane,  fednonabfqi  cau&fe» 
ct.Atuconfidcra.  Erex  fyncopi  quxdam  confirmatur 
&cH  fila  in  qua  faciesdeuenicad  viridiiatr  Aeolium  ad 
contorfion?,  A hxc  curam  nd  recipit.  Auic.  Quxdam  nw 
confirmata  A hxc curam  recipit.  Etquaiido  cominuac 
fyncopis  A fit  vehemens  A non  cH  cauta  manifefia  faciet 
eam,  tmoeftcordialis,  tunc  habetueam  moritur  fubito» 
Auic.  Et  homines  quibus  accidit  bciliut  fyncopts  funt 
infanies,dcbilcs,decrepitr,conuale(centes,choIcrSmobi» 
Icm  habences,malo  viences  regimine,carceraci,  famelici, 
Serapio.  Bt  debiliores  quidem  homines  ad  toletandum 
iptam  Itinc  comparari  ad  hocur  neqt  fint  infirmi  nrt;^  lan^ 
ficut^nfmceSjAqui  fune  ns  proximi  Adecrepiri  A cdua» 
lefcemet.fed  inxtate  proueniemes  coieram  iplaro, Aciua 
coleramia  eH  plurima  m hyeme  ^ in  xfiace.  Auic. 

SIGNA  dcmonHrattua.ab!aiiofenfus,AraotuS) 
pulfus  formicans,  mortificatio  faciei,  frigidicaa  extrcmir 
tatum,A  reliqua  diifra  lupra  deapoplexta. 

Sigtu  nus  qux  e(l  calts  per  proprieiatem. cordis  Abi# 
liras,  paruiras  A dtminutfo  pulfus  A anhelitus  A raritas 
A obliuieattrahendi  aerem,  A ex  omni  facili  cauCa  ac» 
ctditei.de  quo  Hippo.xl).Aphor.  ij.SeiHionss.Quifie» 
quencer,ac fortiter  abfquecaufiimanifefta  exoluumurds 
repente  monsmur. 

Signa  fi  hierit  a cdmuniiatealiora oportet  diligeter  tn« 
ueHtgare  difpontiones  membrorum  altorum.  A fi  ante 
tn  eis  pafiusefi  vel  prius  Ipfionem  fcnlmi. 

Sigru  fihtetit  de caufis pnmitims  abaHaraibut  tnue» 
Higa.  Item  aliquando  poli  fyncopim  accidn  aliquid  vt 
vomitus  vel  fluxus  vencrtsvelaliquod  taie  quod  caulam 
ipiam  declarat. 

PROGNOSTICA  futune fyncopis.  Tre-» 
mor  cordis,muratio  coioru  fiiciet,mutauo  pulfus  tnpir» 
uttacem'Auirditarem  tfisgidnaa  extremorum.  Si  ali» 
CUI  peHcuerauft  longo  tempore  tremorcordis,  AlUbtio 
vsoatfyocoptiexpcduusdl.  Si  altnn  f^ihitq  vetm  (ytH 


De  acgritud.cordis»  ■ 14^ 


>edpt«  qux  prolongetur  & color  bciei  mutatus  fuerit  Ai 
liuoremaut  virorem  aut  nigredinem  cxpediiusefti  St 
'lyncopizaco  apponatur  vel  infuSletur  Rcrnutatonum>  Vt 
elleborus  Si  huiu(modi.&  non  (lernutet  conTummatQ 

Quando  alicui  accidit  fyncopis  Cne  caula  manilrfta  prt 
mttfua  vel  ante  cum  tremoris  ^equemia»  lu  q»  nd  etienc' 
'm  vitio  ftomachi  vel  aliunde»runc  fyncopis  efl  cordiafis 
confirmaca.vndc  (i  vehemens  fiiertt  moritur  habent  eam 
vtdu-lumcA«Confirmataenimcuram  nonrecipii.  Ht 
fiic  vlcimo  nota>vt  Cupra  epdc  funi  caufe  tremoris  Si  (yn 
copis.d^  cum  cauCc  tremoris  augentur  faaut  fyncopiixi* 
& ideo  (tgna  llint  proportionata  conirana. 

■ C V R A vniuerCilis.canonet.  Primus  in  cura  fyft 
copis  cu  Ht  pafsfacordis  quod  efl  principale  vitp  priiKi« 
poi»debemut  feinnareadciuscurS  omni  (ludio  eciS  prst* 
cauere  ab  errore  qm  error  eti9  paruus  in  hoc  po(3&t  cllc  cS 
mortis.  Secundus  (>  dato  qf  fyncopi  pprie  & per  (e  non 
debeatur  cura  cum  ntacctdi^>dl^acci(knti^rieA^pcr  (c 
non  debeaf  curatio.  n.thcrapeu.rj.cap.(ed  pruicipiarc‘dc.' 
|>catur  caufs  cius,^  quatfcilicet  dependet,  fed  quia  (!  pod' 
ponat  cura  tam  feui  acctdemismala  dirpoiTtioaugef.vir-* 
tus  profternif .hic  pn'mo  attendendu  e(l  curx  ipHus  acd« 
dentis, quia  ryncopis$caufaeeiut.vndecu  Tyncopitiun' 
gttur  tir^  migis  d^na  curte  eft  fyncopis  ^ reb.li  qua  de-* 
pendet,  vt  Auic.pnma  qiurci  de  cura  ftb.fyncopalis. 

C V R A (%rTtcularis.Ecdefcendendoad  particularia 
oportet  prtcmitcere  q»canonii  quidam  fune  curatiuiqui^ 
dam  prteuidiii  fatis  brge  loquendo.Curatiut  qui  debetur 
tn  aifcuali  paroxy fmo.Prxuiflui  qui  debemur  ame  paro' 
«y fmi  euentn.Primt  fum  duo.excicatio  virtutis  cum  qua 
cUfptricuum  retentio.  Et  ne  ipfi  rclbluamur  prohibicio> 
Si  confortatio  etufdcm. 

Pnmus  Ci^pleiur  fricationibus  extremorum  manu, vel 
cum  panno  afperOfdue  cum  aceto,  vel  (^le  bdis  ligatio» 
nibus  eorum  niH  fuerit  fyncoptsex  refolucione,  vt  e(l  ilh 
quxeft^(udore,&inqua  fptritusmoueturad  emenora. 
vnde  non  oportet  qi  ifti  moueamur.  Vomant  aut  Ifgftur. 
Auic.irroratfone  faciei  cum  aqua  ro.vel  (SmpiiciVimo  Si 
quidSex  antiquis  induebam  fyncopizatum  ex  Imerarninc 
IcKO  inaqua  dcco^ionisCindialora  &citrorum  fngido» 
ffitm  cordtaliu  quod  etia  videf  innuere  Autc.Sed  hic  nota 
tale  irroratione  non  c6uenire  femper  Si  fplltter  ubi  fynco 
pra(ic9  ca(r^da,auc  nimia  repletione,  aut  nimio  fluxu, 
qm  augeret  malam  difpontionS,  vt  pater.  Si  hoe  volebat 
Aut.de  cura  eius  ca  inqt.  Er  ex  eis  0 fum  nccellar  la  fn  plu » 
rtbusfpecicbusfyncopited  inCpilTatio  corporis  exterius 
vt  comprimaf  ff^t  reiblutus  nifl  flt  folutto  ventris  fortis 
valde.aut  flt  caub  b^igus  vthem£f.  Fa^s  auir  his  fl  non 
redit  cStinuenf  fricationes  fbrtes,!igationes  dolorofx.tra 
hatur  per  barbam. fficttur  tcdiculi  fortiter  clamcc  nomi» 
neproprio.d^vUimoapponanturdernucatoria  nanbus, 
vt  condiH, piper, elleborus.  Qubd  fl  non  fternutauem  fi» 
gnO  vlcimx  debiliutis  in  cerebro  vt  no  (enciac  mordica  • 
tionem,  aut  (i  fencie  quia  virtus  expulfiua  efl  nimium  de» 
bdisnS  fternucat,&hoce(liignnmortit,quatereceden» 
dume(i.Sed  hic  imclUge  vbi  in  nanbus  aut  in  caruneuhs 
nd  cifo  Ixflo.  Sed  hic  nota  <p  cu  aliqualiter  redit  virtus 
nihiixque  ipbm  excitat  Ocuc  leue  (leirnutaiorid.  Qubd 
fj  credis  tplam  9 (lomacho  procedere  impone  pennS  oleo 
inumfhm  in  guttur  eius3^  quidam  ad  cbmouendum  fpi» 
ricusad  extra  vtutur  impofleione  pennx  in  guttur  tmAp) 
Si  inuolutx  cum  aromatibus  h^tgidif,vc  opusefl^ 

* ScifidSpleturapplicatione  rerum  odonfcranl  bona» 
rum  qux  fptritu  imcriuni  mAfoeric  3i  prxfocacione  matri» 
eii^  in  c9  calida  vt  t frigidu  irrorando  in  pnmts  bciem 
impctuo(e,vc  diiflum  efl,in(ufliando  in  nares  eoru  frigida 
aromatica,deqbusin  princip(ocapituli,qbus(iadmifc^ 
aliquid  mufci  aut  diamufci  nonent  malu  iuxta  canone.in 
prwc*ca^pofitu.dlCtqtbt  Cordi  GmiEr  applicare  (kca 


'vel  humida.epithemata.in  frigida  urrocafidaadminiflra 
ca,ut  diamufc5.Quomodo  aute  admiraflran  debeat  uinS 
dfcec  in  dubiis.  Ite  ponatur  lignu  inter  dentes  eius  & ape 
riaf  06  eius  quod  fr icari  debet  calido, vt  thertaca,  pot ione 
mulcata ,auc  frigidis  aromatibus, vt  fupra  Si  diiftu  eft  nifl 
fuerit  9 prgfocationc,qm  eo  cafo  vti  oportet  (i^dis  odo» 
rifero.ar.fcetidis,vt  am  fanda, p«ia  Lm'  cdbufla.  peonia 
perdiaim  combuilesqux  9 proprietate agum  5:altjsde 
quibus  in  de  prffocatione.debetaer  effr  clarus,liber,  aro» 
matt2atu8,vi  petit  dif^fitio  t^perauis.  Et  Oratus  eorfidt 
cfle  vt  he<Oicoi)i,&  maxime  cfi  efl  9 c9 calida.  Cum  autd 
virtus  eO  expergefaifla  ita  vt  aliquafr  incipot  patifsobe» 
dire  cO.Canon  primus.Spus  uiulisuiuiflcano  ac  uinutia 
naturalis  cAfortatio.  Cbpiciur  autc  hic  canon  cum  exbi» 
bittone  nuirimni  (ubtilis  dfuelocicer  nutriAts  habftts  A? 
virtut?  animale  cito  reOaurarc.  vtuerbt  gratra  cxhibcaE 
ilicopanisailatuacumutno  aroroaticolymphstoaut  nd 
lymphato,ut  petit  difpoiiiio.  de  quo  in  dubtjs.  aut  cu  vt» 
no  non  aromatico  ex  fr,  frd  mixto  cum  aromatibus  cali •» 
du  ut  dumuico  dula,uel  mace,  Si  hm6i  cordtalibus,  aut 
frtgidis,ut  fandalts.ro.margarkisei  hinufmodi.ut  in  pnn 
dpio  capituli .Cdueniot  Si  hic  oua  forbilia  rec9tia,&  ma 
ximeujtellus.lcf uinum  aromaiicuminquo  exttnguitur 
aurum.  Irt lac  calidum  muliitualet.  Iicmaquacarmsfr» 
<fra  cum  cerdtalibusfrig.autcald.  Ic9fublimatumexgab 
lina  uel  capone  cum  aromatibus  cordialibus  decentibus. 
Et  frico  q>  nihil  xque  cito  rcOaurac  uirtute  fleut  Aiblima» 
cum  ex  carne,  propter  quod  eo  utere.  Deinde  fomiica/' 
toergo  procet  ad  difamgrofsiorem.  Vtacurletiflcan 
t ibus,  vt  ludo,  cantilenis,  muncis,qece,fomno,&  ab  om  • 
ni  re  iriOante  abflineat,&  coitum  omnino  euicet.  Si  cuna 
fcb.contungicurfyncopi  moderanda  (unc  hxc.6f  tu  cbfi» 
dera.  Canon frcundus&eOprxuiliuus&pattimcura» 
tfuus.uere  per  Scitur  conflderata  cauia  9 qua  ^enic.  unde 
freundum  ordinemfupradecauftspollcum&ab  Auicc. 
(iimptum  (Ic  inetos  complemento  procedam. 

C V R A n fyncoptsex  plenitudmec5nngar  tunc eua 
cuatio  frnai  iuxcaillud  Senis'  noOri.xxtj.aph.ii.Sct^itoras, 
Qiiicuncp  morbi  ex  repletione  fiunt, curat  euacuatto,d^c.. 
Vnde  iniut^cur  ^mes,&  cibus  minoret ur&  adhibeanfi 
fricationes.!^  ante  ruacuanonem  debent  pry  cedere  dige>^ 
(liua  materiet  ipfi  couenirtia.nain  caufr  frigida  phlegma 
tica  debene  caleflici^talubtiliantta  Si  inciddia.  Si  j^ipue 
vbi  materia  uifcoHcace  participet.  Si  hoc  efl  quod  uoluic 
Gal.im.therapeu.h.cap.dum inquit.  Aptn  efl  eis  oxyniel 
decoito  tn  cis  hy(fopo,&  Auic.  Ec  i(li  quide  iuuamiir  cu 
fyrupo  acetofo,&  .pprie  illo  qui  coquit  cum  aqua  in  qua 
(unc  (ubctitano,&  inci(Io,(tcut  hy(Topus,&  (imtlia.Cd(i» 
miiiicr  dent  hxc  fi  fuerit  oppilatio  in  caufa.  Si  laborandil 
efl  cum  .puocacioms  urinx.  Aui.Eciaro  tn  hoc  afu  maxt» 
roccOuentum  fyrupi  debtlamrjscum  accio,  eflemm  ha» 
bens  has  incentiones  Si  efl  cordialis.  Qubd  fi  materia  Tue 
ricfanguinea  quxfut  multitudine  hoc  Faceret  quod  raro 
accidtt.fac  phlebocomia,&ip(am  potius  reiteres  ne  utr» 
rus  deficiat  ex  vmcatnagna  cuacuirione.fiK  foc  pryuilionC 
(icorpusei1eccontuettt,auta<f(umexphl<boiomta  cade» 
re  tn  fyncopi‘m,uc  mfra  circa  fiirm.Et  fi  materia  fuent  (a» 
niofa  fluxa  ui  in  fquinantia , aut  tn  pleurifi » ane  peripneu» 
monia  flude  ad  cnis  aiaaiationf,  ut  fupra  de  htt.  Qubd 
n fuerit 9 cau(licaii.colerica  digeras  &euacues,&  fupra 
cum  di^fliuis  cordulibus  appropriatis,  vt  efl  (yrup.de 
acetofiiate  citri  violatus  dk'c.dc  quibus  tertio  tradi. 
ibf.  St  verofuerk  9 mala  complexione  frimd.vel  caL  ha» 
bet  in  principio  cap.limplicia,,&  compoflta  ei  obuiaras 
Si  laudat  in  calida  thertaca, merndatum  Sc  hmbi,  maxime 
feb.noncxiflente.  Eihicnotacanonem AuicC.tnquic.Bi 
quandoqicurattofoci‘tneccfiartum  vt  fiat  mundificactoi 
& hmes  nocumemu  eius,  quia  times  debihiaid  flomachi» 
Itquic.  oponet  vt  tu  cofortea  flomaebud^  incipit  in  hoq 
Pndlica.S*  T ij  cumco 


TraAatus.  VI« 

fum  eo  quod  eft  ficuc  (Vniput  de  ab0mfuo  deco<0ut  eu 
inrile,&empU0ra  confortantia  ftomachum  prsdi<f^a.dlC 
ad  bibendum  da  vinum  odonfenim  poA  illud>d^  ciba  ci 
boUudabtlf.  Sed  tu  C|uooi  modera  incauia  calida  vtcn* 
do  fogidta  imus  dc  exira  Itomachi  confortatiuis.  dc  qui* 
bus  (iio  loco  pleoe  dicetur. 

C V R A lllueruexmmta  euacuatione  reftauref  vir^ 
eoscumctbis  Aibcilibut  Eaaligdigeflionii  bequemertdiC 
in  parua  quantitate  exhibitis  dC  alKrattf>  auc  non  alternus 
iKundd  ipl^  difp(^tfo  petit.de  qutbus  acfhim  in  cano* 
ne  prxcedemi.  Item  conuentc  conturum,brodium,  ciMii 
matum^qua  carms  in  qua  decima  eius  Hr,  vinum  odori£e 
rum.de  quibus  in.n.cra(fu.  Laudatur  praecipue  3C  miro 
modo  hic  cibus.aiirtur  gaUina,  vel  perdix,  vel  caro  arie^ 
lis  animalis,  & iardeiur  modicum, & Siperpotantur  gn* 
ryophyb,  deinde  depo0ra  ab  igne  irroretur  aqua  rof.ran 
fcau  SC  vino  odonfoo  mufcatellino.&  odornur  ^ patieo 
le.  hic  enim  odor  multum  viuiScat.  deinde  teratur  Sc  pi« 
detur  forttistme&arpergatur  vinoodorilero  aromanco 
SC  ponatur  in  pSno  mu  do.  deinde  in  torcubn  3C  extrahat 
liiccut  A calefiat  lento  igne  SC  detur  patienti,  Sc  maxime 
vbi  non  (1c  ieb..ppter  quod  nota  quia  di<dd  eft  alteratis, 
SC  non  alteraiis.nJ  vbi  iitb.iic SC cabdicas exce&iua  da  in* 
P . bigid3cia.dfexmcltonbuse(laceco0tas  citri.  Item  fiic.' 
^ cut  granatorum  dutacaororam  muzorum,vt  exigit  di' 
' ljx>0iio.  Sed  hic  nota  canonem  aureum  talibus  n5  de' 
bemus  dare  niH  deiidrrataabara,ui  in  domacboretinc' 
antur,nam  fiiper  alia  naufoint» 

C V R A n foeric  caula  fyncopis  humor  in  ore  doma 
chi.Oentur  cibar»  no  defidm»  ut  uomantur,corum  vi« 
. . num  debet  ede  vetus, uelmedium^ubtilc, coloris  auri, bo 
Styptici  oiodons,<Sf  faporis, participans  dypticiute, quae  dypd' 
«asm  vt  citas  dari  poted  cum  mica  panis  am». 
ne, arte  q vRASiryncoptsfiiericex  corporfsnimoi  rtrna' 
Bm*  te,aut  humorum  aut  fpirituum  nimia  iubtiliute,tunc  ma 
gif  competit  vinum  nigrum, grodum,odort(enim,icd 
lua  cd  moderari  in  cxliibendo  cum  aqua  calida  aut  big. 
V nde  Aut  c.Gc  oportet  vt  vtantur  vino,d£  forbeam  aquS 
frigidam  aut  calebdlam  fecundum  duas  dirpodtionea  no 
tas/cilicet  caliditatisd^frig.  Si  mulu  medicorum  cii  vi' 
nodant  dumufeum dulce,  auttrialandalum.  velmamif' 
chridi  perlatum  bndalizatum  fecundut^  dilpofitioexi' 
git.  Ali)  crochifcos  de  mutco,diambra.  Item  vbi  dc  cali' 
di»t  innata  pauca,  detur  vinum  caleb^tum.  Item  teneat 
in  manibus  &pncctpue  fintdra  pomum  odori^m  ca' 
tidumautfrigid.autrpong»m  infulam  in  aqua  roL  vino 
•donftro.&ndalis.&  huiufmodi.  vt  exigit  dtfpoficio  ad' 
dendo  camphorS,mufcum,ambram.  Item  cSforietur  ia/ 
IUS  extra  cu  cordialibus.  Sc  tu  habes  Gmplicia  &com' 
pofita  in  principio  capituli.  SC  infra  de  pef^ntia.  Ei  k* 
c|uendo  p^icuias  lecunds  caufr  generalis  vbi  foeritflu' 
sus  ventris  procede  cum  dypcicis  &alqs  notis  inbapo' 
fitis.  capir.xv).fed  bicanonibus,  irrorationibus  SC  alifa 
cum  accidet  dsibliicinis  (empernunc&inalijt.  Si  vo' 
mitus  procedatur  vt  debet,  quoniam  vomitus  vomitu, 
fluxus  fluxu  curatur.  Icem&cuacuandomatenam  quped 
caula  eius.deinde  confortando  1^'ntum  intus &extni,  vt 
dilpofitio  cxtgit.de  quibus  omnibus  inba.xiif.cap.dc  flu' 
W Anguinis  rwnum.njpra  quinto  cap.  Et  confimiliter  de 
alqi  agendum  eft  in  fuit,(ctlicct  capitulis  perquirendum. 
Sed  tataf  ut  cibi  Actsfocum  ponam  de  quibufdam  aliqua 
probata  remeda. 

C V R A Alt  fudore  diaphoretico  da  ei  bibere  zitceha 
rumroCcuro  aquabig»ut  ro.noucllS.dHcnpttone  Ntc, 
exterius  vero  inunge  cum  oleisfrigtdis,vt  ed  mynimirat 
cicooiorum,omphacinum,roAcctim.  Iiem.qi.ro.  imma 
lurarum  II  inueniri  podun;.  balaudiarum.  landaloru 
lU«ma.  1. 1 .galiarura.  f.).  f.  myrti.  I.  r.omn»  coquantur 
inaqua pluiutlidhabtnpotc^&uDontuaqua  ciflcr^ 


Cap.  XI. 


tOLSc  0c  ciui  quamiratis  tib*r|.  vfque  ad  confumpetooea 
leriis  partis,  deinde  colemur.  Si  cobturz  addamur  Ub« 
viq.f  .olei  robei. & totum  deinde  coquatur  vfqiad  aqv{ 
cdiumpcionem,  8c  ex  eo  dc  etiam  druato  inungatur  dor ' 
rum»pe(ftus,  SC  puifus,empUdrenturextrcn»  cumrafiirq 
cucurbi(x,vel  ponamur  tnaqua  frigida.  Hinc  tamen  ad« 
uerttep  vbi  apparet  rxircraorumbigtditas  5^  totius  dc' 
biUcascdiforiiter  iiibigidaiittbusabdinendum.nam  dc 
frqueretur  extindlio. 

C V R A dex  dolore  com^enc  &non  dc  pofiubt]» 
dolorum  abfeido  mddtperdupcEaciABadmimdra  lUa 
vt  phtlonium,  &dmilia,  led  cu  tamen  no»  incoruad' 
nimdracionccd  periculum  vt  & patiens  morbi,  xij.the' 
rapeu.vin*cap.d^ideo  cura  timore  &cautcb  vtdidium 
ed  depc.Ec  conllmiliter  dupcbciemia  ad  extra  & in  aqua 
bigida  qua  ed  dupebediuum  domedten,  vt  rcpctma  cct' 
ti).inueniin  dolonbus  podagricis  & altjs  iuuamccum  ma 
simum  quare  b<dus  audax  M (iiper  caro. 

C V R A dmorfu  verpiuro  auc  fumpttone  venera’  id 
acciderit  dude  in  bardo  vomitum  bdinanter.  deinde  da 
Uc  n venenu  foerit  calidum,  d vero  bigidum  da  dyamu' 
fcum.Itcvaletthernca.lutum  srmenum.  PiUil^  comta 
omne  venenum  fumpeum»  Si  comra  mordim  cuuilciin^ 
ammalts.a^terrp  dgil.lurt  arment.ana.5.ij.cocifice  cum  cy 
pcn.j.h&  modico  iherucar.df  viere. 

C V R A d fuerit  ex  accideniibus  animz.regaturper 
contrarium  cauHc , SC  cum  odoriferis  boras  abis  bciJis 
digedionis  cito  reffaiuraciuasidequibus  dipra  lo  bcuO' 
do  canone. 

C V RA  dforriresparte  ipodematisiuoccutadcio 
cura  apodetnatfs,vc  necelsf»sipia  requiret. 

C V R A deoiute  alicuius  membn  vidomachiqdf 
fxpe  c5«ngit,iunc  dat  vomitus  dc  quo  in  dubtis.&  VU' 
iitr  rebus  dypcicisbigidis  ca.tn  ederartum  caulk.&  con  ' 
fortaur  domachus  incus &extra  ne  macerias  recip»c.fi2e 
bicati5cs&ltmdi.vtlupra&dc  his  omnibus  pleoe.xtq. 
cap.de  vomitu  SC  dilbcdcionibus  domachi.  Sed  ne  hic 
dmiliter  cranliam  ponam  exemplum  dc  hti  quf  ad  intra, 
SC  de  his  ad  extra.  Ad  imra  vt  dtacttoniicn  dnc  fpc' 
cfcbus  vel  miua  ciioniorum  vel  fyrup.de  myrto  in  caub 
ca.In  bigido  dneitoraten  cum  fpectebus  vel  fyru.de  mea 
tha,  de  abdnthio.  Ad  extra  embroeha  doroacluira  con' 
fortans  Si  prohibens  cftidoncm  humorum  calidorum  ad 
doRUchum  dl^eorumordicationcm.qi.cimarum  rubi.fo 
liorum  vilis  rylucdris.ro.  dypcicarum  earu.  myrti,  ana* 
$.hbndalorum  rub.lpodtj»na.).).bullum  in  aqua  roCdIf 
fucco  citoniora  cum  modico  vim  pomid  & dt  calidum, 
Sc  non  minus  cum  fpongia  uel  pet»  domacho  appUeetur 
bequeter.  Qubd  d ruent  k capite  ex  defccnlii  caiarrhi.ucl 
aliter  recurre  pro  caiarrho  fupta  cap.v.d.'proalq«dirpO' 
dtionibus.^cap.  Qubd  dfoeru  ex  hepate  propter  infiam 
maiionem  viere  fyrupodcendiuia.irochifcis  de  berbc« 
ris,d^  ihalandaliB,&  ceroto  Andalioo  ad  extra.reu  barba  ' 
ro  cum  a^  Utflisaui  fucco  rof.d  quzreseuacuationciiw 
QubddiiuCTitex  fplenceuacua  materiam  mebncholi' 
atn^  cu  confota  fplenl.vt  inba.xv.captr.  Qubd  d ab 
imedinis&  foait  vitio  inferiorum  adminidia  ciyderhu 
dfuperiorum  fiat  vomitum,  auc  da  pharmactam  per  os* 
Et  fcito  merito  vermium  in  imedinis  excumium  ac'^ 
ddte  fyncopis.  qutbus  obmes  cum  tmaficictibus  &al4si 
vcinfra.xv).cap. 

C V R A dfoenc  ex  coierant»  bmisilico  cibetur,  vt 
(upra,&przuidealne  bmf  amplius  coleret,  quia  tolerare 
bmem  domachum  replet  maUs  humoribus,  tertia  prioai* 
dc  regimine  CIUS  quod  comeditur,&  bibitur, 

C V R A dexaerepedilcmialtconcigtntmuteturaef 
Si  habiutto  Si  re<Tcificrf,vc  infira  de  pedtlenc».  Et  vacur 
omni die  piUulisc^ibus  Adisex  aloemyrrhaA  croco* 
Qubd  0 dubita!  dc  fyncopi  propto  moai  chokrg  meo 

qui 


Venena 

pilulz 

loUicca* 


De  acgrftuJ.cord/t.' 


>47 


$ 


qttfphlebotomtnir^urquta  <iKonlbetutprtus  denturM 
gida  ftyptio.vc  agrc^la.vino  granatorum,arancM  &bu' 
Ajrm<Kli,&  mictm  panit  infu&m  tnalf^uo  iT^orit.  & ftet 
lupinut  «qualiter  per  tocumtVt  docet  Auic.quarca  prtmi 
dcphlebotomia.BtpoRquam  phlebocomatus  tuent  ftcc 
per  horat  duas  lic  fiipinua  cp  non  moueaiur. 

' POSTRBMO  noa  canones,  tn  Tyncop^  ck* 
tnutftypcicis  cofort3cibut.dl^  aggregStibus  membra  uC* 
ii  prohibentibus  quSdo<^  euacuationem,  Sc  recepti  onrm 
«ateri«fluemis,&£ictemti  ryncopim.Egemut  etiam  re« 
but  velociter  penetrantibus  ad  membra  confortantibus 
Virtutem  Vt  eil  vinum,  hic  autem  canon  aperietur  in  du' 
bift.ubi  qu^retur  qu«  res  debet  prccederc  an  (lyptica  an 
penetratius. 

Secunduscanon.t^balneuaquxdulctsconfert  infyiV' 
•'  copi  qu«  accidit  m Ruau  ventris  3C  colica  palstone,  quia 
Antenamad  contrarium  dnimtt.Auicc.5£hlccafion  cR 
Intclligendutlane  quatntcmpore  medio  inter  paroxyr.» 
mos  fyncopit.  Auer.camen  (eprtmo  c^.  de  cura  Tyncopta 
dixit  ipCim  fuperRuc  reColuerc  SC  cuacuare,  propter  quod 
Cum  magno  timore  tales  fixnttn  balneo  ponen^.&coo« 
lilio  te  abllinere. 

' Tertius  canon.pariftes quidem  Tyncopim  prxcipimut 
dimittere  locutionem,  Sc  de  hoc  tn  ditbijs.  SC 
cuconRderabis  ibi. 

* 'OtCdfkmrtMtiffubito»  Rithncd.  IIIL 

Afus virtutitfubiioeftacadenscotingcnfcorpo.^ 
I rilbbiro&abfi.i>m3mfeftactuftquocorpuslfdif 
/^■4  * in  operatione  feofusvi^  motus  non  mulcu  abfqi  no 

Ct|d»  ao  cumeto  vel  ultcra  magno  cordi  c5icato.Cuiuscau&^m 
•d»^kcn  plurimurunthumorespMegmaticigrorsiRuentes  adipi* 
ritum  aut  in  venis  venientes  A oppilantes  viat  anhelitus. 
dM . ndo  Ex  quibus  apparet  di6ftrentia  inter  fy  ncopim  & cafum 
•Mt,  VI*  virtutis  Albico,  vt  fupra  de  rynco.«Si  Auic.illud  probat  de 
fljnisfyncopis.  Sccfoqinfyncopiinunqulfitfinemani 
(tfta  clvtpropcer  doloreapoRematis  fluxu  & hmdilif* 
pra.  Tertio  qm  vinus  TenAisdC  motus  dcflruitur  mulm»' 
Q^rao  fyncoptsqon  (It  Ijne  cordis  magna  Izlione,^ 
flS*  quarooT  patet  diflferrfta  inter  h*c.  Quantum  riWkd 
tudicium  mnoCscum  cadoH  fubito  eft  in  laritudmelyn* 
copis. vnde  lic  cadens  flat  in  vno  loco  fixo , d^quafl  cllct 
graui  (bmno,d£c;^non  poftit  excitari.  Dicrtur.curuscau 
■m'  {a.nim  ^(anguine rarocuenic.  AuiceJt cholera  rartfsime, 
fli^ceramelancholiaUmaginabilc  umencfl.ledoHk. 
tdedbic  nota  quia  Auic.dicit»  ifubtilitate  iHimorom 
procedit  aliquando,  expone  idefl  ab  humoribus  h calidi* 
lacc  fiibtiliiatis.  ^ 

t C T RA  canonesincuracttiusferuencqutieruSttirin 
«xirafyncopisex  repletione,  qm  flfucricex  inguine  phle* 
bocometurcumegrenuseruparoxyrmus.  Siab  aliohu 
tnoreeuacuetur  flatimCiltrm  mmoratiue.  & folutiua  ha^ 
bes  fupra.iin«tra<fl.dcinde  hc  vomitum,  deinde  digeras. 
^ pokca  folias  cradicatme.  fiant  flicationes  vt  in  fyncope 

idviraatitcxciacionera.  Dista  autem  proportibnetur 
I Iim3ri.de  quo  artio  tra;latu.&  procede  cum  cot^onan 

dfl»tfsflonMchum,cor,&  intusd£cxtra,vt  de  f/ncopt di* 
Aum  ui  coniidera. 

- - Derff)0^n»abhMfnmlk.  RubricA.  V. 

Vomam  vt  diAum  eft  fiipra  in  principio  capitu 
Ii  luper  apoftemi  cordis  & eius  (blutioncm  nulla 
^^^peshabetur determinatur VI quafi  fltmperad 
Aaortf  m.hmc  de  cora  eorum  nibil  feriboraotum  c^Stum 
Coluit  Airic.qui  de  cura  apoftematts  cordis  calidi  tSrum 
^iktr^  flaliqd  tunar ipAim  eft  phlebotomia  bafllicz,  A 
iberacur  qftqi  mciusetnflone  efi  phlebotoma  arteris, 
in  Mftrioribuf  corporis  A infr/gidanone  peiftor  is  eius  c» 
hiue,  3C  camphora  Ankr  apoftema,  SC  maxime  hsc  ven 
Amc  apud  eius  inccpctont.  nam  cum  AiAum  eft  inmfictt. 


'Autc?.xl.ccrtif.pnmo  cap.quifido  dixit.  Cor  non  tolerat . 
nocumencu doloris  nec  apoftemansftepe&tfto.Bt  MeC  ,t 

de  approprutts.capi(ulo  ^ xgritudimbus  coriis  inquk. 

Sed  apoflenu  non  poteft  tolerare  in  fubflanca  eo  ^ tnfir  , 

mum  cuius  interficit.  . , 

D V B r A. 

DVbiaturpnmo.qutadi(ftumeftq»ryncopisnoR  . > 
eft  timenda  qus  phlebotomis  (equitur  uirrute  exi 
flente  (bret.V^ctu  liceat  phlcbocomiS  ducere  vAp 
ad  fyncopim.Et  arguitur  q»  non.autftohtaie  Auer.quinto 
colf.d^  de  (tb.arfluts.qui  reprarhendii  Gal.&  ahos  medi* 
cosquieamcnnctflTerunt.  viinfra.motushisrattonibus. 

Prima  quia  ars  imitatur  naturam,nunquS  autem  natura  ^ 

mturaliter  operans  deducit  sgrum  vel  corptu  adfynco*  *> 

ptm.ctgo.  Secunda>quomS incentio euacuaiionis  cflin* 
letio  fupflui.in  phlebotomia  enim  ad  fyncopim  eta  , 

euaf  vttlenonruperfluu.ergo.  Tcrtia.qmintali  corpo*  • 

re  fimt  aliquc  humtditatei  putrefacltioni  pararp.  cum  ergo 
ex  tali  phtebotomta  debilitatur  calor  cales  facilius  piiire*) 
fiunt  calido  obdebilicaco  non  regulante.  Ad  oppofliuoa 
Auicallegato  Ioco.&  pruna  quarti  de  cura  fynocharuiiu 
inquit.  Non  cedes  phlebotomare  donec  sger  appropm* 
quet  fy  neopi  aut  cadat  in  fyncopim.fl  corpus  (iieric  forte* 
IdemOaLnono  tberapeu.iin.cap.d^  Auen20ar.l1b.in.d4 
Oribaflus  prima  particula  aphor.Iftac.ttn.libro  de  cura 
ftnguinis.iu(sicadeo  Gal.fanguinem  minui vfcpad  defe- 
Aibnr.d^exemplificauic  ICwc  de  quodam  iuuenequem 
Gal.fiecit  phlebotomare  vfque* ad  fyncopim  incluflue,  Sc 
parentes  videntes  eum  fyncopizatuni  cred^eura  roor* 
tuum  dixerun:  GaLoceidifti  iuuenr.  Sc  rcdqc  virtus, mia 
cigataeflfirb.dl^rcceiWt.  Eciflzaucftoriracet  flne^  par*, 
ce aflirmaiiua tenenda.  Ecad  rationespacecquid  dicen* 
dum.  Ad  primii  dicendu  <p  ara  quSdoqi  non  cdplet.defs 
Ao.flcdl£naiura.nSaliqua  funtq  natura Ichoatdf  arsc5* 
plet.dl^ aliqua  econcra.Excplupnmi.vt^U(ftio  hzroor 
rhoCigiz  no  faciendo  fy  ncopim.  Exemplum  fecudi  vt  in 
pparacionccheriacp.vndeqn<^fatura  bsmorrhoftgiao^ 
fanc  non  faciendo  fyncopim.  5^  qncpcnticc  facit  fynco*. 
ptm  Aiperflu?te  hsmorrlioftgta.&  videtur  experien* 
cia  quotidie.dl^  ideo  minor  Auer.cfl  falla.  Ad  fiecundui» 
dicendum  maius  efl  iuuamentum.na  prpeligimus  iIUuI 
lene  nocumentum  oe  relinquatur  euacuatio  debiu  vircu* 
ce  exilicnce  forti.  Ad  teniu  dicitur  licet  tliqup  (uper* 
fluitates  (tm  putrefiiftioni  paratz, tamen  virtute  deonera*; 
ca  expelluntur  fub  ^ma  fudoris  vel  alto  modo. 

O V B I V M verum  in  fyncopt  competat  uomttua. 

(p  non. Auer .quarto  colliger.de  cura  fynco.  cdtra  GaLd^ 
addit  ubi  fuerit  flomatica.&  mouetur  tali  ratione,quom9 
medietns  uomicus  prouocacius  dc  Aii  natura  hab^  va* 
tutem  flcmulare,&mouere  iiumorequi  fecit  fyncopiiik 
qui  motus  addit  ad  fynco. non  ergo  efl  prouocandus  vo  * 
mitutfed  fl/ptica  rebus  emplaf^rc  flomachu  fpica,ma 
flice.Ei  cSfirmatur  quoniS  optima  remedium,  in  fynco* 
pt  efl  fricatio  excremorumuK  fupra  ftd  fricaiiouomitua 
deftruit,uc  omnes  uolum  ay Aores.rrgo.  Oppofltum  vo 
tuic  Autc.xl.tertij.decura  fynco.io  pluribus  l^isAGaL 
xcj.iherapeu.  Idem  Serapio  traAa.V).cap.xix.  vbi  docet 
cum  p?na  prouocare.I^m  Halyabas  fexto  pratflicx  ap. 
de  fyncodi,iS^vm'uerlalicer  omnes  racdicins  auiflorcs* 

Ponitur  prima  c5cluflo.q>  in  flomaticha  maxime  coda 
petit,  nam  ceftae  eiuscaula  cum  per  vomitum  educitut 
quod  fiat  flne  magna  amatione  cum  materia  fit  in  motu 
Sc  faciliter  cum  flt  in  via  du<ftus,quia  in  flomacho.vbi  ca 
men  edet  fyncopis  ex  fudorc  non  conueniret.  vt  patet.  SC 
hoc  etiam  cxpneOht  Auic.  Scefa  concluflo.tp  fl  vomitua 
fuerit  di(F<citis,&oportecipm  facere,  cu  elleboro, meze* 
reon  Sc  hmSi  oportet  ipfum  fsccre.v^uic  Auer.NS  Aui* 

&alij  docet  ficerc  co  pena  inui^a  ol«o,&  hoc  fupponen» 
USVOpiitakuiccr  fien  debere.poftca  aucecum  ftypcicta 
PnAia^It  T 14  proctdendu 


I 


TraflatusI  V I; 


Cap.‘ 


xii: 


Au«r » procedendum,  vt  Auer.  etiam  voluit.  Sed  hif  nota  quod 
foy  mo  Auer.dandaeft  modica  fideainmcdicina,  quiainexper* 
dica  fi*  IO,  vt  ipfem«  de  fcipfoloquitur.firptimo  colliget  de  fcb. 

det  in  re  ephemens. 

mediea  0 V B I V M vtrum  in  fyncopi  penecraifua  « fpin- 
adhiben  luenutriiiua  vt  vinum  debeant  pr*cedere  ilyprica,auc 


fitypti^ 
ca  fyn 
copim 
|)hibd. 


ccontra.  Proifto  dicendum  ^ ille  mii  habet  ryncopten 
aut efe  inactu  fyncopuvel  non.fi  cit  in  tiSu  fyncopii, 
quoniam  viriut  defedia  ell  tota  intentio  debet  efle  virtu* 
ctarubleuatio,&tunc  petictratiua  fpiritus  tiumiiua  deb?K 
prxmicci.nam  fi  fiy ptica  prxmiiteremur  prohiberem  pe 
necrationem  viuificanifum  vinuicm.Si  autem  non  efi  in 
adiu  fyncopit,  tunc  fiypcica  praemitti  poi&int  di  debent, 
quomam  prohibentaduemumeiui,difitmieTmir  fynco 

pia  ftaiim  futura  propter  nimiam  eoacuauonem  debem 
praemitti  fiypaca. 

D V B I V M vmim  vigilia  competat  io  fyncopi  ul 
dixit  Auic.de  cura  fynco.in  fine.x).tertd.«p  non, qua  dire 

dte  competit  fomnux.probatur  ex  iuuamento  fomni^quo» 
ntam  exeofuccurritur  debilitati,  quae  accidit  exfpccac*> 
bu9  refolutioni«,vt  tertia  primi  cap.de  fomno.I(em  in  ea 
qux  eft  ex  dolore.Fn  ea  qu*  eft  ex  fluxu  quae  efi  ex  labore 
«hmdi.in  quibuacafibux  cdpeat  diredte  fomnus.vt  pt# 
tet  ex  intentione  omnium  audlorum.  Oppofiium  Auic. 

Dicendum ponendocdclufionea,  Primaq»in  Tyncopt 
adhi  quae  efi  ex  maceria  veoenola  oon  competit  fomnuaa 
qm  ex  ipfo  materia  magis  mouetur  uer  fut  cor,  cuius  edu 
Aio  ad  extra  quaert  debet.  Scefa  cdchjfio.  cf  in  fyncopi 
adhi  h materu  cruda  viTcoia  poeniente  fomnu*  ,&  vigi^ 
Ita  aequaliter  praeapi  debem.  hanc  condufionem  volutt 
Auic.  prima  quarti  de  cura  feb.  fy ncopalis.  fit  Auer.  firpti/ 
tno  colliget  de  cura  feb.ph!egmattcf.&  patet  c5clufio.nS 
in  cafu  oportet  digerere  tales  humores  Aett3muli5maie 
riaeuaporatt,ddvnfifitfomnoddreliquum  cSpleturvi* 
gdia.  Teniac5clufio.infyncopiparaca venire  perflu* 
acum  v^rts  aut  vomrni  nonefi  prohtbetidut  fomnus  foio 
iH3gis  prouocandus  maxime  quando  medicus  credu  has 
cuacuattonesphibcrepertpmforonum.  Qiiarca  codu* 
Ito.cptn  fyncopi  parata  euenireperiudore  ruperfluencem 
i<Sne  repleiioms  liumoip  fuperfluorum  in  incertoribus^oc 
trigilis  funt  prxcipiedae,qm  fomnus  liabec  fudor?  multt^ 
plicare. VI  feda  prtmt.dehisqux.pueoiuncexfomnodi 
vigilia . Quinra  concUifio.q>  in  fy  neopi  pama  ex  poro« 
rum  apertione  dC  refolutione  edtinua  humtditatum  fubti.* 
lium  ^b«c  fomnusindud.  quia  poros  claudit &viriotC 
naturalem  efifortar,  vt  refniurioni  humtdicatum  refifiar. 
Hc  vigtba  hunc  fudorem  mulnplicac  aperiendo  poros» 
Vade  Aui.fccfa  pnmi  de  hi't  qup  acciat  ex  fomno& vi^ 
gtlia.  Sudor  quefade  fomnus  eft  ^m  modum  exuberandi 
■utcriS.  Sexot  cdchifio  qi  tn  dolore  forti  qui  fua  fotttm^ 
dine  poteft  elle  cauta  fyncopis  debet  fomnus  prouocari, 
qm  eft  doloris irdannus.  Septima  conclufio.tn  fyncopi 
- iatftacx  anirazacctdenttbut  edpetit  fomnus.paiet  edeiu.. 
^ fio.  OAattac6cIu6o.infci<ftaex  nimio  labore  competit 
fomnus.  biona.mhiAatarl  fifilaexfaroecdpem  fomnus, 
orgo  prius dbaco  qikxJaddd  ^>piec  didhimRaf.in  diuv 
flonibus.qiii  fomim  m fyncopi di  fiime.quod  intel  ^ 

ligi  habet  ance  cAatmnem.  Decima  cdclufio.m  fyncopi 
a<fta  ppeer  maceriSqupamqi  fitilla  edpeert  vigilia.parec. 

ex  fomno  calorhcsiairna  cdcukatctur,df  dubtueilet 
de fuftocanonc»  Vn<koswacooc!ufio.cy  cnfaAa  cxcua^ 
«uaiiene  aac reColuisone,  vtcpfichosnocftfine  ftnfu& 
motu  creda  Gftilts  fomno  non  c&pescrt,  qm-cuc  fomnus 
forer  caufs  refbimionis  & irradicabtlttatisfptritun»V  nde 
oertta  primudefomno&vtgtlia.  Amplius  fitper  vacuica* 
a e .-n  d o rmire  di  ma1tmu&  virtuti  det^ns,f&  hoc  nd  eft 

propteraliud,ntGquiacalidumad  imriprottocacum  ft« 
difum  cdfumit  Sc  rdolniudich  ergo  q^  eo  cafu  dCbet  exci 
avi.  dciadecthari.  ikfwk^ccreipm  docmirc.  ficqi  fimfi 


agendum  feraperfyncopizatua  debet  cutgilari  pr^ 
Quisentm  cognofccrec  fidormtret.&hocv^ic  Aince» 
^tnaAu  fyncopis  quafi  femper  fienda  eftexnatio»& 
ideo  dixit  patientes  fyncopim  prarapamur  vigilare.  Es 
quibus  ommbut  patet  quid  dicendum  ad  rationes  in  c5- 
tranum.  Ad  pnmam  patet  cp  non  omni  debilitati  fbm<> 
nusfoccurntnd  extreme  &extenicvc<ft  fyncopis  vc  di*» 
Aum  cfLAd  alia  patet. 

D V B I V M vtrum  vina  copeot  fyncopi»  Dices 
dum  ipin omni  fyncopi aAu  competit  vinii  purum  auc 
non  purum  fecundum  difpofirio  exigit,  vt  fupra  calida» 
fciticct  aut  fttg.nthilentm  xque  virtutem  confotae  & xt* 
(blutiom  ita  cito  (uccurric  vt  vinum. vt.xq.iherapeu.vbf 
GaLcradit  vini  vtiliates.  Vndein  fyncopi  aAu  vinum 
conceditur  faracents,vt  medicina  qmbiucx  lege  prohibi** 
cum  eft.  Tepeimo  colliget,  de  fyiKopi.  detur  ergo  vinum 
vtdtAom  eft.  Sednoa  cp  vbifucmapofteroa  in  inte** 
rionbuscum  infirmus rcdqc  non  eft  ampliusei  vinum 
dandum  caufa.quia  mooet  materiasad  locum  apoftema^. 
ets dC addit  inapoftema.  Confimiltter  ubihurooresfue*» 
rtfw  crudi,indigcfti,qa  ipfoscduiouet  & dilatat,  ftd  po^ 
quS  fune  maturati  cSpetit  vt  tertia  primi  dccura  Ipecte" 
rum  laftitudims.  Item  n6  competu  vbi  fuent  euicuatio 
cum  muJta  vacuitate,quoi  ftatim  vinum  neruos  pacute^ 
ret  & caput,  dc  ideo  vbfefih  dubium  de  phrenefi  auc  ali« 
ter  de  capiiis  Ufione  m^u  non  eft  etiam  uinum  daoduflW 
ftilioet  poftquam  redqc  infirmus* 

A PHO  R I S M !• 

DeTitmorr* 

Ex.itn.SeAione.lxv.Aphor* 

In  febribus  arca  ventriculum,  & fbrrii  zftu^  6C  C0f« 
dis  morfui,vel  dolor,nulum. 

Dc  Syncopt. 

Ex.il.Sc<ftfone.  xl  i.  A i^or. 

Qui  ftequcter^c  fortiter  abl^  cau&  manfiefta  exoluu^ 
tur,de  repente  monuncur. 

Dcfnamniis,S£  dJfpoOtioiubuscaHS.CoaA 
ctncnsRubr.fcx*  Capitulum.  XIL 

De  defaipthne/uuuormd^tr  complexiotie^ 
nuunildnem,  Rithncd.  h 

I Amilla  eft  membrum  fpongibfum  glai^ 
duioilira  cdplexione  frigidum  dchdm.tn 
. modum  cucurbita  rotunda  filAu  ex  ve^ 
nismiilutpcrfiibftanuacius  dtfperfisner 
utsiS^aitcrilf  cfipofimminhominibusad 
decorcdffpiriut^uimruanKn  creaiu.ln 


sniiliertbas  vero  vt  dc  cxtpfitgenctrflacquo&roediaa 
re  pupilla  inextremttaachisexiftentenouicer  genitus  nu^ 
triacur»  Et  vt  clariutnocificatio  hre  tmelligatur,&  am^ 
tosBta  eius  aperiatur  magis  dedarabumur  pardcube  poft 
t*.  Dicitur  fpongiofiim,qm  propter  caniofitat?  aus  c£b 
ficutfpoogaaptum de&ctliredperehcimiditaies.  Oscifi. 
gtSdulofiHUjcftenim  dus  caro  gladulofiindretinftqiad 
ca  nd  penicoit  neruus  dant  (enfum,&  eft  alba,  4^xcr  quod 
albtfic)ft  fanguioe adeam  venientem  ficuc  hepar  rubificac 
cfailum  album  vroiefucad  ipm.n3  mam  JIa  per  hangm^^ 


nemgUdulofam  &iut  frigiditate  eduertit  (anguine^ 

Hic  cadit  dubiiuiunqu^  mamilla  ex  bAc  numarag 
cetur  in  dubijs»  Oicitursn  modum  ddc.vt  cangaf  ^ura»^ 
Dicitur  ex  venis.nSex  venachili  afcendencc  ftpiranl  m 
mi  tuxta  furculas  qui  defccdunc  fiipta  dorfum,dc inier  ct>* 
ftaitendumad  mimillaiadquatcuam  venium  vena  b 
matrice  cius  ccautRicaiOyVt  infrajqxap.qui  torcuoft  per 
mamillas  ad  quas  etiam  incedunt  vtianguis  etiS  oiebua 
ad  q^clioidMOm^dofior  nac 
digeftio. 


-S 

\ 


,1 


De  aegritud.mamxllanini«  ‘ 14S 


Agcftio.  Dtcilneruti  ad  danda  lenium.  Dicd  aricrnt 
Vt  d«fer5t  calori  meducc  (anguine  ct  Ipintu  ad  digeftionc 
fncliorc^ciendam.recipiunt  autem  A calore  it  rpthtuali' 
but.  Sed  hic  cadit  dubirario  quomodo  it  frigiditate  gene 
m lac  cum  caiidiui  (iceitnecenarMad  digeliionem  fuL 
^cefindubHs.  Dici!  in  holbtif.quida  dixerunt  noneni; 
verax  mamillaa»(lcuc  nec  in  mubertbut  (unt  uen  tefticuli. 

Reliqup  partet  nocx  (uni.Refbic  folum  dircutrre  cur  pro 
%Mitrtinentofoetujnece/1anum  fuerit  6oguinem  conuerti 
an  lac  cum  CKceflarium  fic  p^ea  lac  in  (anguinem  conuer 
fi  dicetur  in  dubijt.  Et  exhii  patet  anatomUtCoroplexio, 
'A  dcfcrtpuo>&  tu  bene  confiden. 
Deexid>ndimdU^h^trawdtminutione,  Rub,  IZ 

E TquoniS medici muUa  migmficanf  aecorum 
ma  i^maxinie  diuulgatur  per  dominas  A muliem. 
hinc  cum  ipfe  frequeter  mamiUarumTuarti  grauiCtt^ 
mat  incurrant  paftiones  dandum  eft  in  re  lua  aliquid  ftu«» 
diofi  operis,  ut  earii  gratiS  c6(equan£.  Si  itacp  in  earu  paf- 
fionibut  fermooet  prolongabo,  id  agS  vt  medicus  ex  hit 
lucrum,*  graiiJ  ab  eis  facilius  adipifcarur.  Exubrotio 
buftis  eU  eius  multiplicatio  in  qu&titatc  qua  corpus  If  dir, 
cuius  cauiaeft  fanguinit  multiiudo.Et  dicitur  qua  corpus 
Ixdit.qih  mhoc  libro traAatur  folum  dehiiqu*  corpus 
Ixdum.  Ex  quibus  infert  primo  cp  eius  diminutio  eft  (an 
Suimt  paucitas.  Inferf  fecundo  <p  cauf*  haru  dtfpo(iiio- 
hum  faAiux  fum  omnino  edtrar ix.  Ii<  contrariam  exu^ 
beratio*  diminutio,  quoniam  exuberatio  noc«  matri, 
A diminutio  fotui,  cunqi  diminutio  eius  non  noceat  cis 
(ed  filio,  hic  de  ea  admonenda  (unt  magis  «rio(k.  Eius 
atacp  caufx  prius  explicabuntur  ex  quibus  ociucer  habe« 
bicur  cauiarum  exuberationis  notitia. 

C A V S j£  diminutionis  fomuturaut  ex  parce  quS' 
(itatis  &ngtiinis,vt  quia  (anguis  fit  paucus.  Aut  ex  pwte 
qualitatis  eius  quia  mmn  aquofus.nimts  ficcusegrediens 
«qualitatem  debitam  conoetfionieiusinUjc.  Autquia 
cum  eo  cdmifcetur  alius  humor  corrumpens  ipfum  ucut 

cholera.cuius  figmim,yia  trahit  lac  ad  citnniiatem. 

Aut  ^Icgma.cuiu*  (ignum,quia  trahit  lacadalbedine 
cum  multa  fluxtbilirate.  Aut  mehncbolia.  cuius  fignS, 
Sja  eft  ualde  fpiflum  * paucS  trahensad  foicu.  etiS  ex  par- 
ce (aporis  quia  amari, infipidi,  acris,  vclacecofi  ct^nofot 
habft,autexpane  demonftrationiseiusad  part?c6cfariS 
vim  mamillarum  ficutin  fluxu  menftruogi  immoderato 
'aut  aliunde  exiftemis.  Aut  ex  parte  exercitii  auc  alicuius  ta 
Its  fenguinem  refoluentis,  vt  accidit  in  ruralibus  multum 
hboramibus.  Aut  exparte  complexionistotius  auc  ma- 
mtlix.  quoniam  ficca  eft  mmts  aut  calida  * huiuimodi. 
Icem  fumhur  cauCi  quand<xp  ex  parte  debilitatis  artratfti 
u*  mamillf  quando^  ex  pane  opptlaciooisconcingcmis 
Vn  via  venarum  vrniemtum  ad  mamillas. 

STOMA  defnonftratiuadimiiiutiomspnuatio  fi. 
noff  dprainq  (anguntis  ih  toto  * in  partibus  ems.  quod 
fortafie  euenic  ex  pane  paucitatis  cibi  * potus.  A ut  ex  pte 
malitatis  etus,  quia  paru  mitritmis.  Auc  ex  parte  peccari 
in  quali  fpSli,m  nimis  calidus,  nimis  frigidus,  mmts 
aquofus^mmis  fpi£is,q«x  dccbracausafpetftus.  * ma- 

liimecumextrahituT^leboromia.Iteexregiraine  priut 

habho.tiem  ex  fignisper  qux  coprxKenditur  mala  com- 
tdexio  caltda  frigida  * huiufmodi.de  quibus  fxpe. 
Signa  quando  diminuit,  quia  ad  alia  loca  deriuatur,ut 

fi  fupertUit  fluxui  menftruoru,aut  fluxus  eius  ex  naribus, 

A huiufmodi  fum  per  fc  manifefta.  Ex  quibusfaole  c6- 
prxhendi  pofilim  fignaexuberatioms  accipiendo  ea  per 
contrarium  eius, quod  diVtum  eft. 

C V R A *iuxtaeauCt»  ponuntur  canones,quiapQU - 
citas  (infumis  ex  pnma  caudi  fumpta  eft  ex  materia. 

Primus  canon  ftudium  totum  fit  in  muliiplicandoftn 
fuiot  cum  cibis  * poefbus  fiu^memfnulcipltcanribiis* 


Propter  quod  (citocti^  q»  Ijaerma  nukiplicamia,amlci« 
plicant  * lac  prxcerqu3  agnus  caftus.  de  quo  Auic.  n.ca- 
none.  * eft  ex  eis  qux  muittplicint  lac  minorando  fper<> 
ma  quod  credo  it  proprietate  hocfocere*  Cibus  icaqi  qua 
aptus  eft  in  (anguine  conuerti  eft  cibus  declinans  ad  com 
plexionem  fanguinis,quiiad  calidtcacem*humtdnatS 
boni  chimi  vt  (iim  oua  (brbilia,uimiradulce.ttem  album 
* rubcu.pams  recens,caro  caponum,gallinaru  pii^mu» 
hfdoif, butyra  reccnt,zuccharum,*  hxc  ola  bene  nouc- 
runc  mulieres.  Etltcecdehis*finiilibusdK^firinter«  Lt^um| 
tio.vbi  * IU  recurras.cn  hic  liibfcribi  plunma  bc  multi-  • 
plic5tia,vt  (iim  agmit  caftus,anetha,aiitrum,apiuro^2cri 
fluuiales.cicerexcorricatura,cardamomom,caules,  deco 
(fttocafei  bibica,eruca,  Cceniculus,  btftuca, lumbrici  ter- 
rem  cum  rob  vini  potati,malua,ment  ha,hordcum,papa- 
uer,petdix,pubgium,ra^nus,rofinariDUS,(bpiIliim,(id 
fo(tum,*exhisc6pone.iircaroagra,b<fctocts  uitutt,fift 
mum  cum  vmo  dulci  fumpcum.rapa  cxcorricaca,  frumA' 
lum  co<ftum,(cnpto,  vbera  ouium  *caprartJ,*ea  quae 
«rieit  cficinentur  propter  fimtlirudinem,*  proprietatem* 
item  forbiciones  bdtf  ex  brodiocarmum  budabilium  iS 
ditfiarum  maxime  caponum,  gallinam,*c.  cum  otiis* 
zuccharo.lt?  brodeta.de  quibus  fupra,fq.cradl.*  foftita* 
*iuibi.  Icem.i^acerriinfufitnbifte  vaccmo.uelotrii 
exiccati.f.iin.rifiabluti  fxpms,*e»ccari. |.q.tncici * 
hordei  tntonim  & exconicatorum.  ana.  iif.amygda^ 
brum  dulcium  excorricaiarum.  |.).(rii]im8papauens  al- 
bi. f .)*  f . fibmini  crtturati.  f .itij.  zucchari  tabarzer.  fibb 
).omnia  cum  bete  fuflictemisquamitarii  decoquamur  ad 
confumpttonemcertixparns,*fi  tolerat  mulier  emri- 
numin  fine  decoettonts  addatur  Cimini.  |.r. eft  enim  ef- 
ficax,fuaue,*bmiliare  virtuti.  Aliud.^.bui  meilts 
*eft  cala  apum.  ^q.r.  foliorum  foeniculi.f.|.  porcubee 
f . i .trriiafratfti.^.  j.  r. ficuum  magnam  numero  quinque» 
bulliant  omnia  in  ltbris.xiii)4iqux  quoufque  redeancad 
ltfl.in.f. demur  mane.f.iirj.cum  zuccharoabarzrt.fum- 
ptumcxAtric.  A d idem  fibmum  cum  vino  puro*  zuc 
charo  fumpeum. 

Secundua  canon  refpicifs  fecundam  caubm  eft  a ad- 
ntniftremur  comrarta caufx, veverbigraria  curawersc 
nimis  calidus  deirf  frigida. Et  ex  melioribus  eft  aqua  hor« 
dei  cum  zuccharo  viobto  auc  cum  (emimbus  citruUi'  raS 
dari  \ conice  * fimiliadi^x  caufx  comrarta.* regi- 
men totum  ad  contrarium  caufx. vnde  denir  bc  caprino* 
ouinum.  dentur  tufcub  hordei’  cum  zuccharo.  ius  maluc 
horrohnx  cum  zuccharo  * fimilia.  Confimiliter  fi  fue- 
rit ficcus  nimis  Kumet^*  cum  tam  didHs.  QuodOfoe 
ric  nimisfrigidus  vtere  calidis  conueniemibus  vt  (emi- 
ne fccraculi,apr|,*  bmdrvt  fupra.  Quod  fi  fuerit  humor 
corrumpenseum  cum  eo  mixtus  digeras,  *euacuet  cuni 
appropriaiis.vt  (upra.iifj.rratftatu.*ro  ibi.  Quod  fi  fut 
ric  ex  pane  deriuationis  reftringe  fluxum  * conuerie  fan- 
guinem  ad  mamtlbt  cum  vencofisapplicarii  pecori.  Icf 
cum  cmpbftris  fuperpofitts  de  quibus  ftatira.  Quod  II 
fuericcxparreexcrcmlabftrDcac,*  iungeoaum.  Sive* 
rocx  pane malf  complexionis  roamt1lx,auccocnis  cor- 
rige mabm  complexionem  applicando  mamillx  vnguf- 
ca.cerocaria.  empbftra  coniecfla  ex  calidis  auc  frigidis  ma 
millx  conferentibus,  de  quibus  di^um  eft.  vt  in  frigida* 
if .obi  filami.  amygdabrum  dubium,  ana.l.^ccrx  mo- 
dicim,bc  vnguencum.  Empbftrum.ig.brinx  tritici* 
cicerumrub.ana.5.t.feminis  papauertt  albi.5.|4igni  ca- 
fti.  .aqux  decotftionis  maluanl,*  vini  montani  ana, 
quScum  fumcit.*  cu  modico  croci  fac  cmpbftrn.  Cdft 
mtlner  in  catidisexfrigidis  operare,  hoc  ide  regimen  (er- 
ua  quo  ad  totum  i nftigidando,  (cilicet  aut  cabfactido  ut 
t^terir.  cG  hii  ti1  qux  habfc  bc  multiplicare.  Quod  ft 
fiierit  cx  parte  debilicatisattraifttux  mamillp  conforta  c3 
calidis  ougis  * minus  vt  difpofirio  eget  applicando  etil 
Pta<fttca*S.  T itq  vcnto(M 


' ' TraAatus.  VL 

vmco6t  vt  di<rtiitneft«  Quod  fl  ex  parte  oppiTationit 
demur  aperitiua  calida  quibut  vcplurioirt  rgcmuf.  vt  cft 
fttntn  ^nicuti^pqide  qutbua  (upra. 

- C A V S A S exubcrarionit  laiftii  cdfequcmer  a&i« 
gnare  cournic  fiat  vt  dc  diminutione  appItcSdo  canones. 

Caufx  nacg  euibcrationic  m»a  ea  qux  diifU  fum  dc  di-' 
minutione  fumurif.  Quandoqi  ex  parte  quamam  mate» 
riXtVt  quia  Cmguiaeft  mulius  Sc  bonuti  aut  quu  multus 
malut.cui>rcilicec  cdimrc^  humor  phlegmaitcut  la  qua« 
titate  aquofUs.autie}uia  (anguisad  mamillas  deriuarur^qu^ 
per  ali5  vii  euacuart  debcm  vc accidit  in  retentione  meo 
Quorum*  Vnde.joo(tx.Aphor.vJjedc.Simulier,qu;rKqi 
grauida eft, neqp peperic  lachabct.huicmcnllrua  defrce# 
nim.aut  quia  virtus artradliua  mamillx  eft  fatfta  iortis  <;p 
attrahit  plus  $ deberet*  apparet  autem  quandoqi  in  puc" 
rorum  mamilUs  Huc  inhmium  bc  in  quantitate  & n6  eil 
veru  lac  in  veriraxe  rei  Hed  humtdiias  ladh  fimiUs.  & hoc 
acadte  ex  luperliutaie  tiutnmemr. 

C V R A caaonesponofuxuleriemcauCmim. 

Primus  canon  (an^  cam  rerpiciens,  I7t  languims  dtmi^ 
luitiO'Qui  c5plecur  ex  ordinatione  dixtx.  Phirbotomta* 
pociooe.  Et  rerum  ad  extra  applicauru  admtntlhattone* 

Dixta  ordinet  diminuendo  dbum»  A fit  adfrigidu  de-' 
clinans  vtaceto&isex  parte  omninlbc  rerum  non  naiura« 
lium^aui  ad  calidum  refoluo  aut  ad  humidum  AiperHuu» 
Na  qux  fum  vebem^is  humtditatis  minorant  hc  in  phle 
gmaticis  Auic.Resaute  humida  nimtsauget  cruditatem» 
vnde  langui^&  Uc  mioorac.vt  quinto  de  fimplict  medi*’ 
rina'&  hmdt  lunc  (bita  coriandri  recftta»iS^ cucurbita  re/ 
cens.Sed  extera  prsetermiuoquxlcio  lebenetntcUigere 
exceptis  cibo»i&  potu*  Et  firsio  vt  fiipra  q»  qux  mioorSt 
rperma  fum  etrS  minoramia  lac*  Et  ex  minoraruibus  lac 
frigidis  cft.  ve  Auic.frmen  papaueri8*(entet»nrnupbar»aut 
portuheaxui  galla  cum  aceto.led&  femen  papaueris  iaC 
multiplicat»  vtfupradl^xrj.centj' de  exuberatione  laiftit* 
Dicendu  puto  q»  ad  imus  fumpcuin  mulaplicac*  ad  extra 
vero  applicatufira  frtgiditate<5^ficnpiie  diminuti.  Ad 
idem  emplaftrS  ex  farina  fabarum  cum  oleo  roCA  aceto» 

Itcbba^  cortice  mfida  decd<fbi»dl^  fuperpofira.  Exem 
pium  de  calidis  rcfoluctibus  vt  ruta  S6  femen  eius,&  prO' 
prferoomanatozimu  garyophylaium.ozimumnon  ga' 
^ophyht(l,licetaliq  dicant  ipm  facere  exuberare.  Auic. 
Et  quea  in  iRo  cfl  dubietas  noli'  eo  vti>  Ciminu  ad  extra 
cum  aceto  ep«thematu  licet  ad  intra  mulnpltcetuic  fiipra* 

Item  cmplafirum  fadeum  ex  amonxeo  & vino  Auice. 

Dominxnoftri  erpons  capiunt  terbeminS  &fuperpO' 
sqini  mamillts  in  principib  panus  carum  &^ibetadu?< 
tum  U<^is.d(;  fi  quid  inuenic  exiccac.&  hoc  in  experientia 
vidi.  B<  vt  copiofior  fis  in  remedijs  vt  promtfi  addo  ex 
^politis  ^fimpticibus  frigida  3C  caLqux  ligabo.  Ex 
frigidi8.qi.fiirin2bbarum>lentiuro.ana.3.).porooru  man-> 
drsgorx.5.n.croci.9.n.lalis.5.quiqii(frigidxquamu  fiifr 
6ctt,d:  Facemplafirura.  & tpe  calido  applica  quafi  fri»' 
dum.fed frigido  plus  ^ tepidum.  It? aedpe cancros  nu" 
itiales.  & adure  ipfos  in  vafr  vi  treaco  in  furno  ^m  artem* 
deinde  pifia  eos^  fic  pifiatos  Sc  puluerizatos  grollo  m5 
pone  fo  iaccuio  magno  qu^fiiperponax  mamillx.  fum  enl 
XX  bis  qux  ll  proprietate  valent.  Bf  htenota  caitonc^in 
frigidatia  talia  exterius  applicata  non  debent  eflc  multum 
elcuata  ne  materia  cordi  repellet.  Debfritaqiefieremifla 
aut  alu  cum  calidis  comixta.  Ad  td?  vabm  hxc  omnia* 
Aptum  exteriusa(^1fca(U.namad  imra  multiplipai  vt  di 
dhim  eft.b^licoa.cicuta  mamiiUs  emplai^.  6iba»para 
aceti, nigella,  osimum.d^hxc  omnia  exterius  applicata. 
iCdpletur^fcd  o hic  primus  canon  phlebotomia»  efi  .enim 
snagnificu  remedium, d< fiat  exfrfuiena  primo. deinde  u?* 
lolcnf  crura  curo  excoriattone  & fiat  phlebotomia  bafiJi* 
cxfccfo.tnfpe«fbilraper  vinoce,xaie^&lmt5i.  Com* 
^Ictpr  tertio  pocioix  perpmioocimcUi^adouinudk 


Gap.  XII. 


tera liquida  per  OS fumprt.  a(»friSeledhiarli5r  cdfrdi%* 
nes  in  hmdi.  Vinum  fit  pauaferum  album  ex  dufHs  ca 
lidis&frig.vc  difpofiuoeget  fiam  poius.eicciniaria.bro' 
dium  caulium  nd  pmguium*lte  brodium  blitx  & hmdi» 
f te  decodno  feminu  canabis-cum  pauco  zucchari.  Confi 
onlster  ufiis  pauci  milij  Sc  Itmvi.  Dc  quarto  dichim  e^ 
vt  patet.  Si  vero  fuerit  multus  malus  &c.  digeras  & eua* 
cues  vt  lupra  cum  appropriaris.vt.iiij.rracfl.Quod  fi  fan* 
guislluxent  ab  alqs  uqs  venicdo  ad  roamillat  prohibe  flu 
xum  & recurre  ad  ^sprium  capitulum.  Qubd  fi  fuerit  cp 
fortitudine  vinuiis  appbcaemplaflra  adtrigidum  decl^ 
nantia  aut  fimplicia  vt  fiipra  didum  efr.  df  tu  fingula  bo" 
Mconfidaret. 

Decx/edtioneldHfr*  Rjt&ricd.  Iit 

CAleatio  vt  propofito  peninet  efl  ladlis  ta  mamif ' 

lis  tngrolXatio  liue  infpifiatio.  Cuius  caulacllautne  Gq# 
catiditas  refoluem,aut  ncciias»auc  fngidttas  coger 
lans,leu  infpinans.Dicitur  vt  propofiio&c.  qm  veta  ca* 
fracio  fit  li  calido  coagulante  per  viS  caltdicatis  fiixfepa*  naax»i>d 
ranns  A dtuident  is  resfluxibiles,&  efr  dc  proprietate  coa 
gult.Fit  tam?  vera  calbitio  dc  frigido  aut  abuiuri»vc  C6* 
ciliator  dtfimmia.  Et  lu  confidera. 

C A V S >E.Exquibuscolligunturduecaufx.roate* 
rtaliSsfalicet  d^efr  lac.&  cHicsens  caliditas,lecund3 
plurimucfrhfeautcaliditas  circunfrantiu panium  vnde 
generatur  pilus  vei  fubftamta  in  modum  pili»  vt  ixpe  vt" 
denint  multeres.nam  ex  eius  exitu  Cinaiio  frquitur»aut  fru 
giditas  mamillarum  A partium  circunframium. 

SIGNA  deraonihatiiia  liim  mantfrila  ex  fr. 

C V R A. canon  eiUaditdifibtuuo»  ibi  nota  vt  Auu 
qux  coagulamur  k calido  difibluunc  a frigido  & ecoo" 
tra.  Inca^iioneladb  licalido  admimfrramur  frigida* 

Verbi  gratia &cfr  expertifrimum  portulaca  recens  cdtex 
ca»&luperniamiUS  viempUfrrfr  fijpcrpoficadflxpe  iiy 
nouaui.  Vnde  Aut.Et  portulaca  valde  uiuatiuaefr  in  hoc* 
Emplafrra  ad  idem  fuccum  folatn  cum  aqua  A modico 
aceu.lt?  emplafrrum  ex  lenticula  in  aceto  dreodb.  Item 
& efr  expertu  afinduatio  aquxcalidx  fupcrroami1bs,& 
infundendo  peuat.&  non  permittantur  infrtgtdari.fed  fr^ 
quemer  renouemur  petix  fic  in  cahda  inluiir.  Item.qi.fo 
liorumalchechengi,caulium»ana.pifrcmur:d(:  extrahatur 
de  eis  luccus.cuius  llicci.qi.  f *croa.  3.^ 

liniatur  mamtUa.Item  confice  eroptafrrum  cxfahna  hor* 
dei, oleo  roCA  fucco  aliquorum  iam  diifioruro  vel  diceo 
dorum.  Infiidta vero^frigidoadmimfira  calida  vtepi* 
thema  cum  aqua  decoditonu  mcb1oti,aut  cu  vino  in  quo 
fiierti  ipfum  drcodlumJie  fiat  inumflio  cum  cera  citnna» 
oleo  alcheiri»&  oleo  de  memha.  Item  cum  oleoobua" 
niro.fiad  defende  pupillam, qih  vt  Aitilo.fictc  defeendete 
lotumbc.  Item.9.1uccf  apnXiiqmiicx  pams.5.1.r.d> 
mtoi.^iq»olei  memhx.|.).c6ficc»  A fiiperpone  calidum» 
efr  cniin  efficax  & cxpemmi*  Item  coagulum  leporis  ca 
vino  fumptiim  mirabiliter  laccoagulacufls  diflbbm.  Et 
hic  nota  canone  q>  qu2docun<^  lac  incipit  diilblui  fis  fiu 
dtofus  io  finiendo  aut  puerum  vclcaiuliim  fugere  lac  ab 
vberc.Qi^  fi  aliter  nd  potefi  fiat  cum  amputa  habeoie 
duas  exireniitatex  vtcfl  presbyteroiu.vclcum  vitola  ha" 
bence  orificium  panium  A unum  collu  longum  findluoa 
perforatum  per  quod  attrahitur  aer,vt(ne  detur  uacuuo^ 
frquaturlac.&efi  hxeforma  iofirumerat. 
Ecqniadcafracion?cdfiieattlcqutlanjau'o  ^ 
apofrema  vel  opptlatiO'Hinc  primo  ponam  ) 

remedia  ad  ^hib<t>^iaontsonc»fcd'orcme* 
dia  ^ibfrta  apofrema  fieri  pofrcafeicioD?. 
cento  aperientia  oppiiatiooe.  Prohibentia  fantBt(onc  Ia  " 
tfltsac  eius  corruptione,  dcqmbua  inal4s  in  fine  capituli 
iiint  hab?iiacabdttatecemperatSiS£cdfbrramta  cabditatS 
^turalcjUi  cfi  dccodio  camomiilx  cum  fapiculp>fanu* 

grxeo  ** 


D«fgn’nLmam!Ilanjffl;  *49 


Sc  kuiuftno^i  ftcieodo  jm^ftrum  auc  rptchana* 
vcl  cum  eoru  oicu  vngucma.IeemvaWc  oleum  nardwiu 
dc  cofto.  Iccm.i|t.dorii  f^nx  frum«i,(annx,hordet>fS' 
migrxci\ana.|.|.rcminif  Uni  cAtrui,&  vfti.5.v.  oiajur  * 
dini)anethtni,cafnomiUjm.ara.5.i<vini  cocfii  quamu  Cid* 
Bcu^hc empUdnira.  Prohibentia apollema  fiint  qux 
materiam  rep«Uunt»vt  in  calida  cumcptthcroaie  ftuSo  ei 
aqua  dC  aceto  cum  (pongia  ^infrigidactiam  vn  calida^* 
quaculum  rncniha  deco^  inaceto»&  tepida  rupcrpouia* 
Aut.9.mynhx.^f  •pania  gratulati.5.i.pulue«ameth»« 
|.v.aqux.^.v^accci.5.f.r.ruperpone.  Iteroadidemmar- 
diaiiu  contrita  Geut  puluit  c5  oleo  ro^.&  albumine  oui. 

Aperiemia  oppitationea efficax,  ai.  lurabricoa  terreftrca 
& contere  d^co  oleo  de  lilio, vc  dccetapplica.  Aliud.** 
oiynbx.5.t.aqux  calaroemuf  .x.  atpix  virge  paftoria  auc 
deco(fcioniaeiu8.3.iiij.fpliorum  lauri  contritorum  fiibtt* 
bier.^fj.  Epitliema  ad  idcm.*.thurit,iloracta,calamtip* 
ana.5.f.nigellx.5.ii.£arin(  irttici.34.cimini.5.i.£arfn(gra 
norum  lauri.^if.omnia  cum  aqua  melle.antxti^ 

ducantur  ad  /fH&iiudinem  in  modum  empUilrt  5^  applt* 
cetur.  Et  forbeatur  aqua  caulium  quonUeft  luuatiua  val« 
deadhoc.Auicen* 

Cafeaturqnc^  fiinguia  in  mamilla  tuncaraiduet  vtKHto 
cum  oleo  ro.dnndehindatur  Hipcr  mamilla  aqua  cilida* 
dande  cmplaflraur  cum  emplaftria  pofint  hic  infra  in 
principio  (equftif  rubricx.  Et  vi  promiflum  eft  addo  in 
fine  fimpliciad^compofita  valeria.  Afla  fxtida  ciJ  amo^ 
ouco>cera,&  oleojemplaftrata  circa.Corrigtola  co  buty 
f o ptiiaia  fiiperpcuta  faba  vt  (iipra.Fex  aceti  vt  didlo  eft. 
Furfur  cura  ruta  Sc  vino  dccotftii  SC  modica  aqua.  Ilaac. 
Mentha  cum  vino  oleo  fuprrpofita.  Triticum  cum  ruta 
in  aqua  decoAum.dl^  ui  hxc  Ixnc  confidera. 

Vt  pHtTffalHone  tr  con^dfionc  m md/ 
mtffd,  Rjihncd.  IIII, 

CVrahxcpendetfiintexdicendiadi  pro  parte  ex di 
hic  fblum  pono  intentionet  habent  in  cura 
cudiquiburdaraemplaftnt.  Trea  ftinc  imentiooea 
(hlicec  relblutio.  cCforutfo&cxiccatio.*.bliicd(r  dcco« 
que  vi<^  ad  aus  dilTolutioncm « cuma  dandcJp.micx  pa* 
iiit.ara.|.iniarinx  &bantm.3.t.r .olei  nfiunira.3.q.  f.mi 
la.Bt  feito  q»  decoquo  blitia  eft  refoluuua  (^undo  cano 
ne  de  bliti  fiue  ficla.  Aliuddp.parteiatix  decoque  Icuiccr 
ATminutim  tncida8,cuiuapartct  duas  cape.pami  gratu&* 
|i  partem  vnS.olet  ro.par.t.  f .cerx  paro.milce  in  modum 
cmplaftri  applica.  Ali'ud.*.futiur'ftumemi.§.i.£arinx£i 
barum.;.  rd>lei  ro.f.i.  r.olet  ftfamini.§.  r xrod  parum,& 
cum  vino  nigro  A:  modico  aqux  cifternx  fac  eraplaftxu. 
Et  hicoota  canonem  cp  aliquando  mulierea  propter  do* 
lorem  non  tolerant  grauedinememplaft  ri,5^  ideo  tunc  re 
curre  ad  vn^iones^epiihcmata  fa^  cum  petia  (ubcilf  fre 
quenter  iterata  cum  vaporationibua.ikexeidemfac  va* 
poraiionea  cu  quibus  facis  cpiibemaia.  VndeftetmuUcr 
cum  mamilla  fuper  vaporem.  Bpiihemafacexdecodta 
pe  camomtUx,fxnugrxci,melilott , ftmjnia  bni  cum  eia, 
coxas  hxdorum  paruorum>leu  miuutoru^uc  cumaliquo 
prxdidlorum  di^o  in  excmplia,dli  tu  compone* 

Dc^o/fcmdtthMfmdrmndncm.  Ritbriw.  V* 

IN  apoftemat  ibus  mamillarum  procedendu  eft  ftcut  in 
apoftemaic  aliorum  mebrorum»  Hic  ifi  nota  reper 

cufsiua  debet  eii  magis  familtaria  in  altis  ^pter  pro 

pinquitate  iplbnimad  cor.  Secundoaduertendum  ca 
nupiilla  fu  membrum  apta  propter  fai  fponmofitati  re* 
cipere  magna  watitaicm  humtditans,ipla  eft  apta  in  ma 
grmapoftema  faciliter  incurrere,Etideo  in  principio  eft 
drligcmcc  ftudendu.  Tertio  quia  puImo&  mamilla  c6^ 
iKnifit,  qm  Vtnkp  eft  mebrum  fpongiofum.Iiem  quonia 
i^uodlibA  redpit  vitra  luimiditaccmci  ncccftarmnbusv 


dilatem  fuperfluS  ex  qoo  efinngit  vnoquotkp  apoftemai 
si,vndc  humidiiat  catarrhaliaeft  qfiqtcaufaapoft^ematia 
mamillani  ftcut &vlceratio  pulmonis.  Eft&qnrpalia 
caufa  ftcut  accidit  in  alrjs  in  potentia  c6uerftonis  propri| 
nutrimenti  .ppeer  quod  lequif  colleAio.  Eft  9i.  tertia  plu 
rimum  cueniens  latfcis  exuberSna  genin  ex  traafmiTaione 
multi  fanguinisad  mamillas  .ppter  retentionem  mfftruo 
rum.quodgdcmiactn  mamtlltsinduraturjS^  apoftemat 
auc  ex  fuperf^  calidtiate  vel  frigiditate,  qm  outncea  faie 
gua  rectptunc.  Et'  hic  aduencad  aphonfmum  Hippo.xL 
aph.  v.l^ionia>quiburcuqi  mulieribus  ad  mammas  fane 
gutscolligifyfuror?  ftgnificar.  Poceft  SC  mamiUa  apofte 
mari  a materia  phlegmatica  SC  chokrica  ftmguini  mixta« 
De  mcfancholia  dicunt  qindS  ex  humore  melScboUco 
1)5  pofait  fieri  apoftema  tn  mamillis  ftcut  inqt  Gilbertuab 
Sed  cu  c3ftdera.qm  Sc  in  mamillis  gnat  cwcr  dc  plurica* 
C V R A fuxta^ocdinem  caufaiu  ponotur  canoneaJi^ 
hitric  a cacarrho,tuiic  aut  eft  in  fieri^  in  fado  efle.  Si  ia 
fieri  tunc  ftim  canones  o<fto  feruanduOrdinacto  dipx^Di 
p^io.Euacuatio.Dfuerfto.Membri  ipnuanc  reapiac  c^ 
tortatio  * Viarum  mediarum  cbufto.  Materne  lam  fluxq 
rdpUuio.ccrebri  ne  mandet  confbetacto»  , 

Primus  completur  faciendo  dtxtam  declioareadparti 
contrariam  caufx  cum  dtminutionc  abi  & potus  dc  quis 
bus  fupra.de  catarrho.&  tuibi.  ••  •* 

Secundus  cupictur&ctniui  SC  quartusA^  quietus  co 
approprutis  digeftiuis.£euacuanuis  &diuerftuu.  confoc 
tamos  cerebn  poftiis  ftipradccacarrbo. cap.s*  Sedhic 
noti  de  etiacuaiione  vt  alio  loco  di<!luro  eft  cp  etiam  qn<p 
competit  phlebocomta,iia  vt  vbi  timeremus  de  magniui 
dincapofteroatit  etiam  materia  cxiftenufDgida  nonin« 
dSuenirctfieriphlcbotoxniam.&credoc:p  panfcu|aribue 
conftncienctbus  eftn  fanum  conftlium.&  tu  conftdcra*  ■ 

. Quintus  perficitur  ft  materia  fiient  calida  cum  repers 
cofaiuis  frigides  habentibus  in  & ftypncttaiem  qua  mem« 
brum  confortatur. vt  verbi  gratia  cftxptthcma  cum  oleo 
ro.&aceto.&cum  prohibentibus  exuberationem  aut  las 
Ais  safeationem.de  quibus  liabiuim  eft  ad  plenu.  Aliud 
ad  idem^S^efe  fadant  dolor?.*.  fandalotum,rpodij,jcha*> 
ctxjuti  arroem.anaiicramur  & mifatamur  in  aqua  ro.co 
modicoaccti  & fucco  fblacrt  SC  fiat  epithema  ,<8C  sfteffi^ 
cax.  Si  verofueric  materiafrigidarecurrcad  reperaiU» 
oa  valentia  fiipra  quimocapiculo.ybi  plurioia  habentur*. 

Sextus  cum  afdcm  cum  quibus  quinius  pctficitur*.ied 
ca  applica  ad  peAus  vft]iad  gulam. 

Septimus  in  calida  completuxcum  aoodinis  SC  teape 
rate  caltdts,  de  quibus  aAum  eft.vt  eft  camomilIa,meli.* 
lotum, fxnugrxcum.famcn  lini.ancibum . dC  huiufmodi* 
In^gida  vero  cum  calidis  peruenientibus  ad  (ccuduin 
Sc  tu  habuifti  in  procedentibus  rubricis  iofimta&  dc  ca*^ 
featione  laAif. 

Cofflplemcmum  oAaot  quxre  fupra  qceinco  capftufo* 
de  catarrho.  vbi  ad  plcnumponmir  ejuod  neceflanu  eft» 
Et  hic  nota  ft  materia  veniens  ad  mamillas  aco  noo  rc« 
pcllMuraut  non  refohuair  frequenter  veoic  ad' catarrho* 
eft  enim  membrum  cancro  paratum*. 

C V R A inapofteraateiam  faAo.quinqr(uottncm« 
ttdes.  Prima  &pnndp^eft  cefolunoft  id  fieri  poceft*» 
•Qubd  fi  non,fecud»eft  maturatio  quia  maceria  faniofa. 
'lema  eft  faniet aperrio..  Quanaaperte  mundtficacio* 
Quinta  mundificace  confolidacio» 
Primxcomplcroentumapparerex  mullis  iam  diAis» 
quoniam  alitet  in  calido  aliter  in  ftigido  operandu  * Et  na 
habuifti  hxc  omnia  fupra  in  rubricu  prxccdcniibus*  dc« 
bent  enim  ef&  anodina,vel  calida* 

Ad  fcdm  cmplaftru  maturans.*.  (c.lini.fxnugrxd.r»« 
didtakbex.Iittj.ana.par.i.gOmipini.ftcrcoriscaprf.ana» 
$*i.confice  cum  axungia  porctoa  veteri  Sc  roedulb  cruna 
v^ubjVclvMcs^ap^o^  ^Aliud&cftAui»*.«u<^ 

panll 


c.  .•  T 


Traftatus:  VL.v 

pinftquamm.t.fonrrx  labanmi.radrcetcuiTci  ana.quar# 
Grmint9lini,|.t. vitella  ouorum  coifionina 
iMinefo.tn.adde  modicum  croct.myrrhz , &airae,<%  (»c 
«mplaUruiti  velcu  aliit  maturaciurt.operarevt  libebit. 
Si  cum  hit  completur  iecunda  intentio. 

Apericttr  phlebotomo. qux  debet  fieri  tn  pirtedecli* 
eiort .qMtdam  cum  niptorto.  V nde  (audi^  hic  Si 
•ai.i^.l^erconicolumbinu).f.fermfti.|(  tQ.  pulueria  can 
earfdaru,^.t.confice  cu  fuccofiamulx^  Tuperpooe  loco 
decliinort  ad  quantitatem  medi«  auellanx.red  expeditior 
phWbotomo.licet  alrj  eu  iimeant.i&  fiat  (cilio  Imearri. 

* Mundificac  deinde  cum  vnguemo  cerafeoa  3i  fgy ptca 
ro.Noo  defcedo  vlteriua.  nS  mundificanf  &coib(idamur 
vt  extera  vlcera.  Sed  hic  nota  qitn  vicere  mamillarum 
debemus  multu  aduertere  ne  fiat  dolor  vt  poiaibilecd  fi* 
^er  propinquitatemearoadcoril^fluxibilrracc  humoria 
alieni  di  fit  membnl  aprii  miiltil  recipere  3c  in  apofieroa 
magnum  crercerc.dlCideo  tentx  fiant  magnp&  (limuloljr. 

C V R A fiiueritex'impot^u  couerfionis  nutnmni 
ftudiumfittncdibrtSdomimillaexteriutcalidis  aut  fri* 
gtdis  dequibutaihiiaeil  ordinando  dixum. 

C V R A fihieritexextiberationelaittt  ppter (anguis 
nem  fac  phiebotomtam  laphcnf  fi  extera  cofentiunt»^  fi 
Moca  mendruacu  hisdeqbuatnfira.KX).cap.dli(hoc  maxi^ 
«ne  fi  perceptus  erit  dolor  circa  pupillam.  Vnde  Auic.Qfi 
dolet  caput  mtmill;  fiat  phlebotomia.  Deinde  exeunte 
principio  adde  repcrcu(iiua,vt  diilum  ed.in  qbut  fit  via 
dibtilUttua.  Et  eiieuaporatio  cu  aqua  calida  aceto  vi' 

nt.  Item  farina  fabaroaimoxyfTKlic.folio  Iblatri  cfi  oleo 
to.de  huiurmodi.  Tranlailo  principio  cu  venit  ad  atig' 
mentum. mi(ce  hxc  cu  rcfoltitiuis  vincentibus  repercubt 
ni8.Vc.ia.£arinx  fabarum.f  i.melilon,M.f.oiei  filamini 
ro4tm.;.i.cuaqua  dulci.  Eae  cmpbfinim.  In  fiatu  vero 
Ium  xqualu.  In  declinatione  vincat  omnino  refoluttua. 
Nec  ed  fic  in  eo  tempore  decit nandum  Ii  rcpcrcudtuis  pro 
pter  aptitudinem  m^ri  ad  recipiendu.Poiiia  Aim  empla^ 
dra  fupra  refoluttua  di  fimplicia.d^  tu  confice. 

C V R A fi  fuent  a maceria  piilegmacica  aut  mcIScho 
lica  no  mixta  (anguini  qd  raro  accidit  euacua  digeras  dcS. 
vc  fupra  de  his  intcmiombus  aidum  ed«  Medicamen  ad 
nodos  & glandulas  mamillaru.fa>(blta  perfici  humida.fb' 
lia  nttx  humidx  di  tere  fimul , di  (iiperpone.<p  fi  non  pne 
haberi  ex  eoru  pulueribut  confice  cu  vino  coilo  di  fuper' 
^Dc*  aedhif notai^duritiesmamillxperfetieransedfii 
fpeida.Bt  diilu  ed  ne  in  canerti  veniar.  fi  ad  cancru  ve« 
nerii  multu  videtur  q>  non  fic  alia  vera  cura  qt  totius  ma« 
miUrabfeifio.  Sedhicaudi  Aui.icrtiaquarti  decura  can 
crt.Et  iana  narraoit  quidam  primorum  ^ quidam  mcdi' 
cus  incific  mamtlla  cancerobm  radicitus  di  (ccfidocance 
Mta  cd  aftera.&  ideo  non  curautt.  Tu  tcac^  ad  hoc  te  non 
interponat»  (ed  magis  cura  procede  blanduiia*  Et  vc  fis 
Ime  magis  concentus  pono  hic  aliqua  apodemattbui  di 
uimoribusd^  vlceracionibus  inamiibru  conbrcncia  fic 
CmuUggregaca.afibdili  radix  cu  virso  co  Jb.  airhxa  cum 
vino.apn  lUccus  cu  mica  pams«brina  cadanexdl  brina 
liordci  di  acero.citonia.corrtgiob  cu  bucyro.Eurfur  cu  vi 
fi0.be  mutierw  cu  chure.lenslubrici  terrcni.Mtncha>Dux 
cum  m^^lIr.oUum  amygdar.dutcium.ruiha. 

C V R A ad  vlcera  pupillx . liiecus  virgx  padorts. 
pbmigiiustcencioodix  fiuccaudx  equinas.  Item  olcu  ro' 
frtu  u cum  cera  alba  d:pulucreachacix. 

D fi  FICIS  inmsmtllittmpronuncdtcaf 
trahimus  cu  fit  fortis  flicdio  vel  Ii  catulo  aut  cum  venioCk 
de  q-aa  fupra  dccaieadone  bidis.  Item  Unias  mamilbcv  « 
ca  pupillam  ex  carnibus conchiliorum. 

T)c  mjgntntdmc  irutimlldrit,rt  conro)56e  c jrM.Rub.Vl. 

VN  4e  qm  mamill;  q5<|i  crefeunt  ad  quacicacr  xtatf 

000  ci3ticfticfttC|  qiupiopter  Vtfgnacili  luucmbtM 


Ca^  XJr. 

diGmanl  dicemes  earum  mamilbm  aut  ab  etr  aut  ab  a(f|| 
duci.  Vnde  vt  virginitas  rrpedefendal  &iccurrrduduai. 
Nam  licet  hic  magnitudo  non  fit  vc  xgritudo»  ed  rameis 
vt  xgricudo-iradianda.quia.r.debet  Ttmouctidi  prxdt' 
uan  mam  Ib  ne  in  eam  magnitudinem  cadat. 

C V K A canones.  Primus  ordinatio  dtxtx.  Secun 
dutedeuacuaciofiedopporcuna.  Tertius cAdrt^tto  ea* 
rum  cum  rebusexrccatKibus  quibus  diminnarur.  Quar^ 
Itu  ed  refpiciens  arcifienim  coartatio  carum  cum  ingenio 
lione  vt  tn  altum  eleuenrur. 

Primus  completur  cum  diminutione  cibidl^porusvt 
de  exuberatione  btdis  di^med.Stet  quieu  necmotir 
fiorttquo  de  ip(e  moueamur  agitetur.abdincacSl  manudu' 
4dionetbalneatione,&  huiurmodi. 

Secundus  pficif  cCcuacuanombus  iteratis  cum  medi' 
dnisappropriatis  humori  qui  ed>n  caufa,A  fi  phlebotO' 
raia  fuerit  necedaria  qa  plurimus  bnguis  ad  mamilbt  de* 
riual  fac  ex  (aphena,vc  diVtum  edin  prxcedenti  rubrica. 

Tertiusedpieatur  cumiirigidfStAfdyprictsexiccatiuw 
de  aliqn  calidis  refolutiuit&cxiccatiuiteptthemSdo^ein' 
pladrando  dil.de  cu  his  <J  ^prietare  opdanf  vt  oleil  vc 
ipcrtilionum inunidum.  Adidem&e^cax.ft.aqux  fri* 
gidxde  cidema.,f.  vutcen.f.tj.i.chimoIex.3.iiii.gaIb' 
ntm.^.h.babudtarum.f.i.teranl  tere  da  Se  oia  adinuicenr 
mifce  &applica  per  modum  empbdri , aut  epuhematis* 
Item  ex  Rafi  cimmum  pulueripcum  defijper  ligatu  per 
crcsdies.pod  quos  accipe  radicem  liln«modicum  meliia 
&acetf&fuperponcpCT  tres  dies  alfoc.dC  hoc  fiat  terin 
menie.ed  enim  expertu  remediu.  ltem.fa.ceru(Tx»chimo 
lex.ana.5.if.aqux  iufquiami  albi  ve!  Nemipharis  quSciim 
fufficic  ad  incorporandumaddito  modteoolei  madtct.dS 
fiat lintcio&afiiduei.  Itfexpertum  mulieris.ia.litttpur4 
quStuin  vis  de  mifcc  di  modico  mellis.  A ^netate  va' 
Im  dnguis  tcdudinis,ericii»A  tediculorum  porci. 

C V R A incorrofiAe  mamiibru  optimum  remediu 
cdquodpofitumcd  fupra  de  vlcerarione  oris  lingux* 
de  tu  ibi.  Iiem.ip.vinidypcfci.lib.iir}.rumach.§.n.galla 
rum  immaturaru.^.f.cafix  ltgnex.^.i.vel.5.if.micum  cu« 
preftt.f.i;.<^fiincbnturtnvino»Ardiroi(taiur.xx.diebuf. 
deinde  coque  cum  (ermends  viits  ad  cAfumpnbnem  mc' 
dictatif.deinde  fortiter  adinuicem  agitatis  colentur  dC  rc' 
ducantur  ad  fgnem&leuibtme  parum  bullat&  relbuc' 
tur  in  vale  viireato.dK  cu  hic  confidera. 

D V B r A. 

D Vbitatur  circa  capituln.  Verum  mamillx  nutrian 
tur  b(fte.  Arguil  <p  fic.nam  feqtnc.  fic  fe  habet  bc 
ad mamtlbs  ficut  (anguis  hepati.fcd  hepar  ex  cbi' 
lo  generat  &ngutnem  quo  nutriaf » ergo&bc  nutriet  ma<i 
milbt^  mamilb  ex  l^nguioe  general.  cAfequenna  vide^ 
ssota  de  maior  ex  couemenri  fimtliiudine  fumpea  ab'  Aui. 
xit.terct).pnmo  ea^  Confirmaf»  quia  quodefi  (ImileAf 
^ortionacum  vliima  fimilitudine  mamillis  videE  earfl 
debere  erte  conuenift  nutrimentu  cum  nutneatio  fiat  per 
alsimilattonem » taleaucFeil  bc  cum  fit  vittmo  mamiUit 
alnmibtuiA.ergo.  In  oppofituefl  cAmunis  (cliob.naca 
(anguine  nucnf  qubdmodum  alta  membra.  Ad  dubiii 
dic^dum  ponendo  cAclufionet.  Prima  cji  accipiendo  bc 
pro  vero  ladeadlu  ll  fubiUcia  mamiibru  (epaxaco  macnil 
Ia  non  nuirit  eo.probaf.nam  fic  (e  habet  bc  ad  mamilbt 
ficut  fpermaad  tcihculot  ergo.  Item  mamillx  nutriunt 
ladb  in  cie nG  exifience.i(?nAeftfiingQis, ergo  non  nutrit. 
Scienda  cActufio  capiendo  bcpro  vera  fubfiantiaalba 
la^f  fimi1i,qux  tamen  non  efi  bc  mamilb  nutritur  bifcev 
nam  6nguis  qui  nutrit  mamillas  bene  dealbatur  in  ma* 
fflitlis,non  tamen  efficitur  bc  (cd  iornum  dcttrmmaani 
recipit  pro  liot  membro. 

V B I V M vtrum  bc  generetur  ^fii'gido,<^  fic. 
qm  mamillp ll  qaibus  generat  wnc  fi-igidx.  In  oppoficth 
qm  qu«  diflolaumur  k frigido  flam  coaguhu  i calido  vt 

quarto 


j 


I 


De  aegrftud.mamillanim; 


^rto  mnheororii.hf  lilii  frigido  liqucRi  vidiiati  tft. 
trgo  &icabdo  coagubi.vc  «riio  de  hydorpeinimlui. 

Ad  dubnim  dicfdum  q»  cSuerfio  iinguinii  f n bc  nt  ^ n 
lido  eorum  ^prio,n6  ■ucceimneo  > quia  illud  eft  corni* 
penequano  m«ibeororfi.dl^*3t>.therapeu.  illud  tn  calidum 
eft  diminutum  refpediu  caltdtcatitbnguiou . colueuimu# 
cnim  diminutfi  calidum  fingido  nobre»namlrigidiia«per 
ft  n6  mgredit  opa  naturp.prtma  peimiede  copl^onibuiu 
hoc  itaqi  modo  bc  ^ fti^do  generari  c6cedtc.d:  ^ umi  * 
le*cum  enim  o$  fit  m?brum  &ipduro»tn  per  ^rm  calore 

quia  diminuta  conucftttbnguinc  in  dit  naturam.  Quare 

fuit  necefianum  fanguinecCuerti  in  bc^jnutrimciol^uj 
extra  vterum  cn  oporteat  bc  pro  nucr  imeto  iterum  in  bn 
guinem  c6ueta.Nam  ficut  in  vtero  rx  fanguine  abfi^alia 
e&ierfiomnumf.ita  viderpoflefieriextravterS.  Dicen 
dum  q»  femif  extra  vtera  rccrptc  nummfta  per  o«^  ideo 


150 

alteratur  A malua  deinde  generrf  qui  in  bc  conurrri  ha^ 
bet.  teem  ipfum  laciam  tn  msmilluexiftenf  cx  dolore  ac 
bbore  fupcrcalefii.  Addo  q»  & in  pnncipio  naiura  (bilici 
tatancam  quStiiatcmmiCt  vt  ingredi  ronvalc^  (a cuna 
cppibcionrm  qu5  natura  in  proerfiu  corrigit,  qm  per  cua 
cuarion?  multi  bnguinu  menftrui  in  principio  partus  n6 
mictu  fanguis  ad  vbeia.vnde  qui  roilTuseft  a naiura  fub* 
nitatur  & minuiiur , & hoc  enodo  reflat  oppibtio.  V nde 
ninc  fanguis  ioicrtta  die  egredaur.Arifto.qutrto  de  gene 
ratione  an>malmm.capic  ulodebdte. 

PROPTER  quid  anee  fepcmi  mcnrrs  bc  inutile 
in  mulirnbut  tunc  iam  fit  vtilr.  Sohiiuir  hoc  ex  nurerte 

fineAfigno.nScummaiertaexquagenenf  befit  fuper-» 

fluiitimaiiull»,A  in  principto  natura  roagnS  curam  Iia^ 
beat  de  factu  nutriendo  mittit  cnagnS  qu3ri  tacem  bngui* 
nie,cum  facnit  A vterum  n6  mulco  indigeat  nutnmenic^ 


fiat  A altettt.A  fimiliter  ia  hepate  fiitflet  multu  inflSnaa^ 
tuSyA  in  amaritudine  cSuetliii  vt  eft  de  natura  rCTum  dul 
cium  calidaru,A  vnAuo&rum  nec  fuifiet  ooucniens  nutri 
mentum.  Sed  dices  quare  in  vtero  non  fic  inflamatuf  iVi 

hepate fal^e*  Dictturt^heparinvteronfihabettaniJcali 

dicatem  quanrS  ftdmachtis , qu«  in  ol  digeftione  tuua^ 

hcaliditatemagnamembroTumcircunftSiicm.  SecJtor 

te  dices  maior  eft  caliduas  A potent ior  in  ftotMcho  fauc 
nis  cbolerici  ^ in  ftomxho  poeri  phlegmat  i^led  in  fto  * 
snachocholerictnon  ficconoertiwradaii«rttudinemvt 
omni  die  videmus^tgo.  Pro  ifto  forte  dicetur  ^ 
lericusaflumeret  tam  paruam  quStitatera  A nihil  aliud  cp 
silud  laccouerteretur  tn choletSfcd  nolo  venari aiapuus 
sfta  ne  elonger  lipropofitopraAtco. 

DVBITATV  R quia  Auf.  dicit  itinne  de  exuoe 
rartone  Ia  Aiscp  faem'ctdus,anetbum,A  porri  multi  * 

plicam  bc,cocra.mcdtcinac  menftruoru  prouocattue  ftint 
bnguinit  apti  conuerti  tn  bc  minotatiux,  qm  fubrtahunt 
maccriS  U^ri8.crgo  ^ biftt  mtnoranu*  .ftd  faeniculws  Ac. 
jocant  menftrua  vt  fecundo  canone.  1 tem  ^mocatiof  A 
col.ergo.pro  itloeftfenrenria  Serapionis  capttulo  de  me* 
dicints  menftruoru^  Anfto.quano  dc  generattene  ani* 
g)ialium.capinilo  de  b(fb.  Pf o ifto  diccdum  q mrdiri* 
me  jocatui* mfftruorom  dAcnt  efle  fottiorisaperitto* 

Ofs  q ^juocarraae  b<ftis.Acau&,qm  ad  ^ocandil  lac  me 
diema  tpbhiuamr  ll  virtute  expoliiua  mamcisexpellen* 
te,  A artratftiua  numdbromattrahcnie.fcd  in  prouocacto 
oc,nKnftruon]m  non  concurrit  nificxpulfiua  mairicis.  A 
ideo  oportet  ipbm  medicina  ficmtftrua  jjuocantem  eib 
maioris  apertionis.fctt!inilos  ergotnaions  eft  apertionis 
cum  menftrua  prouocat.Ahoctotu  accidit  ex  parteqii3' 

Mtatislicciperaccidens.quiaquamitasn5eftclagii.nam  - . - _ .f«..  « 

rii  certa  quarirate  faniailus  .puocat  bc  in  qua  non  poflLt  aut  oculos, aut  genua  irieftabu  A non  corrumpent, 
^xiocare  menftrua,  Aecontta.  fit  pro  argumeto  nota  q 
etiam  dtcipotdlalKiuamcdicrnaprouocKiua  menftruo 
tuo^quia  dirigit  multam  materiam  verius  matric?,cinut 
partem  contingit  moueri  ad  mamillam  * A ui  conC  Jera. 

,Coniucuenint  peti  hic  plurima  problemata  qa  nunc 

mnitto,quonbm  vUtacuriofitatem  fiint  vtilb. 

P R I M V M propter  quid  mamilla  in  homine  lunt 
in  peAoit.  in  catens  veto  mter  crura.  Dicitur  primo  q 
fiuftum  eft  ratione  finit  quia  boneftattt.Secundo  quia  im« 
pedirent  motum  hominismultunb 
,.PRO  PTER  quid  mamiltx  mediocres  videantur 
meliores  in  generatiGo  UAis.  Dicfdn  o>  parup 
loca  debita  immominus  coenodofa,  Aficdigeftio  impfi 
citiu.magnxautSA^.qutainciscatotnimM  expanditur, 
ergo  dfg&io  AS.  Vade  defoftut  A fupetabundbiaad  af 
dem  deducum  diflerctias.mediocresante  in  hoc  medip. 

P RO  P T £ R qoid  oaulieres  per  duos  dies  aut  trea 
poft  parium  n5 habent  bonum  bc*  Dicedum  q in  par* 

QAficaugiaagiuuo  AvutuusdcbiUucto«quvc  bngub 


Cium  de  inuttlicum  rw>n  habeat  tm  folliena  vt  prmscum 

foetus poftit  acciperealigd  grofti exterius  nutrimenti  mit 

lit  paucum  bnguinf coparatiuebonum.  Ex  fine,quia  bc 
^ principio  gemturo  diftat  a fine  ftio  geft  nutrire  fornioH 
bc  autem  poft  generatum  magts  1II1  fini  appropinquau 
Vnumquodqautc  magiseft  perfedlum  quod  magis  at.* 
tingit  fini  fuo.  Ex  ligno  quonta  bc  primum  eft  bUum  cc 
aquoliim,pofteriu8  vero  dulce, vt  docet expenenua. 
APHORI  SMI. 

Ex.v.fe<rtione.xxxvnuph.  

Mulierivietogcreniifimammagracilet  repeosaSCt 

abortit. 

xxxviij.aph. 

Mulieri  vtero  gerentijfi  altera  mammi  gracilis  fiat,ge 
tninos  ha bemi, alterum  abortit , A G quidc  mima  dextra 
gradiis  fiat.marem,fi  vero  fimfta,fcemitam. 
xxxtxuph. 

Simulier  quxfKqgrauidacft,ntqpcpcrtt,bc  habet# 
huic  menftrua  dercccruoc* 
xl.aph* 

Quiburcunq  mulier&ut  ad  mammas  fiqgutg  colligi* 

tur  tuioicm  figntficat. 

Lai^ 

Mulieri  fi  vcitsmenftna  cohibcre,OiCurbi(ulamquS 
snaxtmam  ad  mammu  appone. 
lijuph* 

Mulieri  vterogermti , fi  bemuTtum  > oiSmis  effluat^ 
factum  imbellem  figm  ficac,fi  vero  mammp  folida  hie* 
ritit/atum  fignificaru  iiuuoicm. 
liivaph. 

Quvcomjptur;  runt(bmis,hismaam»extentianrur# 
fi  vero  lurfut  durx  fiam , doloraut  mammat, autcoxas^ 


DcdiTpontfonibus  nomacUcontIncat.  . 
Rub.xxxij.  Capitulum.  XIIL 

T)edtferiprione,f!rcom^cxionc,gr4m4tomid  jhmdf 
thi.Crpdtriionoia.  'Rubrica.  1, 

gEjlTomacliu»  trahabn  pano  rupniomn, 
fcilicet  infartorem,A  mediam.  Prima  di 


<fta  eft  meri.  1 nirrior  didra  eft  pyloros  6 
ueporienarhif,  eft  enim  via  exitus  cibi» 
Media  vero  dicit  corpus  ftomacht.Qtf 
diuiditur  in  duQ.in  parttm.C  fiipcriorens* 
qux dienur osflomachi  (iueirophagus.i.imrodiKftio  ci* 
bi.  Et  inferiorem  qux  dicitur  fundus  ftomachi.  vhi  dige* 
ftiocclebracur,Acftorificiumftomachi.quraosenis«na 
iuseft  portenario,quonbm  grofliim  per  ftipenus  iotrodu 
ct  debet  A liquidum  fubcile  per  inferius  emiciu  Et  iuxta 
orduxm  ptomtfluai  botuinoauiuunpcius  2pcriet  an^ 

tomb» 


W*d  «rw 
Atwt,|re# 
Aftoftle 

Mirare 

iirociuil. 


Mei 
terivrhir 

MruH  si 


TraAatus.  Vt.  - 

lomh»  Mtriel^menibnmi  cScauuni 
lon^m  per  ^od  qummern  flomachCi  ing<  rdi^  epigloiti 
.^inquuai>(%  cum  co  coltigaiuii  habens  cx  carne  mufen 
IqCi,^  duabiu  tunicie  copontum-  Rxtrinfeca  vtiloa  lact  • 
ludinalcf  haba.  Intrmfeca  vero  K>giiud>na!es  continent, 
perfora  Jo  diaphragma  vrep  ad  lo^  rneJium  mter  duode 
Cuna5(  ctrciamdecimS  fb^ndilcm  pcrurnirnt.  v'bidl  ct 
ftomachi  (edem  habcr,Nonauie  habuit  villot  iranTuerfa' 
lea  qm  non  fuit  et  nece/Iartareteniio  eil  tunfca  intrinfe 
caprincipatior^xrrinrcce.  Exquibuj  (bluipocefl,quare 
contingit  aliquando  aliqutipotefldeghjt^e  cibutnd^ 
no  poium  0cu(accidit  inhcdlicit  mom  propinquis. 
Nam  cum  tumex  Hm  abinuicem  (eparatx,potef)  vna  dc' 
btUtan  altera  debiliata.&  i deo  commgii  quSdo.^  ex 

innTecam  debiliuri,iui  vt  non  polsti  ruf&ciemer  cdflrin' 
»,quare  rem  rubuit  Hc  diminute  conilringedo  ii  (eexpel  • 
iCTenoptKerit^ncutcomingitqii  ret  digitis  TuflicifternS 
c5flringtt.rem  aQi  gronam.vc  cihum  ruAicienter  cOflrin 
«c, quare  (S^.Hxc  t5  Tolutio  infiamia  habet,  qm  fic  qui' 
ubet  factliut  degtucirct  cibum  potum.&  tu  conddera. 
^ Apparet  freudo  quare  IxHoin  diaphragmate  femiiurin 
.ore  flomachhvc  accidit  mulieribus  in  ^carione.  Patac 
lenio  quare  volrtea  alterare  dC  cdfbrcarcosRomachiap' 
'plicant  remedia  iuxta  Tpondilet  didlas.  Scofum  autem  re 
Cf pic,&  rpSlirer  ot  eius  k nrruts  (Mcendrttbus  cum  eo  or. 
cis  ^in  quofdS  i kxto  pari  neruonim^  fm  quofdS  k let' 
(lo>^  quarto.  Pro  declaratione  reliquarum  pamumpo* 
bS  prius  nocificationf  (lomachi,ex  qua  facilius  d^ampli> 
«jtearu  3C  exterarum  anatomia  copr^endef.  Stomachus 
f(k  mebrum  organicum  cdplexione  ftigiduntd^  ficcu  in 
inedio  corporis  Iltuatum,h>rma  oblonga  ad  rocQdiuiem 
'dcclinSs  m modum  retorix  cucurbiix  figuratum , cunica 
neruofi  intriiifeca  & carnofi  extrinfeca  conftirutum,  cibi 
^ potus  per  meria  calore  fuiccpciuum  ,atqi  ipfiut calore 
^pnod^  ciroMlancium  mrbroruraadiutorio  digeftiuu. 

Bt  dtcic  ilomachutii  ftoma  quod  efl  orificium. eft  enim 
Gomaclius  orificium  habes ^ quod  mitrimentu  corpus  in 
^reditor.  Orator  organicum.qm  ex  multis  fimplicibus 
cdpofitum  habes, vt  didf um  eft  luhfcS  neniofanl  intrrnfe 
f am  qu j oportuit  durtprem  elTc 5:  rptT&ior?,  oe ea  primo 
toccurfu  cibi  dimlxderef.futreniin  ncruola  criam  vt  eflet 
cxtenfibilis  nuxime,cu  q#^q*  maior  cibi  qu5tirasalT!Jma^. 
Item  vtperhScftonuchus(rDtiret,&cum  appetitus  (en' 
Aciuits  in  hac  fundef , quo  cupit  fiomachus  abfi  ad  fe  tra' 
bere,Ardinauit  nararain  parte  imertori  huius  tumex  vil' 
los  longitudinales , Sc  qa  artradhim  vult  retinere,in*partc 
extrinfeca  ncruola  huius  (iiuautt  rra(berCkles4:qm  expui' 
Bodigcflioni(Hiitr,c}ux  digcfiiocunica  carnea  pro  parte 
pcrficif.coJIoeauitinea  vtlloi  UmudinaJcs,&qm  lumca 
Iteruo^a  eft  maior  valde  carnola , hinc  cfiplexio  ftomacht 
ab  ea  magna  dependes  ponir  fngida&ficca.  Diciturin 
cnedfo5fd.adi  loquendo  de  ventre, vr  .cfipr^cndic  fpua' 
lta,et  naturauaaOfiiifib.£caDtte  vid^  courniniiTiraus  eius 
Htut.  Ni  oportuit  fpiriiuafu  ori  elle  ^pinqua  ,ppter  aeris 
ama(ftionem,dC  m^bra  (liperfluitatum  ftomachi  recepti' 
ua  t^bet  efle  cum  ftomadio  c6tinuata.et  infra  ftomachu, 
quarcnecc({arioeiusfituseritfnmediohonl,&ex  confc' 
qurti  in  medio  corporis.  Oicif  fr>rma.  .ppter  quod  fcito 
qf  ftomachus  habet  duo  orificta,vt  ftiperius  di^  eft  i(b' 
^agum  fiue  os  ftomachi  ,quod  eft  latius  in  infrrion  , & 
poc  declinat  ad  latus  finiftrum , qura  6(is .ppe  cor  cu  quo 
(dtinuitatcm  habet  & colligantia  r«ne  arterix  nagnx,^ 
eft  (libro.  Gxquo  apparet  quod  motutpullus  ciuialiqn 
ftmrf  cum  poRKur  manus  Ojper  ftomachu  eft  ab  arteria 
magna  qux  Aib  illo  protendti.hoc  etiam  voluit  Qar.in  li 
bello  de  tadiu  pulais.Br  ideo  anciqur  dolorf  ftomachi  ptf 
«:ordtum  vocauerunr.vt  cpnrto  Apho.c5map.xxvtj.  Ni 
fifuinetdvctftumifn5d«clinantiunc  repleto ftomacho 
^(MUingc/schptVuiifiKlinantrcefKkrer  abus  admer») 


Cap. 


XIII. 


immo  adhuc  cum  ali  declinationero  calu.f.decltnamc  b 
homine  perciptr  cibfi  afe^dere.  fit  habet  ftomachus  col« 
ligamti  per  oteiut  cum  cerebro.pnmo  per  neruoa  reuct' 
fiuos  vementes  a fano  pari  nenioru  Sci*  vt  diftum  eft.  vt 
eis  medfitibus  perdptac  famem  Sc  diminmionf.  Aihf.ctl 
reliquit  partibus  ftomachi non  commumcamur,qm  non 
fritt  necelTarium  alias  panes  anti  habere  (en(anonc,(<d  t1* 
Ia  nugna  ons  ftomachi  lenCiiio  (atis^dc , vt  necelle  eft» 
^ pro  ftomacho, df  pro  tofoappctldo.Cnutrimentu  pro« 
ptertriftemftnIaiioD?  percepti.  Item  habet coUigittam 
cum  (blene  per  veni  a fplene  ad  oa  ftomachi  ventectin  dK 
deferentem  melicholiam  ad  exenandi  famem.&  hoc  pr« 
ceptodmmoAuftf.pnma  primi,  de  humoribus.  Habet 
etiicolligitiamcum  matrice  mediate  tunica  (ua  imrioft' 
ca  neruoft , & ct1  alqs  mf bris  neruofis.  Ec  habet  ftoma* 
chutorifiaum  inferius  dftft  um  ponenanu  iiue  pyloron 
per  quod  defccndit  chilus,&  eft  mintts  fuperion,&  dedi* 
nat  ad  latus  dexiru . Nam  fi  findet  ex  dircfto  fiiperion  di 
homo  fitammalereiftum  ftatim  cibus  dcTccndidet.  Quia 
ergo  fic  declf  nido  ftomachus  tortuoCi£,hinceft  tp  urdat 
dbusame^  defeendae , declinat  itaip  verius  hepar  quod 
ftomachum  quinc^  proulis  c6prp  hendit , deut  digittma* 
nuta  quo  hepate  per  ramt>f  chyftis  frllis  cholera  redpir, 
vt  dicetur.  Item  colligitiam  haba  rone  venarum  ftoma 
cho  edteacarum.  Habet &collrg»xii  cura  imeftino^I 
firindpalicer  al  pnma  eius  parte  ditfta  duodenum , a quo 
eni  difterr.quia  ndeft  de  fubftitta  ftomachi,vt  quidi  crt 
dideruntM\am  dum  clauditur  fundus  ftomachi , aperuur 
duodenum>d^ideointeftinoru  dolores  ftomacho  c5oms^ 
meantur.  Fundo  autem  cor  per  aneriam  magni  fub  fto« 
macho  extftemem  comunicat  calidicate , hepar  per  p?mt« 
lat,(pfen  per  arterias  eias,firbu«refteftendo  eam  caiidin« 
tem  mufruli  vbni  anteriores  3c  pofterioret,qua  median 
cecalidiraieproprtaceUbraturinco  abi  digcftio»cahia 
patet  defcripciOjA;  anaiomta. 

De  aegritudinibus  meri,  tr  primo  de  difpcuttMg 
di^furimdi.  Rjtbricn.  IL 

DEgluttiio  quidi  eft  meri  operatio  eSpofira  exmo^ 
tu  voluntario  naturafifatfta  a virtutemcdtantf<> 
bus  viHis  longitudinalibus  attrahentibus, & lati'* 
hidinalibusexpellemibus.  Qux  quidem  operatio  tnplf<« 
Citer  Ixdi  poteft,vt  SC  exteras  operationes  Ixdi  edtingit* 
Ablate.r.diminuiedl;  corrupte,  vt  eft  cum  fit  deglutino' 
cu  trerawe,df  tiiillaiione,locuf  autc  horum  villorum  no 
tuseftcxdttftistnnotificaiioneeius.  Exquibus  apparet 
quare  vomitus  eft  diffialior  cranfalunnone.  nam  primo 
eft  motus  non  naturalis.  Secundo  fit  foluin  virtute edeur 
reme  expulfiua  medtamibua  villis  latnudinalibus,vbiui 
deglutitione  concurrunt  ambx  tumex, vt  pater. 

C A V S JE  Accidit  icaqidifficutaedeglutrtidii  aut 
^peer  nocuroltum  contingens  in  virtute  ,quia  debtlis  eft 
valde,  vt  in  fine  xgmudinum  acuaru.  Aut  eft  in  ipfo  me* 
ri,^ia. f.eft  mala  cdplexto  fupcrftue  calida,frigtda,ftcca^ 
aut  numida,aut  qa  l eocft  apoftenia  caltdu,jifrigidua  ScSm 
fteue  in  rqatnantia,vt  dicitur  in  ^ria  fubnea.  Aut  jspeer 
vlcera  in  eo  exifiitta.  Aut  eft  in  vidno',  quta.Ceft  dtMO- 
caciofpondilisad  ameriort,autrqutnanna  inepiglotco» 
auc  rpa  rmut,aut  alcu(e(  SC  congelatio>aut  malitia  rei  qua 
euomtujr,vi  quia  aliquid  eft  in  eo,vc  caftanea  d^lucitio* 
nem  tmpediens,aui  6nguta  congtlaiu^qui delcendit a ca 
pite  aut  hutuftnodi,  aut  quu  eft  vtmoutas  inuolun  in  eo 
vt  Cepe  acddft,aut  ga  ret  extrinfeca  coanftat,  vt  laqueus^ 
nunua,df  huiu  fmo^, vt  de  praefe^none  camoiio. 

S t C N A deraonftranuanusc^cft^ppterrpddflca^ 
cdtoftioaugm&atur  tempore  refupinanonta,dl(  fenticur 
dotor  in  ^ndili  remoa,quando  fit  deglutitio.) 

Signaftfuerucx  mala  t^pleiionedebilinntc  virtuti» 
HUtf  ptccipiutf  difficubii  in  fpttib  magoo»d^9  obuadi» 

pOUM 


I 


Dcfgritu.ftomachL  * 151 


|N)CUtdcfceiuIiipauIadne,&  abCj  dolore,  manpKfim 
meri  oon  (iierk  aUqutd  qu^  viiu  Cocnpr^hcn(ianir,quod 
ficcau&doloru. 

atgna  fi  fijent  propter  apoilemt,  inxitur  diffioiltat  in 
propinquo , A eft  cum  dolore , & vt  plurimum  cum 
quSuif  n6  fit  ^m  plurimum  inicnfii  multum.  Qt  ^ 
«tli£,adeninr  figru  CTUdiatit,fiti'i,febru,dC  huiufmodf. 

Sifitgidum  vtroaderii  l<d).^gida« 

Signa  fi  Eucrit  cum  eo  congelario/ctctur  per  ea  qu;  ptt 
' ceilcTunt. 

. C V R A vniuerfii!i#&  exduSii  hic  Sc  tn  «natomia 
comprehendi  pofilinc  canonet  generales  attendendi  incu' 
ra  dirpofitionum  au». 

Primut  cum  meri  declinet  ad  pofieriora  Sc  fpondili 
but  adhxrcat,(p  eraplafira,vn(^f  ooef,df  huiurmodi  a ap 
pltcinda,dcberu  applicar  i in  collo  8C  in  fpatuli». 

Secundu»  qi  cum  Hc  locus  odiiodis  vr  medicamina  pe« 
onrct.  debet  cn  eia  continue  cdmiTccri  aliquid  accci  iuxta 
canonem  Aut^Uitj.primi.primo  ca{Mtulo. 

Tertius  <;p  cura  iit  in  extremitate  oris,et  aliquid  habeat 
tedhtudinis  debent  medicamina  in  oreteneri/t  paulatinc 
deglutire,  vt  quia  connuue  loco  adhsrcam. 

Qpartut  epeum  hi»  medicaminibus  deba  aliquid  ha* 
bens  vifcofitat?c5mirceri,  vc  roedicamai  tn  loco  raina 
eur,vc  efidragaca  mu, albumen  oui,&  hmot.  vi  infia. 

Quintus  q»  cum  mai  habeat  colligamiam  dC  afilnita « 
tem  cum  ore  fiomacht, maxime  per  tumeam  eius  imerio' 
rem  nerueam.medicamtna  aurem  mutta,d:  quafi  ola  qirx 
conierum  0n  fiomachi  valent, & in  dtfpofitione  meri,  vn 
Aui.tertiadedraa  tertrf.de  cura  dirpofitionum  meri  iogr. 
Naro  meri  in  ptunbus  aegritudinibus  efi  Tequens  io  c5ple 
xiooe  Tua  complexionem  oris  fiomachi. 

C V RA  parricularit&adpartfcularttvenienstuxta 
cauCis  fi  hiait  difdcuhas  5^ex  parte  vinutts  fit  intentio 
sua  tota  ad  refiaurSdui^  ipiam,&  ad  nutrienducum  ouia 
ibrbibbus,brodqs  carnis  cGfumatp,de  quibus  in.trf.rrac* 
Ad  hoc  etiS  valent  pifees  fquanM>n,carncs  voUti1ium,& 
hmot.aqua  carais,vinumaromacia1^  maxime  in  cdAte 
(is.ru  itaqi  nutrias  6Cc  6C  cum  cledluarifs  conferfiionibus 
nucritiuisladTitcxpulpts»vtinfiade  hedtea.  Ad  extra 
vero  ^plicabis  raneceisicate  dominantis  c-^^plexionis, 
vc  ^ fi  mala  coplexio  calida  inunge  colIu,a  partes  didas 
cum  oleo  vior.ro^.ompliacino  3c  hm3i.  Nam  fiigida  in 
hoc  cafu  conueniemia  Ium , agrefia,acnu,aqua  calibeata, 
berbais,cironium,miua  cicomorn , coraIlus,coriSdruro, 
cucurbtta,dlarodon,el<dua^iumdemyrlo^^cR^yr^upus 
crus  Mei'.endiuta,granaca,lcarabe,(ac>!aduca,mora  cclfi, 
portulaca, pUnago,ribes,rofa,iaiidab,conicdio  truian' 
<lalorum.Syru.r<$.veIacetoficamciiri:oxy^ccaraJina« 
ngdus,rpinachta,camarindi,viola,piccharn  rof . Ex  c6* 
poficis.i(.remimim  quatuor  frigtdoru  maiorum  ,atS  mi« 
norum.ana. j.t*landaloru  omntum.5-i.  t. liquiritiae  muda 
(ae^.ij.cdficiantur  ptluUegrofix  cum  mucillagine  draga 
cancijd^  teneamur  tn  ore  iuxta  canotKs.Itcmgargari(mus 
fiat  cum  lade.di^  fi  potefi  efie  acaoilii  metuis.  Item  tenea 
Kurinore  ryni.ro^.Item  cofice  ex  frigidii  didit  c5ueme« 
tibus^fi^ritdim&Uludeadfieb.  SiveroKieritlkma< 
la  c6plexiooe  Ertgida  ex  oppofito  vcere  caltdis.Nam  cali « 
da  coueniectt  fiinc.Abfinthtu,an«hn,  aroraaticti  ro&ium 
CabrieIis,aroinattcngaryophylam,bahora*ca,calam^tj, 
calamus  aromaticus,eapparc^,cardamomum,carui,cau<' 
fes,cinnamomo,cuprefius,citru,gabnga.  d:cdiedto  nua 
dady  liydtambra^tsciminG*  Coiifedio  de  dero  cSiiedio 
regum.LenficSs  MeRpnma  difiamidotartf*FznicuIus, 
phtfiid,gdmiarabicum>grana  ptni,tiquirttta.Et  fi  pona^ 
tur  Imperata.  Maftix,m^i^ba^><>'*^^u*>'^^ha.Nux  cu* 
pretsi.Nux  muiCrani .oleum  inafiicts,deabfinthio>de  ma« 
•orana,pafiiilz,pcr^piper  album.Satuta,nita,Synipus 
meruha^dcabfiubiOytberiagifKdpbcn.Y  arom 


tj'aim,(edoara,(in(lb.fuccharum.  Ex  c5pofimJtr.d»ci<' 
roinum^ut  dtacinnamomayaui  thenac^hzc  in  ore  lencS 
cur.Iicex  fimplicibuscdfice  pilulas, vt  diat,aui  cledua* 
ria^vevis.  Adextralaudaturiquiburdamll4:iprfetaie,dt£ 
qualitate  manifefia  oleum  de  lilio » vel  myrrhx,fiorads» 
cabmiiz,cmnamomi.ana.&bulliantin  oleoltlioroalbo 
rum  cum  modico  aeni , deinde  imingal  lana  fiici da^qua 
non  lota^  coUo  SC  parti  fuperiort  applicd.  Nucnai  cu 
calidcs.ua  vc  regimen  declinet  ad  calidum, fi  extera  con^ 
lennant.  Ec  ex  c6poficis  habes  in  calidis  exiccatiua,d£  iia 
iiigtda  humedaciua , quibus  vti  debet  in  mala  cdplcxide 
ficca  aui  humida.  Et  nota  cp  adtpet,buiyrura,d(;  medul<* 

1(  multum  laudamur  in  ficca,  dc  aniuden  apud  me  cfi  vc« 
bemeiius  iuuamcmi.Auic.de  humida, dl^efi  radtxherbx» 
de  qua  fit  alb  foetida . Sed  de  haeSimon  loquitur  ia  vc  ca 
vti  non  debeamus  rum  ponat  varinatcm  in  cius  notitia* 
Nocaiccundo  «io cura  harum  complexiomim  debenc 
pedere  vniuerfitlia  quincp  canonettfi  opus  fuerit:  Sc  mor 
bus  dn  inducias.fi  vero  Euene  apofiema.cura  eius  dicetuc 
infirquemi  rubrica. 

C V R A fifit^spcervIccn.dictfntSinrubncarua* 

C V R A fi  fit  propter  dislocauonem,  oportet  vc  fiat 
refi^urano. 

C V R A fifit,ppccrrpafinum,A;  f^cderepleaooe 
cuacua  curo  clyfienbus , collynft  Sc  hm6i.exrenus  vnge 
co  oleo  dc  eupnorbto , de  ptpatbus,de  cofio  SC  hmdi.  vc 
habec  defpalhio  in  tecado  caplb.  Si  yero  Euerii  iiccusad 
minifira  rcgime  humedlaiiua,vc  ibi  ca  brodifs  gallinaqr, 
h0doat,agnoip.outu,rorbiiibus  pifeibus,»  inoge  dcls  ibi, 

C V R A 6fiiericpropteri]IudquodeuomiE,vtqma 
mineae  ibi  humor  vifeofut , tunc  vcere  incifiutc  gargart^ 

(ando  deg)utiendopauIattne,vccum  ryrupoacnofofim<> 
plici  de  radicibusacnororqUicico  oxymcUe.  Item  cuna 
43uocatione  vomitus  cum  pdidhs  exhibitis  cum  aqua  ie-« 
pida  &c.iia  (p  tocu  fit  reptdu  Sc  nd  calidum,qm  tepida  p 
uocam,vi  infra  de  vomitu,d^cum  clyfierifs acutis  notis» 

C V R A fiiuericlanguiscongeUcusibiramiuscunc 
fiudium  debet  efie  in  eliquando  ipTum , SC  in  ipfiira  educi 
do , vt  doccbil  infra  de  congelanone  (anguinis  in  fioma* 
cho.  Pomiur  tamen  hic  medicamen  ipfiim  dtnbluens.fa* 
coaguli  leports.5.x.gemtanz,arifior.  (aninisnnx,ro^* 
ana.5.v.cdfice  cum  meile  Sc  tfa  cumfyrupo  acecolb.EciR 
fi  Anguis  fiient  tn  fiomacho  congelatus. 

C V R A fifuentineoaliquidimpedi^,  vtcafianca, 
aut  fpinarccurre  fiipradeimononocapitulodepibcatio* 
ne.  Si  vero  vermes, tunc  fiudium  fit  in  to8intcrficiMo,& 
cducendo,vcinfrain  decimorexto  capitalo. 

C V R A fi  ventofiias  fuemincaula,vtafdiacimioo 
S£  hmoi  caUdis  imus  SC  extra,  vt  in  de  calida  dicfium  efi, 

Sc  vc  infra  dicetur  de  veniofirate  fiomachi. 

C V R A fi  hiem  res  extrinl^  remoueatur , Sc  curef, 
vt  habetiir  dc  prxfocactboe  applicando  circa  coliti  Sc  (pa 
tulas  fonKntationescum  rpongrfsconforcamcscum  vo» 
dtiombus  anodinit» 

VekImdaonemm,«!rentptionefdngHims  * 

abeo.  RMbricj.  III. 

VNdevIcerameff  nonfiint  neg1fgenda,eot^rum 
diificilts&altquSdoimpofribiltscurxficutrunc 
vtcera  remtm,pororum  vritidum,  SC  veHcfx , eo  A fa» 
€p  funcmcbra  qu*  fum  via  dudlus  rerum  non  permiteen» 

Itum  ftare  medicamina  (iiper  locu.Kam  vnna  in  iam  nc.  S vemu 
minacis efi in cauia.Inroaiverocibaruquz  abfiergSt,  ptaom* 

Sc  cnundificsnt  tn  eorum  tranfini  meri.Iiem  dilatatio  vl» 
ceracionum.Trem  hamiditascatarrhalis,(aliualts  drC.De 
rdfquisexCflificatisfuo  IocodicCTurcu&  abxcaufxad 
hoc  concunur.vf  in  cdmodisapplicandi  remedia, qux  p 
parte  ccia  hic  locum  habct.&  tu  confidera.  Vlcera  qui« 
dtm  reperumtur  in  dupUei  dificreniti.Q^dS  fimt  fuper» 

ficialia. 


r I Traflatus.  VI.  - ’ 

RcnYta,Sf  i(h.ppne  dicUm  (xcorut^one«.Qradam  pro> 
Rinda»^  i(bt  ,ppr»t  dicuntur  vlccra,&ifta  alnt'di^aftO' 
rif  fiint  cur*.  Viceni  icaqi  fuiu  plagx  6i A*  cum  emi&io ' 
fie  Gmtei,  quarum  cauCi  eic.aut  humor  acutus  corroHuus 
ftcapice  derc^drt,aut  p vomitu  emflfusauc  cibus  acinus. 
Aut  cepx  hmes^ui  medicina  acuta, vt  degturitio  euphor 
bri,<SC  conftmiltUyaue  mab  c5plexio  calida  adurens,  vt  m 
febrp  acuta,qup  ftiis acutis  vaporibus  &c.aut  apento  apo 
ftematis,aut  deglutitio  rei  fcindrtis,vt  ^inp  ofsisdk  hutuf 
modi.aut  ab  extra  vemn  cu  gladio,aut  Hmiti  re  fctndrce» 

SIGNA  eorum  pro  parte  nota  fum  ex  his  qux  di<» 
centur  inha  ponendo  didrrenciS  imer  vicera  ftomachi.& 
meri  in  capitulo  de  vlcenbus  llomadii . Sc  tu  ibi.  Et  It « 
gna  caularum  diifrarum  funt  faiis  nota,vt  li  cx  primitiuit 
ex  relatione  patientis.  Si  ex  mala  complexione  calida  ap« 
parent  (igna  caltditacis. 

P R O G N O S T T C A . Ille  cuj  accidic  vicus  ^ 
plaga  antecedente  cura  fit  difficUts,&  c(l  fuper  extremira  ^ 
tem  meri  plunmum. 

C V R A .Canones, ordinatio  dif  t»  debet  enim  come 
dsrt  liquicb  cdglutinatiua  nd  calida, neq»  acuta, feddypri 
ca,&i^usconlbrtariua,vroua  rorbilia,iurcuIa.hord^.» 
cea>ri^m  bene  co^u , amilu  cum  ture  carnuj,&  Hmilt!?.' 
vinum  Qt  Hy  ptk^e  breuiter  abdineat  ab  omni  eo  quod 
pocel)elargaitiprum,meri  wiercar,non  loquatur. 

SecumkucUcaurx  abremo.  q»ll  hiem  cararrhuscura 
^>(umvt  habetur  de  eo  defendendo,  tamen  iprurn  meri 
snrerim  cum  rebi»  remittentibus  acuicaiem  eius , & pro« 
hibemibus  vkerationem  heri, vt cft  tenere  dudrag&tum 
frigidum  in  ore  SC huiufmodi. 

Tertius  eft  vulneris  mndiffcario  ^ cSplerur  cum  aqua 
hordei,modicu  mellita  cum  mclle  ro^.  colaro  plus  6C  mt' 
nos  Pm  q»  difpofitio  eget  ex  parte  acuitansmaioris. 

Quarius  eft  Imediate  poft  rnudificatioirf  cofohdatio. 
icitur  cufrigid»,a;  ftypocu.vt  m ^deti  rubrica  de 
friKidisnoiacn.  BacoponritcctrulidJtibusctlemcCibut. 
i)i.dragacatiri,nia(licu,ihuria  albi.ana.5.i.liqtiirmc.5.i.  r. 
hypoquifiidoa , granaiorii  myrti , rcminu  lbcnicidV,rito< 
nnia.ain.5.  r.luii  ngillari,fanguinit  dra?jna.3.rf.c«fict 
caryrupomyrtino.d;;  lac  pilulas  in  ore  tenendaa.ftd  hic 
nota  <p  ell  eadem  vel  limitiscuracum  caqux  dicetur  de 
viceribuf  inielKnorum  in  fine.in  Tcato  capinilo. 

Quintus  canoneft  dolorit  mitigatio.  Vbi  nota  tj.  do 
naina  Mar  chioniila  de  M atua  meis  diebus  habuit  excoria 
nem  meri.&  tm  dolebat  vt  nihil  ofno  drglutire  poflet.  vn 
fieteraclex  dicbusvelcirca,quibus  nibil comederac vel 
biberat.Mulia  hieruni  per  medicos  fuos , & lUuflrcs  me-  ■ 
dfcamina  appoitta  ntbil  conttilerune , fupenduocams 

CerraiTonuinoHer  dedit  ei  albumen  oui  lepidum  ad  de- 
glutiedum,  & illud  deglutiebai  abCp  tedio,&  cStirmauit 
b*  dscbus.illud  dado  in  die.xx.albumina  & vitra.*  tan- 
dem deuemt  ad  polTe  deglutire  vitella  our , & lic  procef- 
fit^ltbcrataluir.Tuitacjphic  caute  procede. 

C V R Ad>iFueritlanguisabrqtrinicabeoveni'?shoc 
erit  hyuinere  nouiter  Ei  dio  cum  re  extra,  vt  cultellojigno 
& huiulmodi.  aut  quoniam  baiflaell  venarx  Urnih  cau- 
li,aut  propter  humorem  acutum  i capite  dercendeniem, 
aut  altimptioncm  reiacutx.Iuxia  cauliapofitaa  fupta  de 
vkerationc  nunc  diiSas.*  tu  difeurre  eas. 

Primus  canon  ell  ablciiio  cauiie  llua  lucric  interior  litte 
cxterior,vt  de  vicere  di<Sii ell.Qubd  I?  liieni  culicllo,ant 
aliter  competit  phlebotomia  diuerfiua  ne  ffat  augmrium 
sn  apoilcmate.conlt  militer  competunt  cuacuatiua  per  in- 
fertus,* nullo  modo  per  fuperiuf . 

Secundus  eft  admimftraiio  rerum  ftypiicamiu,  i*con 
glutinantium, habentium  vifcoliiaiem.  vnde  Aui.de  eru- 
pione  ianguinis.Oporici  vt  fint  mediciiw  habetea  vifco 
Utatem&conglutinoiiiatem  vt  non  imprtianiur  ad  fto- 
sauhumlubuo,immo curat»  fiipct  locum  cotiupiuia 


• Gap:  XIII. 

cem  lenta  mora, vtlUpradr  rputolangtimit  deSuxu^i 
guims  nanum  intus, & extra  tenendo  in  ore,  vt  ditTcum  eft 
de  vlceratione  garganfando. 

Tertius  eft  doloris  mhigario.  ftqins  erit  quf  compicfy 
vt  in  quimo  £iperioii  diiftum  cft.d^  cu  con/tdera  hxc«  : 

DeapoftcmaabHsmerL  ^jihtka,  IUI,* 

A Cadit  vt  3c  meri  apoftemn,qufadmoduaIia  m?* 
bra  organica, cui  accidunt  apoftemata  calida 
langutnca,aur  cholcrica  parua,aut  magna.Bt  conft 
frigida  phlegmatica , &dura,  quorum  maturatio 
^^^^Icuitefledifhciliiy&tarda.  * 

. C A V S A T V R aut  per  viam  defluxus  aut  paula> 
tinx  congeftionts,vc  inalrjs  accidic  apnftcmatibus. 

. SIGNA  dnnonftraciua,qm calidi efh dolor fbr^ 
***,&  in  d^lutiedo,&  nddegluttendo,&.fuenit  dolor  ad 
Pofteriora  Tpondilm colli.  Item  aleoeft  inflSmatioflrit 
%b.horripilatto,df  hmdi.  Contraria  apparent  in  frigido.* 
C V R A Canones.Primus  ordinatio  dixcx,vtdtl^9 
firio  humoris  hortatur. 

Sedidutcft  repet cufirio  cu  htsqupad  extra  aut  intra  ap» 
plicamur,&  hoc  in  principio  cufngidi8&  ft  yptfcis.qS.(V 
apoftema  calidrifueric.vt  verbi  gratia.cu  fandalis  cSpho« 
tatis,  vh  &fngida  ftypcica  numerata  de  difficultate  trSr^ 
glucfonit  in  hoccafu  coueniunr.  Aut.ar.larinx  hordei.^.? 
i.fandaloru  myrti  rofaru.ana.j.i.balaufturu-^v.c3pho« 
re.5.i.olcorum  ro^.camomillmf  nwrti.ana.|.i.aceti.$.i.' 
nmiliter  aqup  calibeaip  quacum  fufncit,d^  emplaftru. 
Ad  idem  fuccus  folarri  cum  aceto  petia  linea  duplicaur 
in  eo  infula  applicata  cum  frequenti  iicraiione. 

Item  decoquantur  ro^.balaufttx,myrius,dCpbmago>' 
&naccataplafma. 

Tmius  in  augmeto  fiat  mixtio  repercursiuotu  cn  refo^ 
|utiuu.vc  verbi  gratia,  fjt.  (andalortim,  myrri,ro(arii,ba> 
laufttaruana.5.il’>finoniad  in  aceto  infuh  prius  phorat* 
iiq.r.ter^ntinx.j.q.diflbluamurgnmi,«&  addamur  pul  ^ 
ueces  in  One  addico  modico  camphorx.  ' 

Quartus  canon  n fuerit  in  augmento  miTccamurrerolu* 
tiua  cum  reprrculsiuis  neutro  vinceme.  * 

Quinrus  canon  fi  fuerit  in  decltnarione.  vincant  rerofii' 
uua,imo  fint  abfqi  repercufeiuis.  Necexepla  pofui  qm  ex* 
fimplicibutdacisporerisfactliter  c5ponere.  Item  recur^ 
re  ad  ea  q de  apoftemstibus  mamillani.  Item  ad  ea  qux* 
dephTei»di,drleihargia,adea  q deapoftemitibusftoma^^ 
chi  diertuT. vbi  ex?pla  copiofc  habeburrf , ftudeo  vt  poC* 
fitm  inabbreuiado*  Vliimo  rememora  vbi  remedta  ap<*’ 
plicari  debce,qa  retro  fpatulas & drea  collum  vt  in  drfl?^* 
colate  deglutfonis  didum  eft.  Item  cf  aliqn  oportet  trj 
nre  ad  Ibniora  refoluriia.vi  limt  grana  uuri , piretrti  cor-' 
dumcni,»iftor.&hmuiuid  mira  adminiftran».  QuJxl  (V 
rcfolui  n j pol^'r,*ad  maiuraiion?  no  veniunt , iBc  poic' 
« in  maiuratioc  iuuarc  cum  radicc  maluaiiirri,  vcl  althcy;* 
pinguedinibus  ficubus*,hmSi.  vt  fupra  dc  fquinanfit,' 
apt^matibus  amygdalarum  gutturis.  Cumqiad  matta' 
lationem  pucnerii apoftema  rumpaf  cum  mediet m't , ve- 
fum  rinapia  gummi  ruixagreftis,deqbut  de  apoftetmri-’ 
bus  pu|monia  de  fquinatta  ditftum  eft.&  tu  ibi.  Et  Mo’ 
q>  aliqn  ndruffiaunt,led  oportet  rrSftre  adaba\-t  ,pptef^ 
dut  ibritiem  opona , aur  digiioyiut  cum  tenta  dura,aut' 
cum  inftrumento  ferreo  rumpere.  * hoc  ttlai  eonringee.' 
Cumqiruptumhierit.pcetbr  eum  abftergentibut  coii-' 
Iblidaniibus  intus  &extra , vt  in  allegatis  locis.  * tn  ibi.^ 
Qubd  I!  hient  apoftema  frigidam  in  principio  admM  •* 
ftra  reperniftiua  minorisfrigidiiatis.dcinde  jicede  vt  di/ 
(ftumcft,de  calida  adminiftrSdoadinuief.  Er  pro  his 
curre  adeat)  de  catarrho.  VI  poflta  fum  repcufiiiuaT  caiar' 
thofrigido,*adeaqfunidc3!  locisiJall^its.  Btqni' 
ad  plenii  de  hac  m]  dictf  I de  anibus  ftomachi  n5  cura  -■ 
ui  bic  uili  Gc  icuuer  scriOrc-rscuve  ergo  ad  « Ion  diA  v 
DediEpSnibua 


' De  xgri  tud.ftomacfif.  i^z 


Dedij}M)5ttoraf«ci  fhmachu^pnmo  de  cdncnibw  uni 

* turfabbm,iir  de  wMmabus^^nocmtibm  ipB 

* /!omac^.  Rubrica.  V, 

NObilttatcm  ftomichi  declarant  ca  quf  def/uaana 
tomia  diifh  funt.nam  cd  orbuamcbrii  pnndpalf 
but  affinitatem  itabet  ,eftqt  pro  hia  olbui  & alija 
Mtrimentit  primo  pparana , & qa  efl  aptus  ab  oTbua  alija 
bcititer  pa&ionem  recipere,  vt  patebit  es  dic6di8.Idco  vt 
ipfe  c6rcruef  ell  maxime  vigtbndum.  propter  rp  de  eo  & 
ciui  partfombua  initicuiadpIenSdicetc.  Addotp  homi^ 
nei  hodierni  temporia  vcpiimmum  ad  eorfimaxi^m  Ia 
fciuitatem  de  eo  quaO  vt  (kpiua  conqoerunc.  Priua  itat^ 
aememorabo  qux  funt  ipdim  cotrfortantia, calida. f.&  fri 
gida.deinde  quae  ei  Tum  vtplurtmum  nocentia»  _ 

CONFORTANTIAtn  ftomachura  antet^ 
tnuoKrenc  (cito.  Qt^  cSfrrentta  ftomacho  Tum  qux  fty 
pticiute  mediocri  partidpSt,{iuc  Itnc amara  (lue  acetola. 
Ite  omne  aromaticti  (lypHcu,omneponciorT,omne  quod 
vquar  calore  natura l^,qa  in  qu^titate^  n5  mqualitatead 
auget,viamplexarioinBinti$  nondum  polluti, vt  Aui^.de 
cimatcrtia  tenit.de  cura  cdplcxionit  (fomacht  cum  mate 
ria,aut  catuli  pingui*.  I«m  applicatio  volc  manus  fuper 
ftomachu  boni teportt.  CalidaAmt. Ab(inihtn,^corua» 
aloc,&  maxime  ablutu>ambra,ameoMmy  gdalf  rpe* 

ccaliter  viridet » I (aac,anethum,apfum,aromatfai  robiii, 
garyophyUtn.Me^.Artftologia  longa,  Sc  rotunda, arthe 
miUa,armoniacu,bethomca,bafiiicon,calanKnttim,cala 
musaromaticue,camedreos,capparet  conditi  cum  aceto. 
Cardamomum,carui,cauIet , maxime  fummitaiet  tO' 
rum.  C«paf,cinnamomu,cuprcflut,cifrumJicet  politum 
fit  icperatum.Crocut  pbrteli,cnuU,fxnicurux,(icut,galS' 
ga,galha,  garyophyii,iuniperus,]cuiftia»,l>gnum  aloes, 
&eft  de  vhimisad  frtgidicatF  (lomachi>  maiiix, mentha, 
mufcu8,nuxinurcau,oppoponacu,oliu*  condtne.C>tga 
num,pailulvC&runc  multo  commdatz.Reubarbaru.aU 
lium,MeP.Rura.Oiluia,theriaca,triphera  Gal.trochifci  de 
abfimhio.de  mibarbaro,de  eupatorio . V inum  aromati' 
com,ftyptic5,&  poncicum,6c  vu*  acer b*, maxime  c5fc 
runt  fiomacho  prpgt^iium  vua  no  reoent,Zedoaria^n' 
dber,^ccharu.  Sc  maxime  vbi  nd  gtnerae  cholera.  Fri' 
gidaAinc.  Acetu,accium  rquillieicO,ace(o(a^grefia,aqua 
ferrea  ,berberit,cerara  aceiob,citonia , coralium  queli  pro. 
prietate  multum  laudat  Aui£.  capitulo  de  regimine  eius* 
cuius  fiomachuscit  paruiis.  Conandrum,  cucumen,cu  > 
curbitx,chryibmilU,dtacti04irten  fiDerpeciebus.Bbifnia 
rium  de  rorb»,endtuia,famu«  terrp.granata.lcarabe,Udhj 
Cii  myrobibnt,mynus,miuacicomorum,nerpilb,perfi* 
ca  matura . pira , ponu  fiy  pttca,rtbes,rob,bndali.Syru. 
de  myrto.De  acetofitate  cKn,roCit<ia.  De  &imoierr«,foj* 
ba.rcoria  ferri . Spinachia,Utamarindi , trochtfei  de  rofis* 
Zuccharum  rofatum. 

• CON  FORTAN  T de  fiomachumfcrti  vbmitii 
ffmplici  tn  duobus , vd t^us  meolibus  femel.  Ht  Aui^. 
tti  vomitu  mmcniebis  capitulo  de  regimine  fiomachi 
ptrui.n5bali#&ran\faAiis  vt  diiftoeit^c  vehementia 
Anamenrt.  idem  Atnc.dum  tn  fine  bbore  fiat.  Pofi  co* 
oteihonr  diu  ftare  9C  leuicer  iricederc,donec  cibus  ad  inn^ 
dum  ftomacW  defcendar,iS:  maxime  io  fic  c5fuem.  Car^ 
nes  lento  igne  afiar;,Parma(Tatus,Mafikarc  o(num  extre 
roitates.Medtocns  vruscaulium.Petlicufa  ftomachiani' 
itialium  exiccara  rriudi^  pofi  fufeepa.  Vnde  AuiS.de  cu  - 
m doloris  fiomachi  in  fioe.Br  ex  ets  qux  efiferum  doloris 
ftomachi  cum  pprietate  fim  qr  crftaiur  Gar.funt  curet  in  > 
itvnlecx  fiomachonimnllmarUfA: capitulo  de  regimine 
cius.  CUIUS  fiomachusele  paruus  idem.  Qux  tunicf  debcc 
«occari  in  (urno,dS  puUieri^rf,  d^condin  cum  ^cchiro 
aut  aliter,  vt  fit  dealfis|>uluenbus.Hxccnim^propneta« 
Kagum  fifut  quodltfb«  membrum  fibi  fimileconfooat* 


quinto  colliget  de  medianis  confortantibus  mFbta.  Et 
in  Aimma  inter  radices  gabnga.Imer  iigna  lignum  aloet.^ 
Inter  gumi  mafiix.lmer  hcrl^  abfirahtum , de  quo  dicit 
AutS.allegaiocap.  Et  abfinihii  herba  nonfuccui  efus,qm' 
fuccutreparatusefi  ^ fiypticitatereiemainherba^dequis 
an  dubhs.Inter  Itquorea  acetu  nfi  multum  acuto, d^itnaxt* 
mead  (lomachO  calidum  .q>  fi  hicrit  ftomachua  frigidus^ 
ponamur  cum  eo  aromatica  calida , vt  mentha  3C  hmdt* 
ftomachu  conbrtStia.  Et  iuxta  hfc  nota  aliquos  canones* 
Pnmus quod  ftoouchn  confortantia  dart  debent  fto« 
macho manico , quando.f.tam  inapit  appropinquare  (m* 
mes.quia  tunc  faifta  eft  rcroluiio  fiiperfiuorum,  Sc  ftoma> 
chus  confortamia  non  aliunde  impedicusad  Ce  melius  tra> 
hei,d^  ex  confequcmt  melius  operabuntur. 

Ex  quo  inferf  fecundus,^  fi  nocentia  ilb  hora  rumerc.> 
cur  vt  feu<ftu8,aqua  feigtda  Sc  huiufmodi,  magis  nocebtlc; 

Tertius  in^uir.  q>  in  habetibus  ftomachum  feigidunt 
tn  C3  hora  competit  porua  aromaticus.d:  hoc  fi  cerebrum 
forte  non  fit  apilim  ab  eo  ixdi.  ^ 

Qiiartus.(|»  ficut  ponimus  fuper  pulfus  per  q volumus 
cor  confonare,ita  fuper  vol3  manus  ponamus  medicamf 
na  qbtis  voiumua  ftomachum  c6(brtare,fricSdo.C vngen 
do  Ac.qm  ficut  hxc  extrema  ii  ftomacho  rccipiur,ica  ecd 
uerfo  adde  eft,  vt  ftomachus  neruo» 

Quttittu.t^  qux  ftomachis  applicanf  nd  debent  efie  te 
pida',qm  exolufit  robur  virttitia  decimo  iherapeu.odiautf 
capitulo.Stncemm  multp  caliditatis  fi  caufa  frigida  eft,qr 
fi  calida  i>5  excedant  in  frigiditate  multum  .ppia  ftoma^ 
chf  copiexionem  vt  de  corde  di^um  eft.&  tu  ibi. 

Sextus.rp  fi  liiimida  ftomacho  appIicamur,non  debens 
diu  morari  ne  frigiditate  Ixdanr. 

Septtmus.q»  ficca  aromatica  debent  diu  morari.  Nmde 
et  pSni  aromatibus  fufiumigati  funt  ftomacho  cduemFccs 
Oiftauus.i)!  quando  ftomachus  peccat  humiditate,ab« 
(linendum  eft  ab  humido  imus&cxtra,  datotp  fua  potcrr 
ttaiinecitate  luuem.  '* 

Nomis.q>aliqil  fricare  partem  pofterior?  fibt  diretfiS 
vbi  prxeepeum  eft  aliqtando  applicare  vndliones  iuuat,' 
de  maxime  ex  ftomacho  confereruibut. 

Oecimiis.cp  aliquando  cibaria  durx  digefttonisconfe 
rtint  de  per  acadens  ftomacho, vt  quando  Icilicet  cum  eis 
cdmtfcrtur  vinum  vel  aliquod  aromaticum , vt  diurni 
trahat  morSftiftomacho.&inccIligecp  fintdehrrpqiratii 
titatts.Ei  quod  dicetur  infra  de  abis  durx  dtgefttonis  dc 
betimelligidepcrfe. 

Vndcamus.q»cmplaftra,&rvndtiones  petftorisperfxpe 
nocent  ftomacho , quare  caucdum  dum  inungitur  pe^US 
ne  talia  ad  locum  ftomacht  druemam. 

Duodectmus*q»  medicamina  qux  datur  pro  ftomachF 
confortatione  drbeiK  dari  fimul.&itmul  totum  degKiti> 
ri  poteftr,cuiuscOtrartiim  defii  eft  in  de  dt (bombus  meri* 
Decimus  tertius.  q>  cofortamia  ftomachum  dcbft  efie' 
groltx  fubftantiXjd^  vt  plurimum  fieex. 

Decimus  quarius.cp  tn  dif^fniAibus  ftomachi  tn  qut 
bus  egemus  euacuacione  debemus  abftinere  H pharmacfjs 
rpectaiiter  foriibut,ne  debilitem  ampitus  ftomachum.' 
V^nde  decimacenia  terii).  de  debilitate  ftomachi,  de  folu . 
tio  ventris  eft  ex  ets  qux  debilitant  ftomachum  fua  mala 
qualsate  etiam  trahendo  \ remotis  humorrsad  ipfum.na 
non  (lint  nccefiartx , qm  humor  peccans  eft  in  via  du^tuS 
ad  quf  imtnediatemedicamen  puenit.  Vnde  Aui.de  cura 
tiombus  cum  modis  vmueriattbus.Et  oportet  vt  admint 
ftrentur  in  mundificatioe  ftomacht  ^eiut  quod  aggreg» 
mr  in  vacuitate  eius.adhprct  aut  tmbibtf , medtetnx  non 
pcrtrSfeuntes  ftomachum,<S:  vias  p<ximas  ftomacho. 

Decimus  qutntus.c^ante  exhibitionem  medteinx  rrfo 
luttux  debemus  confortare  ftomachum.c^  fimtliier  poft 
cum  his  qux  ipfum  confortant , & prohibent  receptioni 
iiul4kmhuiQori*.ckquibusactumcft.  * 

Decimusiextus. 


T raftatus.  V I. 

Decimus  (exfus*q>  nfcs  firmper  dcbem  comiTceri  cum 
his  quz  floimchum  confortant. 

Decimus  fepcimus.q»  vnru  reddir  potum  Frigidum, li<' 

Snum  veroccdtra.Hsbcntes  ita(|i  ilomachum  frigidu  bi 
aiic  vinum  in  ligno, & maxime  ilomacho  approprtaio. 
Decimusoiflauus.r;^  vena  badlica  ilomachil/erpicit^ 
quare  cu  volueris  F^ilebotomare  pb  dilpone  ilomachr» 
tp&m  incide.  Cdiimiliier  vemo^applicenc  parti  polle 
tiori  in  rpatulrs  (i  res  cH  multi  coloris,  <Sc  (i  mareria  luerit 
grol1a,vento(atio  in  ruribus  Tempcr  cum  (lanScacione. 

Decimus  nonus.  ^ vcntola  megiu  in  loco  (ignaro  ort* 
ftom2ci)i,qa  inter  duodccimS  dC  decimaiertiS  Tpondilem 
cd  conlcrens,qni^  in  dolore  flomachi,  (tcut  3C  illa  quf  po 
nitur  ame.de  qua  in  de  dolore  (lomachi. 

Vigciimus.  (^plilchoiomu  inferiorislabi)  muliocies 
ponfcn  in  parsiombusllomachi.habetenimcum  doma-', 
cho  colligantiam  manitenam. 

Vtgdimusprimu8.q>medicaminaaltcratiua  multum 
cxcedaia  Irigida  aut  calida  in  dt(i>on{i5ibu9 (lomachi  ni5 
debft  admtmllran.nS  excedetcr  frigida  pauca  cius  calidi 
laccmexcingueni.na  neruorusellmulid,vt  di«5tum  rll.fri 
giduveroneruisinimial,vc  Htppocratesqnca  Apliorif. 
Aphor.decimoiiono.led  hoc  imelirge  in  lequctibus  re  * 
gularirer.qni  coa^aliqii  damutaqualrigidamqjariia' 
ie,vtinierciana  pura  vbiadlinc  codiciones  prima  quarti, 
de  cura  putridam  enumrratp.Item  3C  de  febre  pelliUiuli. 
Aut.  Iic  de  caulbiK.calida  amc  vehementer  rcfoluenc  eius 
tepida  calidiutc.ppter  q>  comuniter  hab«es  hepar  excef- 
iiue  calidu,habh  ilomachu  frigidu./?  acuta  mordebur,& 
in  fparmii  cordis  morfum  adducent,  debik  itac^  illa  /i  ad ' 
BninidraiK  t?perarf,ne  fubito , fed  gradatim  lapfum  Tuum 
remoueac , 3i  meltus.iS^  hxc  erit  operatio  ^m  rapienciam. 

Vigclimus  fecundus.q»  melius  dfconueniemius  efl,vc 
(ngida  (lomicho  exhibita  n.>  finc  omnino^  calidis  dcnu« 
data,ppter  coptexionemeius  naturale  coreruandam,&  ut 
digeflio  meitor  perfictaittr  qux  calido  perficitur. 

Vigcfimus  tertius.^  (lu^re  debemus  quantum  po/Iu 
inuSyVt  qux  flomacho  exhibemus  (ini  grata  ei  boni  odo 
ris  non  dirplicibilia.  et  hocin  pharmacijs  alieratiuis  6c  c5 
fbnaeiuts.&eflcanonGar. 

Vige(imus  quartus.qi  ab  humidis  vt  po  (sibile  e(l  tn  di 
Ipo/ltidibus  (lomacht  abdineamus,  qm  villos  (lomachi 
relaxant, & fluum  cito  in  (lomachum  non  imprtmemia. 

NOCENTI  A domachorunc  ola  qux  funtdurp 
digedtonis.de  tu  hxc  corrige , vi  fupra.x  canone,Omnia 
vencola,Mordicatiua,Acuta  jnculcationimia  cibi  & po 
fus.  Repletio  naulatiua,  de  ed  de  rebus  magis  vitandis. 
Auic.Omnis  res  exceCnux  qualitatis  adtualis , vel  poten« 
tttlts.  Abominabilia  vomitum  prouocatiua . indigedio 
qiixIibet.Nimium  humida.  Omne  laxatiuum.  Omnia  dc 
facili  corrupcibtlu  vt  lac.Vnde  Auu^.dectmatertia  tertii, 
de  rebus  in  qoarum  vfu  nocetur  domachus.Cr  lac  ed  no« 
ciuum  domacho,&  (imilitcr  medullx,&  cercbclb  (Imt « 
liter.Et  fru^bisdefactli  corruptibrles.  Hc  olera  aut  blitis. 
Malamadicaifo,tndebita  cil^ru  anumpcio,qu7a  quod 
prxponiiur  podponi  deberet. Diuerfitas  citeriorum in 
eadem  menla  alfomptorum.Item  venio/ltasin  donucho 
faciens  abu  leuigare.Sfmfliter  de  prohibuiodetsde  ven. 
co(ttatised  maximi  nocumemt . Auicen.allegato  capituli 
Io.  Vapor  malus  ad  cerebrum , de  domachum  eleuatus. 
Gc  ex  medicinis  de  cibis  domacho  magis  nociuis  ^m 
pUinmum  ed  granum  pini, de  (elch,&albedoragi.  Auic. 
allegato  capitulo.Grata  tamen  illa  cum  ^ccharo  prxpa  •' 
raca  conftrum.Auice.de  tu  confidera.  Comedto  fineap^ 
paiiudeappetitus  nnecomcdione,quoniam  domachu 
replet  malis  humoribus.  Coinis  (upaifluus.  Item  pod  af» 
fumptionem  cibi  immedute  faifhis.  Vnde  Autcen.Gccot 
tus  ^ ex  rebus  magis  nociuis  domacho . Et  vomitus  Ia « 
boriolus.  V nde  AuiccQ.Ei  quamuis  (u  iuuatiuus  cx  paric 


Cap.  XIII. 

purgattonis,nocet  tamen  plurirau  cum  debilrtate.Omim 
forttsp^sio  capicis.Omneaccfdcasanimx  immoderatu» 
vt  tndiiia.timor,  3c  huiurmodi.  T udis  routra.  dtemota  * 
tio  multa.Omnit  hepatis  didecxipcranttt,pulmonts,&  fri 
lis,de  tntedinorum.Iiem  foms  membrorum  oppi^iso» 
Fluxus  nimius.  hoUiciiudo  fiipcrflua.  Retentio  ruperflut* 
catum  ruperiorum,de  etiam  inferiorum , vt  dudumeidfi6 
abdergendo  cutem.  Vigilix  mulix.  Pod  cibum  non 
uert.  V inum  malum,&  ed  de  maxime  nocentibus, vt  ace 
torum, vel  acerbum. Item  bibere  rrincando , quoniam  ca 
vino  attrahitur  aer  domachu  Ixdes.Lotio  oris  cum  aqux 
ante  cibum.  Calida  nocftia  domacho  rumab(imhfj£jc« 
cus  Aufcen.d;  Mefue.  de  tu  hxc'con(idera . Abrotamtm» 
aloes  malumde  non  lotum,  Anas edgrams  domacho» 
Anifiim.  Allatum.  Ail3.AucIUna.neen.Uuc)rrum.  Caoa« 
bis  dmen.  Camphora.  Cappares  (airtt  non  conditi.  Car# 
ihamus.Ca(eu8  recens  non  (aliius  AuiceruCaulrs  horcim 
xdate  vel  coJlicum  oleo  (ale  Auicen.  Caudxanima# 
lium.Cemonicum  de  ed  rp«ctctabnntbn.Cerebra  anima 
lium  di(dum  ed.  Cera  (a.  Ciirulli.Citrum  quia  caro  etus- 
Auicen.Corudrum  liumidumderpecialiter  (iiccuseius. 
Cucurbita.  Cucumer.  Datdylus.  Faba.  Fafeolt.  Ftaisd^ 
rpecialiter  humidx.Ctrana  pini.de  de  hoc  in  dubtis.Gene« 
dra.Iuiub(.  IJicdudumdela^cimi.Lensde  rpcctaltter 
cum  cortice  fumpta.Mala  immacura.Matncarta.  Melo» 
net.Medulla  anima  lium.Mcfpilla.Mudum.  Nuces  anii* 
qux,reccmes  vero  minus  nocct.Olcum  nuclium.Amyg# 
dalarum  dulcium.  Pira  de  fpecialiier  cruda , Sc  domachtx 
leiuno  fumpta.  Poma  Hmiliier  acerba  de  cruda,porrum> 
pruna,ra&nus,rapa  cruda. icrbentma.V*inum  nigrii  grof# 
fiim  de  multa  vini  a(Hhiiptfo,^uccharum  viola.  Et  imer 
calida  habes  (icca  3c  meer  digida  humida  domachum  If* 
dentia,qux  cx  te  colligere  fictle  erit.  Qttibus  peradHs  ca 
(equens  ed,vt  profequatur  ad  agendum  de  modo  curati» 
nis  Tuarum  malarum  complexionum. 

Dc  rruld  complexione  frigida  /fomaebi  maceriaU^tr 
immateriale  Rubrica.  VI, 

STomachus  viplurtmum  patitur  k mala  complexi»# 
ne  digida  de  humida  materuli. 

C A V S . Btrx  caufisetus  quxdam  primititne 
Tunt  vt  frigiditasaeris.  VTus rerum  frigidarum  in  ctbode 
potu.Superfluu  cxercitium.Coitus  TuperRuus.  Animi  ac.- 
cidentta  raaU,vt  iriditiadehuiurmodi  quxnarraiionQn 
firmi  cognoToinl.  liem  quxdam  funi  per  comuniuiena 
cauTx,vt  frigiditas  o5municata  fibi k cerebro  frigefuflo, 
aut  intcdinis,aui  fplene^ui  hepate.  Gt  fic  limiliter  cii  cd« 
municaf  eimalacdplextocalidaexceTsiua  qua  rcfoluitur 
bumidum  eius, de  fic  per  accidens  infrtgidaiur,qucadmo# 
dum  accidit  habentibus  hepar  exceisiuc.calidii  q?  doma# 
chura  habent  frigidum,  vnde  oportet  te  muliu  diligcoccr 
de  ipfis  ralibus  membris  inrctrogare. 

SIGNA  demondratmamgidrrafttin  domacho, 
quia  dmicur  digiditas  ineo.  Et  iuuanir  calidis.  Et  nort 
digerit, & prxcipucres'difficilfsdigedicnif . Et  ed  cuna 
paucitate  fiiis  lingup  albedine.  vel  ad  albedinem  declina# 
tisi&qiappctiius  edfaris  tntenrus.ltemcolcrmutatua 
eritadalbedmem,derebqua  (tgnafngiditaiis.Icemquia 
cibus  tarde  defcendit  dealiquando  non  dcTcendii/ed  pod 
Tpatium  quoddam  cuomitur,&  tunc  non  percipitur  in  e» 
mutatio  notabilis . Jtem  erutduaiio  aceto(aed  eius  figni# 
ficario  ,de  maxime  quandocibus  non  edeomedus  acet» 
{us.Itemexngnificaiiombuf  eius  cdq»  pod  aifompiona 
cibum  de  potura  per  plures  horas  accidit  domacho  ex# 
lenfo  dolor  qui  non  ddaf  nifl  vomitu  rei  acetoTx.  liem 
quandocp  percipitur  rugitus, & infiario  in  mala  comple# 
xione  frigidadomaciit,dehocmaxime  quando  cum  ea 
coniungitur  complexio  naniralu  calida  ipllus  domachi» 
quando  itacd  uinc,adcd  fitisdraugmentac  corruptio^ 


Deargritud.(tomachf*  151 


^ 0 fuerfc  cum  humoitt  vre^nmc  natnta  cm  ratSf,aut 
f uifcan,aut  mbibna,auc  (rtgfda  phlegmatica,  auc  mcbn 
cholica.dlfdehitommbuiponcnnirl>gna.  Natanirma^ 
mtS  oftenditetusAu(fiuatio.lnMunioapud  fnotum,& 
ftimpto  cibo, vel  potu  fubleuaC  9C  rupen»tac,dlcbac  nau 
fc9.de  A mulca  At  fcmper  fccit  naufeam,&  vera  pauca  non 
DiAfiitnptocibo.  Ei  hiciieegredicur.  vomitu  vd  (eccllu 
eti3  datoali^o  abfcer Auo.  Imbibttam  Agmficat  Angui 
tua,ne^  adcK  aliquod  Agnorum  przdidorum. 

Signa  materi^  ^l^mancaefum,qa  cadit  appctin»^)' 
pter  imoderatS  dircraAa,aut  quia  efc  imbibtca,  Sc  imbibi 
riohiuat ad  expulAone,&  non  adattracfiion?.  Itera  abo 
aAiimpco  nd  dilam  pulAia  Acut  c6£ieuir.It£  (entil  graue^ 
do>de  ponduadee  tnAacfo,enf  Ao,de  naufea,&  nd  quiefett 
oiA  cu  crutfhjattone.  Qubd  A melicholta,  lUc  apparh  ex 
Aenit  phiegmatict«,de  cu  hifcimor,f5e  puAlbmmttaa.  Ice 
fclcut in  myrach,de qnqi  perduat  ad  cpilepAS, SC  rodant 
cfioli9.IteraadeAappeticutpiurtmuaca  ^bilicace  digc» 
fci6i’t  mulcttudine  inAacide  inqctudine/olliaiudine*  EtiS 
tgeftto,vrina, regimen, lubicudo,c5plex>o,i5e  hmdt.  ma« 
sune  ceiuuabunc  ad  eiua  Itumorii  peccantis  notitiam. 

^na  A per  cdmuniuiem.vt  li  cerebro, quia  pallus  eft 
aut  fcpnfiirtus  pati  fodam  .Buxum  humorum  ad  oculos^d 
naret» vel  ad  pe«5lus  cu(kicndo,modo  vero  non,  fcd  fcoma 
chum  laefum  rrruic  quem  prius  n$  femiebat.  Qubd  A ab 
hepate, quia  former  fuic  infiSmacus»  aut  quia  iam  debiitca 
Sus  efc,auc  aquoAcat  multa  mulriplicata,  vt  in  afclitt.  St 
h rplenc.quu  l«Ao  ineo»vt  durities,oppilatio  dehuibftno 
di.  Bc  conAmiliter  de  alijt  per  oppoAtum  eorum  que  di 
ccniur  de  mala  complexione  calida  Aatim. 

C V R A .Canones.  Pnmus  canon  ordinatio  dierp. 

Secudus  euacuatto  minoratiua  A locus  materix  coierat. 

Tertius  digeftio.  <^nus  euacuatto  endicatiua  Sc  ite/ 
rata.Bi  hoc  melms  placet  Autc^  .ppe^r  debilitare  mem 
bri.  QiiintuseftdiuerAo.  Sextus  conforutio  eius.  Sc« 
ptfffMit  corrtdbo  mebn  mSdamts  A quid  eft  tale.  Odhi« 
uus  eft  corredho  accidentium  A quod  remanAc. 

Primus  canon  cdpletur  ordinando  dixcam  ^m  exigen 
tiScaufx  admtniftrando  contrarnmalx  complexioms» 
cibaria  rcilicec  & potus,  vtiipra.ij.d^nt.tradbcu. 

Pro  cdplem^ofciedir  t^matemin  ftomachoextft^s, 
auc  eft  inhib  tn  panibus etiS  minimis  ftomachi.dl:  ttre  di ' 
ctT  ftomachusexuccans.Autc.aut  imbibita  Acut  tmbibif 
pannuf  cimftura  vifeofc  nd  penetrSce  ad  minimas  panes. 
Acut  eft  videre  in  pSms  mtlp  ttniftiMut  eft  adhxrent  »auc 
eft  tiacSs  in  fundo.  Qubd  Aftient  natans, tucaut  materia 
perit  fupiora  ,qcf  cognofcif  ex  naufai  ,bft  idio  oris  ft  oma ' 
ehi,&hmdf.d(  cuc  cu  fm  plurimu  caufa  At  calida,etracua 
cum  euominuo  ex  aqua  tepida  cum  aceto,  ita  tn  vt  totum 
Arteptdura,vc(upra  in  canonibus  generalibus.  Qi^d  A 
fuerit  phlegmacfca,da  vomiriuum  force»vt  aqu2  raphani, 
auc  oxymel  fquilltrtcu  cu  aqua  tepida,et  hmdi.lte  da  acru 
mina  prius,  deinde  vomitiunexhibe,d^facilior  Aetinde 
vomitus,  vc  infta  de  vomitu.  Qubd  A declinaueric  ad  ifie 
rioraiqcf  ex  grauicate  partis  ftomactiiffrrioris  cognofcic 
fcceuanoneminoratiuS  cum  medicma  debili,  vteu  ptlti« 
lisatephanginis,pilulis  de  hiera  Amplfci,caAa,m9na,cly^ 
fUrrit,collyrrjs,&  hmdi,  qm  materia  eft  in  va  dudius  SC 
parata. nam  fortis  tcaher  de  aliena  macena,vt  fupra. 

Deinde  digeras  quodreftat  curodtgeftuiisadhoc,  vt 
quarto  rra<ftaru.dctu  ibi,&  fcmper  Ant  digeftiua  etiSfto' 
machf  confonatiua. 

Deinde  .pecdas  cA  eradicanuis,aut  iterabis  euacuatio' 
nem  vc  didfueft,q»  A locus  roactrix  non  pattaf,  itaciram 
cuacuarionr  juc  quia  materia  At,aut  imbibita  uirco(a,auc 
ftomachus  nc  exuceSs  ad  imelletftn  dacA.iunc  ventas  pri« 
mo  ad  certin  canon?,  vt  digeras  maceriS  cumtociAitis  tn 
Vtfcofc,&groAa.  vteft  oxymel  Amplex.  Auc  acetolut 
cdpoAcui  cun  aqua  menths  vcl  hmdi.  que  & A Ac  fty* 


prica,tn  propter  eius  lubftantAl  non  multum  ftyprd 

cac,&  pius  iuuat  cdfbrtando  $ noceat  ftypacando.  Auc 
in  Aibcilf  penetrSre  dando  ea  qtip  ingroAant  SC  penetrant, 
vc  fy rupue  acecofus  Amplex,auc  lulep  violato  c6  modico 
fyrupi  acetoA,cum  aquuappropriatfs,videendtuia,vio 
larft,acrto(a,  SC  hmdt.Bc  cOAmiliter  de  melicholia  agen^ 
dum.  Et  hic  nota  ip  fyrupi  tales  debet  lulepizari  vc  m€* 
lius  penetr?t.  Sctfo^  tmermifcui  aliquid  de  mareria  ca-* 
lida  dato  q>  rubnea  m de  fcigida,qa  vtfum  hm  fiitlle  fciia 
cdfcquens  SC  vc  breuiiaci  indulgeS,  vt  infra  remrmorab# 
tn  rubrtcts  de  maceria  calida.  Sed  ance  quarti  perfediionS 
nota  tp  mhil  eft  quod  At  roagtt  cdfcrens  ftomacho  cjp  hie  « 
ra.  Auic?.xin.4erttj.de  curationibus  de  modis  vmucriali' 
bui.&  hoc  maxime  qn  eft  xgriiudo  maienalis.In  calido 
aut  et  Acco  in  materiali  nocet. Auic.eode  loco.fcdftoma» 
chishodiemis  nd  placer.  Scefo  As  memor  eiui  quod  di* 
(ftum  eft  in.xv.canone  fupra.  Ite  eius  quod  di^u  eft  in  no 
no.nS  iieratio  euacuanonis  mulin  laudaf  ab  Auicmllega<* 
coloco.v>.cap.  Tertio  vbi  materia  fuent  pauca  non  indi 
gemusifttseuacuatiuts,fed  fufhcii  difta  debita  cum  medi 
aiiiscdfonamibustmusj&extraadmtmftraris  extccSii^ 
bus,&  cdfumenctbus  materi  3,vt  eft  fyru|MJB  abAnihi),  SC 
medicinf  abAmhtales>zinziber  cddiium,&  hindi  qi 
exigit  materia.  Quarto  vt  magis  catiBcerisad  ag?dum 
circa  ipm.fciro  quod  cti  vrtna,aut  egtftio  incipiunc  rec^i 
Acari,ita  Sc  ftomachus.  V'emo  deinde  ad  parttcular?  eua 
cuacione,<5caudiAuic?nam  de  cura  complexionis  ftama 
chicnmareria,&neqieducaf  9ftoinacho  humor mA ad 
part?  declinationis  tpAus  tn  euacuattone.  St  autem  ambi* 
gua  Ai, educ  notant?  qui  (equitur  os  cum  vomiiu,  di:eum 
qui eft  illf  cdirartuscum  ftMuctonc.Ec  lam  dt^um  eft  qd* 
Ahuraoreftimbtbitus  intrans,  & non  eft  niAfubcjlis  in 
eAemta  fua,  tuc  melius  quo  curaf  eft  atoes,  Sc  de  hoc  in  du 
brjs,5;ablucA  eft  rciftius  ad  cdfbrcandti,  A non  ablutu  ad 
purgando, dchicra  eft  cduenicntior  ambobus  ^peo  illud 
quod  eft  de  fpectebus  rttfli  Acancibus,d^adiuuantibus»  Sc 
^ibentibus9  nociuis.A  propne  pura  nb  permixu  cum 
melle.Hgc  Auic.allegato  ca.Naa1  mei  A reddat  ipfcm  ma 
git  (blunuSreddntpfam  minus  cofortaituS.  Idem  Auic. 
Sc  de  Ius  dicec  in  dubrjs.  Et  hi  canones  de  euacuatibe  in* 
retligendi  funr  prxeipue  qh  materia  cbtenta  in  ftomacho 
eft  eius  vino  SC  non  alioru  minemiu  Abt,  vt  Aim  aut  cor* 
pus  totum,aut  hepar, aut  fplen  Sc  huiufmodi,  vt  de  his  fta 
cim.  QitodAfuertiexpartciotius,vrquiacorpus  fueric 
p1echoricii,Aac  phlebotomia  de  nigra  A pariicuiaria  coo* 
fcnriunc,auc  Abi  pporrtonabifc  vt  vftofctio  cruriu,  nati* 
cum,cuna  rcarificaiione,,ftuocatiohxmorthoidaru,men* 
ftruottt,teiiinin,exerctiiu,et  hmbt.  Vnde  Autc.decura  co* 
plexionisftomachicum  materia.Ht  hmbi  quidem  mate* 
rrfs  cbfcrr  phlebotomia  quando  illic  eft  repletio,  vr  remo 
ueaf  humor  ad  venas  &ex(remirares.  Qyodft  fuerirce* 
rebrum.ulc  Aac  purgatio  & cbfortatio.vt  fupra  de  difpo* 
Atfonibus  capitis,  j.cap.^m  q*  exigit  materta.&  tu  ibi.  Ec 
As  memor  c^  mafticatio  plurima  mafticisfa^  ^ cano* 
nes  difponit  phlegma  mirabiiirer,  SC  cbfortac  ftomacfiir, 
& no  pmirric  ipfum  item  recipere.  Quod  A fuem  hepar 
cuacua  tpfum  digeredo  materia,  Sc  coibrtando  ftomachu 
ne  recipiat,&  modus  dicef  tn  fc^entt  capitulo.  SC  vrplu* 
rimil  remtrric  cholerS.  Quod  fi  fplen  digeras  cu  oxymel 
le  habete  virtute  corticis  iamarirci,rcoIopcdnp,  & hm3i. 
Defhdeeuacua.vtinfca.xv.csp.nammittic  melancholia, 
Sc  proporcionabtliter  de  alrfs  Aio  modo  dicatur. 

Quintus  qui  maxime  locu  habet  ubi  materia  ad  ftoma 
dium  aliunde  Buit  cbpietur  cum  fncaciombus  extremita* 
rum  colluttonibus,ligatuns  8c  huiufmodi,vc  phreneA,do 
lore  capittt,apoplexia.l  (em  euacuacionibus  per  cly  fterta, 
Aippomoria.  Item  SC  quandoc|i  phlebotomia. 

Sextu  s per  Acmir  cu  his  qup  ad  exira  Sc  ad  imra  ftoma  * 
choappltcanf ipAim  cbfbrtamia»  Vbi  nota  q>  ad  extpi 
Pradica.S.  V appWatur 


TraAatus.  V I. 

■ppf/canf  CiccuIt.viKflfonft  cmptallra  fiuc  cerocaria,rm« 
brochx,oiea)ASmul(idele(fcantur  plusin  cmbrochis.S  ed 
Aui4nquit.de euacuacfontbus cum  modis  uniuerCilibus» 
Sed  epithrma.&  etnplallraUunt  meliora  erabrochts.Gm  « 
brocli(  emm  fune  debilioris  imprelstonis,&  de  hoc  tn  du 
bfis.Ec  Gmilirer  quidS  magis  tn  cerocartji>quidam  in  vn* 
dlionibus.fed  ex  dicendis  tn  dubijs  apparebit  diftcuhatu 
haru  folutio.  Ad  imra  ditur  fyrupi  de  ablintiiio,de  rocn 
cha,de  eupacorio,de  citro.  Conie^tones  vt  aromaticum 
GabnelitgaryophyUrn.Diactnnamomum.Diagalanga» 
Diambra.  Bicwluariii  de  gemis  cum  fpeciebus.Ele^ua« 
nude  citro  MeAie.Eleifluariu  pliritarcoticon.  Pulueres 
damur  nmplices,6:coponct.Exiimpliabus  iamditfcta 
tn  principio  capiculi.Item  Sum  ex  tpnspilulx.Iie  trochi' 
fci  vt  funi  gallix  murcatx>trochifct  de  rola  Mrf.de  ligno 
alocs>de  abiintiiioitrochifct  de  cyperisi  & fum  optimiid^ 
Sim  vfus  eis  in  pilulis.  Iic  valent  ad  intra, thertaca,  metri' 
datii.sinziber  conditfi.dl*  de  his  in  Hne  de  mala  cdplexio* 
ne  Une  materia.  Ad  extra  vnguciuu  vfualc  Somachifri/ 
gidi  confortaiiuu.  ^.olei  deabSmhio.  x.|.maSici.5.9.de 
rpica.^iij.pulueris  garyophy loip,  coralio^  rub.ana.).  s* 
Iignialoes.9.j.pulueris  roS.9.  f. aceti exprcCn  de  paneaf' 
fato.5.  f .fiat  unguentu  cum  modico  cerp.  Ad  idc  cerotu» 
Dt.lignialoes.M^hf,abrinihi).mafticis,cypen,coSi,ztn' 
ziberu.ana. calami  aromatici, ohbani,garyophyloi)ry 
micif,coralioip,rubcaru  ro(arum,myfti.ana.^. j.  t.cu  cc/ 
ra,6f  pice  iac  cerotum.  Et  ex  his  poieft  fieri  cmplaSrum 
cum  brina  lnimenti,&  oleis  pofitis  in  prfcedenti  recepta 
addito  modico  vim  albi.ltcex  hti,  puiueresaddito  zuc« 
charo,'!^  cofimiliter  rrochiTci.  Ite  quidam  extendunt  ma 
Ihcem  calefadlum  cum  ptfiello  in  mortario  fuper  fcutum 
corcum  (lomachale.deinde  ruperirpcrguc  puluerc  garyo « 
phyllogiyCoriandrorti  prpparatoru,&  myrti.Et  fi  vis  ma 
gis  ftypttcare  adde  puluer^coialloip.Hic  autc  leuiier  per^ 
cr3&o,quia  Ifri  de  debilitate  flomachi  ficiS  te  copioSim. 
vbi  ponS  mulca  dl^cxpera.  Sed  hic  nota  canonem  q>  ma 
gis  ftyptica  debent  applicari  Honucho  qtl  Ixfus  efi  vttio 
alion*i,qm  oportet  claudere  vus.  Tuitaepex  datisfim' 
pbcibut  cdponead  libitum,  SC  qux  c5mendane  ad  intra 
valent  ad  extra,ita^  de  c6^(fttombus,&  fy  rupis,  d:ele' 
dtuartjs  potes  facere  cerota,  vnguemaypithcmsta,&em' 
brochas, propter  amS  modum  cum  U$  nouus  pona  exem 
pium  de  facculoidL  embrocha.  Epithema^iuc  facculus, 
quia  hic  loquor  de  ficcoepiihemate.fp.roCarura,menihx, 
abitntht}*balaufitaru,lambrurcp,myrtt.ana.M.f.garyo' 
phylloru,maci8,nuctsmurcatx,coraliofaamboru.aiia.$. 
i}.corticucfrri.5.7.fiaciacculusIformarcuti.  Embrocha 
^.has  res  dtdhs,auc  ex  alqs  pofitis  fupra  addfdo  nuces  cu 
prefsi, galli, &alia  (lyptica.vc  tuo  4>pofico  conuemet,  fac 
ca  bullire  in  vino  /ly  ptico  fuiFtciceis  quicicatis  bullitiooe 
iaiis  ciHienicti.Deindefnhinderpongi3,&eimrimasforti' 
ter  in  duobus  incifornf,aut  cu  pano  in  quo  Ut  polita  et  c6 
ftrttfla  VI  fadut  locrices  pSnof^,&  fic  calidam  applica  fio 
niacho  ter  aut  quater  vt  videbil.  V Icimo  vnge  cum  oleo 
aut  vnguemo  ex  pdicfcts  & dic?dis  infra  de  debilitate  fio» 
roachi.Scd  nou  non  pmtttaf  fpongia  infrigidari.Quid 
autc  fic  vultus  embrocha, aut  epithema,  aut  emplafirum, 
fiue  cerotum  diVlum  efi.d^  amplius  dicetur  in  dubijs. 

Septimus  completur  corrigendo  membrum  madans. 
Et  tu  dc  eorum  membroru  correefiione  quxre  in  proprqs 
mbricis,quonii  cura  talis  difpofitioms  fiomachi  cfi  prtn 
cipa!tter,&  maxime  3 tali  dependent. 

Vltirousauieponiiur  fiudiuin  in  corrcifcioneacciden 
ctu  quf  tn  tali  cadi  euenire  cdfueuerum.qup  fune  dolor  fio 
machi,morfus  oris  fiomachi,morfus  cordis,  ryncopis,fa 
fitdium  debilitas  digefiiom's>lienteria,uomitus,&  hm5i. 
De  quoia  olura  cura  ditfium  efi,aui  in  fcqu?tibus  diccf  in 
g)pri)t  rubricis.&  cu  ibi.Sed  fi  coniungenc  hxc  adinuic?, 
9ua  fioauchiulxdanir  pu  cfiimiiS  3C  per  cditatcm,tunc 


Cap.  XIII. 

tu  cfio  rollidtftf  ad  magis  timorofum.  iuxta  illud  Airicfk 
pnma  quani.  de  cura  putridarum  in  generali.  Ec  oportet 
vt  feruCT  res  magis  timorola  dc  vna  duaro.  di  quarta  pri# 
mi.T u quocg  fis  folliciiut  ad  id  quod  magis  fufpcdu  efi» 
vc  verbi  gratia.fi  fuerit  a corde, & dc  corde  fir  fiifpitio  c5 
fitmembrum principale,  tu  debes  pnusattendere  cordi» 
Confirailiter  It  poteris  fimul  dC  femel  vtriqt  actcndcrc,f»e 
fi  n5  attende  pnus  influenti,  dC  audi  fecunda  quimi.  Auic* 
Et  quSdoqiasgrrganturtnftomachoduohumoret  con« 
trarrj,&  cfi  ille  qui  efi  tmbtbitus.  verbi  grata,  ex  fubtiU 
cholerico,dl^  efiufus  fit  tn  cdcinuitaie  ex  grofib,oporiec  er  « 
go  vt  incecio  fic  in  eo  qui  efi  maions  nocumcrKi.  Qubd  (] 
^erii  mala  coplexto  fine  macera, tunc  Ibla  fulfictum  alcc<» 
ranta  fimplicia.&  edpofita  ditfia  fupra.  Bi  tn  coplemfco 
fexci canonis  fune  maximecomienicntia  vtraqi  fiint  da* 
triompipercon.Confeifiiomufcata.  Vinum  aromaucum 
antiquum  purum  amum,qua  locomedicinx  fiimpcum 
lymphatum  vt  tolerat  certbrt  difpofitio,  dC  cum  paneaf* 
feco.Damufcum  dulce.  T riphera  di  metridatu,  vc  fupra» 
Diaciionitcn  mclilotura  cum  fpccicbus.  Diamargancox» 
Etinfuistcrnilis  veae  aromatibus  bifiisex cinnamomo» 
&alfjs  calida  vt  fupra  fiomachi  confoructuts. 

Denutld  complcxionecdlUdA  flomdd^i  mdte/ 
riaUftlT*  immateTulu  Ritbricd.  VI L 

CAuCx  eius  numerentur  proportionabiliter  fuo  mo 
do.vc  dc  frigida  aifium  efi,  quxfacilticr  fic  difcur 
renti  maniM>abuntur. 

SIGNA  demonfiratiuaimmatercalitardorperct 
ptus  tn  eo,d^  oieciut  ett3  non  afilimpto  cibo  vcl  potu  ca* 
Itdo  iiiflSmaciuo  feb.fiiis  vehemens.  Parua6imes,d^  cito 
cellae  cum  no  datur  cibus.&  qnq<  accidit  fyncopi$.&  df  * 
cfc  fames  fyncopalis,  A erit  appetitus  ad  feigidu  &.‘tuua£ 
co.Et  melius  digerit  grofia  qi  fijbttlia,qni  talia  in  eo  adu* 
runf.Icem  vomuus,naurea,egefiioeric  cholerica,&vriaa 
complexio  habitudo.  Quod  fi  fuerit  cum  humoris  vitio 
vt  exfinguineerum  venxtumcfa«fip,«Skadcrru  phlegmo* 
nes,carbueuli,fcabies, dulcedo  in  ore  percepta,  dc  reliqua 
figtB  fenguintt,  vt  in  principio  operis  diifium  efi.  QiibtS 
fi  ex  cholera  fuerit  figmficabic  mactes,  dC  extenuatio  cor* 
poris,  filis,  oris  amariiudo,  lalfedo,  fi  phlegma  lalfum  in 
caufe  fueric.Item  percipitur  cordis  txfio  ex  mordicatione 
cholerx.  Ite  vomitus  & hm5i,vrina  ciirtna,&  cgcfiionca 
citrinx,coplexto, habitudo, regimen,  dC  huiufraodi.  Jnqc 
Auic.de  fignu  malx  complexionis  calidxin  Hnc.Ei  feias 
illius  cuius  fiomachus  cfi  igneus  fenguis  cfi  paucus  ma 
lus,fcxtidus.acutiis,qucm  abhorrent  membra  diurrla  ei  in 
complexione  radicali,  quare  non  nutriuntur  eo.  Fit  ergo 
itle  paucx  carnis.&  fum  venx  eiuscxubcranccs,quoniam 
languis  inciufus  cfi  in  cis  quo  nd  vtttur  natura^  phiebo* 
lomia  trahit  ex  ipla  fenguinem  malum. 

C V R A. Canones  proporttonabilicer agendum ,>n 
cura  male*  complexionis  calidxcius  feruando  ordinem 
canonum  iam  politorum  dc  frigida. 

Ordinetur  dixm  vt  decet. 

Euacuetur  vtfecurius  materia  (altem  minortttue  cum 
pilulisalrphanginisminuttscTireubarbaroivc  verbi gta 
tta.ia.ptiularum  alrphanginarum.9.).dc  rcubarbaro.3.1» 
f .informentur  cum  fy  rupo  de  endiuia.  nam  femper  exci* 
tando  materiam  calidam  (alte  cholertca  ab  hepate  pene* 
trame.nS  talis  n5  videtur  in  fiomacho  generari,&  humi* 
dicat  phlegmatica,  fed  de  hts  fupra.iii).cra<fi.de  cholerica 
viidUna.&  tu  ibi.Item  ad  hoc  cafia, manna, diaprunii  n5 
folutiuii  cdfortaturo  cum  modico  cleucuari}  de  fucco  loC 
maxime  finecefeiiasefi.nam ineo cahi concedit  Aukeiu 
feamoncam.Itemad  hoc  idem  hiera. 

Temo  digeratur  materia^m  qnpCi  exigit.  qi  fi  luenc 
grofia  vt  cholera  uitelhna,da  fy  rupum  acetofum  fimpli  * 
cciBiaui  violatu  cu  modico  acctofi,aut  oxyzaccaram,  dC 

huiufenodi. 


Desrgntud.ftomacIiL  1^4 


Iwiufitiodi.quf  BibtiKtnc.&indd»,»  G fumt  a In  diole 
VT  pnlstm.da  «u*  di'g«liua,vt.Hi)'*ra^i.qux  non  ab* 
fotuanturk  confortattuit  ftomacht. 

• Et  pro  quarto  & fcd  o Ha  memor  canomim  quot  pofui 
ifl  quaru  hic  ante  in  rubrica  prfcedfti.  euacuabia  itaqi  c6 
kuibu8,ut  m5na,cafia,ihamarindtf  d:  hm5t  .Et  lu  p ipfit 
ctacuatiuif  reqre  fupra.iir).tra<ft.vbi  de  hia .&  aloe  in  hac 
* «uteru  ettJ  pfopnetatc  habet, vc  de  ingida  ditSum  eft. 
Quintuacompleatur»vt  fupra  cum  bicationtbua>  liga 
liombus  &c.vt  fupra  de  B-igtda* 

: Sextus  cum  hia  qux  adiniua,&extraappticStur.  Ad 
«xtra  va!;m,& eft expenum.  buccelb  ptma  infufii  in  vi- 
tio granatorum  conncfta*Item  ad  idem  cum  agrcHa.Itcm 
tniuacitooiorn,fyrupua  demyrto.depapauere.  fyrupua 
deacetofitate  dirt.  fyrupua  de  granatis  dulcibus icetona 
Mef.tulcp  roC  violat,  fyrupua  de  nenupharc>  trochifci  de 
fpodio.de  terra  figtUata,  de  carabe.  Ex  confrdlionibua 
cnalandaliydiarodon.  eletftuarium  de  gemmis  /1  ne  f^cie- 
fiua.diacttoniten  fine  fpedebus/nanufchrifti  perlatu  &n- 
dalizatum»  diadragamumfngidum,  dtaprumt  non  folu- 
ttuum,dequodart  poteftbtsindicante  cibtanumptto- 
nem  per  duas  horas  cum  aqua  cndiuix,  aut  aqua  ftmplici 
«odia  cum  zuccharo.hxcettam  quSdo^  tn  modum  pul  * 
uens redigiiuird: damur, operare vt placet.  Adextrain- 
•ngatur  ftomachut  cum  oleo  ro&io,dC  modico  aceti. 

Item  cerotum  bndahnum  Melbe.ij.dift!ndlione:&  eft 
vitimum.  ltem.it.oleorumrola.de  myrro  viola.ana.f. 

ft  via  infrigidare  magia  adde  ncnupharint/antundem 
kndalorum  rubeorum, rubeorum  corallo^t  margar.ana. 
».  r.!ambrurc*,myrti4ina.3.}.aceti  parS.&  ex  hia  & alria 
frigidis  fupra  confice  empraftra,c<rotaria,facculo«,cpi' 
^yma,vt libet.  Sedhicaduerte  quomStfta  frigida I*- 
dunt  p^ua,  & eorum  mora  eft  in  fine  magis  cai  ia  Ixfio  - 
ma  ftomachi  cum  fti  cdpiexione  frigidus  vt  fupra,  nam  tj 
mor  in  mfWgidando  eft  maior.  Auic.de  curationibus efr 
modis  vniuerialibua.  hinc  n5  debent  fuper  eum  multum 
anorari.  Vnde  Autc.  de  cura  malx  complexionis  calid^  in 
flne.Cunc^  empUftras  ftomachum  ex  emplaftris  infrigi- 
datiuiSjCaue  tunc  ne  velamen  ex  eia  infrigidetur  aut  hepar 
lali  infrigidatione  qua  eorfi  operationes  naturales  Ixdan- 
tur.Bt  ex  iftia  infero  q>  embrochf,tn  hoc  cafu  fum  melio  - 
feaemplaftria,cerotarqs5i  huiufmodi.  ^onia  nonfunt 
Ita  fortia  impre  Tsionis  de  tribus  in  dubrjt. 

Septimus  fimtlirer  cdpieaiur,  vt  fupra  de  frigida  corri 
gendomembru  mandant,  cuius  corrednb  patet  ex  dtdiit 
fitpraaut  ex  dicendis  infra  fuia  rubricis. 

Vlrimus  etiS  confimiliter  adimplebitur,  quoniam  cu  - 
nacctdenttum  illoruautex  fupra  rcripcia,aut  fubfcriben- 
diarubnets  maxime, df  principaliter  dependent. 

C V R A St  vero  ftierir  mala  coplexioabft^  materta 
Ibla  fufficium  alterantia, vt  fupra  de  frigi  A propcrtiona- 
biliierAnihxc  (tngula  conndera. 

DecMrrtm4/«  compUxionu  /tcc«  mdteri*tIU,dr 
immdtmaltf.  Rubrica,  VIIL 

Eius  cauia  efle  poteftaer  ftccua,  ventui  borealia,  bal- 
neum rulphureum,(alfiim,&huiufmodi.  vfut  abi 
SC  potuSy&  mcdicinaru  exiccamtum  (impliciu.  vel 
compo(tiarum,labor  nimrut.  Ite  tolerantia  nimia,(amia 
xut  fttia,vigilta  (tiperflu3,crifttita,&  huiufmodi. 

SIGNA  demoriftranuaftltecumcaufaeftexprf- 

niifuts  latis  nota  funt,ip6m  etiam  figmUcant  firta  x-ehe- 
mens,  exiccatio  fiiperflua  bngux.  priuatio  fputt,corpo- 
m extenuatiojftuearefiuftio.  Itf  hiuatur  humidia,  Sc  mul » 
fa  talia  per  contrarium  eorum  qux  ftactm  dicetur  de  ma- 
b compirxiooehumida. 

C V R A.&curaetua.lcitoprimo<fin  humctflando 
'ftomachum  fpatiumrrquiritur.longius  tj^tn  extecando 
Ipfiim  bupKdiacuni»Ia  calebctcndo  autem  df  tnlrrgidan  - 


do  fpatium  uidrtur  xquafe,d:  licet  infrigidando  fit  nmbf 
maior,tamen  tn  humedlando&exiccando  timor  eft  fimi 
lta.Auic.dectmaiertia  letitj.  de  curanonibua  cum  modia 
vniurrlalibua.eftitaquc  dilhctlr  humetftare  Gue  diBici- 
liusd^c.quoniS  iiiirr  qualitates  omnes  mtnimx  atftiuita- 
tia  eft  humidtcaa.  Et  fi  fuerit  maienalts  ordina  dixtS  hu- 
nudam  eSueniemf  ex  obis  humtdis  Sc  potiluia  bumidit» 
de  quibus  fupra.iij.inKftaiu.  Euacuead^  digeras  mare« 
rtam  vt  opus  crit,&  diuerlionea  faaio  fi  necrfleerum  fer- 
uando  fimiles  odio  canones,  vc  fupra  de  calida  Sc  frigida* 

Et  anitquS  ventam . • frxium  fcito  ficciias  htc  in  fto 
machoinhxrenscft  ficui  hcdlica,c^fi  fuerit  confiimaia 
non  recipit  curam  ficut  nec  hedlica.  Item  nota  nd  eft 
cibipoftibilehumedtare  ftomachum  nifi  hiimedtesioiu 
corpua,&deiftoindubrja.  Humediaiur  auirm  ftoma- 
chus  cum  tribus  inftrumftia  prinapaliier.  Cibo  fcilKer» 
Pofu,&  Balneo.  Et  licet  cibi  humidi,  Si  potus  habcSiur 
vt  fupra, tamc  hic  memorabo  aliqua  magis  laudaia,d:  eft 
lac  humanum  ab  ubere  fumpium,  aut  afininn,aut  capri- 
numiita  q>  fit  adiu  calidum  & ab  aere  non  alieraifi,dr  nu^ 
trtreantmaliaialiaexhcrbiahumidis.  V^al^iufrula  hor» 
deiinbrodio  pulli  bdca.Item  aqua  eius  excoriicati  bdea 
^m  artem  dee  odia  vfque  ad  crepaturam  tpflus  ccmpleir. 
V^alet  panis  bene  codiut  cum  pauco  fale.  Auicf.&  lu  hxc 
conftdkra.  Item  piTcct  panu  petrofi,&  magni  laudati,  vt 
fupra  tenio  iradtaiu.Iiem  carnes  paruarum  auium.hxdi^ 
vituli Udiemis,ttfticuit galloium,oua forbilia.  Sii  vi- 
num fubtile,  pauca  participans  ftypiiciiate,  pauciirrum 
vt  opus  r>5  fit  cdmixiiorK  aqux.  Si  eft  de  maxime, & ma 
giahumedtannbus,d^quidamUudant  duicemuiia  aqua 
c6mixtum  fccfm  eius  vigorem.  Sed  Auief. vituperat  hic 
aqiiS  cum  vmo,(S^  tu  nota  cum  eft  proprio  cap.  Et  cu  for 
uncatus  fuerit, vtatur  pedibus  vnulotu  Si  huiufniodi.  S£ 
dtxca  grofnori.Sii  itaqt  cibus  in  pricrpib  facilis  digeftio- 
ntt,&  paucx  qu3titaits  ne  ftomachus  eo  graueiur,&  peri 
mKtaturfpfum  complete  digeriararejuarxhibeator  freni 
duB,&  nd  potet  muliu  ita  non  baat  cibum  natare,  ftd 
opttme  proporttoner  potu  cum  cibo.  Hc  balnerf  in  bal^ 
neo  aqux  dulcis  qup  fit  lepidt  non  calida  refolurns,nrqud 
frigida  vt  non  fequatur  horriptlario.  Si  in  die  plus  & mi 
nusreiieref  balneu,  fccfm  mncciias  eft  maior  &minor^ 
atiema  femper  uirtutts  conftaMta.Sietcit  i n eo  donec  cor^ 
pus  tunc  retnciptet,&exu altatur  antequam  lumefcai,  tu- 
mor erum  eft  fignum  alier.nix  humiditatts.  Sed  liic  rotd 
non  debet  ^n  iftorxpediariitimornoiabilisficur  fir  ttf 
lano,c)uia  prit(sdcficiet  xger,(ed  aliqualiS.&remiflut  ru' 
xta  uiriuiis  tenorem.  Item  non  debet  in  eo  fudarc  ne  refoU 
uaniur,  ftd  debet  in  eo  fubmergi  vfcjue  ad  cotium,  & pa- 
rum in  eo  morari  (altem  vfc^ad  pororum  dilatationem; 
Deinde  debet  quteferre  patilulu,&  poftea  potare  lac  fub- 
cile  VI  hiAnanum,&cft  cxtenscduenienc  ut  propier  c6- 
ucnieniiam,aiua(intnum,quia  habet  fiibttlitatem  conue^ 
nrentem,  Si  non  cafeatur.  Aut  lac  caprinum,  vt  de  his  dii- 
«flum  eft  plene.h.tradl.cap.de  latfie^ut  dabittir  aqua  hot/ 
dei excorticaci  decocTii  vfqiad  crrpaturSexclufiue,  Si  fu- 
pra.  Exteriui  aut?  fiant  inuniftionesex  oleis,vcl  vngueti 
tisex  rebus  humtdis  fupra  tn  principio  rubrtep  pofiris.ip; 
olei  vtoU.|.I.crrx  albx,5.n.aceti parum, mifet.  Vel.gi. 
olei  nemiphanni,viol.ro.viobnim.ana,cerx.Ec  confimi 
liter  potes  facere  ex  his  emplaftra,erobrocas.  Si  alia  vt  li- 
bet.Sed  hxcexirinlcca  fiint  pauci  vigoris,idcoadea  qux 
interius  exhibentur  ftudeex  quibus  omnibus  patet  quid 
in  materiali  agendum  fir.  ^ 

VecuramaUcompUxionubumiSa,  Rnbr,  IX*> 

T^ponionabiliter  dic  de  caults  hunudx,vi  dc  ficp 
ca  didlum  eft,5^ IU  eas  tibi  ordina. 

SIGNA  demSftratiua.  paucitas  nttf,l;diaS 
fifiidis>(9:  ea  abhorrert.t  uuan  ex  pauco  cibo  A l(di  I mul 
Era^ca*S.  V if  lo, 


Stoma « 
chu0  U' 
eoa  phle 
gnuiia* 


TnuSatus.  VI. 

to, multitudo  fpuei,  Sc  faliux.  Item  naulca  quae  accidit  ci 
aJ^mpcione  cibt  quSdo  cll  humidiui  on  ftoinachiadb( 
ren«,(^  ex  cibo  tnouctur. 

C V R A •Canoncs,(^lj fuerit maecriatia  habescano' 
Bc«  occo  tam  di^oi  quibus  vtere.  Deinde  in  particulari 
ad  remedia  vemens  pono  pri ut  duos  canones  vbi  itt  ma/ 
teralis.  Primus  ellextccaciocuinafionA  Secundus  efl 
c5fbrtaiio,&^m  plurimum  cumcalc(a4fctonc>&  dicitur 
lecundum  plurimum»  quontS  maceru  in  ilomacho  reper 
ta  eft  maceria  frigida.eR  enim  lacuna  phlegmatisiMelbe* 
quae  autem  Hm  medicinx  incili  ^SabesTupra  quinto  cra 
cntu.(&tuibi.  Itemcalidx  infecundo  de  quibus  inprin 
cipio  rubricae  aiflum  cA  cale^ciunc  Si  inci^t  hinc  ea  no 
numero. (ed  tu  ex  illis  compone.  Aliud.  9.aniti»(eminis 
fbenicuii  ana.5.}  buliam  in  aqua  conuententis  quantaa' 
ns>&  dilToIuatur  zuccharu  aut  mei  in  ea>&  coletur.  Ad 
idem  valent  trochifci  roAti  de  rolis  recentibus.  Auicen. 
in  hoc  tratflatu  fecudo,&  funt  trochifci  vn^rlitatis.  Et 
quonia  cura  huwfmodi  dependet  ex  limilitudine  curp  ma 
1«  complexionis  Hccx»  de  qua  latis  ad  plenum  hic  me  nd 
extendo,ad  quod  concurrit  q»hzc  facilius  curabis  imer 
omnesaliascoroplexionesmaUs.  Et  vltimo Icias q> lar 
danda  cAadniiniAraiio  nypticorura,  maxime  in  mate.> 
rtali»vnde  pnus  procede  cum  inciduis  calc£acictibus>vl. 
limo  cum  Ay  pcicis»&  ex  his  patet  quid  in  materiali  ageo 
dum,  & tu  conddera. 

Ve  nimia  pmfibiUtdtrflomachi,  Kubrka,  X. 

HAec  Andbilftas  de  qua  eA  Armo  cA  xgricudo  qup 
dt  per  innaturalc  difpoUcionc  in  organo  Anfus  ta 
(Aus  impredamtcuius  cS  cA  aut  difcarnatio»  & di' 
firooptfoneruMuc  nimia  raritasorisAomachi,qua^ter 
ols  ca  due  calida  duc  Aigida  faciliter, & acute  imprimit. 

C V R A. canones.ordtnef  diaeta  PmcauAm.  Sed  hic 
noca  in  hts  nd  debet  fames  tardari.  Ad  debent  Aactm  dC 
in  pnneipio  famis  paAicu  pane  inlufo  in  aliquo  robAu* 
dluum,&  praecipue  quSdo  cauA  eA  caUda.  In  fucco  gni' 
ratoruagreAium&hmdi,  de  quibus  tn  rubrica  de  mala 
cdptcxione  calida,  imo  quandoqi  cana  cA  Andbilias  vt 
id  narcotica  extendere  debeamus.  Aui.Sed  illud  dat  cum 
facilitaie,nam  cauA  calida  tabs  fxpead  lyncopira  perdu' 
cit  propter  comunitatead  cor.  Quod  dfuent  excauA  hi' 
gidi,quod  comprehendes  ex  tremore, & fpalitno»  propter 
cdmunnatem  ad  cerebrum  SC  hm5i,tunc  dare  debes  qux 
ftomachum  confortant  calida,  vt  vinum  Aypcicum  per 
fe»auc  cum  medicinis  aromaticis  Aypticis  fubulatiuts,de 
quibusatAueA  inprincipto  rubriez.  Qiiodlifueritcn 
materia, euacua,& digere  vc  fupra modio  canonibus  de 
mala  complexione  Aigida. 

Dcrey  rmnc  ewsamtt  flomachiuefi 
pdTHUS.  KHbrica,  XL 

SVddcic  in  hac  parte  folum  enumerare  Aomachipar^ 
III  regimen,nS  eius  paruiat  naturalis  benedeio  me^ 
dicinxafiierin  quatinte  mutari  nSpoicA. Multi  ta« 
fnen  conati  funi  adhibere  remedia  cu  humidis  S£  calidis 
tfn  paruo  uolentes  eum  extendere,&  in  magno  cum  A fetis 
&hm5i  conArtng?do,  Ad  credo  ipfos  parum  proActlTe, 
Sc  ideo  de  his  luper  Adeo  d^ad  regimen  quo  iuuantur  vc« 
iuo.Nam  Auic.vt  exiAimo  lic  credidit  vt  ego,nam  rubrt 
ca  eius  dicic,de  regimine  eius  cuius  Aomachus  e A paruus, 
SC  non  dixit  cura,quomS  curari  non  poieA.Regtmen  itacg 
In  quibufdam  canonibus  ponam»  quorum  complcmena 
ex  habitis  fupra  tertio  cradiatu  ampliAime  j^dci  polAint, 
Sc  prius  ponam  Agna. 

S r C N A dcmonAratfua,cognoAfturadlu,&vi' 
fu, VI  quia  habet  maniAAum  tumorem  rotundum  i n fupe 
riori  parte  ventr  A, maxime  poA  cibi  repletionem.^  tmie 
aitur  lenAo  tunc  cu  mabtia  anhclicusi  6c  cum  tadiu  coni' 


Cap. 


x/n. 


pttmiiur  r«|uinifcruAu»ioabfi$  dolore.  lina  pcAario 
alii  tumona  apud  inanitioiKm,&  vbi  diVium  tft  curam 
non  recipi i maxime  quando  dillani  efi  k naiiuiiaic. 

C V R A .canones.  Primut  cx  pane  diztx  fumpeut, 
cibi  eorum  line  paucz  qu^iiaiu,  & mulli  nuinmenii.  Et 
cxrcbuallomacho  conlereniibua,vioua.  dii  alta  cibaria 
codia  cum  rebua  habeniibua  fiomachum  coibnarc.  Sc. 
cundua  cibi  cSucnieniei  ei  Ium  cibi  habentet  i2  ypridiac^* 
diamariiudinem  nneacutiaie& mordicatione,  viabl!n> 
thium, mentha,  & hmdi.  vt  fupra.  Et  hic  nota  canon? t^ 
dato  <»  ilia  ftyprica  conferant  iiomachir  £tnorum,non  ta 
mrn  ita  conicruni  liomachis  xgrorum,&  maxime  quan. 
dofunt  vehementer  liyptica,iSicaula.quoniam  vehemea 
ter  iiyptica  exiccantia  ora  iioroachorum  exiccatione  no^ 
ciua.Auic.vbi  de  hoc.Oportct  itaqt  ne  cum  facilitate  ad« 
roinifirentur  in  xgria  quando  liini  ncccilana. 

De  dolore  ftoimichi,  Rtthncd.  Xlt 

VNde  dolor  llomachi  cll  irilhi  IrnEtiio  hidia  in  ca 
hre contraria  liuc noctua, dii Aibito,dl;maicriaU' 
ter  imprimente. 

, C A y s A cuiua  eilaut  mala  cdpicxio  liue  materia 
calida  aut  (ngida,aut  maicrialii,aui  proprie  mordicaiiua 
acuta,  vt  Iblutio  conttuuitatii,wt  mkeria  ventola  exteue 
uua,aut  mordicatiua,aut  aduliiua,  aut  ab  vinTque  fimuL 
Nam  multa  materia  replendo  dolorem  caulat  exicliuum, 
6i  fiia  acuitaic  mordicaiiuum.  Et  dicitur  dolor  liomachi 
pixeot  diorum  dolor.quarto  Aphor.cdmcmo  recundo,li 
viatico  nominatur  anguQa,d^  tortura. 

Et  defccndendo  maguad  parucularia  quonij  homine, 
cx  lafctuia  nolito  in  tepore  abeo  permaxime  mpleiiantur 
ponam  aliquos  cafus  cucnireconitieios  de  quibus  eifldfc 
princeps  nolier.  De  hominibus  iiac)i  funi  quibus  acet' 
dit  dolor  llomachi  cum  comedunt,  dk  fedai  prr  digrliioe 
iKm,&  hi  funi  plurimum  melancholici  in  quibus  meUn' 
cholia  i l)ilcne  venit  m maiori  quantitate^  debeat  ad  lio 
machum,  & patidtes  melacholiam  myrachialem.  nS  ante 
cibi  aiSimptioncm  liat  humor  quietus,  quia  grolliis frigi 
dua,poli  autem  cibum  ailtimpium  commouctur  materia 
qux  prius  quieta  manebat.  Ii?i  nlidiiaic  debilis  ftoma^ 
chieteuaiurcahorali  rasieriaventoQiai  vel  vapor,  qux 
mairru,ppter  debilitatem  caloris  conuerla  inacetoUiA. 
trm  Ixdii.  Cum  auic  cibus  h liomacho  egreditur  ccnaiic 
caufx  doloris.  Aliqui  vero  luni  quibusaccidii  dolor  c5 
liomachusconllruigiiur  fupra  cibum.quia  in  hora  dige» 
flionis,  fcilicer  circa  horSquariali  principio  alTumpdo. 
nif  cibi  dk  duiat  pluribus  horis,quido<p  vf^  ad.x.A:  vb 
ira  fm  materiei  quantitate,dk  tardum  defcenfum  liue  exi/ 
tura  eius  i liomacho,  vnde  non  videntur  alleutari  i dolo/ 
re,doocc,aui  euomSe  quoddam  acetofum  qd  fuperhifuin 
cbulliiAui  quid  cholericum , aui  quod  cum  cibo  in  inie/ 
ftiniadefcendit.Etcaula  primiclieflfulio  raclancholixl 
fplene  ad  flomachum  aut  in  liomacho  exiflri,qux  venit 
ad  excitandum  appetitum,  fed  fuperflua  eft,aut  tolctanii. 
nimia  famis  qui  Qomachum  maluhumoribus  replet  vt 
tertia  primi,de  tegimine  comcfiionit  tn  Sne.Secundi  va- 
ro cll  eflulio  cholerx  ex  hepate  ad  flomachum, qup  etiam 
venit  gratia  iuuandx  digeffabnis,  led  ipla  fupcrfluii  vt 
melancholia,  qubd  Ii  vomitu  non  educitur  t led  cura  ci- 
bo dcfccndit,  cKlliones  funt  valde  cholcricx.  Quibuf- 
dam accidit  dolor  aut  aduliio  vehemens,  dk  cum  come- 
dunt fedaiur  cuius  caula  ellelEilio  mattiinum  motdi- 
catiuarum  ad  flomachum  cum  cll  vacuus  ll  cibt^ui  acc- 
tolaruni  melancholicarii,dk  funt  taro,  aut  acutarum  cho- 
kricarum,  vt  funt  ctpx.  Alija  vero  accidit  dolor  pt o- 

Ctet  repletionem  nimiam',  vnde  quandoque  ebullit' ci- 
ua  & puttefit.dk  accidit  n8  taro  aduflio  fottis  in  floma- 
cho  eorum.  Nonoulhs  accidit  cxvcniolitaic  dolor  for- 
tia aut  pungiiiuua.  Multis  veto  accidit  cx  veheoKa, 

cia  lenlia ' 


De  aegrtajd.ftomachl  ' 155 


ta  fenfia  orn  ftomachi  co*  ex  efiuOone  maten^  acute 
ad  COTTI  dolor  vehemus  perducens  quSdoq^  ad  fyncoptm» 
vc  fupra  de  fy ncop^  P lurimu  nonnullis  acct^c  ex  potu 
aqux  £rig«ds  dolor  3r(luolus,d(^  claraolus  ex  roala  c6ple • 
sdonciofiprel&.Vnde moriuntur  quado^  fubitocdicato 
dolore, & mala  c5p!enone£rigida  exnngufte  fpiritu  chor 
dia,quod  non  cdungic  de  cauia  calida,qm  Ingiditasmor^ 
tificar,  prima  prtmi,  de  cdplexiombus,  Sc  quandot^  talis 
dolor  defi:endic,&  lacu  euenire  colicam*  Pluribus  vero 
accidit  dolor  qui  perdurat  15go  tempore, nec  nomini, nec 
aliqua  euacuatione  fedacur.Cutus  cauCi  eft  imbibnio  hu« 
saori8,vel  collegio  apoUemoCi  in  eo»  quare  non  iu perna 
CII  vt  vomitum  bonum  laciat,  nec  derccndic  vt  cum  fecc 
^redianir.  Caneru  accidit  dolor  ladla  digeftiooe  vel 
ctrca,&  euomunc,  Sc  liberamur  ab  eo.  Cuius  cauia  ell  cf* 
lultomaierix  catarrhalisad  tprum,qux  multiplicata  ex 
aftia  hora  digediomc.  Faiftx  vero  fpectaluer  tepore  Ibm' 
ni, & virtutis  lltmuUndo.  'Q^ndoepaccidit  dolor  fto*> 
macht  ex  ailumpcione  rei acutXy&  mordicattux, vf  me*’ 
dtanz&huiufmodi.  Qiundo^  accidit  dolor  grauati« 
uus,&  ponderolus,  & videtur  habenti  habere  panem,  aut 
lapidem  materia  eadem  (lomacho,  eoius  daula  eft  roulii* 
plicaiio  materiae  phtegmaiicx  in  eo.  Bc  ft  eft  continuus, 
cauia  eft  materia  adem  btfta  pcrmaliua.bi  vero  Ut  dolor 
ftomachi  penodicus,tuncnoncftlk  ftomachoftdabalto 
membro  mtcrente.  QuSdoc^  permutatur  ad  cerebrum, 
Quandocp  ad  cor,quandoqi  ad  neruos,  quandoqi  ad  ime« 
cauia  ft  eft  humoralis  eft  motus  ipftus  humons  k 
aentis  dolorem  qui  cftrymptomaiicus,vclnaiurabs,ft 
vcntoftiai  patet. 

S 1 C N A demoftratiui  doloris  ftomachi  qui  eft  a 
rnaU  complexione  immateriali,aut  mairrtab  nota  liinc  ex 
ftgms  poftns  in  prxcedemibus  rubnets. 

£t  ftgnu  <f  eft  cauia  cholerx  eft  voroilut  cholericus  ft 
acadu,&  quia  dolor  eft  intenlUs  cum  mordicatione  cali 
duate.  ftccttateoris  amaritudinecnftcntibus  cholencis* 
haepacutiiBammaiione.  itemfiibuerfto  ftomachi  quaft 
continua  cxtremiiatum  hrigiditas.Qubd  ft  Cucm  el&ft  ab 
bepaie.iunc  mordicatio  aliquando  ledabiiuriS:  renoua» 
buur.  Sc  (tmiliter  adde  ft  vu  reliqua  ftgna  de  mala  com* 
plcxione  cholerica  dicu. 

Qubd  ft  ftiem  cauia  mebnoholtx,  erit  vomiuis  aceco« 
ftif  vt  du.'tum  eft.  SC  eo  ftdabuur  dolor,  Sc  tunc  in  fplene 
ftntteiOr  nocumentum  Sc  digeftio  Ixia  eric,&  epura  appa 
febunc  ftgna  melanchoiix. 

Q^d  ft  hient li  phlegmate  non  (alfo^tunc  dolor  n5  em 
intcnius  multn  3C  eni  cum  grauiate,&  perceptione  bigt^ 
dicatte-pnuatione  ftns,dk:  egcftio,&  vrina  erum  phlegma 
tica.&  in  hoc  debes  aduercerc  in  tnueftigando  caulas  pri^ 
mitiuas  ex  parte  regimims>conftietudims,d^  cxierorum. 

Signa  ex  uentontaie,ruguus.eru(fhiaiio,doU)r  circa  hy 
podiondrta,&cp  de  loco  ad  locum  mutatur. 

Hic  autem  dolor  quadocp  permutatur  ad  cor.  Qt^d  ft 
materia  calida  eftumSs  acciditdolorcordsadcbilitas  pul 
fiM,ryncopis,rudor  lingidus,exireiiituiuin  hngtdstas,dyf' 
pnta  leu  Ipiriius  e6iufto,qux  ft  edtinemur  maU  ftgia  fum, 
Sc  quandoqi  mortis. 

Ecftgnum  q»ad  certbrum&ad lacertos, «S^neruos& 
maxime  quando  eft  ftfgida  paralyftsquamameccdiicS.' 
g^tio,ftuporUctxomia,  vertigo  5^ huiuftnodi.  Quod  ft 
adinteftinailt^cohca,&  quandocparthntica  pafsiocu 
smrerta  talis  ad  iundturas  permutatur. 

P RO  G N O S T 1 C A i»i  dolor  ftomachi  plnie 
nueric  Idgo  rpe  dubiandu  de^mro  apoftemate  hiSo  in 
eo  vidi(ftuineft,&in^deapofteimcehidlo.  Hippo.in 
libro  de  morte  feftina,  qh  apparet  cum  dolore  ftoouchi. 
ILiper  pede  dextni  quoddS  fimik  veftc^tunc  patteas  mo* 
ti  tn.xxvij«die.di  de  figms lUius eft  appetit  res  dulces, 
di  apparet  in  ftipcrctiio  dus  qui  habo  ^olorem  vqurit 


veft  tgtum,  Sc  bothor  nigra  ftmilts  fabx  deinde  fit  vicus 
tunc  ipft  mon(,&  huic  acadit  rubeth.&  multitudo  rom^» 
ni  propter  Irigus  Aix  zgritudinis  mordicatio  perftuerana  • 
quSdocp  indui  t febrem  ephemeram,&  maxime  quado  nd 
eft  multum  inten&.Quod  ft  fuerit  inirnla.&  ftabilis  indu 
cet  quadoip  tertianam  continuam  ponedo  propter  talem 
dolorem  fortem  d^comiuuuro  humorem  cholericuro  in 
ebullitione  ad  intra  ucnas.tp  ft  cum  hoc  fuent  dolor  in  la^ 
ceredextroftgmficabic  comuniiaiemcum  panniculo  vel 
ante  hcpar.nam  per  illum  hepar  fenuc. 

CYRA  in  vmuerlali.CanonesamcquSproccdafad 
canones  particulares.Scicdn  tp  cura  doloris  ftomachi  c5.« 
ucnii  cum  cura  fodx,&  doloris aliom  membroru,  Sc  hoc 
quamu  ad  generalta.ad  fpalu  vero  difterr,  quia  variantur 
variS  membrorum  natura.  Srcfo  attende  qn  do.’ 

loe  ftomachi  prcuerai,  timendii  eft  de  futuro  apoftemate 
eius,vnde  Auic.xiii.icrtri,de  dolore  ftomach»,&  timef  in 
illo  in  quo  ^loneat  dolor  ftomachi  quod  attrahat  apofte 
ma  ftomachi,d^ft  patiens  iftefuerit  mulier  ponen.. 
dtip(bcation(inatricis.Kt  ft  in  ^nantibus  dolor  ftoma.’ 
cht  multiplicet. Aui.eodc  loco.&  qni  ftomachus  eft  me.’ 
bru  valde  fenftbilc  maxime  quo  ad  os  eius: na  vt  qhqt  ex 
forti  dolore  paci»  moruc.  CuiKp  eius  nocuroemn  .ppter 
colligamiamipftusadaliamembra  tpftsc5icet,vode  SC 
quaft  10(1  corpori  grande aHerat  nocumemu  prius  fucatr 
rendum  duxi  et  dobri  caufte,  & maxime  qn  fortis  eft. 

V nde  luxta  hoc  pono  hos  canones  per  modfi  cocluftona» 
Fnmusqi  ftante  fom  dolore  ipft  in  cius  caufte  prius  eft 
fucciirrendum.  Secundus  q>  ftame  leui  SC  tolerabili  latis 
pnus  cauia  eft  recidenda,  nam  eam  remonendo  remoue^ 
bi(ur,A  dolor.  T ertius  vbi  ftt  medio  modo  ft  habes  eft 
ftmuiad vtruncpatientftndum.  Btantequam  ponamur 
alq  canones  particulares  tMcdaun  lioium  complementa 
exponere,  ^\ltlga(ur  itaque  dolor  cumfrigidi»  ftoma.' 
tiets  prxcipue  cxsfteme  calida.cuturmodi  liim  rola,myr.' 
tus,  folia  myrti,  rubus^iionia,rumach,landaIus  Sc  ftmi* 
lia,  de  quibus  tn  principio  exhihcdoadimra&  extra  ap« 
pltcado  per  modum  epithtmf  cum  fpongqs  filiro,  & hu« 
lurmodi,  VI  fupra  de  cura  malx  complexionis  calidx,  SC 
tu  ibi.  Item  cauia  exifteme  ftigida  cum  ceperatis  atir  ca« 
lidisaiiodinis  propnjs&  comunibus  non  excedentibus 
primum  gradum  lal(emmu!(u,v(  fum  camomil'*,  me« 

Illotum,  anethum ^althta,  fornugrxcum,  femen  lint , ab# 
ftnthtum>amomsm,  ftmen  caulis,cerbentina  oleum  eius, 
<rocus,oleumexieriusapplicatumcum  fpongqsaut  ali# 
ter&c.  Vt  fupra  de  mala  complexione  frigic^,d;  calida» 
Mitigatur  cum  prouocatibus  Ibranum  ad  irara,  Sc  ex# 
tra  adhibitis.  Adintrafteaufa  fuerit  cabda  aut  frigida 
dazmzaniam  ftue  lobum  curo  uino  potcmi  nonannque, 
quoniam  antiquum  vigibas  facir.  CTale.  Item  femen  ane# 
iht,cum  vinodb  in  parua  qu2mate,ium  multa  eius  qu^ 
citas  mterftctr,vt  fupra  de  corde.  Adextra  verofteaut 
ft  hiem  cabda  aut  frigida,  indifferemer  applicari  pofEinc 
frigida  ftupeficiemia, de  quibus  quarioiracTtaiuA  fupr» 
in  ifto  ftxto  trachiiu  capit.de  vigiba  fdperftua,  8c  tu  ibi. 

Sed  hic  nota  in  his  narcoticis  funtgra.namaquafri# 
gida  eft  in  primo  nix  in  ftcundo.  8olatrum,coriandru, 
mucillago.pfyliltn  tertio  papauer,&iufqutamusinquar 
to,poma  mandragorx  in  quinto,  opium  in  ftxto  & hi 
in  ftmplictbus.Sed  repermntur  coropofita,vt  tbaiaca  np 
ua,  philonium,requies,irtphera,  magna  athanafta.di  hu# 
iuftnodi,  de  quibus  fupra  allegatis  iocis^d:  to  ibi.  In  cau# 
ft  itaque  cabda  da  Sc  hxc  frigida  ad  intra , fed  cum  cau# 
tela,vc  de  vigilia  fuperfluadi(ftum  eft.  Item  cum  diuer 
ftone  mitigat,vnde.xlv).Apho*n.^«ftionts,Duobut  do 
loribus  ftmul,  non  eundem  locu,  inftftanttbus,vehemen  Probk  * 
nor,abcTum  obfturat.  propter  quod  mangones  cum  fre 
ranc  equum  ftringum  labia  eius . Itero  Gale.in  comento  ' 
auldcm,  6ac  itaque  dolor  fortis  in  aliquo  extremorum, 
Fradica.8.  V iq  vtcum 


• . 

o 


TraAah».  VI. 

m eumWtaranttVcmoOtAhtnditVt  deroda^deapople 
sia,kthargta,dl£  alibi  fzpcduflu  eft  mitigarc.Ei  cum  mc^ 
fiira  cibariorum  appropriaroru,v(  cum  gcnerancibui  bu 
•nor?comranum  in  diipontionc  fua  humori  peccanti, de 
«juibut  ad  plenum  tertio  tracbcu,5^  cti3  quarto»&  tu  ibt, 
ftd  iii  ftimma  debft  elTc  obtufc  qualitates  trahhcs  ad  me^ 
lancholicd.vc  fune  lentes, vinum  grofliim,pontrcum,non 
vigorofum, carnei  bouinae  dC  hmdi  mittga{,d£  dolor  k>r 
fiscum  phlebotomia,vnde.^apho.cAmcnco.utff.In  do/ 
lore  itaqi  maximo  milta  medicina  efl  hac  dc^rdiionc  perfe 
dbor.q»  tamv*  fane  intelligas,qm  quarta  primi»  de  phicbo 
tomta  inquit  AufC.tibi  quo^  liminutionecaueredcbes» 
&in  hora  foriis  doloris,  propter  quod  pono  cocluiionea 
odo.  Prima.inintenifuodotoreraiione  iniemiontaetus 
cantu  cdpettt  phlebotomia  euacuatiua  ntagna,  & vfc^ad 
Cyncopim  conlbnte  virtute, hoc  lifuertcex  finguine. 

Secunda  q»  in  tali  dolore  ratione  eiusimen(tonis(atum 
Ci  Bterit  abalio  humore, quia  btgido,  groffb»  vifeofo  non 
cGpettt  phteboromia  euacuatiua  patet.  Tertia  q»in  uli 
dolore  dLc.ubt  materia (iierit  calida,&  ^pier  dolorem  ci « 
enemus  de  infUmaiione  humorum  SC  Auxtbilitaceeorum 
■d  locum  aptorum  apofleroa  caularc  competit  diiierliua. 

Q^rta  (^intali  dolore  li  fuerit  forus  adhuc  materia 
cxillente  fidiua  leuts  c5pem  duierfiua.  Quinta  tn  dO' 
lore  tali 3 materia  calida  no  competit  euacuatiua  leuis,  ne 
plut  noceat  atuahendo.  Sexta  concUiHo  cp  fumme  caue« 
dum  ell  3 phlebotoma  in  corporibus  halxnttbusrubti^ 
ticatem  nimiam  oris  (romachiquirxea  infyncopim  ca« 
dum.  Auic?.  Septima  <p  in  (bm  dblore  vbi  dolor  ex  fui 
fortiiudineimpedim  dmerfionem  quam  quaere  cxphle/ 
bocomiaplusadlocum  dolons trahendo^  humoribus 
qu’^m  f^lebotomia  diuertere  ponet,cft  prius  fedSdus  do' 
lor  hoc  voluit  Auiccn.quarta  primi.  j.capit.dum  inquit. 
Cuncp  ad  diucrfum  4X rabere  volueris  membri  i quo  de* 
tr^ts  dolorem  prius  (eda.  Odaua  concUiHo  <h  in  imen 
fiuo  dolore ranone  ^(lernationum  virtutis  nullo  modo 
competit  phlebotomia, & hanc  concluliooc  valuit  Auic. 
loco  allegato.tu  quoque  recurre  ad  ea  quae  de  phleboto* 
snia  doloris  eapitts  di^  Amt  fupra  primo  cap.&(l  ou«. 
ritur  de  qua  uena  dicitur  <p  Auic.*quarta  primi.de  phlebo 
comta  inquit.Et  ex  eis  e(l  vena  £urculx»quae  phlebotoma 
cur  in  medicationibus  orisilopsachi,lcd  hoc  noneilin 
viu,A?e(l  diuer(a,dl£ euacuatiua,  fed  loco  eius  comunucr 
pblebocomacur  nigra  brachq. 

C V R A parucubris.Canonesalrj  panicularrsin  do 
lore caU.Item oportet con(tderarecaubmeius,q»li  fuerit 
calida, quia  choUrica  tunc  attendendi  funi  canones,  vtif. 
lioUti  (iipra  de  mala  cdplexione  calida  etus.  ^ d fuerit  fri» 
gida  illos  de  frigi da,dd  tu  ad  eos  recurre.quomS  tam  com 
pletilumibicanones  rcfpidenta  dolorem  ipfum.  magis 
pon^ur  fertatim  fecundum  ordinem  narractun  de  iplb  SC 
ck  caflbui  contingere  confueiis. 

IN  PRIMO  itam  cpfu  attende  canones  quatuor 
panicuUrcs.pnmut  eft  rplenis  euacuaiio.  lecunduseft  di/ 
•itrno  flue  deuitatiomaierixad  cotrarium.  tentus  efl  fplc 
nis  confortatio, dif  apertio  duduum  eiut  ut  ad  extra  quod 
fiiperflud  efl  expellatur,  quanut  efl  confortatio  Eonucht 
Aviarum  ad  i^  ne  recipiat  flomachuseam  materiam. 

Primus  completur  primo  fi  fuem  fiinguis  peccas  phle 
bocomia  bafUicz  nni(lrae,aut  in  manu,aut  in  brachio 
cfbi.  autapertfonehzmorrhotdarum.  <^bd  fi  hierit  alter 
humor  cum  his  qui  humorem  euacuam  melancholicum, 
de  quibusad  plenum.iif|.tradhiiuA  tu  ibs'. 

Secundus  perfiacur  cum  diuercenttbus  didtis  fspe,  vt 
vemofa  poGta  tn  hypochondrio  finidro,  vel  in  alio  loco 
fiomacho  appoflco,vt  circa  renes»A  limdi  fricationes. 

Ternus  completur  cum  hu  quae  cAfortanc  fptenem,  A 
aperrumeius  oppilationes,»  cappares, fcolopcndria,ta<' 
narif^A  funtJia  dc  quanto  cap.u6a  per  oaodiimoa»^ 


Cap.  xni. 

■em  admcniftratioms,  A t« 

Qi^us  p calida  f^prica  ftomaclio  approaiiam  fe* 
cut  A extra  ad  intra,  vt  myrobabni  IcelxiJi  cGdict.  de  qui« 
but  infra  A debilitate  ftomachi,  citoraa  c5dita  co  rpecic« 
but.cibui  pneparatuscD aceto,  A fit  paucx  quStitatts  ne 
lublcuf  t humore^otus  vira  puri  ftypcici  in  quo  dccoAi 
fit  pronia  ad  extra  cum  fpdgia  madefacta  tn  aceto  in  quo 
decotfb  fint  mentha  ,rpka,  maftix  A hm6iuiuc  efi  empb' 
ftrit,cerotis,  A hro6i.  A quibus  infra  A Abtlitate  fioma^ 
cbi  A ex  fimplicibus  At  ts  fu|»a  tn  prlcipto  cap.cSpone. 

IN  SECVNOO  caAi  confimilescanoaesha« 
bca»euacua  aut  phlebotomia  AaltjseuacuStibus  matertS 
tn  hepate  penetrante.  A quibus  tradr.titf  .iuxta  firri^prinil 
canon»  immediate  pofiti  A mebncholia  peccante. 

Secundo  diuerte  cum  vftofii  in  hypochondrio  dextro, 
aut  luxta  rencm.aui  in  inguine  pofiia. 

Tenio  conforta  hepar  imus  A extra  cum  remict?tibus 
cholerS  Aapen^tbus  vias  etus.  vt  polsit  cholera  liberius 
propelli  ad  extra,  vt  funt  endtuia,  aqua  fiuifluum,  abfin^ 
thium,eupatorium,  Afmiufmodi.  de  quibus  in  (equend 
cap.tn  quo  habebis  hepatis  c^foriamni  fimplicia  Acom 
pofita  A eius  oppibiionesaperientta. 

Quarto  cfiforta  fionuebum  A ubs  «us  ne  recipiat  ab 
hepate  cum  citonhrabrqtrpecicbus,rorbis,nerpt]lis.  gra^ 
natta acetons,agtefiacu  fimilibusadextra  appIicatis,A 
tu  ex  dicendis  compofittone.A  ex  didtis  in  pnnc.cap. 

IN  TERTIO  caru.{»tAnducfi  neflomachus 
fiat  vacuus,nc  ex  tolerantia  famis  fiomachus  dolorem  m« 
curracA  fi  qtnd  videtur  euacuandneuacuavt  exigit  ma^ 
terit,  VI 3 membro  mittente.  Item  coforta  vt  fupra  fio« 
machum  ne  recipiat  talem  materiam  citm  frigidis  fiypti« 
cis  hic  arae  nominaris  cTi  buctlb  panis  infub  in  vino  gr« 
natorum, A fimiliQ.  Irem  diuerte  vt  ditfid  efi.  A in  fum « 
mafequere  quatuor  canones  diAosAadea  recurre  qux 
A mab  complexione  caliA  ditffa  funt. 

IN  Q.VARTO  ca(tjatt?de  primoadeuacuSdu 
vomitu.fifaciltier  fien  porerit.aut  veninsfolutione.  eiiS 
cum  leuibui  medicims  vt  fupra, deinde  fiom^chum  con/ 
forta.  Adieram  ordina  ex  cibis  paucxquamiiatis  facilia 
digeftionis.A  cum  abfiinemta  abeo  debita. 

IN  QVINTO  cafu  hoc  ordine  proce  Andiim 
vtA.pnmofi  vemofiras  fuerit 3 materia frtgi A Afuerit 
leiiis,iunc  exhibe  euaporaiiua  flcca,  vt  fupra  de  pleurifi  b 
tffa  ex  mitio  A huiufinodi.  A tu  iht.  Item  conkit  appli» 
catio  vctofxmagnx  comprehendentis  totum  vmbtiinl, 
nara  per  venasqux  terminantur  ad  vmbilicii  (acihus  edu 
ciiur  ventoficas.  n3  in  tympanite  ouSdor^  videmus  ven^ 
lofitatem  ftomachi  efiueniad  vmbilicum  Afaai  tpfum 
emanare. A dimiiiatur  fic  per  horS.ipfii  enim  dolorem  Ic' 
Acmirabiliter.  Auic.quodintelltgc  Avemofitate  pura. 

Icens  ad  intra  exhibe  res  calidas  vt  ztn?ib.c5dftum,  auc 
non  conditum, uinuro  purum  potens  in  parua  quantitate» 
quia  loco  medicinx  chenaca,metnAtum,grana  buri.pi.» 
p^ts,A  huiufmoA  calida,  A quibus  in  mab  cdplexione 
frigidaftomachi AadpcnetrSdum  poncnceturo.  St  ve« 
ro  hierit  3 cali A rarnu  efl  vtcre  fngidis  proportioni.» 

biliier  vt  didlum  rfl  A frigidis. 

IN  SEXTO  cafu  oportet  adminiflrare  ea  qux 
obtundunt  fenfum.cuius  flomachalia  funt  fngiA  A qui^ 
bus  in  principio  cap.  A mab  complexione  caliA  fiomt« 
chf. vn  A in  prindpio  menfx  Antur  acetoCi  vt  vinfi  gra« 
natorum  A huiufenodi. Irem  cibaria  adtu  frtgtda.Itf 
mtnaouorum  eapaulatine  AgluticdofrudUishumtdi  A 
hutufmodi.Qubd  fi  fiserit  ex  emfione  cholcrx,  vel  mace- 
rix  acutx  habet  canones  hic  ante. 

IN  SEPTIMO  cafu  fac  fi  potes  aquS  vomr« 
rt  A ^ adminifira  cait  As  poncas  hic  A cura  do« 

lont  ventofi.  vt  fupra  in  princ.cap.  A hic  incus  A extra. 

IN  OCTAVO  dcbesmtcnldigcrcKcuoxy^ 

oadb 


De  acgricud.ftomachi.  "156 


lacne  (impfict.tutc5ponto  vt  vtdcbicur.  deinde  etocua 
j Avtran:^  open(ion<pauUttne,&  Giccersiue&c.namn 

perdura  ucm  icmendum  eft  de  fiiniro  apoftemate. 

IN  N O N O oportet  prius  actcdere  ad  caiarrhum 
onus  curam  habuifti  quinto  capitulo  fupra. 

iNOECtMOadres  frigidas  froouchum  c6< 
fbcumes.dni  limidx,<5£paulatine  dcglutttntur.vcfxpe, 
Aad  extra  conumiliter  cum  frigidis  reinoue  malScom' 
%.  plcanooeni  indud^m  ca  rebus  eham  pontis  de  mala  com 
^ plexione  calida  fromachi. 

IN  VNDECIMO  conlimiltter  procede  dtge 
vendo  & euacuando.Item  aUerando  incus  & extra^&  cum 
quibus  plene  habitum  rfr. 

C V RA  in  dolore  periodico.  Con^dcra  membrum 
■aandaiM  & ipfum  comge»vt  ditfla  efr.  Et  fi  qux  frquen*» 
sur  accidentia  um  aut  eoqi  cura  pofita  efr^auc  poncC  infra. 

De  mala  aut  j complexione  fimplici  frcieme  dolore  fro' 
■uchi.parec  cura  per  ca  qup pofita  Ainc  hic  dc  fupra  de  ma 
Ia  cdpiexione  cius  calida  aut  frigida.  Et  confidera  q»  Aui. 
hoc  cafu  laudauit  aqui  frigidam. propter  rp  fciro  <p  opor 
cet  talem  habere  odio  cofidcrattonet  pofitas  ab  eo  prima 
quarti.dacura  puindaru  in  generali.  laudat  & lac  aceto* 
ftun^d^fipattcnsad  extenuacionemexdolorc  peruenirec 
recordare  admtmfirare  tinam  de  qua  in  de  mala  comple* 
sione  ftomachi  ficca. 

Dc  debilitate fiomachi.  Rubrica.  X 1 1 L 

DEbitiias  (lomacht  efr  ipfius  mala  dirpoficio  ex 
qua  in  aliqua  quacuor  virturum  ems  accidit  nrcu 
mentum  quxfunt  digefiiua,attradliua>expulfi* 
tia,dd  retenciua. 

C A V S A cuius  plurimiiefr  malacSplexiofri* 
fida.Et  dicte  ^m  plurtmu>  qm  abalijt  eiiS  contingere  po 
leil  qup  funt  maU  coplexio  ca.fic4iut  hum.  materialisaut 
> mimaienali8>auc mala c6plexio,autcdttnuitam  folutio, 

l repletio  naureatiua,frtietascominua,vomiiu8  multus, flu 

xusvfrrts.Auic.dlCficdealns.dequibusdedotore  fioma 
clii  didium  efr.  Et  ex  his  colligiE  quare  Aui.de  debilitate 
ftomachi  freie  capitulTi  difiindm  kcap.de  dcbiliutc  dige 
ftiux>efi  enim  generale  vmt,  reliquum  vero  particulare, 
'Et hic quidc debilitas  qnqiaccidit  parti fupenori  fto- 
' machi,qn(p  parti  tnfrriori^qnqivmfq}.  EiamequSpo* 
fiStur  canones  curaifui  feno  primo  cp  debilitas  fiomache 
^ fionafiecfrcaufrommu  xgricudinfi  corporis.  Aui.de  de* 

bilitace  fromachi.xirj.tertrj.  Scefotp  deterior  debilitas 
ftomachi  eft  ^ cfttingii  ex  rarefrdiione  cexturp  villorum 
eius,&  fignificac  illud  quod  n5  inucnif  illic  fignTi  malittx 
cGplexionis  nccp  apollema,neqi  alia  (grirudo,  necp  cSfrrc 
tefolutto.idell  mutatio  de  frigido  ad  calidum  aut  ec6tra, 
fed  indifieremer  quilibet  nocet.  Tertio  q>  in  debihtaie 
ftomachi  confrre  comedere  parum,  Sc  maxime  vrg?te  ap 
petitu  bene  mafticarc.nd  multiplicare  diuerfr  cibaria, po 
care  ad  proportionem  cibi, comedere  completa  prima  di 
gcftione,dd  non  ame.bis  in  die  tantum, 3^  prxeipuein  c6* 
filetis  d^c.qux  require  fupra  in  de  difpofitiombua  ftoma* 
chtfin  decdfrrennbusd^  noncdfrrentibus  ftomachi.  vbi 
dii^m  eft  ad  plenum,  vnum  tamen  addo  Auic.de  debi* 

• Istace  ftomachi  inquit.  &rx  eis  qux  conferunt  ftomacho 

^ debili  eft  adnatniftratto  voafrratioms&  omnm  qux  mo 

I liem fyphac» fcilictt motu  com|eniemicalrfr^'uo,quo* 

ncaretioceft  ficut  exercitium  temperatum  rcfpciftu  fto* 
inacht.df  ideo  tftud  confortat. 

SIGNA  demonftratiua  fiim  quoniS  ftneit  fr  non 
^ benedigerere  &cGturbaturk  ciboabfcpcaiifiiquxfittn 

C8  ratione  qualitattf,auc  quatitas  etuMut  fiibftliix,  dc  eft 
aliquando  cum  paruuate.aliquando  cum  dcfriftu  appeti* 
tus  tntenfus,vt  propter  frigidttatem.d^  eft  digeftio  mala, 
dc  eft  quadoqi  cum  rugitu, dCcrucftuatione,  aut  nou<ca,<S£ 
fcppric  fiipcr  ciba  in  i^quociesfiimiccibunnonpoccft 


in  ipfiim  aliquid  operari  donec  tpfiim  euocnat,dc  hoc  zcci 
dit  quTdo  augetur  malitia  debtlitatts.!iero  quSdocp  frnciE 
mordicatio,  Sc  dolor  inter  fpatulaa.  3C  hoc  per  vaporeqi 
corruptum  eleuatfi  ad  fpondiles  ex  oppofiio  men.  Qubd 
ft  adhuc  crefeet  debilitas  n6  ertr  erc(fruaiio,quta  nihil  agic 
in  cibum,  Sc  propter  debilitatem  expulfiux  di  Acile  egre 
diecur  ftercus  aut  in  ftomacho  parua  erit  mora  cibiA  fta 
ttm  lubrificabir,vt  lienterta. 

Signum  q»  debilius  eft  in  parte  fupiori  qm  perafilim* 
ptionem  cibi  in  principio  frnrii  nocurnemum  in  pane  fii 
periori  quandiu  dbuscft  in  ea.&  remouciur  cum  defccn* 
dit,qifi  in  pane  inferiori  tunc  nocurnemum  percipitur 
cum  abusrequiefcii  in  fundo  3c  apparet  indtgeftioinfe* 
cibus,quoniam  fum  liquidx  indigcftx,3c  quando^  acci 
dit  in  vtrunqi  apparem  hxc  fimuL 

PROGNOSTICA  debilius  inducit  indige* 
ftionc,indigeftio  vero  quia  alibi  n5  corngtf  eft  radix  frre 
omnium  egriuidina.vndc  eft  cS  epilepfix,leprx,  fcabiei» 
hydropifitdC  hm5i.de  ideo  eft  Vigifandn.  Et  drbiliiasq* 
dem  vmuiisalteratiuf  perducitad  hydropifim  carneS. 

C V R A canones.Seruencqutcorrefp5dentcaurxtu* 
xta  ea  qu;  dufta  funt  & dicenf  de  caufis  debilitatibus  fto« 
machn.vt  verbi  gratia.fi  caufa  fiierit  frigida  fnuemur  ca^ 
nones  qui  pofiti  fitne  fiipra  de  mala  c5plexrone  frigida.  dS 
fic  de  calida  humida  dc  ficca  ^porttonabiliter  fuo  modo 
fiue  fit  materialis  fiue  immsterialis  digetrndo  riiacuSdo. 
Et  nota  Auic.q»hic  vituperat  illosqpii  femperin  confor* 
tado  ftomachum  viunf  calidis  dc  ftypttcis. nam  caula  vc 
ditflum  eft  eft  calida  qux  frete  llomachi  debilitate» 
Sc  quandocp  eft  debilitas  ^pier  ficcitatem  ftomachi.  Si 
rariustextuYxdCc.cum  confbrtamtbus  t?peratis,  aut  pa* 
rum  elniatis.vt  eft  abfimhium,  dC  huiurmodi.  AC  de  dtx* 
u proponionabtliter  agendo.  Sed  ne  hoc  loco  vacuus 
in  remedrjs  perps  addam  aut  memorabo  aliqua  qux  hia 
pofiris  fatis  viilia  tibi erunt  in  caufii  calida  voifit  fortir 
inflammatio  da  vt  Auic.aquam  frigidam,  dc  hoc  fi  exte* 
ra  confrntiuni  iuxta  ea  qux  pofita  fum  in  fine  prxceden*^ 
tis  rubncx.l tem  etum  datur  materu  exiftente  in  ftoma^ 
cho.  nam  enim  confonau  ex  potu  aqux  expellit  mate** 
rramfimulcum  aqua  per  viam  fudoris fluxu  vcnrris  aue 
vomitu,aut  per  vnnam.nam  fimiliter  eft  de  materia  exi .< 
fteme  in  venis  dC  in  ftomacho, nam  natura  confortata  ma 
tertam  in  venis  contentam  expellit  altero  dnftorum  mo.i 
dorum.Et  hoc  voluit  Auic.cum  inquit.  Et  quandoc^  ex* 
pellitur  ftatim  propter  repletionem  aqux  illud  quod  rfti 
illic  de  humore  vicino, dCegredmir  ciim  Iblutione  ven* 
niSfdC  euadit  xgritudo  cum  eo.  Item  per  aquam  frigidaor' 
incellige  omne  infrigida ns.c5uenien$  tamen  quod  dtciruP 
propter  optan.  In  frigida  vero  viere  calidis,d^  non  tepi^ 
dis.nam  tepida  mollificam  os  ftomachi.  vc  Aiiicc.auiho** 
ntaie  sliorum.  Galr.oiftauo  cherapeu.  exoluunt  rob  vtr* 
tutis,  vnde  hxc  vomitum  multum  inducunt,  vt  fupra  dt 
nocentibus  fto.  Calida  autem  proportionaia  ftomacha* 
lia  habuifti  de  mala  complexione  frigida,  dC  ftatim  habe** 
bis  in  (equemibus  rubricis.  Galenus  tamen  in  hoc  cafu 
multum  commendat  diantom'ien*ciimrpeciebuc.  Item' 
laudat  Auicen.  mentham,  vnde  inquit.  Bc  inmemha  eft 
tuuamemum  manifrftum.  Et  fupenora  forntculi  funrex 
etsqux  confrrumin  emplaftrtt  calidi  ftomachi  dCfrigiV 
di.  Auicen.  dC  pix.eftex  emplaftris  ftomachi  frigidi  de* 
bilit.  Auicen.  Debilitat  ftornachi  confrquitur  debili* 
ratem  indifitrentrr  omnium  q:  aiuor  vinuium  fuarum» 
de  quibusin  notificanones.*Ecideo  aduenendum  qubd 
alia  applicanda  funt  lxladigeftiua,&alia  Ixfr  attratfri*^ 
ua,& fic  dealifs.  Namfiaitraiftio  Ixdereturquod  vt 
plunmum  contingit  fieri  ex  frigiditate  & hiimiditate» 
lunc  vtere  in  eiua  remotione  calidis , dC  liccis  ftomacha* 
tibus  dequibusatfrum  efty&hocaliacaufr  non  contra^ 
diccme.Qubd  fi  atiradliua  ludemur  ex  huroidiiate>d^* 
Pradlica.S,  V tiq  lidinie 


r.: 


I.. 


Tra&tus.  V I. 

lidiate./pCia  fercifica  cum  rebui  ficcti  etiam  cum  decli^ 
luntibua ad  (rigidttacem.  Eicpuliiua autem  luuacur  cum 
humtditatcA  addit  Aurc.cum  frigidi  tate^<5(  imellige  frt « 
giditacctdeft  diminuiavel  remtiucalidiuce.  nS  remtili 
cabditaa  confitcuii  ire<]ucmer  in  medicina  dici  frigidttaa* 
Frigidi'  Ex  quo  tollitur  argumentum  eoig  qui  6 bindSt  fuperhoc 
tat  an  iextui!icentrtfrigidiutcingredioputoatur{>quiavirtU' 
opua  na  tuexpulfiuf.Bft  enim  hac  audloricat  in  medio  capitult 
tut^in-  dc  debilitate  ftomachi.xin.tertii.  Digefhta  uao  iuuaf 
gredial.  ^ Ixditur  caliditate,&  ncciiace,  kd  hac  latius  viden  ha 
* * bent  prima  prirnudo^rina  lesu  de  virtutibus  mmiihan 

tibu*.  Item  fcico  q»dum  debilitarur  ftomachut  propter 
debilitate  expuliiua  fac  patiente  vti  mne  bene  fetm^taio, 
qm  facilius  digeritur,  Sc  citius  expellitur.  Bconira  vero 
vbt  conteniiua  Ht  debilitata  propter  bumiditatem  lubri* 
cantem. da  ei  pane  ad  azimum  declinant?,&  pauca  quan« 
matis.  In  luK  capitulo  multum  laudatur  cerotum  Gal. 
Sc  ab  eo  pnuxime  cdmendatu.  «.olei  de  fpica.  |.).aloet, 
d^madicis.  (uc.acrefla.aiu.aur.j.cera  aur.vin.muUum 
confortat  Homachum  vehementer  debilitatum,  qui  non 
lecipii  cibum  net;^  retinet  i^.cd(idcra  mi  Sigifmunda 
qux&qualu  firopliciafacium.Ei  hac  pro  nundatit. 

DenaufcddMdfddetJte,  Kubricd.  XIIIL 

NAurcactuafanetaseft  nomen  cSpofltumex  (acic' 
latedc  naufea.  Dicitur  entm  (atteus.  quia  Aoma' 
chutcft  mhi^ppetes,&  videf  hominu^  Ht  lem' 
per  repletus,  Sc  laciatus,  Sc  hoc  propter  multos  malos,  SC 
corruptos  humores  tn  eo  ex  indigeftionibus  aggregatos. 
Bft  d^naufea.qmeft  in  continua  naufeationeciboru  pro* 
pcer  eaCdem  cauCat.dercribi  lic  iucp  poccfl.  Nauieaciua  (a 
fletas  eft  difpoOtio  ftomachi,quaappecitusad  cibuper* 
cipitur.vt  ablatus, & tlipcr  tphim  ir^ifltrenter  naufeat,sx 
•ggregatione  malorum  humorum  vn  indigeftionis  tn  ec 
cxifteniium  caulata. 

C A V S VE  .Et  feiro  inter  caceras  caulas  fortis  e(l 
multitudo  fomni  3c  quietis  iiue  ocq.  nSd^  H fommis  con<- 
* ferar  in  digerendo, nocet  tamen  quando  cil  fuperfluus4>hi 

b^s  euationet  debitas  lieri,ncui  ruperflua  vigiita  nocet  di 
gellioni.&  illa  dirpoQtiocditer  hominibus  hodierni  tem 
porisexingluuiadCinordinaiione  vtplurimum  cdtingic. 

SIGNA  demdllraiiuaruntpullulxinfacie,d(rcu' 
tuor  faciei  Hue  principium  cazellx,&  proprie  etrea  ocu  * 
los,d^  hoc  propter  humori  malitiam.  CfiftnVlio  anheli' 
tus,quiacdprimiturdiaphragma,  grauitas  capitis  ^pter 
al^nfiim  vapo«,do!or  (lonuchi  propter  maU  qualitaiC 
bumoai.iingultus  etiS^^pter  vencolIcac2gronam,cru(ftua 
tioaceto&,fomola,  acuta,  foetida  fm  variam  humorum 
^oeruptionem. vomitus,naurea,lubricano  ventris  f^per.» 
fiia  ,retcmio  fupetflua.Becaufa  patent. 

digna  autem  peccantb  humoris  fum  nota  ex  his  qu;  de 
mala  complexione  materiali. 

PROGNOSTICA,  efo  diTpofiuo  prima  hy' 
dropi  fobri  8C  multis  fimtlibus,  vi  colica, &luiiurmodi. 

■ C V R A • Canones.Ordinacio  diaeta.  Euacuaiio  mi ' 
oorattua.Digcftio.  Euacuatio.  Confortatio  ftomachi,  SC 
aboip  membroip.Correcflio  accidenciu,il  qua  remanent. 

Primus  cQpfour  cum  mulca  ablhnriu  cibi,  leiunado, 
diminuendo  i^,iplum  perficifdo,  SC fit  facilis  dtgefliO' 
t|if  ftomachi  ci^rtatiuut, vt  fupra.  Et  poli  euacuatio ' 

oes  habeat  exercitium  vfi^  ad  fadorem  incluliua.  tmo  SC 
ponatur  io  balneo  tnquofudet.&  Hex  adminiftratione 
balnei  timeretur  de  fluxu  materia  propter  multam  replc' 
' ttoncm,iunc  fac  ipfum  dormire  fomno  prolixo. 

Secundus  paflcitur  principaliter  Sc  melius  vomitu, 
jpcipelibcUiori  gradaum  ^Kedendo  ad  fortior?,  de  quo 
^ farpede  infoa.Ii€  ctiacua  cum  lcnitiuis,&  nd  fortibus  medi 
Cifkts,ne  plures  humores  attrahantur  ad  flonaachum. 
Ternus  cum  digelliuisappropriatis  nuurta.de  qut« 


Cap.  XIII. 

basqtnrtotraAatu. 

Quanus  cdflroiliter  eff  euaciuu  fcuibus*  vt  eod?  foco» 

Quintus  cum  confedhontbus  confortantibus  ftoma«  i 

chumoitell  zinzibcr  conditum.diaciioniien  cum  fpccte<> 
bus  vel  aliter  vt  exigit  materia  de  qbus  pratccdtabut  ri^  | 

bricis  Sc  lequ?tibua  Crpe  dicc£,&  tu  adea  loca  recurre. 

DedebtUtdte^trdefhnt^nedpptritHS.  Rjsbr.  XV» 

APpeticutaddbumeftdilbonriopertinent  orifto  • 

machi,ltcut  digellio  fundo  rius.&  eft  coropoiitus 
ex  naturali, <Sf  animali.  Virtus  ttacp  appetiitua  fode  dt^inap* 
fuS  habet  more  flomachi  qua  cum  non  eft  alio  modo  ab 
cerata  appetit  vt  dcbet.d^  eft  cdueniera  pro  vita  Sc  nutri'  «pmmaa 
cionc.CUm  aut?  l^dttur  vel  aliquo  modo  impeditur,ooo  uSmik» 
fleappetit  vt  dcbct.Sedconiingtt  iplaminpliaier  ladi. 
ablate, fcilicet  diminute  Sc  corrupte.  Dicitur  auie  appc' 
mus  ipflus  ablatio.cuius  caula  eft  mab  complexio  tmiC' 
miis  vel  immairnalit  tn  eo  exiftens  uel  aliunde  eueniena. 
frigiditas  quid?  vehemecius  pertinet  appeiit ui.  Auic.cap. 
proprio. vnde  hyctne,dC  in  ftptetrione  appetitus  (um  vc' 
hememiores.  Ex  quo  tnfonur  q>  caliditas  per  oppoftium 
deijcit  appetitum,  vnde  aftate  appetitus  ad  cibum  remie 
titur,namcorrugacioorisftomachi  faciiappeii(a,&cX'  Apped' 
prcisiohumidiiatn  abeo  flmtliier,  quod  facit  fngidiras.  irri« 

repletioaut?6Crarefi?iio  partium  facti  ad  desetftioncm,  tjitio. 
quod  operatur  caliditas.red  ifta  indigem  longiori  per  feru 
tatione.&  tu  criam  curre  ad  ea  qua  Fortiuie nfls  nofter  ag 
gregauit.  fu{2  fcd o cechni  de  bime.  Et  Gemilis.xii).cemi» 
de  deftru(ftioneappetitus.Ec  licet  frigidtias  operef  vi  dt' 

(ftum  eft,  nihilominus  cum  fupfluit  deflrun  monifl c3do 
virtuiem  Cmflbilem  dl^  aitradhuam. omnis  tamen  immo' 
derata  qualitas  idem  operarur.n.aphor.cCmento.ij. 

C A V S ^ jtacp  inueftigft  hcK  modo  vt  de  alifs  ftc' 
pe  dt^um  eft.qm  aut  mala  coplexib  faciens  eft  in  ftomo' 
cho  ipfi  n5  aliunde  coicata.aut  eft  ab  alio  iibi  c5mum'ca' 
ta.  Si  primum  fic  poieft  efte  mala  c6plexio  calida  Ibla» 
aut  cum  prafemia  humoru  choIerici.nS  in  febribus  cadit 
appetitus  propter  maiS  complexione  cabdam  vc  didum 
eft.Adquodeti3  fadcqm  in  feb.fpeculiter  materiali  eft 
praftntia  multoi^  hurooqi  quos  vinus  expellere  ommno 
intendit.&  ad  hoc  eft  maxime  intenta,  vnde  net^  atrradU' 
ua  ftomachi  attrahit,nc(|i  alio9  membrorum.ideo  &c.dlC 
in  febre  peftilemiali  magis  quia  vitra  calidiquem  eft  ven 
tofitas  qua  magis  ftimulac  utreutead  cxpellendum.quate 
adhuc  mtnus  attrahit.  Aut  mata  coplexio  frigida  mortifi' 
cans&hoceftraro.aucpraientiaphlegmatis  plurimum 
viTcoft  cSprehenfl  in  ore  ftonuchi.  quare  natura  refugiib  • * 

cibo  niC  in  quo  fune  caliditas,&acuitas,  vc  cepa  poft  cu« 
fus  acceptionem  accidit  inflario,  Sc  exienfio,  & naufta,d£ 
non  requiefcii  nifi  cum  eru<5tuacione,dlf  multiplicatio  ci' 
iin  humoqc  poieft  fomnus  fupfluui,  vt  dc  caufls  nau' 
reatiux  lattttacis  didfum  eft.  8i  ucro  fuerit  aliunde  c5mu 
nicata^iut  hoc  erit  refpciftu  habitudinis  totius,  vt  quando 
eft  repletio  in  coco&  natura  occupatur  ad  digerendum  SC 
expellendum  humores  malos  & non  curat  de  attratfttont 
ad  venas.cuoc  flait  accidit  in  febnctibus.  Aut  quia  latU' 
ra  occupatur  ad  digerendum  humores&ipfoi  cduerteo' 
dos  in  nutrunemum.  vnde  tunc  vena  non  attrahunt  k fto 
macho  Geut  accidit  in  vrGa,  glirierttio,  Sc  huiurmodiJi' 
cet  etiS  ad  hoc  concurrat  ratione  frigoris  calor  in  eii;6t 
fopitus.&  pro  tunc  Gt  parua  refolucioiimo  quaG  nulla,  SC 
refblucioeft  cauft  alicratioms.  Exwibusinfenurc^  io 
ftatumorboro  altis  paribus  debet  pfuscadeteappecitus, 
quoniS  tunc  maxime  natura  tmrtacft  digeftioni  &cxpul 
uoni  rpecialiter.mm  vix  fopereft  hora  qua  natura  uincau 
Gat^phor.comcmo  illtus.  Quando  morbus  in  fuo  vt' 
gortcoaftiicrtr.  Infmur  fecundo  quare  vrfut&  nmilt»i 
anima la  di^  (iinc  in  aftate  voracia,  nam  caufe  quare  in 
byoaendcoincdum  eft  repletio  humiditatum  phlegma* 

ricarum 


A 


Dcfgritu.fl;oiiiacI)i.  157 


ricanna  qioi  ex  voracitate  Ai  fftateaggreganr.circa  quat 
cuturaoccupaturin  hyemevrdi^uoicft*  Scdhtccadir 
dubium  fi  homo  (ine  comeftione  poteft  dru  illxfus  viue* 
tcvt  pnedufbtalaladequoindubrjt.  Infummaqnvtr 
tut  venaraatcraifHuaefl  debilu,  tta  vt  non  attrahat  metu 
lucccishioit  ftomacho  ,cunc  aufert  appetitus.  Item  etiam 
<jfi  cit  prxfirntsa  multorum  humoru  vt  de  cncioyvrfo  di^ 
mm  Si  vero  fuerit  vitio  cerebri  hoc  cm  ex  fluxu  ca ' 

nrrhi  aut  huroiditatitad  os  flomacht.edenim  replent 
iprum  SC  qnep  ponens  in  eo  maIS  cdpiexionem  calidS  vet 
fngidam  diTproporaonata . dC  ideo  muliu  dorrotentei  ex 
multo  fomno  catarrho  multiplicantes  habent  malu  appe« 
ricum.ell  enim  os  flomachi eorum  femper  repletum.con^ 
fidera.  Q^cll  ^tertnrcnribilitaiem  orta  flomachi  vfi 
ftoroachut  non  fencic  Ai^cionero,d:  hoc  coniingic  ex  oppi 
brione  vel  Ixlione  quociiqiin  neruo  rcuerfiuo«d^  cu  mol « 
liflcattoeorco  ^(cxioparidamc  frofum  oriflomachi,vii 
sn  algoratu  i gbus  cadte  in  cerebro  humiditas  bigida  ad 
ftomachum  auferf  appetitus  ad  cibiit&  ad  poium.  Qni^ 
•dem  edeinget  eo  q>  cerebrum  efl  vehementer  ipfum  fleue 
an  mania , mebncholia » lethargia  (ic  dcalijs.quo  cafu 
obliuifcunf  aut  nd  imaginanf  coroedere»aut  qnqi,quta  ex 
(orti  imaginacionedetrahuntur,dequoinfTaaliquid.  Et 
qnqt  repentur  flomachut  obtufi  fenAiscx  fuinaiura  qui 
naturaliter  non  appetit»  aut  fi  appetit  valde  diminute. 
Qtimeft  vitto  rplenis»quia  no  irSCmiim  melancholiam 
ad otnomachi,vc ordinatu efl^naiura  prima  pnmi.de 
bumoribus.hxc  oatf  faciens  coflridioncm  on  ftomachi 
cftcaula,vthumiditatesinexifletes&replentesipruro,& 
appetitum  hoc  modo  deqcietesexprimanf,  ad  quarum  ex 
prefsioiiem  fequtf  appetitus.  Et  hoc  modo  intellexit  Aui. 
melancholiam  abflergerc  flue  mundifleare  os  ftomachi. 
Qnqt i fplenc  ad  ipfum  tranrmitnc  quititas  maior  melan 
choUx  ^ fti  conuemenS}&  fic  deftrtnc  appetitu»vt  fupra. 
nam  hxc  multa  quaittas  roouet  ftomachu  ad  vomitu , & 
ex  conftquenti  ad  expellendum.dl^  non  ad  attrahendum. 

Qncp  eft  vitio  hepatts,qm  debile  eft  valde,  vnde  virtus 
anraiftiua  no  poeeft  attrahere^ut  qm  in  hepate  eft  (anguis 
multus  quare  non  6t  attraiftio  > aut  oppilatio»  vt  in  fluxu 
hcpacfcoex  oppilatione  me(araicara,aui  qm  in  hepate  eft 
apoftema.  Bt  hac  confimilta  edape  de  fplene  ex  parte op 
pibtidis,dcapoftematu.  Qnt;p  vitio  matncisyvc  in  prm 
cipio  imprfgnationis.nS  natura  multiplicat  (anguine , 8C 
humores  in  principio  pro  numrionc  fatus.  Et  qm  in  iSta 
quStitaie  nd  (linrfaruiadhuc  mcnftrua  necelTaria»  quora'3 
parui(simuscft>hjnc  mlbra  attrahunt»  & fugunt  cum  illa 
iupcrfluanc.  Sed  hic  nota  cp  magis  dici  debet  comipcut  (f 
deftni^s  appeticus»vt  infra.  Qnqi  vermes  fune  in  caufa 
Izdendoftomachum »&afcendHoad iprum.  Excaufis 
cxtrinrectseftcaliditasvehema.reToluens  vinute»&dila 
cans»aut  faciens  fluere  humiditatem  replerxem»  vt  fupra. 
Aut  ftigiditas  vdtemes  ftiipefaciens  auc^ibentrefolu 
n'onem,vt  tn  aialibus  dialis.  Aut  exerdtium  Tuperfluum 
refolucns.aut  ocium  mu!iu«nam  dimittens  exercictu  cadit 
inhetftica.tertiaprimi  decxercirio.  Similtcercnquiseft 
cofiiems  bibere»&  dimittit  illud »auferc  appetitus,  qm  in' 
RSmacur  Sc  inducic  in  ore  ftomachi  eius  mala  complexio 
calfda.itcAiperfluuspocusaquxftigidXiqmdebiliiai  vir 
tutem  fen(ittua,d^  cu  hoc  calidum  naturab  vnde  parua  fle 
Kfolutio.  Itero  fra,timor,rriftitia , abominatio  & huiuf' 
modi  (unc  caufa  deftrudioots  appetitus  diftrahr do  virtu 
itm  ab  attnh(do»ltcct  alix  finr  cau(p.c&fidcra.  I lem  tiSf 
grtfsio  horp  in  qua  con(Uetum  eft  ci^ri.  nS  tolerare  faroi 
ftomachum  malis  replet  humonbus.tenia  primi.de  regi ' 
mine  comeflidit.  VIrimo  nota  qraliqn  in  principio  mc' 
Cx  homo  n5  appetit, & ftatim  alTumpio  cibo  incipu  appe 
tere^hocqaquahcasaiftutnucntaindboalccrat  c^lc' 
sooem  dcftnienit  appeti  tum»  VI  ft  ftt  illa  complexio  calt 
Ex  quo  apparet  quart  potus  aqug 


(rigidx  qn  excitat  appetitum.  Et  ftmiliter  quare  tn  fir# 
bridiantibus  redit  appetttus  exa^mpeione  panis  infuf? 
inaqua  (Tigida.&ccomra»diccdumflmab  complexio  de 
ftruensappetteum fuerit firigtda.adhocm  colicurnc^  tn 
degluiitiSc  cibi  huraidintet  os  ftomachi  replentei  ftmul 
curo  cibo  depominl»  Nota  (ecudo  in  progooftids  qn 
appetitus  cdualercentia  n5  eft  bonut&  cadit  ftgniflcai  re# 
cidiuationcm,ni(i  flt  ^pter  paucitati  (anguinis  & debtli# 
tate  corpons . Auic.de  deftrudtone  af^mitus  circa  prm# 
cipium.  Sed  hic  nota  q»  cSualefccmcs  poflum  habere  ca# 
funi  appcttrut,aut^picr  humores  corruptos  qui  remanfe 
runc  ex  feb.auc  43pcer  paucitate  ianguinisin  mebrit.  vnde 
virtutes  remanferunt  debiles»  non  potentes  attrahere  nec 
refolurtes.&  ideo  n6  fic  appetitus.  Primua  cafus  fignifl# 
cat  recidiuam.quta  qup  telinquunf  in  morbis  poft  cndni 
(ubuerfionc  fiicere  confueuerum.Sed  fecudus  non.  Bt  co 
gnofcic  primus  qm  (emper  diminuendo  ,pcedit.  Secudus 
vero  in  augendo  qmomni  die  melius  appetit,  confidera 
ergo  illud  inquit  Auic.qm  in  primo  cSuenii  euacuatto  ia 
fecudo  n5.  Nota  & terno  cafus  inxgritudinibut  chro 
niciieft  valde  malus  & cdueoit  cu.v>.aph.vn.fc(fliontSt 
in  morbo  diuturno  bftidium  cibi,&  deictfi tones  fyncerp» 
malum. eft  quidi  malum  per  viam  figmtga  muliS  debili# 
latem  (ignificat.roalum  per  vi3  cau^,quia  eft  caufa  deie 
(flionis  virtutis , cu  cibari  n5  poteft  dc  ex  cibo  cCfortart* 
Nota  & quarto  q>  cau%  deftrutTiionts  appetitus  fum  ipf( 
exdem  caufx  dehtiicatitappentus»c5  fum  minores  & de# 
biliorcs.Aui.in  finecapituli.dl^deftrutfctoappcmusbdU 
3frigiditateeft  deterior  $ faifta  3 calidiutc  co^frigidi# 
tts  eft  acueni&  non  deftniens  appetitum. 

SIGNA  demonftratiuaquandoacciduntcxpartc 
aeris  fettur  ludicio  patientis. 

Signa  (i  fitertt  3 mala  coplexione  calida  vel  frigida  c5# 
prf  hendi  poceft  per  figna  (iipra  de  ea  diiffa.  Ec  Hmiliter  (i 
fuerit  vitio  humoris  tn  ftoroacho  extftemfs.  namde  ipfia 
fupra  de  mala  complexione  ftomachi»&  cu  ibi.ltem  inue 
ftiga  de  regiraiix  prxicrito»&  conruetudinc»&  huiufroo# 
dt»de  quibus  fxpea(ftum,&  rememoratum  eft. 

Signa  n contingit  .ppier  paruitaci  rcfblutionts  cogno« 
Icitur  per  cutis  rpilsitudml»^  per  regime  quod  prpcefstt# 
Bx  quomulciplicatxfummultx  (upeifluitates.&  multi# 
plicata  egeftio  quoniam  membra  non  attrahunt.  Item  ga 
poft  exercitium  aut  euacuationem.  Si  conuakfac  appeti# 
tus  pauca  eft  ems  conualefcentu. 

S igna  eius  qux  eft  ex  debilitate  oris  ftomachi  fune  no  # 
la  ex  hts  qux  di<^  (uni  in  prxcedenti  rubrica. 

Signa  eius  qui exvlcenbus  fum  q>egrediectn  egeftio 
ne  aliquid  ex  dis , vt  paruiras  morx  cibi  in  ftomacho » SC 
reliqua  qux  de  vlceribus  ftomachi  infra. 

Signum  (i  propter  impregnationem  ,eft  impregnatio 
Signa  humoris  puendi  fxtor  ortt  io  quibuf^m  hort^ 
egeftio  mala,&f^da»naulea,&  huturmodt. 

Signum  fit  propter  abfeifionem  tnelaochoiixeffijlia 
ad  os  ftomachi,quia.Cnon  tranfmiiitiur  ad  excitandu»eft» 
quia  ex  afliimpiionc  acetoforum  excitatur  appetitus  ik  fi 
cit  hoc  magfs»  vt  fi  fplen  eft  magnificaiui  retentione  me# 
lancholix  t pfius  qux  iranfmiiii  debeat. 

Signa  quod  eft  ^pter  multitudinem  mclanchoIixtrSf# 
mifix  ad  ftomachum  eft  (apor  acetofua  ^inquietudOfVO# 
mtius  melacholif  declinatio  coloris  hoitad  nigredine* 

Signa  3 vermibus  funt  figna  vermiTi  & q>  p admint 
ftrationem  aloes»&  taUum  conualelcit  appetitus. 

Signa  q> contingat  paucitate  (anguinis  tunc  lUud  decla 
rat.ga  eft  couakfcIs»auf  quia  magnS  habuit  euacuatioor. 

Signum  eft  .ppter  (bmnum  eft  fuperfluitat  nus  ita 
non  adeft  aliqua  caularum  aluirum. 

Signum  <p  cfr  3 mortificatione  appetitui  eft  mala  com 
plexio  confirmata, aut  euacuatio  plurima»  qux  prxccfint* 
&iouim  corpus  dcbtlicaaR.licvtaliqn  appetat  aliqucoa 

cibum. 


TraAatus.  VI. 

cibcrni  9C  cum  prxlcntitur  naufiat.A.'  abhorrn  illum. 

Signum  propter  dcftrucf^ionc  fenrusorttfloma' 
f chiell,  quia  reliqua  &na  funt>5^  tamen  hic  ex  comcftione 
mum  acutarum.vt  eft  rinapti>diatrionpipereon.&  max^ 
enem  leiuno  mordicationem  non  feiuti.  Nctji ex  alium 
pcione  rerum  habentium  induceremur  nnguUuramur  nau 
(eam  aliquo  modo  commouetur. 

Signa  Ii  contingat  Ixdi  cumunitate  cerebri  cognofcN 
curexipHus  cerebri  nocumento  ptrcepco.vt  accidit  in  ab 
goraiis  vc  diiflum  eft. 

Signa  Ii  ell  ex  oppilatione  nemorum  reuer/iuoru  nulla 
vel  quali  nulla  percipitur  dclciftatio  in  cibo  aut  potu. 

Signa  (i  vicio  hepatis egediones  liquidat»alb(, virides* 

PROGNOSTICA  .^Oedrudlio  appetitus  in 
aegritudinibus  chronicis  eft  valde  furpeidui  6c  malus  ,& 
maxime  in  dyremeria . SC  iKmeria.  Debilicas  appetitu» 

dcdrucflio  accidens  abfi^fe.non  ed  periculo^ . Qiibd 
fi  hierit  cu  (r.«S^  per (eucrans  periculod.  DebiUras  dC  cor* 
mpf  IO  appetitus  kdigi ditate eueniens  valde  malum » quia 
fignificatvirtutis  mortiiicaiioncm.  Quando  appetitus 
cadit  in  coualefccnce>rccidiuationeui  Iignificat.  & de  tpfo 
dudum  ed  tndecauns. 

C V R A. Canones <S^ ante canonupofiiione numera, 
bumur  calida  Sc  digida  appetitu  excitaiHta.  Calida  funt 
allium, ablinihium.de  quo  Aui.cj.canone.reducit  [appeti* 
cd  medicina  mirabilis  ad  illud  cum  bibuntur  de* 
coidioes  iplius>aut  (iicci  ipHus  deci*  dtebus>quat|i  die  tres 
nulu(at,Anirum,Aromatict7  rolatu  dcfcriptioneGabrier. 
Bulbut,Calam»ri,Capparus,&  rpectaliier  idditt.Ce  px, 
Cardamomii , Cinnamomii , Dtaciiontien  cu  rpeciebust 
f^adix,Melilti,Metridatum,OliuxCilitx»Piper,PoriU) 
Raphanus, RuU) Sal. Syrupus  de  abfinthio^Thcriaca, 
Trochirctdcabitnihio,Vinum,?edoaria,  Frigida  fune. 
Acerum.  Aqua  (rigida  quSnute  qua  non  (lipern  calorem 
Sc  extinguae  innatum,quia  moderate  fumpta. Acetu  fquil 
Ikicum.Citomum.Crifolona.Granata  acria,Lac,La(du . 
ca,Morum,  Perfica  ,Pircef,rpecialiterraliti,Poma,Ptra, 
Ribcs.RoA,  Htexdebilicamihus&deiideniibus  appeti 
cum  fune  cerebra  animalium , Cuairbtta, Crocus,  Ficus, 
Laifticinu,c5fimilta,  Medulla aIalium,Portulaca.Pru> 
fta.^uccharii  rolatum.  Canones  tn  ea  nota  qux  fit  ma* 
lacdplexione  calida  (eruent  canonesdidli  Aipradcmala 
cfiplexione  calida  domachi,quibus  adduntur  hi. 

Primus  in  ordinando  dixtam  c^fiderel  multum  ho 
n.Nam  quia  ex  tolerantia  (amis  inflammatio  Iequit,hinc 
dentur  cibana  bigi  da  in  pauca  quamate , Sc  Cxpc  attento 
femper  tenore  virtutis,d^  pofie  Cius  tn  digerendo. 

Secundus  q»  cum  appetitus  fedes  fit  in  ore  Itomachi,vc 
df<f1um  eil  in  principio  rubricx  huius,  hinc  debemus  rc. 
media  applicare  ori  Romachi.  Ex  quo  infrrS  q>  degluri . 
tiopaulattnaiC  bcquemata  reiconuementiscRex  melio. 
ribus  applicationibus  reraedioru  tn  hac  dirpofiiione  fiert 
poftibilium  patet  correlarmm  imelligenti. 

Tertius  fi  occurret  acensaliqd'  vt  cR  debilitas  finco 
Craila  recurras  ad  capiiula^pria  lalium  accidbiil. 

Caudal  hic  ab  Aui?.  diadroniicn  cleduarm  de  pomis. 
Item  potus  aqux  bigidx  moderat  x fumptx, de  quo  pau> 
Io  ame,&  hoc  ^m  canone  ex  correlatio  fumptum.  Sed  tiic 
cofiden  virtutis  tenorem,  qm  fi,rlTei  conualefcrnaex  ftb. 
aut alawr  virtus debilirata,tuiic‘aqua  fngida  extingueres 
virtutem  Romachi  naturalem,  quare  no  ea  vicdutn  eR  eo 
cafu.  Laudatur  aqua  granatoru  ab  Auic.fimilitcr  liiccus 
ciui.  I(em.f)i.(ucciexpre(stdegrants&  corticibus  fimi 
liter  granati  parte.i.fijcci  memhp  par.  v.bullianc  adinuicc 
Icruo  tgnc,d^  leuicbullfcione*&:  de  iRo  dei  patienti  itiuno 
ftomacho  mane  & Iero  vnu  coclear.&  Gaddir  (uccharo 
ro.qu2citas  dec^,vt  fit  Romacho  magis  gratum  melius. 

Pro  his  verooil^salqtquxadexira  applicari  debens 
tteurre  demaU  coplcxione  calida  Romadiivi  dufiucR 


Cip:  XIII. 

Sc  hoc  ferrpeum  cR.  vbi  ef  it  nab  cdplexio  calida  Roon# 
chi  abfq;  materia,  ^bd  fi  (iteric  cu  materia  attfde  caoo* 
nesallegato  loco  pofitos  de  dtgcRione  Sc  cuacuaiione , SC 
tttibt.Sedhic  nota  t^Tcammonca  inimica  eR  Romac^.  Scmm»* 
Auic.inhoccapttulo.  Auic.tamcneamcficedii&altj.Ied 
bocappofuive  vites  eam  vt  poIbbileeR  in  palsionibua  ^L/^***** 
Rontachi.nam  materix  in  Romacho  cotentx  funt  itiagu, 
&bcilfusaptx  duci alqs paribus materix  tnalqt  locis 
Mmenex,&  ideo  in  paGuonibus  Romachi  fufiictum  leuca 
|^rmacix,&  benediiRx. 

C V R A infrigtdavtquia.r.eRinalac5plexiorob,p 
portionaluer  & fuo  iure  agedum.na  primo  abRinerc  i cs  *. 
bo  longo  tepore  meliuseR  & minoratio  eius  luuat.  Serui 
itaqihuccanonc&alios  duoshtc  pofitos  de  mab  c5pb' 
xtone  calida,&  eos  qui  Tum  fupra  in  nibnca  de  mab  cona 
plexionc  (rigida  Romachi  cn  marcrta.  Lauda(  hoc  loco 
dtaciniiamomn,diaciminu,(in(iber  cudiiri,theruca,roc<>. 
tnda(um,&  hmoi.de  qbus  Aipra  de  mab  coplextone  Ro* 
machi  abfcp  materia.  Q.  fi  fiierit  cu  materia  phlegmati.' 
ca  vifcola  anende  canones  de  ordinatione  dipf,digeRi'0' 
nr,etiacuatione^  exteros  pofitos  fupra  de  mala  compb^ 
xione  (rigida  cTi  materia.  Ec  hic  nota  q>  vomiiuseR  fin*’ 
gubris  medicina  Sc  fiat  cu  rebus  iocidrtibus , Tubtiliantt-. 
buSiVt  cu  raphano,aut  porro  prius  comcRo  in  bona  quS 
titate.cuqificpduashorasRctem  vcl  circa  (aciai  vomi*> 
tum  cum  fyrupoacetofo , meUino,dl^aqua  irpida.  Item 
in  hoc  Cliu  multum  commendatur  vfus  aloes  cum  meile» 

Item  medicina  propria  eR  hieta  fimpIexXjar. 

C V R A infatRa  per  comunitatem  oportet  fpeculei 
canones  ponere  fim  fpecialem  rei  exigentia,  vt  verbi^gn* 
lia  ordinem  caubrumfuperius  enumeratarum. 

C V R A fi  (Mmrcfpe^u  habitudinis  iotius,vtqa  in 
toto  repletio  cu  poroiii  coRipatione  SC  debilitate  calori» 
naturalis  fic  fuli^ti.  Canones.  Ordiatio  diptp.D^dRio» 
Euacuaiio.  Pororil  aprio.  Caloris  naturalis  confortatio». 

Ordinetur  in  hoc  cafu  dixia  vt  di6t1  cR  ex  parte  horp,. 
vtga  prohibeaf  abut  longo  tepore  SC  mmoref  donec  vi 
uificetur  vittuseiua.Aui.Iiemcx  rebut,fi>ortionatit  det» 
quia  fm  expetentiam  caufx.  SC  qm  hpc  cauia  Pm  plurima 
eR  phlegmatica  grolla  vifcola  detur  cibus  (ubiilutiuua» 
caleb(Riuus,&  iiKifiuus,de  quibus  ommbus  fupra  tertio: 
ciaiRatu.eius  caliditas  tamen  non  fit  multum  excedent  ti'’ 
peramemum  ,(<d  ad  tpfum  appropinquet. 

Sc^ndus  perficit  euhu.^  qbus  Aipra  de  mab  coin*. 
plexione  Romachi  cum  matera,  vt  (unt  fyrupus  acetofu«' 
fimplex,meliinu8  copofitus  de  radicibus.oxy  mcl  fquilli» 
ticum,fyruput  de  cabm»o,dc  hydbpo  Sc  hmoi:  & confe 
dlfombus  ca!idis,dc  quibus  ibid^.df  tu  adea  recurre. 

Tertius  cAplerur  cum  euacuatiuitdc  quibus  alle.iana 
loco.Item  cu  (ricaiionibirs  prolongatiuiv,Rationc  in  ba!« 
neo, cum  prouocancibui  fudornn,  SC  huiulsnodi*  Et  nom 
fi  materia  erit  pauca  hic  fien  poterunt  Ratim.  q>  fi  (ue. 
rti  molra , de  quo  lonper  eR  verendum , debent  hxc  ficrti 
la^  purgaiione& nonalitcr. 

Quariuscopleturcu  fricationibus  leuibusccpemc£a«i 
<Ris  dj  manibusfolis,aut  cu  manibus  imindisoleo  camo 
mtllmo,vcl  de  amygdalis  amaris,aut  cu  balnat  naturali.’ 
bus,aut  artificialibusiex  rebus ^porcfdacis,vt  funt  camo 
milb,melilotum,&fic  dcalqstn gradu  no  muli umelcua 
tisJ^ia  fecunda  pnmi  deeii  qux  aeddunt  cx  balneo , bal-* 
neum  ctbu  thdfgeRu  digent,&humorccrudn  maturate  i 
Quimus  completur  curo  dixta  vt  fupra  cum  abftinca 
lia  donec  calor  igmacur,&exhibtnonc  rerum  confr>rcafi« 
tium,&fxcitamium  calore, vt  fune  ihenaca  amiqua^mcn 
cndatum.&buiufmodi^bocbtRispurgationibua.  ’ <ti 
C V R A fi  (uerit  viiio  certbn , vt  qfi  Autt  caiarrhot» 
aut  ^ia  ccrebru  fit  aliter  quo<^  IxGinvvt  fupra  .tunc  cui » 
conuRit  in  duobus  canonibus  luc  generalibus.  Prirou» 
cRcorrctRio  dilpoGtioiuf cacbri,quufi  noneR pofin^ 

bilcjVt 


' i 


■X)'- 


De  xgritud.ftomachi. 


afiquando  contin^tt  (bfif  prof noflccit  relm<)uaf » 
•Secundat  cdctfebnconcortatio.d^  ht  caiionctcompie- 
li  fune  Tupra  qnco  capiculo.et  primo.(S^  tu  tb<  tn  loctt  iuit* 

C V R A nfucrttCxraoili6cact«kncru/danmi<nruin 
ftooucho » tunc  recurre  ad  ea  qux  de  paralyii  dtdfai  liim* 
fecundo  capitulo  (lipra. 

C V R A incaquxe(l,quiarenrutIuobturu«  naturali 
ter  duo  cationet  feruenl.  Primui  vt  attendat  humor  qui 
fouec  ea  plurimum  eft  humor  frigtdut  fiat  ciut 
euacuatio  digei^ione  pcedeiue.  Secundus  q»  confortetur 
otitonuchi  curemouemibutilUm  malam  c6plexton?» 
d^excitant(butappeiitumA't(lud  fiacai  regimine, dipta, 
qm  non  nill  in  magno  tempore  hoc  perdei  poceii.  medici 
nxaiKcmcno  veniunt  in  bitidid.  ExcAmendatuetlcm' 
■amomu.phtiliciy  ficut  Hccp  cu  nucibus  vel  cu  amygda* 
lit,paitula,cu  amygdalis  mfidit.  Item  lauda!  calamus  aro 
•xuticuf.  Iir  fii  et  canon  cu  hit  ponan!  apericiua  q vtat 
alimeti  aperum^vt  femen  tceniculi,petroniUni:&  hmdi. 

C V R A-Inca  qux  cxrplene  venit,  vt  quia  nd  mutat 
meUnchotia  ad  osfeomachi  ppter  oppilatione ven$  qux 
abeo  venit  ad  tpfum  ot,vt  fiipra.& infra  de  rpletie  tret  fer 
uentur  canones.Prmius  cfe  eitacuatiu^ecudusefe  apertio 
oppiUtionit.Tertiutefe  fplenit  cdfoitatfo.  Et  vt  itsco' 
piorut,fcuo(^olaquxhepar,&  pulmonem  apertunMpe 
riunt  dierpiems  oppilationem.^  maxime  qd  oppilatio  no 
cfe  fortis.  it  fuerit  fortis  fortioribus  veere . Mediocres 
vero  in  hoc  cafu  valentes  runtjfcolop.agnus  cafeus,cappa 
rus,fraxtnus,&  habet  magnS  pprietacem»^  mirabile  con 
tradurictcrplents,^  renum  lapidi.  Vndedidcusefe  frixi' 
iHis  quaii  lapidem  feangens,ct  iuuac  multum  rpleneti cis  in  • 
valis  fatfiisex  eo  comedere.  Aba  plura  require  3C  fortiora 
capitulo  de  fplene  infra  tn  principio.  T u itaqi  cd  his  & ii « 
intbbus  apermuts  pcede.  Pro  fecundo  ca£i  & pro  terno 
require  locoallegato  qux  funi  rplenem  confortantta,quta 
alnscxaln* oportet levii^m  variam ipitus  oppilationis 
caufam.  Pro  primo  nota.Etibi  qm  in  principiooportet 
etiam  cuacuarc  melancbolum  t tam  in  fplene  retemS  pro« 
pier  oppilatione, quxfuit.  ii  fuerit  ex  multiplicatione 
tnelancholix , tunc  pnmus  canon  eft  euacuatio.  vt  (upra. 
Secudusefedboru  laudabilia  bom' odoris  exhibitio 3i  na« 
tura  melancholix  multum  diilantiura.difhirunt  comple* 
xionc  fenguinei  quos  habes  fiipra  quarto  tractatu. 

C V R A *In  £i(fla  vino  hepatis, vt  quia  debile.  Cano 
oes.Contorcatio  bepatis.Secundus  efe  naturam  refumerc* 
Primus  cSpletur  cum  exhibtns  imus  dC  extra  calidis,aut 
feigidis,vcipl4dtrpolitio  exigit,de  quibus  plene  cap.de 
he^te  .Sed  fciio  q»  in  frigida  (yrupus  de  abiinthio  mira* 
bilem  pprietatem  habet.Rerumitur  aut!  virtus  cum  cibis 
ad  hoc,de  quibus  in  tertio  cratfeatu*  dihiertt  mulitiudine 
fenguinis,tunc  phlebotoma.  Si  ex  oppilatione  vt  in  flu* 
xu  hepatico,aut  4?pter  apofeema  cius  recurre  ad  capituin 
de  hepate  iuis  .ppnj*  rubricis.  In  ^nantibus  adminifere 
cur  Cibi  (aporoi},&ea  in  quibus  efe  caliditas,&  tiKiiio,  vi 
sium  verus  odorifertt , c6hmti\xum  virtutis  txpuliiue,& 
refoluttuum  maierixmalx.  Auic.ambulet,<%  t!pcratum 
betant  exerciciu.dl^breuiier  cdfbrtel  feomachus  ne  malos 
bimos  k matrice  recipur,aut  abeis  non  lxdatur,&  valrn* 
cia  in  hoc  fiim  emplailra  feomachi  cu  fece  vini  nd  adufea, 
&mcliila,d(:aceto(itat  citri  quomodocfrcp  fumatur. 

C V RA.Sfiiiertt pprcrvermes,,aut propter duxum 
vemris  recurre  ad  capitulum  de  Ruxu  ad  proprias  ru* 

bricas,c5ilmiiiter  intellige,fi  propter  iIncopim,aut  aliud 
accidens  occurra  recurre  SCc- 

C V R A tn  ex  caudt* excrinfects  cura  eil  earum 

ablacio,&  ftomachi  vt  decet  ex  hts  qux  di^  fune  in  prin 
cipio  capituli  c5fonatio,&  hic  (cito  <;piaqua  caltbeata  mi 
rabilicer  cdfortat  virtutes  natura les.Calamcrum  cdforias 
ftomachum.ia.cQendix,puIpxrumach.ana.5.i.panisairi, 
felbii  10  aceto  vcl  fiicco  €itonforn*feij.tcnmttf  dlC  cokn! 


m 

dCcolaturxadda!  param rpiiusaeetf vel (ued.GeIador> 
aiam  ad  idem.  i|t.  extremiurum  pullorS  3c  porcelionnn. 
ana.lib  i.faiuno9,perdicuin,auiufn  paruarum.ana.ltb.f » 
decoquamur  in  vino  acerbo  addito  vino  citoniorumdC 
granaiorUjpuloerts  cinnamomi.^,  s. parum  croa  ad  colo 
randum.tii  decoquamur  fuificiemer  il  congelari  voltie 
ric  addat  pfyln*$.  f .ligati  in  periola.  Valet  ad  hoc  arorox 
cicum  roRgaryophy llatum,fyrupi  de  abiinthio.de  agre* 
ila,df  huiufmodi.de  quibus  lupra  in  principio  capituli. 

De  corruptione  dppetitHs,  Rjthricd.  XVL 

COrruptio  appetiiuseil  appetitio  rer  comrartxd^ 
diuerfx,quia.f  non  coniuetx. 

C A y S A eft  humor  malus  diuerfijsk  cdliieto 
iua  qualitate  lxdtns,d£cilappetitu8luticarbonn&  huiuf  i 
modi.&efe  nofeus  i mubis  irrationalis,  SC  ab  antiquis  di^ 
dtutefe  poras.duab  Aui.difcrimen  Sc  penculii.  Et  caula! 
^malicta  humoriscomiptiinoriRcio  feomachi  imbibito 
43ptcr  malitiScdpIexiontstottusvcl  vifceru.  vndemala 
ccicbrac  digefeio,ad  quod  concurrebat  vllts  reru  humor! 
phlegmacicum,aut  mclancholicu  multiplicantium.  Nam 
comuniter  talis  humor  efe  phlegmac icus,aut  mrlancholi* 
cus.  Bx  quibus  hab!tur  trrsnus  caufx.  Priroitiua.f.acc# 
dens  Sc  c5iun(fhi,vt  patet  imelligcti.  Et  quide  hicappeitf 
cus  vt  plunmum  impregnamibus  accidit  fpSiirer  in  duo* 

' bus  pnmis  nKniibus,auc  tribus , in  quibus  retinenf  men* 
ferua  in  maiori  quaiiiate  ^ fit  nccenarin  fcriui.  vnde  cum 
fuperflueifa  corrupanc  ad  feomachu  perucnientta  inducuc 
hunc  appetitum.cum  iiaqt  fcems  /tt  maior  in  poilcrius.dS 
cuc  no  ile  fuperiTitunt  menllrua,qa  plus  de  eis  ad  fe  trahir, 
Sc  ideo  ccHat  t(ieappetitus.Ec  tunc  gradus  m maliria  cius, 
qm  qui  appetit  acuta  acetola  SC  hmoi.eil  minus  malus  ^ 
ille  qiut  appeiic  lutum,carhonet.Moue!  icaqt  natura  ad  ap 
petendum  rem  c6trari3  illi  humori, qm  dife^rStix  non 
naturales  cotrarta  c9cupife!t  ferudo  techni.  Hxc  tb  cotra 
rktas  n6  efl  ^ro  qualicatecnanifeila  tm,fed  etiam  occultS» 
Nam  dato  qi  appetitus  iit  ad  res  iiccas , non  r5  ad  ocs,fe(f 
ad  vnam  d^minac3,vt  efe  ad  tcrram,aut  ad  emeres  tm* 
Vbf  notac^exiignts  fetis  efficaabusde  impregnattone, 
hoc  vnum  cilefRcax  valde.f.cu  mmietur  appetitus  multe 
ris  ad  re  vnam  tm  qua  feturari non  pdr.  Sed  quxret  aliqt 
in  cafu  deb!c  n3c^  concediea  qux  tales  appetunt  cum  con 
iraria  appetum  SC  cura  Hat  p ederaria.  Dierdum  o>  qnq» 
c!kedi  debet  vt  iiifea.hxc  tn  ii  (une  cotrarta  formautti^ 
ea  tunc  tid  Hc  cura,fed  per  comraria  virtualrter  ^Sc  in  elrc* 
dtu,vt  fune  cikraru  caufem  refpiciciia,d^  ipfem  euacuStia 
cutuCmodi  efe  agancus , nirbtih , fenx  ySc  hmoi.  SC  cura 
hoc  modo  iiccduent!tius.N'aliceniabe8  mal3  coplexio* 
nem  calida  in  feomacho  ex  pfentia  phlegmatis  putrefadi! 
appetat  aquS  qux  cil  et  cotra  ria , forma  liter  tn  ex  cius  po* 
cu  n6  cura! , fed  melius  ex  exhibitione  lurbith , aut  -fenx 
qux(umcdirariavirtuaiicer,&eife(f1iue.  Bt  infumma 
corrupta  digefeio  efe  caufe  appciitusciiius  digtfeiSiscor* 
rupte  caufx  infra  dicen!  fua  rubrica. & tu  ibi,d^  n5  folum 
reperir  hic  appetitus  in  mulieribus,  fed  ettS  tn  viris.  Nam 
qn^3  loco  vt  in  feb.putrida  cleuant  iumt  ados  feomachtf 
corrum  petes  appettcum.Ice  tn  n6  febriettbus,vc  in  poda  * 
gricts,fcabioi1s,&  huiufmodi^beribtis  humores  corru 
pcos,d^connmiliter  k particulari  membro  , vt  cil  hepar, 
fplenyd^humfmodi.Iirm  abfeinere  multum  3 cibo  efehu* 
iufmodi  c3.iuxa  illud  tertia  primi.de  regimine  comeilio 
nis,colerare  iamem  feomachum  replet  malis  humoribus* 

C V R A canones.Pnmu8.0rdinaiiodixtx.Buacua 
CIO  mtnoraciua.  Digeftio.  Euacuatio  rettrrata  SC  forcafeta 
eradicatiua.Corre^o  feomachi illum  humor?gRantia* 
S^tfeiHcatio  m?brf  mad3tis>aut  totius  ii  3 coco  vemc. 

Ordinatio  dipep  debet  eite  ad  cdrrarium  caufx, veferpe 
diifeum  cil,&  qux  fum  eam  complcncta  habita  funt,  quar 
10  fecundo  tradlacu.di  cu  tbtv 

Sccundua 


Ploblc' 

mi- 


De  f grftu.ftomachL  1 5 ® 


cku&expttlUomfhumtflirubfbnt^^  comta^utpar 
(tum  ftomachi  ppw  <|u?  infurgtt  fen£itij>  quf  dS  *f*^^‘*  ^ 
^ £amc3,cft  ab  alijf  caufia  contingere  pot,vt  k calidiiaie» 
vt  ftaiim  declarabK^  ficut  maceria  mebncholica  hoc  b 
Ctf»ia  Si  phlegmatica  higida  aceto&bcere  potem.  nS  cft 
caula  cxprelfioDU  humtdttaium  nacuraiium  in  ore  doma 
chi  exi(lentium>quarn  prima  erat  caub  remotionis  bmta 
& fimiliter  c6ta<flua.  <&;  ficut  mala  complexio  nuterMlia 
hoc6acit,ita5Cimmateralis.namaucupaiorrt  ponunt  de 

notfreauet  rapacea  vt  aftureaad  acrem  frigi du,vi  bigidi" 
caa  inducat  in  eis  appetitu  quoad  auea  capiendas  prSptiui 
d^&ciliua  moueanc.ItemA  habiumea  regiones  frigidio# 
resalijs  paribus  fiint  inimfioris  appetitus,  vnde  theuioni» 
ci^nghe^  &c.plus  lombardis  comedunt.  Exqbus  inferf 
1^  habetes  os  ftomachi  frigidum  funtjntcfi  appetiiut>dn« 
modo  frigiditas  illa  n6  fuperRuat » qrh  fic  deficeret  a^him 
.ppnum.vt  lecnda  Apho.c5mento.xx.6i hoc  voluit  GaR 
fecundo  technt.  de  lignia  Romachi  feigidi*  Inf^ficcui^ 
dotpcaurrhua  defcedens  p6t  eflic  cau& famis,  corrclanu 
pacet  iiitelligeti.  Sedfone  dicetur.huius  edtrarium  videe 
in  expericiia.A:  Aui.v.tertri.de  cararrho.  Diceoduepea-’ 
tarrhus  frigidus  de  (cendens  non  replcnt,led  fua  frigidiiate 
ini  corrugans» ve  fiipracll  cati  (a  famis.  Qiibdli  hiertcre^' 
plens  dcricitappeiitumt  Sc  hoc  e quod  comuniter  euenir. 
& ideo  apparet  incxpcrtrtiac6trarium,6i  de  hoc  loaicua 
cft  Princepsinqumta.nSprimoloqucsinquit.dihoc  eft 
raro.  Eft  nSep  in  hoc  coucntcncia  cum  fame  naturalt>qm 
ficiuinfame  naturali  fic  futflfo  de  venta  paniis  mfbroru 
ad  venasmagiu$,d:  de  magnis  ad  maiores  donec  tali  fU' 
dtione  perueniae  ad  remoucdas  naturales  humtditaies  quf 
fune  in  ore  omachiab  his  humiditatihus,quare  k calidi' 
cate  etia  contingere  pot>vt  di Au  efl  refoluete  3i  cdfumen 
tchashumidicates.  Scdvt  veraciutcaufaeponanc  dicaf 
vitra  frigiditatem  diAS  potappeticus  caninus  cuiinge 
re  k refolutione  & inanicfone , quarQ  ambarum  caufa  pot 
eflc  muIciplcx.Et  pnmo  calidiraa  refoluens  in  tocoextftrt 
VI  in  febrientibus  ^cp  apparet. vnde  fit  refolutio  humidi 
iubftamifici  mtbroruippcer  quod  mdira  per  venas  par* 
uas trahunt  ll  magnif»(Si  magnae  ab  hcpatx,.hepar^  mefe > 
raicts»nK(craic«^fundofromachi,6i  fundus  vliimo ab 
ore,&  frbret  in  qbus  hoc  acddic  funt  febres  4>l<xx  foluen 
Ics.Aui.in  principio  capituli.  Tu  ifi  nota  tp  caliditas  ob 
cioeft  fufficiensyimo  otno  pernens  (moderata, hoc  n6 
feceret  quod  diA u addidi  ^pter  rophtfram  qui  vellet  de . 
ducere  ex  di  Ao  Aui.in  omni  febre  faliS  hcAica  famem  ca 
ninam  cocingere  dcberc.di  cu  c&fidera.  Iieni  caltditas  fu 
peifiua  ons  froinachi  refoluens  3C  facies  oa  cotinue  tefrau 
nttonem  reqrere . vnde  Auic.  Et  qn^accidic  appemtn 
caninus  ,ppter  ralidiiaiem  fuperfiuS  in  ore  fromachi  tcfoi 
uemem  & requirente  rrfiaurattone,quare  eft  os  ftomachi 
quafi  ftmper  famelia1,6i  hoc  piurirou  facit  fitim^i  in 

quibufdS  dirpSnibuifamemcnruperfluueiusrefolurio. 

Icf  caliditas  excrtnfeca  maximein  corporibus  porofisiin 
quibus  humidum  eorum  cftfaalc  rcfolubile  per  modum 
diAum.  ItemrefblutiofaAaexmagnobbore.  Itemex 
fijpcrftua  vigilia  rcroluentehumiditacesnaturales&  exira 
hcnteipbsad  exteriora.  Nam  ipfe  caliditatf  in  vigilia  ad 
extra  veniccem  fequum^  ecam  abea  traliunc.  vnde  me> 
bra  reminct  inanica.  Item  debilitas  conteriu*  cum  forti' 
tudineexpuinuar, quare  fit  reroluuo  fupetflua.  nS  mebro' 
nim,humtdum  rdoluic  6rm^bra  non  reftaur3tur,qn  nu' 
irimemu  no  ftat  ctttfpore  debito  applica  tum  ,ppcer  debe 
licatemcontaiu«,&mrtiiudinem  txpulfiux.  Exinani' 
fionc  faAa  li  vermibus  frigentibus  humiditates  orisfto' 
machi  contingit  fames  canina,  fipitt  quod  patientibus  ex 
cis  dare  debet  frequenter  cibus, qm  corpus  vel  ftomachus 
^ vacuus  ipfum  fic  frigiit,d^  mordic3t,&  extera  mab  in 
ducunt  accidentia.  Item  mulia  euacuano  A fripcrfloe 
teaniendo  membn  hoc  facte*  lo  fumma  itaqi  coUigu»' 


nir  ctet  caufx,frigtdicM  cxpriinenf,adf ditas  refoluens, 
inanitio  confumens. 

S I C N A demonftrattuafifrieritrxcalidRate  refol 
ueme  eft  fitis  forcis,&  viplurtmum  cum  ventris  c5ftipa  « 
tt one  cura  priuatione  vomicus  acetofi & erit  qualo (us  6£ 
hm5i.de  reliquis  fignis  caliditatts,&  liic  noca  <p  aliquSdo 
hofes  multum  fic  de  cibo  accipium>d^  iti  non  imptnguan 
tur,&  hoc.eft  fignum  fortis  caliditatu  rcfoluentis. 

Signa  quod  fi  fuerit  caliditas  aeris,aui  es  nimio  labore» 
exercitto,d^  huiurmodi.ftacur  iudicio  patientis. 

Signa  fi  ex  frigiditate  paruitas  fitis  multitudo  frets  ftue 
fluxus  inflatio  multiplicatio  ventofiuium,multtplicatto 
appetitus  cum  multitudine  finguhus  abfi^  mordicatione 
&cum  peftima  digeftione. 

Signa  fi  ex  vermibus  ex  fignis  vermium  cdprehendic. 

Signum  q>  eft  li  debilnaie  comentiux  in  toto,&  in  fto« 
macho  exitus  egeftioms  cnidx&  ipfius  fanguinoletite^i: 
pm  plurimum  cft  cum  lienteria. 

Stgtia  tp  fuerii  ex  foni  reforoneertt  filis , A reli^  fignn 
caliditatis  A ent  ca  bona  digeftione.  QX  fi  fuerit  relblu^ 
tio  ex  bbote  nimio  tt  huiuftoodi.ftabif  relationi  infirmi* 

Signa  (pfrjent  victo  humoris  aceiofi  erit  paucitas  ficis 
ad  aquS.eruAuatio  em  acctofa.  Qu6d  fi  fuerit  acetofitas 
ex  phlegraiceeft  acetofitas  pura  cura  humiditate  mulca. 

Qubdfi  fuerit  exmebncholbent  cum  pomiciiace,5< 
cum  quadam  ficcitate  cum  reliquis  fignis  ipforum  humo 
rum,^  quibus  in  principio  operis. 

SignafifucricexcatarrlK>rciturperfigna,cius  iam  du 
Aa  fupra  quinto  capitulo. 

PROCNOSTTC  A. Caninus  appetitus  raro 
euente  ex  reumate.  Caninusappetitusfi  perfriierauertt  du 
cit  in  bu limum, 5:  bulimus  in  famem  fincopalem , fames 
fincopalis  tn  mortem.  Vtgibtettaq}. 

C V R A Canones  in  caub  calida . Ordinatio  dixtx* 
Di'geftio.Euatto.Ec  ipfiui  rcfidui  reforone  fiue  cofupuo* 

Dixta  ordinef  ad  coirartum  caufx.vi  q»  frigida  fini  A 
humida.Item  fint  dtirx  digcftibnis  vc  eft  nba  fraAa,len' 
ccsexcorticatx,pifces^onchi1ia,oua  indurata,pcrtubra, 
panis  a$imus,&  hm5i.  vn  in  cafri  ab  acctofis  ft  ypticttab 
ftinere  oportet , qm  lalia  appetitum  excitam , A tu  fupni 
de  mab  complexione  cali^ftcmachf. 

Digeratur  materia  vt  decet  cum  digeftiuis  fupra  quar* 
tocrac.pofius. 

Euacueturconfimtlrtercumeuacuatiuit  ibidem  pofi' 
lis.Scdhicaduenetp  talefoluttuum  debet  elTc  benediAu 
&faciieneexpotctia  folutiui traheretur  noua  materia  ad 
ftomachum  apta  augmentarc  appetitum,  aut  quolibet 
ipfum  lxdere.de  quo  rupra*tn  principio  huius  capituli. 

COfrimiturautc  materia  calida  per  applicatione  frigi' 
doni  inius&extra  applicatoru,vt  ad  extra  inungendo  cu 
oleis  frigidts,d^ ad  intra  cum  eShibfiionefrrigidamiu.  pro 
quibus  fupra  de  mab  complexione  calida  ftomachi. 

C V R A . In  frigi'da  propter  frigiditatem.  Canones* 
Ordinatio  dixix.Digeftio.  Euacuatio.  Ecipfiusimmen' 
fitacis  abbtio. 

Dixia  fit  ad  cotrarium  caufx  ex  calefacietibus  paitici 
pancibus  vnAuoficaie  rcbxame , vt  carnes  pingues^nfe' 
rum  prxapue.Na  oportet  vt  elongetur  ab  aceto, & poo' 
cteo  Autc.&  IU  pto  his  fupra  tento  tractatu. 

Digeratur  materia  vt  decre  lubes  digcftiua  fupra.iii). 
trac.Q^d  fi  tuent  vifcola  vtere  tnafiui$,vt  fune  ccpae& 
huiufmodi,&  fi  oportet  etiam  alfro.  1 

Euacuatio  fiat  cum  appropnatis  ettam.tin.trac.poft' 
tit.namquoddfAucft  de  materia  frigida  imelligi  habet 
indtflmmer  de  phlegmatica  A mebncholica.pro  quibus 
omnibus  recurre  fupra  locis  nunc  allegatts. 

Aufertur  immenllias  appetitus  cu  vndhK>fle,&  pingui 
bus,re1ax3tibusoaftomachtv&tmerala  maxunc  c5frrt» 
VC  diAu  cft  caro  pinguuanfrtum,&amtu  afiaia,confr|t 

&pr«cjpue 


' • Traftatus.  VI.  ’ 

8c  pr^ci^e  vimim  decodhonw  rerum  calidarum  nm  no 
cnmatarura,in  quo  nd  fit  poniidtai»  neqiacetoficat  olno, 
^fumenim  fanatabea  fiimptumin  potu  caleladum , dC 
tn  in'uno,&  efi  cunitto  maj^t  confrrens  eta  nifi  adfit  ipfia 
vnMri*  (blutio.Aui.NS  fiftxric  ventrti  ftuxucoportet  ve 
•uitem  vinum  olno  t fiy  dticum  nSqt  aitgmftum  e^cit  in 
appemu  canmoi  3C  atnarum  addit  in  foluttonc  v^rit  ipfo 
rum.Auic.Et  de  hu  duobus  paTstbus  dicef  in  dubi|t,qus 
vetUima  enim  in  a<flu  pracflico.df  tu  ibi  Bc  fato  in  ap' 
petitu  canino  comuniter  cSfequil  vomitus . Itero  coniam 
d^maMine  potuaoWi  dulasit^quo  nonefi  fiypcicfias.lc< 
vicclU  ouorum  atlatorum  valde  pofi  ctbucn  afiumpta. 

In  Turoma  exhibeamur  pinguia  'vn^uoia  fua  vifcofita' 
te  adhxreniia  on  fiomachi»^  iprum  replemta. 

• C V R A Si  luent  ex  melancholia  Ruente  ad  os  fioma 
cht  Rat  cum  hoc  phlebotomia  de  CiluaielU  fimfirp  manus 
snaxtme  fi  tale  corpus  hiem  camorum  & pingue>c^  fi  hiC' 
rit  micriim  no  fic  competeret , tu  confidera.  Quidam 
ve  RaP.in  libro  diuifionum  applicant  cauterium  ex  oppo 
flto  oris  llomachi  vt  exiccem  di  confument  materiam, 
sneo  tempore  quidam  medicus  voluit  bcerevni  magno 
viro  cui  omnes  Si  pentiores  medici  contradixerunt  inter 
quos  erat  Marfiliusnofier  Paiauus. 

C V K A*InIa<fhiexdebilitatevirtutftcppUirietcon 
tingit  ex  mala  c^plextone  fiigida  cura  efi  per  exhibitione 
Cdirarioru,  vc  fupra.  vnde  vinu  rubeum  potes  in  caCii  cfi 
inextme  c5ueni?s  de  quo  dan  debet  plus&  minus  f m lor 
ffitudine  virtuni&eius  debiliiate,vc  in  dubiis  dicetur. 

Q V R A*Infii<fio  cxeuacuationcruperflua&  exma' 
gna  reroluifone  3C  corponi  raritate  efi,vt  habitet  loca  hi 
Kida,tmo  di  qd2  vt  Placeminus  ponit  tale  corpus  in  aqua 
frigida  quod  cll  fiendu  tolerSte  virtute, & fi  ruacuatio  fiip 
fiuit  inungat  corpus  coeifcn  rebus  fiypticis.vt  oleo  myr^ 
tino/oF>mafiicino,ro^.landar.'cum  cera  faceto  d^urep 
cibi  vilco(i^o(ai,vt  pultes, pedes  vitulor», (rumemtreo 
dfum,panisa(imus.5^  tendat  omniaad  pinguia,vtfitpra. 

* Qi.ib J fi  euacuario  fupRuet  oportet  attedere  magis  exhi» 

dia  danda  (lint,&  (orttori  fimper  magis  efi  attendendum 
altero  no  neglego, vt  pofsibtleefi.  Sed  nocandu  fi  ex.' 
serius  applicarentur  fiypcica,d^  p interius  darent  vn^uo 
&&  pinguia  cura  foret  conueniemior , dc  laudatur  in  cafu 
oleum  amygdalinum  recens  cum  ^ccharo. 

C y R A*Inb<flopropterRuxu  catarrhiefi  cura  eius 
catarrhi  poR  qjam  applica  vliimTi  di<ftum  de  eS  bigida. 

C V R A .In  biRo  ppeer  vermes  *efi  interfriflfo  eonl, 
&eorfi  euacuatio.pro  qbus  recurre  mfra.sv^ca.Sini(pci 
bi  gTofri  frtgidi,&  panis  infiifus  in  aqua  Rigida. 

C V R A^Infa^oexalritcaufis  efiexhiberecotrar  a 
ex  iam  dicRis,vt fi  acalidttate  fimplietter  da  obarta  lubes 
liabigida,&  fune  cucuaKres,cucurbita,&  hmufino  Ji. 

Df  bulimo.  Rjtbrici»,  XVIIL 

aXi  T)  Viimusefifimes  mfbroritmcuioca,autferefota 
m*  Ml  *PP***^*®  ftomachi  abhrione.Cuius  caufa  eft  cali- 
dicasm%roruhumiditatc  fubfianttateconrumens 
dC  humor  frigidus  in  villis  fioraachi  imbibitut , aut  mala 
c6piexiofrtgidavirtuteai(enfibilcfiomacht  mortifieSs. 
***'  Bidicif  fames  rofbrorum,qm  hzcfanxs  dtVbefi  vm.* 

uerfalis^GaP.in.if'Apho.in  cdmencotUius.Potusindig? 
ttam  fbluit,qm  vmuer&ltter  olaro^bra  famefemfioma' 
choycxcepto  fi  bmet  eius  bmes  remififiima  efi  vt  folo 
bolo^aut  vino  faturef.  Quare  di^useft  bolifmusli  bolo. 
Ex  quo  patet  quare  di<Rn‘efi  tota  aut  kn  tota . Fames  ve« 
fo canina  allegato  loco  didla  efi  parcicularis,qm  cilin 
particulari  m^ro  folu  vt  in  ftomacho.Dial  in  villis  fio 
saachi  imbibicus.NS  fi  efiet  adhxrn  non  replens  caufarec 
appeitfOcaninuro,vt(upradi^  cfi de catarrho bcicnce 
appetito  camnutaiVtu^edeoti  rubrica*  Dicitur  autem 


Cap:  XIII. 

mab  cSpletHo^quiaconfuemt  vemrriteragenrtbiitfnM> 

gort  dc  congelas.  Aui.dC  huncappetitd  conticuit  ^dere 
appetitus  caninus, qm  in  appetitu  canino  accidit  multipli 
catio  multi  phlegmatis  crudi  per  viS  indigefiionss.  vnde 
cefiai  appctiius^omacht^  ftomachus refugit  cibum.dlS 
ideo  dicif  efi  eu  lactetate  fiomachi,qm  rfi  ficut  fiotna« 
chus  latianis  nd  frnties  tnanitioni,led  im  enm  mf  bra  ^ ca« 
lidiate  refoluunf.de  ideo  ifii  fiam  debiles  A extenuantur 
cSm  ignorSteSyde  ex  eis  accidit  in  fine  cdfiypatio  vetris. 

SIGNA  demonfiratiua  notaftim  exdidrts  inde< 
fcriptione,dC  pofi.  tales  emm  macrefiunt , A extenuantur 
ignorStet  caufam  co  vcntns  fiypticitate,cu  ablatione  Iot 
appetitus tocali,dC fi  fanKtefidimtnuiafames&  folofii' 
tiac  bolo,&  declarSt  hac  difpdncm  qux  ^eilerum  vc  cA 
frigiditas  acris  ni  mia,  vt  aeddit  iter  agentibus  io  frigore, 
qbus  aeddit  fubito  Rmet,dc  dcoeSaasmum.In  Qbus  ac« 
cidit  fifitdiu,  vomitus  phlegfnacicus,eruduatio  acetofr, 
fenfatio  frigiditatis  in  fiomacho,dC  I mebris  palliditas  co 
lorts,aut  terrefiretias,vrina  pblegmatica.pullus  debilis, 
paruus,dc  frequens.  It?  laatto  vel  arcAdio  4>fMcr  labori 
in  hora  vehemetis  caliditatts^aut^spicr  caltditatcm  febris 
long(,dC  magni  laboris  in  qbus  luc  perciptf  in  ore  fioma 
chi  cholera , vel  humor  calidus  ,orts amaritudo,  fiedeas 
linguxtcalidicasin  fiomacho  pcfcepiavrxnafubulisait 
citnnitati  decimis  aut  ad  rubedin?,pulfus  v^elox  fpifiusd^ 
durus,  egefiio  ficca  cum dtrtnitaie  vel ntgredme muIto« 
cies, dc  fic  de  reliquis  fignis  cakditacti  fxpe  dtdis. 

PROCNOSTICAdckis  nihtl  vc  tn  pr«cc<* 
denti  rubrica. 

U V RA^Canonesanie^ponanf  ponendi Ium cano« 
nes  acctdemiu  confuetoru  venire  in  bultail  parf?ic,&efi 
fincopis.ocude  iiaqi  primo  vt  fincopi^tus  rcumiac.  Pri« 
mo  diuertedo,ac  virtuti  alalem  fcnfitiuSfiimuISdo.  vrr« 
bfgraiia.Ricenf  extrema,dc  ftringar^,pungStur^  plamg 
pedii,eVtrndanf  capilli  A nafusenruro,£icir8irrorcf  aqua 
rofi.frcudo  ligna  aloes, ro&s,vtobs,mufca  A hmdi  calt« 
da^ut  Rigida  vt  difpoficio  cximi , & fic  dc  ali|s,vt  fupra 
x^cap.<^cumresfiiCTttab(qi  fincoptattende  ad caufam» 

C y R A.lnfa^ppcercaltdicaterelbltKntifiance  ^ 
femia  humoris  Rigidi  in  fiomacho  ordinef  dixta  qup  de 
chnetadcalidumparnper.de  ru  habes  teperata  dc  calida 
qux  adtniiicem  cdroifcere  poteris  (upra.ttj.trac.de  tu  ibr« 
V inum  fit  odonRiD,pauciRrit  efiemix^vf  1 cuaqua  deco 
ifitonis  paflularum  Rtgtdu,&  femper  efi  cibis  A potu  po* 
ne  aliquid  odonRri  ex  calidisodonfrris  imenfiortbus  aut 
remifsioribus,vt«get  difpofiiio.de cu ea  qufre.xj.ca^dc 
fincopi.de  fiipra.inhoc  in  prinapio  ex  fiomachalibus  po 
fitis.NSmaxmKCdRrtbucccliapanisanaci,&  bifeo^  I 
fula  tn  vinoodortRro  lymphaio,aut  no  lyniphsco,vt  do 
cebit.  Bt  in  fumma.Pnmuscan.efi  appetitus  ftomachi 
rubIeuatio.Sea1dusefi  p dixrS  rero,dc  fiomachu,&  vir# 
tuti  mebroru  coforiSnuadminifiraiio.  T enius  digefiio^ 
Quarruceaatio.Qiiiius  fiomachi  dC  mrbroru  cdbrtacso. 

Pnmus  cnplee  ^ibido  ne  vinus  (enfitiua  foptatur  dC 
patiens  in  fincopim  cadat  A fit  dturrtemtbiis,  vc  ligando 
eorum  manus  A pedes  vehementer  |(«is  prohibendo  eos 
^ fomno  cum  difirecione  pungendo  eos  morofi  incumaa 
do  vngues  virgula  molli  verl^Sdo,ntc  dilruropacur  ca# 
ro  propter  eorum  debilicatei». 

Secundus  perficitur  cum  cibis  odoriferis  caltdis,auc  M 
gidis  vt  ^et  difpofiiio  in  Rigida  co  vino  odorifero , tor# 
ccUts,fiuc  paneaffiito  tn  co  infufit.In  cabda  cum  vino  gta 
natorum  medej  (aporis  cum  cinnsmomo,aut  garyophyf. 
ligno  aloes  modico  vt  foIaaromaci(em,comrdsnc  carnes 
pullorum  afiatat,Iardacas , curo  garyc(^yr.arper(M  cum 
aqua  ro^.dec6nmiliier  de  altjs carnibus  de  quibus  tertio 
crac.  vnde  debes  efle  fiudiofus  ad  admiiuftrandum  ea  qup 
.appetituro  excinnr,dc  quibus  fupra  de  ablatione  sppetR 

tus^fadiqeaibcarcfiiuianda»  .i 

Digefiio 


Dc  atgritud.ftomachf. 


i4o 


DigcO/oAfeiatMano  fi»  vt  petit  natcria.Naraflfae. 
ttt  frtgidti  viico&  habes  oxyuul  fimplex.fyrupd  umplicc 
c5poUuim.vt  Cipra.iitj.trac«ConflmiIiier  tn  calida  fyru. 
ftrtgidos  dCeuacuatiua  appropriaca. 

Quintus  perltctt  cum  hts  quz  ad  intra  aut  ad  extra  ap« 
pUcaiuur  calida  aut  frigida  vt  dtrponciocxjgit.d^iu  ha^ 
bahxcola  empUfrra,vn^ionestConfrdlionet>&  hm5i. 
de  mala  complexione  fromachi.^  tu  tbi«  Sed  hic  noca 
clphora  ad  extra  tn  aula  calida  mulium  laudat.  In  frigi* 
da  vero  lignum  aloes>gal(ia  murcata  • 6C  ex  copoQris  ihe* 
riaa>df  maxime  valet  vbf  fri  mala  complexio  Itne  mate* 
ria.de  qua  fupra  de  mala  coplexione  eius.  C6fr<fhb  de  dia 
thonpipereon>&  vbi  ettaqi  Iit  materia.  SC  tu  ibt.  Vlctmo 
Icito t^vbibulimusaccidit  ex ditlblutione piabor?  cen 
frrt  balneu  ex  rebus  frigidis  ftypeteis,  vt  eil  myrcus>rof . 
codiuia,&  hm5i  vexfiiones  dCc.  fiam  vt  de  aula  calida. 

Defume^ncopdli,  RKbricd.  XIX. 

FAmes  Hncopalis  efr  frmet  ex  cuius  tolerantia  accidit 
fincopis.tSc  cafus  virtutum. 

C A V S A cutus  efr  caliditas  fonis  in  racn^rit 
oIbu«  rcfokaenf>&  cogent  tp(a  p venas  paruas  3c  magius, 
vt  fupra  It  ftomicho  attrahere  ad  quS  atiraifrione  fcquttur 
relblutio  humidi  fablcaufici  ipnus  fromachi  3C  mordia* 
tto  eiufdc  qbus  cum  fromachus  debilucf  accidtc  lIc  p via 
reibluiionisd^  mordiationts  ,quas  n5  potefr  fromachus 
lolcrarc  (incopis.  Et  efr  hxc  fames  media  tnter  naturale 
Ct  canin3.Noocnim  cfr  inte&  vt  anina,nec  debitis  fiue  re 
tmfia  vc  naturalis.  Ht  di«fcumefr  ex  cuius  tolerStia.  nam 
■ufi  fuccurraefuperuenietfirtcopis  frequftcreuSinmultiS 
accidit  fincopis  vel  dtfpofitio  d ^spinqua  ex  qua  iamis  to 
lcramia»vt  funt  corpora  multum  cholcrica  habetia  os  fro 
snachi  multn  feanbile.nS  cum  famem  tolerant  fromachut 
ottrabtf,qaincisfuperabudai  mului  de  cholera  fubtili yal 
de.primo  mouef  ipla  ad  os  fromachi.  vi>de  ipfum  mordt 
cat  SC  flncopim,aut  difp5ntm  fincopi  ^jpiiiquam  auCit, 
SIGNA  demonilratiua  noufiiotex  dirpofinon» 
lpCi.&  cauGcius  iniiotelcfi  ex  fignisortcdemibus  calidi* 
niem  tam  ex  parte  primitiu*  caofx  relatione  Mtiemts^ 
«X  parte  antecedentis  ex  lignis  iubitts  fupra  dc  dlm no  ap  * 
petitu,^:  bulimo  altduatem  figmfiamtbus. 

P RO  GNOSTICA  non  aliter  ^ de  camno 
appetitu.&  tu  ibi. 

C V R A Ganones.nafiuericfincopiS  curer  fincopis. 
vt  liipra  de  bulimo, fincopi  magis.  Si  vero  n5  afiucm, 
fcd  iimcaf  de  a ^tura.Canonet.  Primus  cafi.9»  n6  tarde 
cur  in  cis  cibus,  fed  dec  ame  eius  aduemjim  3i  exhibear  pa 
nis  infufus  in  vino  frigido, vt  granatoru  de  ciconris  3c  hu* 
dufmodi.Etrcgal  regimine  di^ode  bulimoexaufi  ate 
da  faciedo  suonem  digefrionf,&  cofricacionc , vt  ibi  m* 
moratum  eft,.phibentur(pi  fomno  multo,ne  infl3mec,A 
cholera.  Tuep  p cius  copleta  cura  recurre  ad  ea  quf  de  do 
lore  lloimchi  dc3  fiim.tS:  tu  c5(1dera  ilU.  Bc  nota  cp  i ifro 
calU  valet  cibi  frrgid<  ftypctti,vt  faba  dC  hmor,  A grolsi. 

Defiri.  Riibricd.  XX. 

CVm  in  prxfrnttaru  loqui  dc  zgritudinibus  mem* 
brorum  incedamus  hic  de  fici  no  naturali  loqui,  vt 
de  fame  aiflum  efr.  ER  ttacp  fitts  no  namralis  rri* 
llislenfatto  fromachi  qua  irritat  ad  qu^rendu  potu  frigi* 
dum,5^humtdu.  Vndelccridodeab.efrappetitus  frigidi 
&huinidi.  Cuius  auta  ctl  mala  ciSplcxioalida  dC  fica, 
tnaterialisaut  iromaterialis,d^dicif  mala  coplexio ficca 
aut  Calida, df  no  dicir  ficca  &alida,9a  ab  vtracp  fola  p^ 
caularifiriifVt  inFortmtcnfi  freundo  icchni.  q5nc  de  fici. 

fiiic  leiKcmia  Gaf.primo  dc  fimplict  medicina.difr.vj* 
& dicil  fitis  k ncciiace,qa  ^^prie  efr  ficui  ficcitas.  Et  ame 
politionem  aulliru  nota  no  femper  in  fici cA  necefiaria 
hBaidt  roridi  confumpcionccaoca  quanta  cA  ncceUarta 


g^aufando  fitiffl.  vt  ptm  in  prima  afimnpttonc  ptperfr. 
namaulacurficit&ndeA  venfimiletp tanta friertc  Eadia 
refoiutio  quata  erat  ncceflaria  pro  fici  caulanda. 

C A V S iE  .Decaufisaute  hoc  ordine  fcnbif,caufri 
funt,qm  ois  aula  auccA  tn  Aomacho  per  lc,auc  cA  ab  ex* 
tra  vcniens,auc  cA  in  eo  per  cdmunicaceab  alijs.  Excplu 
primi^cue  finsqux  cA  3mala  coplexibncinaterif  afaidg 
cbolcrtcx,auc  phlegmattc;  ,in  rugis  oris  Aomachi  cdpre* 
henfx.  Aut  alterius  putridx  cbullAtts  tn  eis,  ficui  qn  acci* 
dic  ex  ebullitione  phlegmatis  dulcis.  Exephtra  lccudi,vt 
ab  aere  alidoxAuofo»vt  ame  anf,<5(  fiibcane  cibi  Ali* 
tis  calidis,vt  acruminibus,alljo,cepis,cibu  grofsis  infiS* 
maciuis>auc  exicc9tibus,vt  Aba,arnet  vaccin*  & hmoi. 
rehusalijs  alidis  vt  eA  piper, <in^iber,c^cA  tone  fiiper* 
fiua  qit  Aomachus  laborat  in  digeredoiS:  elcuamur  multi 
vaporet  alidi  potu  aqux  fdjx  ^ aliqn  perducit  ad  mor* 
tem  cu  no  fuccurritur.iiq.deaccidetid^  moibo.&  maxi* 
me  cB  multa  potatur ,vt  fxpc  friciuc  nautx  cum  deficit  eis 
aqua.N9  inducit  eiut  potus  multus  vfus  punchonf,iSf 
cxcoriationc  inceAinoru  qbus  morifitur, potus  vim  vete* 
ris  infiaraaiis  & cdburctit  ficieme.  Na  cx  cius  potu  infiam 
mitur  cerebru  & cor, dd inducit  fre  frb.phrencfira  di  lan* 
dem  morte.  Item  potus  medteinaru  fliimfacuiium.Itcm 
ibmmitmuliusfuptrcibosalidotfrdcut.  Itc  iadiuslon* 
gusf  leiuno  maxime  AomschoexiActe  calido  cholerico* 
liem  vigilix  fupeifiux  exiccStct.Item  exerciciu  forte.  Ni»  Germa* 
ima  locutio  exiceSs  humtdiratc.  Stario  longa  in  x Auari)s  ni  cur  p 
,ppccrquod  mS  miremur  fi  vltramomani  multu  bibunt,  mftum 
Item  coitus  fuperfiutis,euacuatto  fupcrfiua  naturalis,  vr?  bibam* 
fiuxut  multus  vel  di  medicina  (adla,&  cum  fitis  frquitur 
cuacuaifone  medicinx  figiuc  <p  opatiocius  AtAa  efi.  Aui. 

Item  accidetia  animi  vt  eA  timor  Ibrris  fictic  apparet  I his 
qui  ad  patibulum  ducuntur,.  Ketemo  enim  alore  fpualia 
infiamStur  Q tnfiamario  ort  Aomachi  comumatur  ^pter 
^pi'nquitat?ad  ea,&  ^ipue  ad  cor.  Ii?  morfu  aialiu  vene 
nolbru.vt  vidi  in  loane  cteonia  cantore  qui  morfus9  a* 
ne  rabido  femp  fitiebar.  Exeplti  tertq,fii  qnqji  toto  vt  in 
frb.arfiuis  vt  k vaponbtisco  t|ve  eletmss.  Et  hic  notac^q» 
in  obufJa  frbaccidit  frbrittes  n6  cefiant  bibercA  non 
crwnc  donec  moriamur  irnle  in  paroxyfmo.  Aui.n9^ie, 
eA  qoxp  m materia  grofia  mdigeAa>&  infiamata  valde  SC 
pumda,&  per  potum  aqux  nmiiu  nd  digcritur,lcd  igrof* 
fatur  magis,<Sk  fit  corinue  magis  tnobediftexpuin5i,quia 
magismgrc^acur.vnde aut?  remanete  alidiuiteputrcdi* 
nali  in  matrna  ita  groila  acceditur  fitis  6c  nA  fanatur  do* 
nec  moriumur.  vc  eA  videre  in  frbribps  pcAilctialtbus. 

Qnrplt  mebro  particulan  vt  in  hydrope.na  fri^a  oppi* 
latione  m venis  hepatis  remanet  in  vems  iUis  grolTum  op 
pilas^aquofumrefudac  invetrcm,quarcmfbrarema*  « 
nent  exicata  cuptccu  irrorarb  Item  eci9  tunc  contingeme 
opptUiioe  in  mefrraicis  .phibetur  tr9fitus  potusad  hepar. 

Item  inapoAemate  hepatis  commgrte  per  vtS  refoluin» 
nis.vndeaitraiAiua  debilitatur,  quareniSatcr^lmaquofi* 
tatem  debiu.d^fimilitcr9rrigidiiace  pofitiiq^idicfricienc, 
nec  incAuetiic  cp  a duobus  cotrarrit  tdem  ^Mienuutic^tus 
diuerfimode.  Iicro  ut  colia.nS  Aame  repletione  in  inte* 

Amo  colon  fi(  oppilatio  in  verus  mcleraicts  multii » quia 
ad  Ipfum  tcrmin9cur  multz,&  oppilatio  m mtferaicn  re 
(Ai,ad  quodett9  multe  terminatur:  quare  ^thibemur  tr9fi 
tus  aquofitarit  a1>i ad  hcpir , ad  quod  concurrit  q>  colon 
cquiiai  Aomachum  A ipfum  coprimit,d^  enS  aiia  imeAt 
IU  gracilujVt  apparet  ad  (enfum.vrtdeoppilatio  gr9dis  fr 
qititur  in  mcleraicts,  ^pter  quod  fitis  auAtur  per  modu 
qui  di?bi8  e A.  I tera  k alidi  cate  pulmoms  Aomacho  cora 
muoiata.&hxccAfortiorqpillacpixfitcomumtaieals 
ditatis  Irepatis.  Auic.  Q.  fi  dicatur  hepar  Aomacho  am* 
pl«<fmur.  Dicitur  q.  verum  eA  quo  ad  partem  infendre, 

Ad  pulmo  magis  appropinquat  on  Aomachi,vbi  cA  ap« 
pecuus.Vt  patet  in anatomta*.  Item  pAig^babilitrr  dict  tp 

maioc 


Traftatus.  VI. 

maior  «ft  infllmatio  Tpuloione  cffflt  m^brum  dioIfficS. 

Ittm  caliditate  renum  vt  in  diabete  trahente  ad  fe  omne 
bumidicatcm  aquoCim>quarc  membra  exiccata  remanfr. 
Item  caiidicate>auc  ncacate  conttngctc  in  aJgama&r , & 
Imygdalit  radfctt  hngup  i)  ot  flomachi  humeiflare  cdfue 
nerunt'  Item  ex  caliditate  imeilmorum  lloniachocomu 
nicata.  Item  in  phthi/i  caliditate  putredinali  ori  c5icata. 

SIGNA  demo(lratiuaftnrua5^molelln,olifue« 
rtc  ex  mala  cdplexione  immareriali,aut  materiali, agna  ha 
bcn(  ex  i9  diiflu  de  ea.Vc  H ex  calida  cholenca  anaarttudo 
erts,auc  laUedoHea  phlegma  lalrum,dl(cd(trrdealtjs. 

Signa  n cft  ex  oppilatione  maxime  quaeeft  inter  ftoma 
chum  3c  hepar  fequil  ftaxua  varit^quia  materia  ad  hepar 
mitti  non  poteft. 

Signa  fi  ex  caliditate  renum  in  diabete  fcittir , quia  non 
fedatur  ex  potu  aqu;  ,imm0  aqua  ad  rene*  irahif,A  indi' 
geila , SC  per  virgam  emittitur , ita  <p  fitts  dC  prouocatio 
vrinx  fele  confequuntur, vc  inh^  de  diabete. 

Pa^  c6itaic  pulmoni*  > aut  cordi*  cognolatur,^  re ' 
mittit  frigiditate  acrtsd^  Vigilia  c6fert,qa  inea  fit  caatio» 
cuaiio,<Sf  fomnuc  necet, qa  fit  inea  Tupercaichidlio. 

Signa  rtu*  quf  efi  9 ficcitate  meri  rcindunc,quia  eft 
ua  debili*  CUI  confert  fomnu*.  propcerca  quu  humcctat 
vemrem.Sed  dicet.  Aui.dicit  proprio  ca.q>  fitif  vehemc' 
tior  eil  tUa  qux  fit  ab  ore  fromachi « deinde  lila  meri,  hic 
•utem  efi  parua  debili*.  Oiccndum  eft  lorei*  fr 
Sc  debili*  ratione  curx. 

S (gna  eiui  qux  eft  ex  calore  figna  > quia  confert  vigilia 
dif  fomnut  addit  in  ea. 

S igna  fi  ell  k cdttate  male  c5plexi5it  hepati*  cognofei' 
fur  ex  notitia  malf  complextoni*  ipfiut  hepatts  calids  Si 
ficcx.Iiem  fi  efr  apofrema  in  eo  calido, aut  non  calidum. 
Si  ita  cSfimiliter  de  alfjs  membnadicendum  ell. 

Signa  fi  ex  toto  cognofdtur  per  malam  complexioni 
calidam  Si  ficcam  in  toto. 

Signa  fi  luem  exaltj*  caufi*.  Cognolhinnirex  proctf' 
fione  litarum  caularum. 

P RO  G N O S T I C A«Stinfebreadueneritfiiit 
cumariditate  lingux  malum,  vnde  Aui.  qn  aggregamur 
in  fgritudinibu*  acuti*  fiti*  vehtmei,et  ficettat  vehemls« 
tncilludefrmalu  valde.  Sifebricitantmultumfitiuerit, 
Sc  (Ubito  cellct  firi*  d^frb.remaneat , SC  lingua  fit  anda  SC 
nigra  morti fignificat^TCuldubio, quia  virtus  frnfinua  ell 
morti  ficata.  Aui..pprio  ca.  vc  di^uro  ell.  ell  ab  ore 

ftomachi  efr  deterior  fiue  vehememior.deindc  qux  k me' 
rt.deinde  quxk  fundo  fromachi , vitimo  qux  cxcGicitc 
intefiini  ietuni.  Siti*  pofi  afiumpeS  medtcinS  roluciuam 
cuenie*  fignificat^mplurtmnilU  medicinSoperaiSeile, 
cuiui  fiti*  defr(flu*.vc  in  decimatertta  iercti.de  fiti  in  pluri 
bus  fignificac  q»  medidna  adhuc  efr  in  operatione. 

C V R A canone*ineaquxfaiflaeftkmalac6plexio' 
ne  materiali.  Ordinatio  di^f.  Digefiio  maierip.  Hitacua  • 
tio  mal;  qualitati*  tmp%  remotio.  Gc  tica  hi  ^pleii  fine 
cx  hi*  qu;  feripta  Tunc  de  mala  cdptexione  fiomacht  cum 
iiuieria,vbi  fupra.amen  aliquid  vitra  ilia  hic  dicetur. 

Dixea  ordinnur  ad  contrarium  caufx  cum  frigidfs,df 
humidi^de  quibus  fupra  cercio  trac.d^  tu  tbi. 

Digeltiopcedaceuacuationenifi  fitisefid  imolerabili* 
vel  vehemeiM  valde,quo  cafii  oportn  incipere  ab  euacul 
done,qui  auc  Tum  ryru.dt^rentcs,habet  fupra.iiii.crac. 

Euacuacio  autem  fiac  it  porsibile  eft  cum  leniituis  tem' 
peracis,auc  frigidis,  cufurmodi  fune  calla, manna, chama' 
rindi,pruna^befien/uccut  violarum  ro(arum,aqua  fru' 
dhium&huturmodi.q»  fi  nontranfra*  ad  reubarbarum, 
•d  hier9Gaf.dif  huiufmodi.  Et  nota  <p  hcc  aloe  habet  pro 
gaciuS  in  euacuSdo  has  materias  cholerica* , vel  phlegma 
fica*  in  ore  ftomachi contenta*.  fi  hierii  falik  auc  adu 

fta  mifee  de  fiicco  fiimiierrx , aut  de  Tyrupo  cius , auc  ali' 
futd  de  ek^hiario  aincch,dl^  flmilium  rcl^iciendum  mi' 


Gap.  XIII. 

ceram  meUnchoItcam  adufttm.de  qufbua.ti4.crtc* 
Malx  autem  qualitates  remoutnf  cum  fiii*  concrarif^ 
vt  diiftum  eft. vc  lWgfdft,& humldit,cuiurmodi  fune  pni 
na,f}Mnachu,mclon  indus,granaia,la<rcuca:ec  huiufinodf» 
Bc  cx  rebus  melioribus  eft  pani*  loiu*  in  aqua  cum  pauco 
vini  paucifrri  in  principio  menrp  all^mptu* , ,ppcer  quod 
noca  ea  qu(  in  cafu  ifto  dani  fi  fune  ficili*  penetmionia 
debent  admiTcert  cura  hi*  qux  retinent  ea  in  ftomacho. 
vt  cum  ftKcogranaton!  ,aut  dconiorum,aut  agreftajauc 
cum  puluerc  coriandrorum . vt  verbi  gratia  aqua  hordd 
in  qua  refidemtam  freerme  rofx  etiam  efi  ftypiribu*  (ut*. 
Pani*  autem  in  hoc  ca^  eft  multum  c^uemens.  Sed  noca 
canon  hic  habet  vematem  maxime  qil  quprtmusexsm 
guerc  nulam  c6plexfonem  in  ipfo  ftomacho  exiftemem. 
Qu6d  fi  (uerit  propter  mlbra  remota,oponet  qi  talia  fine 
fubnlia , discum  rubtilibuspenetratmisadmiTccanl.vnde 
eo  cafii comienicaqua  frigida  cum  modico  aceti  vel  vitd 
mixia.  Sed  hic  nota  duo.Primum  cp  ficiens  valde  nd  dc' 
bet  bibere  aquam  frigidam  fubno  Si  in  multa  quamiiaK» 
fimiltter  nec  aliud  a<ftuale  frigidum  fiti*  extiniftiuum  ix 
frigiditas  fuperucnieni  mortilfcaret  illud  modicu  calona 
cp  remanfie  poft  multam  refolutionem  in  finlaiTtS.  Si  hfc 
Aufc.vndc  meo  tempore  duForhuienfis  veniret  fummo 
mane  ad  legendum  inuenit  amc  vnam  tabernam  Senent 
vnum  e*  bibuli*  Pataui*  mortuum,  nam  fumme  fitiebat. 
Si  btbit  viam  fiaitm  vim , Si  ftatim  mortuus  eft, & crc' 
dtcum  fuit  ex  hac  caulaipAim  mortuum.  Secundiim^ 
aqua  frtgtda  non  debet  bibi  k ficiente  maxime  ftomacho 
etui  calido  Si  ficco.NS  tpfa  aqua  fic  poiara  fortificat  cho 
Ieram, A^ab  ea  tnfikmal.quare  augetur  ficis.  Si  hoc  voluit 
Aut.dum  inquit.  & in  ftomacho  quidem  olido  & ficco 
addft  aqua  frigida.  Aoui  autem  calida  eft  in  cafu  tfto  con 
tirnienter.Nam  fiia  calidita*  aqualis  faifta  ficii  aquam  de 
fcendered:  lubrificari  vbifrigiditas  laciebat  oppofirum. 
&ex  confrquemichoferrcam  matenam  defeendere.  Si  fic 
eft  aqua  calida  abfterfiua<S(cxconfeaiictiiuuatiua.dl(hoc 
volute  Auicen.  ^aqua  olida  ftdat  lirim  eiti*  mulcocies* 
Item  dentur  fyru.exttntft  iui , vt  de  acetofitate  citri, oxy' 

t cora  de  lymonibusdif  huiufmodi.de  quibus.tfif.irsc* 
ccdfimilicerde  aqsdeeledtuarnscdfr^idtbut  frigidtt* 
Item  laudatur.qr.  acfuari]endiuix^ctorxhepaticx,vio 
hrum»a  na.5.ifANenuphar.f. i.  vini  granatorum.  |.itf.iyni. 
dclymonibu*  de  acetofitate  cirri,fucci  lymonum.ana*^ 
i.s.aranctoruin.5-rf.landa]oru  rubeo.5.i.$ucchari  cabar' 
mh.5.viif.fiar  lulep.  Item  vala  fyru.acetofiii  fimplex' 
niftus longus  cum  multa ac}ua,paucoacetidl:^cfnro. 
Ex  hi*  componi  pofilmc  alia,  A pauaora  fati*  nunc  ttbl 
fufficiSc.nS&lVrupiiaddasfcrainacdmunfa  frigida  ma' 
iora , cjuibus  in  fimilibus  rute  vti  debe*,  vt  Cermiibiuif 
nofter.Nam  ex  eorum  vlu  frfrcttabicur  operatio  tua  fppe* 
Ad  extra  applio  cerotaria,vnguenta  frigida, embrocha 
tione*,epithemataexruccfs  frigidi*,  vt  eft  fuccus  rafurx 
cucurbitx,rob(n,la«ftucx,vi'olaru/o6rum,A'hm<5r. 

C V R A fifueritabaerecalidohpcdiifta  fiifficnix.  ^ 
C V R A fiab  vfu  rerum  (aliarum  aut  exicornin  fiac 
digcftioiS^euacuatiovt  decet, «Sfvliimo alterantia  exdi' 
(ftf*  imu*,&  extra  applicenl.&  ouia  priminua  remoucaC» 
fi  comeftioe  funfiua  Curae  vt  Hipp.xxvn.aph.v.frdbo 
nts.Qut  no^u  bibere  appetunr^i*  admodum  finemibu* 
(i  fuper  dormiermt,bonum. maxime  vt  inquit  Gaf.in  eS  > 
mentoeiufdem.fi  fic  tolerabilis, (p  fi  non  bibat  altquidad 
mitigationem  eiusvtile  eft.  deinde  fuperdormirc.mhil  au 
lem  bibere  peena  eft  fine  iuuamtne . Et  in  fumma  c^men « 
dat  aliquid  potu*  vim  puri  quod  iuuat  ad  digeftionem,^ 
proprie  in  confueto.  In  non  confuetovero  da  aquam.5C 
tu  ibi,£icianc  abfttnemiam , vtantur  modico  vini  odori ' 
(eri, incus  dentur  calida  ftomachiconfortariua,&rxtra  cS 
fimilta  applicentur , vc  aromaticum  rofatum  dtsgalanga 
&huiu£nodi.vtnibricadcaulacomplcxione  ftomachil 

(rigida. 


,;.0  Dca^ntud.ftomacIrf.  ’ 


l6l 

d<bi1iatcViut.NStmpIc](arf  iuUcA9&(.  fo'  terrae  (igitc^  fi  eegtioueHfl  rpecf^ammafteadmfmltrabtii 
*cocututarapte^e{vxorefn,(cl criminalibus  prpcatKnt.  ^xTunt  cf  proprn.  BcquoniSvt  df<fHiefifitit  efipar» 
^ C V R A*5i6ieriTexpotuvim&medK*inf^ucaqua'  (tomagna,hicadderedecreui aliquainyfuniodemorunt 
rum  naturaiiccr calida  vtaturoicya3CCara>&ryru.fitgtdit  gniti&tma.qr.Crmtna  aiontbre»&cxcitcimi  petiolaBtc 
regtimne  IWgido  dc  quo  fiiets.i5f  confimili  modo  dicaC  roculat  paruas  quas  inaqua  cencas»deinde  ex  eis  %'na  tenet 
dcalqsqu^fiomaehoaccidDt.  Pilulae  cdmendatat.i|t>le<'  turinore.  Itemvalei  vmfho  circa  gulam  ex  rebua 

"mino  quatuor  maiotr lrigidorum>&  minorum, papauene  inrrigtdamtbua  vt  efi  oleum  vioLro A hm^li.cum  muctf 
^!buna.;.l.confictar^  cum  muciltagfnea(onioni,&  mo  lagimbus  feminum  frtgidoip,  vt  ciiontorum  pomorn  SC 
'*dicodragacanti,&fiancpilulae  inoretenendc»  Itemad  huiurmodi>addicomodicoaceti,&cerp.  I(?ftcculuset 
*ddem  femina  cif  ornorum,  fed  de  his  lacii  infra.  muctllagi nibus  horum  (aif^ut  in  ore  retentus.  leem  valet 

C V R A cdiacem  S£  maxime  ll  toto,ut  k & eft  in  vAi  roafiicatio  pulpx  angunx  pitus  temx  in 

aquaftigida,&co<fla.  Iiem valetroculapininaquade» 
renca,  vt  dnfcum  efi.  Item  frequens  collutio  oris  cum 
aqua  hordei.  Item  aqua  decotfla  cum  modico  vini  gra* 
natorum  addico  zuccharofi  tum  fuerit  maxima  iiiflam* 
macio,  & meliora  funt  acetofa&  muza.  Item  aqua  de« 
co^  cum  fuccoaranctf,&  modico  zucchari.^T  ex  hts  po 
cea  alia  tuo  modo  componere, df  alia  plura  ac  varu  de  bu 
fufinodi  reperiuniur. 

Dc  noocmenco  digefHonis,  tr  primo  dc  corru/ 
pdoneeiw»  Knbrica.  XXL 


iebrtbus  tenianis.  Canones  anendancur.  _Pnmus  corre^ 
'dbo  membrt,auc  membrorum  mandamtii  malam  com< 
'plexionem.  Secundus  remotto  malx  cdplextonis  in  fio<' 
inacho  tmprelta  cum  his  qug  di^  fum.  Tertius  & par- 
*ticuUris,(^  fi  fint  in  ore  fiomachi,  aut  meri  debent  teneri 
'inorcqux  calem  complexionem  excerminan  habent  vt 
liinc  carnes  prunott>mararcaru.Carnes  ptroru  in  modum 
roculx  paruxypulpa  tliamarindoti,zuccarum  candi.prx- 
'pueia  victs>auc  portulaca  cryfiallum  qui  prius  in  aqua  re- 
'iedem  per  os  volucre  de  hts  & fimilibus  in  fine  capituli  la 
te  latis, quoniS  efi  infirmis  hxc  paliib  latis  magna. 

Qubd  fi  fuent  ex  pulmone  curaf  ctt  aereatcratfio.  Auic* 
'&  fimiliccr  tnfpiratf o hxc  valet  ficik  corde  proueniente, 
'tn  qta  tam?  vri  debes  frigidis  dC  humidis,de  quibus  a<fl5 
Tlifupra.xj.cap.de  mala  comptexioneciincalida.  vbi  Sc 
tu  recurras  addendo  ex  hia  quxditffai  fune  hic  tenendo  in 
'ore  epithemando  ipfum,&  umiliter  pulmonem  cum  epi- 


fRiplicitercdcingttdfgeftfonelxdivtde  alrjsopc.^ 
rationibus  ditftum  e(l  abbte,lcilicet  corrupce&  dt  4f«.Grp 
mimite.de qutbusomnibusparitcuisriteragcndu.  a8,npis 


Sed  primo  (ciendum  cf  nocumemum  dtgefiionis  efi  altera  - 
fio  fundo  fiomachi  cdttngens  propter  quS  cibu  non  debe  tio^  c5 
te  tranfmurat. Cuius  quidem  cauCt  plurimum  efi  ma  - co^io 

thematibus  fngidis  cordtalibus  utendo  fyru.frtgidis  cor-  ta  cOplexio  frigida,qux  fi  parua  exifitt  diminmS  facit  di-  depraua 
ilibus  per  di^condecemi.  gefiionem.Simagna  corruptam, fimaxfmaabiatS, cum  tanneu- 

Qnbd  fi  luent  caula  hydropis.  Cura  dicte  tnfradehy-  omnis  immoderata  qualitasa<fbl4.'prix  virtutis  derjeiat.'  patur* 
^rope.N3  d^eo  caGi  oportet  vn  frigidis  apemiuis.  vi  dice  vnde  & fi  k calidicate  prxfemx,  & maxime  digefiio  fiat; 
tur  darodon  abbacis,tna(andalis,&huiufmodi.  ppeer  quod  6C  magis  nocef  k frigiditate  dtgeOio. vr  Aut. 

fit  cfifimilV  fi  ei^opptUtionc  c5tigent  roeleraicarum.  cfi  fi  immoderata  ^ent  calidiias  ems  ^fiionn  ablan'on€ 

Si  ab  apofiemate  hepatis  cura  eft  cura  spoflematis.  vt  aut  corruptionem  faciet.  Oe  qualitatibus  vero  palsiuis» 

*jnfra  Crquemi  cap.fi  i fiigiditatecum  calefacientibus c6-  nota  hunc  texmAuic.  Verum  dcca&  humida  non  pero^ 
forcSttbus  hepar. vc  infia  ficut  fime  dtalacca,diacurcuma,  ntunt  ad  hoc  ^m  pkinmum,  vt  appareat  ex  eis  fofit  cum 
Yyr.de  abfinihiOjde  eupacorio,&alrjs  vt  ibi  dc  mala  com  aequalitate  ambarum  alam  qualitatum  rocumemfi  in  di- 
plexiont  fngida  hepatis*  gefiione,nifi  tam  fuennt  euemre,ficca  quidearefacrur^hu- 

Si  tn  colica  demur  ca  calida  qux  deoppilent  vt  vfus  mtda  vero  hydropifim  de  quibusin  dubijt.  Ct  nota  tjr 
c1yfiertonimiRcarueficomienieaiiliHmus.dequibutm-  nocumentil  drgefiionis  tnrai  corpus  ad  diucrfas  xgritu- 
ft2  de  colica.  dines  arefa<fffon?,qua  nd  nutritur  ad  hydropifim,  aut  a^ 

* Siexdebifttaterenumrnfrtgidnur  renesadextra  cum  lrpr3,rcabiem,albaras,morphe2&,hmoi. &maxi'mt  qiF 
vnAionibusfiigidis.Ecadintrscumfrigidisvtefl  fyru.  tale  nocumemu  efi  ira  grande  hrpar  ipm  comgerenoit 
demyno,denenuphare,derofis>aqufsfngidis  hcpancis,  pocefi.Vndc  Autc.&fcias  qicorrupcio  digefiionisqfiqi 
& renalibus.de  quibus  infia  plcne,de  dubcre.  SC  fimiliccr  perducit  ad  xgriiudines  plurimas  malignat,  ficut  epile- 
proportionnur  dixta.  pns,melanclioli3,myrachiS,&  fimilia.tmo  oium  xgritu- 

^ Stinorcllomachiiiueinalgarmiardipraficuiditflum  dirufmaceriaefi,&origo  chronicara  infirmitatum.  Ec 
cfi,d£loochaMteneanrurinorc,vtdi^umefi.  qmifiaclanusintelligcmurcum  prolequemur  deatfhb-' 

nibus  Ixfis  particulanier,  ideo  fiquens  ducrm  meum  dc* 
corruptione  dtgefiionis  initiabo.  Efiiraqi  corruptio'df 
gefiioniseiuslxfioquo  fiomachus  cibum  tranfinurariii^ 
td  quod  n5  efi  debttf  mitritioni  proportiorracum,  quia  in 
vapore, aur  quia  putrefit  in  eo  cibus,  aut  aduntur,  amciS- 
ucrtirur  ad  qualitatem  nonproponionakm  ad  aliquam^ 
qualitatum  confuetarum.  ' 

C A V S A cuius  qu3do(|iefi  in  fiomachoip(b,qn<^^ 
in  cibo  aur  potu,quSdoc}i  in  alio  membro  fibt  nocumen- 
tum c?icame,quandoqi  autemexcnnfecus  venit.  ' 

Exparte  quid?  fiomachLdI;  hoc  multipltarer.  Primo 


Siex  caltdtcate  tntefiinorum  fiat  proporttonabiitter  ut 
dtdiuna  cfi.de ctyfieria  fiigida  fum  hoc  cafiiconuemenita 
df  emplafira,aut  vnfiionesad  extra  applicata. 

< 8i  ex  phthili  curef  cu  his  qux  phthifim  curam  dc  qbus 
efi  fua  Rubrica,  de  cdfimifV  in  ea  qux  ell  dc  hctfitca. 
' Si  vcrofuentexconfuctudinemutcturpaulaitm  adop 
pofitum. 

Si  ex  fiidore  diaphorotco  cum  eis  qux  diximus  de  cu- 
ra male  complexionis  calidx  cordis. 

* Si  ex  crifi  cum  eo  quod  dixit  Hipp.tj.Aphor.  Ha  quo- 
rum crifis  fit  aut  faefia  efi  nihil  dicere  oportet.  q>  fi  fictsaif 


■ uiit  wiiu  Ili  «ui  liliiu  W(v«i«  wpvi  ici.  I,  i(ii>  au-  A ijuiuv  iii/M*avin,  iiuw  . r i iiikv 

rem  noncfietcolcrabiltsmitigacaeo  quod  non  habet  im  qalxfiiskmaU  c6plexionemgi«ia  deficcatmareriali  vel 
pedirecrifim.fedlittmremoiiere  vtefiaqua  hordetmci'  materali,quxefi  ^mplunmfi  mediocrt(crexcedens,dC 


tonis  indi, (emina  cfirounu  dfhuiurmodt.qux  habent  fit- 
4forc  prouocare,  de  ex  confequemi  crifim  facere.Sed  nota 
faic  non  impediat  naturam  3 via  fua  contraria, 
i Vltimo  declaro  antidota  comiementtatn  fitiexmorfii 
Venenofonim  de  peipue  calidoru.demde  infrigidantia  re- 
fyictentia  venena  cuiufmodi  aqua  cortandri,lac  uacdnu, 
kcaceco(uni^aqua<iai^9rx,aquafiig«dacein  puhicre. 


dicitur  medtocriter,qm  multum  excedens  ablatione  fiidc’ 
parn  excedens  diminunon?.  Vnde  hic  feito  fiigiditar? 
omnimodo  Ixfionis  fiomachn  Ixdere  poifi.fed  calidrta-^ 
lem  nifi  corrumpendo  ntfi  rxcelleric  quo  cafii  fiicn  ex  ipCi . 
caliditasablarionem.  Q^ibd  fi  fuerit  diTcrafiatus  taliter ' 
nb  foium  fundum  eius.fid  etiam  os  eius, lUC etiam 
accidet  cortupcib  fortificau  aitnhftttiSi  attrahenteplut 
Pradica.S.  X digcfiiua 


TraAatus.  VI. 

digtftfui  d^rcre  po&t.  vt  mappctuu  camnotNam  8c  to 
leramta  £amu  imrla  ftonuchum  replet  malii  humortl>uf 
sertu  pricm.de  r^imine  etui  t^od  comedtiur  dc  bibitur. 

Item  n ftocmchus  \ propnetace  abhorreat  cibum  ilJum 
(icui  vmum  album  8c  hroOi.quarc  refugii  ipfum  & in  eo 
corrumpitur.  Accidit  &ftomachum  dillemperariquo 
ad  fundum  etuadiilemperamu  Rigida  & huroida.  vnde 
retentiua  debil(tatur,&  nd  retinet  cibum  eo  tempore  <]uo 
cil  neceftarium  ad  complendum  operationem  dlgcfliua^ 

Confimiticeraccidic  d dc  dU^emperaniu  ad  calidu  acu 
sum  dimulans  virtutem. vnde  cibus  citius  debite  doma^ 
chum  egrcdiiur.Nam  idud accidit  in  hisquicholerSacu* 
cam  multiplicant.  Item  quandoqi  patitur  malam  com. 
plcxioncm  dccam  qux  ducu  ad  helici,  quandot^  humi « 
damquxducitadhydropem  vt  ta(firied,pacimr.&qu2/ 
do\p  malam  complexionem  vt  apodema,  aut  quia  nimis 
paruus.aut  nimis  magnus,  vnde  accidit  corruptio. 

£x  parte  quidem  cibi  multiplex  fumiiur  caula,aut  quia 
ratione  nimizquStitatiseius.  Aut  diminutionis,aurqua/ 
li(aris,aut  ordinis,aut  horx,aut  multiplicitas,  aui  Tubltan 
tialicer.  Exemplum  primi,  quando  in  maiore  quantitate 
fumitur^domachusdigererepo&ic.  Exemplu  fecundi 
vr  cum  in  domacho  calido  paucus  cibus  ponitur  &fiUv 
tilisquiforiaudinecalorttin  vapori conuertitur.  Exem 
pium  certq.vt  cd  lac,pircea,perdca,mcllones,&  huiufino 
di.quz  veloce  recipmi  alcerationem  due  corruptionem. 
Item  5^ ea  qux  tardam  reciptut  rcididcationem  vt  ed  ca/ 
ro  porcma>vacciria,careus,cubcra,dlf  huiuTmodi.  Item 
ea  quz  (uperdup  &itu  qualitatisapa  indamouri.d^  mcho 
Ieram  cduerti, aut  phlegma,  exemplum  prtmi,vt  ed  mcl. 
exemplum  &cddi>  vt  ed  cucurbita,  aut  quoniam  qualitas 
ed  veneuo(a,vtiungorum,aut  odor  intenfus  qui  fub  qua/ 
litate  comprchend>iur,&  de  fibts  qui  bcile  corrumpunt 
tur  habes  (tjpra.iri«tra4d*&  tu  ibi.  Exemplum  quarti,  vt 
cu  grodus  przpomiur  Tubti li,  aut  dypticus  leni  nid  cau' 
Ia  aTiqua  corporis  dypticum  prppoiu  cogat.  Hxemplum 
quinti,  vt  cum  podponitor  h6ra  conforta.  Nam  eo  ca ' 
fu  domachus  repletur  malis  humoribus,  vt  fupra  allega^ 
tum  ed.  Item  quia  comedit  antcqulprimusai&roptusci 
bus  dt  digcdus,&dc  pomi  crudum  fuper  (emteodtum. 

Exemplum  fexri,  vt  cum  in  eadem  mend  varia  fumun^ 
cur  abaria  no  apta  eodem  tempore  di^rt,  6c  vnura  alte/ 
ri  ed  contrarium  vt  cum  fumumur  calida  6i  frigida ,lcuit 
4igedionis,(Sf  dilEcilis.  Exemplum  lepiimi,  vt  cura  ci« 
bus  ed  nimium  gronus,vifcorus,indigedibilts,  vi  fum  Ia 
«na,cadanex^&  huiufmodi.  Ex  parte  quidc  potus  dmi 
liter, vt  de  cibo  ex  parte,rcilicet  quStitatis,  qualitatis,ordi 
nis,A:  horae,  vt  quia  nimiTi  potet, & ed  caud  vt  cibus  na» 
tet,&  domachus  eum  bene  c5prehcndere  nd  pofot.  vnde 
omne  faciens  natare  cibum  edeaufa  prohibes  lidigcdto^ 
ne.Auic.Auc  quia  parum  potae,  vnde  non  6c  dcbiia  mix' 
tio,A:  ed  frequenter  cauia  corruptionis,  quare  concluden 
dum  9>  vna  ex  cauds  debit^  digedtois  ed  bona  cdmixiio 
potus  cum  cibo.5f  tu  hic  nota  qualitate,quia  acutus,  mor 
dicatiuus,lxdens  domachum,auc  quia  groHum,  nigrum, 
turbidu,mdigedibile.<& ex  hoc  frequenter  euenit,&  bene 
nota,  Aut  quu  abli^  ordine,aut  ance  horam  fumumur. 

Cdmunicare  podiim  domacho  nocumetum  membra 
omnia  qu*  folita  funt  ei  prxdare  iuuamentn.  Vt  fum  Ik  • 
par,q'jia  ad  domachu  nimis  de  cholera.  Aut  fplen  de  me# 
lancholia,auc  quia  alteru,aut  quia  altera,aut  quia  virunc{i 
patii  apodema,propter^oddl:  domachus  nocel.  Auc 
quia^^pite  defccdit  ad.fcomachu  reuma  difcraflans  do« 
snacha.  Aut  quia  i corde  Ixdif.quod  tremor?,aut  apolle 
snata,  auc  melancholiS,aut  alta  patii  malam  qualitatem. 

Aut  proptn  nocummn  maencit  eleuaits  ab  ca  vapori# 
but&  hmSi.vt accidit  in  prfgnantibus.  Aut  quia  nocu/ 
inentfi  ed  in  intedinis  domacho  cdicacum^vt  m dyfente 

ra&buuiimodi*  Auibrtisoppilauoio  mcdtaicis^auc 


Cap.  XI IL' 

dcb0nat  atrratdiua  earum,  quare  non  attrahatur  8a  ciIkb 
morat  ampliori  tempore  <|  debet  in  domacbi^  vnjle  c^ 
rumpitur.  Am  quia  zirbus  cum  cooperient  ife  nimis  m 
rut, quare  non  rcfietdii  debtic  calorem. 

Si  cx  cauCi  primiciua  alu  It  csbo,&  potu  hoc  contir^su 

Iniuum  besens  ab  acre,vt  quia  nimis  fngidus.  vnde  ^ 
demus  qui  nodlc  friget  d5  debite  digerunt,aut  quia  m^ 
Is  Tubdanets  vt  nimio  turbidus groll^  unde  habtrame» 
loca  talis  aerii  incurrunt  exindigcdione  oppilaiionem,^ 
cx  contequcnii  malum  colorem  habcm,&  vaitas&muX 
tat  db.ac  alias  incurrunt  xgritudinet.  Item  quia  vento# 
fltas  fub  aere  cbudiiur,  & cd  corruptionis  caufa,  quoiuS 
bcii  leuigare  cibum  in  docnacho,df  prohibet  eius  dcfccn 
fum  ad  fundum, df  maxime  qn  ed  tn  domacho  claufa.Id< 
opcral  cum  ^encofitas  ipb  cd  to  intedims.Similiter  ope# 
rarur  eruiduatio  fuperRua,<S(  hoc  cum  in  quSiitatc  cd  vca 
tontas.Auic.  Supeifluusrootus&maximcfupcrcibum 
Ia<du«  prscipue  in  non  cSruetis  etiS  fupciHua  qufrt.  vnde 
tertia  primi,  de  exercitio  dimittemcxcrcitio  cadit  tnlic# 
(dicam.  Bi  qm  balneum  fub  exercitio  coprehenditur.vt 
certta  pnmi.hic  dicendum  q»  balneattobcTta  fuper  cilwm 
immeduie  cd  cauia  corruptionis.  Ex  pane  fomni.  nam 
dimuHitut  fomnus  cdprrh^dit  dC  corrupit  cibum  vi  no 
tat  cxpert^a.SimilV  Sc  fiipeifluus  vt  de  naufcatiua  lactem 
te  di<du  hjic.Iic  fupflua  vigilia  inquit  Auic.cura  lunc  loco 
fomni  dC  quieiis,motui,&  vigilia  non  cupietur  digeftio. 

De  inanit ionc  & repletione  a^cu  ed.  ied  larac  agitur  hip 
de  coii  u, qui  fuper  cibum  faedus  corrumpit  digedionem* 
quo  peccato  coinqutnani  quad  omnes.  Confiicuerunc  Sc 
animi  accidceia  cHe  cauia  cortupitonts  digedionis,  & ma 
xtme  cum  rupetfluunr.  Ed  itacp  ab  eoru  rupdujtate  abdi/ 
nendud^  etiSabalijt  d*dltf,qm  corruptio  hxc  ed  fere  m^ 
ler  omnium  fgritudtnum»&ad  rummncaufxcorrupciof 
nisfumcdriarix  caurxrctdtficatioms  cius.  Et  pro  am# 
pliori  caularum  do^rrina.vide  in  lcquemiRubnca.Cau# 
fx  debilitans  digcdionisc:iam  fum  omnes  caiils  quas  dl 
ximus  in  corruptione  digedionis.  Ec  fetas q>  cum  acetod# 
tas  generatur  in  cdualcrcemibus  in  ets  corrumpitur,  dC  pu 
trent  cibus, quare  timendum  de  recidiuatione. 

SIGNA  demondraesuanota  lunel^uiscxhts  qus 
egrediuntur  dC  cx  notificateone  ipla.'Conlueuu  quandoiy 
cam  comunicare  rugttus,d^cru(duaiio. 

Signadlueric  propter  dbucognofctiur  ex  cibi  ipdus 
difpon(tone,vc  quia  multus  htic,aut  quiafacUeputrrfcibi 
lii,vc  tac,auc  quia  vt  divdum  ed  erratum  ed  in  ordine,au( 
in  hora,  aut  quu  diuerfus  fuit  fiue  multiplex  in  eade  men# 
fa,  auc  quia  fuper  ipfum  fadus  cd  motus  exercitium  forte 
dC  huiurmodi.&  hoc  maxime  comprehenditur,  quu  cum 
abdinenin  fit  ab  his  reiSiRcaiur  digedio. 

Signa  n fuit  vino  cSplexionisdomachi  malx,aut  apo« 
dematis  eius  feito  ex  iam  podiis  dgnis  de  mala  c5plexid« 
ne  domachi^^ex  dicendis  deapodemaie  eius. 

Signa  d fuem  cx  maceria  corrupu  exide^c  in  domacho 
Ipfa  erit  illic  naufea,&  alia  accidemiadne  inierpolatione» 

d fueric^incerpoiaxio  mala  non  erit  in  domacho,  dd  ali# 
unde  veniens. 

Signa  dfucric  propter  raritatem  texcurxdomacht,  A! 
attenuationem  uillorumetus  prolongacio  doloris  doma# 
chi(&  xgriiudinum  eius  debilitas  di^dioniscurodebi# 
litate  appeti(us(S!:  extenuano  corporis. 

Signa.Sipropcer  vencofitatcm  fignidcac  dgnidcaiio 
ventofiutis  fxpe  di(da. 

Signa  d coniigeric  ex  ef&done  matrrip  ad  domachum 
feierur  difcurrendo  per  membra  qup  polfunc  minere,  vi  d 
aliquo  modo  Ixia  dnc.vt  verbi  graiia.d  cx  cacarrbo  nun# 
quid  patutur  fluxum  catarrhr.  Er  quod  confutuit  cftmd^ 
ad  pronem  & efllinditur.A:  na  condmtlncr  de  altjs.  . 

Signa  n fuerit  cx  efludone  cholerx  ad  domachu  com# 
prehendit,  VI  ^a  talia  cholcricus  cd  dmica  amaniudinena 

nordsanooi 


Dexgritud.ftomacfii. 


lAordicttionem^natat/onrmdbf in(l6macho.  ^ 
r P RO  G N O S T I C A.  Um arcaprinciptuRu* 
^tcae  dtiftiS  cR,quo  ad  mulcit  cnaht,  di  penculo&<  parat 
«ffrmjdinc9,<&  ideo  debet  medicut  in  eius  remotione  cflie 
figlcrt&aumorioius  non  poRponendoeitrt  vatidacurS. 

• C V R A .Canonea^Ordinario  dixtx.Euacuatto  mate 
tix^i  qux  eR  talia  comiptionulatrtitia  qux  efc  vtpluri* 
mfi.  Digdlio  CIUS.  Deindie  euacuatio.  A Ireratto  (i  ex  fota 
penienic  complexionc.Rciftificatio  membri  mandantia  it 
qd'  eft  tale.Cdfortatto  (lomacht.Acadctnl  corretfiio  eue 
mre  c6ruecoi^,  vc  (um  eru<fhiatio,dolor,ariura,&  hmdi. 

Dizta  mdinetur  ad  comta nu  caufx  rrmou?do,rctlicet 
cauCini  primmuam  huius  dirpolttiotus  hi<fbuam>Iteniqr 
regimen  prxparec  ad  debicS  digeftionem  ex  piric  ctbi  & 
potus, ica  qf  demur  cibarta  quz  no  (inc  velocis  corruptio 


16Z 


fune.  Amplexari  infantem,  de  quo  fupra,  aut  camfutn  pih 
^em>aut  vxorem.frd  cauci  criminali.  Item  vinum  bo 
num  temperate  fumptum.  per  omnia  enim  digeftionem 
adiuuac.Gar.Item  pauca  cotnrftto,&  potatio.  Item  abi 
df  potus  debita  proportio  & c5mtxiio>vt  fupra.  Ii?ab.' 
ftinemta  modcrata,&  eR  fumma  mediana.  Ite  (itu  abi 
focile  digeihbi1es.de  quibus  tertio  tradi.  Przter  iimpli' 
cta  lcripca,&  memoratatrum  Sc  compoiTta.  de  quibus  al/ 
l^ns  locis,  vt  funtaromaiicu  ro.garyophyllam,  diaga* 
langa, &huiuCmodi.  Aliuddf  nobile.fr.galangx,nucia 
mu1citx,cardamomi.ana.  5.r|.amos.  3.111).  memhx,afce» 
ana.^.in.iiat  rlediuarrum  cum  fyru.de  mftha.  Inquit  de 
aloe  Hippo.aloes  hq?aticum  cu  aqua  abiinthrj  lauiio  ilo 
macho  fumptum  Cinat  eum  ab  omni  languore  educendo 
matenas  fraudulentas  confbriat  cerebrum  vifcera  mun* 


i.dc  quibus  tertio  iradl.Item  etiam  ex  parce  fubihncix,  xlificat  vermes  occidiciS;  repellit  Sc  ianat  apoilemata  vi< 


vtqafintiumisfabtiluapta  (lia  fubulitate  indomacho. 
exempli  gratia.calido  corrumpi. 

. Poft  ordinatione  dixtp  prxter  cOfliettl  appodit  euacua 
Itone cauQ,qm  inquit  Auic.Principiu  illius  e(1  vt  egit 
dsatur  quod  corruptu  ril  in  ftomaclio  ex  abo  u Iqi  ad  fine 
fciicum  vomtui,aut  foluttone  venm5.Bi  infra.  l:t  oportet 
Vt  tUe  qui  exhs  cholericus  eft  euomat  ante  cibii  vt  Sc  ille 
in  corruptione  digeftionis  cuius  cauCi  c(1  cfiuiio  cholerx 
cx fluxu  pipdidto  vemc8/&  raro  oportet  vt  confuefcatvo 
anere  ante  ctbu  multocies.Quod  fl  meliorat  per  illud  refu 
snat  cibu^bfcitidai  hicconfuetudine^ut  non  dehtliief  ilo 
snachus  ipGu&  Vnde  & mfra.Et  es  eis  qiiz  viut  ficam  om 
pem  cibu  corruptu  in  Romadio  cft  vt  cxpcUacur,&  opor 
tet  cum  hoc  vt  fumat  poR  vomim  rob  confonans  Roma 
ehu  repellent  quod  eflundte  adi^  df  aGn  duet  cmplaRra, 
‘Vnd1ioncs,&  hmoi.qup  ipm  confonent,  Si  ^hibent  fluxu 
lalif  materis  ad  ipRun.  de  quibus  ilipra  de  mala  comple« 
xionc  calidji  cum  maieria,&  amequa, infra  hic  ilio  loco. 

Dtgeraf  materia  il  digcRio  eR  neccRarta  cu  dige Rtuis 
approprtaxii.dequibus.iiii4ra^ua  cpiitu  Romschalia, 
eut  cum  eis  Romachalu  pocunf  .&cx  fyr.  Romachalibus 
calidiseR  fyr.deabflmhiOyde  mrtha,de  cortice  cttri.&cx 
frigidis  fyr.roiiirum  de  acetoiicate  cicri.&  fyr.de  endiuia, 
^ luuuimodi*  Ineodem  loco  funt  euacuaiiua  qux  ii  non 
iDUcnisappropriata  Romachofrd  macrrtx  pone  cum  rrt 
quxRomacfaum  confoitantJmer  extera  aloe  prprogaii.' 
uam  habet  in  confortando  ipfitm,aut  mundtficando  ipm 
fittiul«quare  hieraptgra  in  cafunoRro  em  lingularis  medi 
cina.i&r  cRo  magis  (olltcicus  ad  euacuationc  cum  folutiuo 
$ vomiiiuo  n materia  petit  ex  (c  inferiora. 

Alteretur  mala  coplexio  caltdja  cum  frigidis,  d^fWgi^ 
cum  calidis.Calida  funt  abiimhiit,  mentha,  cinnamorou. 


fcerum,  Si  hepar  mundificat,  vnde  Si  multum  laudantur 
propter  hos^dius  ptiuix  communes  ex  aloe,  myrrha» 
&croco  fadtx.  Laudantur, & merito  hx  piluix.  9.  ma^ 
Rtcis.3.iin.aloesele^i.3.x.aganci  eledh,5.in. confice  ftic« 
co  anhemifix.  Sunt  enim  confortantes  Romachiim  neo 
pcrmiiiut  humorem  in  eo  putrefieri,  Si  qui  eis  vtiiur  die« 
bus  fin^ltsillxfus  permanet  ^dolore  capit  il,  &Roma« 
chi,&  oculis  funt  ialubres,dbvalentad  mulieres  qux  ea 
matrice  molcRannir,  ac  ex  alfis  vifcenbus,  dofis  eR  pilu^ 
Ix  dux,vel  trcs,quando  iiur  dormiiu,&'ameabi  aflum 
ptionem  ad  libttum.  Ad  idem,  ip.laodalam,  panis  aiht# 
frttsnoabilis  quancitaiis,&groisitiei,detnde  iic  calida 
infundatur  in  fuccoabiimhii  calido, deinde  fuperafperga 
lur  puluere  maRias,&  coriandrorum  prxparatoru.ana. 
^ficcaiida  fupcrponarurRomachn, mirabiliter  Roma^ 
chum  confortat,<S:  digeRionem.  Lrroraria  Si»la  cor/ 
Gmiiia  digcRionem  adiuuaima  habes  in  copa  in  lubriai 
pnmis  huius  capituli, quare  per  ea  difcurrr,&  elige.  Sed 
vnum  hic  nota  quando  calida  multum  Romachoap/ 
plicari  debent  iiadeR  hepatis  calfdiias,vtc<^iier  accidic 
in  maU  complexione  frigida  Romachi,  tuc  melmseR  lUa 
applicari  apud.xj.fpondilem,  quia  retro  nccx  tali  appli^ 
catione  a d anteriora  frquatur  cordis,  aut  hepatis  ipiius  c» 
lefacRi  infl^matto.HaK  cibi  fiiflictSt  cum  eis  etiam  qux  dl 
cemur  ftatim  in  fcquenri  Rubrica.In  iRo  cadi  multum  va 
lenita.  Nam  non  dftfirrt  corruptio  digeRionis^  diminu.» 
none  nifi  vt  intenfum  i mDiRc.  Cura  vero  accideutiun 
quxratur  futs  loat  in  hoc  capitulo  poistis* 

Dfdchiliraff  JigfjfiomV.  Rithnc.i,  XXII. 


D 


EbilitasdigeRioniseR  a<Rio  fundi  Romachi  — 
minu(a,cmuscauia  eReadecum  caofis  corrupix 


cum caiuiia.Vrfaiioa*untaDiintniu,mrmnx,tMH»4morou,  ■ ■ ^ . _ t 

»nzilOT,p.(WJ3bnga,&hu.u(mod..vt  dicitur  dcm«U  X-'  d.gcftionw.vt  Auic  propriocapitulo.qu. aliqui 
complt«ion«6igida.dCiuibi.  Eafrigidufunrcorallu.,  £aftidium  appclUrc  confueutii.n.  diccmafaftidiumrlle  ^ uua. 
. > ...  ” t ...  a.h I _ f m tnnnofe  QUO  Qiaiur* 


rofr,iafidah,myrius,  lutura  armenum,&^ prbprietaie.  p 
quibus  pluribus  requtte  fupra  de  o»b  complexione  cali  • 
da  Romachi.  Valet  & dadtonittn  fine  fpeciebus.  Et  no^ 
la  hic  Aaicen.inqutc.Et  oportet  vt  habens  eam,  quis  ma- 
lam c6plexionem  (rigidam  Rntraatcna  dimittat  ctbaru 
cum  nuasd:iura,&  cibetutcxiccantibua,&frixis,&eit 
qui  in  patellis  coquuntur. 

Rc^ificetur  mrmbrum  mandans  cum  ds  qux  oppor- 
tuna func,quK  in  filis  propTifr  rubrtds  require. 

Confortetur  ftomadius  cum  caltdts  aut  Rigidis,vt  di- 
^Rtio  ipia  exigit,  de  qbus  in  Rubricisallegacis,  fiib  for- 
■la  auccempURn,aucceroti,atfc  vnguemi,aut  frcculi,  aut 
embrochx.  Adimra verooim eleduarn*»^onfediont- 
bus.ryro.piIu!is,pulucribu8,brodn$.ibcci8.dc  quibus  ple 
xe  fupra  de  debilitate  Rotnachi&decorrupcione  appert 
tus.  Ex  coofbrtatibut  Romacliii  cdmunibus  eR  tempe- 
catum  exercitium.  V' nde  GaLexercitium  vtileeR,5iuali- 
dashcic  virtutes  ammalei,&vitale*,naturale8.proquo 
li^ri  tndhij.de  cxercicio*SomiM  d^quiet  propomonaa 


feniirecibum  !ndigefluro‘in  Romarho  eo  tempore  quo  * 
debet  clIcdigeRita,  quidam  vtGordonius  per  (aRtdium 
inccllexcninc  abominationem  abi  Si  potus  cum  inclina- 
tionead  vomitum  propter  prxiduiam  humorum  corru- 
ptorum. Qiiidam  q>  efledus  eft  faRidium  digcRionit  di- 
mmutx.lf  d de  nominibus  ad  medioim  difpware  non  Ii/ 
eet»vt  altas, ut  tamen  ex  caufis  ponendis  aperiamur  magia 
caufxpofitx.InprarcedentiRubrica.  . . J 

C A V 5 VE.Notatpcauiahmoidifpofiiionis  fumiE 
aut  ex  partecibi,  aut  ex  paxeRomachi  ipfius,aut  ex  pane 
virnicisautexpanecumunicantium  mcmbtoru  ad  digb 
ftionem  qux  qaocunqi  If  fa  agunt  ad  indigeRioocm.  Ea 
parte  dbt  quiammisgrauisad  digerendum, aut  quia  ni- 
mis dio  lubricat, ut  fiim  vu(.aut  quia  mordicatiuus,quis 
calidus  acutus,  vtccpx,aut  aceiofusmuliii,autqt  nimia 
caiidus,aut  qua  potatur  teacahda  multum  acuta»ficm  vl 
num  cu  pipere,*  hmoi  de  quibus  in  prxcedemi  rubn^ 
ExpaneRomachi  primo,  quia  malam  paiinir  complr» 
acRuamf  cton  matera^aut 
X ij  Rne» 


xionnn  frigidamaut  cabifera 
Pradhca.S. 


l; ' r T raAatus.  V L Cap.  XIII. 


fifie»vri4e  alf  ch  dfjQ  ne  dum  debtitcat  &d  corrumpir>Vt 
£jpni.  Itrm  dC  mel^hoUa  ntgra,  quoniam  aggregat  haa 
•robas  rea.  Autcr.  Item  cum  tn  ea  cft  humiditaa  roaia  Iu* 
bricaciua  lubricans,  & Homachum.  Item  quia  vicera. 
Nam  cum  cibus  peruenic  ad  ca  ftimulant  virtutem  ad  ex^ 
pellendum,quare  non  retinetur  tempore drbito.Itero  apo 
ilema  in  ea  frigida  aut  calida  vt  fupra.  Ex  parte  virtu« 
fis  quu  debilitata  Itr  retentiua.aut  fortificata  expuIHua. 
Iiem  quia  parsfuperior  (lomachi  nimis  conilringitur  fU' 
per  dbum  ex  quo  expellit  impeiuofc  ipflim  ad  extra.  Ex 
parte  comunicantium  div^ura  ell  in  prxcedemi  Rubrica 
deeii.Nam  caliditasexcefsiua  hepatis  c6(umendo  humi* 
dum  proprium  ftomachi  ell  caula  extintfiiua  caloris  natu 
ralis  ftomachi  &CX  cdiequenti  debilitatis  dtge(lionis,icd 
raritasmyrach  notetur  & paucitas  carnismurculonicO' 
operientium  (lonuchum.  huius  enim  multum  bciuni  ad 
tndigeRionc  ut  eft  uidere  in  corporibus  lilis  macilentis. 

S I C N A demon(lratiua,grauitas,extenno,rema* 
nentu  cibi  tn  ftomacho  longiori  tempore  conTueeo  iigni ^ 
ficam  dfgeftioncmefle  debilem»  & facilem»  Quod  H for* 
cithieritapparebiciunceni<fhtaiioeduccns  (aporem cibt 
poR  quinam  horam, & hoc  cfimunicer  in  quibufdS  poit 
fi;xam»aut  plus.S'a  mora  dbi  tn  ftomacho  non  ell  fqua* 
lis»vt  in  (equenti  rubrica,  SC  tu  tbi,  dC erum  cum  tali  cru* 
<fIuatione,rugitus,nauica,cxtenOo,&  anJielitus,  xlhiaiio, 
aut  durities.  Qu6d  li  fuerit  in  vlttmo  tunc  cibus  non  al* 
teretur  alteratione  notabili, licut  quando  patitur  li  fngidi* 
nce  biperflua,d^  fetto  quando  cibus  non  digerif  tarde  ex* 
pcllicer  nili  contingat  cum  expelli  propter  motum  virtu* 
tisexputriuxtnciatfii  mordicatione  aut  quantitate  cibi 
aut  ab  alia  eius  qualitate  contraria. 

Signa.Sirucric^mab  cdpiexionercinirper  ligna  tam 
de  ea  habita,  ligmffcant  tamen  malam  c^plexionem  ems 
frigidam  comprchenlio  cibi  tremula  propter  debiliutem 
virtutis,  vnde  cum  timorecomprehenditabrqi  fortiap* 
petitu  depoHiionis  obi, quia  cibus  ex  fe  nd  ell  corruptus, 
nec  ftomachus  multum  Izfus licet  lie  debilissimo  magis 
appetii  eum  digerere  quiim  deponere, cum  eadell* 
derium  eruduandi,&iamennon  eruduatur, quta  dige* 
ftioeil  debilis  df  non  multum,  ideo  parua  generatur  ven 
solitas  potens  inducere  delidcriumad  eruduationem,& 
umen  non  erudiatur,  & Itmiliter  cH  abfqi  rugitu, di  lin* 
gultu»remrtur  amen  quxda  inBSmatio  in  llonucho  qux 
videtur  iHa  commouere,  di  amen  ab  ipCi  non  peruenit. 

Qubd  n luerit  Ibrttserii  cum  eruduatione  acetoCi,Uuf » 
tate  veniris, multitudine  ventofitatis,  longitudine,  morx 
cibi  in  Romacho,vrina  glauca ,alba, di  erit  pulfus  hora  di 
geftionis  debilis,d£  fpiilusdi  inquietudo  aut  reuolutio  de 
utere  in  latus,  quando  cibus  digeri  debet.  Qubd  li  fue. 
rit  peccato  humidiucisaderit  multitudo  fputi  inlipidi,di 
murex,paucf tas  Itiis , velocitas  ddeenfionis  ctbi  abfque 
plurima  alteratione  lada  tn  eo,  di  vrina  em  charopa,  di 
pulfus  mollis.  Qubd  licum  humtditace  fuent  calidiat 
an  cauia  em  paudat  appetitus  mulniudo(aliux,di  nau* 
ftx,di  vomitusaliquSdo  eft  priuacio  lictt,  Sc  eruduat, 
aliquado  cd  accto(um,aliqu3do  lumorum,fuetidum,&  in 
co  plurima  fit  ventoHas.  Qubd  fi  fuerit  propter  calfdita 
temcum  ficciate  eritfittseniduatto  fiimob  Icenda,  di 
calida, di  fiedtas  oris4f  palatt,di  corporis  extenuatio,  d£ 
difpofitio flmilis  hedicx, di corportsafperKas, di arefa 
dio,  di  cutis  corrugatto.  C^od  fi  fuerit  ex  debilitate  cor 
poris  fiomacht  fignum  wis  debilias  fecuta  eft  vomi* 
fum  plurimum,aut  poft  pur^tionemcum  medianis  for 
tibut,aui  poli  fluxum  ventris, di grauat  ipfum  cibus  fu* 
perfluus  grollus , fed  in  eo  paucus , di  bonus  digemur  • 

Quod  fi  fuerit  frigiditas  cum  ficciate  tn  cauia  fignum, 
mn  ante  comefiionem  feniitur  incendium,  Sc  poli  come 
Kionem  cdfrt,  fplcnni  magnitudo  aut  durities,  vomitus 
•ccto&M  di  «tasn  emduanb  qux  denobus  Uat  frigus,  di 


cSgehctonem.didolor  llomacht  ante  comellioneal  protf 
pm.  £c  hic  aduene  q»  ifie  qualitates  fune  qu3do<|i  abfi|i 
roaccrta,di  tunc  frdunt  fimilia  aeddemd,  fed  renaifriora 
ali)s  paribus» 

Signa  fi  fuerit  defedu  contemfux,quia  abus  drfcendd 
ante  horS, fignum  leuiatis  digellionts  foetor  eius,di  quod 
egreditur  ell  magnx  quaneiatis,  di  non  dl  in  eoaliquod 
acutum  t^ilimulauem,  imo  egreditur  prxter  volunatC» 
Quodfi  fiieric  vi  expulfiux,  runc  quod  egreditur  ell  mi 
noris  quantiatis,diapparet  aliquid  acutum  vel  mordica 
liuum  quod  eam  llimulauit,  di  paucitas  mundificationm 
hepatts,di  corporisab  ca  quia  no  mundificac  iplam  xgn* 
ludin?.  Quodllfuem  propter apollema  illud  olcendunt 
ligna  apollematis,de  quibus  infra  fua  rubrica* 

Signa  fi  fuerit  cdiaie  aliorum  membrorum  vi  captrta 
aut  hepatis  fplenitdihcndi  figmficabum  illud  nocumen* 
la, di  difpofittones  illoro  propter  quod  Ibliicsce  de  ipfoa 
rum  difpofictombus  imiefiigat*  » 

P RO  C N O S T I C A»Scito^ficurquandod« 
baria  extra  n6  funt  bene  coda^llomachus  ea  digerere  noit 
porell,iaad  tnira  quando  (lomachus  non  bene  digerit  be 
par  non  potell  bene  digerere  di  ex  conlequemt  neqi  meiti 
bra.  Nam  prima  digellto  ordinaiuradlccundam,dilecu/ 
da  ad  tertiam.di  tenta  ad  quartam. 

Bx  quo  fit  fuperfiuttaies  multx  in  corpore  generan  * 
tur,dimultimalimultiplicaof  humorrsapiifrciJiier  co^ 
rumpi  di  putrefieri,  di  lic  parant  corpusadrouiras,  SC  vn 
rias  xgmudines  vt  fum  hydropt,myrachia,  hetfiica  lene« 
(fcuiis  feb.morphea  di  huiulinodi  mula,  de  quibus  fupra 
de  debilitate  fiomachi,di  tu  ibi.  t 

C V R A.Canones.Ordinatiodiftp.Euacuatio.Dlgc 
fiiofinecefiaria  eric.Buaaatiomaieria  digeila.  Fonifica 
tio  fiomachi.Ret^lificaiio  membri  communicantis  nocti 
mcmum.Corrcclio  acaderuium  fi  qux  erunt,  vt  de  cor> 
ruptione  in  prxee  denti  rubrica  di(ftura  ell. 

Dixta  ordinetur  adeonirarium  caufx.  Sed  hic  non  tp-' 
debilitas  digellionisquandoqielladeopartia  vt  (blafuM 
cut  abdinetia  abi  di  potus  per  vn3  diem  vel  cirrafrtfia.' 
Item  romnusprolixusvcllonghudoenis,vt notat  expe« 
rientia,vnde  Auic.Ec  omnis  fomnus  tuuarad  dtgcllibn^v' 
verum  omnis  fomnus  fuper  finifiruell  plurimi  luuamet»: 
li,  di  hoc  propter  compi^on  cbepans  luper  IlomactWiv 
Sed  Ibmnus  fuper  dextrum  ell  cauia  ueloatatis  defcenfio* 
nisdbt,  quontSprxparaiio  llomachifrrrc  illud  nccella* 
rium,di  de  hoc  m dubqs  & in  lumma  cum  ablhtiema  SC 
fomno  quandoc^  curaf.  Si  vero  fit  fortis  tunc  vitra  dix** 
am  oportet  tranfircadeuacuattonem  fiendam  uomitu,uc 
in  praecedenti  Rubrtca.fi  id  fadle  fieri  videbitur,  quod  I) 
non  cum  fotutiuo  vt  politum  ell, di  totum  obleruerur  ctf 
ca  hoc  quod  di<5hiell  in  prxcedemi  Rubnci.  «tSex  parto 
digdlfoms di euacuatioms.drconforamibusadiim  ell.? 
Sed  in  hac  Rubrica  pome  Auic.de  infante  inquit.  Et  faair 

amplexari  infantem  propinquum  ad  hoc  ut  polluat  ^nv 
longitudinem  nodia  ellexrelwt  magis  luuattuts  addi**' 
gcflionem,di  oportet  ne  fuperueniat  ei  fudor.  ludor  enins 
it^igidai  d^prohibet  iuuamftum  caklacnbnis  cum,caU 
ditate  fua,innata,di  quidam  catulum, aut  ganb  malculuna 
amplexantur, ut  idem  Auic. 

C V R A.Infatfcaexcalidstate  laudatur  diacitomtmf 
ex  ciionqs  acetofis,  di  frudua  flyptid,8Ceiofi.  Irem.^. 
rofrrum/podi)  ana.5,x.cortandrorum  prxparatorri,myr 
rhp4ina.5.  v.citoniorum  acetofiirum  Iib.;.  f .milce  de  quo 
accipietpatiensmanedifirroad  qu3nratem.|.).  Eiquo* 
niamcura  hxc  perficitur  exilis quxpofira  fum  de dcllrti 
dione  sppetitus  diminutionemisderaala  complexionfl 
materiait,  di  tmmaceruit,  de  corruptione  digeftionis.  dc 
quibus  omnibus  ad  plenum  ltipra,litncderrmrdnsalhs 
friprcdeo, recurre  ad  ea  loca,  di  ad  ea  q dida  fum  in  prmei 
piocapinilidecdfonamibus  fiotnachu,diaKonfiderv  I 

De  urdttate 


Dezgritud.fl;omach{.  ' 


Ctxct, 
E^tinr» 
nrda  c6 

^xponi 

\ 


Pttauf 

debiltf 

ftoou/ 

dw» 


•*  X^etardUatedefcenfMdhiaflomMbo^erutto 
citatedefceiioniidMCtrt,  Rm2>.  XXIII. 

TArdicu  defi:cn(u«  cibi  non  cft  aliud  ^ mora  ipiiut 
in  ftomacho  ulira  iUi  horS  quae  eft  et  c5uenicnt  de 
qua  ftacim  & proporrionabtiitcr  de  velodutc  de* 
fcendoiiia  dicacur  cdfequenter.  Vnde  finendu  9 vt  rnitac 
Auicc.de  flgnit  debiliutia  digefttontt,t^t  extiuacibi^ 
ilonucho  ctl  qutnqi  horarn,hunc  tamen  cerminu  prsfi^ 
sn non liabeaa> qm  altqui cardOMciballilomacho  etnit' 
cum,  vnde  qutdi  in  horta,  qutdS  in  fex,  quidam  ance 

quimS,quida  in  odaua.Gt  cfiiter  ponitur  rpaiium  horara 
c^o  imer  prima  dc  fecundi  abi  acctptione,qux  dtuerii' 
caa  (umttur  ex  diuerfiiate  coplexionu  ftocaachi,&  aliora 
metnbrof|rilomachoaddt«ftioiicconfrTemiu,  Ex  qui' 
bua  infero  9 curiofiia  ac  folucuua  medicut  debet  imiefti' 
gare  h^,qm  vtplurimo  cibamut  (ebri^ct  ame  paroxyf. 
caum  per  boraa  quinqi,vt  ponit  Auic.prima  quarti^  cu 
ra  putndaru^me  vt  uidnur  oportet  hoc  moderari , nam 
imellcxtt  homine  (bire.v.horiaantequi  abusde  flotiu' 
riio  etua  defenderet,  Sc  hoc  cdtingebat  4>pcer  debilitate  di 
geftiux  ciua3^  hoc  idem  dixit  Auic.in  pruK.capi.Sed  de 
lita  o!bua  in  dubqa  vbi aperiet  texuia  Auicn.hic  vt  cu  di» 
»c.Bt  quamiaa  quidc  remanentiae  ctbi  infiomacho. 

C A V S iC.decaull8tarditatta,dicendu9cauiatar* 
ditans  dcic^fua  nbi  prindpalitrrcft  tarditas  dtgeilionta, 
ram  retentio  ordinatur  ad  digcdtonem.  Et  hxc  tarditas 
comiogie  aut  ratione  debthtacu  digcfliuae  aut  inepticudi « 
ne  cibi. Accidit  3c  quandocp  virtutem  itientiuam  fiorti fi. 
cari,quare  A cibus  in  (lomacho  plus  (blito  retinet.  C6ii 
smhccr  coniing»  expulltuam  trritan,  quare  non  reuneiur 
lepore  congruo, vt  cu  cibus  eft  acutus  mordicauuui,aut 
cli  prariemu  cholerae  acrinx,aut  melancholiae  acetofe  q 
I piam  ad  expellendum  (limulae,  vt  pluries  cdimgit*  Item 
etiam  £1  hoc  idem  curo  (loraachus  cft  boihorofus,aut  vl 
ceratus, propter  quodeu  exanijmpcione  abi  Ixdaiur  Ilo 
snachus  inltirgtt  expulfiua. Itero  cibus  ex  (ui  natura  lubri « 
cus,  vtcera(a  non  diu  in  (loraacbo moritur.  Itemcum 
tdcfl  praeiemia  humoris  lubrta>vi(co(i,  velociter  defeen 
dic  cibus.  Item  ex  debilitate  rcttnciuae  hoc  idem  coacin« 
git.  Ec  vc  dieftum  c(l  poilixm  contingere  per  comunita  * 
tem  i membris  concurrentibus  ad  dtgedionem,  vnde  ca  * 
lidicas  hepatis  exce(iuua,efl  Tepe  cau(a  debilitatis  digelli* 
ux  ftomachi,  vc  in  maiori  parce  patauorum  contingit  re/ 
foUiendo  humidum  (ubdamificu  i pHus  floraachi,  ad  cu« 
ius  rtfolutionem  requicui  relbUitto  caloris  eius  inpras# 
cedenti  Rubnea.  Laeditur  frequenter  digefliua  kcau* 
nsextrin(ecis.vc(upra  debilitate digeflioms,iia  vc  cou 
cinnt  cibum  ll  ftomacho  citius  indigtftura  egredr,  ut 
cxrorticxcrcuioladto  poil  cibum  immediate.  Item  ex 
academibusammx  cooctngic  ardius  digeri, qux  omnia 
fiipra  de  debilitate  digcRioms,  nam  forus  ciula  aufert  di' 
gulonem  fortifsimacorrttmpic  A medicina  hxc  didla 
nat.  Et  plures  feriptoresCub  vna  comprelKnderuni  ru. 
brica  urditacem  dcrccnfus,iSC  debiliuiem  digeflioms, 
haec  tamen  fic  (tiHicianipadlicanei,nam  fortancihcori' 
cando  verberari  poHenc. 

C V R.  A canones.  Vbiiarduasdercenfuscibt  exde« 
bilitau  digelliux  contingat  quaerantur  canones  in  rubri-, 
ca  de  dcbiUace  digeflioms.  Vnde  A fomnus  Aipcr  dcxcru 
lacus fadlus  e(l  adiuuansad  hcK  vc  velociter  defccndsc  ci' 
bus  k (lomacho  licet  hc  debilis  adiucorij  ad  digerendum. 
Auic.de  quo  in  dabtjs. 

C V R A .Infidla  propter  (uperfluintem  retcnciup  hi 
obferuencur  canones.Prirouscil  leoicio^fiue  veturismoL 
ltficatio.5ecundu8  comprcfsio. 

Primus  cdpletur  cum  h^dis,d^  calidisA  lem*cfuis,vi 
exigit  difpofuio.  Fngida  funt  vt  thamanndi,  vtob,  fuC' 
cu«ciua/y.ciui,faccui  roCprum  ikcai  df  vu  idia^perilca 


ICI 

humida.Ex  caIf‘dct,caEa  fiftub,ffcutrcectittt,6ccie,oM| 
cdmune  btbioim.Debent  enim  hxc  acapi  amc  cibum  ut 
duas  ficus  (Iccas  pingues  viqi  ad  quaiuor. 

Dande  vtaiur  comprelsiiiis  vt  e(l  raphanus » ducico* 
mcen,i&:hm6ipoflabum.Adiuuantad  hoc  vinum  dul* 
cx,aanziber  conditu,  nuces  cu  amygdalis,  phiflici»  AG* 
mtiia.  Ego  aucc  cuidam  dedi  rapas  blios  A fea  eum  uti 
brodfo  iplarum  pluribus  dtcbut  & comula  valde.  Item 
fieci  eum  uti  aqua  decodlionis  ficuum  Occarum  ame  cibo. 

Oleum  amenhoc  cafii  bibitum  vf9ad.5.tq.&  vr<|iad 
qutnqi  quatuor  mane  continue  e(l  lingularis  medicina, 
hoc  n (lomachus  tolerabit^  debet  efle  oleum  boni  odo 
nsamiqim.  Vakt,&  exacutum  cominuum,&tacile,<SC 
fricationes  fai^x  pedum, dd  tibiarum. 

C V R A.Vbicibuscttiusegrcdiatur,drbetcuracflc 
cdiraru  dixtx,  nam  in  hac  oportet  prxmittere  Ilypttca 
calida  aut  frigida  (ecundu  9 exigtt  difpoliiio.  I:f  quie* 
Tcere  & dormire  (bper  cibu,  abllinere  It  fricationibus  iti« 
feriorum  A huiufmodi.  Item  li  accida  propter  humo* 
rem  melancboIicuni,aui  cholmcum  habuiOi  canones  fis 
pra  de  dolore  ftoroaciii,&  tu  ibi.  Et  quia  hxc  paiincDC 
iubriatati  ilomachi,  frue  liemcrix,dequa  tnfraad  ple* 
num.huic  (iipcrlcdeo  in  multicatione  remediorum  ait* 
qua  pauca  confertbens.  Empbflrum  expaium  ad  iardi« 
laiem  defccnlus  propter  fuperflututem  rcicntiux.  gt.  mu* 
allaginum,  feoulim.  fccnugrxci.maluauiAri,  (tue  alilieae* 
ana.5.tj.cerx  albx  quantum  (iiAcit  ad  incorporandum» 
extendatur  rupercoriO(S;ilomachoappIicaur.  ExperiS 
in  velocitate  dercffus.x.vuei]ianatt  coclear  vnum,  mcl* 
mallicu.ana.3.  j.omniaadtnuicem  mifceamur,  de* 
tndeponanturtncorttceouiad Ignem  fuper  aneres  cab* 
dos.&liDeuuermilsione  moueamur  donec  b<fta  erit  de* 
bla  componiiotdcindc  tnbus  diebus  coniimiis  admini* 
ilretur,di;eil  Auic.  In  rardiuie  aus  oporta  vt  prxma* 
tantur  lubrica  ame  cibum  cabda  vel  frigids,  vt  notat  ne* 
cefruas,dCpoflcibumfuinaniur  (lypoca.GaL  Lubrica 
frigida  (um  Perfica,  pruna  A huiufmodMn  pdate.in  hyc* 
me  pruna  licca,&  vtroqi  tempore  calia  £llula,thamartn* 
dt,vioIx,ryrup.eius,(uccusrolarum.  Calida  funiFiciia 
rccemet,Caricx,mualbgo  frzmigi;ci,lccnims  lini,  A hu 
tulmodf.&  cu  confidera. 

VedHritieffomdchi,qnoejidpoffm4.  Rwb.XXIIII. 

STomachoacctdicdurities  nonapoflemofa  propter 
frigus  infptllans  aui  propter  humorem  mclancholi* 
cum  penaramem  A ingrolTantem. 

S I C N A quia  noninuenit  ibifignu  apoflematis. 
In  quo  cafu  fuifrcium  empladra  calida  rcfoluuua,  vc  ero* 
pb(l  ru  de  meliloto, a limilta>ui  tn  pr^ cedetibus  rubricis 
de  digeflide  A alrjs,aut  cu  hts  euacuacio  humoris  ingrof* 
(amis  cii  digeflims  prxcedentibusli  opuseritde  quibas 
iit). tra<!r.  Ad  ide.at.cerx.^.virj.glutinis  abmbaih.  5.irj. 
zinzfberis,oppopdaci.ana.|.ij.obi  de  Imo  cminL;.  Aui« 
empUdrum.Ei  hxc  nunc  fuffrciam. 

Dfmtffrtdnone.  Riihnoc.  XXV, 

ERuAuatioed  motus  domachr,  quo  (iibico  expelli* 
tur  veruoliias  cu  foratu  ipfum  ir^ns  duc  in  eo  na* 
unsin  ore  dus  viplurimum  retenta. Cuius  cnula 
fecundum  plurimum  ed  llomachi  indigedto,dlf  attribuit 
domacho  vt  tursit  peL^on^&dernuiatio  cerebro.Hal4 
ab.dictc  9 ed  palsiofundt.quodintellige  quia  ibi  genaa 
tur,&merico,quia  ibiabtis  liquo  eleuaiur  continaur. 
cum  quo  tamen  dat  9 tn  ore  domachi  (ic  retenta.  Dicic 
in  eo  natans  propta  eam  qup  cbuditur  in  viUis  domachi 
frciemc  lingulch.  Bc  <ppter  illud  quod  diatur.cuiuscau* 

(a  notandum,  9 A licet  erutduacio  fiat  vtplurimu  k mala 
coplexione  frtgtda  materiali  vel  immatcrali,  tn  qn9cd* 
ungiccamfiai^mala  cviplextone  calida.  Nara  diuiditut 
inacctobm  &fucsolami  vnde  lectiatfmi,  de  cura  aus^ 
Pradica.b'’.  X iq  I^umob 


TraAatus.  V I. 

FumoCi  St  I calidtcatc(xct(s^  comburite  materi^  Gib« 
ttlecnapcStn  (iimum  cnnfire,vt  Rincctfbi  Eidlu  dtgeftio' 
mtfn  (lomacho  valde  calido.Ec  dic^r  excc&tua,quonil 
diminuta  diObluit  obieduni,&  iprum  in  vernum  c5uer« 
ctt  n6  potent  ipium  altcer  iranfmuure.  Et  iicut  litmoCi  fit 
ll  cabdicaceyitaacetola^  (Wgtditarc.ieu  diminuta  calidica* 
te>  quemadmodum  cotingtc  fniAuiacecolari»  licet  etiam 
acetolatio pofiut  ^ruperfluitate  cau{ari,vc patet  invino 
quod  tempore  magni  xftu»acttotatur,d^iimtliter  inb« 

Hxc  autem  accidunt  poft  digefti onem  completam» 
quoniam  tanta  catiditas  rrfoUient  calt ditati  taturalem»  fz 
ctt  in  (lomachopoilea  malam  complexionem  frigidam 
flue  dimtnutS  caliditatc  quxeft  caub  acetolacioiu«,ncuc 
accidit  in  vino  pofleiut  digelboncmlicalfdicate  extrin* 
fcca.  Bx  quibui  toUif  concradiiflioappareni  inter  Autc. 
df  AlexSdrum  qui  dixit  enj<ftuationtm  acetoiam  i calido 
fleri,  vnde  prxcipiebat  dan  aquam  calidam  & ciboi  du « 
rxdigdtionUtVt  flomachos  anferum,oftrachanonbe' 
nccoifb  Sc  huiurmodi,&fuccedebat.&Auicen.prxci« 
pctdari  diapipereon  cum  vino»  & tu  confldera.  Scko 
tamen  q»conrucutt  apudmodernot  eniduationem  diut« 
dt  in  acetoCim,iumolam,  corruptam,  cibalem,  amaram» 
jnnptdamdulci,(%  fle  de alf)t»  quarum  cauixnocx  flmt* 
Er  cu  illas  confldera. 

C A V S >E.Exauflsefut  primittuis  fumaerfingi* 
dut,aut  excefsiuccalidus  refoluens  cibi»aui  numt  calidi» 
aut  nimtsfngiditgrofst»  viTcofl,  vel  nimis  flibttlet»  abut 
fiiperfluus  etiam  inordinate  rumpcus,indigeflum  ponere 
fuper  digeflo»nimu  quiet,nimiue  mofus,coirus  lupfluua» 
SC  vniuerlaliter  omnia  qux  indigeflione  cau&re  poflum 
de  quibus  a^um  efl.  Antecedens  efl  mala  complexio  ca 
Itda  aut  bigida  exirinTeca  aut  imnnfeca, materialis  aut  im 
materialis  fiipcrexcedcns,  dk  fleca  bcit  eam  flimoCim.hu' 
roida veroacetoCim.  Comundht  vero  ipia  ueniofltas  in 
ore  flomachi  retema.Item  Sc  debilitas  virtutis,  qup  ex  al« 
icra  caularum  um  dufbrum  fle  aut  merito  compoflcioott 
naturalis, vt  tn  prxcedencirubrica  dideumefl. 

SIGNA  demollrattua.  Si  ex  cauflfprimtttuucd' 
prehenditur  narratione  inflrmr»  tp  fl  tnembroriS  aliorum 
• flomacho  c5munitace  contigerit,  illud  comprehendi  ha 
bet  vt  fupra  fxpe  ex  difpofltionibus  eorum  de  ipfls  inter^ 
rogando  vt  medicus  facere  debet»  SC  cdllieuic  in  multeris 
busenidhiatio  multum  multiplicari  cdrouniiatc  matri« 
cit,&  ideo  aduerte. 

Signa  fl  ipCi  contigerit  vitio  flomachi»  hocerteaut  p* 
pter  malam  coplexionem  eius  calidam  aut  frigidam  fle^ 
cam  vel  hitmidam»nam  ex  his  quaruor  contingere  potell 
VI  tertia  Aphor.cdmemo  illius.  Morbi  in  pluuiaru  muN 
ntudme.dl  prima  primi,de  generatione  humorum. 

Fadb  ii  caliditate  flgniflcant  fledtasorts»  fltttanditas. 
Q^d  fl  fuerit  cholera  in  cauCi  araantudo  curo  quadam 
•nguflia,&  inquietudine.  Bc  poiefl  feirt  flue  cognofci  per 
gxperienttam  hoc  modo.  Seruetur  paties  per  aliquot  diet 
f*n  dixta  temperata  ex  parte  quantitatis»  aut  qualitatis  or^ 
dtnis»deinde  detur  panis  hordei  cum  aqua»aur  nihil  aliud, 
SC  in  temperata  quantitate  <p  fl  amplius  erudluatton?non 
lemirct  caula  calida  ertt. 

Qubd  fl  leiuirct  ertidluationemacetolam  cum  humt« 
diate&laliuamulca,d^cum  viTcofltate  expullapcr  os, 
& q»  in  ietuno  apparet  rugitus»  vel  eru(ftuatio,&  hora  di/ 
fefltontsfltfoniscflmotio  inflonfkacho,&  in  imeflims, 

(p  fngida  nocentfdC  calida  conferunt,  & cp  vrina  efl  al' 
ba  rpumola»  habitudo  phlegmatica,  &huiufmodi»  vt  fu^ 
pra  de  mala  coplexionc  (lomachi  firigida»uic  phlegma  cft 
incauCu  Vndebreutter  pro  talium  notitia  ad  ea  qux  de 
nuU  complexione  flomachi  dufb  funt  flgna  recurre. 

Quod  u cum  eru(5hiatione  fenettur  fleatat  cura  fly  pei 
cteate,  tunc  ent  ex  roclancholu»&alia  flgna  de  rod^ 
cbolurcqacre  tn  principio  operis  dCflipra  de  mala  com* 


Gap.  XIII. 

plexidne  ftomachi.  Itemenidhado  putritb» foetida  I 
putridis  atque  foetidis  eleuaiur  humoribus.  Rancida  vc« 
ro  df  abominabilis  SC  innominata  Tuper  humores  melan* 
cholicos,  fbJ  acris»  & fleut  pdcescorrufHt,  &oua  comii 
ptaAiperphlegmaacos  humores»  dC  in  bitoponet  te  elle 
vigibntem. 

P RO  G N O S T I C A.Brudluattovnavel  du» 
cum  alleuatione  bonum  flgnu  eil,  Sc  tp  natura  dl  fortia 
in  expellendo^^  eli  quxdi  crifls  panicularts,&  ideo  ven 
tofltares  flue  flm  naturales»  flue  fymptomaticx  nulla  vti 
funt  retinendx,nec  ratione  loa»  nec  ratione  peribnx,  tmo 
Aintll  medico  proctiraodx»  flueprouocandx  pnncipalio 
ter  licet  Sc  lanis  conferat}»  fird  oportet  dan  tooim  roora« 
litati.  S i autem  erudluattoncs  fuerint  mulix,  & frequeti 
rea  non  poflum  elle  bonx»  imo  funt  rymptomaticx,dC 
funcmalx  m ratione  flgnt»  quia  corruptionem  digeflio^ 
nis  flgniflcant  & malxfum  in  ratione  caulx»quia  dige* 
ftione  iterum  corrumpunt  curoremoueanc  digtflioocm 
qux  quiete  indiget.  Efl  itaque  ecu<fcuatiobcqucns,&roa 
terta  mala. 

C V R A.Cinonetincai)raolrfbeft.d^rupflua.Ordi 
nanodixtp.Buacuaiio.Alieratio.Stomachicdtdrtatio. 

Primus  cdpletur  cum  abfttnciia  i ventofls  iiidtgrflid« 
nibus  & ab  eis  qux  lunt  apia  cara  facere»  vt  fl  flotnachut 
fit  multum  calidusllcibuafubttlibus  Eicdu  digdhonis» 
vt  oua, carnea  pullinx»&  brcuiier  viatur  regimine ppor« 
nonato  fecundum  comrartetatem  caufx. 

Secundus cdplctur cum  tuacuantibus'approprattshu 
mori, de  qbus  quarto  rradhitu»  & hoc  calti  fpecialiccr  cd* 
raentbtur  hiera  Oal.  Itcmcdmendamurclyflerfa  carmi^ 
nattua,de  quibus  inba.xvi.capic.rubr.de  colica  vcniola. 
Item  rctemio  anhdtnis,  flermicauobequftata»calebdho' 
DCs  ex  laccuiis  calidis  ftotnachalibus  vii^bnibus  dchu  * 
tufmodi.vt  fupra  de  mala  complexione  bigida  flomaclu, 
de  indigeflibne,&c.ftomacht  ad  plenum  fupra  quinto  ca 
pmiio.Ftem  vcncofx  flne  rcartficattoneapplicaix,  dc  res« 
icratx,vt  fupra  de  dolore  ftomachi. 

'Tertioscdpleaturcumfolis  altcraciuts calidis,  aut  ki/ 
gtdis»vc  difpwttocxigii  inrua&extraappiicaiis.  Ad  inAo 
ira  VI  in  dando  acetola  ex  bigidiute,  diaciminum,  diaga 
langa  cum  vino,dfapipcreon,ztnziber  conditu»  & huiuf* 
modi  calidis  ftomachalibus.Bc  ubi  birm  k caliditate  den 
lur  bigida  acetola  aqua  calida  3c  huiufmodi,  vc  fupra  de 
mala  cdpiexione  calida  ftomacht»&  tu  remedia  qupre  (u« 
pra  multa.  Medicamen  Alexandri  in  caula  bigida. ».pt* 
per.5.i.lcmtmsanethi,ciiiHm.ana,$.iiq.de  hoc  puluere  da 
coclmni? cum  vino  temperato  antecibum.  Eeexrate^ 
nuancibuscrutftuacione  approprtaris  eft  coriandro,  vnde 
Auicf.d^quandoqi  luuaimir  quando  in  potu  fumant  ante 
prandium, & ccenain  fuam  coriandn  fled  aphor.j.detnde 
bibam  poftipfum  vinum,  purum.  Ad  idem  laudamur 
vinum  purum,origanri»foIta  rutx.carui,memha,anifuro, 
garyophylli»mafttx  cum  vino  bibitus.  Ad  extra  vero 
applica  emplaftra,ungueta»lacculos  & huiufmodi, ut  ipCi 
pifpoflrio  exigit.  Nota  m fumob  rob  budtuura  bigi^ 
dorum,  Sc abi  frigidi  funt  multum  conuentemes»  de  ^i« 
omnibus  habes  ad  plenum  lodsalleg. 

Q^rtus  cdpletur  cum  rcmouemtbut  difaaflS  tn  fto' 
macho,pro  quibus  quxrc  in  rubneii  proprqs«Ex  quibu» 
apparet  quid  agendfl&in  rebquis»n2  oportet  cohmili/ 
buscanonibu8c6tracaubs4>cedere»vtfliuem  corrupti 
ca  euacuamibus  i^  humore  corruptu  3c  contonare  fto « 
machu»  de  quibus  ad  plenumadu^.  Similiterdecura 
amarxexprx&mta  cholerx,aut  inflpidx  ex  prxbntia 
phlegmatis  naturalis  ag?dum.  Poftremo  hic  nota  dum 
Primum  aliquando eruduatio  eft  amara  propter  hu^ 
raidicatem  phl^maticS  in  fumum  refolucam,  qux  in  vi* 
feofleari  amaram,  dande  conuemiur  iingux  adhxreits» 
ftcutexlignis  viridibus  bigtdisclcuauir  fiumus  amantss 

d^hoc 


Deargntud.ilomachl»  1 64 


|Khetcftl(Rgtdinte^cttioiatBarttudo  cfthom1>tliot  ^ 
ta  (|ux  cft  cholera, di:  eH  cum  ea  ponctettae  admixu  quae 
confueuic  cau&rt  in  i^eruia  nigra  ex  humora  frigtdoniiQ 
ftbundamia,tn  cukis  cura  quo  ad  caulam  procedatur  cum 
cakbcieniibur,5:  cumabftcrgenttbus,remouftibueaiii4 
rirudtnem.  Secundo  qi  cura  huiua  pendet  maxime  cx  cu 
ra  fingultua  de  quo  tnfra» 

Dtdpojlrmdrc/fomdchi  qwodmmdNmpriKe/ 
rat  4d  rtUMram»  Rxbricd.  X X V I» 

APoftrmatum  (lomachi  quodda  calidum,  quoddS 
frigidum,quodd5  eft  iii  lurwca  tmnakca  neruola» 
quoddam  inexirinleca  carnea»  qttoddam  in  pane 
tfmcrtonwrut  ventrem,  quoddam  in  poderiori  ver&ia 
dorlum, quoddam  tn  parce  fuperiori,qua  etrea  os  ftoma 
chi,quoddam  mirdtrion  verifiia£undum:quoddaro  com 
prehcrtdic  cotum  (lomachum,&  ci^  tlUid  raro»quod  ii  ac« 
cidac,vtplurimumell  mortale. 

C A V $ A Bpoftematiaeiuieft^mplunmumdolor 
perfiruerani  longo  tempore  in  (loniacho,quf  eil  caula  ac» 
crad^ionte  humorum  ad  locum, vnde  vinus  expulfiua  6i« 
debi  lit  eoa  expellere  no  pouil,quare  colledca  materia 
stpofliemabicit.  Idem  contingit  ex  pharmaco  fomaitra' 
bereabatns  locuadl^omachu  quare  inpalsionibut  llo' 
cnachtiicalibuaabnmendum.  liemopcrac vomuuskc» 
que nf  cum  diffiCuItacehi<fcua,<&auxinK  vbimateria  Hr 
groi^  vtfcoia  exitui  inepta.Ec  confimiliter  11  iic  iniempo 
raneusvtmprincipiofcbria.  Ectxpanc  caufarumma* 
attme  fii  ex  inordinato  regimmerx  parte  Grx  rerum  non  na 
curalfumcibi^ipue,vtincrapulis  &hm<5t.d:  maxime 
qn  cokuicdning^,n2propcer  hoc  debilitatur  mului  vir- 
rut,  d^aggregatur  mulca  materia  quar expelli  non  potrft, 
quare apoUema facit vtdidtumell.  Vndcnocaq»  p vtS 
paulattnxcGgellioma  Sum  apolicmaca  frigida  in  iloma< 
cho/Sdhoc  (onper  vel  plurimu,  qhqt  materia  qu$  lic  ag- 
gregsf  ineodl  phlegma.  n3ell  lacuna  phlegmatis  vt  fu* 
pra  in  principio.  Sed  per  viS  defluxus  fiili  apoflemata  ca 
Ifda  cholenca  vel  Anguinea  plurimu,  qm  tales  mate* 

nx  vtplurimu  ad  eum  fluunt  Sc  penetrant,  vt  flarim  dicc 
rtir.  Etfdro  noiac^  apoflemaca  flomachi  frigida  raro 
flunc  inciptendo,(ed  magit,fuccedendo.nS  aiuequS  con* 
gregef  ranta matena rutura  expellfc&ieadiuuae,'ledubi 
inateru  fubteo  fluac,vel  quafl  fubito  fleut  efl  materia  calc 
da, tunc  bene  potefl  apoflema  calidum  mcipi^do  fleri,  vi 
Raflsin  ftbro  diutflonum.apciulode  xgritudinibus  flo' 
machi.  Iccmadhochicic&maxiineadapoflema  tnirin 
fecum,quonti  cunica  inmnleca  efl  neruota  quam  materu 
frigida  grolli  non  potefl  penetrare,  fld  bene  rubtilis  eho* 
terica  aut  (anguinea , dC  ideo  raro  accidit  phlegmaricit,  6C 
cfllimile  deutde  pleuririphl^macicadiiflumefl»quare 
propter  hanc  caulam  raro  accidir.  Ex  quibus  mfertur  qi 
apoflemaca  flomachi  incipiencia  reciindii  plurimum  fune 
calida  cholcrica  vel  (anguinea,  &i  quandoqt  mixta  ra> 
ro  phlegmatica.  Infertur  fecundo  rerponlio  ad  dubium 
quoquxrituran  apoflemara  flomachi  fecundil  plunmtl 
lint  feigfda  vel  calida  cu  maxime  debent  dte  frigida  com 
plcxionemembri<S:macertx,quxineo  vt  multum  ag* 
gregatur,  6!cu  conlidera,  nam  abfoluie  pronuntiandum 
fcclmplurimncaleapoflenucalidumefle  propter aptitu 
din^peneirationtsmatertx  in  cunicam  interiorem,  vc  de 
plcurifl  dictcur.Gentil.  Et  nota  fecundo  ut  duTcum  efl 
an  Rubrica  fermo  efl  de  apoftemaie,quod  nodum  adext* 
turam  peruenit,quod  dicitur  adubellatt,  de  quo  in  fequeti 
ci  capitulo.  Vbi  nota,qr  omne  fludium  6ehet  ellc  in  pro  • 
bibendo eiusaduentum,&  maxime  ad  maturationi  cum 
ex  tali  graua  frquamur  accideniia,vt  particubricer  ex  di/ 
cendis  spparebtc. 

SIGNA  demonflnuuitncalidocholericodoloc 
•aiiuS|fe*liUJfix»ca(iirc5tuuB,&augmcuf  v(9ad  flato. 


(atts  fbr  tisypulfus  flequS»  vatde,&  velox,amaritudo  oi^ 
vrinatioifla  valdead  igneum  declinant.  In  languinco 
vero  hxc  remilMra, A vrina  ad  ruflum,  vel  ad  rubeum 
dcdioabic.  Et  fle  de  reliquit  (ignis  (anguinis.  In  phleg.». 
macteo  vero  vrina  n6  multum  cinda,pullus  paruus,fn^ 
bs, dotor  letiia  flue  quietus  in  omni  difpofltione,d:  aug* 
memo,&  non  feb.fon is  fed  lenta,  & efl  cum  paruttaceap 
petitus,  pauciute  iicfa,malitta  digeflionis  cum  grauna* 
acyde  mollitiet  Joci  ad  cadum  cum  inflatione,  multitudo 
(puti,  3c  ita  de  alqs  (ignit  phlegmatis.  In  melancholico 
vrina  em  gbuca  fubtilis, pullus  paruus,fubn Its,  flridua» 
9C  durus,  duricies  !oci,fcctor  oris,&<^  aliquando  appent 
cibum,aliquando  non, dolor  remilluscum  p6dere,&  co^ 
giratmfKs  malx  (uper  fe,inromnietas  mab  inordinata,  dC 
reliqua  flgna  de  mebncholia,de  quibus  fxpe. 

Signa  u Eierttin  parre  ruperiori  dolor  erit  valde  ma* 
gnut&  proprie  pofl  afUimptionem  abi  flarim, & lumor 
circa  flircubm,  nocurocnium  appetitus.  Et  ex  concomi<' 
licibus  funt  rpafmiit  cum  alicna(ione,cum  fyrfen,<S:  me* 
bncholiafl  fuait  calidum  vclcumfubetht&flupore,  11 
fetent  frigidum  pullus  cordis,frfgiditat  exrrrmi(atum,&* 
dor feigidusifyncopis nugis  vemens&efl  lignum ma* 
liim.  Si verofucncinfun^  dolor minor,&^prie pofl- 
afllimpcum  cibum  per  horam, lumorverfus  hypochon* 
druim,maitcta  digeflionit,&cum  aliorum  accidentium 
priuanone  vel  apparitione  minori.  Qiiod  G feienc  circa 
iaccriorem  tunicam  dolor  maior  quim  fl  fuerit  in  exte* 
riori,  Sc  tumor  tadui  mtmisapparene.  Quod  fl  fuerit  in: 
parte  poflerionverfus  dorfum,  tumor  non  percipietur» 
&eric  dolor  in  dorfo  Sc  verius  eum.  Si  vero  in  parte an*> 
cerioriverfus  uentremerictumorextenrus,qut  compre*^ 
hcndftur  tadu,&  dolor  erit  in  (urcub  uerfeu  bcertoi  ven 
tris  fuperiores. 

PROCNOSTTC  A.Qiiandoapoflemacom* 
prehendi  t totum  flomachu  vc  plurimu  efl  mortale.  Ra*  - 
ro  accidir  apoflema  frigidum  phlegmaticum  flomacho» 
dl: maxime  irKiptenfVclupra  apoflema  flomachi  tnore 
ehucxiflens  exteris  penculoflut,d: ad  mortem  decimas. 

Frigiditas  extremitatum  ineo  mab. 

C V R A.Canoncs.inpnnapioaduencus  calidiapo* 
flematis  lios  canones  ferua.  Ordinatio  dixtx.Repercur* 
flo  matcrix.Diucrfio.  Euacuaito  minoratiua.  Acciden* 
cium  corrt(flio. 

Oixta  fle  Gibtitisvalde  declinansad  frigidum,  nS  mor 
but  hic  efl  acutut,d:  ideo  flatus  ^pinquttf,propicr  quod 
dC  paucus  cibus  cxhibendutinifl  prohibuerit  hoc  vmucis 
debi1iiat>atic  accidemiu  vehemftia,quc  cafei  cibus  in  plu 
rimaquaittuaieexhiberi  debet  luxta medici  difcretioDr. 
NS  primo  Aphor.  Accidentibus  proflernemibus  virrutf 
tlico  cibus  dandusefl.  Sic  uaqt  cibus  eius  (liccus  hordei» 
vel  iufcula  ex  farina  eius, far,  vel  lufcub  ex  (anna  aus,  bro 
dium  pulix  aiteratum  cum  b^uas  violis  vel  portubat 
cucumeribus  8C  huiufmodi.  aqua  granatorum  agrefle  dC 
huiufmodr  flni  potuseocaru  maxime  in  pnncipio  vfquc* 
quo  febris  delitelcert  mciptar.  Si  oportet  vi  non  fint  auft 
potare  aquam  frigidam  plumnam,imo  feang^t  eam  cum 
lulep  aiii  rob  fm^uum.Auic. 

Kcpercufsio  (btexira  applicando  (rigida  flomachafia 
de  quibus  in  principio  capituli, & contiuuetur  hxc  reper  * 
cufsto  falce  vfep  ad  feptem  dies.  Deinde  procedatur  cum 
refolutiuis  non  purts,  fed  permixtis  cum  rrperculsiuis  NS 
procedere  pofl  principium  cum  repercursiuts  tantum  efl 
error.  Vnde  Autc?.Ec  de  errore  maximo  efl  vt  prolong  t 
tempus  colerantix  apoflematit,  3c  incelbmer  &r  curatio 
cum  infrigidantibus. 

Emplaflra  3C alui  infligidaniia  in  hoc  cafu  conuemer> 
cb  habes  in  rubrica  de  mab  coplextone  calida  flcmich*« 
Item  de  dolore  flomachi  3 caub  calida.  & tu  tbi.  liem  de  v 
apoflcmatibus  mamillaTum»d:  tu.ibt. 

Fra<rcica.S.  X iirf  Empfm 


: ! Traftatus.  VJt 

. Emplaftrutn  ad  Hoc.««  Qndaloip  ru.pufoe.roC  myrt/, 
|tmbrurcat)Corundrofapr«paratorum.ana.5  li.olci  roC 
myrnm»rucd  roUrn>ana.vn.iarinf  hordrt.l.iri.aqus  ro. 
aqux  abnmJiq.ana.q.C  Emplailrum  aliud  ad  tdc.fp.Cin« 
dalorum  ru.ro^na.5.ci.olei  rof.a.tij.hinnx  hordet.|.).f« 
cum  vmo ffranacorUyFac empbUrutn.  lccmia.cx  hitrC' 
but  qux  plus  placft  cum  aquit  didit  addico  modico  ace 
Mtd^bccmbrocbaiionet.  It?ia.o]ef  ro.;.!!!). Cmdaiom 
iti.corai  lorum  ru^tia.j.f  .acni.l.vf.inhindc  p«ti3,&  fto 
•nacho  applica, cum  hit  eiiS  adde  virni  citonioia  Huc  fuc» 
cum  tom  vt  placet,  Sc  cum  eo  comifce  ca  hit  vc  libebit. 

bed  hic  nota  duot  canonet.  Pnmut  ch  prtut  debet  fieri 
dfuerfio  cum  phlebotomia  vt  dicetur  Iratim  antequa  bfC 
appficenc.  Secundut  i^adlCconfimilia  debent  in  hye« 
me  bts  in  dic  renouari , fcd  in  filate  piunet.  Hfc  tn  fiim  re^ 
}«fra  ii)  medici  difcretione.  Ad  miravero  da  fuccum  gra 
natorum,  lic  fyru.ro.acetofum  iimpliccm  oxy  zaccaram 
dC  hmoi.  Btcx  confrdionibut  competunt  tnaiandali  & 
hmSiconieiflionetfrtgidf.dequibus  fupra  de  malacom' 
plexione  ilomachi,itc&  maxime  confodio  de  gnmt  fiue 
de  lpectcbua.crochi.deberbertt,d^ryru.eiut  & de  myrto. 

Diuerfiofiat  primo  cu  phlebotomia  cx  bafilicain  ma 
nu  dextra.Q^d  fi  hiem  plechoria  fiat  primo  de  (aphena. 
deinde  de  tpCi  bafilica  vel  dc  media. Quod  fi  fieri  non  po 
cefi  phlebotomia, applicemur  uentofx  cum  fcarificatione 
trahendo  ad  partem  cotrariam  Quxua  materi x,  vnde  ecia 
fimui  cum  phlebotomia  non  pofiponantur  v^ofxabfif 
fcarificatione  inlocucongrui&tcem  fiant  foicacionee  ex« 
tremitatum^  cu  dc  ipfie  fupra  de  foda  cholertca.iti  fiant 
clyfieria.i^  reiteremur  Bida  ex  malua,blitf,nleo  viol.cu 
cafia,&modiCO  hicre  pigrx>aut  diaprunis  folutiut. 

« Buacuatiocdpletiiraut  phlebotomia  autvomnu,aut 
folutiuo  fiue  per  inforiu»  dudtuo.  Phlebotomia  quide  fi 
materia  ianguts  hiem  aut  languintadmixta,quoddihie<' 
rtt  debet  efie  fitnm  coptofo,  qa  in  principio  vt  tlmtii  co.> 
pleamur hxcduodiuerfio.r&  euacuacio,  fedfecue  efiex 
alia  materia  (anguini  non  comixta,qm  rac  foia  fuiEcti  di 
uerfio  in  qua  non  debet  fien  coptb(a,red  d^c.infpeda  uir^ 
ture,xtaie,A:cxteriaconfomicnribui,aur  dificntientibut. 

Vomitus  autem  in  principio  fierr  potefi  & maxime cn 
credic  k medico  q>  hiciliserit  iSC  non  bbonofi»,&  prxei' 
puebda  prius  diuerfione  ex  phlehoromb,  dC  meationi' 
but,&nonalitcr.  Et  fic  intellexit  Rafi.cjn  vomitum  pofi 
phlebmomi9imuxit,vbi  tneilcc  bbonofus,fionenet  fien 
dut,qm  anrahcndoaugmemaret  apoilema.  Ei  ideo  dicc' 
bat  Autc.de  cura  calidi  apofiematis  fiomachi,non  admi • 
mfiratur  vomnus  error  efi.ieneo  tamen  in  hoc  cum  Gen^ 
tili  cp  tutius  atqi  melius  tfi  (ludere  vt  per  inforius  materia 
educatur,  nam  nun^S  ita  (acihus efi  vomitus,  quin  ma« 
gna  fiat  c5motio.  Vidi  tamc  aliquot  ita  (aciliter  vomere 
ctum  maierias  phlegmaticas  non  dubitarem  in  fimili / 
buf  aliquo  modo  vomitrt  facere.  Solutiuu  enim  non  de< 
bete(1e(t>r(e«vndeAuic.Etaliena  folutione  bboriolam, 
A fis  cotemus  medicinis  lemficatiuis  ficuc  cafia  fifiula,dl£ 
hm^i.Etcaufaqm  tales attraliendo,&commouendo  ab 
altis  membris  Client  cauCa  dolons  amplioris, & augmenti 
apoficmans.  Cafia  quide  e(l  mediana  propria,dc  fpecta' 
lirer  cum  aqua  endiuix,Auic.na  refifiic  inflamationi  apo 
ftemaits  A eius  materiam  euacuac,vakt  & manna, valent 
A chamarindi,  diaprunis  abfqi  fcamonea  refoada  vt  cle« 
duarto  de  (iicco  ro.maxime  qn  roacena  efiet  hirtofa  qux 
(duci  non  crederef  per  lenificatiuas,red  dehis  in  dubqs  <SC 
IU  ibi.  Sed  hic  noiaqi  Auic.non  videt  budare  opinio« 
nem  illo^  qui  dant  feSmoneam  dicct.6t  qhcpdanc  irrpo' 
ru  CIS  (cSmormm  cum  fy  jcetofo,&ego  abhorreo  eS.crc 
do  verum.qm  inTyrupoacctofondcfi  fuActeccr  refrada 
yt  ca  diaprunis,  A ineleduario  de  fucco  ro.  valet  hierapi 
gra  aloes  A hm6f.de  quibus  rupra.iiij.trad.Ec  qm  Auic« 
lacu  dtibuacione  dc  nyrobaUnis  hinc  dc  eis  in  dubqs* 


Cap.  XIII. 

Accidentis  qux  edOieuerSr  apparere  fum  dolor  fbnl^ 
dfxfiuatio  A maxime  in  calido.  NocumemO  defiderij  dC 
dige(li5is.Sparmus.Alicnaiio.Stupor.Subech.Pulruscor 
dis.Syncopu.Fngidiias  extremorum. Sudor  foigidoa* 
Quod  fi  fu^u frigidum  &aliudt(lorCiapparuem  temtr* 
fiuserii  iaicaccidens.N9quf  didafunc  in  calido  appareia 
cofueuerunt.non  fic  in  fotgtdo,  A tu  confidera.  Curam  ni 
horfi  querc  rubricis  futs  parneubribus  in  quibus  de  cum 
eorum  quf  tradatur.hic  th  oota.Auic.inqutt.  Ft  fi  dolor 
vchemCns  fiat  fumant  in  potu  aqu9  tabarzet  qm  e(l  tuua ' 
tiua  vaide,d^ aqu9  taraxienn,  i^ll  endtuix  fyhieflri^  A 
aqua  prunorum.  T ribdo  vero  princtptb,quta  frpiimo 
die  vel  circa, dicti  arca,  qm  contingit  maicn9eifo  aft  • 
quando  (ubttiforc  pauciorem, d^aliqfi  magts  grolbmdS 
mulc9, quare  augmentum  prolongari  dcabbrruiari  cdtin 
gft.q  omnia  fuo  fudicioexillimattuo  habrrmedicus  men 
furare, debet  emm  hk  medicus  cdmtfcere  refoluihta  cum 
rcpercuisiuts  abficrfiutsdi  parumper  maniraiiuis,vi  (Imt 
blitiB,malua^lihea,d:  huiufmodi,  vineSt  ramerepercuf' 
fiua.  Qiiod  fi  cdcfngat  q»  propter  vrl>ememi9  infi9ma « 
cionisexdolore  mmio,autfobrcimenb  valde  refolutiua 
(ufpeda  habeanl,tuiK  admindlra  qux  refokium,  A ioN* 
gi^ntjCutufmodi  funt  coriandrum,  violx  ficcx,fobtifi» 
aqua  cius  imus  A extra  approximata,  fy  ru.acetofus.  Item 
qux  mollificado  relblunt, vt  malua,bifhulua,femen  ltm« 
fanugrxci.itcm  etia  cum  ipfis  rcfoluttuit  calidu  admtfce 
femina  frigida  maiora,Bquamhordet.tietn  dabiscafiam 
cum  aqua  endiutx,hxc  enim  dolorem  molliunt,  A fobrg 
fodant.  Hmpbfirum in  augmento d^eti9  m(htu,&eil 
de  intentione  Autc.x.nenuphans,  violarum  ro.ana.  M.  r • 
dragacamifandaloruana.«.l.achacix,  babufiiarum.atia* 
camomillx.  M.l.<.alihex.M.l.mafiicts.5.f. 
(picp.x.rj.farmx  hordei.f.ii.ola  rofolcidememha,ana* 
^.).t.racenipbfirumcumroodicoaod.  Aliud,  nt.brif 
nx  feminis  lim,hxnugrxci,hordet.  ana.^.}.? .olei  de  fpica 
roxna.^.  r.altlKX.M.).foccmpb(lru&  maxime  cofort  m 
fine  augmenti circa.xi). diem  tn.xiii.  Indeamuquartum 
vero  m quem  fiaius  mtfcerefolutiua  calida  cum  reprrcuf 
fiuis  fiypticis  aromatids,  cuiufmodi  fum  abfimhia,ma/ 
(lix,  fptea  A ho)6f.  Ex  empbfiris  bonis  tn  hora  (lanit 
vfop  ad  declinattonf.if  .extremitain  fquin9ci,camomiilx, 
mebloitrabfimhn.fpicf  landaloni,auelbnarum,croci,gn( 
norum  lauri, & qux  fum  illis  fimtlta.  Fi  addatur  in 
CIS  tn  prmcipi{8,<Si:  in  refolutiuis  pofica.  Vbi  nota  cp  non 
pofiTum  dofesponi  propter  illud  quod  addidit.  Vndem 
fumma .pcedai  in  principiocum  rcpercufstuts  (lypcicts^ 
tn  exteris  teporibus  miferri  habem,  vt  in  de  cura  apo(le>' 
matum  aliortr  membroitr  didlh  fuit.  V ineant  enim  rtper<« 
cufsiua  in  augmento  A in  (latu  (Ii  xqualis  proporrio  (aU 
tem  in  eius  principio,  in  fine  vero  (larus  vincam  refoluti « 
ua.No!i  itacp  vti  in  procefiu  totalis  arrf  aut  refolurhiis  fo 
lis,aut  repercutsiuis  folis,aut  mollificatiuis  folis,quoni9 
ficcfictxgru  perducere  ad  morte.  In  dcclinaiione  vero 
vcere  refolutiuis  (lypcicts  aromaticis  confortamibus  ro« 
bur(lomacht,de  quibus  aiftu  in  principio  capituli.  Sed 
fi  contingit  q>  podea  n6  potell  refolui  quod  fim  plurtmii 
euenitftunc  (ludium  fit  in  maturando  canones  didlot 

sn  de  cura  pleurtfis,dl:tu  ibt,d^  infra  dicefin  fequenri  cap. 

Sed  feito  vt  tadlum  eft  qi  femper  debes  (ludere  vt  pof' 
fibilccrttadapofirmatitrcfolurion?.  Empladiti  addi« 
gc(lionc&refolution^hutusapofiematfs.x.brinxhxfHi« 
grxe.  fominis  !ini,anethi,fiorum  camomtllx.ana.^.f . olei 
camomitimifde (emine  ]im.ana.|.(.  pinguedinis  anferts, 
anatis,&galiinx.ana.|.  r.maluaui(ci  co^  A ptdaii  Itb.v 
incorporemur  admufc2,&  in  fine  addamur  .f(.n*mcllit.  di 
fuperponaiur  apodeimti  cum  xghrudo  prolongatur,  A 
cd  Placemini.(ed  nimiu  calidu  nodro  .ppofito  exidrmoi 
cdfidera.  Empbdrumdemdtlorodr(crfptK>ne  Mdup, 
vakcina(4gmemo.dfdatu,d^decliaanoix,aa)c  tu poica 

fpfiifn 


•V 


.r  Dcfgritaftomaclii. 


jpfiim  aUtCT  Aateer  attenn  vt  videbitur  ex  calidii  fingi' 
dtipbMiut  mioue.  Sivtroprolongabii «gritudotunc 
•d  boi  camyKe  recurre.Dfgeflio^iucuaciOtKelblutio£t 
vbimo  nt4curacio.Cd  qbui  debeat  maceria  digeri  SC  eua/ 
ctiarihabuiftf  fupra.de  maU  cdpUxione  calida  cum  mace 
tii.  Bi  habet  digerenna  5f  euacuantia  fupra.uh.crac.dC  cd 
qatbuf  rcfblutio  materix  reman^ctam  de  mala  cdpie^ 
xiooe  cd  materia  matunmua » quod  hic  habet  habuiAi  Sc 
ame  ex  emplafbit  politia,  vn^ vteee  caltdtt  dc  humidit 
vndaiollt  deqbua  hic  ance  nd  replccfs&  recune  Aipra.de 
|nacuratiuis.tifj.crac.B(  illud  PlaccDciniellefncax.l3c  em' 
plallrum  de  meliloto.  AUud  Aui.  Ec  ex  roedicmubonit 
in  maturado  qn  tale  fcilicetapollema  ad  Am^dcuenic  eft 

ip.ro.<xtremitat5abfinthii{cxrremitaculemperuiupdfcor 
bcum  citnexteriorum  ,maftictafifihunaatia.par.i.f.ci# 
loniorn  da^ylorii  immaturorti,cfocialoes,myrrbe.ana* 
par.iolet  camomiUtm  de  fl^ica.aoa.par.t.  ct  hic  nota  qi 
\d>i  ellrt  dolor  magnus  deim  hic  calida  refoluciua  euuare 
& trandre  ad  calida  anodina>cuturfnodi  eft  adcpt  galtinp. 
anatts.Tu  iut;p  compone  ex  datis  hpc  vt  fupra.aut  cerota 
fca,auc  vnguetayauc  embrochas»dlC  huiufmodi  vt  libebit» 
C V R A in  apoftcmatibutfrtgidie  phlegmaticis  nu 
Cirts  vt  fupra.ex  malitia  digertionis,paruiraiis  exercnn,d^ 
icliquis  generat  ibus  materias  groA^  Sc  coartatibus  iplas 
an  vifccribus  hoc  canofi . ferua» 

Ordinatio  dixcx.  Debet  enim  hxc  elTe  Tubti liti^f!  cibo 


aocn  facilisdigeftionis  decimSciu  ad  calidn  3C  Accu  SC  nd 
axcelsiue  ne  Aio  ca  lore  att  rahSt,(ed  debent  eATe  t?perate  ca 
liditatis  vel  circa»d^  Aint  quf  in  primo  gradUj&  in  prima 
snanjfionelecudi.vc  eft  abflnthiu,aqua  cicetu,annamo' 

mum,mctha,carnest?peraipdlCfnodic5declin5tes,&alia 

hmdude  qbus.ni.trac.in  potu  conuenit  aqua  melits,  aqtn 
decocndie  6cuu.Bc  (i  edet  mulcu  debilis  & vino  cdAietts 
debet  albtl  vel  garm  lymphatu  vt  dirpoAtio  exigit* 

Digedio  materix. Cum  cjuibus  di^rt  debet  habes  Ai' 
pra.iin.trac.  di  pluries  de  mala  complexione  frigida  cum 
materia.  Smcniqidomachaliavt  virtus  Aomachiex  eii 
confurtccur  in  expellendo* 

BVACVATIodat  primo  ft  adeft  pledtorta  cu 
phlebmomu  baltlicx^q»  6 nd  6ac  cu  euacuaciuis  apofrc' 
matis  ita  tn  q>  nd  fint  fortia  aliundcad  tpAmi  llomachum 
materia  nouam  attrahfria  6c  cdducctia. vt  dtdU  efr  de  ca ' 
Isdcs.Bc  hxra  GaKin  hoc  progaciuS  habet.  Ite  medicinx 
leoi6caciuxcdfbrtatxcu  alrisfiorcioribus.  V'c  verbi gra* 
cta.ia.ca6f.|.i.eleJtuarri  tndi.5.i.f.vei  H times  dacaGp.5. 
Mlediuarij  indi.$.iA'  hmdi.  Item  pilulx  alephangtnf,& 
fune  hoc  caAi  lingulares  dC^pprieqdam  laudative  Placen 
tinus  medicamen  de  turbith,  quod  mthi  non  placet  ^pter 
canlam  afrignatS.icc  quia  multi  facit  cdraottonc.  LaudS 
tur  dyfleria  hoc  caAi  aliqualiter  fortiora  fadia  cum  pulpa 
coUoqutntidx,ifk  certe  e(l  medtcamc  fjprium  SC  maxime 
cdueni^  in  caAi  tflo.  Vomicus  olnocaueat  ^apeer  inepti 
sudinem  materix  talis  vt  per  fuperiora  euacuetur,  vnde 
Auic.Ec  oportet  vt  alienent  vomitum  omnino  1 nam  ipfe 
cll  in  huiuimodi  malus. 

Qi^anus  eft  adminifhatso  rcibIutiuoruimut&  extra* 
Vbta<^eriasdi<ftu  Ausc.inquu  de  canone,tn  hocetiS  cfi 
vt  non  euacuea  refoluciua  i IVy  pticts  Si  debent  refolmma 
cf&  fortiora  (p  in  calido.Exempla  mului  habuifri  de  mala 
cdpiexione  frigida  (upra.frd  hic  pauca  memoro.  Ad  ih' 
traua*  cinnatDomuicabmu  aromaticu,fpic3,mencl>5,ab ' 
fimhiumt  fceniculu,camomiIla,melilocu,cappares , apnii 
Sc  humrmodr.  Adextra.ia-olea  calida  llomachalu  Aipc' 
rius  If  pe  memorata,corcex  cuprefri,arifroIochia  et  hi^i. 

Etexc6poniis.v>polrtafnonn.camomillx>mcliloti>ane 
chi*ana.$.i.ab6nihiji  rpicpuina.5.r.radicts  althex.§.f»ar' 

Comaci»  oppopanacf»f1oracis.ana.^i.adipis  anfrris^l' 
ip.ana.^.t.cerf  nibe^.|.f.  Bmpbftru  de  meliloto  McA* 
limcx  his  accipe  alxqua  6 olaooQ  habes  bc  emplaftxum 


cum  farina  frumenti*  5yrupo«&eleduar^,cd(t<3foncr, 
&hmdi  habes  Aipra.de  mala  c6plcxidcfrigi^>&  toprui 
cipio  capituli*  Aliud.ia*farinx  lupinoru>frmints  lini,fat' 
fiugr(ci.ana.§.  (.aloes,  {.i.pulucrts  abftnibi}.).i.  j .rpice.5» 
i.  (.pinguedinis gallinx  anacis*ana.5.i^dc  fpicaquanium 
AiiActe  ad  perfei^m  incorporattooemadC  cdiinuetur  hoc 
vfqiad  perfedbm  refolutioncm. 

C V R A vbi  AKrumclanchobcucanonet.pporciona 
les  obfrrua.tu  tn  applica  res  non  ica  exiccaiiuas^  flypti^ 
casvttn phlegmatico.  1 mingat Rotnachus  bisindtecu 
oleo  de  fpica  mafticr,  & butyro  mixets  aliqualiter, in  qua 
mixtura  61  aliquid  aloes  & acen.  Iicm  valent  ex  diCtis 
mulca  8c  maxime  qux  ad  humidicatem  declinant.  Item 
ai.adipis  anatis » anfcns>gallinx.ana.5,i.f1onicis  liquidx, 
bdellil,myrihx,rpicf,mafbcis,cyperi,rquinanti.ara.5.f» 
amygdalam  ama*  exconicacarum.5.i.le.cauliuro.|.i.dif' 
foluantur  gummi  invinodf  alia  terantur&  miA.'camur 
6mul  Sc  Hat  cmplaftrum. 

C V R A 6 deuenire  contingat  ad  IcItroHm  Hue  ad  da 
riiiem  quod  Am  plurimum  euenit  Si  tadu  comprehendi' 
iur.runc  prpter  canones  di^os  adde  hos  duos. 

Erimus  efl  molliHcano. 

Secundus  eflrefolutio  vel  molliHcatio&  reAsiutio  fi* 
mul  Si  melius  vt  Aipra,vnde  roolliHcaria  fum  adeps, bu' 
tyrum,mucilbginesdii!.dequibus.iii)  crac.  Rcfoluemm 
di<f1aAinteti3  in  principio  capituli  A fxpe  raierara.  Sed 
operantia  vtruqiex  confurtts  funt  cmpbfrru  de  meliloto» 
duquilnn,cerotri.hyilbpi.MeA.  Et  Cu  memor  tp  rcfoluii' 
ua  i fty  pticts  no  feparenc.Cdmrdac  maxime  medulb  cru 
rtt  vaccf  A^auns  cerui*A^  gibbi  camelli.  Empbflrum 
mirabiledf  valet  ena  in  dulKlbci.gr.meliloti.camomtllp» 
fanugrxci,baccarum  bun,aithex,abnrahi).ana.par.i.ar 
momaci  ihuris.ana.duas  tertias  partis . refoluamur  gTimf 
in  vino  deco^bonis.xx.  Hcuu  Si  dl  meflc  deinde  ota  lugei 
fac  empbfrruicfr  Aui.  Ec  htc  nota  vbiapofrema  6t  mul 
cum  durumifrudui  cocum  debet  elTe  in  molliHcido,quare 
eisvtcreetiamadimra.  Vnde&cana&olevi  amygdab' 
rum  dulcium  efr  maxime  conueniens.  Pofrremo  nota  ip 
cdmumier  Sc  quaG  femper  tain  apoflemata  dura  Anu  AiC 
cedemia calidisapoflemanbus&ndfngidis  phlegmati' 
etsinaex  rerolutione  panium  fubtilium  calidorum  d.’c.re 
manentibus  cerreis  Hunt , tn  phlegmatico  freus  efr  » nS  eft 
humtdum  vifcoAim,vn^  hepar  perucmcad  tanta  refolu' 
iionem  ex  qua  durities  relinquaf , immo  fi  remanet  in  pu« 
tredinem  citius cdiiercifiauc  loiu  refoluifiaut  ad  extra  du' 
citunvndeAui»  Ecqn  accidit  illud  quod  raro  cCiingir.r. 
permutatio  apoflematis  phlegmatici  ad  apofrema  durii» 
tunc  conurmentior  cura  eius  rfr  empbfrrum  hutus  dcArri 
puoni9.i;i.armomacum,bJe]lfu  (e.caulis,amygdabsama 
ras,froracetn  liquidam, maRicrm,fpicam,rquinStum,  cy 
perum  ,gummcdiiToluaimir&aliaieraniur,df  fac ex  ett 
cmpbfrrum.  Potus  b<ftis  calidi  multum  budacumled 
IU  exura  conGderare  debes* 

Dc  duheUatL  Kubrica,  X X V I L 

DVbetbcicftapoGemacum  tS  colletfctone  fecrt.f^ 
faniem  ficies  de  quo  magis  (|)erac  q>  Hat  vicus  9 
q>  reroluaf,(tadercnbtt$imontanucGt«Vnde  du' 
bellati  exponitur4.exifura,quta  iam  apa  ad  exitura  vtnrrv 
S I G N A demonflrattua,qn  digeritur  coprchrndiH 
duritiem  primS  effe  inolliHcatS,&  quod  digertiur  ci^pri' 
mitur  vbt  prius  c6primi  non  poterat  corptisefl  ex' 

tenuatum , oculi  runc^indaii,&  dolor  remiirusefr  Si 
febrisipfii,&  q>  vnna  remittitur  Ggnu,c^  fames  fa^  eft» 
na  tn  generatione  faniei  dolores  Si  fr.&alu  accidentia  for 
Ita  fune  1$  iplabifta.recundoapbo.  Si  non  m ota  rpcciab' 
ter  q coniequunc  ad  ipfam  famem,  frd  bene  ra  qux  adrrSc 
to  generatione  ipGttx,vade  Huxus  A vomiius  tnuliipltcan 
tur  plus . Quod  G per  vomuum  Si  frccftiim  iiunrs  vi& 

fuerit 


^ I TraAatut<  VI. 

^fc^e«pu(£i;^Wcef(umflgnbm  quod  mutatum  eft 
fnCimcm)indf(htptconcau(craeiutaccidii  tremor  cum 
exitu  Cingumie,  & fantei  ilmui , & ad  laAum  apparet  de^ 
«reicemh  lumorit  prtim. 

^ P RO  GNOSTTCA  Deeta  non  aliter^  de  eo 
eR,quod  «:u  cti  in  ore  llomachi  {liculofum  «S^mald. 

C V R A Kt  circa  curi  huiufpnmonKmorixminda 
quod  di^  dl  *n  de  cura  apo^lemacls  cali dt.  f«  cp  cius  cuen 
tutad  miturattonof  qa  ad  raniatione.pbtbeu  vc  po&tbile 
el^tni  cmirvio  fanici  k llomadioerc  mag»  ^^inquaad  de 
fperationcm  ^ ad  ipem.Aut.Ht  ideo  dicebat  in  principio 
capKutihmua.  Oportet  vt  inciptat i phlebotomia  6Cttgi 
mine  Oiomachi  apoOemait  apofeemate  calido.  Secundo 
4p  priitt  debet  tangere  locu.  Qiibd  /i  cdprimcndo  rrperi£ 
duririet  n3  cedeostUinc  imendendd  eft  cum  rebue  leuibits 
rnicigdribui  dolore, pparantibus  ad  maturatione,cuiuf 
tnodi  iiinc  Uc  caprf  ,aur  aiine  reeeter  mul^  aut  vna  poH 
aliS  cum  aqua  calida. ni pof^tp  coilriftij  cR  im?iio  tota  de 
ber  rttead  maturaudnf  coplenda  & eruptioni , Sc  ideo  cu 
Te  Uut  tnciptrdum.  Quod  h cedere  incipit  Arfcquit  com 
morio , Sc  tremor  bepat  ia,tuc  vemt  apollema  ad  cxiiuri, 
ni  tremor  hepatis efe  de  iignishocngniHcatibitt,vt  fectl' 
di  primi,drdgnttapoflen»tn,6^tunc  4)pinea  q mitigem 
do  lore, dl:  luurt  eruptione, vt  aqua  foenugrxct.&  alia  mul 
ca  diifea  fupra  de  plcunlis.qax.Ciuiunt  ad  mituratioaSd; 
eruptionem, IU  ibi.VaUt  dcco<ftio6cuu,5itxnugract* 

■ Item.ni.faenugrTCi.5.ii.camomillx.  M.i.ficuumnume« 
ro.x.abtmih4*  M.  e. decoquam  i aqtra,&  ex  hts  iac  empU 
Urum  cu  anna  tpliusfcenugrxci.Itcexeirdecum  oleo  de 
rpica.,drcerainodica6ac viigu^m.  Tenioaim  c5pre* 
hendrs  ems  Cimaiionc  SC  peruemu  eiut  ad  exituri  ex  eiua 
tnullincatione  de  tumefadlione5c  apparer»  fanitiaut  (an 
guimxcorrupciper  fuperiusautiicnucemtrsMUciac  pgru 
tacere  Tuper  vemrreius , vt  ex  tali  decubitu  fiat  coprdsto 
qua  luurf  Romachut  tn  emiucdo  Cimem.Bi  htc  nota  Aui. 
Cuqiextimauerii  Cimc  tn  ilomacho  extrahe  tplam  cu  Tolu 
Itone  varifi,<&  n5  moueas  ipCim  ad  vomttu.Bt  ex  appro^ 
priatitelialoelocucumaquaendiuix.  Qiiartofai^  fo< 
luitone&reneraca  fi  vidcbi£^cdecum  incarnatiuigdi^ 
^is  fupra  depieunfi,&  etiS  incarnattua  habcs.tiii.crac.Ec 
ex  cibit  laudinc  forbitidctex  amifo,  hordeo  excorticato, 
vitella  ouoru.ltem  lac  caprmu.  Quinto  fi  hf  c nd.pderuc 
oportet  VII  remednt , canonibus  diifctt  de  cura  apofie* 
matum  durorum  fiomachi.  Bx  quibut  omnibut  patet 
quid  agendum  tn  omnibus  calibut  apofiematibiutam  in 
triniecit  ^ extrinfecis , tam  tn  parte  nipcriori  ip  infertonV 
(cd  certeapofiema  oris  fiomachi  efi  alqi  parihut  exterit 
pertcuiofiut,&  tu  confidera. 

V:uknibwjlomdchi,&botbor.  Rk6.  XX  VIII. 

ADuerte  q»  fiomacho  acciduc  vulnera  Q funr  pbg{! 
reeeter fadlxdc  fine  lanie,accidum  & vicera  qux 
funr  cum  fanie,accidut  dC  bothor  qup  fum  vt  pU' 
Autx  parux,&horuiii  tria  caufxcomuiiicat.  NS  humor 
acutus  obuians  tunicx  fiomacht  fiue  catarrhus  acutua,(S^ 
sbt  magni  mori  concralxnsbcit  vulnus,quod  qiicp  con« 
tingit  tumex  fuperficialt  magit  & minus  hn  pfiuerantiS 
sn  loco  raiioreaut  minore.  Et  fimiliier  Pm  penetrationS 
nntorcaut  minore  idr  operae  cibus  acutus  fumptus  mor# 
dicattmts,  vt  cepe , rquillicicu.Item  medicina  acuta  vt  eu« 
phorbium.  Qicp  ho<  idc  operat  humor  (ua  qualitate  re« 
plendo &excendJdo.Scmdct  fimiliier  &vrmoliiastnclu 
£i  exitum  peta.If  em  fpina  auc  os  acutu , vitrum  & hmoi. 

V ierris  vero  caula  cire  p5c  catarrhus  acutus  corrofiuut 
tn  cum  defccndes,  v't  di<ftum  efi,aut  apertio  apofiemattt» 
aut  both3r,aut  humor  imbibuus^  coriupcus,^;  putreb 
i^us  in  eo  q efi  etiam  bothor  cauCi.  De  vulnere  vero  ilite 
vicere  f i Jta  i re  rxtnnfeca  fine  cauta  primiciua,vt  cu  gia« 
di9»t>pt  d.',caiu  di  liuiufmodi  chirurgteu  rclinqaot 


Gap:  XIII. 

S I C N A demon(lrtotaX)o1orihIo^ofqbovdf4 
nusexdlit&bnificalfiucaugutnemafcumrumunx  rct 
acecotx,& acuix,di  in  egefiione , & vomitu  apparet  Gino 
guit,vel  Cinietcumdoloretntcrvtrarqirpatulaa  autfij^ 
coUo^ut  fupra  vmbiltco,Aienidiuacioefifcctida,A!rug4 
IUS  hmtliter.Ec  pofi  digefiionem  allcutaiur  i graiuiateS 
dolore  plurimum  minoratur  at^lttut  maxime  qtian 
do  cft  apofiema  in  ore  ftomachi  quod  dicitur  tofirriut  re<! 
fpecfhi  CIUS  quod  efi  tn  meri.  - 

Sigm  difiingurtia  quod  ell  tn  ore  ab  eo  qcf  eft  inmeri* 
Senttcdolormco  vfqiadpofieriuttmer  duas  fpatubad^ 
in  collo  vfi|i  ad  imtta  pe<floris,declarac  illud  dolor  in  dee 
gluiionecibi,5(  qri(^  pertranfit  meri  parumper. 

Signabat  tn  ore  fiomtehi  fignificat  dolor  in  parte  m« 
tiu^ri  peiTtoris , 3C  degluiitu  declarat  ilUid&  penrificad 
myrach.&  dolor  eft  vehemhior  3i  mniorat  ex  eo  anhelte 
nitiSCirrigidaf  corpus, & vtplunmupducicad  fincopim* 
iQ^dfifuertttnhm^etus  fignificatilludexhus  corne 
cum  vlcerisin  egefitonc  abfi^  cxcor  unorK  imrfiinoro  Si. 
dolor  in  hindo,&  diflen  conex  i cortfCe,qm  cortex  vicee 
rt<i(lomachtefiranttfubtiiisalsimilacua  corticibus  tncce 
flinnrum  gracilium.  Sed  dicet  quomodo  ergo  cognoteS 
dtiferentiam  mter  ipfum&  vicus  intrfiinorum  gracili^ 
Dico  in  hoc  debu  efiit  attentus, & per  alia  figna  fia  pro 
pria  difimguercyde  quibus  infra  futs  locis.  i 

Signa  viceris  extrint^ci  nota  funr. 

PROCNOSTl  C A.VIcera&bothorfiom» 
chf  maU  fune  apea  perducere  corpus  id  mala  acctdma.vci 
fupra. Bt  idcoefiofollmtua  io  eis. 

C V R A Canone8.0rdmariodixtx.SecundusredHe 
ficatiotoeiutaucparifculx  mmetrt  fi  qua  cfi.  Tentus  eft' 
diuerfio.  Quanusefi  confolidatio  t SC  maxime  fi  fuperfi* 
ctalis  erit  spofiema  aut  protunda  & fine  famr.Quim  ut  eft 
abfieritofiue  roundificatiofiern  cum  tanie. Sextus poA 
quintum  incarnatio. 

Prima  res  coplec  cu  cibtscdrrarifs  cauff , Sc  bctlis  die 
gefiionts,cduentfi(  oua>qa  vitella  ouoru, lentes  cxcortiea« 
tx,ri(fi,£ar,6aba  Fra  Ai,carnet  leporin;  ,capriolinx,perdi'e 
cum,paruarumauium,fnaximecum  rob  citoniogr.  myre 
to, Vino  granatorum &hcnof.  Vinum  aliquabttrfty^'e 
cum  quod  lymphef  cum  aqua  caiibeara  fi  nbrtsadenb 

Secuiidutcum  digefituitappropriamhumon  peccSt< 
ipfum  aker9ribus&euacuatiins  appropriaits  qux  d6  fine 
(ortia  vt  di^uoi  efi , S(  valet  hierapigra  maxioK.  Itl  fiat  ^ 
cuacuaifo  cum  phlebotoma  fi  peccatum  in  (anguine  cAe 
prehenfum  hierti.Confimilicer  rctftifica  membrum  mao 
dant,quod  fi  fuerit  caput  vel  aliud  require  (uis  focis» 

Diuerltonet  fiam  vt  de  cura  catarrhi  didlum  cfi. 

Confolidatio  vero  fiat  cum  rebus  ftyptias  confotidSe 
tibus  reun:?t ibus,Af  cdglunnactbus^^  cibis,&  poribus^ 
vt  finr  citri  fuccus  eius  fyru.  eius ; fyra.  myrtinus , fuccu» 
granatorum, pira  ficca  propne  fyluelhia.hypoquifiidot» 
dragacantumtgummiarabi.ri(um,kitumarmenum.  Ee 
prohisrccurread  fluxuro  venmsfi^  de  fifiennbus  catas* 
rhun),(Si:  de  fluxu  fanguimi  narium.dk  lo  ibi. 

Abfierfio  in  pftate  fiat  cum  aqua  hordei  C|  *datur  bis  in 
dre.in  aurora.f.dk  Ino  ante  can9,aui  cum  aqua  decodho* 
nis  ficuum  SC  gumroi  arabici.  Ftem  aqua  cafii  infrigtdaii 
mfadta.Inhyemtverocumaqua  melhsbdlaPm  anens 
addito  modico  hordet^S^  hoc  eti5  horrs  didlis  in  quStira* 
te  lex.f . vel  ctrrx.vt  xtat,&  extera  pofiulat.  Ad  id^  mei 
ro.coUtum  cum  aqua  calida, ttc  aqua  pal1ularun»,iiecBfia 
fifiula.vbi  (akf  eft  necelTarn  vetr»  (blutto, ite  aloes  folus 
Sc  ell  incarnaiiuut.dk  fimtliier  hiera  fimplex.itcdk  pofica 
copetunt  fiypcica  conforiSiia , vt  fyru.de  abfimhto  Sc  de 
eupatorio.  VJtimo  debesrob  exfrut^t  ibus  fiypacis » cum 
qbut  admifce  incarnattua  qualia  fum  treos, thus, maftix^ 
ac  fimilia.  Et  fi  vicus  luerit  in  ore  fiomachi  fac  medseami 
na  tcnai  lo  occ  Si  pauUuuc  dcTccxidam.Ei  tu  bic  confide* 

tapto 


• ' De  xgritud.ftomachi. 


U6 


Ifpro  vlcenbut  io  alio  loco  exsftcntfbiu*  , ' 

Poft  vcromundificacfuum  per  dvas  horae  alUnnanc  tn 
cariuttuum,vcin  defluxu  vetria  ^.chuns  C1nj5u1.dra.aoa. 

j.i.ro.bilauftttrfi»charabf.ana.5.f.boli.ar3rj.Fiat  pul- 

uft  d<  quo  fuaunf  ame  ccenS  per  duai  horaa  poft  mundifl 
<ttiuum.5.n.  cum.J.iiij.fiicd  ciromdrutn  vel  fyru.e»ua. 
Ponai  cmpbllrum  hoc  fiiper  locfi  in  quo  xftimaf  vlcut 

^boliarmem.murm*^loei,roynh*,mafticiiM.ier5- 

fur&  foemporen^  cum.J.lex  picu  naualti^uc  rennf>l^ 
fiimat  de  dragacanto  in  quo  fle  puluif  fumach  * tny  rtillo* 
ram>bolt  ar.(nafticia»&  Cmguinia  dra.  Bt  hic  nota  trw. 

PrtoiuRi.Auic.inquti.Bi  oportet  vt  medicetur  medica^ 
nine  mundificante  carnem  mortuS  & incarnSte.xque  c6 
lieniem  eft  hierapigra  ad  illud.  Secudum  tp  aliqn  in  hoc 
cafu  conceditur  philonium  vt  Aui.d^  hoc  qn  dolor  eft  in 
Colerabilistd:  inflammatio  magna,  di  aliter  non.  Ter- 
num qubd  etiam  pro  hia  recurre  ad  ^a  qu*  dida  fum  de 
vlceribusmeri. 

DB  BOTHOR dicafp nac <p canonw obftniSdi 
fljntOrdIatfo  diftf  Abfterflo  flue  miidificaiio:  Cfiiblida 
no  et  maxime  cn  autumat  ^ fim  ad  maturationi  deducta. 

n nd  in  primia  pcedaf  cum  maturatibua  vt  fupra  de 
«poftematibua  di<.'lum  eft.Laudamur  ex  cibia  grana  gra- 
natorum cum  patlutia  8c  laCle  codio  cum  firrro  tgmto. 

Derupturdfhmdchu  Riibricd.  XXIX. 

De  ruptura  ftomachitm  dicatur  efl  Aui.  cp  fl  dilru 
piturndeuadtli  niflin  pauca  ruptura  parua,quod 
debet  lieUigi  vbi.f.nd  ^ pen<tr2a.5cd  4?  hia  vide 
dicuntur  flip  illo  apho.ftxi^  particulx.  VefleS  tnctlam 
luc  vcmre.i.ftomachum  de  quo  in  fine  capituli» 

De  infUtioneyn^itH.,g}trgi^^  tor/ 
tione,  Ricbiicii.  XXX, 

APud  medicinx  aud^orea  rejxriunf  hi  termini»inRa 
uo,rugitua,gurgubtio,d£  conto  qui  imponSt  ac- 
ctdentu  ex  cdflmilibua  cau(japueniencta,difirrdc 
tfi  (orixuiiier  vt  ex  dicediaihttm  apperebtUicct  oMjUi  di 
cam  <p  funt  fynooymi.  Inflatio  in  viatico  deferibit.  eft 
aer  nocodlusftigiduagroftuanarcena.ppniein  ftomacho 
ex  inordinata  dixu.  Deicribo  aliter  & ftc.  Inflatio  eft  tu- 
mor ftomachi  k veiuofitate  m concauo  eiua  cdftridta  vel 
geta  remanete  caubtus,cuiua  caub  Fm  plurimu  eft^debili 
taa  dtgeftiuf  vinucia.Dicitur  quieta, ga  cum  moucc  rugi  - 
eum  aui  gurgubcionc  bcit.N&cum  vcniofitas  moueC  de- 
l^dedo  per  loca  angufta,aut  afeendedo  dum  eft  ad  imra 
ca  vab,quta  cu  per  (uperiua  cxpclltf  dtctr  eruduatto  vi  fii 
pra.li  per  inftnuadf  cum  (bniiu  dicu  peditua/t  flix  ibnf. 
(u  dtcd  trub.  Gurgubtio  vero  flt  ab  ipla  vcntofitaie  cu 
gua  cdmiicetur  plus  de  ipb  humiditaiet^atm  ea  yc  bce 
ret  rugitum  qn  ^rcendit,aut  afccndit  per  loca  aut  imeftio 
na  ampb  cum  graui  fono.  Tortio  vero  fit  cum  ventoft  - 
taa  per  loca  moue^  abiep  fono  pungens  dolorofe,ad  quam 
puntflura  ftquiiur  anguftta,ec  inquietudo  cum  mutatione 
decubtiua}Cuius  caufa  eft  eiu  frequenter  de  cholera  hu 
iuimodi  humores  tnclufl  in  imefcinis.  Ex  gbut  patet  tp  tn 
cura  rugitus,digurgubtionu,d£ionionts  vitra  refolueo' 
tta  indigemus  euacuSttbus,  quod  06  eft  neceflariu  in  cura 
ioAatiomt.Diatur  cuius  caub  ^m  plurimum:  qm  ex  alija 
caufltctiS  contingere  poteft  vt  patebit  ftatim.  Hic  tamc 
pnus  nocidum  <p  vhoflcas  caubf  ^ caliditate  cbudicite, 
qux.i.cftmcduiimercilfditatcfortem<Sc  debile  multum 
nue  frigiditate.nam  fortis  calidiraseft  potis  diflblucredtf 
diftbiunim  cdrumere, debilis  autem  frigi  dicas  n6  eft  flif fi- 
dens diilbluere , fed  aJiquid  de  fubftStta  rei  tn  vapori  aut 
ventum  cdumere  Et  ideo  bene  dicebat  Auic.xx.certtj.de 
caufts  diratnutioniscoitus.  Bt  caliditas.Cexce(aiua&  fti- 
giditti  (uix  coocuni  vctuoftcaci*  Media  autc  noo  fliffide 


confiimere  diflbliittmi,frd  bene  ipfiiin  in  vtpore  aut  vea- 
rum  c5ueriere.Vnde  videmus  in  ciponbua  mcdfitplurta 
mibc8,&  ventos  generari  ^ tn  cipoributextrcmis  magid 
xftua,d^fngoris,&eftexemplumGaf.v5.deaecidenct,& 
fnor£m,&ita  panformtter  Icorponbusacddic  humanis. 

C A V S >E  • Eft  itaacaula  inflationis  ftomachi  quae 
ciaccf  ditaut^  mabcdpiextone  ftomachi  in  eoextftenie 
per  eftemtam  acgilca  S£  inordinato  regimine  ftx  rcrti  non 
naturalium  vt  ex  parte  vAis  rerum fngtdarura  crapulisdC 
indigeftionibus  muluplicatts  acris  fligidtcate,cottu  fuper 
fluo,&  fle  dealris,aut  tolera  exceftiua  eti3  ipbm  debili- 
tans,cum  ob  immoderata  qualitas  detjcac  adura^prte 
viriutis,ftcuda  apho.c5meto.xx.acqufflia  vt  dicflum  eft- 
Er  hxc  exceisAia  caliditas  eft  caub  inflationis  ftomachi» 
cdmunicacurqnqiabapoftemacibus  mibrorum  vicino- 
rum vt  rplenis^^  hepatis  debilitSdo  dtgefttuS.  Cdflmili- 
lercdmunicaia  ftomacho3  multa  materia  mcbncholica 
exiftfte  tn  fplene^ut  myrach,eft  caub  inflandis  qupaliqfl 
inflatio  appetiaf  my rachia.  Item  vacutrts  vetris,nam  cn 
caliditas  nd  t nuenti  cibum  couertiiurad  humtdiiates  qug 
flim  in  venis, vn  attrahunt  ab  ea,<Sf  in  hac  ateradide  mo  - 
lietur  aer  in  porofltatibus  rorbrorum  extftct , in  quoduo 
agit  ipfc  calor  rubtili3do,&  reibluendo,d^  tn  vaporem  Sc 
vftum  cduertendo.Et  breuirer  obeaub  debtlitSs  Nnrtut? 
digcftiuSeft  in  raub  hmdi,di  de  caufls  debilitSnbus  dige 
ftiuam  aiftum  eft  fupra, dtiu  ibi.  Acctdic aurem  S£  qnqi 
inflatione  caubriex  parte  cibi aut  potusaut  humoris  ipfl- 
us  dato  q>  vmus  fucrie  fortis . V nde  legumina  vt  bba,fa - 
ftoii,lenfes,herbx,fru(fcus,cibi  crudi, vina  grofla,mel  cru 
dum,&  hmdi,humor  vt(co(us,phlegmacicus,cnidus^c- 
cus,mebncholicus,&c.  fuiii  inflationis  caub.  Na  dato 
calor  flt  xqualisd^  fortis , tlbm  tn  humiditatf  extraneant 
qux  in  eis  exiftti  nd  poteft  coquere, & bene  cdfumerr/ed 
fpbm  in  \^porc&  vetumconiierm.Eccft  flraile  flcui  qn 
grofta  ligna, & vindta  igm  tfperato  fupcrpontinf , n3  mul 
tum  fumum  fadunc  ance^  cdburantur  fl  r>5  ftatim  cdbu- 
rumur.Item  cibusexccbiue  calidus,inueraens  humidita- 
tem  plunmS  tpbm  in  vapor?, & verum  conuertit.  Et  ex 
fftis collige  cpaltqflin  colica  idmimftiatio  vehementer 
calidarum  eft  in  canonica,maximcqn  eft  multa  materta* 
qm  tunc  plus  de  vemofltate  generat, ppeer  quod  in  pnnei 
pto  vehem^ter  calida  fune  fufpeifta  habenda.  Collige  fe  - 
eundo  C|>  qn  inflatio  multiplicatur  in  corporibus  comiale 
fcentium  indicat  eduerflonem- Aui.Colligc  tenio  q>  cau  * 
b immediata  flue  cdiuiufta  inflatidis  eft  v?tofltas,pnmt- 
tiua  cibi , antecedens  vao  humores  ex  tpGs  generati.  Dr 
caufls  rugitus  dicatur  cum  Aui.inquit.Omnes  caufx  infla 
cionis  funi  ipfx  exdem  caub  nigiius.Sed  hic  nota  cy  tn  ru 
gttu  eft  admixta  humiditas  vt  ditftum  ? , Sc  ideofonut  nS 
eft  clarus  in  rugitu.vnde  quando  fonitus  b^us  eft  clarus 
lunc  alterum  duorum  conclude  aut  inteftir^rum  mundi- 
.ficanonem  aut  fras  cxiccaiionem . De  caufls  autem  alio- 
rum quid  dicendum  patet. 

SIGNA  deroonftratfuaSfinflarto.vtiKofltatflue 
rugitus, aut  tortio  ex  caufls  perueneni  pnmhiuis  fci{  nar- 
ratione inflrmi.nam  medicus  debet  interrogare  de  eis  ma 
ximedeaere, cibis ventofls,po{u  fngido,&  huiufmodt,il 
quibus  caubntur  de  quibusa^um  eft.  Qubd  fl  fuerit  3ca 
lida  caub  eft  cum  caliditate,flci,eru(ftuatide,fumob  mor 
dicatidc,aman'tudine  & huiuflnodi,  Sc  ftdat  ipbro  potus 
aqux.Inrorttonevero  dolor  eft  acutibimus,&cum  fici 
vehemenci,iS£cumpun(fttone&mordtcanone.  Qybdll 
fuerit  ex  caub  ftigi^  dC  maxime  phlegmatica  dolor  eft  re 
miflus,df ccum  grauedinecum  humtdttate,dlf  tuuatur.ca 
lidis.  SiexmcISchobacnflcaiace&eruiftuacfo  acecob 
pm  plurimujicec  in  phlegmate  acctofo  etiam  apparear- 

P RO  C N O S T I C A vemofltasmagna  flequ? 
tata  mala  per  vam  flgm,quca  flgnificat  corruptionem  di 
gcftsofits»licm  ratione  caube » qua  eft  caub  corruptionis 

digcftiux 


tnflarib 

myia- 

chta 


Tra(flatiB.  VI. 

digtftiux.temteniAc/bom  fubtcuatiim.  Qubdnvcntt 
ad  ccrt&rum  dolorem  eo  caulae  aue  tinnuum^aui  vtnigtf^ 
aem.<^  diucrCi  alia  ad  diuerla  loca  peruemt.  Si  cor 
noni  fuperuemc  duxui  vemrii  bonu » H dt  conllipau’6c 
venerit  augmenrabi£,&  ideo  cuacua.  Aliqn  tortio  ven» 
via  perducit  ad  Hneopim , maxioK  eoe  qui  llooiachn  de» 
bilc5f  mS>ra  habet  (enlibilia  miiltu,(Si:  cum  perdurat  du< 
biu  ell  de  eoru  viia.  fntUtio  aut  rugitus  Sc  luiiulmodi  ex 
cibo  vernet  diu  durat  fedeito  van(it<S^  Hnc  periculo. 

C V R A Canones  in  iatfb  ppeer  cibo  dimittat  ipTum 
dlf  tMat  ad  altum  6C  melius  regimen,  dc  dormiat  lupra  ve 
irem  fuum  3C  Tupra  ftomachti  teneat  puluinar,aiK  lacculu 
plenii  cocone  fi  ex  ipfo  debilitata  iiivft  digefitua  iplw 
cdforradfeiui  debilitatione  remouecumhis  qua  dige^ 
fliuam  co^rtant.de  qbus  aditl  ell  in  fua  rubrica tu  ibi. 

In  vero  propter  fngiditacem  immateriale  fuFfiaSe 

tibi  Tota  alivantu  calefit ifltua/ubtilutiua , di  vemofitat£ 
difiumpemu.qualu  fum  ameot  * ciminum.fifelostoleum 
taurinum^  huiuAnodi.de  quibus  in  de  mala  coplexione 
fngidadi^meil.Qubd  fifiierit  nutvialtsabllineame 
copletameuacuacionem  abhttcalidiadC  maxime  quado 
materia  eil  multa,  quoniam  tue  hac  calida  macerum  ex^' 
tenderent, & nd  rcibluerent.&  fic  caulareni  infiacione  ma 
sorem.  Tuicat^fhide  ad  eius  cuacuatton?  primo.  &iplh 
reittraca  Ammatvix  quatitatts  exigentiam,  nam  fi  pauca 
erit, cuius  refoluiioncm  per  ipla  fic  admmiftrata  fieri  poP 
lerxi(limas,potescumfohsalcvatiuis,pcedere.&  in  hoc 
tuum  egregium  iudiciura  pone.  Laudatur  hoc  cafu  dia^ 
gaUnga  in  con^eAione,&  in  Forma  pilulari  in  de^ 

coc.  vnde  Aut.  Gc  decnc.galangz  efi  iuuatiua  valde. &ex 
cis  quz  fum  maximi  iuuamenii  tn  infiationeaccidence  cil 
caRoreum.  Aut.  Ad  idem  piluix  •piimx.i^.galangc.5.f. 
caftorei.5.  f . granorum  lauri.3.1.  inFormemur  cum  mo' 
dico  aceti.  Bt  dicitur  quod  calcaneus  porct  aduUuscft 
bonus.  Auicen. 

De  rugitu  autem, SiT  gurgulatione  dicendum  <p  cura  eo 
rum  cfi  proxima  laus  ciirx  infiamationis.difieri  tamen  ,p 
quarKo  hxcaliquali  indigene  euacuasionc  prope v humi« 
ditatemedmixtam  vtmoficativt  rupra.fitdventofitaf  ru 

f ;itus4>p(cr  eius  mobilitatem  videtur  (acilius  cxpulfibif. 

n tortione  vero  cauCita  k foU  ventofitate  proueniente  ab 
faum  ore  &fgido,aut  frigiditate  fola  proccdaiur,vf  dn-^um 
cft  de  inflatione.  Qubd  fi  fuvtt  vitio  humoris  cholerici 
inclufi  ordinetur  dixta  vt  decetxuacuetur  minorado.de/ 
inde  euacueturuidminiilrentur  ^inde  intus  Si  extra  Frigi- 
da fiomachum  confortantia, & choleram  reprirraentia.  de 
quibutomnibusTupra  de  dolore  fiomachi  vitio  clioler;. 
Si  de  mala  complexione  ftomachi calida  materiali,  dw  tu 
ibi.  Incuraauremharum  palsionu  non  multum  me  ex- 
cendf.  Quoniam  harum  cura  pendet  ex  curis  pofitts  in  ru> 
bricis  ailegatis.Volo  tamen  hxc  paucaaddere&cxperca, 
vt  tux  auidx  latts^ciam  voIumaci.Rr.polil , camomillx, 
florum  fambucfife.rutx  baccarum  lauri,  ana.bulliant  tn 
acao.deihde  cum  fpongia  in  eo  infula  fiat  fomentatio, 
hxc  proprie  valent  in  inflatione  myrach  pendente  maxt- 
me)i  melancholia.  Vnguemum  ventofirate  dilTblucns. 
i^.nigeUa  granorum  lauri. rucx  ficcx.ana.par.i.infundan- 
curinaquadK  coquantur  mea.&  oleo  vcteri.ana.  partes 
xquales.deinde.fir.oleum  nardinum.par.  r .cafiorei  quar- 
cam  parcis.f  .&  cum  modico  cv;  Si  aceri  fac  vnguentum. 

Item  ad  idem  fac  cJyfivia  vemofitanim  refoluiiua.de 
quibus  infra  rub.de  coUca.  Item.ai.cinnamomi  elctfb.$. 
i.nucts  mufca.macis.  garyophylo.  (infib.  (xdoarix.do- 
romg(,gaLingp.cardamomi.ana.gra.xii.croci.3.f.fuccba 
ri  quamum  fiifflcic , fiat  coitfe^io,aut  folida  ,auc  tn  mo- 
dum clcifluanlcum  meile  diTpumato  etiam  lo  fuis  CiUa- 
mcns<S^  cibis  eo  puluve  abfqj  ^icchuiut  meile  vtt  potefl 
contra  ventofinitc,d^flioncm  confbrtac,iV  videlicet  in 
fugitu  ccrtians.Ifcinad  cympaouem  con^c  efficacuv» 


Cap.  XIII. 

Df  mtHjUbuafioneyMcmkkttiont , faJHdio^nfetu 

erconmrbdtionr»  Rjsbricd.  XXXI 

OMmo  hoc  loco  cradhre  de  flocnachi  Ieuitate,(uie* 
lubricitace.  Si  prolequor  ad  rratftandum  de  vomi 
ru  hac  in  parte  ducem  pauliflxr  relinquent.  Vt  ^ 
ad  rubricam  de  fluxu  oium  modorum  peruemi  eam  cum 
extvis  defcribafluubus.  Apud  cnedicinx  audores  rv^ 
riuncur  hitcrmmi.Vomirus.fubuerno.abomiiatio.6Bm^ 
dium  raurea,&c5turbauo.QuorTi  olum  declarationetfi- 
ue  deferiptionet  poncae  de  cis  brcuicer  me  expedifii,  cum 
apud  ndnullos  ex  his  quidam  pro  fynonymis  habeuuur.' 
Nam  de  nomirubus  dirpueare  ad  medicum  non  vttixt  pri 
ma  primi.dodrina  feva.quinio  capculo. 

Vomaus  efi  Itomachimocus  no  lubi(us,non  impetuo 
fusquomouefad  expellendur^riocfuSin  fundo  eius  exi- 
ftentem,&  cum  hoc  elad  extra  ^^pellit.DiciI  non  ruhiiut 
ad  dtflertmtam  fingulius  qui  efl  motus , fijbrtus,vc  io  ft  - 
qixmi  rubrica.  Et  dicif  etiam  in  fundo  ad  diFErrcuS  ipfiut 
quoniam  materia  faciens  fingulcumefl  invtllisoru  do* 
macht  inuifcaia,  vt  in&a  dicet, cum  hoc  expellit  aliquid,^ 
Si  dicti  motus,lcd  ell  decimario  fiue  Iclinario  ad  hos  mo- 
tus,qui  funt  vomitus^  fubuerfio.Dicuru  tamen  quidam 
(p  naufea  multi  temporis  mcnlura  diArrune. 

Abominatio  efl  vta  in  naufeam  qux  homini  kcii , aut 
nafum  contorqtiet,dl£frrqurier  inltorrorecadirAfolo  vi 
fu  cibu  refugit,  cy  fi  qn  cogti  accipere  iprum  cuomir  ,aut 
in  nauleam,auc  eniduationrm  decidit  &hic  efl  fp^s  muf 
tum  pericutoCi,qm  hac  aufertur  digefliua , &appetuiua- 
CiSturbatio  vero  efl  mptus  fiomachi  qtio  nd  impetuo 
ie,fedpaularmemoueturvirtus  flomachi  ad  expellMum 
noauum,n5  in  fubflacta  flomachi  rieqi  in  fundo  entt , fc^ 
in  villis  exifiens  cttm  grauamineac  dolore  pcrcepto,qux 
xfluatio  dici  potefi.Ft  hxc  conlueutt  venire  in  colica, 
in  eo  qui  alTumpfit  medicinam  vomiriuam. 

Fafiidium  auce  vt  Gordomus  inquit  cfl  quafi  quoddS 
genus  ad  hec  qu;  notata  funt,d^  hxc  fpet  eius,fed  vt  did^ 
eft  dc  nominibus  non  multum  curandu.de  quibus  omni- 
buscaurxdeoduceexpltcabuncur.iiaroin  caufis  magna 
videntur  habere  fimilirudiorm. 

C A V S iE  <De  caufis  vomitus  dicatur  pro  nunCjVC 
dealifa  rebus  habetibuscaulas.r.materialrro,fbrfiule,effi- 
ciefKem,&  finalem.  Materialis  efl  cibus  vel  humor.fiue 
humtditai  mab  putrefiidia,vc  in  prpg  nantibus , Si  cfi  An» 
plunmum  humor  vomitus  caula  materialis nbus  primo 
qtialitate*rua,vt  acutus  inordinariuiis,vr  cepf  «aWiuporra 
Si  raphanus,^  hic  k pprietatefiia  finap>t>(&:  oia  huiufrao 
di  mordicStia  os  flomachi,A^  ipfum  comouetia  ad  vomi 
tum.vt  medicinx  foluttuxdf  hm6i.  Item  qnqicibut  eib 
tofedus  mala  qualitate, vt  venenofa  pprKtate  coplexioni 
flomachi  c6trariet,vi  in  gbufdS  viml^aucinaliis  caleut» 
vt  omni  die  videmus,  vn^  cales  ex  afiumpcionecoru  co-. 
guncur  vomere.  Similiter  hoc  idi  contingit  cum  cibus  iia 
ftomichocorrupuur,&admal2quaIitaticduerid  lixun 
dafuaquStitaierupcrfiluagrauSce  fiomachu,d^ga  fluena,. 
Si  grausnt  in  eo  non  rcdtificatus  pellitur  ad  os  ftomachi 
ipfum  impeU^ad  vomitum.  Eius  Humor  quia  phlegma 
ticus,choicncus,mclScholicu8,aut  (anguineus.dl:  horum 
aliqui  reperiutur  in  fiomacho,vt  phlegmaticus  incelligd< 
do  per  phlegma  on>ne  humiditate  phlegmati  fimilem^^ 
cholcricd  vero  cholera  pra(stnam,cuiusgcneracio  efl  ma 
gii  in  fiomacho,vt  Aui.MdanchoIicus  vero  nSfic  repe- 
ntur in  flomacho,(cd  ad  ipfum  fplenetranfmititiur , (ed 
de  hoc  magtscum  de  vomitu  per  colliglniiS  dicriur.  De 
(anguineo  vero  dicatur  ,p  nunc  q>  ols  talis  aut  efl  li  floma 
cho  iplb  vel  meri,aut  ab  alio  mebro  mitteiiie,  aut  i toto. 
Si^flomachovclmert,hoc  eric^spter  fangumem  iprum 
fuifle  eflufum  ad  fundum  eius  er  corrofionc^aut  (cifilo 

nem  fiue  ruptura  venatu  ciuMut  mcri,vc  lu  forti  vomnj} 

comingii* 


De  f gritu.ftofflacfi{. 


<ondofi  Attok  tu  affiimpcione  fiomi  roluttui,&  icrfi  tor> 
toduarum  > vrtftfuphorbiutn , cafKarfdet,cafcanttiai  Sc 
hmdi.Itcm  ex  defc^Aj  caurrhf  acuti.Item  ex  cadi  vel  per» 
ciidnone  tnco6u^.  Item  ruptura  apodematis  n5  maturt» 
ain  ex  fiilula  in  ftomacho>d^  breuiier  ab  ol  re  qux  fufScu 
bcere  languinem  de  veiiif  egredi»iicut  t(kt  fi  cu  debilua« 
tcicxcurxvenaruefiecqiUbiua  multa  ^nguinisfiicin  eat 
fiictlicer aepale  dirupere. Item acuttaaeius,&  rubtilitas 
ppcerquam  finguwtpfepcrporoirefudantad  fiindude* 
(icmderet.Iicm  lat^ifuga  in  meri  lurpe&.  8i  vero  ab  hoc 
ideo  cbttngu  quia  (anguts  fua  multitudine  pcccSMuc  ma 
la.qualicaiein(e(^htfppccr  oppilationi  contingente  inlo<* 
ctt  per  qu$  cbrueuit  expelli  infurgrte  virtute  cxpulfiua  br 
ti  mebri  mandScis  c5curriic  amplitudine  vcaru»quia  rae^ 
fera]carum>&aliaru  venarum  ad  fiomachum  ipfum  ,ppel 
lit.Nam  vt  notum  efi  hic  vomitua  accidit  in  hirqui  deli« 
tioiam  ducunt  vua  ex  parte  v(us  multarum  carniu  & de^ 
If  catarum»vini  rubei, grofii,  Si  indiiic^emcr  cuiurcuc]t  ret 
habrtit  (anguine  multiplicare.  Stmilittr  in  his  qui  acrumi 
aibus  declaianc,&  vinu  Aibcilibut  infianuiiu».  Si  hic 
dem  (anguis ficad  fiomachutrMmifiut  qntpefii  capite. 
Si  hoc  per  vias  occultas, vt  Aui.qnq^  ab  hepare,&  rfi 
pUuimum,qnt|pii  fplenc.nScum  non  pofiic  (anguis  ^^pter 
eppilaiionecdttngeiKc  in  vqs  per  quas  tranfirecdrueuir, 
demitti  fluere,nacura  fortis  hepatis, velalterius  m'bri  re' 
gurgitadocranfmittitad  tpfiim  fiomachum  TeexonerSs. 
Item  tde  accidit  tn  mulienbus  qbus  menfirua  retinentur, 
stem  in  quibus  hxinorrhoidcs  claudant , in  mutibcis,  Si 
bm&.Similiter  viniu  totius  cu  impetu  tridtus  fanguinis 
per  venas  cdructas,($;p  meferaicas,aut  capillares  di  mul ' 
tiiudine  (anguinis  grauetur , tentae  ad  ipliim  pellere.&fic 
spiumqncpad  (lomachumtraTmittattan^per  locati^ 
tunemagtseduemeniia.  vndeacciducius  vomitus  pou' 
tus  per  modu  qui  di^usefi.ftem  Si  qficp  accidit  dus  vo' 
mitus  cu  (anguis  cfi  in  quStitace  ruperfluent,&  natura  for' 
sis  hepatis  exonerabone  quxrb.ipntm  adftomachum  p 
vepas  meteraicas  canip  p tunc  p viS  cledta  edueniemiore. 
tranrmtmt,<SC  cum  vinus  lana  cfi.  Ei  hic  fato  ^ vidi  no' 
bilem VenecumPctrumauroccnoquieuomitnufiii  (an« 
guinis,qui  i medicis  iudicatus  eft  caro.vnde  Aui.  Et  mul 
toties  qdem  vomitu  expellit  homofiufiu  carnis^  cauta 
in  lUo  cfi  caro  addita  vcmicola  »aut  fifiulofa  oru  in  fio' 
macho , Si  abldndic  ^jpter  cautam  aliS  expellit  cS  natura 
adiuperiora.  De(ormaliverodiccdum,quiaacutus^uc 
diminuius,vtdtifialisaut£aali^fitduusaut  (cerpolatus 
&hmdi.  De  finali  dicatur  iniKiuus  cfi  i natura,  vi  per 
tpliim  humores  fubtilet  euacuadi,  qa  nocnei  per  (iiperiui 
ab  ea  faciUus  expelbnc.Et  breuiier  ad  cxpellcdum  noceba 
inuencusefi  ^fiiciens  veto  principalis  efi  virtus,fid  mc' 
dttta  cil;  potefi,vcl  dici  maU  cdpiexio  calida,  vel  frigida 
iplam  diilrpcrans  Si  inettSs  ad  vomitu,  quia  cotentiuam 
debtlicat.item  Si  vlceratio,dC  boebor  I liomacho  exififs. 
stem  motus  bdlus  forus  pofiafiumptton^  abi,item  acris 
snaia  dirpofitio.hoc  in  quida  reduxerunt  in  cautam  roaiC' 
s4alem.Ec  qubdmodum  de  tanguineo  dtdluefi  per  colli' 
gamtam  fic  dicatur  de  alqs  humoribus  tiio  modo.  Qntp 
cnira  defiendit  ^ capite  ad  os  fiomachi  materia  catarrha' 
lu,phlegmabca,vifco(a  adhxrenson  fiomachi.&  iptlim 
fiimuUsad  vomitum, aut  alia  maceria  malf  qualitacisab 
eoad  os  fiomachi  cranrmiila.uem  Isfiotadia  in  fubfiitia 
medullari, aut  paimiculan  cercbn'  ex  cafii  vel  percuftione 
comunicaconocumctoorisfiomachi  mediatibus  neruis 
de  qui  bus  (lfpra,quare  cogif  fiomachus  ad  vomcdum.iSc 
bic  vomicus  cfi  de  tignis  Ixfionis  ipfius  cercbn . vt  diifia 
cfi  in  eius  tiibfiantta  vel  paniculo.icem  per  tde  fcccor  ma  « 
Ius  vifio  rei  horr?d(.  Item  ab  hepate  ad  ipfum  trSfiaiib' 
lur  humor  choWicus , phlcgmancui,vel  alius  vomicum 
tnducens.Ec  efi  ^m  plurimu  hic  vomitus  per  cdmunicat£ 
iidbu  ab  hcpaccJicm  i (^Im  mcl2cholta.  Item  ab  uicefU 


1^7 

nts  k ray  rach  malis  vaporibus  afe^dftibus  ab  ets  cleuana» 
« Item&qfiilctamk  vermibus afcmdeiibus  adfioma' 
chum  per  pyloroninuStibus , aut  fiomachu  pungbtbus, 
aut  imefiino  nocumento  c6municaio,vt  in  puerisquoti' 
die  acddic.  Item  k dolore  imefiinoro  rctiu  A Hm6i.  vt  in 
colica, calculo>fluxu  dyfimtenco,auc  excorbeatione  irac' 
fimorum  qualiccrco(|i  bifia  nocumento  on  fiomachi  cfi  ' 
mumcaio,&  fionucho  ipfi  toti,  vode  vt  nocumcium  cx' 
pelbf  ad  vomitum  (ecfiuertir*  Icc|)  matrice abea  fumis 
malu  elcuat  is  ad  fiomachu  peruenienbbut.  vnde  qn  acci' 
dic  ad  fiomachum  ab  eu  dircrafiari,vc  ^mulieres  euomanr 
aqu9,fiuc  humiditatf.qux  cfi  veluc  aqua  clara.  Ii?9  toto 
VI  in  crtfi  acadii.  Et  ipte  vomicus  qAt;p  cfi  ex  parte  vir' 
tutis  ipfius, qm  vinus  expuUiua  faifia  efi  forbs,  & cfitcnb 
ua  debi(is.aliqn  conccmiua  ex  te  naturaliter  efi  ita  debilu 
ex  ol  mo  dica  re  accidit  vomitus , vt  in  qutbufdS  <^i  fi 
irafi:anc,aut  rem  turpe  videant  aut  de  tali  toqui  audiSc.aut 
immediate  pofi  cibum  moueanf  fiatimeuomnc.iiem  qui 
dam  fune  incurrentes  vomitum,aut  naufeS  fiacim  pofi  af' 
(umptum  cibum ,&  qu2tu  .ficp  modicum.vc  fum  corpo' 
ra  debilitata  infiuxuTupernuo  (anguinco.aut  alta  ex  refo' 
iuttone  fpirteuri  fic  virtute  debilitata  comemiua , vndr  ex 
omni  modico  cibo  grauarur.Et  fimilrter  expultiua,quare 
fic  vinus  Ixta  mouet  ad  expell^dum  ipfum , quare  medi* 
cus  debet  et&  attemui  circa  refiaurationem  vt  tnfra. 

D£  CAVSIS  auiemfubuerfionisfi^aliorudi' 
cendum  vt  (upra  cfimunicant  cu  caufis  vomitus«Sunc 
etiimcxdem  vel  fimiles>difierut  tn  ^m  imenfiim,d(:  remiT 
fum,vndeola  qu-xcuqifint  cauCi  corrupcionisctbi  in  fio 
macho.  vt  fomnus  fiipcrfluus,  vigilia  fupflua, motus  , qea 
fuperflua, coitus fup^uus,&hmot.<k quibus  fupra de 
nauteatiua  ractetacr.&  de  debiliute  digefiionis,fi^  ola  ;vic 
tutem  digefiiuSdebilu3iia,&exptilliu3  incitantia.de  qui 
busa<fium  efi,&  funtalia  m^ra  ei  comunicatia  qOolibec 
alter  aiia  difcnifiS,&c.liinc  horuaccidniu  diifiorum  b^i 
iia.nunquid  tn  (anguis,&'cxteri  humores  hxc  pofsini  b' 
cercaccidcncia  fpecaltier  vomitum  dicetur  in  dubijs. 

SIGNA  dcmonfiraituaprxfentis  vomiius  ex  (c4 
fpfo.fiCcxhit  qux  in  notificatione  pofita  tlim  Cuisxlart 
comprehendi  pofilinr. 

Signa  (p  vomitus  fic  ex  prxtcnna  ruperfluiracts  fpfiua 
fiomachi  cogno(cif  .quia  adefi  continuus  Si  continuu  no 
cumentumcum  pnuartone  nocumemiinalrjs  membris» 
Signa  q»  fuerit  cx  fMpcrfliiitatfbut  aliunde  fibi  iralmtf « 
fis  cognofctc,quia  nfi  cifi  cotinuusfed  inierpolanis  vomi' 
cust&lxfio  in  eo  quiefcic  donec  aggregenf  in  eo  fuperflui 
tates,3lf  membra  cfimuniieriufpe^a  in  mandSdo  Ami  cef 
rebrum,hepar,fplcn,ma(rix , Si  efimunher  Airpccfia , qm 
inccfiinafuncqn(^incaubeu2,vt  incoliCO,&  iliaco  do* 
lore, & interdum  dyfemeria  pcnculotaqnc^  renrs.nam  in 
dolore  renum  cauCie  vomitus  vciufra^hisproprijs  dfr 
ccndts.  ideo  tales  ditpofiiioncs  bene  prius  confidertnl 
vtrumfincincau&aut  non,namqui  cfiexfplcne,cfi  nir 
ger,vt  inha  hic,&  ita  de  attjs. 

Signa  b Ai  auci  9 debilitate  virtutis  cotftiux,  fiuc  acci 
dftafifit  tale,auc  naturafiqmexcSfadlisipfumlcurric. . 

Signa  fi  fuit  malitia  coplexidts  oris  cius  (ignn,quta  mn 
uenUiim  ad  expellendum  quod  in  eoruperfiuic  exctbo. 

Signum  fiexcaub  fucne  cxtrinfica  per  femauifefium 
cfi.niiu  diligenter  interroga  dcabuafiumpcis,potibuS| 
Si  alfjs  rebus  non  nacurabbus* 

Signa  fi  (uenc  vitio  humoris  calidi  cholerici,tDc*aderfi 

citrinu% 

aut  vtridts,aui  eruginolus , & fic  dealiis  (Ignis  cholen ' 
Sed  hic  bene  aduerte  ne  dedpiaris.qi  nu  fempe^ 
re  vindi  arguere  debemus  fuper  choleram.  J 
ruoffliium  ciirinum , feu  viridem  cu  vifcol 
magis  iudicandu  eft  materiam  lUS^e  fiig^ 
als^daniamudiotslcfutat.nS  VI  nqiai  expefi 


V 


V 


TraAatuf.  VI. 


Cap. 


XIII.  . 


VirMis cebm i Frtgtdo feneratur vreOWd<re inUihxciti  gida tymptomartea, natur» curfifm^rcttfS mfw 
id£  hoc  etiam  voiuti  Gar.fccundo  proj^noftccoru  in  c5me  U appathe  vidoraa  narur»  vomitus  fhiaut  malui, ma» 
to.Vomitusqdem.Vnde  videmus  cp  pueri  parui  ladan»  xime  in  principio. vndetnaphortfmis  ifn  sgnnidintbu» 
trs  cum  algorani  emntuiu  egeftiones  viridet.poteft  enim  qbufcuc|i  IciptMibus,itfV  & Anguineus , vt  in  apho.if^as 
kalis  maceria  cum  tali  calore  per  viam  indigclrionis  lieru  Vomims  in  (ebrcpclVilfnalilmp  malus*  Vomiiuslifii 
<^ibd  n hiertt  viriditas,(eu  cicnnicasabri^  vircoiiiaic,qa  plicirer  Temper  malusqm  (ignificat  exuberSttS  humon^ 
rum  fluiditate»&  ebullitide  ngnificatur  q»ii  calidirate  eA>  Q«  H fuerit  cholcricut  fignificat  caliditatf.n  phlegmati* 

d;  permaxime  quando  cum  hitaderic  vrinaciruTta  SCyt»  cusfrtgtdirat^ymelancholicusfoluspelstmus.  Admixtui 
locitas  in  pulfu,d:  ralia  ligna  caiidiiatis  ex  parte  coplexio  minus  malus.  Vomitus  maxtme  ac  mirabiliter  c&kn  in 
Tits  actatisA  (aporis  fumpta.d:  quia  vehememirsimcama  palsiombut  mfbrorum,qux  Amc  fub  dtaphragmate.nam 
ra,&  quod  in  gutuire  Anfii  ardorem , excorauone  inext * maceriam  ruacuac  amecedeiue,<S^  diueriionc  bcit,va!rtfp 
tu  eius  SC  huiurmodi.  in  pa&ionibus  capitts&  Aomachi  dilmodo  Aac  4cdV,dd 

' Siluerit  i phlegmate  erit  fiihAamia  vifcoCi  ^adafbedi*  ftneanguAta.aliter  Ijcderet,  & maxime  ocul^d^  his  qui 
nem  decimant , faporis  infipidi,  acetofi>acris,vel  alterius  ptAus  habft  ftrrAu,&  debile  malu  cft  eo  vtifrequettr, vc 
9m  varium  phlegmatis  modum  abfirp  litf,abAp  calidtia*  Aipra.  Factt  enim  Aomachum  cloacam  ruperBiiiiatuin. 
eepercepta.vrmanontinvAa.puirufiparuus,xtas,complc'  C V R A Canones,*  anteqi de ipfo ponant  canon» 
kio.Kabitudo,*  huiurmodi  declarant.  curatiui  prius  volo  de  eo  aliqua  pauca  prp mmere.quar  * 

Si  ex  melScholta  fubAStia  erit  grolTi,ntgra , vel  cineri*  ad  aAn  curatnium  > * prognoflicum^  preruattuu  erunt 
tia, fluida  ctAn  reflA^ia  tn  modu  Acis  faporis  poraici,aut  vnlia,*  inchoant ii  pAruaiione  dico  in  vomitu  quacuor  In  n-rfr 
acetoliqn^cnperceptioneamuiaidinis^quSdoqicupcr  prinapaliter  funtc6(1derada,adquxotaalia(idteo 
ceptione  falfedmis , Inbrtudo , melancholica  complexio,  lur  reduci  habeant.  Primum  eft  corportsaptiiudo,*  nd  • 

Vfinaglauca.pulfusdarus,*huiurmodi.  fit  AriAipeAoris,no  habeat  anhelitu  malum, coUu  graci  • 

Sifueritexiangiimemanifefhiteritexcoforeruo.rapo*  lr*huiurmodf.dequibuiadplcnu.qturca  primi,  de  vo</ 
re. quia  dulcis.  Qubd  fi  fangurt fuerit  coagulaius,  * do  miiu.  Secudu  <p  fiat  in  cfpore  debito, qa  in  vere,et  inpfb» 
lor,*  tenfio  fuerat  in  hepate  vel  fplene.  fignu  q>  ab  illit  de  te  habet  dubium.  Vnde  Aui.Bc  xAascA  temput  <p  eft  di* 
riuac  mJbris.  Si  4?pter  ruptura  venx  I ftomacho  fanguis  gnius  vt  fiat  tn  eo  vomitus.quarta  primi.allegato  Ee 
f ric  fliiidut,currcs,*  dolor  fenriet  tn  ftomacho,*  n6em  cx  ifto  infirrn  primo,<^^  vomitu  betendo  inucnienda  eft 
tnultxquStttatis.*^tuncinhepate,autrplene,aucahbi  liora  dia  calidior.  *prxcipueqfi  hierirhyemt.  Temu 
iiullu&ntif nocumentum nifi per copafsionem.  Qubdfi  fiiciendi,quialeuitfr*bciliierfiat.  QuvnTtpfiatp^: 
cuomiru fuerit  durum, filtrofun)>vel  carneii  in  modu  fru  repletione,  poft  balneum*  hmui*  Vnde  vicopiaceam' 
ftt  carnis , vt  in  dfio  Petro  mauroceno  Veneto  apparuit,  dabo  hic  modfifaciendi  vomitum  * facile,*  forte  poncr 
&eft etfS  cum  aliquali  fanguine  fignu  c)»ah  vicere  ftoraa  do.C vomiti ua  debilta  * forrta.  Sed  prrroo  ,ppter  reperta: 
chi  eft  filrrofo,vel  nftulofo.vt  Aui.xiif.tertn  de  eo.  Et  ide  quarta  primt.allegaio  cap.de  qua  rem  aliquid  vonmiuia 
erit  tudicfum  de  carne, qux  per  imeftinaexpelieref.  Et  di  dcbiIr.9.aquxtepidp5.vin.acCTi.5j.f.ola  cdnHintt.r.i.: 
ftinguiturq  rft^meri.abeoquieftli  ftomachoper  locu  bibatur  ficcepiduiouim*  ingluuioTe.  deinde  per  fpatul 
dolorit  nifi  fuerit  exapertione , vel  refudatione  in  quibut  qnanp  horp  fi  prius  n6  euomucrit  fponat  in  gunure  penni 
cafibus  n5  accidit  dolor,*  eft  (anguis  flibtilis.  Qiibd  fi  I inun  Aam  in  extremitate  fua  oleo  cfimutit  vel  de  fifamo. 
excorrofionefignificaf.quia  vlcus^erstt,*1anguispau  Altudeftf4miiiare.Aii4t)i./}'.acnonfimpiicts.veIc6poi 
latine  exit  donec  egredtf  res  plurima.  Qub  J fi  fuerit  prp  fit  i fi  opus  erir,v'el  oxyqccare , * (v  aqua  tepida,  * olcoJ 
pter  fortiiudtncvirtutrsgrauarxabeo.incpofteiut  vo*  fiat vediAumeft*  Aliud*eftbtitle»:c.nacxpuinsrup* 

Initum  pati^  Aallcutatum  fentirec , * nullo  modo  in  ait  • fluicattbut  primx,*  Aendx  digeftionis  conaedanc  varia 
quo  grauatu,vel  Ixfum.*  eft  Dnguis  fiem  (anguis  (snut^  cibana  pinguia  falfiacnimina.vi  porru,cepf,*  hm6i.*r 
*n3 calidus, n<5  corrofiuus,n3alueralieratus..  Qiibdff  pcipue(horaquanCbmet,*n)alemafttcrt,Adl^luuiofr. 
tueritexpotu(anguirugxfignificat  quia  potauit aquam  I iranigluciat.priutrflairumpniltacmedicna.perduas  ho*: 
qua  erSt  Cmguifugx,*  Anguis  exit  rubnlit  & Aruofus  p*  ras  vel  circa. le.oxymeiiis  fimplicis.f  .ri.aquT  decoAt6^ 
pter  ylcuf  paruumbAu^morfuriut.  fifiieriiexre*  rapham.5.mf.*fic  calidum  totum. mcucQiiarqi  deinde 
tentionehxmorrhoidarum.tuncfir  AmirxerualUficut*  p&* per fpatium horarum  duarum  poft  faciat  vomitS* 
ipfc  fluxus  hxmorrhoidatis.*  eft  coloris  ciirint  cii  tendi  impooido  digitos  aut  pfnam  ut  fupra  m gurt  ure , *fotte; 
eia  virtditat»,quia  talis  funt  colorispatictes  hxmorrhof » fiet  fineauxilio.qi  fi  cdtingerer  eti5  c6  auxilio  rea 
des.  Bt  hic  nota  fi  vomicus  hic  ftatim  poft  nauft2  fit  dtndutlkt.ia.remiromianerhi.|.i.bulltarin.^v).aquf  le*< 
*faciliter  fignum  cp  humor  erit  natans  in  fpatto.^tbd  fi  ui  ebullitione : * toiu  tepefiat  i *addaf  .^i.aceri.detndr 
tarde  * difficulter  q>  eft  imbibitus.  Siaurc  fuerit  fanto*  .pt^eruruomitus  cum  digitis  aut  pfnaiminAa  oleo  fi6i 
fuscognofeteur  ex  eius  arpcAu.*q,ftofnachus  poft  «ui  mtuelanahiiio:uelcdmum*^.utdiAum^.  Altud*R»phn* 
vomitum  allcuatur.  Qubd  fi  caufa  eius  erit  quSttiashu*  fbrmii.ig.rapbanumunum*illardecfruftfs  ellebori  rw*  ues**!»» 
moritnon peccantis quantitateart  abfqi  vapore, poire^  gn  ficpeenoAedimtruf.dande  remotis*abieA« 
dine,*  Apore  malo  > * (edabit  tpfum  ftypcica  res  fi  fubu  ftis  ellebori  decoquatur  raphanus  in  aqua»*  dentur  de  il*  a 
ltserit,*figrol1a,rubt>Iiatiua.  la.x.vj.Caciruomere.  Alit^adidem.iR.elkbori  nigri.*  r.phwp, 

P RO  C NO  S T I C A Maufea.riifilatio  labi)  in-  mfiindaf  per  diem*  noA^oxymelle,  deinde  dene  de 
faforis,fiuetrcmor,tcnebratiooculoru,vtrcotomta  ,fri'  looxytn^.f.ii.cum  aqua decoc.raphant.5.iq.&  fit  irpi-mTu^ 
giditat  exrremioniin,*  hypochondriorum  fum  figna  vo  dum.  Hxcaute  potes  ut  uis  magis  utgorare*  remittere- 
nmim  ptendctia.qn  cum  fortitudine  vrrtutu,*  fignis  di  cdfidera.tnducunc  uomttum  aqua  decoAibnis  ipfiut  cru 
geftionis  apparfttbus  fcuttare  academio,  * etiS  in  fc. vo  • di.femen  ancchi,nux  uomica»corcex raphane  cum  oxynKh”m<£ 
snitus  wenerit.*  in  die  critica  bonus*  magis  bonus,*  le  ut  (upra.fimditer  (emen  cius,len)en  urtiex*  hmbt.  Et  «»cmiij5 
minuqbonns dicendus fim maiorem auT  minore  numera  ficupfsfortforacopo(jiaquxreinamidotar!oNicolaim*’''**^^|f! 
«gnorum  bonoruaut  maloni,  vt  qn  eft  ifpefatus,*e«a  ^ littera.v.*de  his  Aris.  Et pfequens  de  luutraetis  «us 
ruar bona  tolerSria  (emper  cenduro.t^ fi  debite,* cu  seguiisfijprapoficfs&abAoi-taf, 
fcoiius,tux^ludSenw.n.aph.j.feAionis,mpenurba«oi-  ^ruprimi.ppriocap.adminifiremur,*efttuuamem# 

^s  v^tof,*  vomicus  fponuneis.*c.cGiraritts  malus,  maximi.unde  c^t  in  regimine  famratimNfi  Hip.  perpic 
wmaxiitKin)priociptovmuerAli,quiacftcniAuftri9&x-  fieri tumcA  duobus  dkbuscdciuuts.ui  Aoi.qtnrta  prtmd 

allegato. 


Dcacgrftud.ftomachf. 


tu  ibf.purgat  enim  fiiperiora  & in&wra. 
fed  non  debet  ^equftari . nam  eiu«frc(|uAa(io  bdt  ipium 
/lomachum  UcuoS  fuperfliiuaiutn*Aui.capirt  oi  demet  p 
iCi'puei&  oculot  hcditjdJ  pulmoni.  Item  6C  9(19  •t'  pe*p* 
^ttt  eid  cau(a  fctCiionit  venx  in  pediore.  <pd^  tn  dC 
fneiuuac.vbipertpCim  fiat  dioerfloeteuacuaiio.diueruo 
i0cuc  in  dolore  remitn,podagr^<&  hmdi.euacuatio  ucuc  in 
rcplctide  nau&atiua.I^  in  (ubeth  6ndo  peipue  ex  eleuaiifie 
yaporu.fimiittcr  in  epithema  liomach^  • Icd  vc  didKi  eft 
recurre  ad  aliud  quarta  primi. allegato  cap.di.xiij.tert^.p 
princap.  Biutautem  mahtum&boniutem  amplilaime 
ix  fignit  prognofticis  deco  pofitit  comprehendet. 

C A N O N £ S*  Primutt^vonwittiActiiicul,» 
laudabiUf  noeil  cohibendut.  Secundut.c^  dimiiuiiut  dC 
aliificilit  eft  a diuuandut.  T crtiut  p conforta  tiom  fto-» 
tnachi  eeiS  vti  debemut  rcbut  (lonaachum  coniortatibut 
t|iix Hnc  ily pcicx t jperatx.d^  hi  fondani  fuper  apho* 
fecu Jo  prtmx  particulae.de  quo  tnfoa.  Quartut.S  ympto 
outicuj  Ea^t  cu  regulatione  naturx  eeiS  non  tettneaE.eft 
enim  bonui  per  vi3  caulf  qu5  minuit  Sc  qmj  eradicat.vu 
Aut.  vomicut  l principio  paroxy  fmi,aut  minorat  aut  era* 
dicai  paroxy  fmuRututuram  allcutat , & fopn  rcltr 

duum  potente  reddit.oam.xxix,aph.n.ledlionifc,cu  mot' 
bi  inchoant^fi  quid  mourdum  videtor, moue.  Cipintut. 
byrapioiiuiccuiabl4)i  rrgulaiiooe  naturx  eft  retinendut* 
Pro  cuiut  retentione  plureg  ponunE  canonca.  nS  eorum  g* 
dam  funcgerKraleid^  cdmunct*  quidS  particubret  perti' 
lientet  ad  particubret  materias.  Cdmunet  funi  ordmaito 
dixtx.Baactfttto,nueabbciornaterix  fociencia,  tutinci- 
tantii  vomiium.Conforiaiio  flomachi*Mcmbri  mittens 
'«it  reJlificatto  fiquidem  fuetit  nuttent.  ^Va^erlxflueotlt 
interim  qufeeatio,ingroiTatio,deriuaiio,vtaru  anguilatio 
donec  mittenui  rc^ificatio  fiat.  Accidentium  corregio. 

Primut  coplef  ex  regimine  (ex  rerum  non  naturahu.n J 
ex  parte  aeris  fic  tepcracus  in  AipcrSuo  calore  maiena  dif* 
ibluaf  ,5i^fTigore  materia  ad  intra  cdprimaE.cibm  flt  ftei' 
lis  digeftionit,fpiiJut,lubft5iif  ftypticx,d^  boni  chimi,tQ 
guSiitate  c5tinita,«S:  dUcreta  paucut,de  gbut  olbut  liipr*. 
Vnde  fiipcr  o’a  vitef  repletio  naufeatiua,dtf  fubita.  luxta  il 
lud  Senis.li.apho.rj.ieAionis,pluninum  au>  repente  eua» 
cuare , vtl  replere,  vei  calebcere,velre£rigerafe,fiue  quo-- 
•it  alio  modo  corpus  mouert,pcriculo(lim.  atienenf  liqui 
da  omnino  nifi  foerimAyP«ca-«IW“«  iniungaiur  & fom* 
ssut  i animi  accidetia.vt  ira,rixa,d^  huiutinodi  eujient, 

SecunduBofial  cu  eoone  matenx,&  maxime  co  uomi 
cu  reiterato  uipb  ^ipue  fit  vomitu  educibilisbciliter,et 
alixadfint  conditiooes,vt  fupra,  qux  tpOira  fieri  i»5  jjhiV 
bcantmS  ficut  fluxus  flimnita  vornitus  vomitu  curai.  vfi 
Aut.Et  vomiiui.abrcindii  vomitu.  Et ^ede  ftmp  de  de 
bili  ad  forte : & vomuiua  habuifti  pauJo  ame  t & debilb 
& fortia.  fi  ^ complexione  fob,fob  fitt' 
fictum  alterantia.  • 

Tertiam  re  cdpiem  ftyp«ica,aromatfca,cauda,aut  w/ 
gida»vt  exigit  dtrpofiuo,dc  quibut  ad  plenum  in  diucrfit 
rubncis.fupra  in  hoc  capitulo. 

Qiiartam  cdpleatcum  his  qux  diifta  (unt  fupra  de  ma^ 

la  complexione  ftomachi  cum  matcria.&  tu  tbi. 

Quinum  perficiat  inungendo  qutecf&fomnum  oeiti 

4tucrfiones,&liganones  extremitatum  fortes  jA^dolcro/' 

llu.Item  phbbocomiS  faciat  vt  dtuertac  maxime  exifieof 
ce  repletione  inioto.Item  vbi  dubical  de  aduemu  apoile^ 
tnatitenara  vbitaiii  vomitus  fitmubu  ex  malina  nuce» 
stet  a r^flioGit.Ite  cly (Icna^f  medicinas  folutiuas  txhir 
beas4^  coUyfuit&^MocSita  fudor{,qaute  fiot  ingroHan 
cia,(ly  pticto  vtatfCalida  aut  (rigida,vi  exigit  difpofitio» 
babudli  pleriicp  locii  fupra  in  ifio  caj^&  uiha  habebit. 

Sextus  c5plef  ex  hit  ^ habin  fiioc  in  |>prfft  rubricit,d( 
4kRrfit  cap.diuerb  enim  accid^ta  dtuerb  habent  dC  tegi 
cu,(ludc|im  ^ dc  twabq^ 


C V R A phbgmaucf  (ex  Canonct  tata  dtdosTuo  or 
dineiaua. 

Primo  dixtaoi  ordina  betendo  eam  declina^  id  cau< 
dum  dc  ficcum.&  non  fint  cibi  muJtum  ftyptici>mmo  Q 
phlegma  eft  vifcofum  vttre  aceto  SC alift  ii>cifiuit,dc  qi^ 
bus  fupra  traiftatu  quarto.vt  fiipra  exigit  dffpofitip. 

Buacuatio  autem  fiat  cu  euacuattuit,(ubtiltatiuu,&  in« 
cifiuit,vt  o^riet  Sc  phlegmatis  vomitus,  vi  aqua  trpi^ 
cfi  fyucciofo. femine  rapluni.gei>eftrp,d:f  .de  quibut  una 
atftum  eft  pauloamc.Iccm  valet  ad  hoc  aqua  decodlion^ 
nuctt  vomicx,radicit  narcifci.Item  valent  piluix  dc  hie^ 
ra,<Sdalix  phlegmatis  cuacuaiuix,vt  aggregaiiup,  infofio 
nitag2ttci,reubarban. 

Qubd  fi  contingat  ipfiim  fieri  ex  vtifo  cerebri  mittea» 
cb,aut  alterius  mfbrt  mtitentit,iunc  oppone  leilli  mebro 
quiet3do,ingronando>dtminu^o , dC  viat  anguftiado  vc 
fupra  de  mala  coptextonc  fiomacht  cu  roateru , etiS  phb< 
bocomando  maxime  fi  phlegma  foertt  ^nquum  nacurp 
languinit.de  cephaltca,vcl  nigra.  Item  fiant  Itgacurx  for 
let  in  extremitate  mufculorum  brachi),vcnto(x  ettam  cu 
fcarificatione  Qjpcr  humeros.  Itrm&qnt^appofitio  (eu 
applicatio  rubificanctn capiii qualia fum,  vrtica^fquilb* 
pcscoruinus,flamub.dequtbut.iiq.trac.  Item  clyfteria 
fortta  ex  agarico  > colloquinrida,ccmaurra,gfimis,vr  op^ 
popanaco,galbano,(iilgrma,hterapigra  c5pofita.&  huiuf 
rocdt.vnde  Auic.Bc  muliottes  quid^abfctndic  vomitum 
clyfter  acutum.  Item  fiftc  fluxum  talit  nutcrix  cu  fifieQ 
iibutcaarrlii?ph1egma<icn,dequibut  fupra  dccatarrho, 
Sc  tu  ibi.  Bc  exadiuuamibut  diuerfiuitcft  pofitio  pedi)  in 
aqua  calida.  Aui.Ec  hoc  ^pterca  attrahit. fed  inbigida' 
tio  extrcmiiatumcft  iuuatfua  in  iedactone  vomitus  vclo^ 
cis  caltdi^^pterra, quia  infrigidat. 

Deinde  applica  ftomacho^ibemta  recipere  maierti 
imus  Sc  extra.  Ec  ex  fimplicth^s  fum  abfimhiucn,m?(ha» 
maftix,myrrha,olibanum,cicontum,corallus,mumta,vi 
num  nigrum , grofiiim , phiftiaim,&  cortex  eius,garyo<’ 
l^yUi,cabm«uro.&  fimilia.de  quibus  fxpc  in  principio 
aAitm  eft.  BX|Cdpofiris  fiint  empbftra.ccrota.embro<* 
che.(acculi*voguenta.c5fc^dnes.pulueres.fy.ele(ftuaria« 
pi1ulx,<S^  hm3i.qiix  ex  hit  fimplicibus  componunt  SC  ut 
ci^pone  difpofitionis  exigentiS.  Ex  cdmendiiis.MfV 
uacitoniorum  aromatipifa  cum  pulucre  garyopbylloQt 
Sc  mafticc.  fy  rttdcabfinthio  de  mctha.de  myrto.  Rob  de 
citro  cu  XV loaloes.Tberitca  antiqua.  Aliua.9.mafticis» 
thurit.boii  af.terrp  figilbtx.ana.f . r .landaL  ru.  cab.  aro* 
cyperi  mymlIoqi.ana.f  .i.piperis  longi.galangx.cucume 
tit.croci.ana.5.it.tcr8mur  ola  Sc  cribellenf.detnde.itr.  olei 
dc  maftice.^  i.df  cura.5.t.cerx  bc  vnguentum , vel  adde 
modicum  rafinx  SC  fac  cerotum.  AIiud.fyru.de  memha 
cura  fucco  granatoix,& modico  cinnamomi , aut  garyo^ 
phylorum<&reft  optimum.  Epnheoia.i|i*rof.reubarbiu 

babuft.ana.quartam.M*i.abfintJtti.M.f. bulliant  in  vic 

no  nigro  aliquatiier  ftyptico  in  quantitate  bb.i.veLij.vi' 
ni  ciioniorum  lib  t.dl^  oia  fic  fimul  bullii  ad  cdfumptiq 
nem  tertix  partis.deinde  colenf  pc^  cobiurS.Br.pulue 
rit  garyophylorum.5.t.coral.ru.5.in.df  modicum  buU 
liant  SC  cum  filtro  in  eis  lofofo  I modum  (cuti  ,iiat  vndtio 
ex  oleis  citorunrum.inifticis.&fptca,coraUttni,rofit.^ 
hmdi  ftypiicit  deqtubut  fupra , vt  videbit  expedire.  £| 
cx  habitis  demabcdplexioneficmarhi,  df  demalttb  di' 
geftiontf,dL'  hic  in  ruhrica.Fabrica  per  te  bcculo«,cmpl» 
ura,potut:&  iimi^.quod  bciltrtr  faaes. 

C V R A in  cliolmco  proportionalescaiionfs  firt  ut*  ’ 

Dixta  fit  dec  linant  ad frigidum  &hu  .fic  flibrilitiif,d| 
^terea  non  bibatur  vinum , fed  aqua  hordei  cxcorricati 
atterentur  cibaria  fot  cum  acetofit>  &ftyptictt,  vc  agre* 
fto,&  vino  granatorum  vel  granatit,het^it,f  itonbMi 
buiufmodi.&demureltxanonalbia.  > 

Buacuatio  fiat  cum  vomitiubxVi  fyjueK&fofinpItoi 

&hraui. 


- i Traflams.  • Vl. 

huiuRho()^.vc  (Upra.Icem  fiar  ettacuaWo  comptiutft  ^ 
ftubirbaro,infuiionffctus.chatmrindit.caliaB(luU,m>n'« 
fra,aqua  ^^tnt  Ahtn3i  chokrp  edu«5Hua.de  quibus.iin. 
trac.  Q^>6dli(umcqjia  chottra  ad  flomachu  mtttif  qcP 
«ft^piurimfiabhrpatecucitSc  dmer(toncs  vt  diVVum, 
Si  kuiores^inphlegfna(ico..Etclyf(tna  Hm  Icmciiia  ha^ 
benna  virtuc2aioc8<5^  hi<rc.  Ptat  phlebocomta  baflhcv 
'doMc  catmguaf  feruor  chokrp,  SC  hoc  vH^virtus  totera* 
t»K,dlf ettl  fanguinis  peccani  apparcbti.  Ht  aduent  cp  oto 
■cuacuarto  fUc  cum  bbodiencibui  non  fbrtibua, agitanti' 
but.Bt  conllmilirrr  H hient  toto. 

' Deinde  c^na  fiomachum  ne  recipiat  cum  appficatta 
jmui  et  extra,na  fi  hiem  in  principio  paroxyfmi  Si  iplum 
cohibere  votuenmuttiunc  debernux  p vn9  horS  am  duaa 
■rtee  mici  paniaprtui  in  aqua  thiiam,^indelAmer  expref 
pofiea  t hicco  granaioqt  fhiram,aut  fucco  lymonu 
non  blrtotum.  aut  vino  cicomorum,auc  acetofirace  citri, 
iiut  fucco  berberif  ca  modico  (tacchan.  Item  deti/r  fym. 
enyrtinua.cum  vmo  granaconmi.aut  aqua  plamagmis» 
tfrem  dentur  gehttnx  aceiofxvitem  bpor  myrcimis/uma 
chia  Si  hiMurmodi  irigida  fiyptkacx  habicit  hic  Si  hipra 
ffn  principio  capiculi.iS:  de ma b c5plexione  calida  fioma 
Chi><5^  ipfii  fiomactio  applica,  item  nota  inquit  Auic.  Et 
camphorx  inefi  pprKtax  .phibendi  vomicum , Si  nauied 
calidam  fumpea  in  poiu  cum  robubabphate^liniia  fim 
ftomachn.iedhocinielligeverum  vbi  odor  eius  r>5elin 
linfirmo  difpliabilia*  d£ad  vomitum  firouocans.  Super 
hepar  pone  ip(iim  conhuians  5c.phibem  efiiindi  materiS 
tn  fiomachum.  vt  verbi  graua.in.randal.ru.ro.ru.cyperi 
myritl.  caUmi  aro.  mifiicia.  ana.5.  r *.  fpicx.j.i.  cerx.^.t. 
oln  de  niatbce.5.t.olet  ro.$.iin.li9uefiac  cera  cuolettad 
Ignem, deinde  imponamur  puKierea , Si  vittmo  cum  mo' 
dico  acenarpergantur>d^  cale  vnguemum  ponatur  hrper 
hepar  dfhgetur.  Sedaduertecpanteeiusvelcofimilisap 
plicaeionembtfca  fitetacuatio  flifiicicn»,&confidera  be« 
ne  repletionem  hepatia  nelequeretur  error  priori  petor, 
^od^  de  alqa  confidera.  irem  fuper  hepar  ponamur  ven 
tofx  vt  infra  de  fblenctico.&eficffkax  remedium,  liem 
hic  canontm  nota  q>  no  debes  dubitare  in  reiteratione  vo 
mitusqutalcp  hierit,aucineuaciiatioiie  materiet  citu  pet 
tnViora  donec  tunc  fontani  internum. 

C V R A in  hklo  ex  mcbtKholia  hot  cinonei  lerua* 

Primuf  (pnonrefrringaiur  quantum  pofaibiic  cfr,eft 
enim  cxteni  hunaoribui  natura  hornbilior.Et  cauta  qm 
irequemer  fplenex  hac  vra  purgatur,  nam  tiiceorcfrrifio 
dubium  efi  de  apofiemate  fplenit. 

Secundm.  cp  cu  fir  mmimut  inter  alioc  humoret  aptoe 
cuacuan,per  fuperiora  Si  per  infienbraeuacuetur.Sit  tiacp 
ctuf  macuatio  diuerfiiu. 

T ertiur  q»  fi  fuerit  corput  multu  repletu  fanguine  <p  eo 
cafu  fiat  phlebotomia  exbafilica  finifiri  btens.aut.piio' 
cando  hxmorrhoidasbcifrloex  (aphcnif,prouocando.(! 
coenOrua  fi  hicric  mulier  aut  faciendo  ex  bafilici  dextri  b 
teris  maxime  quando  hepar  efin  in  caub. 

Quartus.q>  fiat  diuerfio  euacuatiua  cii  ctyfienbo*  acu 
tft  ex  carthamo^lypodio,cpichimo,polypodio,ele^a 
rto,diafenx,canK>milb-  hafcp  Si  hmdi.  irc  fiat  diuerfio  cu 
applicande  vencotarufuprafplen;  vel  circa.  Ic2  fricatio^ 
ees, ligationes  dolorofx,vt  fppe  de  diuerfionibusdiv^u  r. 

furnus  efl  cuacuario  cum  medicims  afiumpticp  ot, 
Vt  elt  diafenx.polypodium  & alia  educma  melancholil. 
de  qbus  fupra.ttn.trac.&  cu  ibi.  Bt  hic  canon  aggredi  de' 
bet  qfi  \ omituthienc  aliqualiter  frdatus.vnde  Aui.Cuqi 
Cedatur  vomicus  euacuecur  melCcbolia  cum  Wdicinit  ex 
fnyrobal.ng.d^raithimo,&aganco,A  (ale  indoi^f. 

Sextus  eft  digefiio  materis,  digerentia  mserriam  mclJ 
cholicam  Imbuifii  rupn.tin.cnic.  Sed  nota  ip  hic  canon 
debet  prxced.  re  quintum  »u  outcria  auc  morbus  dat  io* 
4iuciu.fi  000  debo  frqui» 


" Cap.  XIII. 

Septtmus.cdrortitfO  fptenu  oe  mSdet.  Vn^  Ibtritf  fia(| 
empbfiru  ex  meliloto , rayrto.hudano,  vfnex  cum  vmd 
pomico,&  in  potu  hima^  vinTi  de  granatis.  Aui.  Irem.ips 
fcolopendnx,(hamanfci,meIiloii.ana.  M.r^incthi  quar^ 
am.  M.t.mifcx.&c5cui>danlgronb  modo,&  bulliSt  lA 
vino  albo  cu  modico  aceri.  Si  &t  epechema.  Item. «.ad 
idem  olei  de  capparibus.^. i.olei  anethini.$.f.pul.fcoIo« 
pendrix,fi(eleot,ameos.ana.9.t.aceti.5.fi.cu  modico  ce* 
rx  fi»  vnguenium.  Irem  dCcfficax.«.cyperi,cappari,cd 
bmiaro.acori.nucumcupreist.ana.|.t.(uc.ablfnchi)^d 
eupa.amonraci,cerx.ana.J.i).oIei  de  (^'ca.^.tin.  dtl^hial 
amomacum  in  aceto  fom.dnnde  cum  aceto  eodem  pond 
tur ad  diltbiufdum  ampims  in  caciob,quo  dillbluto  adf 
datur  cera&oleura.  quibus orbusficdiirolutisJk  mixnt 
addantur  reliqua  Si  incorporetur , Si  fi  oponec  addere  dt 
oleo  addas  Si  (Uper  corium  extendatur , Si  fpleni  applicci 
tar,ip(umenimconh>rcat.oppibtioneseius  aperit 
fluiiiieseius  refi>kiir,&  con&tmir* 

Odbuus  efi  confortaciofiomachi  ne  recipear  etim  exte 
rhis&imerius  applicaciA  Verbi  gratia  ad  extra.«.mafiis 
cis, thuris J>o(i.ar.ierrx  figtlbtx.aia.^.  r .(andalo.rn.cab 
mi  aro.cy pert,mymtIorum.ana.f .t.piperts  tongi^abni 
gx,curcump.ana.  j.ii.crod.5.  r. omnia  cribellftur  et  cfi.f; 
vi.olei(frmafiicx,d£.f.i.cerx  ditToluamur  ad  ignem^ 
fiitemplafirum,d£Aiperconbexcendaf.  Item  adidti« 
(Jiongu  hthib  tn  aceto  tepido  dCfiomacho  applicata , SS 
maxime  qfi  mebnchola  hierit  exadufiione.  tp  edprehen^ 
ditur  ex  lua  ditare,df  ebuUiciSe  eius  (bper  terram.  Qi,ibd 
fi  hiem  naturalis  vcl  cSgebtiooe  caubta.quod  efiprehen^ 
des  ex  hifcedme  eius,  tunc  applica  fpongiam  ih  vmo  fiy^ 
peico calido mfttbm.fnquoaltquidxyloaloes  hient  per^' 
mixtu , vcl  aliqd’  ale  ex  cfifbrt Subus  finmachu  de  gbns  t 
prthctpio  capmili  Si  in  multis  rubricis  fupa.Ii;  valet  fyt 
de  mentha,i^efi  ^puu  qft  materia  n6  hient  adufr.i , qpo 
ca(uoportetdarcry.degramicis,demyrto&  hmot.  Icg 
in  vomitu  melancholico  eleiftuarin  de  gfmfr.  diamufccl 
dulce  leuficans  Alm3.&  nia  imerefi  cfrfiderare . Cu<p  frr 
datus  fuerit  fiuxus  euacua  materiam  etiS  cum  clyfitr  ibud 
acutis, vt  dtiflum  efr.  Ex  qiHbutoibut  coprehendere  po 
tes  quos  canones  (Wuars debet  qfi  erit  vomitus  talis  ex  cS 
rounitatealterius  mrbn.vet  totius,&ideo  fiude. 

Nonus  efi  ordinatio  dixtx.epif  debet  eiTead  comnrm 
cau(x,quia  debet  decimare  ad  icmperarum,A;  humtdunW 
Si  de  his  fupra  tertio  rrsdratu.  1 

C V R A ineoqui  fit  corruptione  cibtnkhficerurci*  ' 
bus,di:cGforteior  ftomachus,  «Sceuacuetitr  corruptura,/! 
quid  efi  tale  fiant  clyfiena, vt  duTtum  efi. 

C V R A inCimolb.cdfidefff  fibnfrtalmdeefij&re* 

gaf  ,vt  di<fifi  eft  mtbffi  imndSs.  Pt  materia  linibla  vom^ 
luexpurgtf  a1fy.acetofb  fimplki  vel  cSpoliio  vt  vkfrW 
turexpedire.ice  fi  opus c(^  fiat  euacuatio  cu  vororttuiso(^ 
portunis.  deinde  cofona  fiomachii  cu  rebus  boni  odoris^ 
vn  «iS  cofbrief  cu  aromaticis  nypiicis  eti3  fiupebtfhuij 
fi  opuscrii.Pofiea  vero  fumat  de  fy.de  mnha  tn  quo  p^ 
nant  granata , Si  xyloalocs  crudu.i.^  f fingubre  remedid*, 
iS:fy.deabfinrhfocofrnettinof  hora.  Btexfedantibuf 
vomitum  huncefi  rob  citri cum  xyloaloes,A.'garyophy 
ht.Er  timetur  ex  vomiitt  cafus  virtuns,  <S^  maxime  vbi  p 
ceflerit  folutio ventris  Giiigumisauc  huiufmodivtdic^ 
eft , ppter  frequentiam  eiut  detur  aqua  camis,  comufumi 
mica  panis, brodoi  pullt,cum  vino  gnnato«&  hmSi. 

C V R A tneoq^  ,ppter  medicinSanumptS  daaqoS 
hordei  cum  (uccharoru.d;  in  quantitate  vTq<  ad  tib.q.dS 
bene  buee  ftomacImt.Quod  fi  nd  cSfrrt  fre  clyftere,q>  fi 
perfeuCTauerit  .ppter  veiofiiates  medicinx  da.y-^.iherb* 
cx  antique  cum.5.ii|.aqux  ro.  miua  citonio«^ut  vino  d 
<onio«,autiuleprofi.qffiinftomacho  efiet  dolor  vehe* 
mens  vc  inccdium  da  theracxooux.5.  f.vft^ad.i.4S:epr^ 
tlKaufiomMbuin,vc.didUmiift^vn  • • ^ 

Curatu 


De  zgrinid.(lomachf.  ‘ 


C VX  A fn£iAoex£ingmnepriusait9devcrbaFri'- 
cjfiri  de  pedemoncfu.inqutr.  Cura  ewt  non  cft  (lolidi  mt* 
• T dia  nc(ppsgrf>Grdroilertts>&roUicut.  Ait  enim  Gale.Ex 
‘ fiuxu  (anguinii  fptrftut  deficere  cdfiieuii»  qui  umufcuiurqi 

membri  (ubftamta  exiftic,  vnde  mort  (equitur,  quod  ad  • 

I Afinna  uatensTroiLisphilorophnsanimam^iomintiianguinem 
, |nrfi  odfttmauit.Quare  Ac.Canonct» 

Primas.C6^uerudlnarlUlnonreftr^nga^,idcnimqn($ 
cuemrccdiueuic hepate  languinevtcramodummultipli*. 
cance,quo  caUt  fi  rcftrtngeretttr  fequeref  mort.  V nde  Mar 
fiUut  patauut  fe  homine  talem  nouille  fcribit,  cui  fi  vomi 
I cut  (iiiila  rcftri^tue  hiillec  mortuut.Cdfimilitcr  fi  multe* 

' ri  quae  nunquam  menfiruau  hitc  vomitut  (angutneut  fu* 

pcruenut  nonefi  cohibcndut  cumhigidta,&  fiyprictt, 

* 6d  cum  apertione  Ciphenarum  dC  prouocatione  mcfi  ruo/ 

' ^ rnm,idem  in  (bltta  menfiruan  in  qua  menftrua  reteoca  fiie 

aiot,(cd  de  hta  particuUriot. 

^ Secundut  infediio  multa  exiftete  repletione,  virtute, 

caeterttcd&mientibut  fiat  phlebotoma  aut  ex  nigra,  aut 

* ex  &phena.&  trahendo  in  contrarium  vt  videbitur  expe* 
dire  ad  quantiutem  quae  videbitur  ttbi  («eundum  exube 

* tantam  magnam  vel  paruam. 

I Terttui  & fi  n6  6^im  exubtrStia,5(  replnia,  dC  vir 

cufc5(imtiat  dfc.be  phiebocomiS  fitbtto,<S^  hoc  fi  quapri 
^ cnum  occurret  infirmo,  vt  fiipra  in.  v.cap.de  fluxu  bngui 

* tntnariu.QubdfiexiuericquSciasmultaamceius  adueii 

^ tu,Afeti3  phlebotomia  diuerfiuavideai  tibi  vultt  £acc3 

' fmnut3,vndc  Auic.Et  qnt^  indigebit  pofi  euacuaiionem 

' duarum  librarum  Cingumit  phletMiomia  alia  minuca. 

' Qjarcut.diucrfio  cum  ligaturii  brachiorum,  aurium, 

' p6ne  veni  olaruro  in  rpaculit,&  infla  vbi  videbitur  expc* 

* dire,df  cum  rcarificatione,df  abfqi^yt  virtus  tolerabit. 

I Qmntus.da  inrpilTanta  (anguinem,de  quibut  fupra  de 

( fiuxu  (anguimt  nanum,df  de  fpuio  (angutnis.&  tu  ibi. 

> Sextus  efi  venaru  rarcbdbiru  condenCiiio,  dforifiao* 

* rum  cdfiipacio  cum  infligtdanubus^  cSfiipamibut,  de 

i quibut  rrpea<5lum,iauJaturmaximeufpit. 

« Septimutefidiaetx  ordinatio, quaeadfligtdum,&bu* 

f midum,df  ficcum  undere  debet. 

^ C V R A ineoqutcfipercGmuniatem^apite,hepa. 

ce,  natrice,  (plene, canonetferua  proportionalethtt  quae 
d<  mclancholu.  nam  diuertere  debes  cum  phlebotomia, 
fifalnadiuertenributfifiere,cofor(are  ftomachum  nere* 
crpiai, modum  habet. 

C V R A ineo  quieft  ex  debilitate  c5iemiup.df  ex  xt* 
fi>lution<  rpirituumb^  propter  fluxum  nimtu  fangui* 
oitaui  aliter  quomodobbei  efi  refumptio  (equent  cum  re 
Ccalit  digefiioflti,df  citp,&  multx  refiauracionu,& nihil 
taeliut  h^  caGi  meo  tudido  ^aquacarnit  (iiblimataca 
rcbutilypticit  ftomachum  cofl>raniibus£adla,df  fingu 
bre  efi  corandru,df  quando  omnia  non  contulerint  tunc 
sd  narcotica  deuentendumefi. vbi  canonem  Auicatten* 
« dat.  Cum  ergo  deficit  curatio  tunc  oecefiara  (um  narco* 

tica,  in  quorum  natura  non  cft  vt  ad  vomi lum  raoucant, 
ficutefi  in  dcco4flioneiurquiaroi,&nucemet(id. 

Oi.'huut  canon  ifia  confilu  debent  cum  aromaticit 
c5poni  vt  exesa  fiomachut  confl>rtec.  Verbt  graua.cum 
lonine  papaucris  albi  aut  coittee  etut,  Sc  maxime  nigri  q 
cft  fbnioraut  cum  cortice  mandragorx,aut  cum  (dnine 
bdrucx>aut  cumopio,&  fimilibutadmifcequx  funt  the 
riaca  eoq,&  cdfice  cum  flomachii  c5(brcancibut  calidu, 
& roinut  caiidit,vi  videbit  expedire.  Ex  laudatit.i|c.cor 
cteum  piiifiicoruai,zucchari  rorfemimim  roCzurubct. 
ana.par.l.opd  duatterttat  partit  vmui.  xyloaioet  crudi 
farte. r. fiant  crochi{cf,dofit cfiaureut.  Auic.  It^.q.dto 
niorum,conil(oru.  an.).).(dmnri  papaueru  albi.3.).cor* 
ticum  radiat  nundragorp  gra.iin. xyloaioet  gra.tii«aqup 
memhx  partt.i4iqu(  cucurbitp  partct.iri<decoquanc  cum 
bfidiutc,  fiat  ^de  upreltio  ii  ppeua  dofit  cfi,  |.ii*(cd 

1 


L 


Innper  bc  cum  timore,&  caureIa,nS  admtitifiratio  opia** 
torum  ad  intra  firmper  cfi  (brpeda. 

Nonut  canon.|(^  cabt  fic  fument  lempfir  prxuifiitin 
odorando  rct  fib*i  gratas,  qm  aliquibus  odorifera  c5ta  vt 
raufeus  SC  hmSi  liim  dirplictbilia,  & bftidiola.  Tu  enim 
pocet  per  ce  cx  datis  componere  vt  Iibcbic.ideo  Rude. 

Vitimut  canon  qui  efi  acadenciTi  corredito  capiet  cor 
ngendo  accidenta  ineo  venire  confiieta.Qux  (uot  dolor 
capitit.  Obreuritat  oculoq.  Difflculras  anhelitus.  Vocit 
imcrftcatto.Singuftut.Tenfio  hypochondriorum.Mor* 
dicactofioraacbi.Dolor  eius.Congelatiolanguinttin  fio 
macho.  Syncoptt  5f  huturmodi.  Dolor  capitis  corrigi| 
vt  de  dolore  capitit  li  vaponbus.  Obreuritat  vifiis  lu* 
uaiur  vt  Autc.prima  prtmi.aUegato  cap.  & ante  vomiifi 
ligemur  ocubfuppofitu  duabus  ptlit,&pofieabciet  b/ 
uetur  cum  aceto  curo  aqua  temperata.  Diflicultat  anhe* 
litut  Sc dolor  petfiorit  cum  bicatione  fuaut  ex  olcoamy * 
gdabrumdulctum,camomtllino,&dclilio.  Et  imerfe* 
catio  vocttcum  eligmateieprrato,«Sf  potus  mella  cum 
aqia  calida  cum  modico  olei  liliorum  alborum  pofi  qu3 
euomat,!^  fi  euomat  no  luifl)cabitur.St  veroeuomere  n6 
poterit, fiudeat  in  diuerfiooe  macerix,dL'  cradetooe  ciutad 
extrema  cum  flicacionibu«,caleb<rttonibut,confirufiio* 
nibus  dolorofit,&  hmoi.  Cdfortabilm  fiomachum  cum 
calidis, & fiy  pacis.  Tenfio  vero  & dolor  hypochtSdno* 
rum  cum  panis  madebdlit  inaqua  calebdca  calida, fuppo 
fitit  & oiett  cepidiB  lenificamtbus.  Debibiati  vero  dC 
dolori  fubucniendum  efi  vt  diifiumefi  proprtfa  rubri.' 
CIS.  Mordicationibus  vero  cum  iunbut pinguibus,  vt 
gallinarum, Vitulorum, cum  vndhombutexoleo  viob* 
to.  de  lilio  cum  pauca  cera.  Singultuiprouidcbit,  vt  in* 
fra  fiatim  de  eo.  Vlccracioni  meri,  &orisli  cutingee  fiic 
curre  cum  htt  qux  in  proprijt  rubrteu  fupra.  Et  ita  pari* 
(brmiter  dealqt. 

DE  CONGELATIONE  tam?  (anguini»  > 
tn  fiomacho  bci3  hic  fpeoalem  meniton?  cum  de  eo  ali* 
bi  non  fit  feriptum  neqi  fcnbcf .Hpc  in  vomitu  languinia 
apparere  quSdoqi  cofueucnmc  cdgebtio,fcilicet  & raen* 
tio  bnguinit  in  fiomacho,<Sf  iiue^it,quibut  diligemer. 
ac  fubtio  fuccurrenda,vt  fupra  de  vomitu  ciutin  prtnci* 
pio.Cum  ttacp  hxc  videns  prouoca  vomitum  cum  aqua 
mellis  calida, fucco  aprj,&  brina  cartami.Itc  dmerte  cum. 
clyfieribut  vt  didhim  Vtiimo  exhibe  qux  habft  bn/: 
guinccongebtum  lique(aare,&  educere,  ex  quibusaqua- 
cineris  ligni  ficus,vfnex.  oppoponacum,  bdelliura.hab^ 
fex.  Item  bibiium  bitumen  iudaicum,cbulus  poiatus,fl^ 
cus,5f  maxime  bc  eiuf.marricaria  cum  hy  dromelle  bibf 
ca,thtmut..Qu6d  fi  ex  his  educi  nd  polbt , ad  extra  appli 
ca  qux  cdflrunt  reroluendo,df  lfqueboendo,vnde  cobrt 
euaporano,aucemplafiratto(^a  cum  deco^toncanifi 
hyperfcon,ptretri,mafiica.xyloaloes,menchx,thtmf,co>i 
aguli,bd<lli7,  d^huiufmodi.  & tu  compone.  Et  ex  conb 
retuibus  vomitui  fingubres  funt  Mafiicatto  mafiicis,thu 
ris,cuprefsi.  Itf  puluu  rutx  de  quo  accipiat  coclearium, 
&cfi  mirabile. hxc  Auic.Itempuluit  garyophylloriim 
(ucciscoueniemibus  famptut&inomni  modoadmtni* 
firationis  eoig,df  (iiccus  ciin  efi  maxime  cducmens  m vo 
mtiuexcholera,&:in  phlegmatico  fi  curo  comifcenf  re» 
calidas  appropriatf.de  quibus  fupra, vt  xyloaioet  crudu» 
garyophyllus.  Eiexcdpofitis.gi.coralfonl rub.j.v.ma* 
fiic».5.f.ro.$.tinachaaz,rumach.ana.$-rj.antrrx.(anda4 
racx.an.^.f.garyophyllogr.  ^.li.mufci  gra.j.bng.draov 
luti  figillati.ana.3.n.cdficecum  hocfyj».ruc.pirorum,dlS 
pomofttfyluefinum,aiomo9,agrefie,mahx.  ana.lib.  f. 
2uc.lib.n*E<  cx  hu  & fimtlihus  cdficc  pilubs  ttio  mod^ 
&maximeincScalida.  Aliud.i^.fang.draco.vernicitb^ 
pidiscraatmsana.5.n.boliar.ierrx  figilbtx.»na.^i.puU 
uerizenc  fubtiliter.deinde.nr.fucci  arnoglo(Tx.5.v>.a<7uao 
dtcodlienu  radicu  arudmit  quatu  fuflicit,  & nitree,  & d* 
Fradhca.S,  Y provtet. 


i 


Tranatus.  VI.’' 

pro  vicc.|4  Bi  (Tcurdi^eftdevoraiw  fimpliciintd'^ 
ligcndu  pariroriw (er  de  cdpoHco  aggregando  ex  Hm  > 
plicibus,vt  opuscrit,&  cu  (lude.Ex  quibutettS  omnibut 
cdprchendic  modui  cenendiioczierudirpofttionibut  m 
rubrica  po(Iri<.quae  fum  (libuerno»naurca,h(lidiuni,con' 
lurbauo.  Habitfi  caun»,&  cogntut«&  reiQcdnf  um  pofl 
lif  poict  facilircr  eorum  curS  aggrecb.Et  hzc  ubi  de  vo« 
muu.nam  me  feiiim  in  eo  inuem. 

De  /mgH!w,qid  <*r  \vyftof  gr^cis  Hocitdaa, 
KMbricd,  XXXIL 

SlnguIiuBeflmoiue  quanrpafmoGit  ilomachicdpo 
(iiuBcxcOihKflione  «ut ad  fir,d^ien(ione  diUcaitua 
exiilcnt  tn  ore  flomachi,aut  i coto  corpore  etut  aut  ^ 
meriquomoue^adexpellendn  nociuum  tnvilitt  iionU' 
chi,auc  oriteiuf  vtplurimucdungeni.  Ec  duflu  eft  quad 
fparmofuf.rcilicet  cum  Iparmo  iimilieudin^habent.  nam 
fparmiis  pprte  cft  dirpomio  membri  ncruon,<&  lacercon, 
fed  iiomachus  eft  membrn  ncruorum»(ed  no  lacertofum» 
(lue  murculofum-  Ite  djftomacho  accidit  exHngulrucd' 
cranio  ftatim  poil  abfcp  alicuius  auxilio  ftquil  dilatatio. 
a abftp  motu  rpafmo  minime  a.cidic  vi  patet,  hic  autem 
ungultut  cu  fparmo  iimilitudin^  habet^eo  quod  cauEirf«r. 
ex  inanitione  & repletione  poieil  vt  rpafmus.  It?  iicut  in 
rpafmo  fit  cdcntfiio  mebri  verrusfuuprincipiUyita  «Sfin 
SIngult*  (ingultu.  Ex  qbus  colligit  in  duobus  diffirruiu  rpafmus 
ac  fpar  5fnnguUus,undennguTiusndefirpa(mus,vtlexiodeac 
inui  in  cidui&  morbo.  0«cinirexi(l?sinoreftomachi,qmeil 
quo  di«  motusetus,undeAui.Etplurimumotuspartiu(lomachi 
llcnu  nd  eft  nili  motus  oris  eius  li  materia  fierueme,  idel)  fubiili, 

& ebullii, de  cuius  natura  efl  afeendere.  Bt  dictf  invii' 
It^qm  materia  (aciens  vomito  eft  in  fundo  cdiema*  & n6 
in  villis  inuifeata,  vi  in  (ingulru.  vt  fupra  didlncil.  Nota 
Halyab.ponit  ipfiim  firri  in  profundo  ftomachi.  cuius 
oppoiit um  leniit  Gal.allegato  loco.&  Auic.hfc  conciliat 
ab  aggregatote  Brixienit  q»  fenfus  eil  ab  ore>5^  expulilo  ^ 
fundo.  Conildera.  Vel  dtc  q>  aliquSdoeif  ^ fiindo  & ideo 
diiftiieft  vtplarimu.  Exqutbus  omntbuspatet  modus 
caufandi  iingulrum.  Virtus  enim  percipiens  nocumftum 
infurgir  motu  cdtradiuo  primo.deinde  dilatariuo  non  ad 
expellendum  iliud  m quo  motu  iic  cdpoHto.vt  fupra  cau 
fatur ionus  di<flutlingultus>^pcerquod  plurimi  lingul» 
tui. vt  genus  fonkum  attribuerunt.  Inferri  potell  fecuO' 
doalsimilacioeius  adtufsim.vnde  Auic.  & afsimilacus 
eftaltcuf  modorum  motus tulsis qui  eflin  pulmone, & 
velamine  ad  expellendum  humorem.  Etfeito  immotus 
finguliuseft  debtiior  motu  vomitus.  Auic.licet  Galop« 
pouciim  dixrrit.vf.de  accidenti  & morbo.  &.vf.apbor. 
tn  commento  tllius.Spafmus  f?t. 

C A V S A linguitus  quideaut  efl  talis  per  cll^iS, 
■utpercdmunttaie.Siper  ell&ntiamcaufaefl,aut  replens 
aut  inaniens.fl  replens  Iic  ell  res  nocens,  aut  frigiditate  vt 
aqua  frigida,nix,aer  frigidus,  ficut  accidit  pueris  qui  im« 
petuofe  ad  Ic  trahunt  lac  SC  fimul  trahunt  aerem  ledetem 
homachi  os,  aut  etiam  frigida  penetrarmavt  acetum.  nS 
frigiditas efritnguliuscaufatiua>aut  infpiilat,d^nc  quia 
frtfprltindo  prohibet  refolui  nociuum  in  ore  fromachi, 
aui  villis  eius  contentum  grauant,auc  replendo  nocens, 
•ut  quia  efr  cauta  repletionis  multarum  malam  materiC' 
rum  per  viS  indigefrionts.ettS  per  viam  ezprefsionis  nu' 
crimrti^  membro  feruando  iplUm,  quare  debilitatur  eius 
digcfriua.  Iifhumorfrigidutyfiue  humidius nocens  in 
orefromacht  comprehenius.  vt  accidit  pueris  ploranti' 
bus  humidttate  eius  tunc  ad  os  froma^i  defeendenie. 

Itf  ventodras  m eodem  loco  exteofione  quia  nocumen' 
tum  hicin  ^ caliditatc  vaporola  generata.  Ic?rcs  mordica 
ahia,aut  inASmaia  pungn  vt  potus  iinapis,piperis,  medi' 
cinaruacutarUyVt euphorbia &hm$f«  cibuscor^ 

•uptut  ad  qualuacan  notdicatiuam  comicf  Ha  vt  accida 


Cap.  XIII. 

ptierit  la^mibus  la^  tn  eft  corrupte  ^spttr  goldfttti^ 

Sc  maxime  acctdii  his  qui  funt  calidi  natura,  aut  acciden« 
taliter,&  hoc  apud  dentium  .pdudetonem,  quo  rpc  magci  Prurit 
debiticaf  digefriua.vnde  tunc  corrumpunt  cibf^c5utr«  gingtia 
tunf  ad  qualitati  mordicatfu3.A:  pro  tunc  eleuaitf  vapo.  rtllpuc* 
retacuci,undeprurtttt.Con(imiIV&decrepiiisaccidit ria  cu^ 
pter  debiliciicdigefrionis.  Ite  humores  mali,  cholericf,  qo  do* 
adufti,& aliter qnolibctii^Situii.  li^vermcsinftoma'  iireind 
cho  cxifrentes  pungfcet  A mordicantes,  vnde  ftoma  piunt* 

chus  corrugaf  c6t rahtf,vt  expellat  nocumentum, vt  di 

diumeft.  A ut  cdtingitidf  ex  repletione  cibi  vnrus,v<l 
diucrfbrum  ipm  grauantio,  itcui  in  his  qui  comedunt  At/* 
perflue.vtpuerii  mullum  aut  fuperflue  ladantibus,&va' 
ria  abaria, vt  allium,carnes,piperaram  A hmdt accidere 
fxpe  foIet.&  hoc  proprie  dicitur  iingutcua  de  repletione» 

Sivero  foerit inaniens, nxe erit caliditat  excefriua  dif* 
foluens.  vt  ea  ex  qua  accidit  fpafmuide  repletione,  vc  m 
pueris  prxcipue,  aut  fubiio  confumens,  A exiccans  vc  in 
caufonc,aut  paulatinc,vt  in  hciflica.  in  qua  tamen  non  ac-* 
cidic  fpaCmus,quoniS  deut  fuccefsiue  exiccaf,iu  fuccefri' 
ue ex  nutritmmo  recepto  irroranf  ncrui,d^ lacerti,df ideo  „ 
hediici  non  fpafmamur.  Iiem  cuacuatio  na(uralts,qutall  • 
naturafr^a,  A proprie  languinis  t aut  ex  medicina  ailiim 
pta.  Item  ex  tolerantia  famis  nimia.  liemquSdoqiac* 
cidit  ex  decitate  c6icaia,non  folu  humidicattbus,fed  fub-  i 

damix  tunicarum  domachi, vt  in  podremo  febriutn  tn^ 
cenduarum,&euacuationo  cxiccamium.^  lalit  dicit  cd« 
drmatus.vc  Auic.df  infra  inapho.  Ec  qd^  dc  ex  decitate 
nd  confirmaca,&  iuuaf  ex  quolibet  hume(dame,(S£  remo-' 
uef.Auic.  Percdicatem  vero  fit  autil  lotovtcholrricia 
humiditatibus,aut  frigidis,feu  mordicaciuis  ori  domachi 
edicatis,  vt  tempore  ianttacis  pluries  accidit  ex  tolrramm 
Bimis  nimia^df  prxcipue  tn  cholerfcts,aut  tempore  xgri' 
tudinis,«ut  in  frbribus,aut  via  fymptomatiSiUt  in  prmei* 
pio  paroxyfmorum,aui  via  cridt^vt  pod  vomiium  cho 
ierx  & huiufmodi.df  talis  <d  matum  dgnum.  vc  iiffra*in 
aphor.&  prf  cipue  d oculi  rubei  fianc.aut  ab  aliquo  meni 
bro,vt  apodrm  «e  hepatis,  iSf  proprie  in  fummocius  cau 
b ed  effudo  cholerx  de  hepate  ad  ieiunO,&  de  teiunoad 
os  domachi  pungens, mordicant,  aut  apodemate  ime' 
dinorum,auc  nocumcuco  in  veUmimbus  cerebri  exiden' 
deme  vt  apodemate  huiufmodt  ori  domachi  cdtcaio^ 
vt  in  percufsione  cranci  ed  videre  maximHi  Aierit  cu  ru' 
bedine  oculoip.vt  inha  in  apho.  Ex  quibus  omnibus  tn« 
ferf  ,quia  Angultus  ed  duplex,de  repletione,  (cilicet  A de 
inanitione  ob  qup  cum  fpafmo  comienit.  Ec  tu  conddera* 

S I C N A demondratiua.q»dcdc  repletione  graui* 
lastn  domacho  percepta,  corporis  repletio,  defeidio  di* 
gediux,&  quM  v Ais  ed  qutete,^:  mulio  nucrimcto,&  Itu 
dabiU.A:  quod  Aihito  cuentt  ab Ifp  frbre,auc  longa  xgrint 
dine  prxcedrnie,&  ante  ctbu  bene  A:  habet, & pod  nd  be/ 
ne.t^  d humor  replens  erit  frigidus.tunc  aim  his  aderunt 
dgna  eiut.de  qbus  fppe,  A dmifV  d calidus  Airric.  Qubd 
n ex  inantiione  cnc  pcederum  febres  abdinftia.  A Amtlrt 
corpus  excerminStta.vt  funt  euacuatio  fortis  per  fupenutf 
aut  inferius  fa<da.5^  qi  venit  fucccfsiue,&  non  fubito. 

Signa  d euenic  k feniibilicate  ramta  domachi  dgnum  <|i 
k qualibet  cauta  tacili  dr. 

Signa  dfueritex  mtCrdicatione,  fignn  q>  dc  pod  come  * 
dionem  reiacuc«,vel  mordicatiux,vc  piperis, dnapis,5C 
hutufmodt  fpecniliterquandobibttur  vinum  podipfe* 
rum  adumpeionem.  Vel  dt  pod  vomitum  cholerae  ru* 
bex,aut  uiridia,feu  mgrx,vt  tn  febribus  quartanis, tertia* 
nis,conunuis  quando<}i  contingit. 

Kignadcxvfrontaccgrona,qadrpod  (acietate  naufet 
tiuS  maf  domachus,&  ucter  extrdit,et  accidit  Ifrmib*  plu 
rimdpod  mul(iiudincfu(fHdtsU<dts,qaIgluuiofr  attrahi 
lea  It  aere  attrahunt,  A accipit  It  ex  hac  cS  humtdis  replet 
aimuliu  comedetibusa  A bibcmiboi  indifiercoicr  vmur 

Sigrm 


. ) DcMrftud.ftomacIifc  * r 170 


. Signa  nutqutcftnapofHnneecalf  do  febritacutarau 
vomuut)d^altquSdo  horaaccetooms  (encicur  mor 
dicatio  circa  oa  llo«nachf,&ca(umiiret  calidaa»ib»iaa 
fiogulcunamcurriidlCailcuaturpoft  vonutum* 

bt^fu  fiatfli  ab  apoilemjte  cercbn>vcialcenua  mcnibn 
figniticanc  dirpoiiciones  eorum. 

Signa  etuf  cum  fic  lunala  complexione  nutcrialf  vel 
ammaienali  nota  liinc. 

P RO  C N O S T I C A.Siapparuemindiccriii« 
ca  cum  fonuudinc  umutud^  Hgnit  b^nu  lignincabic  eri 
fim  per  vomitu  debere  fieri.  fi  mala  apparuerim  figna 
flgnificabit  fparmum  fiiturum.  SmguUtia  poft  qu2cuqi 
cuacuatiooc  (uperduam  vernem  malus>fiue  fuent  amficu 
lia^fiiK  naturaiit  vt  c(l  iluxut  £mguinia,(udor,uomiiuf,& 
huiuTinodi.Ec  hic  coiidera.fi  poli  vomicum  fingutcut  nd 
fed^curfcd  pociui augetur ,malum.qmapofiema  autina^ 
nitio  fignificatur.  In  ileon  finguUuimalua.  Sipoilfln« 
gultu  venerttapofiematniaeeredenroabfcpcaula  cogni 
tataut  (uper  huracru  mors  fdlina  figmficatur»quu  in  pau 
cia  horis  moruur.  Si  pofi  Itngulturo  vemt  rparmustaur 
alieiutio, malum.  Sifemon  purgato  (uperuenerit  fingul 
tu»  malum»  Singultus  pofi  vomitum  malia.  Q^ndo 
vomitus  nd  fedat  fingultum  & cft  cum  eo  rubedo  in  ocu- 
lo>figmficat  apofiema  cerebri, aut  ftoraachi.  Auic.  Sm/ 
gulius  ciiticus  quSdo«^ad  bonum,  quando<;p  ad  malum» 
Singultus  diAcilc&durx  medetur  qui eU  ex  inamttone 
& hic  efi  rarus.Si  ex  iaaniiione,d^cum  febre  periculofus 
cfi.  ^iexficcitate  pura  cum  Tparmo, ficui  in  fine  morbo' 
rum  acutorum  fit  3c  cuaaiationum  exKcantium  fit* 
mit  prolixe  fingulcus  venerit  ttmorofusefi.  Si  ueneni 
A ficcuate  totius  incurabilis.  Si  ex  ficcitate  non  confir* 
snata  curabilis. & luuabiiurex  quolibet  humei^Uncedf 
remouetur.  Qubdfi  ex rolafiomachificacate fuerit cu> 
rabitur  maxime  non  cxificme  feb.Hxc  umcn  (ane  iikcili/ 
gi  habcm,&  ideo  bene  confidera  ance^S  prognofiicca. 

C V R A canones.Iufii(ftoex  inaniiionecum  noncA 
coofirmafus,quoniiiuDcnoncArpes,curacA  hume«fla' 
tfo,  vt  fiipra  de  mala  complexione  Aotnachi,«Sf  cA  lac  ma 
aume  tuuatfuum  > dl(  balneum  zqux  dulcu,vt  ibi.  liein 
aqua  hordet,iura  carnium,  & pullorum,  utiella  ouorum, 
vinum  dulce  plurim;  commixtionis  mumfttonct  ex  oleo 
violato, & umilibus  vcTopnuSi  vero  cA febris  tendat 
dista,  & regimen  adfeigtdtim,d£humtdum.Si  euacua» 
tio  ad  Aypttcum»  fi  bmes,ad  rempenem.  De  quibus  om 
nibusad  plenum  (upra  de  mala  complexione  Aomaebi. 
& tu  ibi. 

C V R A tnfa^oexcauCtreplentey&fpedalfterfejgi 
da  cum  materia  canones.Ordmaiio  dixtx.  DigcAio.Eua 
Cuatio.Diuerfio.  Aonuchi  confortatio. 

Dtxta  ordinetur  ad  contrarium  caufie  es  parte  cA»!, 
pofus,& aliarum  fex  rerum  non  naturalium,  vnde  cibum 
aiuK>renc,&  comedant  carnes  afiacasautum,& quadru^ 
pedam  laudabilium, &c.&air.loco.fi9ailium  cotfium, 
& huiurmodi.  Poiusfic  caitdusaifiu,&fitvinum.Icem 
maxime  cdbtrt  fomnus.  vade  Auic.Et  fommis  longus  ma 
xime  iuuat.itcm  exercitium  inocua^c.vode  Auk.Ei  mo. 
tus&cxercitium.  d^cquicatio.  item  omne  monens  labo» 
nofeierrcfiictendo.vociferando,ira,iimor,  gaudium  fiibi 
loaccidem.  Aihc. 

, . Scd^sperficitcScalidtsIubciliariuttfincifiuia  matertx 
jmiifeatx.vc  ojtymelle  c5pofito>auc  rqutllitico.  aqua  cala 
fa{ti,rutx,ztnzf.  diatrionptpereon  & hmdi.de  quibus  fu 
pra  de  mala  cdptesione  Aoraachi  frigida  cum  maierta» 

Tertius  cdpietur  maxime  vomitu,  vnde  Auic.de  cura 
cius  ih  prin.  V omitus  eA  magis  conferens  fingulcui.  cuius 
caufa  eA  repteao  plurima,  Sc  res  nocens  Tua  qualitate,  qui 
«ttroducatut  migtsfomt&faalis.  vi  in  prxcedenti  ru»> 
brica.ltem  euacuee  cumeuacuaniibus  materiS  phlegma^ 
licium  pil.AoaMfici^d^  alqa  de  qutbua  dc  uikU  c6pJc« 


xione  fetida  co  matmt.&  tu  ibi.  Iif  hnitt  poA  hxc  Aer»» 
nutano.Namadcxcutiendn  materiS  fingulcus  cauCitiuS» 
fortis  requinf  mottts,vc  cA  Aemutatio.Et  bSc  caiifem  iiv* 
mucGal.vMphor.inc5men.tllius.A  fingultu  habiio,Afi 
ter  tnrefpddo  AriA.xxxiii.pioblemactim  vbi  quxrit.pr 
pcer  Aernucatio  foluit  fingultu,  df  nu  erutfeuationc.  nS 
mulcade  fingukuponunf.&tuibi.  lie&arpcrfioaquat 
feigidp  Tuper  ^ciciUbtto.ni  attinet  hoc  opus  cuacuaiion^ 
quia  refoltu  ioni  humoris,  dC  eius  cxpulfioni.  per  aquS  aur 
tem  &c.fic  reuocacio  calorts.quare  reuoc<ius>&)fortifica 
IUS  humorem  rcfoluic.  Item  in  ralt  afperfione  fit  agitatio, 
& cdmocio  corporistincums  cdmoctone  cti2  matena  cd»» 
roouefvt  ad  extra  egrediatur  concurtenteexpuifiua.  Ite 
hoc  fimili  modo  iuuac  motus  njfsis.(|i  fi  euacuacio  fieri 
non  poteA  appltccniur  medietnx  fimpltccs,  ic  compoA» 
IX  ad  exira,&  ad  imra  qux  habent  imtertam  refolueredi 
Cirmmare.de  quibus  (niira  poA. 

Qtiartiii  perficitur  cA  clyAeribut  acutis,  de  quibus  im 
prxccdcun  rubrica.fricatiombus,ljgaturts  dolor<^s,po« 
fittones  extremitatum  m aqua  quafiferucnti.  liem  po(3/ 
no  vencofarum  Tuper  Aomachum  inter  (pacubs  fine  Tcari 
ficatioix.Ei  hxc  (tcrnutario  forum  habn.Aernuurio  fup 
cufetm,  vociferatio  fortis,equiracio,  SC  huiufenodi.  ira,  ti' 
mor  magnus,  vc  conurui,  aut  alner  quomodolibet  acci/ 
denraiiccr  b^i,Arepttus  Campanarum  6c  hutufinodi. 

Confonec  Aomachus  intus  & extra  cum  his  qux  fe  op 
ponum  mal; cdplextonifrigidxcrtmaierfa.de  quibus  fu* 
pra  rubrica  pprta.  vi  funi  empUAra  i cero.fomcutionet. 
fy.de eleiflu.cdfed.  Sc  hmdi.t^  fi  fuerit  mala  cdplexib  fine 
roaterta  adiiibeanf  calida  rcfolutiua  carmimciuatmusdf 
exira  fimplicia  3C  cdpofita.vi  fum  aoethTi,ruta,anirum,ca 
tamcntu,caAorcn,de  quo  Aui.d^  caRotcu  habet  pprxta  •» 
tem  mirabile  inipfo,  abrotanfi,  ciiinamomu,  diaciminui 
meliAi,mencha,(^ptllu.ry.dec^mcttfo:&  poA  propria 
medicirM.roiyraNico.  Iiemci.dya(rioiiptpcrcon.5,q.dtf 
Aemperciur  cum  vtno  calido  in  hyeme.  in  xAate  umi  fer 
gido.feddehfsfiiprademaia  complexKMX  feigtda  abii|( 
iDatcna.df  Aaum  de  fingultu  ex  ventofitate. 

C V R A m fa^o ex  ventofir^e  ficucofuent humor 
in  vctoficatemcduerubiltseA  feruare  canones  pofitosfu« 
pra  de  infiattone  Aomachi-,&eniiftuaiionc  adfquSdo,fci^ 
licet  euacuaodo  di:c.&  lu  ibi.  Quod  fi  contingat  cuacua« 
noni  nr<^  per  inferius  i nec^  per  fupertua  fien  pofie  appro 
ximatnius&extra  ventofitatis  carminatiua,&reroluti4 
ua,&  confumptun.  & numerata  (unchxcliic  pauloanta 
dc  fupra  fxpe  rpSliier  in  focis allegacia.  Sed  zinziber  cods 
cum.dugalanga,d^  iheriaca  antiqua,  & metzidam  habenc 
in  hoc  maximam  efificaaS.  Viimur  carmbuaanacis  condi 
ets  cum  pipere,foinicufo  &huiufmodi.  ventofiiadi  caimi 
naiiuts.  Ium  i|c.pfpefis  longi^meos.zitt2i.inaA«Cfs,ibr« 
nicuii,  calamenti.  ana.^).fileleos.ana.§uv>»ellu  coifii  <d£ 
difpumati.^.x. fiat eteAuarm.de  quo  patiens  ardpiat.3.  r. 
cum vino^idomaneinaurora.  Qubdfifoeni iivfto* 
ficacc&patua  fufocii  cdiinerc  anhelitu  rum  connuenua, 
vt  patet  intueoit.Ei  dicitur  parua.quoniafi  fuerit  i gtofCi 
multum, & roulia  non  cni  remedium  (ufiicicns.vt  conci# 
liaior.xxxiq.probiematu  problemate  quinio. Laudatur 
in  vAoibenuia  cxiccara^eA  ultima  Auic.da  eam  m po« 
IU  calido  vt  df  Aum  cA.  Item  introducatur  fomnus  vc  fu/ 
pra.Item  valet  plicatio  corporufeequcnterfaAa.  Itemdf 
coraprefsto  Aomachi  fuper  puluinart,aut  fup^  afietem» 
item  Sc  quirtat  potus  aceti  fonia.  vt  AriA.xxxtt).  proble# 
ma.all.proble.vbidicnur  AnAo.poncrr acetum  calidas 
complextoms.cuiuf  oppofitum  fenctum  medici.  Pro  quo 
dicendum  cScfi  fic  frigidum  refpeAu  corporis,reipeAo 
tamen  ventofitatis  caufencis  fingulcum  cA  calidft,  vel  <|i 
acetum  agtepa  partes  calidas.  ; 

ItSdeexpttseA  diptaraus  puluerj2atus,,cunB  iheriaca 
datua,^  vino  calufo.  lt«  lauda!  aquaardcoKl^*>uBAi6 
PraAica.S»  Y ij  cum 


Traftatt»:  VL’  Cap;  XIIL' 


comiqutvtctr.fiueirdCTtf cumthernca.Al4  crapUftrt 
carmiruciua,rcfoluciua  applicir,de  quibus  id  pknum  fit' 

* pra  de  maU  complexione  ftomacht. 

C V R A.  ineoquicftesmordfcationerciacurpbibt* 
tx,  vel  iliicr  ailiimpne  canones.  Prouocacto  vomitus  dT 
aqua  tepida»  accio.  dfolcOiVt  fupra.  Itero  euacuacto  per 
infora  cum  clyuenbus  & alrjs.  vt  fupra  materiz  pro- 
portionatis.  Secundus  conibrcatio  ftoroachi  curo  haben 
ubus  confortare  & ftyphcis.  vt  fiint  royrobalani  condi- 
tiscitonta  condita  Si  hmdi.Iceni  valet  potus  aqux  caltdx 
cum  modico  butyn  forbiiiombus  auenx,£arinx  hordei 
df  hmdi.vtatur.Item  vino  granatorum. fuc.berberts, vel 
de  ribes,&  fi  htcrh  virtutis  debilitas  lure  pullorii»  aut  con 
tufo  curo  carnibits  decodcts^cura  endiua^laiTiucatponu. 
laca, cucurbitis  dfhuiurmodi«prolongetur  foronus  vt  fu 
pra  & aqua  hordei  confm  ei  roaxtroum  luuamentum  Si 
vchemens.&  proprie  cum  aqua  granatorum  dulcium,  Si 
nuzorum  dcclinamiumad  ^Icedinem.Auic. 

C V R A in  eo  quicftex  roordicationehiimorisad 
intra, racquatuor  Ibua  canones  ppofiia  ordinande  diptx. 
Primus  digefito.  SctfsciHenfus  fiomachi  obtufio.  Ter- 
Cfus  humoris  ettacuaho.Quanus  fiomachi  confortatio. 

Comple  primum  cum  fucco  granatorum,  oxyzacca- 
nySi  huiufmodi  ,vt  quxttt  humor  de  quo  fxpe  fupra. 

Secundus  perfiatur  cum  Cxhtbrtionefiu{^ctemium 
factlium.prmK»  vt  cfi  aqua  coriandri,  folatri,  alchechciv 
gi,la(fiuca,papaucr  album. 

Ex  compofitis  philonium.  requies,  thertaca  no  ua  Si  hu 
iurmodi.dl^  maxime  quando  fimplica  non  contulennr.  tie 
occupetur  multum  fbmno,  & da  de  aqua  tua,  quam  fcri- 
berc  non  licet  propicr  malos  viros. 

Terciusadimplefvomiiusfolutionc  vtbumor  ezigir, 
ita  tll  vt  non  denf  medicinx  fortes.led  lenit  lux, infrigida  - 
tiux,ut  efi  aqua  frudcuum,thamarindi,reubarbaru,cafia, 
inanna^  huiuTmodi,&  de  pilulis  de  hiera, hunifinodi. 

Quartus  perficit  cum  rob  higidis  fy.de  agrcfia,  de  ri- 
bcs4>erberisdi;hm6i.Adcxrra  verod^  in prxoedccf  cafii 
,cumoleoroCacefo.l^ndal.fuc.citooiora&hm6i.  Qubd 
fimordiattonis  caufi  juehc  cibus  corruptus  recurre  fu  > 
pra  ad  canones  de  corruptione  digefiionts.  Bt  bretuttr  fi 
Mrit  vitio  vermhim,  aut  alicuius  humoris  mali  Si  comi 
pei,  fbUicita  ad  euacuanooE  cn  vomitu  prtnc^liter,  qm 
cft  magia  cura  propria.  Autc.cum  (bfurione  per  infieniia 
ali)f<]i  canonibua  fuprapofitts.Bt  fiudeincdficrando  fio- 
nachu  ca  calidis,aut  frigidis  vt  exigit  diipofitto. 
fi  omnia  non  cdtulerint,tuncpertrSfea8ad  fiupefaaetia» 
pitmoleuta.  fitfofort^  de  quibus  a<fio  cft.  cum  quibus 
dSmifcefimper  aromatica  ftomachumconibrtaiaia.  Bt 
hudautt  Auic.bostrochtrcos.ip.aflari,cofii.croci  ro.rc^ 
rcntium.mafticis  Si  rptc.anauiur.iiq.aloes.op(fana.aur.l. 
cdfictancur  cum  fiicco  pfylrj^f  detur  medtetasaurei.  pfy* 
lium  enim  Si  opium  fiupmciunt.  fpici  cSibrtaL  afiarum 
inclinat  humiditaicad  vias  vrinx,df  educit  eas  per  caro, 
aloaai  vias  fecis,  cofiusdifcrocus  macuram,dfconfor- 
tant  calehictcntes.  Etexexpenis  cft  oleum  alchcchengi 
fi  exeo  bibatur  cockartum  vnum  cum  aqua  calida.  & 
^ philonium  habet  vltimo  iuuamentum  magnum.  Me- 
dicjmcn  Tmolum  & nobilevalde&ilGordonio.mui- 
tumc5mmdatum.ia<rpicf,rquinSii,caLuaroroatia>nifi, 
maracri.  memhx,abfin.cofti.ana.5.).cicrf.lignt  al.  garyo 
phyllorum,ambrx,aloes,fuccofrini.tna.3.n.opn.conan 
dri  prxparati.papaueri8  albi.cafix  ligtxx.ana.  3.t>  llicci 
ctmiigulorum.5.ij.pants»icch.quodfiifitcii.Et  fiat  de- 
duarium,quo  vatur  mane  Si  lero.dl:  cdferuetur  cu  amo  - 
fe.quia  reumtum  cftGordoni  verbo.  Piluix  contra  fin 
UumexhumoribiH  acutitarcendemibus &ab  hepate 
malinS  eius  calidam  Si  ficcam.ip.(podii,codNiix,  por- 
tuUcx,lignialocs.ana.$.j.r.pulp(  ihainariiidoniiD-$.uij* 
glgd  ^1^- ain  iccso* 


C TR  Ab^pcrc5tsHinittt<snenbrialiadaiapo« 
ftemaris  canones.  Pnraus»  cura  ausapoftematts  diAo 
fiioloco.  Secundus  cft  dtuerfio,  qua  prohibet  bumorcai 
fluere  ad  membrum  apoftemauiak  Tertius  cft  ftoao* 
'chi  confortatio  oercciptacydc  quibus  exempla 
Aipra  habutfti. 

CYRA  fi  fiserit^  communitate  totius  vi  in  ftiraii 
ex  famis  tolerantia, canones  fiat  vomirusquoeuacuentav 
humores  cboleria  efiiifi  ad  ftocuachum  vu  cuacufiur  per 
iafirriuscumihamartndis,mannadlfhuiu(modt.  8ecun<* 
dus.confonetucftomachu8  cum  aliquo  ea  robttb  ftypci« 
cis  de  quibus  Carpe. 

C V R A fi  fuerit  in  fymptomam.df  in  feb.  hos  duoa 
canones  ferua.Vnde  in  fumma  noncedeat  redire  cum  fii# 
perfluat  fingultus.ncc  vomitus  cefih,  ad  ca  qux  adxquSi 
materiam  & ipiam  fic  inuiftatam,aut  adhfrmf  educum» 
d^  ad  ea  qux  dtuertum  confortant,  de  quibus  ad  plcmim. 
Vndefxopcer  hoc  non  muliiplico  in  remedqs  pluribua 
cum  ca  qux  fic  fcripta  fune  ftio  nbt  fiifEicerc  deberc,dC  fic 
fgtturquxico. 

O y 8 T A. 

D Vbttatur  primo  de  vilhs  meri,  vtnim.  fcilicec  ui 
meri  fim  villi  irSfijcrfalcs*  Qubd  fic  Auer.  primo 
col.de  forma  fiomachi, dc  meri  inquit.  Bt  cft  alta 
eius  tunica  inmnfeca,iSf  cft  nenJoia,&  textura  ipfius  in  15 
gicudine,&  aliquid  eius  lendii  per  diametrum,  id  efi  trSC* 
uerGim.&  prima  primi.cap.de  merobris.Motut  ctS%lu- 
tiendi  fic  villis  ,|^rijs  per  brmJl  es  fitu  longiiudim^Lti- 
iudinis/1^  tiSfucrnoms,  ftd  hic  motus  efi  mernergo.  In 
oppoficum  Auic.xiq.tcrrtj.primo  cap.inquic.  Si  ftparatfi 
efi  ab  as  ex  vilhs  tranfuerfaiibus  mai  cum  nd  fit  ad  reti- 
nendum. Et.xiq.de  animalibuscap.de  anaiomta  ftoma- 
chi,dfifophagi.  Ad  dubium  refpondeiuri^  meri  confi- 
denti p6c  dupliciier.vno  modo  fim  ft.  (echdo  vt  in  adfu 
Aio  vt  ad  ftomachum  cdparatur.Ecfimhoc  ponunf  dux 
cSctufioncs.  Pnma.Menconfideraui  prtroomd  habet 
vtUos  irffiierfiiles,j3baf  c6ciufio.  In  mert  cft  triplex  mo/ 
iuc^ctra(fHonis,expulfionis,&  aliqualis  fixtdis,qitx  fixio 
vtliisperficif  iranfberlalibus.ergo.cpaute  fit  fixioaliqua- 
lis,patnad(enfum.mincturenimcibusdf  potus  inmeri 
beet  quafi  momenranee.Icem  incer  omnes  motus  conen- 
rioseft  danda  quies  media,  feptimo  phificoru.  Cum  tgi* 
titr  cibus  If  meri  attrahatur,  A expellatur  qui  lunt  monia 
contrarq. (equitur  Sic»  Secunda  conclufio.  tp  meri  in  c6- 
panifone  ad  ftomachum  pomrur  non  habac  villosirSf- 
uerfales.niin  ftomachofunc  multum  necefiarqtVt  in  eo 
cibusraincarur,dC  tepore  iongifsimo  in  men  aut  in  mo- 
mento ratnerur.nam  non  retinetur,  mfi  vt  poft  ateradbo- 
nem  melior  fiat  expulfio.df  tu  confidera. 

DVbicacur  fecundo,  veru  acaoiatio  dbi  pofite  io 
ftomacho  ftigido  fieri  fic  arguitur,  tmmo  A tn 
omni  ftoma^o  poteft  putrefien.  quoniS  illud  fic 
autpervdmpuae6a<ftionis,autper  viSdiminutx  deco- 
dbonis.(ed  cibus  in  omni  ftomacho  pot^  putrefien.ctiS 
ance  o?m  perfr<fl3  decoftionf  ^edu  diminuta,  vc  patet» 
ergo.  Ad  oppoficQcft  Auic.de  pgrirudinibus  ftomarhi» 
&Gal,vl.dcaccfdemi&morbo.  Ad  dubiu pmutendu 
(p  ftoma^us  dicif  frigidus  dupliciter  Vno  modo  per  re- 
foluiionc  fut  caloris  A fpus.Alio  modo  per  aduenen  pofi- 
ciupfrtgidiacis.  luxea  hoc  ponunf  cdciufiones.Priroa.^ 
in  ftomacho  frigido  per  viSrefbluttonisfic  fadlopbt  ci- 
bus acaofyi.probal.nnai  in  ftoniachoeft  calidicas  fufii- 
ciens  fr  cere  ebmllicione  debile  & ex  c5fequ?ti  pucrrfidtio/ 
nem  cibi. eno  Ac.  tenet  cdfequemia,  qm  hoc  modo  cau  - 
ianir  acerouias.nS  cum  ebullit  abus  debtli  ebullitione  fis 
exhalatio  calidt  innatf,&  impre&td  in  maraia  cibi  calida 
acddcntaltsacun  facietis  cbiillmonera  ad  quam  ftquttur 
pucrefiiftio,  ga  admiipio  paruu  elememarui  debita,  vn  de 
pojtd  urres  rcmiixtit  cum  aquets,  cum  quibus  mna  net 

oiiduas 


De  aegn'tud.ftomachL  i7l 


Sed  pr o tmcUe«fcii 

c^luCcMM  & diccitdoniiB  nou  ^ qu^i  eft  ciliduas  fer 
tw^quaeftcaifCiaduftionMd^coiiucrrioiiucibf  infemu. 
^uxdacftcaUduM»q«j«&(ific  cxcedcmrcrpciflu  cilidt 
« , looati  ftodwchi,&  ipliue  cib4,  oon  umen  cU  Ck  excedent 

: vcfiiHScu(£icereciuporacioac,fedbaKcbuliiitoncin,& 

bxccftquxeftcauCiacciofiutit.  Bxquibut  fefitriur<> 
fW3  omnu  cibiu  cft  «pcui  tceto&ri.  pacet,  rum  <(tt  acetoH 
fundat  cn  febftantu  rubiiU,acuca»aquca>coniUD<fa  ftypet 
ctcatccdf  pnuacioni  caltdi  rucuralit.  Iniertur  fccundo  ex 
bitcpcibutduruigrofluifKMicftapcutia  llomachoace' 
to£ari.  Infertur  cento  q»  venum  debile  aquofum  ui  aceta 
> j.  faccticer  cOuerucur  curnei  acccdu  ebullicio.  Qi^re  (i  vm 
' Imnm  icetumex  vmofecertacapedebile.&hoc  vokiicGalc. 

quarto  de  fimplcciroediccaa.  Secunda  cdcluUo.c^  in  fto 
I OCMII.  bigtdo  per  aducncum  poSctus  frtgtditacti  media 

! iotercxce&iuam,&diminuum  valde  poieilcibutapcut 

\ inacctoiicaicm  coiiueru.patetconcluno  inceliigenct,  qua 

didla  feiH,  naro  cxcc6tuafngidiias  corrumpit  opcracio 
I nem  ftoraache » 3c  ipCun  tollit,  diminuta  vero  valde  non 

I clUiifecient  inducerecbuUiiionera»  vc  patet.ergo.  Ad 

I rationei  paret  quid  dicendum.naro  diminuta  digedib  eft 

duplex , quad^  eil  qua  eft  part  perfe«flx  digdlionii. 
quadam  qua  non  cft  part  ipliut,  fcd  6adU  per  impoccii/ 
KtScalidi  oacuralurefeluti  vuKcnie  accidemalt.  Ad  pro< 
politum  omnem  d^Htonemperfet^mpracedic  imper 
^ ledla  qua  eil  part  perfeJIa.  Gc  tuxtalioc  nota  <>  hic  ace 

to&tiolimuius vulganbutappellaturardor  llomachiin 
Ibrolulio  didlo  Ebizon.dfceriecx  dcbilitae  calortt»auc 
^ «am  d<rproporcionaii  obie^icauCitur.Nam  quia  ha> 

f beiuvina  rubea»  pmcola>  dura  digelbioni>&  materia  dl 

i*  apcaxcetoCirt.ergo. 

K CV6ITATVR  vtrum  humev^tioHomacht» 

‘ dl^hctTcici  ni5  porsci  ficri  ntli  cum  humeifbitioia  corportt, 

L quod  videt  velle  Aut.  Arguti  (ic.n^  per  externis  appto 

^ aumaca,vc  balnea»vndlioAet»&c.pocc(l  ftonuchua  hume 

diiri»vt  iple  Aui.docccargo.  Dicctidu  ad  perfedlc  bu 
fnetfundTihccfbcn.&nuIS  cdplexion?  liceam  ftomachi 
j aot  debemutad  intra  adnuniArarchumc<fUnia«c6  c^o 

cil  fbu^etiSad  extra  po&ii  Sert  humedeatio  imperfiecca» 
Vt  per  balnea.ex  quibus  pacet  quid  dicendumad  Auic* 

£>  V B I T A T V Rvtrualoct  copetaci»  materia 
I ViTcofijdt  qua  eli  tn  captte.cp  non.  Auic.eft  enim  debilis 

iuuamemiifiipla  de  cura  cdplexioniaftomachial  mate* 
rn.  In  oppoiitum  hiera  (implex  cft  maximi  luuamra  & 
I Corcit  ad  illud.  Auic.led  nullum  aliud  foluciuu  iplam  hie> 

I ramnmpUccmingrediiur,mlialoct.namdeiimpl4ci  cft 

^ ioteUeclusAiitc.canium.ergo.il?  aloeieuacuat  phlegma 

ctiS  i capiic,vc  MeCergo.  Dicendum  cp  aloes  ell  euacua 
tiuus  phlegmans  rubciUs.  Nam  dato  q ut  (ly pticusuam? 
habet  amariiudioe,dl^  acuiui?  in  le,  quibus  Itiftcic  humo' 
tem  phicgmaticu  cuacutie  X maxime  rubcilc  li  curo  aqua 
calida  dabicur»vcl  curo  aliquo  hm6i.  Icr  fua  ftypcicitacc 
dl  cxprcrsiuus  aus  phlegmaiis  ad  excra.Qubd  a fucm  hu 
^ laor  groflutyd^  Vi  icofus,  aloes  iifi  ell  multi  luuamett  Idu . 

1 ' cendocu,  qm  talis  humor  indiget  calefe/uont » mciiione 

^prie,5(  od  ily  pf  tcacfone  in  lui  cJuCcionead  extra.  V ode 
hic  nou  Gaf.de  aloe  loqu?s  de  limplict  mediata  dixtt 
apGjmnd  habere  virtute atcradtiuShumoru  phlegmatici 
fed  cholcrici,quod  ftellige  principabeer.  Vo^  in  fumma 
aloes  cuacuac  choleram  prinapiliter.i&  non  phlegma,  led 
, ' tii  di  hoc  Hat  q»  S!  (ccudario  phlegma»ci  maxime  Aibcile. 

£x  quibus  coilli  cdi radicfho  apparens  de  polle  z\<xt  in  li . 
brisauthoeurepena.  Et  proargumeto  inoppofitudicc- 
dum  •>  in  h'cra  ponuni  medicinx  muSies  aloem  tn  fui  fo/ 
lutionecale^cief>do»rubitlundo,in  incidendo.  &tdeocu 
his  potcftin  humore  vtlcofura.  liem  dato  cpeuit  vinus 
oonpertranfiathepar.umrnricumeoponantur  medici^ 
dgprodtKcjMCTipfuniiawcmivmutcp  vltwhcpat>dg 


ad  caput  ab  hit  cuacuabtr.dl;  IU  conQdera* 

DVBITATVR  vtru  hiera  oi  meile  Ac  imgit 
feluciua^i^nocmelle.  Ei  videtur  ^ Ac  ex  vltimodd 
<fh>  in  prxcedeoti  dubio»  quonum  medicinx  calidxad^ 
ditx  aloe  luuaut  ipliim  in  Iblucndo.  Item  ooinei  compo* 
nunccam  cum  melie.quod  creditur  accidere  VI  At  magis 
foluttua.ii?  mei  tenet  eam  diutius  in  Homacho.  ergo  roa^ 
gis  feluitua  redduur.  In  oppoAium  Auic.hic  in  allega« 
ro  capuulo,  quoniam  mei  frangit  dc  fertiiudine  eius  ' 

quid  in  confortando  & purgando  qux  ambo  Amulper« 
quirumur.  Ec  Secundo  canon,  capitulo  dc  aloe.  Perms« 
xnotpAus  cum  meile  minuit  vmuicmeius.  Gc  Mefue. 

Mixturo  cum  meile  cH  mtnoru  (blutionii.  Dicendum 
primo  Qi  hiera  Ibluit  virtute  aloes,  fecundo  virtute  me* 
dtcinaium  calidarum  qux  cum  aloe  ponuntur,  nan^  fiiis 
parctbuiacucis  virtuc?expuIAuim  (limulanc. liem  cum 
calidis  humorem  cliquSiiplumtpextmt  prxparanr.  St'  ....  . 
eundo  nou  cp  medicina  dicitur  magis  folufiua  multipli*  Medici 
citcr.Primoquiapluriiempotedurat  eiusroiutio.Secci'  ^ 
do  quia  humorem  difbcilius  euacuabtlem  euacuat.  Acut 
colloquincida  diciiurfertior  rcubarbaro.'l>nio.quoni3 
plurcsbumores  euacuat  viagartcus  fertior  reuborbato. 
Qtiarioquu  pluribus  modis  cuacuat  vtmyrobalani  di« 
gerendo  &cdpriro?do.  Et  panfermtter  dicatur  q>  aliqua 
rocdiciiu  dicitur  minus  folutiua  per  oppo  Aium,  &ex  da  <• 
tis  IU  ibi  pone  exempla.  Prima  coocUino.hiera  cum  raci 
leeH  magis  folutiua.  quiatius  foiucio  pluri  tempore  du> 
rac.nSalucr  folutio  leus  durat  duobus  diebus»  &:  cau^m 
ungit  Auic.quia  mcl  vifeoAute  fea  bicii  ip&m  pluri  lem 
pore  in  coi  pote  rcmanerc.ad  quod  cdcurrii  dulcedo  qux 
eH  caula  rtmanentix  eius  maioris,qm  membra  dulci  ob« 
IctHamur.  SccfacdcluAo.hicra  cum  meile  ell  magia  folu 
tiua»quia  pluribus  cuacuac  modis»  nam  euacuat  eligendo, 
fcd  o abHergedo.  Et  hanc  coclu Aone  i ntcilcxir  Auic.cuot 
iuquu  allegato  cap.cdmixia  enim  cu  meile»  quaiiis  Ai  plu 
rimx  rolutionis»i&  ex  modu  diuer As*  Tcrt u cdcluAo.cp 
mixta  di  meile  <H  minonslblutionitiga  minus  folutiua 
rcddit»quu  (dlictc  n6  iia  vehemeter  euacuat,  ncc^  remo« 
tts  humore  i ralm.patec.qin  paites  acuix  aloes  dum  roclM 
milceni  obtunduntur  vilcoAtatc  melius  & ideo  non  fuoc, 
in  adtu  fuo  puro»  quare  non  untu  foluum.  yidemus  enim 
ad  HnfuraioiUjqi/ia  hieram  AccopoAram  cAcmuIiu  vi» 
Qrndm.Ite  vilcoAtas  prohibet  delationem  partium  febttf 
lium  aloes  ad  loca  l5ginqiia  ppter  quod  in  diaphxmcone 
poiHim  dactyli  immaturi  qui  funt  vi&oA»  Si  fua  viA:oA« 
utc  lactunc  paites  lubtileslolutiuora  ingrediemium  eiua 
compoAiione  Acut  membris  nuiruiuis  Homacho/cilicet 
Si  imcHinisadhxrerc  vc  no  poGsitad  remotas  ex(endi»p' 
pccr  quodcduenicincolica.  coofenduni  iiaip  partes  fub' 
'cilcsaloescx  melUsvifcoAtaie.  qiiarehieramums  reddit 
fotuuua.  Ad  cuius  eiiS  debilem  operatione  operatur  cait  ^ 
dius  caiixii  naturalis  refolucntis  partes  acutas  aloet»dlC 
aluru  medicinarum  qux  ponunc  in  hiera  3c  diuturna  mo 
ra  ipforum  in  Homacho  X inteAis»  quS  morH  operae  mei 
fua  ena  duiccdiix.quam  Aoroachus  X extera  mebra  mul 
tumdiliguf.<3^ideorctin?t.  Eeexhispatee  qutddicendii 
ad  dubium.  Ad  primum  argumentum  dicenduip  licet 
mcl  fua  caltduate  deberet  luuare  ad  foluuonc  vt  cpiera  ca 
lida,vt  dicAum  eA  um?  plui  nocet  quaiu  ad  1)0C  fua  uifco 
Aiate,vt  diwAum  eA  cufundendo  parces  acuusafoes,  vnde 
A hiera  datur  cum  aqua  mellis»  mcl  tunc  iuuac  ad  foluciq.* 
nem.ni  tunc  aloet  non  c5fendicur^  meile. vt  patet  i qa  ca  ‘ 
eo  non  comifccidlf  inuifcaI’Ec  ideo  Auic.cOuderans  hic» 
ram  perdere  utnutf  ex  cdmuuoned^inuifcatione  eius  cu 
roclic  dabat  iplam  in  ferma  irochiTcoruro»  vc.  r.  canoa. 
crawcaiu.q.&  cu  ibi.  Ad  aliud  dicendu  moderni  coov» 
ponunt  cum  melle,vtmelujslcruecur(SICdiutiuse{iam  yc 
reddatur  gu  Aui  deledlabilior»  cum  quo  lam?  Aat  tp  cum, 
mcUcmuiuAtminortafoUiuoiiis«  .) 

Pra^a*S.  Y iij  Dubitatur 


t 


Traftatus.  VI» 

DVBITATVR  an  herba  abnnchfitaa^ 
macho  cdftrat  ^ (ucccn  eius,q^  (Uccui  magitarguuur,  ^ 
drtue  a«Tcwi^,&  eilfomortt  impreftinnit.  In  oppontum 
Aak.de  regta)ineeiui>  cuius  ftomachus  cft  ptruus.  quo» 
niam  fuc.eiut  kparacua  e(U  fty pcicicatc  menta  inherba# 

Pro  dubio  dio  dutn  in  ablinrhto  rrpcrtumur  dupli' 
CCS  panes.  Vna  eft  rubui»  amara  Tup^ficial»,  per  quS  eft 
aperictuum,rolutiuum)&alrcraeft  paraterrca  irurinTeca 
taagis»per  quS  ek  ftyptfcum»<S^  cdiorratiuum.  luata  hoc 
ponuntur  conclufiones  i Pnina.fijc.abAnchfj  cR  cnagit  fe 
lutiuus  acuiutiS^  calidus  $ herba  eius.probacur.nS  in  eX' 
prcisione  eiiia  folum  partes  fubcikt  nirrofx  fuperActalcs 
cgrcdiunr>remanAil9us  terreis  per  quas  abiinchtum  c6ior 
tat.In  herba  autem  remanet  terrex.ergo  SCc,  Ea  quo  in^ 
ierrur  kda  herba  eft  magis  colbrtaciua  ^ fiiccus  4>pter 
cauCimarsignatara.  Sedc5craii^ekrn/hncia  appar^. 
nS  in  fy.de  abUtubio  non  ingredif  herba  in  rubftamta  fed 
ougis  pars  fupcriictalis.  nam  vt  patet  tn  dekrtpcione  eius 
McCfola  abnrahridecodhb  At,&non  ponitur  herba  vt 
patet.  Pro  lilo  dicenduq»  arnnnftu  efi  forte  Giits»  (ed  di 
ccrc  oportet  in  exprefsionefortialiqd  tarei  eius  traolit 
in decotTcionCieriS  quia ^.pprietaic  (lomachum  cSforiar, 
tia  folo  odore  (locnacbu  cdfbrcat.  vnde  fic  abqualifer 
iplum  ilomachn  c5forcar,  (ed  non  rame  mulcu  cSmtaret 
floaiachary.de  ablinthionidineo  ponei<ftur  mulca  ala 
ftomacht  c5fortatiua*qux  tuiunt  abftnthcum  in  cdfortan 
doftomicha,rcd  videeihisqtiandi  aqua  fublimanonis 
abflmhi)  ftomachu  cOfortac.lt^  fciioip  in  deco^ioneher 
hx  pars  Gipernctalis  ntcro^  acuta  refoluiT  qua  ffomachu 
Ixdtt  ruc.cius  vt  omnes  au^o.teffaincur.un^ herba  ab(in 
thr)  fic  per  decod^ionc  cAiciiur  (lomacho  conueniennor. 

OVBITATVA  vtru  grana  pini  mxeSc  Aoma 
cho.cp  non.(^undocan.inquic  Auic.dc  cis.  QuSdn  rx  eis 
cum  ablinthio  Ac  empialtrum  (uper  Aomachu, confortat 
iprum  lipparum  poli  inquit  Dio.Ecc(l  malti  Aomacho* 
fed  videtur  c;^  non  eft  tta  niH  quSdo  adutie»aut  rScidat  dC 
infufum  Ac  bonii  qh  rciTcf ficatur  etus  corruptio  SC  frangi 
cius  vcmoncat.  In  oppodtu  Autc.de  rebus  in  quaru  viii 
fiocei  ftomachus.xii).icrtii.  &ex  medicrnis,5rcibisfto' 
inacho  magis  noctuisfc^tm  plurimum  Ium  grana  pini. 

Pro  dubto  dicendu  qi  in  granis  pini  repertum  quaedam 
partes  fubtties  acutz  per  quas  (um  mordicatiua.lt?  etiam 
habent  vn<fluontace>qux  de  (acilt  fnfl9maturf&  in  panes 
aeneas  cSuercunf , vnde  Sc  per  ifhis  mordicant. Hatiefu  SC 
panes  quafdi  cSpatflas  & denfas  per  quas  Ixduni  difhci' 
lia  digeAioniJtcabhit  nocumria  TeparScur  H debtee  prf ' 
parantur.  luxta  qitat  ponunf  con.Hu Aones.  Prima  q»  non 
prxparata  Ixdut  Aoroacbu,dl^  hoc  At  pro  Auic.dc  rebus, 
in  quaru  vlu.Scd'a  prxparaca  nd  lxdum.&hoc  At  pro 
iproAutc.tj.canon.ca.degrapispini.Modusautcprxpa' ' 
randi  ea  ek,vel  inmndanf  in  aqua  calida.  Aemcn  paruper 
tn  ea.deinde  extendamur  fuper  lfncco,&aliquar»  exiccen 
rur>&  demum  in  vmbra  ponatur,  3c  permituntur  com ' 
plete exiccari.  licpro  prxparaiione  ipforum  vide  fupra 
infecundo  traclaiu.propriocap.  Ad  rationes  in  oppoA 
cum  patet  quid  dicendum.  6c  fcicoqi  aliqua  extra  afUim» 
pu confortant  quximus  aiUimpta  nocent, &de his  fx' 
pe  babuiAi  enempla. 

£>VB  ITATV  R.vcruhomopoftk  viuerepLiri 
bus  diebus  Anc cibo  q>  ficarguiiur.qua  pofsibilc  e(c  ve* 
tutam  debilis  calons  habere  in  fe  multos  humores  phlc' 
gmaticos  Sc  fumrAoos.  ^li  prohibebunt  refolutione  hu' 
mtdi  rubdancinci,  vnde  in  ea  non  infurgic  appetitus  ad  ei 
bum.&  Ac  ftabic  Ane  crdli  (cnfattone  magno  t^rc,  quo 
abumnd  requirit,  drimenm  illis  phlegmaticu  nutrief, 
vt  de  VI  fotcrtcio  dicirur.erM.  In  oppoAcu  videtur  e x« 
pericneu.  Pro  dubio  dkraum  cp  homo  potcA:  fbire  Anc 
cibo  magno  ipe,(ed  quamo  t?porc  nondum  eft  detetau# 
nwumab  audiortbus  mcdicinx,nec  cttS  dctominairi  poC» 


Cap.  xirii. 

fet.  Qtrisemm  poAet  mefurareadKonf  caIot4t,&rcfiAai 
liambumidi  Autc.tameocertapmni.de  rcgimineagcit' 
ttum  ster  diauQuidon  homo  dixi  diebus  cooKdcre  noa 
deAderauii.qoa  (umpAi  Ub.i.olei  vsoLcum  adipe.  Qpt' 
damautepmtmeflAkrcfrnkAdcdigno  habuifle  ^inci' 
uitate  qux  vocai  AUimna  (ttit  quxdam  vetula,  qux  flpcl 
anms  vixit  Ane  cibo.  Alberius  vero  in  quibufdam  qux. 
ftiombus,aic  VI  dicit  GcmAis.  qf  quxdam  vetula  in  lom 
bardia,inquadaniauitacc  quxdiacurPadua  vixic  Anc 
cibo  i^dicbt».  hxc  inquit  Gentilis  didicilia  foncio  ho' 
mineapud  me.  ram  cales  humores  deberent  poctusputre« 
Aert,dl^  carere  regimine  naturx. 

PoArtmoaduertc  ad  vnum  tpeft  maxime  reueremia 
dignS  1 fertur  hoc  tempore  in  Hifpamaipud  regem  pnn  • 
cipalitcr  cfle  religiorum  ordinis  heremiiarum  CuKfhe  vi' 
tx,qui  poft  aiSimptam  eucharrRam  Rat  xx.  dxbus  Ane 
ctbojtp  Rex  ipfc,  A generalis  ordin»  maxima  dilrgencia 
inucRigarc  voluerunt  Rupemes,  & Ac  elfir  inucncntnc. 
Quod  cum  dignum  Ac  honore  reuebuerum  cxicrts  in  A. 
det  noRrx  augmentum.  A ideo  cum  eis  tenendo  res  diui' 
narRpoctus^humana.  Adraciocxm  adoppoficump* 
tfc  quid  dicendum. 

DVBITATV  R verum  vinum  quod  curat  ap' 
petitum  camnum  debeat  dari  Romaebo  teiuno , vel  poR 
cibum.Qi^autc  inieiuno  arguit ,quoniS eo  tempore cR 
dandum  quo  maxime  complet  fuS  operationem  qu9  qup' 
nmus.  fed  hbetnieiuno  cum  tnuemat  Romachum  magis 
mundiAcaiuminquadirpoAtfone  potcR  melius  in  eum 
agere.ergo.  InoppoAtumGale.fecundoaphor.incom'' 
mcnt.illiui  potius  indigentiam  (oluit.  Item  Serapio  f^o 
cn<Racu.quartocapfc.ncce(TeeR  vt  fumat inincepcioiiem 
cibi  ctbos  pingues,  deinde  prxcipiamuseit  bibm 
nuitr.  Pro  dubio  ootandumcb  vinum  quod  Ac  datur, 
aut  exhibetur  vt  malam  complexionem  frigidam  remo'^ 
ueac,aut  vcappetttui  fatitbcat.  Etiusta  hoc  ponuntur 
conctuAones.  Prima.  pro  remouenda  mala  complc' 
xionc  dandum  eR  vinum  in  teiuoo,vt  probat  argumen' 
tum.  Secunda  concluAo.cp  pro  latisfacwndo  sppetiuiiV 
quia  fcilicet  pro  inducendo  faRidium  dffabominationem 
dandum  cR  vinum  poR  cibum. pacec.  quoniam  ex  exhibi 
tioncvini  tunc  RomachuscibofoRiditus  ex  vino  Ac  aP 
fumptofiiRtditur  amplius, ?l^ideo viaticus  prxdpiebac 
pluribus  vicibus  vinum  dari,dl  hoc  erat  ad  plurct  mten' 
ttones.  Ec  ex  his  paret  quid  dicendum  ad  dubium,  A ad 
authores  qui  videntur  adinuicem  aduerfan. 

D V B ITATV  Riuxtadidra.vtrumexiRenceflo 
nt  cum  appetitu  caoino  competat  vinum  aliquod.i^  Ac, 
qutttn  appetitu  canino  fadocx  frigidiiaie  Romachi  ^. 
gidusAcetia  Auxus  ventris  fuper  Auus  ci^petit  vinum,  vr 
Scra.aUcg.loco.crgo.liem  Auic. videtur  non  improbare 
vinum  dulce,  quia  improbat  folum  Rypcicum,&  ama., 
rura  inhoc  cafii.  ergo  laltrm  dulce  competit.  Ad  oppo^ 
Atum  rR  folus  Auic.  ProdubioiRo&prxmiflbnoctn' 
dumcpincxhibictone  vtnidebemquatuor  principalner 
amplat.  Prirau  At  adu  calidum,  vt  fua  aifruali  caM 
dttaie,&  potItuU  refifht  frigidiati,qux  eR  appetitus  ca" 
nini  caufa  fadltua.  Secundum  At  vinum  rubeum  ro« 
feura  non  Rypctcum,nec  potens  valde  vcrnaciu,flrd  mt' 
diocre,vc  de  eo  pofmt  muka  quScitas  fumi  Ane  magno  no 
cumemo  vt  appetitui  Romachi  bttsAac.  Tertium  q>  pa 
nens  fluxum  cum  appetitu  cantno  nd  debet  affomere  ma  ' 
gnam  quantitatem  vini,  qux  quSticas  magna  prxcipRur 
fumiinappecmiscura,dk;  caufa  quoniam  per  ipAimdepo 
nercfRatim  cibus  de  Romacho  cuius  depoAtio  eflncau 
faappetiiusaugmematiua.  Item  nec  Rypticum  quomara 
cflet  caufa  augmrntactua  appetitus.  VI  paret. 

O V B ] T A T V Rutni  Accitas  Ahumiditaspof' 
Aoe  Ixdere  digeRion?  abfc^  qualita  tu  aiRiuaru  rxccAir. 
Acarguif,qmlxAod^cftunu  Raccuiacalidincc.  Iteia 

frigiditate. 


Dchfsfl 
diu  Anc 
ciboui* 


AedpiJ 
ensChri 
Rl  COTtf 
pus  daa 
sciuoa' 
bau 


’ ut  xgrimd.ftomachf» ' 


frigtdttart.frgo  eum  rocdio  tnter  hfc . quicqutd  cnim  ftat 
cumcxcrtmia  poicft  flare  cum  aiedfo  • Ad  appoftrdeil 
Auic.de  nocumento  digeilionu  circa  pnndpnim  inquit. 
Verum Hccadl^humida  nonperuentum  adboc  ^pfbi, 
vt  appareat  ts ets  blu  cum  «qua btace  ambarum  alarum 
qualitatum  nocumentum  in  digedtone.  Pro  dubio  dicc' 
dum  tp  Hccitas  eil  duplex.  Vt»  qi«lKaitua,de  vera  quae  dr 
polMiua.Alia  accidenulia  n6  vera  dtdla  prruathia,  vt  qu; 
ad  cofumpeionem  humtdi  membri  fequiiur.SiTV  de  buiqi 
ditate  dicatur.  Vna  naturalia^  vera.altera  accidentalis. 
Pnnu  cooclufiOfUccuaa  pofiiiua  di^ionctn  ludere  non 
potefl  Altem  notabiliter  cumxquautate  altarn  adtuarn. 
patet  concluHo.qm  paucx  c(l  adiuiuris.  & ideo  H debet 
notabiliter  nocere  oportet  tp  nocabititcrcxcedat  ,fed  non 
pottd  el&  notabiitrexcrnusetut  finecxcellu  aiicujusat^i 
iarom.ergo.VndeGal.x.iherapru.fiecitatetrolidoru^li« 
xat  b-igiditates  ex  necedirate  conl^>  & Rctit  caltdttas  ma 
lor  q oportet  cxiccat  magis  ^ oportet.tra  ec  Occitas  prima 
primi.de  cemplexionil>us.  Secunda  cSclulio  proportio^ 
ntbiliier  de  humtditatc  ponanir,&  (aciliut  probatur  cum 
humiditat  Hi  de  (e  mtnusa^nua  (}  ficcitat , dato  <p  ipA  m 
tfcg^fone  plua  fac<at>q  liccitas.Tertia  concJuiio.Sicdcaa 
accidentalisnonpoteildtulxdere  digefliontm  abrtpdi-' 
liem  pera  ntia  in  a^uis.probatur  conclulTo  vt  praecedent 
&extmpli9ca  de  hctflica,  cum  qua  coniungicur  calidiiat, 
amlWgiditas.vtfnbe^ttcafime(flutit.  Quarta,  humidiiat 
accidmtalisnonpotedetiamdiu  Ixdereabftp  diHempC' 
rancia  in  atfhuit.  Ad  rationes  pater  quid  dicendum , nam 
Sc  fi  ftabic  cum  medio  non  umen  diu . 

DVB  ITATVR  vtrum  fitaliquodtempus  me 
iiirant  cibum  in  llomacho.  In  boc  habnur  difcordia  A' 
piemum  nofirorumdlf  ideo  queilio  difiicdtseft . nam  dt' 
uerfitasApientumarguit  diftculratem  tn rebus. Cond^ 
liator  dixit  ^ tempus  more  cibi  in  ftomacho  eft.10.hora. 
rum.fif  adducit  Autc.  tertia  primi,  de  regimine  eius  quod 
comeditur  SC  bibitur,  qui  vult  in.4t . horis  comedatur 
ter . Si  ergo  in  tres  partietur  partes  hoc  tempus  in  quo  de. 
bent  fieri  iftx  tres atflionet appara  o»  vnaqux^parserft 

ac.horarum.namca.tc.Acrunt.M.Gemilisuaocuinon 

pbcuir  hxc  daaminacio » cum  videatur  repugnare  expe. 
nemix.dixic  qi  lalc  cem|xis  eft.x.  horarum . Vnde  pro  in. 
tellr^u  Auic.dicenddqi  duplex  eft  hora  cibatioms.  Vna 
sprx  mane  fit,dic  vocatur  prandium . Altera  fao  & voca/ 
cur  cana.Confi^entaad  Gemilem.in  corna  maior  quS/ 
Mas  dbt  afiiimi  deba^ifi  cararrhus,aut  oculorum  difpo . 
firio^ui  aliquid  aliud  impediat.  <^o  prxmiftb  pomin  > 
tur  conclufiones . Prima  hora  more  cibi  prandn  eft.x. 
horarum  Jiecunda,quoniam  amplion  quantitas  cibiafiu. 
mitur  in  ccena  hora  morxdbiin  ftomacho  ipfiusccrnx 
crii.t  a.horarum,&  has  duas  conclufiones  voluit  Auicen. 
cum  dixit . Et  quantitas  quidem  xqualit  rtmanemix  dbi 
hi  ftomacho  > & ^eftiontt  dus  eft  &b  his  duobus  termi. 
ma  claudens  tempus  prandq,quodeft.x.  horarum,  d^ccc. 
nar  tp  eft.  1 s«horanim.  Sc  hoc  Aippofito  tp  maior  quanti, 
na  cibi  fumatur  in  cana.Nam  vbi efiec  contrarium  forte 
tempus  eflet  vardndum.  Vndeaduertendumtptardtus, 
Sc  dnus  cibus  digaitur  fiue  egreditur  fteundum  ouior?, 
Sc  minorem  quicitatem  afliimpconim.  Ad  bocaiam  c5> 
corni  fomrudo>  Sc  debilitat  digeftrux  naturalis . vnde  in 
«puburdamcttnis&  in  quibuldam  tardius  dcftxndit,d^<ru 
confidera.  Item  nota  tpfortaflcAui.perly  xqualisrema 
ncnnxtmcllexu,quui remanentia  temperare  exponendo 
arquabSftdeft  temperare.  Poftremo  aduertldum  pro  am 
plfori  declaratione, <p  illud  quod  eft  deba  imelltgi  ab  bo/ 
ncomprchcnfiooiscibi  v^adriut  exitum  totalem  de 
ftomacho  > vnde  credendum  eft  cibum  paulaiine  egredi, 
nam  fi  cibusfiierii  vmfiormit,  tunc  pars  qux  inhindocft, 
qirx  eft  perfe<fle  drgefla  xgrediuir . &ala  qux  non  eft  ita 
pciftdle  digcfta  deftendendo  fiiccedic  in  ioco  prnwr.  vbi 


perftAiut  coquif  ^ fic  etiam  defcendic  vr  prima, d:  icrtn 
Aquitur  fecundam^n  <p  pjrlorus  ftai  apattis  continue,  Sc 
vinus  retentiua  retmri  obum  ne  dcTcendat.^  fi  fijeric 
formis  fiibtilc  pnus  toium  digeritur.a  maxime  fi  foeni  ^ 
mif&m,&  aperitur  pylorus  oc  corropacur  in  tpe , quo  ov 
pagitur  digeftio  grofii , deinde  claudi  tur  donec  grofitim 
codionem  perfe^m  recipit^ocaGt  natura  prudens  fiecx 
fic  a deo  optimo  doiata.&  non  credas  vt  aliqui  q>  cum  cs 
bus  grofiuseft  cum  Tubtili  tp  ob  in  ftomacho  bulliam  fi. 
mul&  in  ftomacho  fiat  ciborum  reuolutio  qiionadmo. 
dum  in  lebae . & iia  rc  opinatur  Gencilis.confidera.  Nem 
enimliic.Concitiaiorcextollo  nctp  iccufo,  vt  non  vidnr 
nimium  prolixus.Itemfialicubirepaituraudloritatali) 
cp  pylorusapanur vC^ad  pafetflam  cibi  digeftion^  ex  • 
pone  cibi  cagentis  fundum  ftomachi.Bc  hic  nota  rex.  Aut. 
prima  quam.de  cura  putndarO  inquit . Bi  protiide  ne  oc.  ‘ 
currat paroxyfino,ntfi  ventrem  habeat  vacuum.Et  decu. 
ra  phlegmacicx»rubnca,bdeguar  inquit . Et  hora  cibicft 
poft  poxyfmi  ieporr,d^eradtcacioi>ectus,&an  poxyfinfi 
ad  mm*.4.hona.Icacp  ex  his  w ciUcludi  p<^e  <p  ftomach* 
in  rpaito.4*horarn  a cibo  vacuus  remaneai.&  tu  cdfidera. 

DVBITATVR  vtrum  myrobalanicimnic6. 
fierant  in  principioa^atum  calidorum  ftomachi.  ^ ficar. 
guiiur,quia  flomachii  confortant, infrigidant,  choAm  fol 
uuni.ergo.  Pro.iftoSeta.crac.i.4.ca.dcRafis.9.Alm3.  x 
Ad  oppofiium  Aui.  Pro  dubio  dicendum  tp  talia  a^ra 
aui  fum  de  materia  furtoA,aui  non.  CoiKlufiones.Primt 
(p  materia  exiflentefiurtoA  debet  cum  myrobalanis  fieri 
cuacuatio.nam  confortam  tnftigidando,&  cum  hoc  macc 
rtam  exoluendo  Tubito  educit  quod  eft  in  tali  cafu  nrcef&. 
rium.Nam  lenitiua,vc  cafia  Sc  huiurmodi  eo  cafu  non  cS. 
piem  euacuaiionem  quffita.Hanc  conclufion^  fenHi  Aui. 
cum  inquit . Ec  qntp  viimur  in  ea  quidem  myrobalaniA 
Ego  vao  nondalinoadhosnififinca^tainvia  dubita 
tioms,cuiurmodi  fumiUa  quxfiimde  materia  furioA, 
Secunda  cp  materia  nonexiftemefurioA  (uiftciuc  lentttua» 
Sc  noc?c  my  robar.para  conclufio.qm  in  caJi  cafu  materia 
dac  inducia&,&  ideo  fine  nocumemo,  SC  prxcedemc  dige. 
ftione  pni  fieri etiacuai io  cum  Tolis  lenittuts. nam  myroba 
lam'  ponuntur  medicina  Atis  fbrtit.vnde  prima  quarti . de 
cura  cac  An;  ptirp.Ec  non  auTcultes  Termones  i Ilius  qut  c6. 
ccdir  in  principio  Toiuciua  fortia  vt  myrobalani « T ertm 
conclufio  (p  raro  eis  vtimur  in  apoflemanbut  ftomachi. 
pata  concluficquA  raro  accidit  cp  apoftemara  flomacM 
fim  furto  A,  vnde  Aui.magucomemabafur  puns  lenitiuA 
in  cura  torum . Qmd  autem  dicendum  fit  ad  dubium  pa. 
CCS.  vnde  fi  alicubi  vt  in  Serapione  SC  alibi  repairur  <p,fty 
pt  ica  coieram  tmtlligi  haba  ea  ad  extra , Sc  non  ad  imra. 
exhibendo, tu  confidera. 

OVBITATV  R vtrum  phlegma,dr  Anguis  poT 
fim  Acere  vomitum, RcTpondetur  cp  fic.pofiunc  enim  efie 
prattanaturalet.d^hocomm'  die  videmus.  Sed  dubium 
eft  quare  cum  de  Anguine  SC  phlegmate  plus  fic  in  ftoma . 
chog  dealqi  humonbus  quare  vomitus  non  eft  Tempa 
Anguineiis,aut  phlegmaticus.  Dicendum  cp  hoc  eft , qua 
apn'  Tum  flomachum  nutrire^^  ideo  (pfot  retinet . Confi/ 
tftra  multa  occurrentia  circa  hoc  &c. 

POSTREMO  VOLO  hic  aliqua  pauca  reme 
morare:&  vrilia  Tuper  aliquas  rubricu  huius  capituli,  ni 
ftomachus  eft  membrum  multum  cuftodiedirai  propea 
aus  nobt1icatem,dr  vtilitatem  vt  in  princ^o. 

S V P fi  R rubrica  de  difliculcaietranTglutiedi.  Lac 
vbi  lapides  igniti  Ium  cxiimlti  in  meri  pafTiombus  a vice 
ribui  maxime  compan^  non  debent  mulcocies  cxringurf 
lapides, ftd  femel  tm,nt  Ac  multum  exiccaur.  SC  ckba  da 
n calidum  temperatura  ne  lita  frigiditate  noceat. 

S V P B R rubricadedebilitareappcticus. NocaW- 
lis  debf  lttas,aut  abbtio  in  mor  bu  chroracts  eft  malu»  €* 
goo  • quia  cx  hoc  tudftacur  cp  mala  complexio  eft  «quaa» 
Pnftica.S.  Y riq  vinus 


Traftatus.  Vf. ' 


Cap.  XI III. 


MctiMattnAiiaperfenoft  confortatur  ftypdc^  fedper 
accidens  pro  quanco  abUergunc,tnundificai,  Si  virtutem 
€oaduninc»in  ommbus  membns  eft  vtrtus  appctittua  na 
€oraljj.In  iloraacho  vero  vitra  hanc  animalft , & accidtc 
■vc  quandotp  naiuralts  vincat  animalem  quandocpecon* 
sra^tomachus  nutritur  Cit^uine,  quidltn  vera*  ciutcx« 
trtnfecis,:%incrin(ecu>&ranguinc  dclacoad  ipAim  per  ra 
mos  venx  porrx,mc&ratcx  emm  ad  deportandu  cibum 
ium  finaliter  inuet^>vc  Aut.de  vomitu,  vi  tbi  cbre  pater» 

S V P E R rubrica  de  bulimo.q»  licet  cibarugroila 
f plus  fcdemappetitum»nthilominusplutcompetuntiub« 

* ' ttlia  tn  bultmo,quia  vinus  eil  debil».lte  quia  citius  tran^ 
*’  fit  ad  membra. 

S V P £ Rrubncadefiti,tpablatfo&nrus  infioma* 
cho  pofstt  efic  fignum  mortale,  non  fic  in  alijs  membris» 
cau4  quomam  a^o  fiomachi  efi  lon  neceilarta,  non  iic 
aliarum  parttum.  Item  nota  aqia  fngida  per  le  non  Ce* 
dat  fittm  iedc6mtxu  cum  aceto  aut  vino  magts.  nS  per 
leoi^tUt  ec^ibet  firipiam  penetrare  tn  porofiiaces  mrm 
brorum  qua  omnia  remouencur  ex  communione  ipOut 
curo  aliquo  iftorum. 

APHORISMT. 

De  Merijdc  di/^o/teionc/!om4cbi» 
Ex.^Se^uooe.xv.Aphor» 

Vencreshyeroe,&uerc natura calidtlsfmtiunt,&  fom^ 
ffri  longifstmf,qtarc  per  ea  tempora  alimenta  coptofioia 
funt  exhibenda,  etenim  tunc  calor  innatus , plurimus  efi» 
Vnde  Sc  plurii^  egent  alinaemis  > indicio  Tuae  xtaies» 
^athleta. 

xvirj.Apho. 

• Aefiate,  At  autumno  cibot  dilbcfllime  ferunt  hyeme 
lanllimc, fecundum  locum  ver  habet. 

Bx.tj.$c^xxnii.Aphor. 

In  quouis  morbo  mente  conflare, & bene  fe  Itabete  ad 
fila  qua  offeruntur, bonum,comra  vero  fe  liabcre  maJu» 
Dc  di^cKlfitrc  tranf^daidL 
Ex.iiij.Se(fr.xxxiin.Apho. 

Si  k febre  habiio»cumore  n5  exiflcme  in  feuabus»  flrin 
gulatio  repemc  ruperuenerit, letale» 
xxxv.Apho. 

Sikfebre  habito  coUum  perucrtiiur,&  vix  pocefi  dc  • 
tDrarcjfinc  vUo  tumore,lccale  ell. 

De  dolore  fiomdchu 
Ex.iitj.$e<fl.lxv.Apho» 

Infebribus  circa  uenrriculum»&  fbrn*taeilus»A:cordti 
morfliStVel  dolor,malumf 

De  Sai» 

Ex.rj»S«c‘l«xx).Apbor. 

Famem  thorexis,id  efl  vmi  potio  fblutt» 
Es.v»Se^.xxvn.Apho. 

Quinod)ubibcreappetunt»his  admodum  fitiemibus» 
•fi  £iperdormicrtnt|bonum. 

De  dif^ftrionibits  myrach/ir  hypochondrionaiu 
^ Bx.iirf.Sc<rt.Izxin.Apho. 

ik  / (Quibus  * ilia  rufpcnCi  murmurantia, lumborum  dolo/ 

X«*^f]**  re  fuperucniemc,  ijs  alium  hume«flanmr,  nifi  flatus  erum  • 
ideil>by  pant^ut  urin^  multitudo  jentat,  hac  vero  in  febribus. 

Vomim. 

Ex.l.Se<fl.n'Apbo» 

In  perturbationibus  ventrif^C  vominbus  Tponunets, 
fi  talia  purgemur  qualia  purgari  oportet»  confert»  Sc  leui  > 
cer  ferunCyUn  mtnuscontra.Stc  & vafbntm  imnuio,fi 
hs  6ae  qualtt  fieri  debet»c6ferc»i&  bene  lofer  Jt,  fin  minus» 
comra.mrptcerc  iiaqi  oportct»&  Regioni»  Sc  Tempus»  & 
Acuccai|&  Morbotyin  quibus  comicoai»aut  ooik . 


Ex.fid.Sedl.vq.A^o. 

Vomentes  vero  dtiiculter»&  mediocriter  bene  camo* 
ibsyper  inferiora, caucnies  aftatcm» 
xxfj.Aphor» 

Morbtt  quibuslibet  inciptemilHis  fi  atra  bfi^  vd  fi|i> 
pra,vel  tnfea  exiertt,letale. 

Ex.vf.Scdl.xv.Apho. 

A lof^o  alui  profluuio  habito,  rpontancos  vomim  ftt  ' 

penienient  morbum  Ibluir» 

Ex.vrf.Sedl.x.Apho. 

Ab  ileo  ▼omiius»fingulius,dktpienna»vcl  comnilfiok 
malum» 

DeSmgidnr»  i 

Bx.v.Scdl.tiiiApho.  j 

Ex  fiiperflua  purgaitone»c5uuino,  aut  fingulrui  fiipcr« 
uenicns»maluro.  • 

Ex.vf.Sedl.xsij.Apho. 

A fingultu  habitum  flermiutjo  fuperuenfeos  liberat* 
Ex.vij.Sedc.xvn.Apho. 

In  hepatis  inflammatione  fingultus, malum. 

De  diTpoficionibus  hepatis  continens  Ru# 
bricas.xiij*  Capitulum.  XII II. 

De  dnatomia,defcnpttorie;Crcomplcxione  hepatis,  * 

De  C4tnonibits  wmafalibus  in  curando  ip/km,  er  de 
htuanabus^crnoccmibusci,  Ridinca.  I. 

Epareflmembmprrnapaleut  quafi  fem* 

BiPSSI  M latere  fiib  cofiis  fujybnbut 

7 locatum  tn  hommemaius  ^ tn  cfteris  ard 
WW  n inalfbusCTurdem  quatrtat»  figura  tanqufi 
lunari  figuratum,quinqt  vel  quaruor  pen^ 
nulisfiue  additamentis  dtftir^l  fecunda 
partem  eius  concauamilomachum  ampledtens,^gib«  | 

bofam  vero  diaphragmaci»&  dorroailigatii  ex  parte  car* 
nea  domfnante,(S;^  p3ntcultsinuolueniibus,  & rufpendfti' 
but,vems  quoqi  per  fubllanciS  eius  ad  modum  rtttt  dif' 
perfisconfliiutum  languinif,&humoip  naturaliumorga 
num  primo produdlnid.  Exqua  defcnptione  primo  coi 
ligttur  qu9  Ut  hepatis  cdpiexio  cum  dicitur  ex  partecar^ 
nea.  Dicitur  membrum  prinapale,  quia  ell  mrnera  vir#  „ 
rutis  naturabs,efl  emm  fpintus  naniralisad  cAferuation? 
indiuiduinec^nocdcurreneisprodudliuum.  Dicifvt  ™***^*^ 
quafi»qunmonilruofeqh(pe(lreperrumhomfnd  habere 
indextrofplcnem,  A in  finiflro hepar,  vt.rj.de  hifioriis.  *'****^' 
xxlj.cap.  Dicitur  &ib  collis»  nam  in  mortuo  multo  plus 
fiib  cofeis  collocatur  ^ tn  vtuo»  & caufe  qm  membra  fpi 
ritualia  euanucrunt  A hepar  afeendit » vc  tta  dicam  ad  rt* 
plendum  vacuitate.  Et  ideo  Ii  cupis  eius  litu  melius  vi^ 
dere  trahas  eum  inferius.  Dicitur  in  homine  maius.Nam 
hocfedi  natura  vt  in  eo  praeerteris  fenguinit  multitudo 
abundaret  propter  motus  corporeos  A animales 'multos 
ipfum  refolurtes  cum  fit  maxime  refolubilis.  Dicitur 
gura,efl  enim  talis  figurx.ni  habet  gibboliiatf»A  conca » 
uitat^  A extedicur  A llomachum*amplexe£.  Vnde  talis  fi# 
gura  caulacur  ex  quo  accidit  q^apofiema  in  gibbo  nut  fe 
dhimfigurS  habet  lunarem.  Dicitur  qutnqr  Ac.nam  nA 
femper  spparent  quincp  fed  qnqi  quatuor  tanttl.vt  pnmo 
cof. A. j. Alman.cap.de  forma  Ixpatit.  Dicitur  fim  part^ 
eius  conca uS  qm  hepar  fuis  paulis  ranquS  digtris  Roma# 
chumampledcituraddigellionrcAplendam.  Dicitur  ex 
parte  carnea,  ell  enim  licutfiir^uts  coagulatus.  DiciI  A 
pSniculft,habrt  enim  pn'mu  panniculo  inuolueme  ipfum 
ti  fenfum  dame,  A qui  paruos  villos  diuifirt  per  eius  Qib' 
llantiS  Tporgil»  hab^  A p&uculum  ipfum  dtaphragmaH 
Adorto fufpendenie»A49pcer hoc qn ell  apofiemamhe^ 
pate  contingit  dolor  in  diaphngmare,A  pei^ore.  Dicifi 
Vtqts»propcer  quod  laf  m tf  ^ ^bo  hepiais  oritur  veni 

chilis» 


Dc  xgritudftomaclif. 


iconcjuovrfovmj  port*  qu*  h«b«.iaij.ramo»,quor5 
quinc^  ingrtdiunt  htpar  iSidiuiduncur  in  cninimM  v<nw, 
vt  chiliu  in  htpJK  rtceptm  p ip&»  d<rptt(Uf  ,qua/l  ad  ioi  • 
roma  diui  datur  vt  ialorc  htpatu  tere  vnifdtmittr  amn  ■ 
■Btur,&  okUus  in  languinc  & humorea  iralrauicf,rtliqui 
autem  mSo  rami  hepar  egrtdiunt  ad  nutrimentum  detere 
dum  ftomacho  fpleni.qrbo  inteftinia.  vnde  non  curo  hic 
me  de  eia  multum  «tendere.  Vena  aute  chilia  eft  vena  ma 
gna  cuiuiortuaadlenlum  i muliia  credit  fiueiudicat  elle 
h corde.Et  hfc  diuidif  in  duas  pattei.quarum  vna  afctdit 
•iperhit  verfiis  collum  iSC  alia  defccnd»  verruacaudS.qu; 
eu  in  diretSo  renum  deucnit  ab  ip6  ramificane .venx  duj 
didtp emulgentes,  quarum  vna  vadit  ad  rentdeatrum,al 
teraad  (inillrum.  Dicuur  &nguinis& humorum  primo 
produdhuum.i.priiKtpalilsimumPm  lententiSGar.  Vel 
dicitur  primo  in  ordine  ad  diffitremia  cordis  quod  eli  lan 
guinievIiimoperfeiSiuun».  Ea  quihus  completa  habet 
dercriptiodCeiuscopleaio.Efteiiim  eatneu  dopleaiooe.f. 
ialidum  &humidum,recedii  tameni  medio  genens  plus 
per  feceltiim  caliditans  $ humiditatis.  Nam  in  laiiiudinc 
membrorumcalidotum  obtinet  quartum  gradum.In  la- 
titudine veto  humidorum  inferiorem  gradum, prima  pri 
mi, de  compteaionibus  mebrotum , & primo  eompleaio 
num.relinquotheoricis.  _ 

ANTEQ.VAM  aggrediaris  curam  diTpofiiionu 
hepatis  pnus  fhidc  in  cognofetdo  malma  eius,  na  er  ror  Ia 
deus  in  mebro  principali  f|>alittr  vt  eft  hepar  toiipeijve- 
nas  eius  cdmutncat,  ec  pro  curanda  malitia  eius  quabier- 
cunqi  fit  oportet  hoc  multoties  pearmiitert  canones. 

Quorum  primus  eft  vt’lempetatttdaiurcolcmaior  c8 
pkxinnis  naturalis  iplius , quam  pnus  nofcert  ftudeas,vt 
per  ipfius  cogniiione  valaselongiiionc  non  naiuralisab 
ea  coprehedere.  Nam  cum  curabis  malinam  hcpaiis.di  ci 
ftduwris  vft>  ad  naturait  ^ipnur  ibi  ftare.  vnde  Aui.a. 
defermonevniuetialicurationitipfiushepatis.  Eippeet 
hoc  oportet  VI  fcns  quSiiiaiem  c6ple»ionisnaiurelishe- 
patis  ac  curas  iia  vt  cum  reduaeris  ipium  ad  eam  ftes.qTio 
autem  hoc  fiet  fi  eS  non  cogoolceaiBa  illo  inferiut  ip  cum 
medicinishcpatiapplicandisdebcm  fcmpcr calida  hepa- 
tica cSmirceti  in  maiori , Sc  minori  quamiuie  f m (f  eai- 

git  difpofiiio  vt  de  corde  diiTium  eft. 

Secundus®  nimtu  calida euitentur cum fint  mebrum 
carneum  teroTubile,ne&  vinus  refoluaiut.liem  & nimtu 
frigida  ne  etiidebiliietur,acinhydtope  cadai.aut  lottm 
otmilaiionem.nam  femper  timeda  eft  eius  oppilatio  co  fit 
humorum  fons.Iiem&nimuimftyptica  ne  addant  in  op 
humo*  Dilationem.  Item  quia  foriis  ftypeiciias  non  abroluiturb 
ficciiate  forti, qux  eft  hma  caloris,  vnde  in  mala  comple- 
aiont  calida  fic  plus  nocerem. 

Tentus  tp  confideres  icpusexhiiionii  medicaminii  qtf 
eft  qn  hepar  iam  diftribuit  fanguinem  mebris,  nam  tunc 
ftoroachus  eft  vacuus,*  vi*  medicinae  inter  ipfum,* 
hepar  fiim  mund*,*  aperte,  * ideo  rik  traftura  abiqi  no 
cumemn.  Qubd  fi  continget  ame  hoctepus  dari  lunc  in. 
digefta  Iccum  ad  hepar  trahet , vnde  grande  fequet  nocu. 
memum.ftpter  quod  errant  qui  inabia  facium  viimul. 
lura  appetitum.  Et  ex  ifto  inferf  if  etiam  epiihemata,* 
infrigidiiia  ,aui  calefaciftia  debem  eo  i^,*  recumis  ap* 
plicari,*  non  ante,  qm  fequtf  « illo  nocumenfi  vt  facile 
cSprthendu.  Tepus  auicjtnaxime^iporiionaiu  tfttcpus 
maiuiinii  per  horas  tres  anie  cibi  altimpiionem.  Et  hic 
confidera  de  hia  qui  exhibent  bis  in  die  fytu.  & hic  canon 

maxime  verificaiur  quando  intendimus  aperire. 

Quartus  tpapeririua  * refolunua  adminiftraia  in  oppt 
hiieibus  matenalibus  hepatia  n6  ifcbft  ab  folui  b fty  pnei 
oiCtSC  cofortSnbui  oifi  forti»  ftieni  oppilatto  Sc  Tupiw* 

QuiiKUfcp  mediem*  heptricxopcimx  terant,&fubti 

lis  fini  Itibftanti* , flue  frigidz  flm  , fiue  calid*, quatenus 
•d  diud  periKare  po6tou 


I7J 

Sextut  medicinae  m cura  diTpofiriomthepttii  eligan 
tur  corarari*y&  cum  hoc  ii  po&ibile  eft  m*  ^ jsprieutc 
operemur,  nam  hxc  duo  Hmul  plu«  operabumur  $ alte<* 
rum  tm.  Sc  ideo  endiuta  maxime  confert  hepati  calc&iflo 
eo  vtroqiraodo  operet  i qualitate.Cmamfena,quta  (xi* 
gidic3te>&^  caUdicate  occuliigquta^  proprtciatc. 

Sepiimuf  cp  cu  in  exhibictonc  cStinuata  tnbus aut  qua 
tuor  diebus  medicin*  tpfx  apitiup,qhqi humores  di^o 
portioncnt  acucndo.f.illos  aut  aliter  alcerSdo  debes  poft 
arum  tale  exhibitione  vt  lemtiuts  natur*  etia  alteratu  vc 
ipla  dirponiioegcbit.aqua  emm  radico  humores  acuit  ex 
euis  vfu  vt  fiipra»  Item  & qn($  aduredo  humores  generat 
mclSchoiia,  ni  ipfa  A Hmilia  reroluunt,&  exiccanu 

Neta  itaqi  pro  canone  odlauo  q»  pofl  aru  vuim  vti  de 
bescurolcmtiuis>d£  fyxtiaraaceriSadufli  rerpicictibus*. 
cuiurmodi  fum  thimus , Sc  epiiherous»  & hic  canonefl  in 
vAiyiS^inexpcricmia  boiuis,&efScaxinuentus.  vi  Gemi«  • 
lissxmi.ierttj.de  fermonc  vniuerfalucur*  hepatistnfine 
inquUsNonemmtimcas  firaulcfiradrctbusaut  fyru.ad« 
mircere  ihimum,aut  epi(h<mum»fcnf^uiaflbdt1i  cxpcri« 
mento  didiciinuS)&  rationi  conuenit. 

Nonus  cp  non  pigriteru  in  fuccurrfdo  maliit*  hepati»» 
qm  faciliter  6t  imprcfsid  eius  m hepate  fi  fuerit  modicum 
cdtinuaia.Br  ro  qm  efl  mebrum  incupofiiior*  debile  ve 
patctexdtfSnitionepofIra  dc  eo.  Item  cdiinuc  laborat  in 
gerKrando  humores  ex  qudru  malttia  contingit  hominS 
aiue  terminu  namral?mori.quodautf  faciliter  patiaf  de^  . 
claratinfedlioncs  que  in  eo  muentum  ia  alalibus  mortui» 
ImacclIo.Cjautfiratles  iicfalijs  norepcriunc  vifcenbu»»  ■ 

Decimus  q»  euitcs,puocatia  vrin3  cu  opus  e(l  folutids' 
ne  vcrriRy&  ecduerib.nam  #m  q>  materia  tnalio>&  in  alio 
iocoeiuscftyqa.CincScauitatey  aut  gibbooponet  appro« 
priata  per  coueniemc  regioncducecia  appheare.  In  Tum « 
ma  iiaqi  hepar  cuAodirc  in  iua  lanitacc  & ab  eo  xgriiudi ^ 
nem  rcmouere  fumroopere  oportet.  Eft  enim  rafbrti  prin 
dpaie  pro  toto  laboraiu  continue.  Vc  ergo  h*c  oia 
facilius  adimplamur  otnniaauc  quaii  omnia  in  getKre 
rubfcribam  ei  noctua, atq>  iuuamia. 

EX  R E B V S nocccibusfuntaccei^ocibi  fuper 
cibum, error  in  ordine  dc  quo  fupra,&  ols  cibi  mala  dige 
ftio,A^  funt  hfc  in  fumma  dc  maxime  noctuishepan.Auu 
potutaquf  frtgidpfubiiofadhtSydu  ienino,&  poft  balnefi» 

Si  coitum.fic  emm  calor eiusexringutf,vt  pacet  confide^ 
rami.Item  rum  corpus  calet,&n  non  fit  ieiunum  cum  de 
a bibatur  in  mulca  quactcacf|,nam  velox,  A fnbica  aqo* 
auraeflio  ad  hepar  qnqi  perducit  ad  hydrope.&  di  hepar 
fumt  fiiflamaium  no  detur  aqua  fine  vino.  Aui.lit  fic  eiut  ViTcoGi 
degUititio  paulacina.  Si  no  impecuol».  Br  vefeoia  hepati  hepati 
nocent  ea  ex  parte  qua  facium  oppilacionem.ftd  de  hoc  in 
dubns,&  humentum  efl  ex  fumma  eorh  in  quibus  eft  vi*' 
Icoficas, per  amplius  VI  ffroCi  & dulcia, quia  ad  hepar  indf« 
gefta  trahuntur.  Vnde  vinum  dulceoppilat  hepar ,qm  tra 
htiur  ab  ipfo  non  gradatim.  Si  cum  fua  fece  grofla  qm  ab 
ipfo  multum  dtligitur,&  contrarium  facit  in  pulmone.nS 
ad  eum  n6  peruenit  cum  fua  fece.  Item  concurrit  ad  hoc, 
qm  porofitatcs  pulmonis  limt  latiores  valde.  Et  ex  ht» 
inferri  debet  qu*  adramiftrStur  in  difpofittone  hepati» 
non  debent  efte  vtfco(a,&  fpectaliter  dulcia, qm  fua  vifco 
fiute  impedetur  rorCi  penctracro,immo  debent  dTe  hqda, 
curremta,&  fubiil>i,quod  correUnum  eft  c5tra  illos  qus 
fy.in  difpofitionc  hepans  vfcpad  mellis  fpifiniudinem  de 
coquunr.  Genttlft.ixicet  & hepati  ols  cibus  viold*  vir.' 
tutis , quia  excc&fue  calidu» , aut  excefstue  fn'gtdus.cibu» 
grofT*  fubftantix,^  prxeipue  vifcofusyvr  fupra.Immus' 
dituemuiKrtonorumfuorum.Oppibtio  totius  cum  ex 
tmmundttn.  Fames  mebrotum  .ppinquorum.  oppilaao 
oisin  viaad  eum.Itcm&ad  membra  poft  ipfum,qrh  dia 
humidiias  fic  retenta  calore  naturalem  conculcat.  Item 
oUfluxusiiiiodctatUi^cmaxuncfaDguuuB*  Itcfiuiguini» 

fndebiu, 


TraAatus.  V 1. 


Cap;  Xllir. 


(03cb(ra,Hf tnibitn  rcrentio.  leetn  mmta  abfWnentiia  ci«  aut  ptr  cfiitatrm.S^per  encmtam,(icauc  eft  choVra  ipMn 
bo>5f  p>otu»  btlncum  poft  cibum , ntmius  vnnar  fluxua*  eo  multiplicata  A generata»aut  lan.ipfe»aut  languia  cholb 

Irem  indiabete,omne accident animt  immoderatum. Vtf  adminut^aut  phlegma  &lfiim.8i per  cditaccm,auc ex  defr 
gtla  (iiperfluj.  ofs  percuitio  hitfhi  in  regione  eiut  > propter  dhi  chy  ftia  fellic  non  attrahentia  choleram  ad  fe,et  ex  cotv 
paruam  etut  cooprnuram.Omnix  inctllut  vtiox  propter  fequenii  purgantis  tpfucn  indebite  cholera,  aut  mala  com* 
appendemram  eiut,legumimbutvif.  Longus  vflis  diure  plexio  cordts  calida  vt  m fit,accidii  iDceiiuts.aui  inaia  c6* 
ncortim  prxctpue  fornum.  Omne  mali  (anguinis genera  plexio  ftomachi  calida  exacte,  vel  quolihet  alkend^Hf^ 
fhrum.  Item  Oxcialicer  nocent  medicinx  laxatius  fortea  cerebri  apoftemati>vel  r^necotius: vela^titextdenciaio 
fcam'Honra.ellcbonjs.diagrydium,euphorbium»bAfci'  membris altjsfibipropinquit'i aut  rCneaUidtcansrenua 
fiia  bpisla^li.armemit  Sc  huiurmodt.  Item  aloes.  V nde  SC  huiufmodi. 

Me^.dealoe?idtcunt<|uidam(^lxditeparal]^iprumi  SIGNA  dem6ftratitta.primomalecomplexionb 
& videtur  quod  Ht  itiud  pp  apertionem  quS  efficit  in  ve>  calidx  (itis  vehementis  qux  non  exnr^uttur  potu  aquar* 
fita, verum  re^ilicario  acquiritur  n vt  conferat  epaii.  Ii9  vt  ea  qu;  a pulmone  vel  llomacbo  venit, quia  exceflioa  ca 
nocet  dC  longus  vfus  infrigidantium  enS  in  febre  ex  chobe  lidiiai  epaiis  eam  re(bluit,dC  magis  extinguiiur  co  empb^ 
•ccenfione.  It?  continuus  vfiit  tacendi  fuper  latus  dextr0.  lHit.Oemilis.pauctnisappetttus.Inflammatfo,vrinx  nn* 
EZ  MEDICINIS  conferentibus  fum  qux  <ftura.Pulfusvelontaa,A:feequenttafebrts.LpdikcaIidia, 
h0t  amaritudinetnqua  eft apeie cS feypticitate  quaepar  iuuattafeigfdis.Corponsextemiattoniieconrumptto.d^ 
iplbm  confortamr^vt  ablmihiiim,tanircon5f  huiufmodi.  ad  hanc  atiqn  cum  Tit  fortis  eliquatur  fubfeancia  epabs. 
Ecdi(!hiraeflquadl(c.  quiatn  omntamamudine  nonefl  Item dyfenteria maxime  qficilabhumoributacuttsfty/ 
ftyptichas  talis,  vt  in  alocAflmi libus , de  quibus  fupra.  piicttas  venms  abfi^  grauirate  & dolore  in  lateribus, 'quit 

Itero  omnia  rcapentiua  feypticrtarem  partteipantit,  boni  ex  forti  refotutione  &exiccationereroluuntur,&minor3« 
odons.fpimibus  conformM,&  putrefatfhonem  prohiben  tur  feceS|&  eft  vna  ex  caufts  et  prinapalibus . ilypcicitat 
tn,vi  fum  ctnnamomum/xtremitates  rquinantt.  myrrha  ventris,  fecundo  apho.cemml.  s*.  Vomicus  vfc^  cicrinus» 
Sc httiurmodi,de  quibus  tnfea.  Item  ob  mundificaifua,et  rubeus, aut  viridis.Egefti6et  cholericx.Afperitas  linguy. 
abdergrmia  non  vifcola.vraqua  hordet  bitem  in  difpoH  Irem  illa  Hgnificant  xtat.complexio  regime  prxtentum. 
Itone  calida  eius.  Irem  ea  tn  quibuaefe  maiuratto.tt  leni ft  coloris  mutatio  ad  citrinum.ars,’confiierudo  & huiufmo# 
catto  cum  nypiicittie,vteft  crocus.  Icemdulcta  fuattia  di.&maximeapparentqf^talis  caliditasnoneferxceffiua 
ftypticitateparricipantia,vtpaflulx.  Item  dCtaltapene/  redmcdu.q»nfuencexceniuagenerabiimelancoiiam.per 
tratiua, vt  vinum  non  gronum.fed  fubtilit  fubftStip , odo  aduftionem,&  tunc  fiet  manta,  SC  hmufmodi  xgmudinea 
riferum,?!  dulce,  & non  multum,  fpecialitervbi  nonfic  melancolfcp,d^<tconttngii  fluxus  vemrts  v&|iadrynco^ 
calidttas  prohibens.  Jtemaromatfcafeyptiarate^con'  pira  cum  cafu  appetitus  debilitata  vmuteepatis  ppexcef 
forcatione  participantia, vt  phifetei qm  fum  in  dirpofitiO'  fluam  caliditarem^accidiiexa  qflqiaduflio  in  (angui ^ 

ne  epatis  frigida  iuuatiui  valde.  Non  enim  in  exemplis  me  ne4Ceftegeftio,ficutfexviniqnqia(hmturepar,etegredi 

eitendo,qni  tn  cura  malx  complexionis  epaiis  ponam  iu  tur  cum  egcfliont  ihquod  grofliim,  quod  eft  dc  carnoflta 
uamia^cenria  calida  ,5^ frigida  ad  rpecialia  defeendent.  t<  epatts  iam  putreftefra . 

Poflremo  confert  regimen  contrarium  fupra  feripto  fum  Demonflraciua  male  complexionis  eiusfeigtdx  fum'a!^ 
pium  ex  parte  quanricatts,?r  quifrtaris,  & ordinis  abi,  & bedo  bbiorum,et  lingue, phlegmatis  roulttiudo.paucitat 
potus. vt  quod  cibaria  flnt  debrtx  qtiamttatit , qualitatis,  fltis,corrupcio  colona, & exitus  materix , qux  qnqi  deni«^ 
debito  ordine  airumamur.Simtlitcr  de  potu,  Sc  de  exteris  gracur  declinanaad  viriditatem.^  qflcp  (?c  ctmna  ad  colo 
didis  tn  de  nocentibus  epan  in  genere  fupra.  dC  fle  hxc  in  rem  pbiftid  decltnSs/^  qnqt  phlegmatica  grofla  propter 
generali  fufficiant.  frigtditatem,&  eft  (amrs  cum  paruirate  digefetonis,  3c  afe 

Demald  complrttone  calida,  <*r  fngida  rpam  quando  eft  cum  fluxu  non  per(hieranrc,&  oiro  prolongs^ 

CKmmatma*  Kjtbrica.  IL  feqwrur  nmfeAqntp  eft  fluxus  fimilts  loturx  camiuro* 

A,^  _ . . &ip(amfignificantptas,confuciudo,regioneinprxrerit6, 

Nitip  ad  eam  cursdim  accedat  oponet  vt  pnmo  vt  qub  bibii  aquam  frigidam  in  letunto  aut  poft  balneti« 
fetas  vitra  canones  poflros  quos  reuidere  debes  ^ aut  poft  coitum,namepar  inflammatum  tunc  cum  auidi<' 


Ordinario 


Deaegncud.tupat£s«  174' 


6imtp  (Mgcft»  fi cft  nrcenarn.6ua' 

MUMio  ipfliM  aacerne.Rcinocio  nialat  complcxionit  mfi * 
WiHcpuia  confbrtanoJlccidemium  reroocio. 

Ouru  VI  Crpe  di^  cft  debet  tendere  ad  concr^rw  ciu 
fie.naon  aer  debet  declinartad  ^rigtdu«/vc  fi  non  fit  talu 
fiat  ults  pamcubneer  to  camera  fiern^dofolu  lalicb»  vi^ 
a^pargendo  aquS  cum  aceto.  Ici  ctbarta  fine  olera  frtgt' 
<h  vt  blicta,U(Suca>cndm»»  Ipinachu»  & hutufinodi.  lU» 
Crub  hordei  oon  Ipiila  fed  iubetita  df  vnhierialuer  cibaria 
frigtda  fimpUcia  & compofica^de  9uibua*  fupra.  tj.  &.in. 
■rac^cu  ad  quae  rectiriat.  Itero  virtute  exifiente  debilt 
detur  caro  gallinp*  perdicia»  Si  hm6i  ex  carnibua  budatia 
l^)cracu,aucdcclinanttbua  adbigidunv  dequibua  atto^ 
«ia*tp  fi  non  inueniuntur,talca alterentur,  quz  inuenioiur 
curo  fucco  vel  vino  granatorum, berberta,  aut  agrefia.  Si 
aceto  pafliibto.ltcm  fiant  «btiox  exeiaabfip  rpeciebua. 

Item  demur  pifccapetroH  cum  agrefia, pifccsen^  oiarc 
ciroi  budati.  Bt  de  huomnibua&fiuiftibua  terno  tradr. 
Si  cu  ibi.Bttaro  ruperfedeo  k longa  narratione  raliuro,qm 
Aatirotnpcrfictedoquarturo  canonerobciamde  mulcia 
aalibua  mentione.  Sed  hic  aduerte  Auic.ciSmendac  car 
net  lymactaruin,quf  tamen  Tunc  multu  viTcofit.  Propter 
quod  feito  q licet  lyroacix  i proprietate  hepati  c6firanc, 
tamen  non  videni  cdfierre  hepati  oppibto,aut  apofiema  ^ 
co.Gcad  Autculic  qimelligit  de  hepate  extenuato  quod 
requirit ,nutrimenm,d^  extenuationem.  Et  in  alqa  caubua 
credo  eaa  non  mulm  cdfene.  Poiua  fit  aqua  hordci.nam 
Auic.Et  in  aqua  hordei  fiint  omnea  ifix  proprietacca  qux 
fiipplc  requtrunf  m potu  comicniemiad  hoc.  Itr  aqua  fim 
plex  dcc^a  cum  modico  vinigranatorii.  Et  fit  memor 
canonia.qhabciea  inflammationem  hepatia  non  debent 
bibere  aqu9  fine  vmo.  Abfiineac  ab  exercitio, ab  om 
ni  re  habeme  calefacere.  Menllirec  fomnum  &vtgiliaa. 

Studeat  tn  beneficio  vemria  cumrebua  frigidiaremu* 
aeniibua  ma  iam  compIcxionem.Dc  qutbua  i n coplemcn . 
to  quarti  canonia.  Abfiineatabtra>rixa,&abomoi  tali 
accidente  habente  inflammare. 

Pro  complemento  fecundi  nota,  quia  diae  fi  efi  oecer 
fiuia  quiaabquado  peccat  CinguitCblua  cm  non  debcl  di* 
gefiio  fcd  fiartm  euacuario  decura  putridarum.  Auic.  Iii 
aliquando  ianguta  cui  mifeetur  cholera, qui  etiam  non  ex« 
petTnturlk  digmioneeuacuan  debet  per  phlebotomiam, 
pofi  qua  competit  etiam  digefiio.  Si  cuacuatio  debita  Ca ' 
ifiacum  ihamanndia,aqua  fiuduu,<&huiufmodi.^qui- 
bua  quarto  iratftatii.Qubd  fi  hirni  cholera  ipb  fbb  dige« 
ratur  euacuei  cum  appropriacia  et,  ut  quarto  tractu. 
Qybd  fi  fuerit  phlegma  bUiim  recurrealleg.tratfiatu  pro 
ciua  dfgefiiuia.  Et  hic  nota  cp  digefiiua  del^  lulcpizart 
iuzu  canonem  quimumexgeneralibua,&correbrium, 
ilb  tamen  vide  de  rebus  nocentibus  hepati* 

Pro  cenio  dicendum  pnmo  q materia  peccans  fi  non 
fuerit  (anguis,  aut  (anguini  admixta  euacueiur  cumeua* 
cuantibuscholeram  de  quibua.tin.ini(fia.  Sed  hic  nota  q 
infiifionea  ex  reubarbaro,&  huiurmodiuiqua  fiudlun  tSde. 
liini  maxime  cnuenifteatvnde  ficui  dedif^iuta  didmm 
efi  imelligatur  etiam  de  euacuatiuis.nam  liquida  hoc  rafu 
fune  maxime  cdueniencia.ineltusentm  penetrant,  liemdl^ 
fi  fiierim  frigida  remoucnt  mabm  cdpiexionem.  vnde  pi^* 
lulx  hoc  cafii  non  funt  ita  cduemenies.Tu  tiacp  ex  edpofi^ 
tia  ira(ftaiu.fif}.c5pone.  Sed  de  phlebotomia  dicemus  an 
fimper  c<5petac  in  omni  mala  complexione  calida  hepana 
,ppcer  caifoncm  vniucrCitem  fxpe  allegatu,  quarta  pnmi. 
de  phtebocomia.Caue  d^c.  Dicendum  q in  omni  tali  cd> 
(eiKiemeuirtutc,&  exteris  vbi  non  fit  prohibens,  vt  tfiec 
humogt  penuna.&  huiulmodi  cdpetii  phlebotomia  (ake 
cuftaiiua.namex  cati  rtmicitl  multuiu  caliditatiaexccnua 
VI  patet  incflligcmi.CanQn  vero  intcUigaiur  deeuacuan* 
ua  in  qua  foret  canta  etttootio  q frenum  cholcrp  ei  nS  do 
■luurccur.Qtibd  fi  corpui  focm  plcthortco  oon  cft  iuifi« 


candum.cft  enim  phlebocofira  euacuario  vniucrikiia  hu*> 
morum  muliicudinc  rcfpicima  quarta  pnmi.all.capt.h2c 
femencig credo  voluerunt  Halya.Sera.Viacicua&cxicrf» 
qut  fiatim  tn  principiofacujc  phlcboiomi2  in  mala  coni' 
plexibnc  ca.hepatia.  Vnde  abqut  qui  negltguc  facere  phle-» 
bocomiamcum  languiniaabundamia  magnum  induefie 
periciiln.Decenccfi  emmam  puirefcerematenaro,auc  fiat 
vulnus,auc  iniclirofim  incurabilem  conuertacur. 

In  perficiendo  quarcu  prius  enumerabo  frigida  hepati 
eSueniemta  Si  ciua  tale  difcrafiam  rcroou^ia.  Si  fiim  ace-* 
cum  ,agrcfia,acriplcx,aceiofiiaa  citri, berbcria,ccrpio  (ao' 
dalinum.Mef.ij.antidotari),d^  efi  vfuale  cucurbita»  cara/ 
phora,(ed  in  modica qu2tiraieeroplafirn  dcfomo  terrx. 
fecuda  anitdoiani  MeCenduiia  hepatica, granata  accroft* 
tulep  viol.hordeu,pct(ana  eiua.aqua  etus.olcuro  rof.popu 
leon  Nic.d^  calore  mirabtbicr  roiiigat  poriulaca,la<fiuca» 
rofa:lemperuiua,nindali,fy.aceto.nmplex.fi>lairum»(pO' 
diu,ihamarindi,crochirci  de  fanda  lis.  de  fpodio.  de  cara* 
phora.de  berberia.vnguemaro.viol.  Ex  laudatis  c6po» 
firis  ad  extra  fum.ia.aquar3  endiuix,hepatic«,ro&i(,^.. 
fimhij.aia.5.h.rpecieru  ceroti  fiindalinc.5.r.mtrce»d:  ca 
petta  duplicata  apponatur  iMpati  in  xfiate  frigidn  in  bye*> 
me  calidufflydi^h  teporibus  mcdqa  medio  modo.  Et  fijc 
cia  herbarii  diaarum.  VI  Ia^ucx»folam,&hindfcaace^ 
to*  IrecumaquiamtfcedofuccoapuL&hmdi.  Empla» 
ftrum’i».fuc.portulacx, oleorum  ror.deabfimhio»de  fptV 
ca»violaci.ana.5-i.fuc.(bbcri,fucci  abfimbi)  abfqi  refiden 
c«a»ana.5.  r.fandaloia  alborum.^,  f .rqutnanci,cyperi.ant* 
5.).feminum  fiigidoqtmaiorri.^ti.(emtmlpapaiieria.5.n 
camphorx.^.).  f .cum  roodicofarmx  hordei,  fiac  empla^ 
firum/x  quibus  potes  facere  vngutntn  cum  cera.  Aliud 
q.oleirof.<&olei  vioi.  defpica.ana.l.r.pulueria  ceruf' 
fx.dequa  indubqs.fpodn,fqutnarMt,iandaIorum  al.ana* 
$.t.aceTi.|.  f.cerx  &c.fiac  vngiiemum.  Pccia  inmKfu 
inaqua  violarum,  dif  oleo  rof.  accio  pauco  efi  medicina 
fingulans  in  cxting^do  hepacta  inflainat lonem*  Itero  vn 
guemu  populeon  efi  mirabile  ad  hoc.  Sed  hic  aduerce  qa 
ineo  tngredtunl  fiupcfacictta»  propter  quod  nota  q*  diifio 
efi  10  quarto  noiabtli  fupra  in  principio  pnmx  rubricra 
debet  enim  efie  pofiremo  remedni  Vnde  rora  hic  q>  vbi 
fuerit  tn  eo  oppilatio  debemus  abfiinereab  opiacta.  Iceni 
Ii  fngidia  multu  fiypcicis.Iccnon  oportet  frequ^arc  in  tn* 
fitgtdandoheparroedicmaafTigidaacuquibuacfifiypii' 
acaa.vnde  Aui.Bc  no  oponet  quide  vt  de  ifiis  mediana 
fumanl  iHefiequetuer,in  quibus  cft  cu  infrigidatione  fiy 
peicitaa  4>pter  illud  quod  efi  in  ipfis  de  vt  faacdi  accidere 
in  ipfia  oppibeione.  Iif  nota  nenufUiar  efi  luuaiiuum 
valde  in  hoc  flue  fir  olea  ciua  fiueaqua  fubtimacionia,fiue 
aqua  decoffeioma,  fiue  (ticcua  eiua  cum  brina  hordei  em*- 
plafiratua,efiexiuuaciui8ualdc,&  budatia.  vnde  addatur 
modicum  aceti.  Ad  intra  oxyzaccara.iulcp  vio.roCfy* 
rup.de  endiurafimplex  fa<fhia,fcilicctcxaqua  endiuixdc 
zuccharo.ry.nua  cdpofitusbtfiut,  falicec  cu  (emimbut 
c6ibua,&  modico  aceti  datus  cu  aqua  hordei*  Item  fyni* 
nemipharimi8.fy.de acetoiicatc  ciert.  iceex  datis  potes  c5 
ficerc  decovtioncsdf  fy.  valemea.fed  ubi  fufbctara  hpc,ft 
iltaquxdc  digefiiuiacholerxdiifia  fum  fiipfa.itij.cra(fia. 
Si  cu  ibi.  Pofiremo  nota  fi  mab  coplexiocalida  fuerit 
anciquaca,&  maxime  naturalis  vbi  (iirpicaiur  ex  diuer 
ficate  a^iuacalona  Atbiile  Pm  partem  fit  refoiuul,&  Pm 
partem  tngrofiaium.vbi  dubitatur  de  futura  oppifattone 
debent  cTi  fiigidis  cdmifceri  calida  hepaiKaapericiua,  vt 
cum  cicorea,cupatoriu,rpica  &'  hmoi.Ec  fom  himc  cano 
nem  tnrelleatc  Auic  tmmediatcalMoco.qi  fi  conngK  etti 
in  ca  ficaniiqudia  fieri  phlebotomttm.fiatfied  in  modioi 
qu2ftiare.Iuxtaiiiud  Auic.prima  quarti  de  cura  purrida^ 
rum.  Cumqi  pofipofiiaia  phlcbotomi2  non  efi  ampbua 
ad  eam  imeocio  (iipplcadcuacuandatatxam  quStuatem, 
quanta  ruacuari  debeat  in  pruicipioiEt  quod  didUi  rft  de 

ouh 


Traftatnt.  VI. 

■itli  cSptexioAe  oitida  cum  nuceria  aouquita  imelltg^ 
ttnm  de  itU  qua  eft  fine  materu,  quonam  ex  diunuiate 
cfporii  c6plexK»  mnam  hepati  debiluaa  eft « quapropter 
timeniJj  ne  ex  vGi  inhigidenciuiii  folum  corrumpatur* 
C^iinrtcomplememuna  quxrein  rubrica  requciut. 
Acciiiencaveroquahepat]  accidere  co(ueuetoc  fiinr 
4eb«iita5>(tolorapollcma&hm5i.ad  qua  fiquunntr  po« 
ftea  alta  mala  dirporuiones,vthydropirta,cazcna,dyren 
tena , hepactea  Si  Ituiufinodi.  de  qbut  omnibus  tnha  fuis 
.^culibus  rubriets. 

CVRA  Inmalacomplexione&igidaetiScumma' 
tero  proportionales  canones  firua. 

Bx  pane  ordinationis  dipta.digefiioms>euacuaifonts, 
& caieroi^.nam  dtpta  debet  tendere  ad  concrartoru  can* 
fa,quxaoc  Itnc  contraria  huic  malp  cdplexiom  habes  fu* 
pra  tra^.f).<SC*iti*Sed  hic  nota  q»  muliu  debes  ttmcreop 
ptiacionctn  quam  (acihier  incurrit  hepar  ex  malacdple 
xione^tS:  ideo  cibacia  firu  apcrittua,  propter  quod  muliii 
lauda  ntur  fimiru  imiora  cafi,  vt  vfus  cota*  V nde  A utc* 

C alefactencia  noca  fune  vehementis  tuuamemi.  Secundo 
nota  qutt  ex  mala  coplexide  frigida  hepatis  cdfueuic  fu 
perueiiire  veturis  iubricttxs*hinc  Aui.  &aln  multum  iau 
dSc  fty  peica,  vt  caules  ccr  coctos*panc  alLtu  3C  hntdi.  It{ 
laudantur  ab  Auic.  ventres  anferu  allaii  Ced  ficudo  cano « 
eie  magis  laudantur  vemresgallinaru.  V alent  etiS  carnes 
budatx,<&teperacx,<S^leuesdecltnancesad  calidii  tertio 
sratfbd^  tu  ibt.Itell  proprietate  carnes  lymaciaro»  fid  con 
dit;  cum  feminibus  calidis  maioribus.  Itf  valet  ci nnamo 
«num.ltc  piper.  Exlruif^ibus  laudamur  phifiiciA  amy 
gda(«.X  quibus  tame  fe  abfiine3t,qm  afkruiK  clle  difhci* 
lis  digefiionis.hni  tll  phifitci  proprietati  co  hepate,  vian 
oir  pafiuUs  qm  hepar  lUuSt  et  It  proprtente.  fidala  euitic 
dulcia  apra  oppilatione  inducere.  V inu  fit  albu,vel  fab 
cero  aurelia  non  vinofum  fed  mediocre.iua  rh  imereil  mi 
fiirare  gradu  caloru  in  patieniiqih  fi  hterit  (ebriem  opor 
iei  plus  moderari,  li  nd  minus, &cdfidtra  it  xiate,  edpie 
mone  iocius,&  hepatis  vtilipra.  AbfiinrSt  k vino  groitb, 
turbido , multum,  duld  &ab  omni  rediflRciIis  dtgcfiio* 
nit,pircibus,cibarns  grolTit, carnibus  groJfis,  k cibis  vi' 
Icofit  hmidis,multum  humidtis,&grofiis. 

Oedigcfiiooe  Sc  euacuacione.dicproportionabiliter 
vt  Tupra  de  calida,&  pro  his  ad  quartu  iraaatu  recurre. 

Pro  remotione  malx  cdplexionis  fciio  vt  fupra  q>  pro 
a calida  ^x  intus,5f  exira  applicSiur  remonet  qux  ^nc 
bepati  comecia,  vt  funt  ameos,apiu,  aqua  radicu  cinamo 
smim-cyperi.cddiiu  de  airo.c6fe^io  dagalangx  Me^. 
diacurcuma,cle<Au*degcmts,fcenicuhit,garyophyUi.Uu 
rus,mricgctx,nafiurci6,  nux  muCoxymel  cdpofitu.pib* 
rua. fy.de  ihymo.de  eptthimo, de  eupatorio,iheriaca,cro 
chifci  de  lacca.de  cappanbiis,deeupacorio,hyltopus,  sio 
zi.conditum.Iiidf  c5fm1eafiatu4whoiiica,diatrion  pi' 
pereoNi.ficus4>hi(b'ci,hepar  lupi,nepita,fy.d'ab/inihJO,  ^ 
|aluu.NSvc  pacer  ex  his  quxdSpimermsquxda|}  ente* ' 
rius  applicari pofium.  Laudatur  inadcxtraepithema  ex 
tebus  i9  diibs  vr. ip.ruc.de  eupatono,  fiue  rcfidemia.^.if. 
f .aqux  abfinihn.f.xq.cinnamo. j.uqacecf.5.fj.  Iie  va»  - 
let  emprm  de  meliloto.  ltem.ip.(artnx  hordei. vijj.  fioqt 
meliloti,  camomillx.  an.M.f . muciilaginualtl^.^  v. 
cypcrt,rquiiumi,mafii.fpKp,an-5.i.  Cindaloip  ru.  caumi 
aro.tup3Cor{i,abilmhrian.^h.rpodn«9*j.croci*9.«ace. 
ci.§.  t.olef.roC{.i.olci  dcablinrhio,oiei'  nardini.  ara.5.ri. 
ficuum  ficcarfi  numero  qmtuor,paliyaru.§.  f .(ac  empla 
Icrum.  Ad  intra  tam  poliu  funt  mula  qux  tibi  fufhcere 
debet.  Sed  noca  hic  pnmo  hp c mala  cdplexio  cu  ma-' 
lerta  incipiendo  ^ cib  qnqi  efi  calida  Sc  Gc.&  qniy  ca. 
hu*&  ideo  iwortec  yt  molitur  i cc  qux  fcripa  Ainc,  vt 
sti  calida ec  uc.exhiberciTig.rt  hu.moderate  vt  fupra.  Vfi 
Aui.de  regimine  malx  coplexioms  ca.dcfic.  v istur  hfu 
cam  cibtt  ^igidinA  herbis  df  hibdif  pfopric  emU 


Cap.  XI III. 

uUidKeuJtecea  mqutbusefUngus&  fiocsettvciicacA^ 
Ec  noa  ^ hic  laudof  ab  Aui.  lac  afininu  cu  ubarfciw 

c]uod  imclligc  maxime  in  cdlumpttsex  nimn  hepatis  fic 
chace.*In  calida<vero&hu.vtcrefiigidu&fic.VnAuf* 
dehocadimmfircnnjrinfirgtdSciam  quibu  rfifiypcsei 
tas,&  exiccano  aliqua  ex  cibis  Sc  medicinit.Qyod  U Btt'' 
rit  oppilatio  & materia  fint  ctiSaperiuua  (iibctJaciua*  Ia 
fngida  vero  d^hu.daproporportu>aabtliier, quia  calidis 
Sc  fic.  vnde  A ui.  A dtninifirftur  ex  abis  3c  m^icints  ea 
tn  qbui  fiim  fiy  pcians^  caliduas:&  fubcilacio,dl£  eda 
cacto, & de  htt  excpla  plurima  poftti.  In  frigida  vero  dC 
ficca  adminifiremur  calida  humeifricia  ,qux  in  non  rtee 
dSc  k ficciute  propter  fralc  lapfumhepaus  adhumidfib 
Vn  Aui.  vt  nd  aduentac  vltenus  (inis  in  mollificacioocJk 
vt  hepar  n5  molhficctur.  Ec  quod  dii^  efi  de  malacoa 
plextonceiuscu  maceria  proportiontbilueriiucUige  dc 
eaabfcpmatenaquprolisaUeratiuiscuraatrde  quibusfii 
pra  a<^um  efi  ad  pfmum* 

PO  $ TREMO  addo.vi.tnfummaaquodSbciic 
collcifla  in  curatione  liepat is  conii deranda,qup  tn  fi  bene 
ccnitdcrencur  fupra  tatfbhierur.ted  fic  repetiia  placcbus» 
Primu  atttaifno  qux  efr  tn  hepate  nobilis  & necefiarta 
^oibus  membris  ,qux  dici  debet  vniuerfrlts  anradbo» 
vndecauendu  efr  inquamum  poilumus  ne  demus  Ixden' 
eia  operatione  eius,  tieendu  efr  forma . vn  o1  hepar  an  * 
gufias  habeii  venas  ab  exhibitione  oppihntui  abfiinMfi 
cfr,(edvci magis apertttuis.  Temndl locus.nScuficin 
prohindo  fiiuatu  oportet  augere  nsedietnS  in  quantitate» 
ne  m va  defictat  medicame.  vc  exemphficac  Aut.  quartt 
prtmi.primo.  cap.  dc  medicinis  pulmonis . QMrtu  eft 
cdpiexio  naturalis.  nS nun$ aut  infrigidantia , aut  cale£s« 
cifttaapplicabimus^utab  eoi^applicacide  cellabimiu, 
nifi  pnuteiutcdplexionaruralisnobisnoiafuerir.  Qum 
tum  rfi  colligama  eius,  v nde  quia  habet  colliganiiS  cil 
diaphragmate  rembus , tntefimis,&^.  vc  (tipra  tn  pnner^ 
pio  cap.debemui  etiS  abfiinercab  exibmAe  eofk,qus  Ip' 
dumfuacoUigSna  neex  hoc  dinu  patiatur.  Sexui  efifcn 
fus  ui  eo  dcbilit.&  ideo  licet  pais  frntiat  abfiineodum  cfl 
h mediciiMs  multo  forabus.  fed  prxter  has  confidera  mi" 
bri  fijbfiantiam,de  qua  in  principio  ca^ 

D(p<mttrdtekcp4tfr.  IU&ric<s.  IIL 

QVandoqi  contingit  qi  homo  accipit  cibum  tem* 
peratp  quanciaiis  Sc  lamen  corpus  proptcrca  dc" 
^ btlitaiur.  Imo  accidit  ex  eo  fluxus  hepaticus, 
dolor  grauauuus,vitofiias  plunma  Sc  hm6i.dl^  hoc  ideo 
qfh  hepar  efi  parml  non  potens  ampletfit,  Sc  regubre  chi" 
Ium  f ranfmtfium  d k flomacho,\'nde  quod  H stirahic  n6 
pocefi  enaro  bene  digerere  propter  eius  paruiiatemxt  tfic 
accidit  dcbtlttas  cx  fucceitionc  lemporit  inopeacioni" 
bus  eius  digcfltua.Camadiauua.  vnde  fequuntur  qux  di* 
^ fum. 

S I C N A dcmfiflraciuafumquia  frcile  oppilatur 
Sc  tn  eo  generatur  vemofiias  plurima,  Sc  grauatur  i cibo 
«iam  icpcrato,  fi  pauco  vtaiur  cibo  corpus  ipfum  de* 
biliiaiur  eo,qm  plurimo  indigeret  Sc  continuatur  dcbiis 
tas  digefitonis  propter  eius  paruiiate  SC  multipltcacur  op 
pibciOt&ex  figntt  magis  ctrctsefi  bmiitas  digitorum. 

CVRA  canoiKs.In  quo  cafu  fic  efie  rognofeis,  tuc 
rege  talem  cum  cibis  paucx  quanciiatis  Sc  plunmi  nutri 
menri,dl  velocis  penetrationis , SC  feparet , cibum  in  dic 
naturali  iii  pluribus  viabus.vi  difpofiiio  ipb,xits,co«* 
(uecudo,vmus  &£.tuo  iudiao  cxi^ic  cuqi  tenebis  mun 
dumeti  medicinis  fokittuis:leuibus . vt  fupra  diurettctt, 
d^hepatis  mundificatiuis.  Item&cumapemiu»s,d^fiib* 
uliaiiuit , ne  in  eo  cadat  oppilatio . Pro  etiam  ampliori 
documento decompofitiooehepaiis  recurre  fupia  adea 
wx  de  fiomachi  paiuiuuc  Icn^frxTum , d:fic  haec  di* 
Mpfoniocluftauc»  jj 

Dcdcbilitate 


DcargrituJi(pttbr 


VeitbiBt4Uehepdtiu  RnMc4.  Illt 

DBbtlrut  bepacu  duobut  modttc6(i<ktan  potcft. 
Voo  modo  vc  iliot  morbotctut  de  neccAittic  fe 
qlll^.nec  addtt  aliquid  fupra  coa.ln  curatione»  qa 
fatbtODcm  abquale  vt  verbi  gracta  adhuc  recedente  ma' 
Ii  complextooe  hepatis  remanet  esoluno»  it  rdblutio  ali« 
qua  qu«  rcousrum  racentioncm  aliS  fiipra  malfl  cdplexio 
nem  tam  dwtl^pnma  modum  non  debet  fiericapi» 
mlum  ({Kcidcyled  bene  ^ fecundum  modu*£x  quo  pt« 
tccdiilblutiodubnflcinpnacipiora.moucrilbliti. 
bibtat  hepatia  cft  laeHo  vmutia  Si  a^tdia  naturalia  ipfiua 
abUta.r.dimtputtvelcornipea»qual«duntur  aut  omnea 
caua  vinutca^ut  earum  aliqua  tamum>cuius 

C A V S A ^mplurlmumcilmalacomplexiofirigi 
da.  V nde  Aui.de  cun  dcbibotia  Iwpatia.Ei  plunmo  qui' 
dem  debilitaahepacu  eft  propter  &ig^  aliqCL  Sed  hic  iiO' 
a 9 di  hepar  dicitur  tnhtgit^t  per  reroluiionemcaloria 
innati  h ^idicate»  dCexccAiua.  Dicitur  omnia»  quia  efie 
appelia£jvha,  dcbilicaa  .^o  aot  cll  ^m  aliquS  ea^  tra  tunc 
appellatur  particularia. vnde  Aui*  Si  qhip  non  cU  vniuer 
fiilta  debtlicaa » immo  eft  ^m  aliquam  quatuor  virtutum. 
Et  dicitur  Implurimn  quiaetiSalt^  qualicatibua  con« 
ungere  poc^ftd  vc  videmua  hepatici  plunmum  de 

cUnam  ad  citrinctaceniydlf  adalbcdinci  &adalbedincma 
gia^m  talia  albedo  figniScac  frigiditatem»  Si  ciiuntiaa 
caltdicaccm.dif  cum  calidiiaa  aut  ^gidttaa  cxcelliue  inten 
d4cur»ad  viriditatem  dechnac^ut  fuGredinS . hoc  aut  pro ' 
pteraduftionem*  Iccmvcdidldeftlfhgiditatc AlMi.ac 
ficcitaie  accidere  poceft,&  cS  materia » SC  ablcp  maceria. 

Contingit  e:iS  debiliiaa  ipfiua  qd<^  ex  caufa  fut.qhqicx 
caola  qu«  eft  in  alio  membro. vt  vAi  gratia . quia  chy^ 
ftisftllisnonactrahiccboler5,aut  fplen  mellcoliam,aut 
renet  non  attrahunt  aquontacem^uc  veftea.  vnde  hx  hu« 
midtcatet  in  hepate  retente » debtlicaicm  tn  eo  inducunt. 

Aut  quia  matrix  nimtu  trahit  de  lanmine  »■  vr  in  nimio 
fiuxu  menftruo«,auc  quia  parum  attraliic,  quia  menllrua 
rettnctur,vnde&  rette  Aiperflac  in  he^  ipTum  dd>tlic9t. 
Accidit  ex  vitio  ftomachi.  vt  cd  o5  mimdac  ad  ipfum  cbi 
him  bonx  digcftionia,quia  eft  debdtter  digeftua  aut  ctiS 
cornipcut.  Iccm  ex  nocumento  i nieftifKNg>vt  verbi  m 
itaaccidit  oppitatioinduodenoex  humortbuavifcona, 
vnde  no  cranfle  cholera  ad  inceftifa.propcer  quod  vimta 
cxpulftua  ab  ea  no  ftimulatur.  vnde  f^ea  retthftur.&acci 
dic  boc  md  coUra  qnqi,  Si  iliaca  paflio^&d ! cafti  ex 
taU  oppilaeione  diolera  regurgicat  ad  hepar.liem  Si  quu 
tnccftina  runtplena,&  quia  plena  dfpp  opptbcionem  nd 
rcapmc  fiinguineab  be^ce,quare  ex  hia  ioiabua  cauOa  de 
biliutur^vt  in  i^ritiaeft  videre.  Contingtc&  qhtp  vi 
tto  rpirituaiium»  vt  i mala  cdplcxionc  ca.  eorum  hepati 
c5icau,quod  A cul£a,<Siai^iiaia  malitia  ofteodic . Aut 
ab  humore  non  calido  quod  grauhaa  declarat.  Item&^ 
RiaUcdplexioneca.^tococleiJata» vtinftbribua.  Iifcd 
amniaie  cerebri  cdicancc  aut  materid»  aut  maU  compic' 
jciooemipn»Acutdlerpiricuaica.  Simiiitercx  parucom^ 
poQntbab»quumeoadeftapoftccna<angttineu  auteryfi# 
pclaa,ttem  vlcus^auc  (cil&ra»auc  oppdarto  Si  huiuGn^i. 
Et  in  (ucnma  icico  cp  debiliua  totalia  hepaHi  aggregat 
debilitatem  ohim  virtutum  eiua.Aui.Ecaduerte  q>  aitra/ 
dbu3»&  dtgcftiua»vc  plunmum  debilitatur  k ftigore,qm 
hcalidicace  non  e»ceiliua  tuuatur.nam  abexceiTiua  debtlc 
ncur  cum  omma  immoderata  qualitaa  Sic.  propter  quod 
dixi  vtpliirimum»&  recenuua»quia  a liccicare  iuuatur.  Si 
gxpuUiua  li  llcdtttc»qm  ab  humidicace  confortatur. 

SIGNA  demonflrattua»  cum  vftka  colorem  ali*» 
cuiut^mftmicam&nitattaextitnahepar  eiuaxgritudinS 
non  habcre»vndc  color  imtnediaciua  fuper  di(lK>ntionem 
hepatia  lignificac.  hepar  tribuit  colorem  bumonbuay)ui 
dbDdc  CMOcam  cutoa » ^lcdivilla  aute  liupcr  ftonacho» 


»75 

qiin  praeparat  hepati.  Et  haec  tria  attende  ne  dectpstria. 

Prtmum  fumptumexpane  ftgnificatona:  quia  delwcr 
Ctexpertua.  Secundum  <p  non  fit  color  ex  caula  extrinfc* 
cactuCituaivthfoledfhf^i*  Teruu  9 colori  cum  hu/ 
moreacorrefpondeant.  vtpnmoapho.cdmito  fecundo* 
Color  inquit  corporta  dhanu?  hurnoq  Hg/iat » mfi  imua 
•ocubuerinc.  Sumitat^fignadcbilitaitm  eiuaoftenden 
ria.Color  decimana  ad  citriracarem»  vel  albcduK,vel  vi« 
tiSimitSC  qhqi  ad  hifccdinem»  qdm  excedit  vt  in  prxee^ 
den.rubrica.  Vrina  ciinna  vel  pallida  groflavcl  Tubri' 
lia»iSC  fedimen  multum  aut  paucum  ^ diuerfiracc  ciuGi« 
rum»ve  infra  ftatim.  Dolor  leuta  lub  hypo<hondrio»5! 
quandom  exienftia  vl^  ad  crura.  Qubd  fi  rpccuUter  d£ 
principaliter  ex  debilitate  eiua  comprxhendetur  cx  cxiiu 
ftnguinit  in  phlobocomia»  quta  em  aquofiia  multu»  Si  i5 
focica  in  cis  infhtur»&  oculi»quia  cnebrta  non  vmiurpro 

pcera  quia  chilua  in  hepate  non  ril  bene  digeftua 
bra  rerpuum.vt  infra  de  cachexia»&hydrope.Egecciod£ 
vrina  im  plurimum  eft  vt  lotura  cimia » qm  non  fepar^ 
aquofitaa  ^ fenguineydC  in  haberue  cdplextonem  ca.  crao« 
fit  ad  vtruUncum  propter  augmentum  caliditacta,&  tmel 
life  qi  fimul  fit  loriuua  Si  virulemua»quia  fiibftantia  fiib/ 
nus  pereiiquationcm.nam  primo  per  augmentum  caltde 
latia  debet  efie  cholericua.Secundo  virulcniua.  T emo  lo 
ciuua  Si  hic  eft  locuarpcculationca»  deinde  fit  ficut  fex  vi' 
ni  per  aduftioncm » fed  in  complexione  frigida  eft  fiuxua 
lotiuua  ficut  fenguit  congelatus,  vnde  mala  rdplexio  cale 
da  humores cminitaduftos » Si  frigida  grofibi  tardi  mo« 
tua;&ficcitaapaucoagrolToi5^huinida  aqiioibs.  Flu<<’ 
xut  quidem  ablunuua  fignat  debilitatem  digeftionis  non 
muliuminien(am.aibus  non  puruiaimvimaalba  iranf*’ 
lucente  lignac  ry  digeftid  eft  omnmoabbia.vndc  tuc  ap.' 
paret  egeftio  album  cum  ifdemia  ad  albedine.  fi  fuerit 
purua fignat  rpattradrtua  eft  debilia  valde»d£ fi egiediun^ 
tur  rea  dmerfe  iigntficatur  <p  corrupta  eft  d:geftio.&  vrt 
na  figfut  magis  fuper  digcftiu5»<5f  egeftio  fup  accratfliuS* 
SIGNA  quando  per  cfitratr  fit  vt  ^ ex  cholera» 
tunc  color  eft  vc  itfterict  maxime  quando  eft  oppilatio  io 
ter  fel&imeftina,&  eft  ca  ea  egeftio  alba.  C^ibdfifuC' 
ric  eSitate  fplenit  fcitur  per  nocumenta  ehia  ex  patre  coni 
plcxiomt  cdp6nif  hm6i . Si  quia  inexeuntibut  vmctt 
nigredo.  Sicxftomacholciturper  nocumentumftoroa 
chi&maliciS  digeft  torus  cius.  Quxeftexinceftun'«co« 
gnolcitur,quia  tn  cie  eft  puotftura^  multiplicatio  ventofi^ 
tatia»rugitus,&percoIicam&hm6i.  ^'bdfi  foerieex 
rcnibutauc  vxfica  feitur  per  alicrationem  m eta  in  vrt 
na>&quiadechnarid  cachexiam  .dfadhvpropen.  IIIS 

Sjx  eft  parce  pedforis  figmficac  maitcia  anhelitus» 
cca.difqnqi  percipit  habent  eam  grauitacem  in  fu« 
l^nforititquainpSniciiluappendftibue  hepar  diaphra 
gmati,&:coftie.  Debilitaturi  hepar  c6munrtacecor' 
dtt»i  totius  vt  in  febnbut^vc  notum  eft . Fit  i debilia 
tae  eris  tn  hepace.vlceribue  etua>i  butdrmodi  * quoro  fi« 
gna  fuis  requirantur  rubricis. 

Debfiitaiem  accra^^iux  fignificac  egeftio  chiloCi  nifi 
fit  propter  meferatearum  oppilarionryfed  fignum  diftiO'* 
dUuum  eft,qm  in  oppilarionc  earum  cito  xgreditur  cge« 
ftio  rpCi»i  eft  grofTror  propter  fubtile  chili  ab  hepate  at« 
cratfcum  groffo  nequ  terne  penetrare,ieft  minoris  quarut 
tatis, i tkbilicas  corporis  qux  confequitur  eft  certum  fi^ 
gnum  cum  his  de  debilitate  artraftiux. 

Retemiux  debilitatem fignificacfefttna  exclufio  cibt» 
qoi  addebilitaif  vnius  fequitur  fortitudo  alterius»&eco* 
uerfo . non  fic  cxpulfo  cibo  fit  ruperfluitarum  minoratio 
egeftioniti vrtnx»iminoratiir  cindhira  ruperfluiratu» 
q lia  nulla  vel  pauca  generatur  cholera.ltem  l^irur  v€* 
iris  ftypcicitas»qun  cholera  non  ftimulat.i  fic  longafe^ 
cum  retentiOijad  quam  q5cp  fequitur  colica . Item  mino« 
notf  Badaocbelia»,i  fic  oon  cmgiUtor  appenttua . Iieoi 

debditatur 


Traflatus.  V I. 

debiltratUr  ftonuchi  dtgeftiua.Itcroci  Cinguu^nmttir 
•quofu9,  quia  non  beiK  digcftuJj  quia  non  debtco  retinet 
ienipore»&  fit  hydropt  vt  inira« 

PROGNOSTICA  perducnadhydropenfi 
pcrreuerabit»& qtkpadcoUca5p^kgmaticSmaximc  qfi 
erit  ex  debiiitace  rctemiuae. 

C V R A canonu.ln  cura  itat;^  debilitatta  hepatia 
priua  lege  cait.  vr«:a  pontos.Ctn  principio  ca.  de  cura.eiut 
fum  vt  ibi  fcriptu  cll,oportet  te  priuaconfiderarecopte^ 
xion^euK>d^ calida 5:fri.  qux  appbcan  debent  cum  non 
debeant  elTeexccniiia,vt  ibi« 

Secundo  quia  rcriptutn  eil  vc  plurimudebilitat^eiuai 
frigido  .ficri,qCt  vt  di^um  e(l  debet  iane  inteiligitqm  ex* 
celltua  calidnas  p viS  rcibluiioniaexccniue  in  mebro  hi^ 
gtditatc  inducit:  vt  notum  eft.Debet  id  inedicua  vt  plun 
anuin.pnmo  inlifiere  cu  calefiicictibua  moderate  &apert 
tiuis  1 euibua,&  tnaturaiiuia»  vt  Aui.quia  cum  cale&cien 
etbuaiuuantibliead  ciboiji  maitirattoneni  quudigeiliO' 
nem.  nam  medicmz  maturatius  ad  digeRionem  iuuatu 
quinto  de  limplici  mcdicina.&  quinto  colT. 

Tertio.tp  in  cafii  in  quoadmmifi ramus  lemiiua  ddbe« 
mus  admifeere  ltyptica»vt  fjpra  in  principio  ca.nS 
attendrdumconioriaiiont  hepatis.  vtlAui.  Htpi'mcura 
eius  efr  cum  calefiufiione,cum  aptione»&  mauiratione>ec 
lemficatione  pmixta  cum  llypncitateconiortate.  Sed  hic 
can.moderandua  cR»  vtAui.pai^  infra  inquu.Bt  cum  ali' 
quid  te  vocat  ad  rcfoluendum. tunc  non  euacuea  tpfiim^ 
ftypticitate  fiue  (it  in  apofrematibua  fiue  oppiUtiontbua 
aut  allia  niil  fit  illic  complexio  ficca  valde. 

Q^iarto  iciaa  cura  debilitatu  hepatia  fit  altero  duo9 
anoJorum,aut  per  medietnaa  confortaiiuaa , d^aromati  • 
caaaltcratiuasrauc  per  medicinaa  euacuattuu.  de  quibua 
omnibiii  infra. 

Q^muo.tp  vbi  fiiic  debilitaa  ex  parte  rccemionia  mate* 
ris  tu  hepate  cu  debes  aut  phlobocooiare  maxime  (i  mace 
na fiicrit  (anguinea aut frnguinimixta^de quo  magia  de 
apofrcmacibtta  eius^ut  euacuare  cum  rolu(ijia>vc  reubar 
baro,auiagarico,cumdirei^iuiaiproi)i  roLuituoiii  ad  he^ 
par, vt  aqua  hepacicc»cndiuiz,abliQchii,eupacora,  & hu  « 
tufmodt.tp  fi  fiieric  oppilatio  cu  deoppilaciuia,  de  quibua 
an  feq.rub.cp  fifiieritfiuxushepaticua  fi^.deipib  infra.Bc 
bic  aduerte  errorem  quem  Aui.liic  tangtc.d((. 1 4.teni).ca# 
de  cura  fluxua  hepatici. 

Sexto  vind aronueicu  efi  cdoeniena  valde  in  debili' 
tace  hepatis  nifi  fueru  Tupercalcfiidlio, aut  aliquod  aliud 
quod  prohibeat  ex  eia  quorum  rememoratio  prscerrjc» 
Septimo.qi  vaporatfonee^d^embrochghepati  rpecia* 
liter  infrigidato  fiat  ca  vino  odorifero  fiy  peteo.  vfi  Auic. 
Etex  vaporationibuaefi  vt  medicinae  aromactes  nots 
dec  oquantur  in  vmo  odonfrro  fiyptico* 

Orauo.tp  cmpbftra  epithemata,&  vn^nonea-fum  ve 
hememer  conuenteocu  m hoc  loco,  nam  occurrunt  parci 
gibbofx  hepacu,  vndeilbm  confiircantea  dc  cduementer 
calefrcicmea  cxcicanc  cSvt^concauo  trahant. 

Nono  Sc  vliimo,q>  cum  debilitaa  hepatia  ex  caufit  pro 
ueniac,quaru  cura>aut  pofica  efr,auc  ponecur.Tu  pro  cura 
ciua  debet  rccuntre  ad  rubricaa  fpSlea  (lipra  aut  infra  po/ 
fitaa  cibi  ac  tuo  propofito  defrruientea . Sed  ne  in  totum 
hic  vacuua  recedat  ponS  aliqua  fimpliciaac  cotnpofita 
hepatis  debilitati  fubuenientia  domefiica  ac  frmiltaru  fr 
cis.  Sed  nota  fimilta  fiue  proporcionatiaefi  cura  hepa ' 
ctacur^debiliearia  fromacht, propter' quod&tu  ad  ru. 
brieS  de  debilitate  fiomachi  recurre  SC  i^cSfroplicia,ab 
nnthiu^^corua/loe^meoa,amygdala,apiu,berberia,ca 
lamua  aro.  Carnei  t^peratx  leuea  cu  aceto , cafiia  Itgnea, 

cicorea,cinnamomu,cuofiia»ciirumycrocu9,cufcnie,endt 
uia,eupatnriu,hepar  hipc.&apropriccacefdeniculua,phy' 
fticua,6olium,frimut  cerrs  > garyophiir,  granata  acctola, 
viouia  coruia^cca,ljgiui5  aloct|Uqutmi>  nucu»  nu 


Gap.  Xiril. 

ftix,mekgete,myrobaIant  citrfot,mix  mufc.  oleum  atrdi 
nn,mafiicinu,rofrtd,de  abfinthio,de  phifiicta  pafiiils.  Sc 
ineu  includunt  mulcat  imentiones  tn  hepaMt  confortatio 
ne  influxu  hepatico  & hmdi.  Reubaiba^rormaitnua^ 

bea,(andalf,fcrapinQ,fpica,rpfnachta,fquin2<a,fu<'ch«|t. 
Bxedpofitia  vCiiaiibuaefiaromaticum  rof.  defcnptiocie 
Gab?.Condiiu  dectcro,diarodon^bbacia,  dialacca  > dia« 
curcu.diacttomtcn.emplafiHi  diaphsmcon  Mcf.  1 1 uind 
do^.  Piluls  de  aganco^ilulx  fromacicae^iUilx  turbttha 
ip*ptlul(  deeupatorio.  Syeupua  deabfimhio,  oxi^accara» 
iyr.de  fumo  ter.fyr.  de  endiuia,de  biilamiia.  fyr.  acetofite 
fimplex.fyr.deeupa.«S(;efi  propn*’  incepnoi  hydropifit» 
Theriaca  magna, iriphpra  minor.Trochifri  d eupatorio» 
de  rofia,de  abfinthio,dc  lacca,de  bcrberia,de  reubar.  Icf 

ia.pt  fiula9enucr.5.v.croci.3.t.cabmr.aro.9.i.c.bdellii 
iudaiCf3.i}.cinnamomt.3.$.canjx  hgne».  gra.v.  fpicp» 
9.j.5.).fquinanti,5.j.myrrf.5.j.5.guinmialboiin.j.^f.m 
dicw  fpin*  indp.n  j.  f. loco  CUIUS  poni  potefi  xylocaratai 
veSiroon  Ianucn.mellis.5.  vn.vint  ^cumfufncir.d^rft 
Aui.de  incefl.  GaCmuiiu  Uudaiu.  Ite  in  mala  coplcjuda 

gida.9.cyperimafrictt,rpic^calamtaro.rquinSti,croci, 

myirhp.ana.  5.  s . difibUumur  mafiix , Sc  crocua  in  vino, 
&ca  alt>tmifiz.5^frcempUfirum.  Euaporatioadidf, 
&efi  confieret  valde, vt  v.cinnamomi,cafix.ana.|.5.  tpi 
cz.5.j.rucci  abfimhi},eupacortj.ana.5.v.bullianc  in  vino  • 
odorifrro  fiy  pcico  in  quo  fine  cdmixiy  torietlx,  <&adda« 
lur  olet  de  neryden.5.).  di  cum  lana  tnfufa  fiat  eupatonb^ 
In  caula  vero  calith.qi.radicum  endiuip.M.i.  frndaloia^ 
ambo»,rpodi>.ana.5.i).  cufoit*,floitabfimhi|.ana.j.r. 
bulliant  in  aqua  roPeum  (ucco  granatoit  mupru  vel  pau 
ct  aceti , & prxdnfro  modo  fiat  eupatono.  Ad  idem.9. 
randaT.alS:  ru.aoa.$.}.terantur,&  pulueri{ftur,&  mtfceb 
cur  cura  aqua  ro.Aialtquancuin  acetndi  fit  accti  ad  aquaj 
ro(ace9  proportio  rubquiniupla,<Siaddanturcamphor« 
gra.iiii.d^rauicaconfiiniltacxtcformartpoieria  Fm 
fum  imminente.  Itcrpctautccrocurandalinum  defenp. 
MeCetl  cduerucna  valde  &.  vfuaienoflro  tpe.&;  hxc  fune 
ad  extra  applic9di.  Ad  intra  vero  procede  cum  fy . clec» 
crochiCdic.de  quibua  Tcript um  efr  >di  cum  aquis  firapli* 
dum  tam  memoratara.lccm  aduerte  per  figna  in  qua  vir 
cuceeft  ipfiim  hepar  debili tacu,auc  in  digefiiua , aut  attra^ 
<friua,dihm6i.qiTifimaliSd:ali9 oportet  ce  aliter ali« 
ter  occurrere, quia  aut  cura  calidia  aut  cum  hu.nam  9 qua 
qualitate  vircua  quxcunqi  fit  hqsaris  confiorceiur  iam  po 
fituin  efLideofiude. 

DeoppiliJOonefcepdrif,  Kub»  V. 

OPpiUiionchepaciacfiprohibtrio  tranficua  nncn« 
menti  humorii  boni  aut  ruperflut  de  loco  ad  locfl 
in  vemaaut  partibus etua  in  concaoo  ciua  vc  pluri 
raum  comingena.  Cuius  caula  maierMliafim  plurimo  eil 
grollitiea  multttudo,auc  vifcoficaa  humoris,  aut  repletio 
ndb  ex  eo.Dtcicur  nutrimenti  propter  chilu^.  Dicitur  hu 
moris  boni  propter  languinem  ipruro  • Dtcicur  fuperflui 
propter  alias  humiditates.Diatur  m venis  &c.  Propter 
9 fcicndum  q>  oppilatio  coiingic  in  venia  hepatia  paniia 
dC  magnia.In  magma  quidem  vt  in  vena  ponx,dli  ramia 
CIUS  grofiia  SC  hoc  cfi  fim  plurimo*  & ideo  didn  efr  in  co 
cauo  eius.nam  ad  concauii  pdmo  pertienic  chilua,  tn  quo 
dtmimt  fcrcem  (uam  A ab  ea  aliqualiter  purgatus  iraiific 
ad  gibbu  hmc  aeddte  tn  eo  magis  9 ! cduexo  oppibtto» 
raro  autem  accidit  in  ramia  grolTia  venp  chitia  oppilatio, 
fimt.n.laiiorrt  valde.  In  paruia  vero  quia  in  paruit  vci» 
portx,<SiproprieincapiubuaiplarQ  vbi  occurrunt  capi 
ttbusparuaiit  vAu9  venpcbilia,di  hoc  ideo  quia  (iinc  tbi 
angultiorea  fiue  (Iri Aiorea.&  hoc  efi  frequent lua.  Con« 
fimiliicr  in  partibus  eiuaduplicuer  comtngit  oppibiyo 
aucputamparcibua  per  quas  uanihmt  fiiperfluiucea  fiuj 

humoccitli)4ilanguiix«d  membra  aU>ii(ut  acciifiLta 

tdUnua 


i 


■ ■ * Deacgnaidhcpatii. 

cmW,  tot  n^,tot  qu^  tn  ptittbu»  ewi  per  quai  me  tfn  arccndeado.&  eft  h«c  diTpefitio  plurimn  abf<^ 
«fanfti  de  parte  tn  pani  nutrimentum  &(anguit.&  biceft  (eb.quia  per  venas  d^anerus  ad  hepar  terminatas  cuenra 
tarius  qjS  oppilationi  oftendic  grollitiet  fiibftanttxcrut  tur  materu.df  tdeo  non  putrcHu  Fliucut vftrtstquta  roa 
cu$  duritie»  & earciiua tio  corporis  totius  quod  cft  c5c  H * cena  regurgitac  cum  penetrare  non  podk.  V* nnae  multi*' 
gnum  olam*  Didldeft  cutus  c9  ^m  plunmu»  qm  cti^ab  cudo^  rubtilicas  propter  (ubtileaqueum  multiplicarum 
tlrjs  cauHs  contingere  p6c  quat  funt  materiales;  Grdefmrti*  digcftione*&  hoc  fi  ariditas  hepatis  aut  tonus  n5  obfta 

•es  vt  debilitas  digelltux  expulfiuf  i qua  quidem  dcbilt>  bit.ent  quidem  oppilatio  etus^quandot;^  ^ poros  cius» 
tat  fi»|uitur  aut  malam  complexionem  calidam  aut  frigi  ^andoqi  ^m  Venas  eius* 

dara»aut  apoftema.  Item  vemofitas  grolla  ex  debilitate  Signa  diRinifltua  liinc , qm  tn  oppilatione  eios  przdi» 
dtgcftiua  generata  poteft  elle  caula  oppilationis*  dia  iequuiur  figna  i principio»&  corpohs  extenuatio,  (Itd 

C AV  S ^ ddvtclariusaperiamurhxclaco  <pcri*  inoppilationepororu5ulianonfuncinpnncipio/mmo 
ples  cli  oppilatio, coardacoriaKittemutoria»^  carnola  fi  in  principio  languis  in  maiori  quantitate  per  vcnasad  cu 
ue  varucalis.  Coardlatonp  caula  cdiundia  humor  grof  lim  venit,  quia  ille  qui  debet  iranfire  ad  potos  cius  vadit 
fiti,vtlcorus,viriipra primitfua  malitia  regimmis,aqua  cumeo,qui^r venas^^iunccaulaturcolorrubeusincu 
iiirbidagroila,cibusgrofius,cibusaucpoiusnimiu5dul*  te*  Qubdu  fuerit  oppilatio  in  pons  per  quos  expellun* 
cis,de  quibus  & alns  adhim  rfi  cn  principio  ca.  Attenua  tur  humores, vt  fum  cholera,  Sc  melanconu , tunc  incute 
corix  caula  cA  duplex. Imrinleca  ^ta  aut  nacuralita  talis  ■ apparebit  color  ctirinus  vel  niger. 
proptcrquodfortificaniefiacrra(4iua,dtdcbtlitaiaefies  Signa demdfiranuaqneftoppilario  inmaguts  venti^ 

pulfiua.  Aut  quu  apofiema  eft  comprimens, & aitenuSs,  qm  fortiora  lum,df  maiora, n in  paruis  debiliora» 

viraalacdplexiobigidaacquifitaexvlurefii  inAigidan*  SignumautdifiinifiiuumqncAoppflatioin  venapor 

ito,vt  efi  potus  nimiusaqup  frigidx,&  rei  pdnep,  Teu  fiy  tx,aut  ramis  eiut,d^  in  vena  chtliseA,qm  ad  oppilaiion€ 
pticx,  VI  limt nerpila  granata&htndi.  IicvAisboltar.  venxportp,>%ramisaus,lequiturAuxutchilorus,ntrjfoe 
autaqux  luminorx,&  maxinae  poA  exerci'rium:nam  hpc  nt  propter  debilitate  aitraAiux.  Et  figna  eiut  pofiia  fiinc 
ob  Tua  malitia  tmprefia  congregant  paries  viarum  SC  ^ in  prxcedenti  rub.fiame.n.tali  oppilatione  chilus  non  ac 
Auum.vn  cdGrquirur  oppilatto  attenuaroria . Extnnleca  trahitur  ad  fubfiantiam  carnolam  hepatis  vt  in  langum?» 
vero , vt  c^prellio  fidb  ab  extra  ex  cafu  vel  percufiione  & alios  conuertaiur  humores, quare  redit  ad  iniefiina  nui 
CarnoTx  vero  caufa  efi  caro, vel  veruca,aut  pufiulp , fi'  la  apparenrc  alceratione  in  eo . I trm  in  rali^oppilatione  m 
ue  bothor,aut  caro  cicatricis  orta  in  bieribusleu  parieti*  hypochondrio  dextro  non  percipitur  durirtesaut  groflt" 
bus  vurum.  led  hxc  oppilatio  ranfiimeaccidir.  Vnde  ad  nes.  Qubd  fi  (tierit  oppibtio  tn  vena  chilis,et  ramis  ei^» 
ticrtead  Aui.hic  inqutc.Qubd  auif  dicitur  de  ortu  carnis,  tunc  fequitur  fluxus  langutnis,&  humorum  in  hepate  ge« 
aut  pororum,aut  permanemta  alicuius  rei  abl^  humore  neratorum , dc  m cius  fymma  qui  propter  oppilat lon?  in 
grolFo  cfi  longinquum, d:  parum , ddraru  valde,  df  iMud  chtii  n6  pofiunt  penetrare  ad  membra  corporic,&  rpccta^ 
fdeoqm  orificia  venarum  (unt  ixtuoCi  fuper  quoia  fub*  liter  quantum  ad  partem  grofiam  eorum*  vnde  tales  hu« 
liantia  nthtl  omur.&  fi  oritur  no  coicat  omnibus  ^ c5  mores  regurgitam  ad  poriamidcinde  ad  meleraicas,  dein 
paratione  vuam.i.pqualera.quia  hoc  venfimititer  folum  de  ad  imefiina.Irem  fit  vrina  Aibiiliscum  (initura  pro** 
in  magnis  contingere  extimari  debet.  Dicitur  repletio  fii  * pter  debilitatem  digcfiiuxmulttplicantaquofitaiem.  lt< 
«fla  in  eo,  quia  humor  qncp  efi  multus  abfolute,  vt  pletho  (emuur  durities  fiud  grofin  let'  in  hypochondrio  dext  ro» 
rta.qfiqi  non  abrolute,(ed  tn  conparationead  membruj  Sc  caub,  quomara  tliud  quod  ezptiirum  eAad  hepar  cum 
inquo^.vadedtdIuefImuIcitudorerpc^iupnmi,dl^iT*  iniprocomprxhendiiur  raro  expellitur  ad  digefiionem 
plctio  rerpeifiu  Greundi » nS  qfiqi  efl  humos  multus  & re*  fecundo  Auiem. 

plens  refpeiftu  varo  hepatis  qui  non  ell  replens  aut  aptus  Signa  fi  fuerit  oppilat  io  coardlatoria  corporea,  tunc  if 
rrplere,nec  e(I  multus  refpedlu  voJp.qup  fiint  pofi  hepar,  lam  ofiendir  pleihoria,  regimen  prxteritum , apparemb 
Itera  aduertendu  q»  qnqt  dicimus  hepar  elle  oppibium,  humoru  vifcoforum,  cacochymia  ipb  debilitas  digefli* 
& di  oppibtio  non  efl  tn  venis  eius  intrinfecis , vt  *ports  ux  qux  ventofitatem  multiplicauit.Itcm  durities  aut  Io* 
cius, led  cA  in  venis  extrinfccis*vtverbigratia.qn  accidit  ci  groAities,egefiiones,vrina,&  huiurmodi.in  quiqus  hu 
oppibtio  in  vems  racleratcis.  nam  ficut  hepar  dicitur  op  mores  apparebuni.Qubd  It  foem  incorporea  illud  decla* 
pilacumqn  nonpoteAiranfixuttere  nutrimemu  pervias  rabit  prarafiumptio rei oppibnris  fuamab  qualitate, vc 
fuasad  membra  ala.fimtliter  dicitur  oppibtum  qn  I m£  ficui  efiet  potus  aquarum  conAipamtum  valde, 
bria  debitta  propter  oppibtione  n5  pote  A recipere  nutri*  Signa  fi  hient  atienuatona  interior  & dirpdnes,tnnc  11« 

mentum  debitu.&  hxc  oppibtio  cni  extrinieca,  & eo  ca  * gnTi  eru  dtucurnitas  paAionislt  pnncipio  gnanonis  appa  * 
Hi  coorequituTfluxushepaticus.de  quo  infra  fuo  loco'*  Itl  retdiforntudinereiemiux,4&^bilirate  expulfiux.  Q^f 
caufx  debilitans  hrptcit,de  quibus  in  prpcedenci  rubrica  fi  fuerii  cS  pcrficienscS,dic  illud  eni  aut  apofitma , cutut 
poliunt eAe  caurxoppibttonis hepatis, vt  qn  cliyAis  non  figna  poneniurlin  rubaut  prxafiumpcio  rei  oppibniis* 
trshic  choleram  debite, aut  fplen  mebncolii  propter  debi  Quod  fi  Kicnt  ex  caufa  extrinieca  ut  Aridiura  lumbors 

Itu  f attraAiux  tpfoiii.Ec  confimiliter  retentio  menfiruo  ficui  accidit  in  btuia  luuenibus  qui  voliit  domina  bis  pb 
rum  3c  multitudo  m?hn',aut  aliquid  hmdi.  T u ira^  glo*  cere  portando  diploidea  Artebs. vnde  paubtim  fii  aggre 
mera  hxc  cum  illis,  dC  fpecubre.  Poliremo  Iciioqi  op*  gacio  miterix  & tneuniatio  eius  in  hepate. fciiur  illud  re* 
pibtio  hepaciscA  mater  xgruudinu;cius.nS  ficut  mater  btione  infirmi. 

prpbet  nutrimemu  puero, Uc  oppibtio  xgritudim*  ipfiut.  Signa  fi  caula  firent  carnofa  aut  bothorofa  figna  appa- 

& hanc  opptbtionem  quidam  vocaueruteuphrafim,  qui  rebuntapofiematisaut  borhor.  Qubd  fifiient  propter 
dam  Alirofim, quidam  duritiem  hepatis , fed  de  nomini  • carnem  additam,aut  propier  verrueS  in  eo  natS , tunc  n5 
bus  I medico  noneA  dilcrpandum,vt  fxpe  allegaro  eA.  crit  oppibtio  vniuerblis  in  omnibus  his  hepatis,  fed  par* 
SIGNA  dcmonfiratiua.Colorcimnusvelpallr  rulis  propter  quod  oppilatio  nberii  multat  magna, pro 
duf  in  toto  diffiifiit,qm  propter  oppibiiont  varum  fan*  pter  quod  3c  figna  erunt  debilia,  dl:  cum  hoc  erii  paruitat 
guis  ad  cutim  verat  cancomodo  rubttIts.dfCo  aut  propter  suuamenti  aperitiuorum  approxt matorum  ilti. 
choleratiMut  propter  phlegma  aquofiR  tpfum  rubcifilt.  In  fumma  quatuor  ponuntur  figna  pKnctpalia  opptfa- 
Grauttatin  hypochondrio  dextro , vclin  toto  qux  Acu-  rionis  hepatis.  Primo  colorbctn  muiarusl  rarurali . cp 
ca  eA  ad  plethoriam  propter  oppibtton?  caubcam.  'Im-  fi  fuerit  di  calore,roc  taliscolor  erit  citrtmis  cii  (iri,  vrinx 
^tacnium  ioaahdmi  pet  cbiotaBin  laocu » dtljiiuui*  lioAa^pulfu  rptl1b,d(  hmdi  qux  caliditatc  manibfiam.de 
* quibus 


TraAatus.  VI. 

quttMii  fupra  Cepe.  fi  coler  ad  ((uedinem  vel  ad  albedtf 
nem  dectifuueru  em  cucauia  frigida  vt  H adalbedinc  di 
phlegma(c,n  ad  liuedinr^&fufcu  cum  mclancoUa  cu  pr> 
iiactonc  nna^bbtorualbedine,vet  liucdine>vnna  alba»uel 
Iniida  3c  hm^i.qux  phlegma^ut  roeUncolia5  declaratu* 

Secandum  tignum  cH  ab  exeuntibus  lumpcu»  quta  vri' 
na  Tubalu  dtCcaubdi^eflegeiliobumida  dcuc  ptifana 
ioeculf  nca  aUquSdo  fanguinea^vt  diiflu  eil.inaxtme  qn  op 
ptlatto  eft  tn  fymma  hiatis,  q>  H fucm  in  gtbbo  egeftio 
cnt  (icca,n  in  vtraep  parte  parum  em  Hcca  parum  hu* 
T emo  grauicas  in  hypochondrio  dextro  pcepta  luxia  he 
patis regionem.  Q^rium  difbculiatanhelituscum gra 
dus  afcendit.  Q^ibd  d acciderit  ex  ventodtace  groHa  nd 
inutabi(urbctc5^ruocolorc,nmiluer  neque  cgediones, 
nei|i  vnna/ed  percifuetur  dolor  /lue  grauuas  aut  cxtcn/io 
cum  mutabilitate. 

PROCf*IOSTICA  oppilaiiohtMtisqupeft 
tndifpolictone  naturali  amtquaia.n  in  Icliroum  redudia, 
cura5  non  lubet  SC  G habet  didicilisell  valde  maxime  cu 
cll  compoG ta,ilmplex  aut{ accidentalis,  6c  recens curab t 
lis  dl.Oppilacio  hepatis  ftrc  cfl  mater  omnium  xgriiudi 
nu  qux  accidunt  ei.  Oppibtio  hepatis  G perdurabit  prp 
dicat  hiturS  hydropem  apoGema,autfebrem,aut  colica5, 
«ut  iltacam,|Ut  fluxum, Groilia.  Sunt  itaqi  eius  opptb» 
tionet  diligeiinnime  rcraouendx. 

C VRA  canones. Pnmusq»cu$caulaoppi'larioms 
fm  plurimu  Gt  groGities^aut  humoris  vitcoGtas.  Medici 
nx  oppibtiont  conferentes  debent  elle^m  plurimum  ab« 
fternux,rubuliatiux,apcmiux,  de  qinbusexcinpb  poG  • 
sa  fupra, & infra  ponentur.  Et  dicitur  ^m  plurimum , qm 
vt  dnflu  eft,quado<p  fli  k multitudine, & repletione,  quta 
mentione  (anguinis&huiufraodi.vt  mittibcio^retemtO' 
SK  hxmorrhof  datum  men(lcuorum,qutbus  caUbus  com 
petum  medtemx  folutiux. 

Propter  quod  ponitur  fecundus  canon, medicinx  (b' 
lutiux  ulium  medicina»  deb^  cile  medicinx  benedt^p, 
^ non  bboriofx.vnde  Auic.  £t  illp  in  quibus  eft  fblutio 
ventris  t^rata.  8C  hoc  maxime  intelligitur  ante  digcflio 
nem  maccrix,qm  tamacdmotioinmcbro  principali  no 
digella  maceria  grande  infert  nocumentum, vt  001115 eft. 
Solutiua  aute  cduenientta  ad  hunc  cafum.  vbi  oportet  vt 
Ibluno  flat,  non  oportet  vt  adminiflrentutcis  fortia  niG 
vehemensell  neceiritas,Imo  oportet  Gm  leuta,qm  ma.' 
terb  ell  in  eo  quod  eil  proximum  medinnx,quia.f.eG  in 
membro  quod  c(l  proximum  vix.i.loco,unde  medicina 
cuacuac.  Et  qm  membro  G virtuofum  e(l  fufficii  quodii' 
bec  adiutorium  ad  expellendum . naj  fupponttur  i3  hepar 
cneforcc.  Ex  quibus  infertur  (^medicmxfolutiuxi  Go 
•nachoeuaciiant,&Gmtliter  ab  inieGinis  deb?c  cGe  leues. 

Ex  quo  infertur  q>  digeda  materia  ad  bboriobt  accede 
re  pollumut, moderate  camc,quod  cotum  conGGic  in  pu^ 
ra  diferetione  medici. 

Teriiua  canon.&  eft  fatis  correlariua  iccundi.tp  H vbi 
opus  eft  diureticis  in  principio  Gc  materia  exiftenie  cru « 
da  non  debemus  vei  fcmibu8apcriciuii,qm  ex  ipGs  proht 
betur  dtgeftio.nS  educunt  partes  fubtilet,  & grolfo  rema 
nenc,quxgroftx  tuuabuncur  in  earum  digeftioneab  ipGs 
fubnlibus.vn  Aui.  Et  li  n5  vrin  vrina  manifeftu  fedime 
&Ggnu  decodionis.no  oportet  vt  tn  potu  demur  fbrtta. 

Quarius  canon.t^  materia  oppiISte  exnte  in  gibbo  de/ 
bemusadminiftrareapentiua . tpfa  veroexiftcie  tn  c6ci' 
uo  foluima  ventris. vnde  Aui.Cu<$  oppibtfo  eft  tn  lacrre 
concauo  adminiftra  ea  qup  ventrem  foUunr G eft  in  b 
(ere  gibbofo  adminiftraeaquxfumdiuretica. 

Qnimus canomqi licet diiGum  Gi  ftyptica competere 
in  oppibtione  hepatis  ratione  raritatis  fubftamix  eius,  ni 
hilomtnus  debemus  abftincre  Amulium  ftypucis,&  nia^ 
gna  eorum  quamiiaic,vndc  mediocria  quantum  fium  fty 
puamparuaquafluutcGifxcahi^da.  ' 


'Cap.  XIIIL. 

Sextus,  (p  multum  eft  cotiGderanda  hora  exhtbMonib 
medicinarum  hepati  con6ereneium.de  quo  Gipra  tn  qnp.? 
nibus  geueralibus  in  prindpio  capituli.  1 

Septimus  q>  in  oppilatione  antiqua  ex  materia  fangut«' 
nea,maxf me  cdpetit  phlobotomia.cx alqs  vero  humori* 
bus  pharmacu.ex  mixtide  ucro  ipfo»  cu  (anguine  vtrui^ 
f.  phlobocomia,&  pharmacta . Sed  nota  in  omni  op4 
ptlatione  amiqua  hepatis  edpetie  phloboihomu  iaiuaccl4 
Ix  virtute, & altis  confcmtencibus,  & eft  medscim  exper# 
eorum  iuuameto»,de  quo  experiemum  habui., vn  Auic* 

Et  qn  antiquatur  oppilatio  uidiget  phlobotfaoinu  bail* 
licx,&folutione.  ^ 

Otflauo  habe  pro  caft.tp  amiqua  dl^ad  (cliroGm  dedu^ 
eda  curam  non  habet  aut  diGiculier.  Et  ideo  diligenter  ad 
ucrteli  promiirionel3nitatit.nam  xgntudines  Gc  m mem 
brit  principafibus  coGrmatf  curam  raro  reciptum.  Itcoa 
talis  c6fueuit  annuntiare  hydropem.  Et  pro  cura  horu  op- 
pilationum (equar  diuiGonem  trimembrem  de  cis  datam, 
initium  faciens  a coar^atoria. 

CVRA  coariftacorixhosftnnccan.Pnmutor^ 
dinacio  dietx.Sccundus  dfgeftio  materi^.  '1'crtiutcuacui 
CIO  eiufdem.Q(iarius  eft  cciiforutio  m^ri  oppilait,qura 
hrpacis.  Quimus  eft  conGdcratiopants  oppilacx.Scxtua 
eft  accidentium  corredeio. 

Pnrauicopletur  declinando  ad  caliducSirarut  caufp 
nam  ofxortct  vr  Gbi  caueat  oppilatus  ab  acre  gro(&,  loc» 
vallo  fo4^hm6i.i  cibart)sgro%  fubftamix,aut  vsfcol^. 
de  quibus  fupra. vt  fum  carnes  vaccinf.bouinx, pedes  eo* 
rum.paftillfcia,pamsa(imus  vifcofus  abfqi  6le , vinum 
groGbm  dulce^  ab  omni  dulci  vifcofoA  daiGilis  ti* 
50,roillioco<rto,&breuiierabommcoquod  hrpatt  no- 
cci.de  quibus  in  principio  capituli. vi  intromittere  indi- 
gefturo  fupet  digcftu.  Et  hic  nota  q>  Aui.laudai  hic  alcan 
daros  Gue  candasuGu5.Ec Gaf.pnmo  regimmis  acutoip 
corneto,  t ^dc  eo  inqutr.Ec  nocet  ei  in  cuius  hepateeft  op 
pilaiio.propcrr  quod  exponatur  Aui.&eius  dicTiu  eft  ve# 
nim  vbi  virtus  fuerit  fortfs,5;  oppilatio  parua.Gaf.vero 
imciligte  ubi  oppibtio  fuerit  magiia,&  virtus  dcbilu.G€ 
itli8.1audat  hic  Aui.vinum  antiquum, lubiiie^utum,fpa 
ragum,capparcs,&  hmfii.de  quibus  in  (cq.  csn.ftatiai.  • 

becundus  canon  per  Gcitur  CU5  digeftiuts,  (ubuliaitui» 
aperiiiuiSytnciGuttyCalidisautftigidtsaui  ten>pera;ts, ve 
ipia  exigit  difpoGcio.  Vr  eft  fyni.acetolus  Gmplex,aut  cd 
poGtus,fyru.de  biGamiis  aceiofus,fyru.  fquiHicicus  deeu 
patorio,& hmoi.de  quibus  fupra.^.rratft.  Et  vt  dotftior 
Gas  hic  fiibfcrtbam  Gmplicta  quxda  fngtda  caf.ac  trpera 
ca  propoGco  noftro  conueniemiGima  poft  qux  ponS  c5- 
poGta  magiftraha  certa,  Aviilia.  Frigida  fum  endiuia,  Sntm 
hepaiica,(emina  quatuor  fngtda, mclonis.f.cucurbite»  ci»  nuatuM 
irulli,a^  cucumeris,  Semina  minora,vifcariolx,ljifhicp» 
endiuix,d;  portulacx,bbtis  fumus  terrx, plantago,  laAu 
ca,cfcorea.-  Calida funr,abGnchiu,fcrmculut,agartcus»  ***** 
medicina  propria  eft  ad  hocamfum,  apium , camedreos» 
camepfiheos,capparrs:ciccr  rub.cubcbe . cufcute*,  & eft 
Gngularis,phiftici,mcu,origaBum,petro6IIuiTi,  porrum, 
prairiuro,raff4nu8,eupaiorio,rofm«troii,5in^ber,vintt. 
Temperata  capillus  voi.lupuIus,& lupinus  eft  hit  proxs 

mus.de  quo  Autc.  Aequalitati  aute  vicini  fum  iupim,ipft 
nanrp  fum  medicina  melior  qua  perGciiur  operatio  hepa 
IIS  abfi^  cale&cGione  aut  mftigidatione.  Ex  quibus  pfitet 
componere  vt  decet  propoGto  ruo  calida  aut  frigida  fn* 
ciendo  decocGiones,(yrttpos,confc<rnonesA  huiufmodi 
Subfcribatn  cfipouca  vlualta»&aliqua  non  v(tialca>fed 
couenicttG}ma,&  fcio  itbi  grata . Et  ex  compoGns  Oms» 
ihrochi  (ci  de  reubarbaro,deeupatorio,deani(b,^  lacca 
de  diarodon,de  cappanbus,dc  c3phora,iherttca,  dialac* 
ca,dacurcuma , diadroimim » Item  ex  dcopptlamibua 
compofms,quxdam  fum  Iblutiua.  quxdam  non.  Exem* 
pUim  priroarua.copfe<fti'o  dc  rculmbuo  cum-ftatnqs 

nca» 


I 


De  xgrinid.hepad(. 


f/kattathiiH pr»ptricff t vt MtCpflulgdeSerap»ptIu1f fto  fiipn&toibr.Hvcautrcuacmtioper  phlebMoiRti,tue  * 
«Mncx,deagtrko,ltem GiAif  dccurbith  &fp«^opofi>  pharouciimaxiaicAffKoprwcSucnumatenaex^fteui 
4ttm.v.canon.Auici.  Icrmip^hieTepigne  nmplicu.5. r.  cdciuohepatit.Qu6dn(u^ioppiUcioingibboadniin4 
40arici.5.).da  cuoy  aqiap^ypodt}»abflmhn»apii»am/^  ftradiurrtica.ViKk  Auic.Cumoppilatio(rrtnUcrrec5« 
«BWfi  tmfticis, ana.5.).&c<lScrap.doHs minuatur ui  v('  cauoadfmmftra  ea  qux  ventrem  foluani.&fi  e(l  in  latc^ 


^cbaur.  bxc  enim  dc^eftconuemena  miuueoc  robu« 
•ftOfdCfom.S^autemagariaitpaino  inoaymcUc  tn6i« 
Alt  per  horaa.  Ad  idem  ptlulx  de  reubarbaro>tua  ume 
«mereft  tnuclhgare  caulam  an  Oc  ex  humore  bigido  vei 


rr  gibbofo  adminiftra  ea  qux  Ainc  diuretim.  Ei  fiibdit* 
dkLmeiiueeftvtprzminaacuilla  quz  incidum,&  apc« 
rkinr^  abftergunc.d^  tu  nota.Ec  Ipmmatmi  dixeruc  qui* 
dam  tp  medicina  oppilacionte  hepatia  debet  cflit  abfterl7« 


tllidn.tjiu^nnm  tn  aiiOt&  iho  alai&alta.  Ex  non  foUv  ua  vtrcum>  apcntiua,  ac  lenitiua.  Et  rccolUg^do  haa  duaa 
4X111».  ip.fiqtnUx  capillorum  ve.amygdalaru  amararu  ht*  tmemiones  in  maiena  oppilante  vifcola  da  pmic  inciden' 
«nsrxa^cremicacum  abfimhtjana.decoquStur  tn  aqia  tia,in  materia  aduih  da  infrigidStu  deopptlattua  &c.de« 
•d  confumpeionem  tertrz  parti»,  de  qua  deccifboaeacCT-'  inde  (blutiua  proponto  deihuientia. 


r'  raur  ccmpore  hyemi».^iitj.viquead  qtiinqi  cum  mcl 
dulcorato.  In  zftaccvero  cum  zuccharo  duarum  co« 
«dtaonum.  Ad  idem  ip.eitpatorf>>hipqlorum,epatic«,fco 
lopcndnz  cu  radicc.ana.M.}.calamemifluuiaiu»,6f  eam' 
p^na,rubca^nn^oru,pulegtj.aha.  M.^corticum  liim^ 
amatum  tamari(ci.5.j.corucum  radiet»  cappara,  Sc  lali' 
ci».an8.5.^qutiK]i  radicum  c5tnunium.ana.5.i.laccae  \o* 
cat.5.f .feminum  brura,fparagt.ana.5.i.pa(bibnl  enuclea 
«anun.5.^arjftof.longz&rot»abnnchq,aineos,  nigellz, 
dauci,acort.ana.5.i.ctcorrf.  M.j.fitminum  cdmunuim.5. 


Compleatur  quartuacum  confortannbw  imufd^ex' 
ira  calidi»  aut  frigidi»  vt  ipfa  exigit  dirpolitio.  Nam  tues 
dati»  lupra  compone  canones,  nam  ex  dati»  fre  empla 
ftrum,embroc}n»,c6fr<^tone»,undiones,ryru.decoifho> 
nrs,eleJctiaria,pilula»,irochilco»,  &hra6i.qus  hepar  ha« 
beant  confortare, vtip.^tCp.5.1.  abnmhtf.5.s.  puluertsbi^ 
iur,d^  confictamur  cum  mclle.lac  (1  vt»  eledl.aut  trochi^ 
fcos.  nS  hoc  medicamen  Serapio  mirabiliter  extollit.  in« 
quit  ibi.Spics  inefr  virtus  forti»  in  hmG^sgricudtntbua, 
tmmoporstbileefrvt  curetur  cum  ea  hepar, quod  infrig^ 


cj.zucchanbb.n.fiatryrupus,  icemexht»  rcbusconfici  datumefrdf mduram,&noneftnocumemumtrochirco« 
poAim  embrochp,&remplafrra  cum  Birina  lupinotu  qup  rum  du/lonl  in  hoc  paruum  dacurcuma,  dialacca  delcrf# 
quantum  valeat  feiaex  didi»  Auicc.  lupra  tn  prtnc.  capr«  pcionc  Mef.&  ^ipue  in  cauGi  frigida  fum  iuuattua  valde, 
luh.  Emplafrrumc^frrmv>lde  hepati»  oppilaciooiex  Item  recurre  fiipra  de  debiliiatehepaiw. 
cauiii  frigida  k qua  efr  Am  plurimum.  qt.abnmhr},  ameo».  Et  cx  diiflti  patet  quimt  complementum,  nam  qtando 

inifti.amofuacf,fcrruigrsci.croci.ana.&  cum  oleo  de  ne*  mateha  efr  tn  c5cauo  da  folutma.  Et  ulia  in  hoc  cafii  fune 
rideo, & farina  kiptnorura  bc  empUfr rum.  Volo  in  prae,  conulniemiora  in  forma  aliqualiter  dura.  Et  ell  forma  elc 
lenti  hzc  tibi  liiibcere,quoniam  niulca  habuifri  ex  quibu»  d)uarij,pilularum,d^  huiurmodi.  Quando  vero  in  gibbo 
plunnia  componere  potes.  Et  hic  nourp  quando frtgt.  da  prouocancta,4f  talta  fiim  couenientiia  lub  forma  Iiquii 
dh  apenitua  non  probnt  in  apentndo  tn  caula  calida,  da  da,&  lubitli  propter  angufrtam  viarum  m parte  gtbbob. 
ciii^,moderatetamcnquoniammaiu»cmiuuamentum  Ethic  notaq»  cum  damur  talta  aper  iuua,vt  cuius  fiat 
quod  Tequetur  ex  apertione  qtdlm  nocumemum  quod  fr.  iranfitu»  eorum  «d  via»  vrinale»,  debemus  comifeere  ali/ 
quciurcxrupercalebd^ioiK.namiplafupercalefadlio  bcx  quid  de  femine  rapliant,aut  radici»  eius.  nS  prohibet  trSIi 
liter  remonebitur.  Nota  freundo  (p  curo  caub  foencigno  lum  velocem  eorum  conuertendo  fradosfromacbi.  Et 
ta^  procedatur  ^m  temperatu  tbdi» aut  cum  calidudC  rll  canon  Ainc.in  hoc  pnmo  capitulo. 
Irigidisadifitticem  con^Au.  , Sextus  fuccurrit  accidemibuseuenireconfueti»,vt  ftini 

Tcntuacdpteturcumadmimfrrationeeuacuantnt.ver  hydrop»,fluxa»  hepaticus, i<ftentu,arebdtio^(S:huipfmo 
feigratfa.fifuemincaub  roultitudobngutras,(S:in  toto  dt.quorum  cura  diis  perferutetur  capituli». 
plcthorb,fiat  plilebotomia  ex  nigra  primo.  li  cS  pani « c V R A itatp  aitenuatons  caufa  exifrfte  imeriori,vt 
culans  extgft.deinde  fiat  phlebotomia  cx  bafilica  vmute  quia  apofrema^  hmoi  efr  cura  apofremacis.  Qubdll 
cpnAaniCySiate,  Sc  csreru  confrnetenubut.  cp  fi  nonfue.  fuerit  exienor  ho»  duos  can.frrua. Erimus  remoueaf  cau. 
tic  piethoru  fiacex  bafilfca  cuacuacioiamu,  aut  perahud  b 3c  introducamuraperitiua  temperatpcaliditatts,  dlf  hif' 


phlebotomis  ^portionale.vt  verbi  grdria.  per  apenionc 
hsmorrhoidarn,aut  per  prouocation?  menftruoru  tn  mu 
liothu»,aut  in  quibu»  nuUu  tfiorum  pofribtk  eft  fieri  per 
Icanficationc  tibbrum.  Vnde  noca  <p  vt  efl  fupra  nota . 
rum  Auic.hic  de  phlebotomia  inquit.  Et  quSdo  antiquaf 


mtditatfs  coiemperitia  mabm  coplexionem  imprefiam. 
'difhsc remotio  fiat  cum  fimpItcibusdlfcSponn»  did^tr. 
Et  ex  laudati»  cfi  ferum  caprinum  cum  decod^ionc  abiin. 
thq&hetipatorq.&maxime  ia  frigida  caula.  hem  aqita 
cicerum.  Itero  culcutf,decodto  radicum  feroirHi  cum  flo 


oppUatto  indiget  phlebotomia  bafilies,  & foluiionev  De  ribo»  boragim8,bt^lons,lupullofum,&  huiufmodi. 
phfebotomra  tn  hic  fienda  aperttu»  loquunf  auihorcs  alij.  C V R A in  carnob  rcruemur,  Sc  boihorofa  ht  cano. 
.Vndeinvattco.fiopptlatioexcil4dobafilicaminmanu  ne».Kefolutio  primo  fi  ea  compleri  potefi,qi  fi  non,b« 
dextri  minue,vel  venam  qus  cft  inter  pollicem,  df  indi,  matto.  Deinde  eruptio,  inquit  Senex.  Qiiibu»  in  vnna. 
cem  vt  bngui»  trahatur  fim  tenorem  virtutts.  Si  cxabla.  li  via  pufiulz  naTcumur  bmeb^a  & crupia  folutio  fit  fi. 
cbinftrumemiB  phlebotomemus  ambasvenasin  cruri,  cut  &tn  propofito.  Qttbdfi  contingat ipbm  elfe  car. 
bus&fieftexittcilione  aliquoru membroru prpeipimui  nobm,d:  vcrrucolam  incurabiliscR,  vtaboali.Ttj  ra. 
phlebocoman.Serap.c3ferc  oppilationi  vehem^i  prsce.  men  tenta  oim  extenuantibus , exiccannbus , fiibcilbmi. 


demi  extratflto  finguims.dfcAfert  quadoq;  phlebotomia 
cx  ndlura  dextra  cu  men  fura  incentioms  phlcbot omip.  In 
panihegnt.fi  hepar  oppilet  ex  bri^tnegt^pfib  decurrente 
ab  hepate  ad  membra  auferamus  bngutnr  de  bafilica  ma 
fiu»  dextrx,vel  de  vena  qus  cfi  inter  pollicem,  & indici 
Alnprsdpiunt  de  vena  inter  medium  3c  auricularem,  SC 
hi  habuerunt  intentione  magi»  ad  euactnndum.  Qubdfi 
«on  copecit  phlebotomia  frd  phfrmacia  tu  debes  attcdc« 
re  canonem  fccfm  pofiium  fupra  de  medicini»  foUitiuix  in 
hoc  ca«d; eligere cducniente»  propofito  tuo.  de  hiaha. 
httfiicxlpbpluraioprccedcactcach^habei  io.uij.ttac* 


bus,eam  exterminare  qusfuntaperiiiua,  de  quibu»  plu. 
ra  fupra, df  elige  forta.  Sed  cdfidera  q>  cum  eis  ponat  ali . 
quando  molitficaiiua  nc  rem  indures,  vbt  autem  oppila> 
ttoquxcunquefoerir  fitexcdmuniraiealcenu»  roembr/, 
quia  follicet  cx  retentione  menfiruorum,  hxmorrhoidarfi 
fluxus  alterius  confuetiitunc  phlebotomia  prouoca,\’C  fu« 
pra.  Qudd  fi  fuerit  naiuralis,quomam  vehz  naturaliter 
fljnt  angufiz,(unc  cc  conuerte  ad  r^imen,quia  da  cibum 
fubcilis  fublianttz  non  oppilatiuum  &in  modica  quan^ 
iirate,&  partire  eum  in  pluribut  vicibusineodem  die,vt 
vinu»|d(atai«xpoftuUc.Ec  in  fumna  fitregimtneiut  vt 
Pradlica.S.  Z ilbua 


.1 


|D/<Rtatni 
arjhi»*  ai 


ierim*  $t 

«onfotaM 

Auimitti 

AiidioA.9* 

op.i.ira' 
^lo.  14* 


Traflatus.  VL. 

ffiiui quihabet  hepar pannim. de  quo fitpn.  PoRremo 
Icito  q|(plenopp«iic  propter  humorugroCHCi?>rene«p« 
pccr  ftn^uratii  mcatuo,hepar  vero  propter  multitudini 
numorum»df  angudtam  vurum»&l^Cfalicer  in  pane  fii 
pcrion.Oppciacio  vero  remim  eft  diocurnior  propter  Vff 
longinquttatf^epatif  vero  pcriculofior  propea  membri 
nobilicat&  Itera  fctioq»  hepar  oppib^  vrpluriroum  ex 
phlegmate^  ccto  ex  racbncholia.T emo  ex  ianguine>nro 
ex  clwlera>&  nunqu3  ex  humonbui  caiidia  mli  cu  eii  c5« 
niC»iKur  (ngtdt.Et  hxc  pro  nunc  de  ifto  fijihcum* 

Vedotorehfpdas,treutsutlJanone,  Kttbricd*^  Vl, 

DOlor  hepatia  eil  eiut  tniltc  fenlaiio  &bico  & ma« 
cerraUcer  in  parcet  paiucuti  ipm  cooperiet  i«  impn’ 
mena.  Cuiut  caula  Pm  plurimum  eft  mala  ciSplc/ 
sio  calida.Bc  dicet  in  partca,quu  per  ilium  ftntii,  vt  lupra 
in  princ.capituli.Ec  diertur  l>m  plurimum, quoniS  higtda 
phlegmatica  raro  bcium  accidere  dolorem. Aui.  lic  quia 
fit  quandoqi  ab  apoderoate  calido,  quandoq^  (rigido, ftd 
nro,qnqt^ventofi(ate  excenfiua,qhqi  ab  oppilatione, 
qncp  ex  motu  entteo  humorum, qncp ex  debihiateeius  & 
non  tollerai  illud  quod  ad  iji^ura  veoii  de  cibo. 

S I G N A demoadrauuacTi  dolor  hepatia  fiat  aucli 
mala  c5plexione,aut Ii vemofteate extendente  abopptU« 
tione,auTabapodemate  quodedfim  plurimum  calidu, 
^ raro  trtgidu.Bc  horufigna  pofiia  fiiiu,  aut  tnira  dacun 
fijtf  rubrtcif  ponetHur.lnnc  de  illta  Eaciliur  pertranfeo» 
Signafificexmocu  critico humorn  cognorciiur,quia 
fit  rubinis,^  apparet  per  lecriliim  fi  fit  in  concauo.&  per 
vritum  fi  fit  in  gibbo. 

Signafihieru  ex  debilitate  iam  poflta  funt.  n2  ineo  ca> 
fu  nCS  tolerat  ijlud  quod  ad  ipium  venit  ex  cibo,  immo  eo 
laeditur.propcerea  abhorret  eum. 

Signa  demonfiratiua  vctofiiatia  inhepatefuntr^o  in 
hypochondrio  dextro  qux  mimmur&comouetur  hora 
dfgedionta cibi.  Et  ddac  per  cSpre&tonc  fortem  (adeam 
cu  manibus  fuper  ipm  rugitui  in  ilijt  ex  parte  dexcra.  Et 
no  ed  cum  eo  feb.  V nde  Autc.£t  dolor  vehemena  valde 
non  fit  nifi  ex  apodemate  calido  aut  ex  vemofiiatc.  Qua^ 
propter  efi  non  cd  (tb.d^ dolor  ed  vehemens,  tunc  caufa 
cduentofiras.ddideo  cui  feb. Tuperuetiuib luit  cu,habuidt 
ftipra  de  infiamatione  domachi,d£  ibi  recurras qrn  mulru 
Cibi  c6fcrunt  etiS  ex  parte  fignorum  cautaru,  & curx.  NS 
inucnies  c5feifcioncs,ele<duaria,  & hrnSt,  tuo  conferentia 
propofito.Et  tu  ex  datis  in  princ.capiiuli  compone. 

PROGNOSTIC  A. cum  dolor  hepatis  edeu 
firb.&  ed  vehemens  valde  fufpKa  <p  ex  hepate  fic.  Hippo, 
in  capia  eburnea.  Qiundo  accidit  dolor  hepatis  cutn  pru 
ritu  veliementi  incamaduati,  & poderiort  pane  hepatis, 
5fpollfcipedtt4^appareibothorin  • viUofimilisfabp, 
momur  xger  tn  quinto  ante  ortum  Iblis.  Auicf  Ec  ilh  cui 
accidit  hocaccidj':  difficultas  vrinx propter  oppilatione 
cum  didiilatione.quoniamed  in  laceri o.Dicoergo  caula 
eius  cd, quoniam  ed  aquofitas  maligna  qux  expclliiur  in 
vrina  penetrans  aliquo  modorum  penetrationis  in  extre^ 
miatei3^  facit  accidere  cali ditas eiuaec  bauracitas  ipfiua 
pruritum  vehementem. 

C V R A.demaiaautc  complexione  eius  doloris  cau<* 
£itfua  dica£  inuncu  tp  ipb  ed  aut  cum  materia  aut  abdp. 

St  cum  maurta  oportet  attedere  hos  can.Ordmacio  dif  > 
lg.Oigrdio  euacuatio  maieri^.Qualjtatfa  imprefix  rerao 
oo.Qiibd  fi  fuerit  per  cfiiiaicmab  alto  membro  addatur 
quimus  canon  membri  cCmumcantis  rrdhficatio.  Vltf>' 
IDUS  accidemui  corrc<dio.Cu  quibus  vao  hi  omnes  pfi* 
cunf  tam  apertu  ed  ex  ^i^cts  umplicibut  & compoutia 
llipra  hepar  c^fonStibus  & cius  malS  diTcrafiS  remou?tt« 
bus.  T u tamc  fis  (emper  memor  vti  fupra.de  coferuanda 
hepatis  naturali  c6plexione.Qux  autr  materiam  u!e  dige 
fatuiutcuacucnciain  pluries  pofiiuhm*Iadic  topesc^.' 


Gap.  Xllir. 

denrf  rubna  memorare  alder  operando  cum  mstcr^fag 
rit  in  gibbo, & aliter  cumfittrictn  cdcauapninu  requirit 
apcritiuaJt?  nota  eius  dolor  vehemens  ualde  n6  m nifl 
ab  hrpute  vel  vftofiuie.Qubd  fi  hiem  abfqi  fcb.eft^  vf» 
loficacc.Aui.  Bt  ut  tibi  complaceam  magis  htc  memotrn 
bo  aliqua  tn  dolore  cius  cdmendata  valet  (umme  trochi* 
fici  de  rcubarbaro  maxime  vbi  (iicrit  oppilatio.  Item  daf» 
curcuma  in  eodem  cafii  habent,  di  drama  cabda  aperui* 
ua  in  caula  rngtda,d£  in  vcniofiiaie,  in  cahda  femina  Brirgi 
dainatora&mmora,rpica^eupaiortu  &etusfWu.incai^ 

& frigida  empbdrum  de  meliloto  tamen  vbi  nicrit  duri* 
itesd^rufptno  de  caufa  dig.  non  vitra  me  extendo,  quo* 
niam  plenum  de  opporiunithoc  loco  te  ftet» 

INFLATIO  hepatis  ed  tumor  aeris  in  eo  ppccg 
reclufionem  ventorum  iorpifiacorum,auivetofitatss  io* 
rptdiitf  (ub  panniculis  eius  retemorum.  Cutus  retenciooia 
caula  ed,aut  iplbrum  mulntudo^ut  meatuum  oppilaiso* 
horum  emm  vaporum,aut  ventofitatum  gcneraiiua  cau* 
lacd,aut  debilitas  virtutis  digedtux eius, aut  aputudo 
matertx  cibalis  tranfeundi  io  vaporem  & ventum,  aus 
ipfiushumoris  propneut.  Incuiuscura  amc  pofiuool 
canonum, oportet  locum cuj&h(cc6oiuoicaiur  infiaiio 
cSfiderarc.nam  qm^coicauir  imcdinis,qn(^dtaphrag* 
maci,aui  qnqr pecton^ot  dorfo. £i  ftn  aliam  & aliS  c6* 
municarionc  oportet  alia  di  alta  adhibere,vt  datim  exem 
plificabo.  Hunc  tn  canone  generalem  prius  aufcuka 
cura  huius  difpofitionttpxima  edeurx  oppilationis,qm 
fimihtcrcumcalcfacfriuitylubtiluttuis,  refoluitutt,  vt  lu 
ilia  procedere  oponet.  Item  attende  fi  ed  in  gibbo,  quia 
runc  operare  cum  diureticis,fiin  fymroocum  etyderi* 
bus,&  rr(blutnits,vc  fupra.  Ordinrturqi  dixta,  vt  ibL  di 
deuret  aquam  frigidam  puram,  bibat  vinum  putn  tn  ic* 
iunio.Auic«rj.fi  dolorextmditad  intedina,fbJue ventrF» 
deinde  vtere  rcro!unuis.q>  fi  ad  petflus  vel  dorfumafern» 
deritpnus  adminidra  diuretica,  demde  reroluiiua,quo* 
niam  fignum  ed  in  parte  gtbboCi.  Hunc  tamen  cano  nem 
intrllige.fi  per  applicaiiooem  etiaporaiiuoruro  dolor  ho4 
motus  deerit,  auc  fi  etiam  ex  fc  fine  applicatione  aluuiua 
rei  hoc  contigerit.  Tertio  adraimdremur  euaporatuo» 
aut  fomentationes  ex  rebus  appropriattt,  de  quibus  fupra 
iatis,  auc  facculos  ex  eiide,  aut  empladra  ex  madice,Oqu^ 
nanto,  been,  cum  oleo  de-  fpica  di  huiufinodi.vt  iiipra, 

Nora  tamen  cp  fi  humor  ed  in  caufa  tnflarionisanie  appU 
cationem  remedioniro,  quia  euaporacruoruro,  mattnsm 
ex  qua  opinatur  ipfam  vctofiiatcm  fiifi  euacua.ltem  cuna 
cauxda.hxc  calida  hepati  approximet. nam  hicilitcr  io  in* 
flammationem  labemur. 

De  tfpoTFmidritir#  hfpldstdcnibw.^fciffmU 

etiam  a cafu^tr  pmuIJione,  Ktibrica,  VII, 

A Podenuhepatiscdcumorefuaprxicr  naiurSper 
ZA  fe  incipiens  in  parrtbut  eius  ^m  plurimum, quia  lo 
<4^  gtbb^ut  cdcsuo,dc  raro  in  velaminibus,  venis, 
&psnniMm|l^  tota  CIUS  fubdaniia  conitiv 

gens.  Cirn  cffl^^a^rtalit , aut  ed  fanguis,  aut  phl^* 
ma,auc  ch^ra,aut  mnh[uholu,aut  vrniofitascoUocan* 
dovemofitatem  fiibcauamatcrulilargo  modo  de  cau* 

Ia  maceriali.dl^  tu  confidera.aut  chilus  in  eo  tetemus,&  p« 
irefaAus,quaui8ficrarffsfmcconiingens.  Btdidtur  per 
(c,quoniam  cum  apodema  ad  altam  fcquirur  xgrttudincv 
dC  non  ed  per  le  incipiens,ii  medicis  diettur  exitura»  Con> 
fimtliier  cum  aliqua  xgrttudo  in  apodema  terminatur  il* 
lud  proprie  exitura  appellatur.  Ec  diaiur  raro,quonitm  ^ . .■ 
ulia  fum  membra  neruofa  non  apta  recipere  nwteriS  mnl 
uro  ex  qua  apodema  fiar.  Dicitur  ranfsimc,quoniStaJc 
rariTsime  apparet,  cum  accidit  inierfidc.  Dicti  cunia 
cS  materialis  ad  difSrrhiS  caufarfi  agemiu,^  qut  etaaone* 
^untur,vc  Gim  exccfsiua  caltditaa  cius^  prxcqNie  in 
btibuiadutciuibui  pcrducrii)s.  EtcbciIjpnBfipuc^qS 

d^fine 


Dc9rgr{tud.hq)at{s*  i7t 


SS  fine  &b.Mem  icddm  p«ccft,vt  pam.S  imilieer  (ngi<h‘ 
Ut  digcftton?«uit  prohilKni  & expulfion?.  vnde  non  ptv 
icft  digerere  ncq^  fuperfluS  cuacuare.^  remanent  landem 
•pollemameo&cir.  Icfficaggrtgati  penetrant in  pane* 
ciutapoOema  caulaniet,  fiueunt  phl^macfcf,  fiuecholc*' 
tict.Vnde  fiCcholer;  multitudo  eft  caula  oppilationi  vt 
fiipra  deoppilatfonc  hepati  &tandecau&  apofitmaitt 
ciiidf.  Vnde  breuiter  cauCi  vtplunmfi  efi  ei‘ui  oppilatio 
4)hibnnuirimemDper  (ubfiaactS  ehjtdifiundi,&rupcr« 
iunacetex  eo  expelli,  SC  propriat,  Sc  illai  quat  confiieuit. 

ab  aliit  membrit  recipere.  Ex  quibus  poteft  patere 
caula  quare  atiquSdo  in  xgrttudimbut  apparet  egefiionea 
inultxdaio  infirmi  parii  comedant,  nanqi  hepar  rect^ 
plens  hat  ruperflutratet  ab  alnt  membns  quandoqt  mmit 
ad  ftornacbu  cum  quo  colliga nciS  habet,  SC  per  iliam  yti 
adinrcfiina.  ficquta  cibutad  hepar  penetrare  nonpo« 
teft,& cuiK  mulhplicantur,dl£  minoratur  vnna.  It# ^cit 
adapofiema  hepacitfortttattradlio,cumattrahac  plus^ 
oporteat.  Item  adtuuacad  hoc  multum  vllit  cibarioru 
gronbrum&  diflicilit  digd>iom't,&caliditaiit  mulne. 
de  quibus  fiipra.in.tradlatu.  Item  vlut  aquarum  groHa^ 
rum.  liem  aergrolTut&omnianiiaquxadoppilatiO' 
nem  prpparant.de  quibusinRubrka  de  oppilatione.  It# 
pCTcuftio  aut  cafijs  fiipa  ipfum  bdhtt.  Nam  humoret  ex 
liit  in  eocolliguntur, putrefiunt,  &apoRema  caulant,  aut 
languincum  fi  humor  Auxut  fuerit  6nguineus,aut  ayfi* 
pcllt  dum  fuerit  cholericut,  aut  durum  fi  fuerit  melan^o 
licut,aucmoIiefifuertt  phlegma.  Quandoqt  accidit  apo 
ftema  heparit  c6muniiatcfiomacht,vi  cumcomlpnur 
10  eo  digito.  Similiter  cSmunitate  altorum  membrorii 
ve  vircerum,intefiinorum,auc  fplcnit.  N9  cum  hxc  mem 
bra  nd  attrahut  quod  debent  fum  caula  aggregaitomt  hu ^ 
anorum  fuperfiuom  in  i pfocorpore  per  modum  dic^iu  ge^ 
nerarapofiema.  Etfcitoqiapoftemaqcfaccidit  in  vela 
ffmntbuteiutviplurjmumefi  vemofum,aut  a^ofiimgc 
nitum  ex  vaporibus  pervii  tndigcfiiontt  rouiiiplicacit, 
&pcruemif  ad  velamen  fngiditate  veUmtnttinaquScd# 
uerfit.Qiiemadmodura accidit  devaporibut  in  materiS 
cacarrhaiem  fngiditare  cerebn'5^  fuorum  veUmtnucon* 
lierfis.  Quod  autem  in  fubfiantia  eiut  reperitur  vtplari« 
iBiim  efl  (angutexum  aut  chotericum,  SC  raro  phlegmati' 
cum,aut  melancholicum.  Scito  ciiam  apofiemaium 
faepatis  quoddS  fit  in  gibbo.  Quodda  tn  lymmo.  Quod« 
dm  tn  lacerto  qui  eft  (irpra  hepar.  Et  quoddam  in  venit 
taefiraiat.  QuoddS  in  toco.Et  horu  quoddS  cfi  uctofUm. 
<^uoddam  humorofiim  (anguineum,  cbokricil, phlegma 
cicum.vel  melancholicum.Et  horum  quoddam  terminat 
dnfennbiIitcr,quodda  per  lantcin,  quodda  in  duriiian,dC 
Iclirofim  terminatur.de  quibus  figna  ponentur. 

SIGNA  demonfiractua&coiaruntdolor,&gra« 
«ttas^nreparabilisinhypochddrio  dextrocum  extrfiooe 
viqi  ad  furculS, dCatira^ho ftircule  ad  inferiora  ,f^er  at« 
tn^ioo^rufpenroriorum  ad  inferius  febris  continua  ma* 
licia  decubitus  fuper  latus  dextrum. &pori&tme  quando 
apofieoiaeficalidum3^ingibbo.lc#&male  dreumbue 
fuper  latus  fintfiru.  deciibunc  ergo  Tupioe  qua  Tuper  dor< 
fcimi&adhucraale.  Qubdfiafxifiemarucrif  magnned' 
municaiur  peifion,&  accidit  toibu  ficca.Itr  vomitus  fin« 
(ulcus.  Item  alcrratio  coloris  faciei  forrax  quia  infiam 
maeur,5ccaIoricnditadcitrinumvcl  pallidumd^  vrint 
tn  colorem  charopos  vergens  rpifia  obumbrata  tnluperfi 
ckconilrtifiamanffiefieliuens  fupenutcumfpuma  citn* 
m vel alba  vel  rubea,egcilio  chtlo6, virulenta. 

Signa  dcmonftraitua  iociapofiematis  Ium,  qmfiftie' 
ric  in  velamine,  tunc  erit  grau^o  cu  dolore  acuto  hutne« 
rum,&  proprx  apud  c5preitfonem  ta^ut.Febris  prpoift 
maxime  fi  fiierit  eboimeum.  Et  pulAic  quafi  krti' 
nut>qm  arterix  fune  di&ix  tn  pSniculo  riut.  Bc  cum  fiie* 
«ltvauorumfi{tcaquo(um(olmturabr9  tmpedioiaiio 


multo  nififuenr  magnum  vafd^.  Qubdfifuenc  in^ib' 
boetus facile eft  cognoferre  iprum  Serap.  prxctpue  b fuc 
rit  magnum,&  lacerti  repleti.  Nim  in  hypochondrio  dc' 
xtro  apparet  duriciet,&iumor.Ethicaduerte  quonam 
in  hoc  cdmumcat  apoftema  laceriorum  ventris.  Sed  /L' 
gnum  difiimfiiuum  efi, quoniam  tumor  apofiemaiithe'' 
patisefi  figurxroiundx  lunans  vel  rcmicircularis.Sedla 
certorum  tumor  efi  oblongus,  vtl  quadraitgulusprocc' 
dens  Fm  fitum  lacenorum  ad  modum  caudx  muris  ma^ 
ximc  qneft  tn  longftudinalibus.Qubd  fi  fuem  tn  iranfucr 
falibus  hercle  apparet  obldgus  in  modum  crucis.Iiem  ex 
alio  difkrunt.quia  cum  uidec  my  rach  declinare  ad  teneri' 
lacem.tunc  nA  eft  apofiema  lacertorum.fed  hepacit.Et  cfl 
apofiema  gibbi  cum  tuftt  ficca  ex  cofiriifiione  anhelitus» 
A proprie  cum  fortiter  anhelare  vult  cdmumtaec  ad 
phragma,  & pulmon#.  Bi  minoratur «o  gibbo  finguliut, 
ied  augmenatur  in  concauo.  Si  verofiierii  in  fymmo 
CIUS,  tunc  non  lemitur  durities  nrqt  tumor  tn  dextro  hy/ 
pochondrio,  nifi  efiei  valde  magnii,  A grauttas  aus  ms* 
nor,dl^  dolor  eius  maior  propter  comprefsionem,dl;  licet 
in  hoc  cdreumcet  apofiemati  mcleraicarum  efi  minor,  A 
cft  cum  tenfiooe  magna/Sf  profunda  verius  fiomachum» 
A vetm#.Ec  egefiio  cU  chilofa  propter  oppilationem,  A 
debilitatem  earum.&  rubiilis  propter  debtUaicm  fioma 
chiindfgefiionc.Ecfiquidemcrir  fcb.minor  &lruior  ^ 
in  eo  quodefi  in  hepate.  Inapofiemace  vero  hepatis  di 
econrra.ltem  cx  rublcquenttbus.Naro  fi  pofialiquos  diet 
egreddf  ur  aliquod  rpumofum.quod  fit  ad  rubedmem  A 
citrmitatemdeciin9seritab  hepote.inapofiemace  autem 
cdprehendeme  totum  omitia  hxc  figm,c5currum  fimuL 

Signa  vctofi,quia  vt  fiipra  alicral  ficies,  A color,  A tn 
forma  ^tcr  debilitate  hepatis.  Item  cum  eo  non  efl  frb. 
Item  applicauone  calidorumiuuatur  fiatim.  Ite  quxlcic 
aliquando,ita  vt  dolor  multum  reroiintur,ied  in  pnnei' 
pio  dolor  cfi  vehemens,dL’ extenfiuus,  &ambulaiiuus,  A 
comprclsione  manus  bifea  videtur  luuari. 

Signa  Cic^uinn  fune  vnna  fptna.pulfut  magnur,  lacus, 
mollis,  color  faciet  rubeus,  (ulcedini  mixtus,  venx  pk' 
nx,  dolor  fub  cofht  aggrauaiiuus  cum  pulfatione.dL  mo 
tu, habitudo  carnola  fangumea,  regtmen  prxtemum  lan/ 
gutnis  multiplicatiuum,  kb.  inkparabilis , dulcedo  lali« 
ux.iii^ux  nigredo,  filis  non  vchemen^tufsit  nonmul' 
lum  ficca,  fingultus  fi  apofiema  fuerit  magnum..  Vndt 
Auicen.  Quapropter  non  accidit  fingulius,nifi-cum  apO' 
fiemafuerii  magnum  comprimas  os  fiomachi  quxfigta 
addas  cum  omnibus  didhs,&  panformner  cum  ligms  di 
cendis  fiatim  deeo. 

Signa chokrfci,vrina  rubea, acum mmaliquali  fpil^V 
rudinc,pu(rusvelox.durus,diuerrus,trbritacuia,*Sc;maxX' 
me  quando  efi  in  camofiiaie,  fitis  vehemens, amaniudo 
oriS/Color  factet  cunnus,  & totius  corponsA*  minoratur 
appctNus,&  accidunt  fingultus, nau lea  vomffOt,cbolcri « 
cutin  primis.deinde  vcflotxris.  pofica  nigrum.  Etacci« 
du  frigus  extremitatum,  nigredo  lingux,  fyncopis, 
prie cum  cfi  in  concauitatt,  A malitia  anhciscutidi;  doloe 
recxienfut  ad  dor(um,dlf  ad  furculam, &mordKatio,d; 
proprie aimcfi  in  gibbofitate.  Ethicadde  rcliquafigna 
cdrouniadeapoftemiehepatis.di<fiafupna.  i 

Signa  phkgraanci  funt  kbns  ml<pirabiltf,knra.occuI 
ta,&  defedlio appetitus  cum  naufea,&fingultus  fi  magnu 
efiabfque  fiit,  vrtna  eurina, paUida,fpifia;puir(M  paruus, 
oioUis,iu(sts,aliqncolor  totius  albus,  vel  luMdus>habttti' 
do  monis,ptnguis,iumor  fenfibiliscum  dumie,  grautia-* 
ie,dolore,&  r^quis  figntscdraunibusdoeopofiux. 

Signa  mel9choliocorruptiocolorfstotius,d^6ictcf  reo 

dentis  ad  pallidiutem  vclcitrimtatcm  cum  dumie  in  ItH 
co  notabili  quibufi|iefi  vehementia  kb.d^cfi  luitis  abfip 
naufci  A vomitu  cum  vnna  glauca  fubnli  pulfu  parupeff 
duro  firi<fto,Confidcrcmurq»  rebqua  mclanctiolil  ibnoa 
Pmdtica.S.  Z q ama 


t:!  Traftatus.  VI.' 

• 

cantia,vt  c»K»Compleud, habitudo,  regimen  pr^trrAum 
•&humrtnodi«i>cico<^naufea,abominauo,dendcri)  abb' 
huturmodi.conrueuerunr  venite  in  apollemaichcf 
paus  quado  tpfum  cft  magnum, & proprie  calidum.  Et 
bic  aduerilei^  apoftrmahoc  cdtnunicac  cumpleunl}  in 
niilcit  accidciuibus.^ed  ditfcri  abeoquonum  tn  pleu' 
filiicbrts  cft  acuitor  dolor  acutui  laceri»  malietaanbeli^ 
<us  nutor  eft  cumpleuriH  fempertufiisitcca  primo.  dC' 
inde  humida  cum  maturatur,  & eft  puifu»  vi  ibpra  de  ea, 
in  apoilemaic  hepatu  pole  tuf^m  Hccam  non  lequiiur  lin 
»nida,&  dolorcli  Hib  coftti,dlf  dotor  alteratur,  & pulfui 
non  itt  ferrinui  valde. 

digni  quado  apollema  venit  ad  Ciniationem,qm  acet^ 
demia  primo  cmergumur.dcinde  b<fu  Came  reimtcumur, 
6c  cum  rupiiur  accidit  oppilat  lo^exiiu»  puris,  <5^  lanief 
,per  egedionem  fi  hicric  m fyrnmo.vel  per  uruum  fi  itierit 
iR  gibbo,&  cum  fuerit  alba.  Si  Crquit  alleuiatio  bona  cil, 
fi* vero  c(nori,&  fit  fceicns,&  fequicur  debilitas  mala  el^ 
aliquando  autem  per  vomitum  ianicttplacmimiur. 

bigna  rcrolucioni»,  quu  de  die  lo  diem  aUcuiantr  tnfir* 
anu»  et  corpus  redit  ad  dirpofitioncruS  in  colote  appetitu, 
Si  reltqs  boni»  dirpofitionibus  febri»  remmiiur.Itr  etiam 
duraies,dC  grauitas,&  dolor^  hm<5i.&  reliq  accident  la* 

Signa  tnduratf^ta  fentif  manifcile  durities,  «&corrU' 
pie  color,&appeu(u»  minoratur,  & dilFiculias  anhelitu». 
Si  grauitasabl^  febre  cdmunicat  in  apoficmaic  duro. 

PROGNOSTICA  cum  apollemau  hepatis 
fodat  fluxus  vcncnsmorcale.Aui.  Quadoapofiemahe* 
pati»  calidu  permuiac  ad  fplenc  bonum,  fcd  pe  tmutal 

ad  hepar  maui.  Omne  apofiema  criticum  li  eft  in  tacere 
gibbofo  heparia  ellefuscnfis  cumfudoreaui  ^wocatio. 
ne  aut  fluxu  (anguinis,&  fi  efi  in  latere  edeauo  facic  crifiih 
cum  fudore  per  vomitum  aut  Arcel^m.  Quid2  Aint  qui 
ex  hac  cgricudinc  cito  moriutur  propter  refolui  lonem.  na 
lurae.Serap.  Et  hi funt  habente»  apoflema  calidum, quidS 
qui  tempore  longiori  viuuot,vc  pattemesapoilema  fri. 
gtdum.  ApolUma  hepatis  aut  irucrticu,auc  terminatur 
in  exituram  alicuius  membri,aut  refoluitur,  aut  (amatur, 
aut  tnduraiur.  Omneapofecmahepaciicalidum  vcl,fri* 
gidum  facient  oppilationem  cfi  cau(a  generationis  aquo« 
(i  Cingutnift&tandemhydropilla.  VI  infra  de  hydrope, 
Apoftema  quod  elltn  gibbo  peni»  cfl  quam  quod  in 
fymma.  Apoflcraaduiumheparis  mfi  velociter  medi' 
ceiur  pe(simum  eft,  quoniam  infra  diem.xnii.  caubt  hy « 
dropifim.  EccerccomncapoUemaetusmfi fuccurraiur 
in  hy  dropera*ccrminatur. 

CYRA  an.&qm  omne  apoflema  hepati»  ouod- 
cunrpfueriiiautexquacun^cauCt  ducaturad  apolUma 
calidum, aut feigtdum  vel  ventofum.  hme  ponam  primo 
curationi  apofeemaii»  calidi,  (cifofrigidi.teriio  ventofi, 
EtamequSte  tmromiuasiucuraeiut  fiucfitcalidii  aut 
(rigidum,  primo  confidera  nunquid  fir  curabile  aut  non. 
Q^dflfuaic  incurabile  he  nomen  mali  medici  Aibcas 
CIUS  curS  omnino  poflponas,  aut  ita  prudenter  agas  cum 
amict»  inSrmt,  &alr}s  ciuibus,^  feiaot  te  fic  imromttte« 
re  0^ infirmi  confolationem,  Si  in  angulis  ciuitaiit  prpdi 
ca  CIUS  cui(  «mpofetbiliutoQubd  ex  (ignit  hoc  (igmficS/ 
tibuscflperdurano  longa  duriifci,ddap<deitatis  ipfius« 
Scrap.  V nde  Auic.de  cura  apofiemacum  durorTi.N6  eua* 
dii  aliquisex  apoflcmace  duro  quiefccme  confirmato.  Si 
(Ui  qui  (anantur  (iint  qui  curatur  in initio  fitiJBi  alibi  qua« 
do  •poflema  Et  cancer  minoratur  fpea  ineo.  Er  Gale.ad 
Glauconem,dumapo(lemaia  in  hepate  inueterarcui  nun« 
quamcurari  poterunt, nei^  cgocunui,  neqi  alios  vidifli« 
ccre  omnis  huiurmodi  pati6s  futurus  eft  hydropteut.  cfio 
circa baecibUicitus.  Namtneura  apoflematt»  eius 
maior  cft  adhibenda  dibgentia  <]p  in  aliqua  eius  aegritudf « 
oe.  primo  quia  inapoflemate  (Imc  omiua  genera  morbos 
niay5(  fic  pcriculofior  omni  alu  ctus  aegritudine  fimpUe 


■ Cap:  XIII I. 

cL  Scefo  propter  muka  aeddemia  periculdAVt' fune  S» 
bnscotinua,dolory&huiurmo<h.vc  fupra.  Trrtioquia 
eius  operatio  languifica  cfi  nccefiaria  toti  corpori  qup  ma 
giscxapofiemaiclaedi{  ^cxaliquaalta  zgriiudfoe  eius. 

Quarto  quia  membrum  notabile  egregium  vmutisna 
emiuc  principtum,(camdum  medicum,  quare  virtus  ea 
ipfoapofiemate  magis  ladicur. 

PoflquSauiem  virumcfi^apofiemieft  curibilcara 
cende  hot  canones  generales* 

Primo  qiapofiema  hepatis  haberquaiuor  t^xmqui^ 
admodum  apollcnualiorumembront,  in  quibus  opor« 
tec  medicum  diuer £a  admtnifirarc.  Nam  qua  in  principio 
competunt  non  competunt  ia  declinaiionr,&econtra,  iia 
dc  alqs  pariformiter  dicendum. 

Secundo  q>  Si  licet  in  pnncipio  apoflematum,  dC&lrf 
ratidorum  competant  r^icrcufetua  ex  canone  generali, td 
rrpcufstua  exhibita  m prtnctpio  apofiematts*  hepatis 
bem  ede  aliter  allbctata  $ rcpcrculiiua  in  alijs  apofiema^ 
iibusadminidraca. debent  rtemracurubii1taiiuit,&ape« 
niiuis»  Si  rcroluciuis  cdmifceri. vjide  Auic.de  cura  calidi 
apodematis  hepatis  uiquii.  O ^ veloatcr  rerpoodec  du^ 
ntieshuic  membro,  & propter  hoc  oportet  vefint  per« 
mixta  cum  iefolutiuis,&  tnfea.  quapropter  oportet  vt  in* 
cipiasli  regimine  refolucfontsmaterix  inhacaegritudiof 
plus^fit  via, & inceptio  euaalqsapoftemaiibitf  ttmen« 
do  lapideitaiem,  Si  durtiiem.  Sed  hunc  canonem  corngo 
cx  notatis  de  cura  cholena. 

Tertio q>ruperflue  dypticanon  debent  adminidrariL 
Vnde  Auic.dC  epithematu  qutde  feigidora  admmidratsd 
lijperflua  qTup  perducit  ad  duritiem.  An  aut^  hepati  ma<« 
gudyptica  competant  i}  ftomacho  dicetur  in  dubifs* 

Qturto  rtroiucfua  pura  nondebem  admimdran  ,fed 
debent  cum  cis  dyptica  virtuiem,(S(:  membru  coi^rran^ 
oa  comifi:eri,nc  incidamus  in  errorem  talu  medici  qui  cd 
refolutiuis  fic  pcefsit  inapodemaie  hepatis  nephytquod 
eum  ad  mortem  perduxtc,vt  Gai.xiri.tlterapeu.xq.cap.Ec 
nou  de  re(blutiuts,quoniS  no  debent  rficforcu,  necp  mor 
dicatiua,tie  addam  inapoflenu. vnde  Aui.quoniS  admt^ 
itidram  refolutionem  non  adraimdres  eam  ex  genere  co« 
rum  vnde  mordtcanty&  comouem  apodema. 

Q^itnto  debes  attendere  Utusapoliemarts,^ontam  6 
flieritin  gibbo  oportet  procedere  cum  apemiuis,&vri> 
nam  prouocantibus,  &abdinere^  folutiuis  ventris, ecoti 
uctlb.  fi  fuerit  in  cocauicace*  vnde  Aui.euacua  ergo  ex  apo 
dctnate,quod  cd  incocauitaie  cx  latere  folutiom»  vftris. 
Si  illud  quod  ed  in  gibbofiiate  ex  latere  prouocationis,  > 

Sexto  ip  in  apodemate  hepatis  folliciicturxgtr  adl^i 
ncficium  venms,5;  non  (itperflue.  vnde  Aui.&  caue  ne  di 
mitras  naturam  remanere  driidam.  in  lioc  enimed  nocu^ 
tQemumougnum&  non  dimittas  eam  rl^fefoluifi  fuper' 
flue  nc  cadat  virtus,  imo  cibi  ined  vt  foluas  condne^cam 
cum  •qualitace,i.V  cddrtngas  foiuiam  cum  squalicace. 

Septimo,  qu^  vt  fupra  di^um  edin  prinapiocxpi^ 
niti.  q>  hepar  cd  membrum  valde  pa  (sibile  inter  ortera. 
Si  ficuc  velociter  conuertitur  in  lapidcuatem,  ita  veloci^ 
ler  recipit  refolutionem. 

OtTtauocp  aqua  hordei  ni  compem  tn  apodcmaccbe/ 
patis  propter  cius  dulcedinem, quoniam  oppilat.  &cond 
miluer  necpmeilicrarum,rcdlxnc  aqua  (implexc«7fa,fed 
de  hft  in  dubio, & pulchra. 

Nonoqimordicatiua.dl^dyptica  funrmagts  apia  no" 
ccre  edeauitatiq  gibboO(aci,mcau(a,qm  occurrunt  c6ca 
uitaiifd^  fum  tn  principio  fonia,fed  antequ2  uem'Si  ad  gtb 
bofiiai?  refeanguncur,  & de  eorum  vimite  rcraiitmir,dlf 
ti6  (unt  na  apta  isederemd  quod  etiam  facit,  quoniam 
ui«  in  gibbofiiate  exterius  orificqs  finus  extremi rtnt. 

•IN  CYRA  itaqi  calidi  fanguinet  hi' obferuemur' 
canonts. 

c PiioiuscuacgrotiouoccurrutiDeduucEac  phleboioA 

miam. 


^ .*  ' Dexgr{tud.hfpatis«^  _ 


^hmySChoc  In  prtncrpio  ex  btltlica  H pocn.fi  nd,  cx  m* 
fi  n5,es  ceptulica.  Auic.Lccct  cuidam  pUcuent  de  ia« 
phcru  etuTdem  latche,de  quo  in  dubqa,d(^cxtralie  &ngut « 
nu  quancicattra  magnam*  Sc  hoc  ntfifijcru  indicatio  h>r« 
•itad  cdimruim  fiimpca>au<  ab  accarc»  auc  tenore  vircutii, 
aut  ex  aliqua  uli  cau&.  Nara  tilia  coi^ctentilaua  non  duf 
Jirtcs  <p  fi  urnam  vc  opus  in  vnica  vice  extrahere  pote* 
iria  non  eam  parttrc  debet,  vndc  Auic&phlebotoma  ergo 
an  pnm(t&  nonhxfitet.io  boccalu  oon  efi  prohibitio 
lortu&  extrahe  (anguinem abundantem.  Vn^  Alexan* 
der.qui  negliguiu  6icere  phlebotomiam  in  partione  hepa 
ictcuiiu  (anguit  abundat  magnu  inducunt  pcnculum.nc' 
cefiecfienim  putrelcente  fnaieriaaut  vulnutBiciatautin 
fe;liro(ira  in&nabilem  conuertatur.  Et  in  hoc  cafii  lauda* 
Iterum  multi  phlebotomum  vfque  ad  Tyncopim.  luxta 
illud Scnii.tertio  Aphor.pnmx  particuur.dTvbiopor. 
keivfiyad  defetStonem  ducere.  Super  quo  verbo  Gale. 
ancomemo  inquit.  In  dolore  ergo  maximo  nulla  medi* 
ana  eft  hac  deletione  pccredhor.Sta  lamen  atientut  cp 
anatena  exifieme  influxu  debet  fiairn  parte oppofita. fi 
vero  non»  cx  eadem.  Et  nota  qvibd  phlebotoma  in  apo* 
ftemate  hepatiapluraea  &magta  competit  qulimtn  alio 
«poficmaie,&rpeciaIicerqu5dohicru  ex  bnguine.Nam 
cum  materia  tndica  de  fiii  euacuationc  qux  non  mfi  phle 
botomia  apee  compleri  poteiltbmc  cum  euam  non  vi* 
deacur  virtutem  pt^Aifiinere  tantam  euacuattonem  in 
vna  viccnecefiario  oportebit  replicare.  Qubd  fi  phiebo 
aomta  fieri  non  polait»  qua  xtaa  aut  aliquod  aliud  impe. 
dimemuobfiaretfac  etproponionabile.vtquia  prouo/ 
ct  hxmorrhofdat.  de  quarti  prouocationc  habetur  inlni 
fiio  loco  aut  fluxum  Cinguinis  narni.  de  quo  fiipra  quinto 
cap.  aut  aliquod  alevt  vemolaacum  rcarificacione  fub 
bypochondrns.hic  autem  canoiific  pofiruc  efi  in  pnmit» 
6c  fi  orditatiodixtx  deberet  eum  prxccdere  vt  compre* 
bendatureiua  maxima  nea&ttaa,  ne  contingat  medicum 
in  hoc  fore  fKgligemem. 

Aliud  efi  ordinatio  dixtx  qux  debet  efie  declinant  ad 
fngtdum  drhumidum.  dum  tamen  non  fit  ex  gUitiRofia* 
vircoliStOppilaiiuu»  vc  Tum  dulcia  prpapueli  quibutab. 
ftinere  (kl^nr.  vndc  Auic.&  oportet  ut  deuitet  dulcia  in  * 
quantum  poceft  pafiillica  & hutufinodf . Quid  fic  de  pii 
bnadimidu  habetur  in  dubrlt  deaqua  hordei,  vndc  ^* 
np.hepar indiget  cibit»&potibut><S^medicinit  aperuf. 
uit  T>on  vtfcrfifyGrd  fiibtilibut  non  otordicatiuu,  quia 
mordicatiua  fiimulapt  membrum  apofiematiim » neque 
dulcia  quia  oppilant,  neqi  fiyprtcttdic  ponnett.  fimiliter 
VI  aqua  granatorum.  Qux  aurem  fi nt  in  xgritudioc  £m* 
guinea  comiementu  habet  in.itj.tracfi.&  tu  ibi. 

Fadhi  autr  phlebotomia  ordinatae^  dixta,tnc  procede 
ad  applicationi  repercuCnuorum  qux  non  debent  efTe  Tpo 
liata  il  fiypcicit aromaittit  propter  nobilitatem  membri» 
&ab  apmtiutt,riibti1iatiuw,rcfolutiuu,  vi  hic  ante  in  ca* 
non.ij.  Q^  autem  furahigida  repercufiiua»  fiyptica, 
aromatica  habet  fupta  de  cura  malx  c6plexibnis  hepatit 
cum  materia.&cu  ibi.qux  autem  fintaperttiia,  Aibiiliati 
ua  &c.c6uenicmia  habn  de  cura  male  cdplexionit  frigidi 
hepattt&dedebthtate.iSCtuibf.  Mcdicamitum  adhoc 
cfi.Bt.landilu  rub.^tj. fucet  lemperuiup»  fucet  folarri.atia* 
^.iirj.aqux  rofi.5.i^.fptcx,fquinami.ana.v).cyperi.j.  i. 
aceti  para  milce  dc  intingatur  petia  duplicata»  & fic  fiiper 
hxpar  tempore  calido  Mgida  applicetur,  tempore  vero 
frigido  tepida  ret^creturfrequeneer  mane  &ieroamc  ci* 
t)um  3c meridie.iu  umen  can.ame  hot  menti  habe.  Iti 
i|t.oleorti  roCdc  fpica  uiobti.ana.§.tj.landaiu  rub.j.ij.acr 
ti.f  j.bc  vt  didium  cfi.  Ad  intra  autem  applica  vc  infra 
decuncholerici.  TranladioauiiprinnpiOtquiain  au* 
gmento  mi  fceStur  hxc  didta  Sc  confimila  A vigeremur 
trfoluttua,&fiypcica»&iTigfda  repercultiua  debtliteiur, 
d(ui compone cxhabiuttnjUkgittilocut  infiatuvero 


xqa?rur»Karam«n^itfoliitiua{afrem  aliqmlrttrvincSo 
propieVappticatfonero  membri  cp  cni  ad^tur»quomam 
tn  deliratione  rcfblatiua  debent  omnino  & pciuntervin 
cere»  qux  taoKn  non  expolienf  li  ft  ypcictt  cotdbrtamibut 
ne  incidamus  in  errorem  k tali  medtcina.de  quo  fupra.  . 

Et  nota  q>  in  ftatu  cSpetic  phlebotomia  iterum  de  bafi 
iica  dextra  de  qua  quando^  euacuarur  matan  ip(a  toca* 
Qubd  fi  nd  euacuatur  tunc  cum  refptctemtbui  Cmguinb 
vtfitpra.tiq.tradl  hoctamentotum  Icriptimi tfi de  qua* 
tuor  trporibut  ipfiut  apofiematis.  vt  procefltis  fiemagit 
cdrinuaco  firmone.TamcantequS  ficad  hxc  lipora  deuc 
ntaf, cadit  irput  magna  in  quo  gdc oportet  medicum  vtf 
digefiiuiialtcraciui«,dfruactntiuit.Vi  uabigratii.inca/ 
fu  det  oxyzaccara,  aut  fyru.acctofua  fimplex,  aut  vinum 
gratatorum  cum  aqua  cndiurx,  nenuphartt»  folacri»  Ira  * 
peruiux,acctofx»(S:  hmdi.qux  c6anciif  in  tradf .mf.de  df 
geftiuit languinia&aIteratturt.A.'tuibt.  EuacuanrtaettI 
^betur  tbi  vt  funrtaaartndi»reubarbarum,rafia,  pruna» 
&quxex  htt  fiut  vt  dtaprums.Ei  ftudeiuxta  canonem  in 
foluendo  ventrem  cum  moda.  vt  dtdlum  efttncai^.ipfo 
de  hit.  Kefbluemta  autem  materix  apoftematit  fi  no  ve* 
ntrrc  ad  raniem»admtnifba  intut  &extra»&  qux  fint  talta 
babuifii  allegant  loctt.  Qubd  fi  deucncrii  ad  fimtem  quid 
agendam  dicaur  dum  expediero  cholertcuin,  phlegma* 
licum  .df  melancholfaim»&  de  langutneo  a<fium  eft. 

C V R A cholcrictxdfiffliliter  cu  occurrent  fac  phle 
botomiam  minorem  multo  $ tn  (anguineo.  SC  hxc  phle* 
botomo  deuttat  canonem  gencralem.Caue  neegxum.iiif, 
primi  de  phlebotomia,  propterea  quia  rartfnmuraefi  qi 
cholera  lUa  non  fic  flinguiniadmixta  propter  natutS  mcin 
bri  ipfiut.&  expedit  primo  canofl.vt  fupra. 

Ordinef  dixea  vn^dcbccdedinaread  frtgidum&hu 
midu»&  mtgtt  $ m eo  q>  cfi  ii  (anguine.  It#  debent  viurt 
inflamabilia&oua  |»^ctpuenifiincaQi  magnxdebtlita* 
tit  quo  non  pofiet  xger  exalio  refiauran»  (ed  llm  altcraia» 
qui  autchoc  in  cafii  conuediant.requtrc  fupra  tra<fl.iq. 

Item  edpetunt  bigida,&  fiyptica  in  pnnctpio  vt  vinii 
gratutorum,berberit^grefie,  & huiufmodi.qupco  carne 
comedi  debenr.rtemfunt  dC  potucAucniemet  vnde  aqua 
endiufx  cum  vino  granatorum  conueniret. 

Tertius  r(l  adminifiratio  repcrculiiuoru  iopriocipeo» 
Sc  hoc  ad  extra  SC  ad  tmra. 

Et  nota  q^  fi  apofiema  fuenc  in  gibbo  diuretica  (ingidx 
eita  nota  funt  c3uent#cia,df  epithemata»  dc  cofimtliter  em 
piafira.Si  vero  tn  cocauo  (blutiua»  lcrmiua»bigfda,cutuf* 
modi  efi  aqua  fiucfhnltthamanndi»  pruna»  cafia,&hm5ii 
cum  quibiu  ena  dari  poteft  reubarbirum,  bitf  ciusinfli * 
fIonem,rucctu  roCd^  hmdi.  1'alia  enim  feutiiua  r>6  debre 
efie  multuforita  ne  agitet  materia  ex  cutusagtucionc  pof* 
firt  firqut  timor  perdiiionit  xgn.c6uenium  tn  aperinua,& 
frigida  fi  apofiema  cfi  tn  concauo»  (ed  non  ita  dtredie.  cx 
qbushabeduotcan.quifumdigefifo,d£euncuatio.  3c  de 
hu  digefiiuft  Sc  foluiiuta  habet.iiii.tni(fi.  cu  ibi.  Dige* 
fitonct  aute  ifix»&euacuaiionct  debem  icerari»&  freque* 
caiijdc phlebotoma  minorari.  Inapofiemate  veroecon* 
tra.fupple  (anguinee.Canonqi  (bitm  k prinapioinapo4* 
flenaiecholerico,cu  fiiqd  valde  acutu  debemui  cHarc^ 
vcmrcaui  per  vrina  locu  apofiematit.Iuxta  illud  Se* 
nia.x.aph,iij.(e(ftton.  Medican  in  valde  acutia»  fi  marene 
turget eade  die»tardare.n.in  talibus  malu  efi«&  debet  fierr 
enaciocum  medicina  fatisalti  gradus  &altront$in  (an« 
guineo.ltc  qui  cdiungunc  tit  debent  efie  abiortt  btgidica 
tft^in  Anguineo.  An  phlebotomia 'prxcedere  debeat 
pharmaaaaiibi  dicetur,  fed  credo  q>  phlebotomia  debet 
pcedere.  Canon  cf  repcuftto  in  hoc  qux  fit  in  principio 
debet  efie  cu  magis  frigidis  ^ in  (anguineo,  propter  quod 
nota  q«  princrpiu  cfi  dupIex.princtpiSs  Sc  pnnciptaiii  fiue 
perfedtu.In  pnrao  copetum  pura  Engida.vnde  Aui«docct 
tn  frigidare  tcpercufiuus  qum  niucJlufrtunda  compeiuna 
Fraaica.S«  Z iq  ntiscat 


• T Traftatus.  VI.  ' •” 

mixtt  mxta  afi.fi.fopn  qu/  cot^rupttonnn  ccpic  ab  h oc. 
ItainfumimincauCi  calida  frigidi  Hm  plura  calidit.  In 
frtgido  ucroccScra.iniino  Vf  infra.  Canon  cp  incenarKcr 
iblct  in  primo  principio  frigida  admimifran  donec  xger 
frigidiiatena  (cmiar»&  non  dubitcs.nam  hic  nonell  timor 
dc  lapcdeicate  materiar  propter  riibiilirat&rcd  bene  eft  du' 
biundum  de  indSmaiione  magis.&  ideo  audaifier  Auic* 
docebat  cum  ntue  infngidare.  Canon  cp  (tat  proportio^ 
nabiiiterinaliitceniporibus,vtdu5fde(l  de  temporibus, 
in  de  Anguineo.  Item  nota  q»  clyiferia  fiinc  conuenien« 
ufama  in  his  duobus  ca(ibu$,red  debenc  c0e  leuia  3c  leni* 
ctuane  (iacagitatio  (omatn  materia,  faluo  cp  H cilHrt  infi' 
nc,  dc  aliquid  duritiei  remanfcm  confirniiente  virtute  c5« 
petunt  foriia.& tu  confi  dera. 

C V R A frigidi  phlegmatici, oportecactmdere  imen 
tiones  cdiimiles  hta  qux  de  cura  cholenpi  dtdia  Gint,quia 
fctlicet  proponionabiliter  fuo  modo,  nam  in  principio 
oportet  bcere  phlebotomis  diurr(tuam,dico  diuerfiuam 
qrn  ratione  materix  non  cdpemruaciiatiua,fi!dbene  ra« 
Itone  fluxus  eius.  Nam  omne  apoflema  vbtcunqi  fli  iem  < 
per  flt ex  curfii  macertx  per  vecasadlocuapoltemorum, 
phlebotomiamnqiofmmacenSinvemtoonteniS  A^per 
Venas  currente  xqualiter  minute  & propentonabilicer. 
vt  Galenus  firefo regiminis  acutorum  lliper  illo  verbo,  fi 
dolor  per  cale&^orum  alleutatut  non  fuit  df  ad  furculam 
afccndit,  phlebotomia  namqi  non  fic  verenda  cll  vt  phar 
macia,  ve  Gale.in  eodem.  Et  fi  adduntur  in  contrarium 
Canon  quarta  primi, caue  nexgruro.Rcrpotide  de  eua« 
cuatiua  materne. 

Ordineturcp  diaeta  declirnnsad  calidum  A (icc,Sc  mo 
derate,’&  fit  ex  rebus  rubiiliattuis  non  oppibtiuis  3c  Im  • 
dufmodi.Nam  dtxtahxcrfl  proportionabilis  dixix  qux 
cft  coniKnicnsin  oppilatione  hepacis.dc  qia  Tupra. 

TERTIVSefi  admmilbatio  repercursiuorum. 
Circa  quem  canoni  nou  q>  in  prinnpio  principiante  dc 
quo  in  prpcedentibns,quia  fcilicrt  nodum  cdptehenditur 
neqi  creditor  epaliquid  de  materia  fluxerit  ad  locum  debe 
mus vtirepercu&iuis frigidis  mixtiscuin aliquibus  caii^ 
dis,vt  fupra  in  canone,&  hoc  vi  membru  iuuef  ,&  cdfbr.' 
cef  ne  recipiat  matrrtS  qux  crtdif  ad  eum  locu  polle  put 
airc.  Si  autc  iam  tale  iranfiuic  principia  & aliquid  de  ma 
ceria  fluxerit, tunc  ruxu  doifinna  Autenon  competunt  fri 
gida  repercu(siua,red  calida  fiypticis  mixta /ubiiliatiuis, 
aperttfuis,abReWtuts,  de  quibus  dabieurexcmplum.  Ec 
hic  canon  declaratur  ex  tnbus,ex  natura  materix  peccan* 
cis.ex  natura  membri  ad  alta  quxda  membra  comparati. 
Tertio  ex  natura  tpftus  loci.  Ex  pane  materix  qm  cum 
defrigida  phlegmacica  noneflapu  repelli  .ppter  vifcofi . 
satem  6c  adhxrcncia  Tuam.  Nam  & frigidis  magis  cofirin 
gat&  adhxrebitur  membro.  Ex  pane  membri  quoniS 
materia  ab  eo  o5  fic  per  exprc£Hoii2  eius  eflapu  exprimi 
ficut  cerebra  & caro  qux  f^t  membra  molla.  Expar. 
cc  loci  vel  fleut,  nam  n confideramus  hepar  pofitum  fub 
membro  carnofb, cerebrum  aute  inter  olla  recludrf  ,vnde 
quia  hepar  no  habet  tancu  defen(aculu  prouenrnt  ciiius  fri. 
gida  cum  fua  virtute  ad  hepar  cp  ad  cercbrfl  quod  ab  ofle 
snulm  defendit. Propeer  ^od  concludendu  vt  prius tp  tn 
pnneipio  cdpcrunc  fiibcifiatiua.vnde  Auic.  Et  oportet  vt 
fit  vinus  in  eo  fly ptica  cSfonant  & aromacica,verbi  gra 
tn,fl  Alt  edet  fpica,coflu8  nuxmufcata,calamctu,calamus 
aromaticut,Gmtna  calida, polio,  fifeleof  &hmdi.Iirab  > 
finihium.  Iie.9.ab(tmhi7puluerizati,cypcrr,galbm  cu<' 
prefntCapparoro,rquinSci,maRicts,myrrhx.ana.  cu  fari' 
na  feminis  lini  ficempbflru  addito  modico  aceti^d^uino 
inquScum  conuenir  vel  bc  pulueres  bullire  in  aqua  peius 
quafl  v^  ad rpifsitudinc(&r  cum  ilb  adiero  vino  facem 
plaflrum,nammtftis  oportet  te  moderanex  feb.&alris 
suuanubus.  Itemaliqutfuccura  abCmhiiineolanS  GiC' 
cidfun  inhifam  & ctpeEt^m  hepati  pro  rcpcrcufsmo  ap# 


Cap.  XII II. 

pbcam.  8cdnoa<;,r.^rulUuanondrb«i<com{inM 
qua  limrf  dc  Upidnate  maicn;  rcpcmitn  propter  ipflut 
matenae  habilitatem.  Cblimilittr  intelligendo  cll  de  me> 
hncolico.  Canon  t^ oportet  multum  roUtdare  in  curan 
do  Qtbito  nte  apoflema  quonia  lactljtcr  confirmatur  qui 
canon  etiam  fatii  inicilediu.  cft  Tupra, 

Fadlaauterepcrcu&ione  IbUiciietureuactiatfo  bequA 
nunc  cum  pharmaco  appropnaio  lenito,  dC  leui  niic  cum 
ctyfteribui  «am  non  multum  ibriibui,  nunc  eum  fuppo 
riiorijc,  nunc  cum  dtureiicw,  & maumc  quando  materia 
fit  ingibbofiiaic.  Item  rollicicare  ad  digeilionem  mate. 
nxiiS;  cconuerfo  ad  paulannam,iS;  frequemaum  euacua, 
lionem  rempercum  lenimtu,  molli ficanuii,vtellc^a, 
manna,  latnartndi,  rcubarbarum  his.procedaturqt  detn. 
de  cum  reroluiiuii  plu.  & minus  fecundum  temporis  cd 
genium  VI  plus  in  declinatione,  & minus  in  sugmenco, 
<Sf  eo  modo  in  llacu,  8c  habes  Itipra  qua  funi  illa,  Sc  ncU 
pe  gratiora  tibi. 

Cura  in  frigido  melancholico.  Froredatur  vt  depKte> 
gmaiico  ditSumell  qtnniuell  ea  parte  phlebotomi;.  Sed 
minor  competit  dtuetfioqux  non  placuit  Gordonio, ve 
fieret  ea  latete  oppofiio  dteens  q.  fiat  ea  bafilicaeiufdem 
lateris,df  caula  quoniS  ibi  eft  fiifnciens  oppofiiio  quae  eft 
(urfum&deorfum.tpnfieretea  paneoppofini  lunceflri 
thipleaoppofitio  tara  didta,&  aha  qux  eft  definiftro  ad 
dextrum, phlebotomando  non  debemus  pertranfire  duas 
dumetros.  VI  Auic.quarta  primi,  de  phlebotomiait},  dc/ 
inde  h repugnante  exponi  poliri  ^inielleattde  euacuati/ 
uatdf  htc  canon  Gordonq  refpicit  ca  qux  fupra  ditfta  ftinc 
de  phlebotomia  iii  calido. 

De  repercu  (itione  autem  dicatur  vt  diiftu  eft  in  de  phle 
gmaiico  11  cum  hoc  addantur  mollificatiua. 

Secundo  q*  foliicnctur  purgatio  humorum  groftbrum 
pcccSiium,  & cum  quibus  fiat  habeatur  quario  tratftani. 
Offiipiirgafio  Ifcquemara  & leuis  pricedeniibus  etram 
digcftiuis  appropriatis,  dc  quibus  allegato  loco.  & non 
oportet  VI  fis  audax  ad  Iblueitdum  ventrem  cum  rebus 
vehementis  calidiiaiis,  & laciat  Ixfionem  etiam  addat  in 
nocumento  Auicu^  laudatur  in  hoc  cafu  maxime  lerben- 
tina  quando  eft  in  gibbo. 

Tertio  oportet  prpleriim  attendere  dcoppilatfom'  hep« 
iis,na  fi  non  fieret  deoppilatio  materia  cibalis  nS  haberet 
tranfitum  ad  ilia  membra,  & fic  coleretur  maximum  iu. 
uamemura.  Quatto  quia  aperitiua,&  rcfolutiua  nC  pof» 
leni  penetrare  in  matenam  duri.  Ideo  oportet  immediate 
fuccurtere  ei  rii  molltficatiuit.  Ite  quia  fi  non  fieret  rool- 
Iificaiiorcfolueretur  fubtile& durum  in  petram  conurr. 
teretur.  Qiiinfoncnexpolicnturialia^  fiypticitconfof 
lamibus  hepar  vt  fupra, fcd  modcrate,&  mollificanta 
funt  ficus  pingiies.mualligincf .pinguedines  & huiufmo 

di,denbusinrra.Itcapetitiua/!l;oppilatiua,<Dfhuiufmodi 

habuifti  fupra  de  oppilatione  hepaiis.fiuniqiin  fuis  lepo/ 
sibus^poriionabilitcr.vtditftumeft  de  teporibus  alio- 
rum. Scito  tamen  cf  iaccre  fuper  latus  dextrum  eft  ex  ris 

qux  valde  conferunt  ad  refolutionem  cius.  Autc.quod  in- 

lellige  niJ  de  refolurione  calidoru,  fcd  tu  bene  confident. 
Nota  q,  hepar  frequemius apoftemaiur  de  (anguine  qu3  - 
tum  eft  ex  abundantia  eius.  Veloaut  ex  cholera  quaiuni 
eft  ex  eius  penetratione.  Et  ex  phlegmate  plus  quantum 
eft  ex  eiiti  adhetenia  i licet  videatur  Rafi  q>  n5  fiat  in  he- 
pate apoftema  phlegmaiicum.  Nec  Serapion  quarto  ira- 
dtatu  expliciram  pomt  curam  de  eo,  fbriafft  comptehen- 
densea  fub  cura  apoftemaris  duri,fed  de  his  cpnfiden. 
Bt  de  melancholia  plus  quantum  eft  ex  eius  grorsitic. 
Vnde  in  fumnu  frequencius  ex  (anguine,  fecunito  ex  cho - 
lera , tento  ex  phle^ie , quarto  ex  melancholia.  Ei 
quonam  exdem  inccnriones  habendx  funi  m apofte- 
mate  iam  indurato  qux  habemur  in  melancholico  hinc 
fimul  ponam  ancidoa  valentia  io  veroque  ctUt  rcfbluf 

liua/cilicei 


.1  . -1  .fji.  Dexgrfcud.hqiatis,  . ~*tT  ijo 


I 

i 


I 


i 


ttni4c<ltctt  aperftAn,motU(icatfui>fiue  lenutua  & huiut* 
modt.Stpriut  utnen  dixero  (^in  apoftemactbus  calidia 
lixureadmmidni  fiiccorhetMrura  tam  dufiarti»  de 
bui  tandem  alituid  in  Sne,d£  hxc  in  principio  cum  repet 
cuccrc  intendtt>u  vero  apoftema  ipGim  ad  tlatum  pcruc' 
nern  qualecuntp  &ieric  non  refolueuirtad  quam  rcfolutiO' 
nem  ckbec  medicus  omnino  intendere. 

' C V RA./iadcoliet!lion?tam  deuente tp cdprcHen« 

dt(  cx  eiua  ^longactone  v(^  to  diem  quad  rageCmam  vel 
circa.quta  citius  aut  cardtus  materif  dilpofitioncm  m 

qualitate,d^quSmatecumper(cuerantia£t.«S£  dolorisqui 
dolor  io  princtpio  eft  remiiHts«poflea  in  augmento  intcn« 
dttur  cum  alni  accidemibua  feb.fcilicet  5^puiCiiione,(Sc 
hmoi.nunciludeadhas  complendas  intettonet  qux  (unt 
quatuor.rcilfcecmacuratio  Hue  lltppuratto/Mit  eruptio, 
cnipei  mundificatio.tncarnatto  Oue  confolidatto. 

, Et  ad  cuidentiS  primi  ppicr  iuuenes  eH  feteduep  fuppu 
tatio  idem  importat  tp  materiei  (anaiio.quSdocp  tmpor« 
eat’ puram emanationc.Namcfgo pnma  inteoiio  vt  ma« 
tutetur  apoftema>&  procuretur  eius  iantci  euacuacio  quae 
verba  inceUexit  princeps  tn  proprio  cap.  Cum  ergo  per« 
cipit  apollema  lam  coileJIum»  Sc  induratum  quod  ladu 
<omprehenditur,  tunc  iuxta  pruna  tmemionem  procede 
cum  maturatiuis  imus  5^  extra  applicatis  qux  fum  moUi* 
6caiiuatCuiurmodirummeduli«  adipes»  grana  pmifie* 
men  liof,faenugrxa1»alihea,  pa0iii«  pingues,  6cus,gum« 
mi aibottn,apozima  ex  cofto.  eupatorio,  amygdalx  dul 
cet&huiufmodi,quz  noodebemabrolui  i rebus  hepar 
cdfbrumtbur.  vt  fupra  in  canonibus.d^  eil  die  canon  eii2 
I Galc.pnmo  prognoiltcorum,i  n cdmemo  illius  vcrbi.<p 

Ii  tranCcunt  di?  vigcitmum.dicit  enim  tp  omne  apoilema 
poftquS  n > imerficii  fiibito  aur non  reroUnc  iotaltter,auc 
rcfoluiiur  Tubule^  groilum  ciiS  manet,  aui  c5ucrtitur  in 
, laniem  vincete  calore  naturali  immutante, aut  c5uerti{  in 

venemi  vinene  calore  accidentali  in  cducrlione.  bed  c5  * 
plendo  huoccationero  uesabos  nocaioqui  funt.  Primus 
yt  primoproeedascumaperiiiuitiubtiluuuts  ^mtpma 
teria  exigit, quia  aliter  in  calfdo,aliccr  in  fngido  vt  vinus 
* molliflcatiut  poCtit  penetrare,  bccfs  <p  vi  ^ittai  Tubti^ 
liatiua  calc£icinia  incidentiahumot^gronium,enSuirco' 
fum  d^fngidum,&eil  eius  materia.  Teriiusvt  Icmatur 
vner  A lenis  teneat,  vt  ex  hoc  habilius  egrediaC,  A relbl  * 
uatur  humor,  quare  maceria  minorel,  A natura  reddaiut 
fertior.  Ite  fiat  leniiio  cum  cana,manna,  aqua  Fruduum» 
&hm«^.*d^non  fiat  cranfltusad  fortia  vc  Cupra.  Item  fiat 
cum  clyfteribus  Icntuuts  notis,dC  non  fortibus,  A eii  hic 
cano  magis  proprius  qn  materia  eft  tn  edeauo.  l amcp ' 
pier  cara  afegnaeS  quu  minorado  nutent  eft  etiipraiflc 
cSdui materia exi(l£ic  ingrbbodCcft.vr|.  Itemrdicinae 
valentes  ante  maturatione  qu(  bibune  in  boccaCu  fune  lac 
afininitcum  zuccharoru.(SCaqua  radicucum  palTulu,dlC 
$cubm,capillis  veoeris,^  decodhbdatSyloru  cufotnu' 
grxcn,3^decoiflio  poIrjinteiunoA^  fyru.de  hydbpod^ 
hniAiexqhustuom5  cdpone.  Sed  oportet  vc  attendas 
qm  alaeroperandu  cfl  incalidoaluer  infrigido.&do  ci> 
emplumin  caltdo.ip.fannx  hordei.|.l.lemtmsiim,fbrnu«. 
Ma1u>'  t.cypen  A rqiitnanti,ana.$.r].smoniaci.5.in* 

wfc^  vc  ierbetinz.^.i.maluauirciCodii,di;lilignomudaii,dlCpt(la 
«pvet.  <i*S*ici<otcoi|t  maflietni  ro.ana.|.)iac  empladru^  c(l  pia 
cftini.  Ad  idem  farina  hordei  decodla  in  oleo  violato  A 
buiyrorecfti.  Icemica panis criucu oleo violaio^vi^ 
lellis  <Kio«  in  butyro  recenti.  In  fngido.  ip-bdcllii,  caii* 
nepini,oppoponaci,amooiacf,sfu.|.f.cypm,aconrerap 
pari,rqumanci.ana.$.  r.farinx  iecnuiis  hm,  A faiuigrzci* 
ani.5.in.maluauircc  praeparati  vt  ^pra  lib.j.olei  defpica. 
gf h.terbencinx  lib.  f .dtiToluaniur  guminx  in  vino,  & cu 
di/lbIiicpfuerimaddastcrbentinam,dCpoD2tur  omnia  in 
foorrano,  A incorporemur  cum  piflello.  Ad  idi  valet 
cgipUlUu  d^tadifeto  McCq.difbiititcm  duqutloo  ci^-. 


dem,&exfimilibutcffpone.  SednocaqiffmtTia  empla** 
ftra  non  debet  applican  mfi  cum  apofletnaca  veniunt  ad 
ftacum,dlC  nd  Cpcraf  eorum  reColucio.Sed  exiilimaiur  etua 
durities  futura ,&  colledlio,&  cdoerfio  Cuar  materiet  in  (a« 
niem,fp  0 non  crederetur  ipfam  debere  fantari,  fed  fic  da* 
ram  remanere, & forcafle  ad  cancrum  venire  viert  moiltfi 
catiuis  prius,  & longo  tempore,  detadcrefoluiiuisvc  tn^ 

6a.  Item  icito  cp  apofteroats  hepatis  raro  veniunt  ad 
niero.tta  q»  mundificcot  cum  Calute  infirmi, irao  ^m  plurrf 
raum  A quaii  Cernp  tales  rooriunf  eo  <p  mtura  tn  tam  no* 
bili  membro  ^pter  neceftitate  inCuis  opcrattonibusad  to 
lum  faniccx  vicere  longo  ifpore  n&  pocdl  tolerare,  A ca 
caludin>ontioneqi  per  naturSncqi beneficio  mcdictnaU 
breui  tepore  curari, dfremoufri  poisir,  iequil  ex  nrceistta 
te  mors,d^  tu  cdiidera.  Sed  fi  ad  Caniem  deueneni  c6* 
prehendes  ex  remifeone  feb.&  doloris.  Iuxta  illud  Senia 
if.aphor.  Cum  pus  conficitur.&cxsF^reotia  aliquaii  b 
nieiegreilzper  vomitura,  aut  vrinS,aucfccefrum  &pei 
rigorem  fuptruenieat?  tunc  conaread  auxiliandum  naiuo 
rs  ad  eiuscxpulfionem  per  regionem  cduriuentem.Vi 
ii  fuerit  in  gibbo  per  vrioam.in  cocauo  per  feceflum  Ac* 
Complebis  fecundam  intentionem. 

Hrumpenua  autem  faniofum  apoftema,  &appropra^ 
ta  fum  illa  in  quibus eil  iubtiliatto  cura  conferiaitonc,  v* 
fcabtoCi.<5£  Aiccuscius,abiln<htum,  crocus,  rptca,nallur/ 
aum,  radix  peomx,radtxrubex,  fuccus  eupatorp,  radix 
centaurex,olcum  de  neride,  oleum  dc  Itlio.  Ic?  emplailru 
cx  farina  hordei,  baurac,&  fimo  columbino,  calamemo» 
ve!  aibouni  picK  A ftroilibus.  Dormire  itiper  hepar, dc' 
ambulare  vt  pofsibileefl. 

Cumcpfuefti  eruptum,  dflamecapparurrh  manifcfiiw 
tunc  oportet  vt  mfillas  cum  mundificatiuis . In  calido  ca 
aqua  mcllis&dca  fim  arte  in  qua  iat!ta  fuent  emulfio  femi 
num  frigidorum  maiofi,  & maxime  fi  fitericin  gibbo,  d» 
hic  nota  diureuca  non  debent  fortu  admtniilraii  ne  le  / 
cpiaiur  excoriacioinvia  vrinxex  ipfia  fimulcum  fame 
corrodente,  vnde  des  mundifiea:ius  per  regionem  ad  qu9 
declinat  iam>s,&  ipfam  inaciiiraterem«ic  ne  vias  Ix<f 
dat.  Item  aqua  hordri,iiem  vaJcc  pttCina  hordei  comeo 
fta,iiem  (emenatriplicu,  ladlticxcum  zueebaro  datum 
in  aqua  hordei.  C^d  fi  fuerit  irf  concauo  da  dtapru  t 
mSfCafiam,  reubarbarum, mannam  cum  huiufmodi.con« 
ducentibus  ea  ad  hepar  exhigidia  hepaticis,  vt  efl  en- 
diuut&huiufmodi  de  quibus  fiipra.  In  hr^ido  vero  c5.> 
rtroiUter  cum  appropriattt  calidts.ui  eii  aqua  mellis  cunu 
fccniculo,cum  zuccharo  rub.diialqsabfierf4uis  calidis, de 
qtiibus  quarto  tranatu.  Qubd  fi  fuerutn cocauo  daags 
rtcum,f<ox,d^  huiurmodi,mc^tuaMum  iadum.  i 

Favuta  autem  mundificatione  qubd  comprehendes  ex 
remiisiorK  accidentium,  A quia  noa  amplius  ismes  tpi* 
paret  tunc  procedead  coofolidandum,&ioairnandufii^ 
d^ficcomplrbisqtarc55^ vliimam  tmeationem.  Uqih 
felidaiiuuin  ad  extra  Recipe  fptcc.g.  iq  .aloss-g.ii.ma-' 
iiicis.5.  >.puluenzetxur&cuin  aqua  f^uutili  auc  fornix 
incorporetur,  di  applica  calidum.  Ad  intra  recipe  Tao^ 
guims  draconis, thuris. ana. 5.  iMoninis  endiurx,apd> 
roaflicis.  ana.  5.  j.  firmatur  cum  aqua  mellis  <alida  tn  m« 
futinis,  A cibetur  cum  ilypticis,  & fi  alia  tncarnafit» 

f)Ius  placem  da  cum  appropnaiis  hepati,  & conflderx 
ocura.Scuo  enimqubdmedicinxapentiuxprimo  ve^ 
ntuni  ad  concauum, deinde  ad  gibbum  vadunt.  A ideo  ua 
conauo  quando  ficncccfiartaconfblithieioetiam  valem^ 
vnde  da  cum  cis  congluitnatiua  vt  habeam  cauim  rci 
manendi  coughtiinandum , vr  efi  dragacam«tm,ami-' 
lurodf  huiufmodi  cum  sis,  A^connimliier,ad  extra  ap«^ 
plica  vt  placet,  de  quibus  quarto  iradcaiu»  Item  fi 
ntes  finaliccr  peruentret  ad  fpatuim  v^ttia,  tunc  fiat  tn<^ 
cifioapud  inguina &dilcoop«riaiur lacertus, ideo  vtap.  Syphac 
pxtat  fyp^c  imerius  noouivuunnKfcrKctioa>detp^  quid. 
Pndtu;a4.  Z uq  fiat 


Traftatujl  VI- ■ 

flac  fn  (o  fbramoi  i & (KMiatur  tncd  canticlla  per  ouS  ctir« 
nt  pu«  paulacim»  deinde  cum  empbftng  confolidabb* 
Sed  curam  hanc  nugrt chirurgias  rcliqui.Sed  nota  cp  (hi 
tim&  fnlbcm  attendendum cftad  apertien?  apoftema» 
itf,vt  fubito  ctacumir  Cmies,ni  fi  continet  fiatim  corro  * 
dit  ad  imra,&  membra  Ixdit  nobilia»inde  (o^uttur  mors> 
vcfortafiecdcingtcinrisolcto.  Etecfiianum  adfaniftn' 
ducendum.iR.fartnxorobiruba-dragacatiinhifiin  Capi, 
ana.^.^datftylorum  mundatorum,  & nouorum  fi  haberi 
pofium  ^.fj.croa-j-e.meliisquod  ftifiictt.  It?vraturca« 
faptafmiie  ex  femine  ltm,foenugrz. nitro,  Sc  fale,  fiercore 
coiumbino,prftts  tamen  decoxit  radicibus  alihex,  cftau 
rca,5c  ahfinthio.df  &mpcr  fis  memor  Ci'^fertare  iprum,  8£ 
ilcuc  duftum  efi  fi  hsc  remedia  nn  profunc  deueniendum 
cfiad  opus  chirurgicum-  fte  (cttoq»  omneapaitiuum 
quodefi  pontfcum,fiuefiypticumcumaIiquali  amancu 
dine  muai  ad  duriesihepatis,  rplenis,  6£  fiomachi,fiuc  fit 
decoi/cum  in  aqua  fiue  vino,vi  nralacon.abfimhium,  fpi 
caj&  hm5i. vn^  fequfi  <y  fpicp  puluit  bibitus  cum  vrina 
aprxhepacitmacertSeducii.  Icc&  ^propmtate  hepar 
lupe  ficcum  cum  vino.  Item  dialacca,thertaca,  phitoniu 
& hm5i.  Ite  foraentenir  hepar  mduranl  cum  lana  fuctda 
infufa  in  oleo  irino  in  quo  decotfb  fuerit  centaurea,  Sd  ra « 
dixaphodillorura.  Iteadidem.ttt.caricaru  inhifarumin 
lixiuio,5^  aceto, centaurex  puluerizatar&cnbratx,  abfin 
td>nctri,(alis,finapi,cerx,adipi8anrerini,ga!lmacei,dillbl- 
oenda  fint  duplum  ad  terenda.  Item  medulla  cerut  aim 
ammoniaco,bdellio,d^  demur  continue  potiones  appro^ 
prutx,qjia  diuroicx,xut  folutiuXtfiuel^riux.  Ht  bre- 
uiierinfumma  recollige  <p  in  pritidpio  apofiermmhe('« 
tismixtmc  calidoip  vtere  repercufriuisetiS  h)ttibus  vll^ 
ad  (uccos  infrigidacos  replicado  fxpe  cum  fucco  femper. 
tiiui/oUtri,'^  huiurmodi-fuccus  endiuip  efi  approprtatus 
valde.  Ice  ruccuBrcanolXy^ncctiSperot  demur  rrper 
cuGriuah^igidi.  Inaugmmro vero urendumefirefoluci' 
uis mixtis, vtfupra.  Infiatuautlrepercttfstuiseum  refo 
lutiuis  in  parua  qii3citace,&  (inc  xqualta.  Q^d  fi  com  • 
prehenditur  ipftim  debere  reroluiprofequere  cum  refnlu' 
ciuis  etiS  fi  non.non.fed  qi  ad  ditntiem,  dl*colle«5hbnr  de  • 
uenirur,  tunc  in  duritie  vtere  mollificatiuis  prius,  deinde 
rcTolutiuts  fi  ad  colle(fIion?&  ad  famem/unc  vtere  maru 
ratiuis  (aniaeiuis,  &aiifsex  intentionibus  quacuor  ex  iam 
di^is.  In  frigido  ita.'}>  fuo  modo  procede,  frd  in  prind« 
pio  repere  ilsnia  in  frigido  debent  cfie  mixta  cum  relblu' 
iruisvt  Cupra.  Inaugmenco  autem  refoluttua  non  tam? 
pura,&ci^fimititer  in  fratu  fi  deuenium  ad  duritiem  moU 
nfica,deindererolue.Siadcotle(^'onf  lamoCam  fit  vmm« 
rum  matura  vt  didum  eft,  fed  pofiremo  nota  q»  phlebo' 
fomia,vtrupra  debet  replicari  in  calido  etiam  in  fiam,  8c 
HmilV  fi  vt  Cupra  in  frigido,  frd  mulro  magis  fn  cahdo  dc 
l|)eca(icer  in  (anguineo*  Item  dCpro  cura  completa  decur 
Rid  ea  qux  de  apofiemare  fiomachi  d(^  Cum. 

C r R A.  Alrquandoaut^acciditqiapofiemamurla 
cem  Aib  diaphragmate  in  longum,  Si  crSCuerCtnn  extenfi, 
Sc  exfimatur  fit  apoftema  SC  non  eft,  vnde  decipit  me » 
dfcciSfdC  tunc  pcedendu  m efi  prxeifr  ficui  in  apofiemrre 
iKpaiii,  frd  magis  in  hoc  ca(U  vtendum  efi  localibus  qm 
multu  plures  piUnt,  diftinguemia  tamen  figna  habemur, 
qm  in  exteriori  non  eft  debilitata  virtus  vt  in  imeriori. 
Nec putCus  tanta  variaas.nec  vrinxnechrcum  iSta  per- 
mutatio, dC  forma  apofiematis  apparet  aliquando  longa 
tkquando  tranftrer{alia*fn  hepatico  vero  fimidrculari' 
lcr,Ced  de  fignitampltin. 

C V RA.AccfdirefumapofiemainmeCcraicit,«Srit* 
fud  curatur  cum  medianis  qiiit>utcuranf  apofiematain 
edcauicaie  bepatts, verum  opoita  tn  apofiemate  heparit 
cautius  agere  tn  applicatione  fiypticorft.A  reColueniium, 
Sc  rtpercuisiuora  prop  er  particulam  patient?,  nS  fbrtio/ 

. Mappbahpoi^AdclRncinapoftemattfiieficraicafQ 


Cap;  XI III. 

^tnapofiemacebepans. yndeAmc-audacfaid  repiucus 
tKndum  matari?  in  prunis  & ad  rcColucdumeam  inmc^' 
(craias  eft  fortior, & non  timetur  ex  fiyptias,dl^  refolurto 
qutdetimeturexapofiemate hepatis.  Exemphun  adrc<* 
Coiiiendum  hepatis  apofiema,  dk  mcCaaicaruni,&  lacer 
torum.9.fioracis,ccr«.ana.).i.olei  maftiani,ro.ana.^  f • 
vini.3.xxfj.liqucfiacccra,&ommamirce.  Aliud  refblu»' 
iiuum&c5forutiuum.ip.croci.}.ij.bdc]lq,t.^rordisvr« 
ctoIi.l.s*amontaa,Cpicxromanx,carpobar(amiana.$.f. 
olnlilioruquaium  CufbciCt&miCce.  Aiiud&prxcipue' 
cum  apoftema  duritia  eft  ^ximCi,  vaUt  aiS  in  doloribut* 
Cptenis  Sc  renu.itLrmiillat  allacx^iiii  celeftis,a&ri,&  dau»' 
ci,(cminisapc),anifi,Cpicx,cafix,caftorei,ca[amcmi»mofl' 
tani,&fluutaiis  cimiru,acon,p«rctri,piperis  longi,  nu* 
ets  mu(catx,amomt,apii,cuphorbfi,  Si  frmtnis  alihe«,dC 
fticados,poln,fireleos,firmmis  iuip,(cmmts  fcrniculi,cor*< 
ticn  radias  capparis,  ariftolochtx  ro.cinmmomi  eletftiV 
zinziberis,baccarum  laun,reraintsiufquiamialbi,  cefii,' 
ameos, feminis  carui  omnium  part?.).coaficianf  cS  meile 
deCpumaiaEt  Ccito  rate  empbftrum  ndeft  applicandi 
nili  poftquS  fuerint  applicata  fulbafta  empbftra  mollifi* 
caciua  (p  ex  his  SC  paudonbut  conficere  potes  vt  liba,  v 

C y R A*Quidautfagendumficincoq>rfiex  veto* 
fitaie  pam  inteitigenri.nafn  localia  prius  conferunt  relbUi 
tiua,cSibriaima. vt  Cupra  Si  briafie  oponebic  uti  euacua- 
tiut8,digeftiuts,i5cquSdocp  phlebotomia  permaxime ubf^ 
dotor  fuerit  imenCus  valde  ad  prohibendum  fiuxu  humo  - 
rura  ex  dolore  ad  locit.  Confimiltier  fi  fuerit  ex  chilocor 
rupco,dCraemo  conforta  ftomachum  hepar  maxime  vi  * 
gorandoexpulfiuamems.  Nambrcuibiis  claufi  cur?  ho»’ 
rum  cum  tam  ex  dtiftis  dependeat, vV  iii  confidera. 

C V R A.  Accidiiautr  vt  apoftema  mhepaieexcafii 
vel  percuismne.Accidit&qntiiaiSremtMioailCuius  pc* 
nulp  eius  i Qio  fiiu.  Accidit  5Cab  eo  Canguimt  emanaito,' 
quSdoqt  tn  eo  fangu rnis aggregatio,  retentio  equidem' 
ex  caCu.  QuSdotp  conmfio  Cob  in  quibus  cafibus  oportet 
eidem  Cuecurrrre.  In  pnmo  itaqi  caCu  quSdo  apoftema 
in  hepate  contingit  ex  caCu  vel  percuCsioiKliueiimee  fu- 
turum excaCu  (ac  phteboromiS  ex  eodem  biere  ui  pbcuic 
Gordonio.frd  credo  tutiusene  exasppoliin,  5:  extrahatur 
bnguinis  quStiras  condecens  vc  virtus,  Si  xm^Si  carteni' 
cdfirntium.vt  diftuin  dl  Cupra.  Deinde  .pcede  cum  reper 
cufriuif  frigidis, deinde , pcede  vc  diftum  eft  de  cura  apo  • 
fiematis  ^m  exiftimas  maiertS  fiuxam  efieicp  fi  fanguit 
egrediatur  ponanf  ftyptica  cum  eis,dl^  recurre  ad  ea  qux 
ditfta  fimt  Cupra  de  fluxu  ftnguinis  mnum>ite  de  Cpuio  (an 
guinitqi  fi  hient  Qinguis  aggregatus,^  raentus  tua  inter- 
eft  vr  bn^uinem  mortuii  reCotuas,  Si  mumra  proprietai? 
habain  boc.  Quu  fi  pennula  remota  iittu  fuo  hiatt,’ 
oporta  reftaurator  aigat  patientem  peftus  firingar* 

pTfparet  ad  rcduftionem.quod  refiaiiratorihus  relinquo» 
Medicamen  cifrrctin  principiocumcftillic  calidiias 
aut  ttmef  cur  liis  Cinguinisag-rtubarharr,  babuftiarn,  (an. 
draconts,&aluminis  lamcni  xqualesparies.df  doRetui- 
efi  aureus.i.cfi  aqua  cicon«ogt,(Sc  oporm  vt  det  in  die  plu 
r tes  (ait?  quata.  Aliud  ad  ide  quod  repaitic  eft  reCoIutio- 
ne  aliqua, A^confonatione.  ig.carabe,mcliloti.ana.3.x.ro»' 
ru.5.vuichactx.3.iiq.luti  armeni.3.vi7.nucis  cnpr^'rri- 
gincao^OfConncianc  eft  aqua  arnoglofix,  Si  fiaiK  trochi/ 
Cdvniutaur.SfBdmimftraifvtrupra.  Pulu«svalrns  ad’ 
paculWon?  bepatis,&  caneri.gr.babuftiarft.  viobrft,myr 
ci  boliar.amili.ana.3.io.&ng.draconis>reuharban,  bfte. 
ana.3.f.«.dofiseft  3.j.omi  dRoftfone  ro.maftfas,^ar- 
noglofix.  Medicamen  ACctepiadisadfdem  expertum. 
ia.camepiteot,(&fpra(sn,  Ominis  aprj  monrani,genri4ne, 
(^minisagnicafttffrllis  vrfl,  feminis  cucumensjCcolopen 
drix,radicisoppoponacf,rubex,leminvscauhs,arifioto- 
chtf,pipis,Cptcp  Idf,cofti,frm(ms  apd,croo.her^iiidbi*  ^ 
cy.polii^|^eiq^torii,gnoo9  tuniperi.an.panes  fqua'e»  * 

ceramur» 


Dcxgntahepads*  i3l 


unwwy^xjsm  meU«  con6cnncur,donf  pondui  aurtU* 
txx  cum  vmo.  3C  pro  comptemeto  curx  lege  qux  fcnpca 
Ium  fjpra  dc  apoi)cm»x  llomicht,  qih  cm  vtilt  valde. 

C V R A Dc  (cutira  a locilione  hepacu  dica 

lur  cum  Hippocrate  fexa  aphouipho.  i < . moritur  tlle 
CUIUS  difrupuur  hepar.  Auic*  tde&  maxime  qn  difrupcto 
migtu  comunicata  corpori  eius>d^  venis.qn  aute3  eft 
vulnus oonficcdicatumd^parua  fpeteil  (alutis.  Auice. 
SC  cura  cius  eil  cum  medtcinis  Ilypticts,  conglutinaauit^ 
vt  Cupra  de  fputo  Cingutnts>iUa  accipe  dinge  cum  ap' 
propriatis  i^  hepati  Crigidis»ad  idem  confert  dare  in  po 
su.5-t).ro.  cum  aqua  htgida.Itcm  ide5  operatur  puluis  ba 
buftiarum,dl^(1cdealns(lypcicis»empla(lra  etiam  exar' 
dem  ad  e«ra  applicata  comcrum  potemer,&  tu  bene  con 
lidcra  hxc  Hngula. 

VeCachcxU,  Riibricd,  VIIL 

^^**l^*  Achexra  eft  mala  corporis  di^Hiio  ^ debilitare 

8f*^**»  ^ j digcftiup  hepatis  perueniens  cum  n6  Cuperflutt  ob 
oon  quam  (anguis  malus  generatur  n6  aptus  membns 
vniri  cx  quo  malus  in  toto  color  pcruenn  ad  albedinem, 
ler  mar  j^citrimtacem  declinaQS»ac  tumor  in  palpebris  ,<S;facie> 
5^^'*  'Sc  quSdocp  in  toto,ita  vt  fiat  Hcut  mada.  Cuius  cau(a  eft 
mbitus  cdplexio  calidj,aut  frigida  hepatis , materialis , aut 

immaterialis.vc  Cupra  de  dcbilitace hepatis, tu  ibi.  Et 
dicitur  cachexia  grxce,  Uime  mata  habitudo. Simon.^ 
cadiosmalum  Sc  xios  habitudo.  Dicitur  li  debilitate 
digeftiux, quoniam  non  potefrede  cachexia , (imilitcr 
nec  hydrops ab(^  malita  hepctfr,ut  qiimto  interiorum, 
& primo  prognofticorum,cdmento  primo.  Ex  quo  in* 
frnur  q>  11  cx  corruptione  cibi  contingerer  corporis  mala 
diCponrio,&tumor  in  palpebris, vt  tn  Cuperfiue  comede/ 
ciImi  qilqi  accidtt.tlla  non  debet  droi  cachexia.  Jc?  debt  • 
litas  ifta  poteftetTe,&diminuta,(S:corruptaAabbta,vt 
eft  pofTibiteftamc  virtute  eius,&  i qualibet  iftarum 
tingere  poieft  cachexia.  Dicitu^  cum  nG  Cupetfluit  ad  dif 
frrentiam  hydropifis,  & Cpecraliter  hypoCircx . Narura 
cum  natura,  (eu  vinus  ipCa  iu  debilitatur , vt  non  podit 
fcqucfrrare  phfrgma  ipTum , aut  aquam  k Cangutne , Si 
tranfrac  cum  ipCo  (anguine  ad  membra,5Tin  tpHtuacuita 
cibu«aggregetur,(equuuralia  resdiffrrens  I cachexia  in 
quartoin  toto genereprxcer  naturam.  Ex  quibusinfrrC 
q,  cachexia  eft  diCpodno  prxuia,  an  amem  cachexu  prx' 
cedtt  neccitmo  omnem  Cpeciem  hydroptlis  dicecpr  tn  du 
bris.  Dicitur  ob  quam  generatur  Canguis  crudus  non  di' 
geftui.d^  ad  membra  pulliit,d(f  in  vacuiracibuteoig  reten 
rus  noningrcdientcoia  rubftanria5  propter  eius  maliciS, 
tnepcum  nutrimentum  ibf  remanet,  Sc  per  fucecf 
(Ionem  quamiatts  ad  qualitatem  (equitur  rumor, d;  ma  < 
jnmenon  fada  reroluttone,aut  aliun^  euacuatione  eiufd? 
inepti  nutrimenti.  Color  albus  accidit  ex  cruditare  ipfi^ 
humoris  citruurari^,mcmbra  non  nutnia  aliqua  acciden 
tali  caUditatc  cap«umur,vnde  inflammatur  flibtile,  quod 
eft  in  (anguine.  Tumorin  palnebris.quia  (acies, & palpe 
bf|  (bnt  membra  hum*da,&  ideo  materiam  ilUm  cito  re 
aptunc.Q^tbdauremfint  membta  (acxt  rara , Sc  humtda 
habetur.  s.proble.problemace.Sed  diceres  prop  er  rarita 
sem  mattrtx  debere  cito  euaporare,dicendum  cp  maceria 
noncilapu  cum  fle  Cinguis  crudus, & virtus  metnbrorci 
debilis,pedes  autem, & manus  infiSitir  cum  flnt  membra 
remota  ^fome  caloris, d'  maxime  cStingir  in  pedibus,  vt 
in  (cquentirub.declarabiiur.Fit  autem  (intr  mafla  ad  mo 
dum  Aut.quu  ad  modu  paftx.  Et  dicitur  cuius  cauCa  8C 
cu  recurre  fupra  dc  debilitate  iiepatts.  Sed  ferto  q>  mata  he 
pacis  difpofltio^f  fpSlicer  eius  frigiditas  eft  vna  ex  potif' 
fimis  caun«.dC4jbdit  Auic.&  quandoqi  accidit  cachexia 
propter  aggrrgftcion?  aqu;  in  pulmone,&  fit  forma  patft 
tts  cau(a  flmilisfbrmx  hydropts.Bc  hic  de  cauflt  SC  fatit, 
SIGNA  dcaMolWatiua  cdia  fiiKin  inodocolp» 


ruadalbedifiem,&cttrint(at{.  Inflatto  palpebrarum 
cmemitacum  manus, & pedum>&qnqi  Tpargiiurin  loiii 
vt  cn  defert  piiorx  dtiftum  eft,&  remanet  ueftigiu  poft  c5 
preflionefadcS  cn  digitis.  Appetitus  fortis  (altero  tn  pnn« 
cipio  propter  phlegma  acre  licet  qflqi  debilitef . Crelcic 
qiu  fleis  propter  debilitatem  digeltionis,vnde  in pro« 
ccitu  multiplicantur  fuperfluitates  vifcofx.fic  natura  pri> 
ma  remanet  in  retemidne , Sc  relblutione  Sm  ordines.  Ec 
fiunt  fyncopet  qn<p,df  vigilix>'&  qflcp  non . Et  mtnoraf 
vnna,&  fudor.Bt  fit  inflatio  in  myrach.Et  vcioflaa  mul 
dplicatur.Ei  inflantur  icfticuli  qfkp.Ec  fi  vitra  cuncacci.> 
dum  difltculter  curamur.Et  qncp  accidit  in  gingiuiscali .* 
duas,<5^  pruritus  propter  vaporem  corruprum  afcenden« 
iem,A:  fit  corpus  debile  mollificatum,&  ifla  figna  addat 
cum  podiis  in  dclcriptione  eius  ad  complemhum  figno* 
rum  demonlUatiuorum. 

Signa  n fuerit  cx  corruptione  complextonis  calidx  luc 
aderit  firis  calidiiascxtremortiqux  (emitur  in  plantuma 
nuura,A;  pedu  aliquando  cum  fe.aliqn  abfqi  fe.&  venens 
fienias  mulia , dfparuiias  appeiitut,  & arperitat  lingux 
abfip  grauitaie,  & rubedo  vrmx  abfque  dolore  fom  fub 
coftis  dextri  lateris. 

Q^ibJ  (i  fuerit  propter  corruptione  complexionis  firig( 
dx  aderit  folucio  veairiscum  mollitie  corporn , SC  cot* 
ruptio  colons cum  tumore ficiei  (i  parui ras  ntis,&  appe^ 
mut,&  reliqua  figna  frigidx  cGpIexionis  hepatis, de  qui« 
busCipraad  qup,df  pro  ea  qux  de  calida  recurre.  Sed  vt 
cimo  fciio  q rcmilTa  figna  tn  hydrope  poflta  fum  etiS  ca* 
che«tae,vi  ectamtn  fequemt  dicetur  rubrica. 

PROGNOSTICA  cachcxia  eft  via  in  h/« 
dropem,&  ideo  follicira  eius  curam. 

C V R A canones  ordinatio  dieip.Digrfliomarerip. 
Euacuano  cms.Confortatio  hepatis, pixcipue  dtgefli' 
ux  euis.Confortacio  ftomachi.  Confortatio  alioium  m? 
brmit  vt  materia  in  cis  non  retineatur  flue  gcneietur.  bxie 
catiogeneratxhumidicatisautinmembris  roultiplicatf. 

Primus  completur  cum  dixra  decliname  ad  comrarrti 
caufx,qiTi  qnqi  materia  eft  calida,  qnqi  frtgiSa , vn  in  his 
te  modera,vtoporirr,ctbuseuim  eorum  fiifuauis  confor 
oiiiuut  naiurx, aromaticus  vt  (um  carnes  perdidi , fafia  « 
uorum, pullorum, fle  huiufmodi  temperatf,  de  quibus  (u/ 
pracemotraift.  aromatizatf  cum  garyophilis,cinnamO' 
mo,maftice,croco,coriandro,citonns,drin  parta  qtrand 
latc  granatis  dulcibus . Iiem  fim  appetitus  prouocattuf 
Sc  humtdiiatis  illarttm  incifiui,vt  fy  napis,  nuces  ,potru* 
flealta  qux  currum  curfu  eoiti  abfqi  mulriplicattone  plurt* 
ma  eora  ne  fuiacuitate  (anguinem  corrupam , hrs  itaqt  SC 
altjste  vtioporuc  fim  exigeuciam  materix,flecaufx  .NS 
in  cauia  calida  conferum  frigi  da  parneipamia  aromatici*' 
ure  non  vifcola,vnde  competunt  piTcespetrofl,  & ali;  de 
aquis  mundis, fle  bonis  laudati,  Sl  condiamur  cum  aceto 
agrefto  myrto  vino  granatorum  berbeifi,  flehmflf.  Vi' 
num  fit  album  odoriferum  temperatu  cn  aqia  fcariolpcn  ' 
diutx  auc  cura  aqua  dccotflionts  bclucaip  fcariolp.  Et  mi 
noretur  potus  aqux. Auic.  Exercititt  fit  lemperam  ei  pr^ 
crpue  poft  etacuaiionesfr^s.Ec*<}uia  balneum  eft  dran 
nexis  exercitio  ineo  tantum  dicatur  9»  confrrt  valdema-'^ 
time  naturale  fulphureum,auc  alummofti;,  fle  maxime  la 
cauiafrtgidaadconfumandas  illas.  QuMfidcfimfiam 
cum  aqua  mans.  Aui.balneu  vero  aqux  dulcisnon  con* 
frre  fle  prxeipue  balneando  (e,fedineo  (udando  tn  no  no* 
cerec.Tua.n.imereft  moderari,  qmola  fcribin^poflum.  _ 
Nam*in  frigida  cau(a  dixta  debet  decimare  ad  cali du,ut  9^ 

verbi  gratia, vinum  iTt  odoriftro,clarum,atbum,et  aliter  * 

pomicum  abfqi  aqua«Iiem  confrti  allium  codtuni , ficus ' P^*^*^* 
flccx,nuces,carnes  arieiinx  aflatx  frixx,petrofeiltnus,fbe 
ntcufus,amftiro,fle oua  forbilia,ccmdita  cum  pipere , car* 
damomo,garyophilis>nucc  nulcata.Iiein  fyn3pffmu5fle 
huiulinodi* 


Seoindua 


TraAatus.  V I. 


Cap.  xiiii: 


’ Secondut  compleatur  cura  dtgeilui^  tpproprntit  va 
kntibui  contra  humorri  cholcricos  viTcoittace  partidpS 
praecipue  in  cauia  calida,  verbi  graiia^crcofui 
plcx,oxyrnel  tlraplex:  cum  dccoJltoneendiuix  fcariois 
acetorsd^huturraodi;deq(iibus.iitj.  traifl.  Sed  quaere* 
quomodo  MI  iftitmuinplicamurhuraoreicholerici.  Dt 
cendura  liccr  pr«reme»  non  aggregemur  humore*  cole 
ffict;caracn  exoccurrnibu*  loBammStibu*  polluiii  in  et* 


aggregari. 

Tertfu*  habet  compleri  per  cuacuamia»nb(  nota  eua 
coatio  dc  aut  per  phlobotomiS.  Aut  per  pharmacia5,  Aut 
pcrproiiocamta.Aucperclyrfterta.  Autpervomnum. 
De  piilobocomta  Aui.Buitcnt  pbiobocoratam  qtamum 
pollibile  eil,d^  <>  fuerii  oeceilarui  propter  repletionem  (an 
guiniiaudc  fuper  eam  co  raenrura,&  partire  in  diebu*  crt 
bu9  aut  quatuor.Ec  cura  plu*  eft  neccilana  plilobotomta 
eft  quando  cauCieft  in  reiemioix  Ginguinis  hpmorrhotda 
rum,db  menftruorum,&  melius  quidem  e(l  vt  euacuatio 
fiat  cum  cis  tn  primis  qux  mundidcam  languinc  Heut  hte 
ra.et  limilibus,deinde  It  non  fuibcic  extrahe  Cingutne  pau 
cum.  De  folutiuo  vero  dicatur  primo  fiudium  debet 
c/Ie  in  caurndo  ne  IVomachusll  folutiuo  lpdatur,qm  vt  di 
dium  cfi  eiu*  debtlitas  efi  qnqi  cauCi  cachextx.  Secundo 
a euacuatto  dat  retcerata:i:  pauUiina  in  calida  CU5  hiera 
ifmplia,(&efi  medicina  nngtilari8ttpiaem5  educit  fijper* 
Rukaiei  abfcp  humiditatibui  innaris,vnde  Aui.Non  per» 
mittas  tpCt  deri,(cd  reitera  euacuacionej.  Tertio  tn  cS 
kigida  euacuationet  paulattnx  magis  cOiineantur, vt  pro 
hibeatur  generatio  luperfluitaturo,  que  debem  ci&  fortes 
debtles  iuxca'tenorem  vtrruti*<  Qubdfi  debile*  non  fufh^ 
cfunc  oportet  tn  cauia  illa  irSdre  de  debili  ad  forte, vt  ver 
bi grana, tn  prindpio  cum  hiera  c5mixca  GaP.  colloquin 
cidaia.Qubd  (1  non  futTicic  def  deue  elleborus  niger,  quia 
medicina  forti*.  Vnde  Autc.  Et  qnqi  indiget  tts  qux  dinc 
riciii  elleboru*  niger,laudantur  hoc  caiu  pilul$  fb;iidx,& 
ftomictcx,alkindi,reubarbarum,turbiih,&huturmodi« 
Et  agaricu*  ell  connenientilTimu* , quia  aperit  oppitaiio' 
nes  mtrabtlitcr.  Vd  fcico  licet  dicatur  cachexu  dat  i 
snaieria  calida.tamen  fonper  efl  prefemfa  humorts  frigis 
dt  oppitanci*.Bt  propter  hoc oponet  in  digefiiut*  vn  ape 
rtuuis,&  roudidcaiiuis,&matcna  frigidam  educcncibu». 
vnde  Aui.Secene  efi  vt  euacue*  cum  ets  qux  ducum  hu# 
mores  roiuitonevemrts,(S: aperiunt  oppilationes.  Quar 
co  ibiutiua  diu  aromatica  duc  cum  aromatici*  mtxia  cu 
tufmodi  liim  xylotloes  crudum,&  dmilta^od  auiem,ro^ 
luiionr* hii vtercprouocatiui* oppilationes  apertciibu*. 
Cly  Heria  condmiliter  llnc  rubtiluiiua,rcrolutiua  aperi» 
(rua&humidiiacu5 peccantium  cdu«5tiua,|ex  quibus  autc 
hxc  deri  habcnt,fcis5f  deeii  in  feqtienn'rubrica , & infra 
de  f•flericia  ad  pleoS.  Vomitus  aut  eis  multum  conferr, 
f<d  dat  cu  cauteia,&  dt  fiadlusantc  cibu,  dc  d oportet  cran 
Uti  de  debiliadfbrcq,  vrde  raphanoad  id  quoded  licuc 
elleborus, de  quo  flipra  de  vomttu. 

Q^rru*  completur  cum  his  qup  ditfb  Ium  fupra  de  dc 
bilicsie  hepaci8.&  tu  tbu 

Quimuspctdciturcumdi^liiprade  debilitate  fio» 
machi. 

Se&iut  impletur  cum  etiacuaiiuit  rcibluituis,  draphorc 
cicisyexiccattuuycuiufmodi  funt  exercitiu),  balnea  (blphu 
rea,&  cum  habentibus  virtutem  confortandi  membra  ad 
extra  applicatis,vt  funt  vnAiones  ex  oleo  de  madicc , de 
()Mca  & huiurmodi. 

Ex  quibua  completur  fepiimus,dl;  tu  conddera. 

Btvtcopiodordnaddamhicaliqua  multum  confer? 
lia  in  cachexia  qux  funtapcritiua  exiccanta  rubnltatma 
aromatica  qux  imus  6C  extra  applican  potenuu , & funt 
|jpiC3,cinnamomQ,abdmhiu,cupatoriu,lcmen  vrttex^ca 
mepiiheo*,diacurcuma,dia(acca.Bc  cx  cdpodti*  qux  c6 » 
feruot  cit  ualdc  Ium  fy.de  abdmbib  io  iauoio,quoanma» 


Ia  ftooiachi  dtlp^Wie  vfiit  cft  CermiromiS)ft  de  eo  vidTcs 
periemiS  nobilem  maxime  qfi  fuit  comtnuaiu*.  liem  Vt» 
Ictryr.dceupaiono,  fy.de  fumo  tent,tripheraminor,trO 
chdci  de  durodon  maxime  in  caufii  calida^irochifn  de  ro 
d*  de  eupatono,dc  vrinainieiunio  potata, quaetiam  lib? 
ter  vtebatur Ccrmilbnus  in  boc  cafii.  Empladrum  tn  ci 
calida  conferens  hqsoiieidemappbcatum.ia^abdnthfh  fo 
Iatrt,acetorx,flc  « caniouiiilx.ana.  Sc  cum  lanna  hordei 
&iuccoeupatori)fiaiemphfirum.  In  cauia  frigida.mw 
aibri,abfimhii,cyperi,capparf,acori,ferinx  luptnoip.ane 
M.i.ceramur;d^  ptilemui,  & incorporentur  cum  oleo  dc 
rptca,autdc  femine  liai.valct&  in  cailirfiodtatriofipc* 
pcrcon. 


Debydrope,  Riifc.  IX. 

HYdrops  efe  paiSo  aquofa  propter  grandem  error? 

digciciux  hepatis  immediate  cdctngens.Curu<  cS  grxcti^ 
ell  materia  ipia  feigida  membrorum  ingredies  ad  rioftrii  * 
oia  membra  apparentia  aut  nutricatio  1^  maxime  temere  aqua  ia« 
£acseos,vndc  hydropifi*  di6a  cft  ab  hydrops  grxcc,1ati>  ter  cutex 
ne  aqua, et  pifis  pallio  quta  aquofe  pailm.Ex  quo  videtur  vocuaL 
inferri  9 hxc  deferiptiofoli  competat  afdiu,  propta  qd  ‘ 

credo  dicendu  quia  afeUcesefl  paido  vulgo  magia  no»  * 

camutftoresdeferipferuc  eS  prpremm>io  in  aus  deferipuo 
ne  cttamalix  dux  cOprxbenduncur  foccies, de  quibua  in» 
fea  qux  iiira  hypoCaca,dL  lympanites  vt  flacim  declara» 
bitur.  Item  aduertendii  tympamies  & fi  prxfertim^di^ 
magis  fiat  i vctofi(aie,nd  tn  abfoluirur  ab  aquofitace,  va 
Kaut  tn  diuiiiombus,  tympanites  fiiex  8ggregati6c  aqug 
paurp  qup  dcfcrdii  in  vcmrr,d£  vrioliiatu  pluritnp.  C 


fimiliierhypoiarcaqm  aquofiiat  tn  quanto  rupctfluent 


fiue  phlegma  indtgeHu  quod  tenet  locO  aqux  tranfit 
ipfo  (angnine  ad  mVmbra  ola  manrfe(b,vt  patet  fic  pa 

ter  primo  ^ genus  dcfcrtptionitcdpettt  ol^s  fpccKbu* 
etus*  liem  per  hoc  dicitur  oCa  mebra  apparentia  com 
prxhrn  Jiiur  hypoCtrca,pcr  verbu  nutricaiioius  coprx» 
benditur  tym|xtnitfs  ,&ettam  afclues . Dtcuur  propter 
mnd?,&  propter  minor? ajrx  pgnrudmcshcpatu,&'ma 
l9ec5pIexionitcoiurgunt,vt.j.coirt.  Dicitur  digcfitup. 
Na  ficui  feb.cfc  pailio  cordis,ita  hydrops  hcp«iif^  nuq| 


acadichydropsabf«pgmndinchepatis,propfrrea  Aui. 
Nam  hydropi  eft  defetfius  nutrimaut  corporis  totius,  he 


par  aut?cficius  principium, quta  fine  eius  defedlu  fieri  n5 
poteil^pacitur  tamen  in  quadS  plus  in  quadaminus,vn 
fexto  de  accidemi,dlf  morbo,  tn  afciitc  ptxfertim  patitur 
hepat.Io  tympamiate  fiomachus  fimul  cu$  hepate,  in  hy 
polarca  vero  hepati, tertia  dtgefiioe  reebrofp.C  cfi  ipfo  hc 
paie,cx  debilitate  autem  digcfiiux  hepatis  h^  tnplexma 
terta  generatur quxlibet  efi  dtminuie  dccodia  fiue  dt» 
gefia  aquofiias,  veniofitas,^  phlegma  crudu  qusc  ad  m? 
bra  cum  (anguine  trifii,  Ec  di^  efe  namediate  qm  alia 
taembra  poilunt  eife  cauia  mediata  bdhuabydropifisaUi 
verbi  gracta,apofiema,  aut  maU  edpLexto  feu  difpofiiio 
(loinaclii,propter  qu5  cibus  mdinilus  , A aquoTus  iran» 
fit  ad  hepar,fed  de  his  &aln*  cauus  dicetur  fiaum . Uici 
turcuiuscS.  beddubtracuranliclcalida  fieripoilit  hy» 
dropifis  Auf.de  hydrope  inquiitd^  cdplcxiones  fum  in 
fiammanies,&fiiciunt  hydropifim  plure*  iliis  cu  gtads» 
ctone  refblutioniscaloeit^  quanospho.cdracixo.i  t.  m 
finchydropifisauiC5  narciiurcxcauiisfrigidionbutf,  hoc 
aut?  in  calidioribus, tropoilibilc.n.  cft  fine  calore  ingroTf 
firiemoiuiart  illos  humores.  Propter  quod  dteenduj^ 
hydropifis  labet  vel  habere  poiefi  dupiicej  ouUam  vni 
immedacam  aliS  mcdiatS,cauia  aut  mediata  dienur  tnai 
la  cSplexid  feu  eiusdirpofitio  mab*,d;  hxc  p6t  «ile  frigi» 
da,&  calida, vt  allegatum  cft,&  infra  dt€srur.Iromcdmu 
aut  cfi  ipia  materia  cruda  qux  mebra  inflat  fetltcn  aquofi 
cas  vel  phlegma  crudum  vel, ipCi  vcniofiias  A qualibet 
sfixip  efi  feigida  pa  pnwuiooe  calidiaUs  ^oruralif  > l«crc 

cooiin^c 


/ 


Dexgritudhqjatif,  ■'  ' igz 


irooidl^cimiquindo^leaicdteceaccidenialtf  catcBert 
fub  ingred^c  calidius  ulit(Vquicur  maxime  ad  dift 
ftocuia  cacfacxiaB  in  qua  non  cft  uncus  tumor , vt  fu(>ra 
dcca* 

C A V S jE  • Bc  pro(equentdecau(itdico  hydro 
pifts  habet  ouCit  c5ei,5(  proprm,caufae  aurem  cSmunes 
quaodoc^  auterulit,locahs,mciensv(ormalit,  Sc  Bnaltt. 

Matenaliteft  aquoftns  ip6  fiue  phlegma  aquohim>vet 
iveatoiiiat  tpA.  Localis  vero  cft  locus  vacuus  qui  eftin<' 
aer  (irbum  A fy  phac,aut  membroi)r  cocrus  corpons 
«Mius.  Eftctens  diuidicur  in  conrumf)9>amccedenre^ 
primictu9,&  coniun^  diuidft  tn  fmedutS  Sc  mediata  ut 
fttpra*  Immediau  cft  aquofleas  uH  vetontas,medtan  eft 
hcpacf  s debilitas  a qua  immediate  prouenit , quae  quidem 
xncdiau  cdttnue generat  immediatam  multiplicat.  An 
eeccdens  vero  cft  nula  complexio  bepacis>d^aliornm  me 
brorum  fiue  mala  cora  cdfMHtio  concurrens  ad  digeiftio 
sus  notabile nocumennim»  Pormaliseftfua  eilemia  per 
siouficacioncm  ipftus  habin . Pinalis  vero  t vt  deftruat 
hepar^ad  interitura  pcrducat,<^  vt  plurimum  cSrtngic 
quando  antiquatur  A confirma{,6^proprfearcIitc8,dcin 

sk  iympaoices,deihde  hyp«larcha,&eft  minus  mala , ftd 
de  hoc  in  dubrjs  Caula  cni5  primitiua  eft  omnis  cauia  in 
digeftione  hepktis  inducens  nocumentum, & maius  ca 
chexia,vt  fiim  omnia  tlla  de  quibus  fupra,^  cachexia ‘>& 
dedebiVuteftomachide  quibus  aliquid  infra.  Sed  vt 
htcclariushabeamurqusiciocpiemperexpedbit  dicsf. 
vni  cum  duce  meo  omnis  cau&  hydropifie  eft  aut  pro 
pns  aut  c6tcata . Propria  vt  mala  complexio  fngi'da,aut 
calidxetusexoriliua  refo!uens,vt  (Upra,aut  paruitaseitiS) 
aut  apoftema  calidum, aut  ftigidS,auc  duro  oppilans  ori' 
-ftcitj  venzcbilisafcen^na8^defcmdentis,qm  nmrpp 
opptlatfonem  prohibetur  tranfimsaquoiitatis  quat  reten 
ca  tn  locum  vacuu.iam  didto  tanc|  quid  nociuura  rranf 
snittuur^^ibi  tumorem  fiicit.  Cdttatisettam  accidit  di 
l^iu^  hepatis  debilitas  pnmo  ^ toto,vt  cu  ftnguis  totus 
ftiperfluc  calefit  aut  tnftigidatur,ita  vt  in  hepate  grande  fe 
quacur  nocumemum.  SecSdo  li  ftomacho,  quta  Ii  frigidi 
cateems,&  prxcipue  cu^  frigiditas  illa  fuccedit  fluxui  (an 
guinolrnto.  Tertio  ex  oppilatione  rocrrraica^vnde  he^ 
par  debilitetur  non  recipiens  nutrimento.  Quarto  cdiia 
te  rpleais,vt  cum  magnificatur  ex  repletione  melancholip 
attraifbeab  hepate  vitra  debitu  naturale.  Nam  cum  fplen 
attrahit  ab  hepate  de  meUcoIia  plus  ^debeat  debilitatur 
hepar  Jte  quia  edicat  hepati  propter  rngtdirat?mrlancho 
lin  mulex  muleS  lr^idtiai?,cn  etia5  ipTe  fit  ftigidus,  hmc 
«kbilirat  hepar  prohibetur  generare  fanguine;  bonu. 
Item  apoftema»  tn  fplene  du»  am  modra,  calida  aut  fti' 
S<da  ad  hoc  nducum,undc  Ictro  q>  ficut  mebncholia  mul 
la  c5  ad  cerebra  peruenit  fuam  t^rarionr  lxdir,f»  cu  ad 
hepar  venit  nocere  pdr,&tu  confide».  Ite5cditare  re», 
quia  propter  co« frigiditatem  excefiiua,aut  calidirate  aut 
l^optcr  oppilationes  incit,aui  apoftema  fiue  duritft,  qua 
tenon  actnhuni  aquofirate  qux  remanent  funditur  ad  lo 
cumvacuo.  Qnqivinoimefttno»<&  xgritudinoeoru, 
*T*s  dCpropn<i^orbi,fiuemonocuti,^.(^derper3i>iuradfiri' 

, gidura.et  Erigidi»silla  hepatiscdtcatur.Hrnota  q>  orbus 
magis  propinquus  hepati  ^ ib*unut,at  ad  latus  dextrfr 
declmecieiunusyincoIliganciSmaioremhabetcu  hepate 
dorib*  no  propter  meleraicas  ^ cTi  aliquo  alio,  cn  de  mefrmicis  ma 
S^bi*  ^ ieiuntu  veniant.vnde  in  fumma  coi»te  propinqui 
•horteia  tasmagisorbus,vc  Aufc.c5f»tealligationis  magis  teiu« 
bitaioat  nus,dl!  hoc  voluit  Gaf.quimo  de  intenonbus.  vn*cap.du 
inquit.aliqfiacctditquoddSmcbrilq3  cdplexionem  ha« 
bec  ftigidam,cuius  fWgtdins  vfqi  ad  brptr  penetne  ficuc 
ftomachf  rplenis  omniD  tntefti no»,  & magis  leium'. 

Item  no»  «pnoofolum  accidit  hepati  laefio  comum»te 
inreftfnoro,qo0  propter  mala  coplexton?,  kdrt  propter 
lioloref  cort^  cx  puodbiia  crato«,&  vt  raiura  nt  cbolka 


vehementis  dotoritftfrequentaa  > quare  debilitatur  hc- 
par,&egovidialiquotcolicosad  hydropen  peruenilft* 
Qikp  accidit  vitio  matricis  cdpiexionali,  vt  fngidiute 
dus>aut  calidiQie  exceftiua  hepatis  cdicata  > Sc  ob  dolori 
cn  ea  fortem  tm  aut  menftruo»  retentionem.  Item  edita 
te  fidhris.ut  propter  irtenrionl  (anguinis  bemorroi  dalis» 
Item  c5itatepulmonts,*8ut  d»ph»gmaetsob  raalac5> 
plesone apoftema  dolorem,&huturmodi,vt  vicus.  Bc 
icito  cp  f meftina  per  cdt»tcm  If  dunt  hepar  in  concauo.re 
t»esautc,d^  vcfica,dlf  membra  anhelitus  in  gibbofinie. 

Et  ex  caufis  edieStibus  ^m  phmmu}  perduemtibusad 
hydropen  (tim  cau  (x,qup  fum  in  rembus,orbo,rpiene,me 
(midt,  et  ftomacho.  Et  Aui.innarradomaUiiS  hydro 
ptfis  fic  Tuas  rpis  ordtnat.In  fupremo  malitip  ponit  afcli.' 
tf  poftra  pomi  ty  mpaniti.  VliTo  uero  qa  in  infimo  gradu 
malitix  ponit  hyporarchS,&dehtsindubrjs>  Sed  hic  ad 
uenedidii  Aui.  Et  hd  de  quo  vehementius  timetur  cu  ad 
uenitei  hydropifit  eft  ille  cuius  cdpiexioeft  calidadi  fic.' 
ca, non  enim  xgroiac  per  cdiranumfiix  cdpiexionit  mfi 
propter  rt5  magnam.Iuxta  illud  Senis  xxxiiij.apiio.rf.fr' 
tionis.In  morbisrotmtspcrichntur  & cx.  Et  vicogno» 
fcat  maiorem  aut  minorem  eius  malitii  debes  imieihga. 
re  an  tumor  primo  inceperit  in  pedibus  aut  in  dorfo » auc 
reihbut,aut  alchanh,aDr  tn  femore,aut  ex  tnieftinis.  Nam 
cx  hoc  comprehendes  membru  qd  cdicauit  maliriam  Itdl 
hepati  dc  9^  adhuc  edicat , vt  verbi  gtatra  > fi  inceperit 
in  alchaiin,aut  ftemore  hiii  vitio  tnteftini gro(Tf,  aut  ma/ 
trtcis.S  I in  colico  incipiet  in  renibus, fi  i pedibus  eft  a kU' 
tes.Nam  vemofitas  a (cendir,  \ aquofitas  defccndit  Sc  eft 
(p  k rentbus,aut  i toto>&  ita  de  alfjs  confidera.  Dc  caufis 
autem  primitiuisalle^tafbm  loca  ad  qux  recurrere  de« 
bet,  ftd  vt  abundantius  habeas  de  eis  fubrcnbam  aliqua. 
Nam  hxc  eft  fortis  xgritudo,&  periculofti  ac  maximi  ho 
iKmscum  medicus, fanaciir, propter  quod  non  miraberis 
fi  pro  ea  curanda  cognolWdaqi  parum  prolixus  fuero  , 
inhac  parte  ducem  etiam  lequar  qui  prolixus  futr.&  ex 
fis  (umcafits  percuftioachepattsconiufio,nimiacaltdi' 
»s  aut  fngidicas  hepati  ab  extrtnieco  occurrens.  Nam  ni^ 
mia  catidiias  reiblusns  calidum  naiurale  eius  eft  cau(a  hy 
dropifis.propierquod  vfutrerumexcciTiux  calidarii  ad 
fpftm  perdudt.Ego  autem  vidi  quandS  mulieri  qupftm 
per  cfi  prandebat  aurepnabat  comedebat  cu5  omm  bolo 
panisaut  carnis  piper  fiue  aromatica  fortia  qux  fadhi  eft 
cachetica,  Sc  randm  nifi  mors  cius  fubtto  occurriflec  cre 
dofi<fca  fuifiet  hydropica . Item  vius  potus  aqux  frigi* 
dx  in  ieiunio  quo  multum  vtuniur  domrnx.  Item  p^ 
exercitium  forte  poft  coitum  poft  balneumcalidu.  Irem 
(uperfiue  liume<fWs,&  fuperfiue  extccant  poft  liquefadio 
nem.Nam  fuperfiue  humidu5  obtundit  & fiiperfiue  ficeft 
humidu  naturale  confumft,ad  cuius  coniumptionf,  ftqui 
tur  etiam  confumptio  cakms  innari.  Itera  euacuationec 
(uperfiue  per  rudorem,pcr  vrinam , per  fecefium  > per  he* 
morrhoidas.  Item  menftruorum  & nocibilior  etiacuatro 
numeft  cuacuatfo  (anguims  Auic.  & vidi  mulieri  ad  hy* 
dropcmpenientfiiearcliticamex  nimio  menOrer^fiim/. 
Item, quia  vt  didum  eft  q>  contingere  poeeft  exoppihrtfo 
ne:hinc  cibaria  oppibirua,gro(Ia,  vifcoft  fuminrpei^a.'*  ^ 
Item  etiam  ventoia  propter  tympanite5  prima  quarti,  df  ' 
fe.colenca  ternam  nonpura,qnqi  durat  circiier  mediera ' 
tem  annijAr  quandoqi  perducit  ad  motirriem.i.  ad  hydro 
pem.  Irem  accidit  quandoqi  poft  fe.loogas  in  quibus  he 
par  drbilitacur.Item  infeb.sniris  io  quibus  difibiuitur  ca 
lor  hepatis  multum  3c  ex  conrequenti  digeftiua  debiltraf. 
Vndehic  Auic.audf &deten’or  quidemh/droptfiteft  il* 
la  qux  eft  cum  xgriiudinescuta . Irem  nimius  fomnuti 
vnde  vide  fupra  de  nauleatiua  (Imerate, nimia  vigilia,  coi 
tua  ruperfluti8,mmia  accidemta  calorem exterminanrti*  ’ 
Etin  fumma  epilogando^ydropsaut  eft  propter  fupflui 
catem  bumtdiMtum  rcicmaro  prxter  nanira5,aut  propter 

malam 


’ Traftatus.  VI. 

'inulam  C6Mpofkionem  riu«,MC  nuUm  compk 

«ion«ni  ip(iu«,2ut  etdtm  «b  alio  membro  communicanl. 

Ei  uixta  b^raduerte  ()kqii  rupAimacei  co(iccxaiicui  cor 
poa  longo  tepore  rttiiKnair,vi  fune  Aidor  pluriniua  vr^< 
ra  pIurimi.&hmdi.ngmficaiubMuram  hydropem  • Bc 
icuocphydropiluquxaccidic  propter  duritiem' rpleittt 
cHrn.igis£tLia^cuemet  propter  duriemhrpaiii  Au(.  6r 
qm  ex  particuhin  doifcrina  qusc  dabtcur  d(  vnaquaqt  fp£ 
em«  ob  clariua  aprriaur  huw  abampJiori  enarratione  6t 
peifedeo.  De  (pectebu«aute$  eiua  duirrH ficati  fiini  auifco 
ttM  noftri  de  quo  in  dub(je,fed  pro  nunc  ducem  meum  le/ 
quar  tarvumtnodo  uci  ponendo,mxia«  C communia  fcho 
Jx  doctrinam. 

SIGNA  demonllrauua  corruptio  color»  ad  ci' 
uimim>uel  pallidum  tn  ea  qu(  ell  ex  Q>Jcne  color  eft  ad 
vindiu!em,>5l^  nigredine  decltuis  tumor  pedu  A cft  in  oi 
hydrope  coefignuro  propter  debiliutem  calor»  innati. 
Infiauo  oculoi|i,iS^  aliarum  extremuatu,  maxime  in  afcli' 
te  i|<&  hy  pobrea*  Sit»  clamofa  it  qua  omnea  rpeciea  noo 
«uacuamur.  Aui.quia  in  ftomacho>&in  aliji  mebris  coU 
dedcaeilaquofitasnitrora  quzexiccai.Secundo.  quia  pro 
pierconltric^ionemfa^i  m fpiriiualibuaaccidit  infiam' 
<emttoexiccant*Tertioquiapotuaaqupnon  penetrat  ad 
membra  exiccantur  propter  opprlmonem.  Pauciraaap 
petitus  ^plunraura.Conllrtdlioanbeiitua.  Minoratio 
vrinx»& proprte tn  afclite.  Rubedo  etiS  vnnz  propter 
dmpocetiam  rcqueftrationw  li  laoguinc  & cholera>&  ideo 
non  cic  ex  ctndcura  eiua  tudicandum  in  hepate  malS  c5plc 
anoncmcaIidS,d^ydropemri1c^cau(acaiida  ficuc  nec^ 
per  albedinem  non  Impcr  ludicatur  irigidiua,  vt  tn  phre 
nen.Ei  accidit  tn  hydrope  bothor  quod  eruptum  tmttat 
aquam  citrmam.Et  qnc^  multiplicatur  egellio  fanguino' 
lenta  Sc  proprte  in  hypolarca>&  tympaiuce.Gt  breuiier  fi 
gna  C(iia  hydropifii»^  coia  cachcxix,  funt  etufdc  fpcctci 
icd  inq Lianto  ditarunt, ficut  de  caufia  di«flu  efi,  parua  eie* 
an'm  Sc  remifia  demonfiram  cachcxiaiii,&  magna, &au' 
dia  hydropem. 

Signa  demotiilrantta  hydropem  ll  propria  hepattapaP 
dione  pauenirc  fum  dirpofitiooaiacoiocfpiencca,  dc  ptf 
durantef. 

SIGNA  fi  talia  hierit  mala  complexio  calida  aut 
aegritudo  acuta  ipfum  debiliiSs  fignificabunt  illa  rn  phlc 
gmatico  ieb.leia  fiuc tepida  quiaephtmera  fitia  orisama 
ruudo  citrinitaa  color», cafus  appetitua,  vomit  ua,choleri 
cua,virid»,citrim»,vrina  citrina,  non  tfi  necefiarto  pro  • 
ptercaulamdidUm.  Qnbd  fi  calidim  hient  liquefacit 
apparebit  in  unna  lique»dlio,5^  in  egefiione,quia  antecc 
dic  egefiio  Uuariua,«&  virutha,  3c  incipit  ex  panibus  tlio 
rum,d!^alchatim, stas, complexio, habitudo,  regimen, 
Sc  luitufoiodi  multum  facium, vt  patet  ad  iplam  mala  c5 
plexionem  cognorcendam,dlf  raro  fit  hydropai  cau£i  ca> 
iida,&confimiliafignaconrueuerutK  apparere  in  acutis 
xgriiudinibus. 

QubJ  fi  fuerit  mala  complexio  higida  erit  cum  priuatto 
ne  lignorum  iam  didtorum  quamum  efi  mento  ipfius,& 
(unc  color  declinabit  ad  albedinem.  St  fi  aderit  vomitus 
erit  phlegmaticus  Sc  huiurmodi,ut  fupra  dc  mab  comple 
atfone  frigida  hepatis, dd  tu  ibi  pro  complemento  horum. 

Signa ,fi  cauCt  fuerit  oppilatio  tunc  prxcedet  figna  op' 
piUtionif  iam  didiafigfu.  SiroUitio  cottnuiraiu&apo 
iUma  durum  cognofcitur  per  figna  eius,  1 6c  fluxum  ven ' 
tr»  (anguinolcmum  qui  IcquiturcamdCpaucicatemappe 
Citus  cibi. 

S I C N A*fi*hieritipofiemacaJiduincau(ac6ftrtn 
gitur  natura,di^  apparent  figna  apofiematis calidi  didta. 

St  ex  apofiemai;  hepatis  venerit  firingttur  uhna,&  nd 
egerunt  nifi  modicum,etcuangufiu,apofiemStur  pedet, 
tullisidf  fine  fputo, cadit  appetnus,  dC  num  apofiemata  in 
htece  dextto,^  fioiAco^ux  occultaimir  ddndc  ipparcb 


Ctp;  xiiir; 

Sed  fi  tx  rplene  color  tth  ad  vindicate  decIiuis,&KgH 
Cudo  anucedens  in  rplenx,&non  cadit  appetuut.  .1 

St  ex  renibus  nd  cadit  amxtiiut,vi  io  ea  qux  eft  exapo 
Ocmarz  hepat».Et  prxeeiurunt  xgritudinct  reno,  vt  d» 
lores  vitra  apprticum  & huiulmodi. 

Sicxfiomachoem dcarrhaca continua, quta  frigiditv 
cdtcaca  fiomaclio  non  poiefi  bona  fieri  dige(tto,viidc  d» 
bus  remanet  crudua,6d  grauans  cxpetUiur.lcem  comtngft 
quando ctiafrigidttas coicacur  mcieraicu.  Vndeeo  cafii 
pcripfijm  fluxu  non  de(umefcirvencofitas,efi  Cium  ficM 
hepaticus  comingen%nKruoopptUtion»  meferaicorusb 
Sifuciit  defecta  ilioqi  tunc  tneiptt  tumor  io  pcdibus,ct 
accidit  fluxus  fanguinotcmus  qut  non  relbiuitur  neqt  cgsc 
diturcum  eoaqua* 

St  ex  pulmoneveldiaphragmatXytuncittibs  phirtma 
cfi  Sc  ficca  cum  confiridionc  ventris,  (&£»dotx  hoc  frt» 
gtdo  corde, pedes  plus  alqs  membris  inflantur,  & olis  by 
drops  confucuit  venire  inautumno. 

St  vitio  vifcerum,  quia  inteflinoxaut  veficx.tuncfia 
»u  venu»  corruptiones, frequemes  mordicationes  intc« 
flinorum, dolor  coUcue,choKrica  egeflio.  Itrcx  intefti* 
n»  phlegma  acre  pofitdetur.  liem  vefiica  pal&eft  apofic 
ma  aut  vicus* 

Qubd  fi  fuerit  vitio  mairictt,tunc  itlud  comprehendi' 
tur  per  xgritudinct  qux  in  ea  prxceflmiiK , quod  ettS  dc 
omntbusaliistmelligerc  debes  ex  pane  dolorum  apofte* 
matum  vicerum  raalxcomplexionts,&huiufmodi* 
PROGNOSTICA*  Cum  prptcrfolituffl  lo 
perfluttates  longo  tempore quxcxpelli  conftieueruntrctf' 
nentur  ficut  efi  fiidor^gefiio,vnna3^  huiufmodi  tunc  fii 
fpica  de  futura  cachexta.  Et  pitter  folirum  mala  bcict  co 
loraiio.Inttnno  appet itus  aliquando4^aliquando  eius  re 
milTio.cum  fic  pcrlhieranc  nunnai  hydropem  futuram*  ■ 
Omnu  hydrops  cum  acuta  feb.tnala.  St  hydrop»fequi« 
cur  febrem  continuam  vixaut  min^  euadte*  Si  hydropa 
(equitur  apofiema  durum,tiunq  curatur,nifi  forte  in  prin 
cipio  flante  obedicniia  infirmi, & debita  diligenna  ll  roc' 
dico  adhibita  altisparcicuUribi»  c&currhibut*‘  QuSd* 
hydropt  ea  applicantur  remedia  conuenieniia  Sc  parkna 
flnete  fl  alleuiaium,  & pofl  tres  aut  quatuor  dies  tierS  gra 
uatur,  vt  prius  & boc  ni  frequher  talu  nd  curabitur, quid 
ergo  dicendu  fi  nullo  modo  flntiet  fc  allcuiatD,ccfte  drtc' 
rtus*  Fluxus  vener»  uenienthydropico,fioeidleuaiione 
mortale, namab^Sdo  pocctic  natura  per  vas  vrime,  aut 
receirumhydroptcoiaiaquameuacuare,  Fextor  fput^fu* 
dor»,anhe1itu8,&eofaqux4  corpore  egrediuntur  in  hy« 
drope  mortale*  Fator  totius  mortale.  Q^do  in  hydro 
pico  efl  egeflio  ficut  caro  Cinguintt  coagulati  proximut 
cfl  morti.  Vrina  bicolor  vt  efl  liuens  rupentu  & tn^‘us 
rub.auc  cu  efl  nigra  infimus  & rubxa  fupenus  mortale*  - 
Dyrpnia,d^anhelfcut  diibcultas,  d;  vener»  fluxus , tn  hy.^ 
drope  figmficat  mortem  infra  tres  dtes  vel  cira  vtnturS* 
H ydrops  qux  ab  hepate  detenor  $ qux  cfl  i rplene,  vcl 
abaliomcbro.  Vlcera  in  hydrope  noncuramur.  Sime 
IScliohx  ruperueneni  hydrops  curatur  melancholia  pro' 
pter humnflationc.  Oronisfluxuscaadmtxribnc langui' 
n»  pofl  hydropem  mortale, quia  ex  hocaquofitas  non  ex 
pellitur.  Haly.orif  hydropms  rpeciet  hypoflrca  exacu' 
c»  morbis  cfi  hepatis  calefit  c6plexto,&eius  diflolutiur 
Virtus  nec  languiiKm  generare  p5t,hxc  aut  fpcctes  curari 
non  poiefl,quu  patient  non  audet  vii  calcfacihibus,qusi 
febrem  augent, nec  infligidamibut  quia  infngidic  hydro 
picuA^deo  qux  efl  \ mala  c5plcxione  calida  vix  aui  nO' 
qu5  curatur^  hoc  raro  venit . Cum  verner  tn  tumet  ita 
vt  hydropicus  ad  tufiim  perueniat  ficcam,tuncappropin 
quae  morti.  Cuminhydropteotnuitiplicaiur  vrina,dK 
minuitur  fiiis,tunc  rpe^efl  habenda  fatis.  Cum  appitf' 
camur  remed»  & leguiiur  alleuiaiio  & perdurat  rperidu* 
Q^do  natura  pctflcxpcUitaqiiofiutcm  ex  bydmpb; 

€0  rpa 


DexgritudlKpatit  i8j 


^ b1iK^.Mulca  ifii  progtioftjci  habet  infra  in  fi 
ne  capitulf  inapho.5:  tu  tbf. 

C V R A • canonet.  pofr aSt  cauCit  genera!ea4^  Hgna 
cdfrquftcfr  vteanonet  ponacnut  vniuttCilct,  deinde  ad 
particuUrei  tfn  pctcubnbut  rubrteit  deuentanuit.  Vbi 
fcicndu  primo  qt  horti  canonu  pon?dorum  quidam  fr  te* 
nemcK  parte  regiminit  m fex  rebuin^  tmuralibu»,qutfd9 
c«  parte  euacuaiionts,qutdam  ex  parte  confbrtationit  vfr 
tutis,  in qutbuttributfcihcctfri ordinatione  diste,eua« 
cuatione , & virtutis  conh>reatione  confUlic  cura  hydro« 
piHs  prsfrrms. 

• EX  FARTE  Hixtf  prtmo  aer  declinet  ad  calcdcr, 
& flccum  quem  tua  inter eft  moderari  exnie  febre.lrem  fc 
caula  hydropiAs  extfreme  calida  tfi  de  extens . Cibut 
Iit  paucus  (Itbtilfs.vnde  Aui.Mtnoratiocibi.<% ciuslub^ 
tiliatto  valde  efr  melior  cura.abfr  ineat  H potefr  i panefru 
mencf  propter  viicoritatem  eius  AT  opibttorem , SC  pane 
vratur  de  fpelta,  aut  hordeaceo,  quia  fimila  emscum  fr< 
minibus  calidis  hu^a  m cauli  frigida,  tn calida  cumremi 
nibus  frigidis  minoribus . Iccroirccaiur  farina  ciceris  ru 
beicu  eo.Item  valet  ius  gallimt.aggregat  enim  Sc  prouo 
cat,&  hepar  redlifrcat  fpectaltter  caula  frigida  aqua  cicc« 
nt  ius  galli  decrtpiti,iuscaulium,o!eum  omphaanu . Ee 
hic  nota  «^aliquibus  non  placet  vfus  brodtbru  iiiH  pofr 
pharmacum, &tu  conlidna . Nam  Aut.  illa  pofiiic.  Kx 
carnibus  eligamur  temperat^  fretiis  digefrionis  dequi 
biis  tertio  tractu, vt  fune  hxdorum  caprioloro  volart' 
lium  laudatorum  ^ flnt  af£itf  hepar  titpi,A:  tfr  conferens 
valde  quod  dabis  in  via  cd>i  aut  medicinp , prxparando, 
iprum  cumaromattbusconuenientibus  vtefr  cynnamo* 
anu  macis5^hm5i,aut  faciendoe!eAuanu,aut  c5fedlionl 
folius  i^mexiccando.  Et  ex  olenbut  (im  endmia , apru, 
iicla,  frimusterTx,ruta,caUmcmn,liluia,capparus,  Tyna" 
pit,abfrineat  i fabis, faleolit,ciceTc  albo.  Prudlus  Hni  vc 
phiilici.aueUanx,amyedalae  prxerpue  amarf , & dad^^ 
Ius  dC  aliquSdo  paltula  nots  Reex^  tua.vt  Aipra  imeiw 
roodccari  qn  adefr  fr.&  qn  c9efr  calida,  dd  quando  nd  co 
fideradde*  £>epoiu.Aui.Vtnononappropinque( calidS 
habens  hydropifim.In  frigida  vero  bibatur  vmum  fubii 
k antiquum  ,Sc  paru  m,&  non  in  ieiunio » neqt  cum  cibo/ 
aeqi  poli  cibum  nili  in  hora  in  qua  frniitdefcenrum  cibi 
\ fromacho.  De  aqua  vero  audi  ducem . regtmen  tpfiua 
cfr  prohibitio  a vilione  aqup  ne  dum  a potu  ipHus  quSto 
polTibileefr,&  H non  efr  excufiitio  quin  ipfrm  potetjbiba 
tur  pofr  abum  aliquali  rpaiio,& permixta  cum  vino  aut 
alris,&  tua  intcrell  moderari  in  frigida  calida  luxra  cdliie 
nidinem, virtutem , «ate,  vt  Aipra.  De  fomno  A vigi* 
ka,Ac  vigilia  prolixior  fomno.ipla.n.magis  competit, vt 
frifra.  E5c  exercitio  dicatur  <p  eo  vtamur  fortilTimc , vc 
virtus  tolerat  ame  cibum . Et  quia  balneum  ell  de  hisan^ 
•exis  dicatur  cp  balneum  igneum,aereu5,rulphureum,  alu 
mtnofum,&  huiufmodi  conuenit  Sc  potemer  vt  infra. NS 
faudaturfpecialiter  inhypolarca  Ii  ponatur  patieiisincli' 
bano  ad  tolerandam  capite  ad  extra  temo  vt  refrigeretur 
cor  di  litis  non  infrllct  muftura:  con  Amilitcr  balnea  natu 
talia  fiilphurea,aluminola  in  qux  debet  ingredrbis  tn  dic 
ad  minus&incis  frarevApad  tolerantiam  virtutis  dCH 
polTibileellci  VI  liet  tneis  per  longitudinem  dtei  faciat. 
Aut.  Et  tempore  quo  lleci  apud  balnea  Aponi  Paude  c0 
comite  carmignola  vidi  quendam  fretilTe  in  balneo  per 
skeem  dies  conunuos  i qoo  nun^  egredrebaiur , Sc  in  eo 
dormiebat,vnde  cutis  tota  exterior  pedum , 8C  mammm 
decidir.Ec  aqua  maris,cttam  ell  iuuatfua  loco  balnei.  It? 
fi  non  Aim  prxlbites  chermx  naturales  «frcartificafescn 
decoAione  Ailphurts,alumims,lal}s,  caleis,rynapis,&  hu 
s'ofmodf.  Bc  in  admtmfrracione  balnei,  conAdera  ptacem, 
complexiooem,virtutem,  regioam , aeris  qualitatem.  ' 
Se  non  repleat  in  principio,  continuas , vel  quali  contio 
•os  cuacuacioiKc  babat.Ei  laudantur  clyllcm  octrabf* 


fia  aquam  friAa  eum  his  qute  aquam  nttrahtxm,vt  infra, 

& Hmilirer  collyra,  Aue  fuppolitoria , ex  pulucrtbuseo' 
nim, vc  collyrtum  ex  puluere  ireos,mel  le,  & (ale , vel  lab 
gemma.led  de  his  magis  lo  fpeciali  infra. 

£ X PARTE  euactiaiionis,nota<peuacuaitohie 
fien  pocell,auc  pharmaca,&  cum  hts  qux  mfra  appiican 
turper  inferius  Aimumurad  iplius  aqux  excraifliocxm, 
aut  per  phlrbotomram,auc  per  4Mioc9iu,auc  ad  extra  ap« 
plicata  reA>luemia,d^  liiiKmia  maienam , vt  faciunt  qux 
ad  intra  applicamur ,vt  per  vomitum.  Et  antequam  h$c 
ponamur  cum  Alis  canonibus  pono  ducis  aliqua  verba, 
in  qutbui  m genere  comprehenduntur  hxc  inquit.Canon 
commumsincura  eoru5cll  exiccaiio,  d/extratflio  Aiper« 
fiuitatum^  & fi  non  cum  alio  frliem  cum  llattone  in  fole 
vbt  non  ell  vcmolitas,dC  calcfrcirdoad  ignem  acccnAim 
cx  Ifgnts  exiccaauft,df  comedere  cum  tnenrura,dc  dimic< 
tereaquam,d^  aperire  poros,&  prouocatio  fequens,  A> 
lucfone  vcmrtscducemeaquoficaiemrubnieiii,cun)  faci' 
litate,&  frequentia, &expc(flatio  fuper  fitim.  Tu  itaque 
antequam  ad  exhibendum  pharmacum  procedas.  Pri' ' ' 
tno  nota  hos  canones . Primus  vt  foluciiia  qux  dari  de ' 
bem,debcmomuinoclTe  rpoliataknocumemoepatis,  cp 
n autem  comingeret  talia  dari  oportet  tp  optime  conib' 
lentur.&rcifcificencur.Bx  quibus  itifrnurqi  cum  aloe  fit 
folum  hepati  nocens  non  debet  dari  medicinaaloetica.  pati  ini' 
Infertur  lecundocpxochircialoeticfnonconueniunc.  Ilu  • 

de  in  habendo  tuo  propofito  fi  potes  qux  non  indigeam 
rcdlificaiionc.  Secudus.q»  euacuactoes  fine  fijbiixfrd 
intcrualUtx,nam  Aibtto  fretx  imerfidum.  Aui.  volo  di' 
cere  (p  non  debent  efie  taWsqi  fubito  tota  materia  educa' 
iur,vt  mfra  de  inciflone,quia  vc  dtete  Auf.mortales  func^ 
fird  deb?celle  paubtine,&  imerpoliate,  propter  quod  dan 
tur  hydropicis  parux  doles.  1'ertms.cp  tn  caula  calida 
non  des  euacuanttacholeram.nam  cholera  exiccac  aquo'  ^ 
fitatem.red  tamen  da,quxaquofitaicra  cuacuanr , rum  12 
euacuabts  choleram  oportebit  re  pofrea  euacuare  aquam 
dC  fic  duplicabis  euacuationem , & fic  tn  virtute  contia<> 
geret  nocumeiuum  grande  nifi  abundantia  cholcrx  te  tn' 
uitaret  ad  eam  faccen^m.  Quartus,  q>  inter  duaseuacua 
Itonts  dentur  aperientia  oppilacioncs,<S^  confortantia  hc' 
par^alidaaut  frigida,  vt  exigit  difpofitto,  de  quibus  tn' 
fra.  Quimus.qubd  fi  adefi  fr.  detur  folutimioi  hora  qtt» 
nonellte.aut  horaquienon.  Sextus  q>  indie  folutioni# 
vcancur  brodifr,de  quibus  Aipra  cum  aromatibus  confor 
lantibui  llomachum  Sc  hepar  de  clylleriis  idem . De 
phlebotomia  inquit  dux, phlebotomia  vero  opnnervc 
deuitet  omnishydropyfim  habens  quaniu  cfi  nifi  illi  qui 
pacturuur  hydropifimex  retentione  languinis,vt  rorfiriit 
d^huiurmudiAipra.Icemlifuericapoflcma  vel  coltedio 
adapofiema  inhepate,tuuc  mpriixipto  rei  competit  di' 
ucruua.Item&  leruo  fi  frient  dolor  m btere  finillro  tunc 
inprtmisfacphlebosomiam.  Itero  dlf quarto  vbi  efiet  re 
plrtio  feu  pleihoria , deinde  procede  ad  curam  hydropi' 
fis.  De  diureticis  dicendum.  Primoq»  diuretica  debms 
admimllrariinquibuseil  vinusexiccatiua,  vndcAuic*  ' .*» 
Omnia  diurencaconferunccif,&ltoc  ideo  quia  aperiunt  '» 
di  exiccam  aqu3.Secundo  q>  nulla  eadem  cocinuentur  fed  ' i 

iranieatur de  vnoad aliud, vt  verbi  gratia, de peirofelli* 
no  ad  ameos , de  ameos  ad  fcem'culum»ad  aliarum  ,ad 
apmm,ad  filer  montammi  Si  huiu(modi.n3  abeo  quod., 
confuetum  cfi  fatura  n5  pat  liur.Tcriio  qi  fiat  eorum  op'i 
rima  tntura  vc  velociter  peruematad  lacus  gibboficaiiS'  * 
Qmrtoq>cumadminifirauensdiutetica  torccatuadmi' 
mllres  iura  pinguta,vt  galluip  Si  huiurmodi,vc  non  exca^'*^* 
riencur  vix  vrinalcs.  De  applicatisadextra  vt  Aint  em' 
plallra  dicendum  q>  inempiaflris  rerolutiutt,&exiccaci« 
uis,,de  quibus  infra  non  d^nt  multiplicari  fiypcica,nx 
& fi  membra  confortant  opilando  prohtbem  rcfolutiO' 
tviqydic  tdqa  de  .(lypcicis-poaatur  cum  i^iibiie.paru» 

qiamitaB 


t'^1  Tradlatus.  VI. 


Cap.  XI III. 


qukmtnf.nim  Gc  faciendo  conforMtur  vireutmyrach>& 
fotum  rcddiiuc  ruO:epuhiliiis  rcrolutioQit.  De  vomitu 
ioquu  Auic.  3c  e«  eu  qux  conferunt  eu  cft  vomitui, dl^  p* 
prieUctuiante  cibum  etiam  <^|MKeft  iprura  de  tertio  lo 
URiuin.aut  de  quarto  tn  quanum^t  de  quincoad  quin« 
tum.ipTeemm  luuac  xque  valde. 

£ X P A R.T  £ quidem  ccNiforacionitvirtutUyd^ 
fpecialuer  digelciux  hepatii  eoa  canonea  legeq  fupra  pofi 
fi  funt  de  del^uate  iM;pauai<&  pro  nunc  tm  cum  Autc.Oi 
catur  con&ruatfo  vmutu<S:  cdtorutio  eiut  cum  beoe  re« 
dolemibusaromittcu,&  olfadciombua  &iauibus,&  odo 
nbus  ciborum  conforcamtum.iSiconFortatio  iproi»  cum 
aromitico  vino>&  non  el^  multiplicatio  pocua  vtni  meo 
Uudtbiiia.  Expeduia  geoerablMa  coitlequcnaellvc  ad 
pamcularca  curai  iplarum  fpdrum  deueniatur  initium  h > 
cien^abardicetanquam  ^ deiertoruuna  Autc.  femeotiS 
de  quo  in  dubija  vt  patebit. 

DcAfclitc,  KiArica*  X, 

* Scliteteftrpedeahydropiliam  qua  ruperioraex/ 
STyme*  / \ *c*>tunfAvemer&  mleriora  tument  ^jptetaquo» 
brfi  ,bii ' Hiatem  m magna  quantitate  in  eit  conclu&m  ob 

v''!*  hepatia  digeftmx  debilitatem . CuiuaeS  plurimu  eft 
S*ir**r  compleuo  mala  fngida.  Dicitur  m qua  ad  didvremtam 
eidi  B/ka  hypoCircx  vc  Qipra.  Dicil  in  magna  quantiutc  propter 
t y mpanttem  tn  qua  eft  mulu  veniollcaa,  Sc  pauca  aquoH 
tas,vt  Ra^.tn  dtudionibut  v(  lupra.  Drab  liepaciaqm 
n eiTn  ex  alia  ca  non  ellet  hy  dropia  Ipci  cu  hydropa  Hi  be 
pam propria palTioficutm.cordia.  Dicicurcuiua  cau« 
Ci.nam  i caufa  calida  Sericomingit , vt  liipra  di f 

dium  fuu,quae  di  cd  calida  de  per  aedis  videbitur  inbigt 
dare  refoiuHo  calorem  naturalem  hepatia  pp  quoddC  df 
•fcliteaab  alclichon  grxcx  ^Ucine  vcerpienusreBuida. 

Modua autem  generattonuetuadi(Buaeft&  particula# 
riua  dicetur, nim  cum  accidit  debtlicaa  fiiperflua  tn  hepa/ 
te  accidit  m virtute  eiuaimmutaiiua  S£  fequedratiuaer* 
ror  propter  quod  humorea  mili  generatuur  & fuperflui- 
taa  aquoCi  mulca  qux  non  Crparauir  Huc  ab  illia  non  feque 
lirata  remanet  m venia,&  poroHtKibualKpacia^er  hatu 
ram»&in  vacuicatibua  membrorum  ctrcuadiacentium» 
dCcummufiipUcacurgrauans  vinutemiplam  irruat  ad 
ciua  expuUionemcanquaauidnociua,dt;quiadcbtli$fa« 
«flainexpelkado  li  Grqueluando  tp&mmucicad  locum 
vacuum  fibi  propinquum  tmer  myrach  d£  fyphac , quia 
anter  zirbum,&  fyphac,&  ibi  coitcifa  vemrem  inAac,  Sc 
afeirtrm  creat.  Ad  remotiora  vero  loca  non  miciie  ^ter 
debilitatem  etus.Ictm  quia  actradliua  membrorum  fl# 
aniliter  recemtua  eam  non  iuuattn  attrahendo  dC  rettneo' 
do  propria  tjuu  incduenientfadlacft  eia,vnde  magia  in# 
liirgii  expuliiua  eorum  ad  expellendam  eam  aquoliiatem 
ad  locum  vnde  venit,d£  ideo  hepar  lic  recipiens  exonerat 
firmper  aliam  k priori  quia  in  ventrem  mictu . Ex  quibua 
aoparet  incellediua  eorum  qui  dicum  hydrope  ellie  erro' 
r:m  hepatia. 

Hf^repi  C A V S .A  .&  breutter  pro  nunc  de  cauliaetua  Hcdi 
«npciM#  cam,<^cau(aprimmua&^tuaetua(omniareatalia  qux 
apta  elt  hepar  debilitare, vtdKfhi  ell  exparteaerie,cibi, 
6C  pocus,&aliaruro  rerum  non  naturalium  de  quibua  di  # 
ctum  eft  fupra  in  de  hydrope,  6i  cu  ibi»  Antecedena  yt* 
ro  materia  ell  complexio  calida  vel  frigida, qup  vincit  ca 
lidttat?  naturalem  hepatia.  Item  Sc  mala  compoliiio , vc 
oppilatio  de  cutua  cauUttA  Hgnia  fupra  dufcumcll. 

Contundla  vero  eft  ipla  aquolitaa  propulla  vi  naturx, 
aut  per  viara  reftidationia  claula  ^m  plurimum  etua  inter 
zirbum,&  fyphac  inirinlecum,&  redundat  ad  incrinlccS 
Ciper6ctem,&  immutat,&fuper  fyphac  tntrtnlecum»d£ 
cu  in  omntbuahtt  recurre  Hipra  de  hydrope. 

? SIGNA  demonftratiuaafclictafuoc  grauicaa  fimfi 
biliaio  vctrc,&ciui  tumor  maiu£eEus,&  apparet  vtplu« 


^fmum  ealti  tumor  in  pedibui  , deinde  to  ciVrtbutftfi« 
ad  veotrcm.Ec  cum  percutitur  venter  ibnua  audteur  licut 
(bmia  aqux  commotx,ecum  in  comotionc  hufca  wi  eo  di 
manu  (cmiruraqux  mocua&  tadhia  eiua  efi  Heut  cadhia 
veri  plcm,5:  non  ficut  inHaci.Ec  non  magmficancur  meta 
bra  omnia  ficur  in  hypolvca,red  colium  extrema  pif « 
ter  pedea extenua ncur^immo  cum  ineo  tument  inanua,eft 
fignum  maximum.  Ec  eft  in  ciue  corporu , dC  membro* 
rum  tenlxo,(icuc  cenflo  cucii  humidx  extenfx « Ec  apode* 
tnancur  mulroctena{ciliculi,&  Hmiluer  virga  ,&  crefiolK 
aliquando  burla  eorum  ad  quantitatem  incrcdibikm , vi 
aliquando  vidi,  Ec  pulfuanuaeft  paruua,frequens,decU 
uia  ad  dumiem  propter  excenfionem  vclaminta , & aliq5 
declinat  ad  mollitiem  propter  liipcrfluam  humidiiatem» 
Et  fic  ciua  vriru  plurimum  colonu  propter  impocenr 
tiamlequellracfonia,vtfupra,&aliquandoanteccdu  eaia 
ii^rnta  citrina,  vel  nigra.  Et  quando  accidit  vino  tote* 
(linorum  eH  cumfluxu  vftria.  Et  H viiiohepada&ljac* 
ciaitter  apollemaiio  ell  cum  (Indura  vemrta,  vt  in  prae* 
cedenti  rubrica.  Bc  vrioa  minoratur  magia  in  afcluc  $ 
tn  alijs.  Ec  accidunt  tn  latere  dextro , & linilho  apofte* 
mata  occulta  magti  tnafclite,deinde  mamfeftaiKur  ,&in 
a&lice  e(l  maior  (itta  propter  oppilacioncm,qiua  aqufad 
membra  penetrare  nooponunc.Item  cum fitiniprcflio 
digicorumaucin  pede,  aut  in  ctbiia  remanet  concaujtaa 

2uf  paulaitm  refurgu,&dl  (ignum  quod  in  prmcipio  vi 
tanofiis  medicus  ^cere  debet  vt  oHendat. 
PROGNOSTICA,  quando  alcliret  ell  ve* 
ntens  (ubito  polt  lapidem  renum  exeutem  cum  prutatio* 
ne  qaul^l  tn  hepate  dC  reliquia  raebris , tupe  fcias  vm 
duarum  viarum, & quia  potorum  veterum  cH  difrupia» 
Afclicci  detenor  elt  ali)s  (pcciebua.  St  cum  alclite  vrt* 
na  e(l  rubea  ,partia  e(l  habenda  fiducia.Quando  vrma 
rtt  rubea, Huc  multa  cinda  lafclitCjiSt: fuerit  pauca  rn  qu5* 
citate  (xpeiniuda  cum  debtiitatc  virtutis  mortem  (igni 
ficat,&  etiam  e(l  idem  HgniHcaima  in  altjs. 

C V R A . Canones  i dC  pro  cura  eius  nota  q>  non  dif* 
(rrt  hy  dropUia  a ca^dtaimli  tn  quanto:  vt  (i/pra  q re^im? 
cius  enc  Geut  regimen  ca(efie,&  ideo  cu  tbi»  Secundo  q 
cura  eius  conltlltt  particulariter  loquendo  in  hiaquiin^ 
canonibus  qtii  (unt  ordmauo  dixtx , digc(lio,cuacuaciOk> 
confortatio  hepatis  aut  membri  commuoicamisGquitS 
cbmuntcat.Corrcdto  accidemtum. 

ORD  I NATIO  dixtx  debet  cdRdenriGmexi 
gentiamcaufx,',q»n(ueric  (rigiduas  calefaciens  &c.  Si 
calidirat  cum  calidtias  hoc  agit  Hnaliier  inducendo  btgi* 
dttatem,qutare(blucioDem  caliditaiisinnacx  oportet  vt 
moderentur  calida  aliqualtier  habito  refpcdulidcalidicx 
icm  prxter  niiuram , &ad  materiam  iplam.  In  prono 
cafii,quiacaulaexi(leme(Tigidaregimenaut  Gccalidum,' 
eaaccatf uum  ex  parte  aeris,'&  cxteroiji,  3c  detur  cibaria  fn 
cilfs  digeHioms  laudabilis  clumi,vi  Gim  caro  pullorum» 
perdici], falianorum, turturum,  arietum  iuuenum  ,autcu* 
larum  monunarum,vt  turdorum,  merulorum  6c  huiuf< 
modf,caprioli,6^  conucnium  magitailaix  cltxx , Imo 
multum  funt  hoc  cafu  humida  euicanda,  di  brodialia  pet*; 
pue  nifi  in  die  medicinx,  vn  Qaf.  vc  inquit  Auic.  Et  non 
concedi  ei  vcvtereturiure  omnino  nili  in  die  I quo  in  po 
tu  medicinamd  tribuere  voiuiVtn  illo  enim  die  prxmid 
ne  vulneremur  vix  vnnalcs,vc  fupra. d Aui.laudautc 
inteUigatur  hif  calibus  etiam  debili  cxidenic  vimuequo 
cafu  maxime  conucnium.  Item  pifces  parui  laudati  cum 
pipert,&  anilb,&:  hmdt  raro.ptnis  Gt  vt  fupra  cil  (em  ira* 
bus  ciilidis  quo  vtaiur  in  parua.qiiann'tare.  Iteoi  conuc 
nicbtlcotfcuscum  lemirabus,ex  oleribus  conueniura  cali 
da,vt  laluia,me{ha,calamdu,apium,pecrofyllfmim,citai 
quibus  ettS  cdmifccanf  bigtda  hepar  rcfpicfdia  , vt  eodt« 
ua,cicorea,&  hmlJf.  Item  cbucnit  rapa,  &adaa  magis. 
Itcffl  cepX)  allium  co^um  damus.  Es  (ruidibuf  vittob 

otnnct 


De  aegntud.hcpacis«  . * 134 


•«UtttHumtdfcstfepctt  {encratiicr  dtilcilMi*.  cohutiMunfc 
ptuftictoucca»viiupni.  Emcittun)  bAa murra  pbiu 
•reno&^ta  li  labori  ofir  incedat  vt  ad  fudor?  prouocctur 
quopuocaco  cdctnuc  Ic  abftergai  pp  dubfd  oppilatmnti. 
mmsqucctioocec  ficoppilacto^idcoapaKmta  mua 
& cjura  applica»  funt  ets  cducnientiiTima.  I tcm  equiiatto 
bdh  huc  tUuc/ft  cii  luuauua  valde,  kd  meliuc  dc  iuuan<' 
(iua  cft  eacrcfif  um  pcdcftre.&  (cito  <;p  carrciiiu  cft  de  ne 
lionbuatflhoccalueiautbocpdc*  Vinum  Gtlltbulc^n 
tiquum^bum  de^o  cubat  vt&ipnuSed  hic  no»  ccm^ 
au^ncm.qm  neccn^io  oportet  dan«gii«noArit»d^^# 
puealiquibua»quibua  fi  datur  detur  ia  modtcaquSutate. 
^ficoiuingiicoenndcfinre»&aiueauc  poftcibil  detur 
acctn  medix (brtttudintscuaquacdmtxcu  curo  quo  coi/ 
luat  of  3C  gargarizet  aut  ipfiicn  aceturo  lymphatum  cum 
quocumircrtur  aliquid  vmi}&  colluat  ct  urganzci.boc 
cntrn  fiiim  mirabiliter  minuit  tollit,  auqui  emm  laliS 
PQ  dcbilincc  viriutit  dcconfuctudinem  concrdut  vinum 
cum  cibo>&  dant  album  lymphatu  c6petenter  vcl  pura, 
Vt  extgit  dirpofitio.&  hoc  quia  aliqfi  cft  cum  fe.  ad  quam 
oportet  etiiconfiderationem  hfe.  Vinum  hebulaium»ut 
cum  lene  fiibtile  odoriferum  multu  laudat,  euitetur  oino 
dulce,&  grofium  quida  hrrum  ignitu  tn  vino  ipfo  poftq 
fuit  ly  mphatum  extingufit,dl(  aqua  cabbcata  inter  cf  leraa 
11  qua  c^^tt  cft  meltor.  In  cau&  vero  calida  incipicdo 
cdiccr^  potu  didlu  cft  rupraauthori»ie  Aui.  vino  aut  no 
appropinquct.Tn  ppcauftsaftjgnatat  quidam  moderni 
(fant  vtnum  aibu  multum  lymphatum  cum  aqua  calibca 
n.fed  potua eorum  ciit  melior  es  aqua  diureticis  ftigidit, 
& calid»  cdmixtit , vi  videbiiur  cspcdtrr.  ver  bi.g.  ficut 
cftem  tqux  cndiuix,alkrkengi  cum  aqua  lupulor  um,  fcc . 
niculi  A hmoi.Ziein  pro  pauperibus  nant  decotfcioncs  cx 
ciTdcm  rebus  cuzucchato.liem  pro  diuitibus  potus  fiant 
dclcdiabilet^uia  longa.ru  confidcraiicd  racmorarc,utlb 
pra  cp  expctfucio  liipcr  fiitm  in  oinm'  ca  cft  de  maxime  iu 
uanctbut,cc  ^ipue  c3  extftfte  ftigida.G^ila  dkc.de  afcli» 
(c  concedit  ppcoofiietudinem  vinuin  modica  quamitate 
etiam  cu  obo  fijmptum  8c  lymphaiu,vt  decet. In  Tumma 
fi  dimitti  p&  aut  fumi  poft  cibu,vtlupra  meUus  6c  cano« 
aacum.Placemtnusctii  c^cedit  vtou  maxime  virtute  exi 
ftetue  dcbtlf  odoriferum  clara  optima  tn  lapore  lympha^ 
cum  tmmodo  minus  SC  magis  ^m  vinofitaceni.  Et  pro« 
peer  lequemia  aduerte  canone  quem  hydrope  exniea  cau« 
ii  calida  aut  cS  ea  exnie  fe.tu  deba  aucndere  ad  viruqi  dk 
non  ad  alterum  im.vfi  Aoi.Si  confidcraucris  latus  aquo* 
fiaustroemcrror,ita<pvccomungas  imerduo  regimi' 
oacu  £acili»ie,&indctmineiiqux  rcftant  dkrefiftunt 
Vincemi,dkeft  ftntemia  Serap.quarto  crac.odtauo  ca>  pp 
quod  ca  exme  calida  exhtbemur  fngida,  vt  aqua  folain,^ 
lEdcengi,»caxacon,mixta  tn  cum  c^dis,vt  apfj,d£  hmoi» 
vnde  datur  atriplex,fpinachia,maluadkhuiufhiodi.  Item 
lens  cum  aceto  Sc  aoco  pauco.Item  demur  carnes  tfpera 
tx,dk  ad  frigidu  declinices  naturaliter  vcl  arte  de  quibus 
ftqsra  cerno  i»tft.  Et  hic  nota  de  carmhus  ftrpentum.  dk 
pro  ditftis  etiam  <p  iplarum  vfiis  maxime  commendatur, 
muUitp  ineis  ft)crani  dumodo  ^remur  ^m  ane.  ego  eas 
abhorreo.Ingentatitamenfumquidam  propter  cxceUen. 
ctamipftrum  nutrire  pullos  vcl  gallinas  ex  eis  ficprxpS' 
rans.^mdc  tUos  pullos  admimftrare.iu  confidcra.Opor 
tctt»c^  vt  dtx»  deuret  3 latere  calidi»tis,  dummodo  rc^ 
snancac  ficciias  ad  qine  agenda  ftude,dkbene  confidera.et 
tnhisfic  breuicer  pofiiis  terminatur  complementum  pn 
«i  canooismi  »mcn  relege  qux  poft»  liint  tn  principio 
rubrtex »qux ft  tenera  exparte  dtxtx  prociuscompk<' 
saento  maiorr. 

SICVNOVS  cft  digcfttodk  maxime  qfi  cft  ne 
cenar».vnde  digcftiua  debent  cdplcxtonemdk<ppne»ie 
•pare  maten'3  ad  cxpulfionem  qualia  fiira  cS  ftipda.  (y* 
niidc  pnftio»fynip,^  oduKiuo » d^  cupa  torio  > oxym 


fquillttscuauBc  so  cau6  car.fyr.de  fiimo  ccrt«,dc  endiu». 
^ abfimhio  fi  cum  eo  miiccatur  aliquid  recnitiens,vt  iu* , 
tep  vior.Iccm  oxymel  fimplcx.Iiemacccofus  fimplex.lc2 . 
acetolus  commixtus  etiam  fratftus.  Et  cx  magiftralibus* 
dkcft  Genc.lncaulacaltda.9.eupatorIf,caplLv^fcotopclll 
drix,endiuix,q)aucx»na.M.)4nidfcum  faniculi,pctrofl . 
lidparagi,liquiricix,tanurifci,corcicum  &ltctsmedian(. 
ana.5.f.paftularum,capparorum,leminis  ponulacx.ana* 
3 .11}.  fandalorum  alborum  Sc  rub.ana.5.t}aucchan  albif* 
fimf.lib.i.fiac  fyr.  Incaula  (r^ida.gt.  cupacorrj,  origani 
cndtuix,lcolopendrix,tiKliftxMina.M.i.radicum  api)  pe 
trofi.ana.3.i.tamanlct,cufcutx,paftularum4quiiamt,ctii 
namofcu.aoa.5.t.pulueriszucchari.Ub,f.fiatfyr»  Ecvc . 
libi  gratior  fiat  ponam  multa  tuuamu  et  nocentia  cx  qui* 
bus  per  te  conficere  poteris  fyrupos  rf»,&  alia,  vt  place* . 
bit,non  tamen  definam  k ponendo  exper»  fimplien  et  c5 
pofi».C6feremiafiiiu,abfimhmm,agaricusjignppa^vo 
gucntiim  Nk.  AUukengi  dk  confttftio  cius.  Mc?.  cert»  an 
udo. Arafuro,apium,  Aqua  latftis  de  qua  bxfitaiur  ca  vi* 
deatur  addere  tn  aquofitatem,ct  cauiare  iitmorem.de  quo 
infra. Baucia,&  femen  tius,bcthonica,calamemum,  cala* 
mus  aromaiicus,camcdreos,caiiKpitheot , canundes.  de 
quibus  infra.CepXjCucumer  afininus.de  quolha.Cufcu* 
cx  in  cauia  calida.Halyabbas,ctcocn,diaJacca.Mc^.Dta 
cucurma  etufdem.Diairtdpqxrron  Nic.HcbuIus  Sc  deco 
tftio  radicis  eius  fiat  adrcmouendum  tumorem  pedum,cl 
lcborus.de  quoinba  eupatonum,endiuia,cmplaftrn  Ari* 
ftara,Andromaci.lccunda  dift.Mcf.faniculus,ficusfic* 
cx^imui  tcrrx4carabx,kebuli,  lac  afininum,  caprinum, 
de  uifte  camcllaru  mhil  quoniam  eo  caremus,an  lac  com 
peui  dicetur  in  dubt}t,U«fluca,lentes,limacix.  de  quibus 
infra,  mcu,  mescreon » myrobalani,myrius  > origanum, 
paftinacha,  perdices , prttofeiljnum,  prafiium»  piluix  de 
reubarbato,pilulxdeagarico,reubarbarum,rofinaniius, 
ru»,ianrucus,ftrobucve,fynapis,fqutlla.  fquinanum,  ina 
ca*mphc»,fmuginsta,trochifci  de  lacca,trochifcidereu 
barbarOftrochilcf  de  ligno  aloes,  vius  fylucftris,  vrina, 
vngucncum  arthaniix  mignit  Mcfi.vt  antidota , hypert* 
con,hyiTopus,trcos,xuccharum.Bx  oocemtbus  (unc  ace*, 
tum  continuando  ip&im  inducit  hydropem.Bouinx  car* 
nes,lcmes  nonexcorticarx,mezereon,  qa  hepar  dcftruur» 
et  aloe  c^n  hepati  nocet,.  V nde  & qux  hepatis  coplcxio  * 
nem  deftruunt  lura  oocencta  hoc  cafu.de  quibus  in  princi  > 
pio  rubricx  ad  plenum  aclum  cft. 

T £ RT  I V S quiefteuacuatioedpietur,  vcditTcO* 
ftiit  phlebotomia,folu<ione  ventris,  vomKu,prouocabo#. 
ne  fudoris,4Mioca(ionevnnx,incifione,  applicatione  cau 
teriorum,velfttonum.!tcm  refoluiionc  nucerixkdbciir 
his  qux  ad  extra  applicafKur,vt  rroplaftra4»lnea,  dk  hu* 
tulinodt.  de  quibus  omnia  pariiculaciaponamcxemplo 
mulu  dC  exper»,  Vnde  hic  nota  cp  cu  ca  hanc  euacuatio^ 
nem  oportet  medica  efie  dihgemc,  quia  fidlfi  toto  confi/ 
ftit  in  euacuando  aquS,conucnic9  ficriabfqi  notabili  ix* 
fide  vinuus.  Sed  antetp  ad  eS  ponrda  dcfccndS  te  admo*' 
neo  hxc  Fgriuido  cft  difiiciUimx  curx , dk  pauci  repe* 
riuntur  qui  reporrem  honore.d:  ideo  ftes  attentus  ne  eoo* 
fidas  aut  promtiut.bene  fcito  (p  qn  afclites  fuerit  cum 
brc,&  virtute  debili  dk  vrina  ciui  fuerit  rubea,  dk  minuta 
cum  difliculiate  <p  male  dk  brtalle  nunqu3  curabitur,  led 
de  hiB  tn  de  fignts  prognofticis.  Et  expediendo  de  phle* 
botomia  dr  cp  non  copem  rufi  cu  ca  eft  calida  retentione 
langumisfluere  confiim',fignis  repronisapparentibus,  dk 
prpcipue  in  pnneipio  du  vinus  eft  fortis,  & phlegma,  dk 
aquofitas  no  vincunt  in  languine, oportet  gr^ttm  dk  cft 
tepidiute  j>cedere,tn  fine  vero  cu  iit  ccdira  nrgcf  ne  iub/ 
trahat  nutrimctu,dk6iciai*excrercercaquofi»ir,vent^» 
te, vcl  phlegma.In  hy  polarca  magis  copem, in  aicitte  mi 
nus.In  tympamce  mediocriccr.ait  GaLCo  humor  c parti 
k jstura  ian^tf  diftaos  phlcbo(oiniaadda(«cu  vero  plu« 

vcrcraius 


Cucu' 

fDcris 

alimat 

fuccus 

utppa^ 

tSdi». 


' ' TraAatus.  VI. 

^ferem<ut,cum  vero  pluhmum  negetur  .mamfeftum  aotf 
a phl^mi  eft  ■ natura  (anguinw  parum  difbni  a quo  vi 
oetur  ^ri  vento^icaa  mrdtoertter  cum  «i  phlegmate  gent' 
rc^.  Oe  roiutione  Wtrii  multi  multa  ponut»  ^ ego  exper 
ca  recicabo.ui  ttl  noli  obliuifct  canonum  qui  fiipra  po/lti 
fUnt  act(dedictrca  ezbibitione  pharmaci.ln  cafu  ifto  Uu  * 
dauerunr  quidS  fuccu  ireoa.de  quo  habui  eaperkiKiS  verS 
& ell  rccrecd  aliquoru.ia.rucci  rreoi  non  expetfbta  relide' 

I ia.y  i.r.aqoae  mellia.5.i.f  .&arcellabic  pacieos  imer  qnqi ' 
& tx^  vicet  vel  circa , raro  afccndi  ad.5.  %,  quiaia  dicac 
Me^.^$>n*  vA|iad  ftx.ium  Ii  aggregamur  ht  duo  termini 
edrurgum  octo.cutua  medietas  erit  dolia  c6ia,  quia,  s .ini. 
& IUki  hih  in  corpore  iuuemli  robufto&  brci.  conltdc' 
ra  ergo  »iatem,vireuris  tenori, & hmdi.ame^  haec  h>rt6 
cxhibeatt6^  in  qutburdldabS.5.i4m.&  ideo  confideretur 
tenor  vtriutta,aecai,corporia  dirponcto,&  hradi.5;  aduer 
te  locu  ortus  ireot,qm  natum  in  locohumido  ndelieuia 
foriinidinia  cum  co  quod  oritur  tn  ilccotquare  momanu 
forttua  ^peer  quod  tn  doD  ex  loco  iiinda  eti  diucrlini^.  SC 
CH  bene  cdtidera.  Alq  mundam  a conice  8C  dant  fuccTi  fa* 
dtareiidcmia.  Item  valet  decotfiio  (atftaex  radice  ireoa 
aaudatai  cornced^  fyrupizaca  cum  zuccha.  Aliud  de 
quo  experieatiS  habui  dC  honorero.gr.fucct  cucumeris  all 
mm  pparaci  ^m  artem,  vt  in^.9.  r .ufep  ad  vnum.&  hoc 
an  corpore  forti  vel  licuc  con&ieur  Hne  pondere  ad  quanti 
tatem  vniua  ptiular  ronabilia , na  4|i  leptem  hiciac.5.  dea 
I nauTora  horam  Ibluiiuoru  quz  appellamur  cum  cu  * 
(lodu.  vt  in  primo  traifi.&aitjmanc  brodia  vna  die , vt 
Tupra  • Modus  aucepparandi  eli  vt  fuccus  eiui  extrahatur 
qn  citnncfctt  circa  finem  Augufli.iS:  exiccetur  ad  folcm, 
vefit  dea!oe,(Sf  cumfpeaebusalephaRgmiiconrolidecur 
dC  (it  rpecieruni  ad  litccu  proportio  squalis  alios  modos 
habesiMc^.propriocap.  Quidamautdant  fuccumlic 
cxiccatum  ad  qiaomat?  cicens  magni.&  poli  eius  aiTum 
peionemdant  ininiediatc.5.iii.vintdeco^onts  reubat' 
bari  ce  mellis  fanat  omnem  hydropem.hxc  operatio  non 
habet  locum  ni(iinforri,rohiaio,  ^efe  opus  (apieniii«S^ 
experti  mediet.  Etnocavtluprat^ideeuacuationct  dc' 
benrrcirerari5fnonellefubitx>&  fortes. vnde  fiant  eua* 
cuatio  de  quinto  in  quintii,aut  de  quarto  in  quarni^ut  de 
iouo»vc  tuatprudemtx  videbitur, habito  refpe^u  ad  fta 
cem,virtut{  > &in  tpe  medio  dentur  apitiua  opptlationu 
dlfconfonaocta  hepar  ficuc  funurochifcide  reubarbaro» 
de ablimhio,&  hm5i.de quibus fupra  dehepecis  oppils' 
cione>(3^  ce  honor  vt  non  det  foiutiuTi  in  hoc  cafu  olno  ab 
fbluta  ii  rebus  hepar  conh>n3(ibus  iuxtacanonem  fupra, 
Euacuatf uu  aliud.ip.lac  efulx,&  mifccacur  cum  zucclia 
ro  6c  h(fic  ficuum, vt  totu  infptilef,dl:  fiant  pilulx  de  qui' 
bus  dentur  dux,aut  cresad  quantitatem  ciceris  po(i  qua^ 
adiimptione  immediate  detur  rob  agrelie  , vel  berbens, 
vel  aliquod  tale,df  vaiur  brodio  per  diem  ante  > ^ in  die 
adumptionis  hoc  eli  ctiS  efficax  dC  expertu»  & lecresum. 

Alii  mou  ratione  purgant  cum  mediciras  {tfouocamf<' 
bus,&folueiuibus  umul  inquirentes  prouoramia  niagts 
c6perere  in  ,educcione  aqux  19  (blutiua  moti  hac  ratione. 
Nam  cum  omnis  hydrops,cc  fpectaliter  afclites  de  qua  ler 
no»non  fiat  niH  ex  nuterta  quam  natura  ad  loca  unnf  n5 
p^t  expellere  vel  in  qua  natura  lequedrationem  lacere 
••npoiuit»immoremanct  in  hepate, partibus  nutriti» 
woru  lam  diu  q»  penetrat  imer  myrach  ^ fyphac  imrinfe 
cu  dC  fic  indatur  venter, & fit  hy dropili8.patet  q>  per  esu ' 
fam  narraeS,&  per  illud  quod  dttdum  hiir  in  pnncipio  <p 
OKdicinx  vrin3,puocames  cum  folucione  vbns  fum  oi' 
bus  aliis  in  hac  palfiooe  mcItores.df  hoc  dicot  per  eos  fuif 
expertum.  Pilulfamplcxameshas  fiKemiooes.nt.reu« 
barbari.5.i).iurbub»agarici,  colloqutmidx , zinzib.ana. 
^t.lcminiscndutiae,  laifluex  > endiuix  ,acorex»aprj4ina. 

informemur  cum  (ucco  la^ucx.dofised.^M.vfqi 
ftdduu.  DabamuxuibUiuoncidiacucuriiaciMi  zuca 


" Gip.-  xiiii: 

charo  rof.  veteri, df  aliquando  pulueremhe^cff  (tqWdeJ^ 
ficcaticum  vino  co«fh>  vel  dccotfbone  pailularum,  quo«^ 
niam  hoc  de  ^rietacc  hanc  curat  paflTionem.dS  dofis  citr 
:^ii.dK  deinde  ponebant  emplaftra  & alia  fuo  loco  dicida»' 
di  hoc  maxime  quando  cum  hydrope  aderat  feb.  vbi  vc#- 
ro  cum  hydrope  non  cdiungctunir  feb.  neqi  caliditas  ex<» 
celljuadabampilulasfatidaSidfcumiliispurgabSt. 
fi  pilulas  acctpcrc  non  poterat  dabant  hancmedicinS.^ 
reubarbaripiiluerizaci.;.ff . fuper  ipfumfundancus.f.ini* 
aqux  decoidionis  lemiais  apii,leminu  cypen,  cappmorS 
acori,  ta^ucx,lcariolf  lemmis  deorex » oxy  mellis  eoo» 
cQtxti.^.ij.dabai  Imaiuiints.  Ad  id^.ia.turbtth.5.i.a9nxr«. 
zucciari.ana.3.ri.fca^nr;elcdlx.  gra.cj.ieranf  dCcuv# 
no  incorporemur  fiat  irochtlcus  detur  in  matutims«bccP 
afccllare  quinquies  vel  circa ,accipiaf  fcmcl  in  hebdomas 
da  vel  bis , fi  videtur , polf  vero  omni  die  accipuitur  a^ 
quamitaiem  nucis  amc  prandium  ante  cenam  diacur»* 
cuma  maior.pofi  cuius afiumptionem  bibat  modicdyi/ 
maromafia,&  concinueturxx  cuius  comfmaiiooe,df  ac 
cepttone  trochifci  airaeus  efi  dns  Azo  dcGuidonibus  4r 
Parma  cum  approximaiione  m emplaArorfi,&alioim/ 
VI  infra  fuo  loco  Item  ad  idem.qi.eupaiorn>culcutx,par> 
fijlaru,  liquirinx , myrobabnorum  kebulorum.ana.§.f« 
radico  fcenicuti,apn,capparorum,tamarifci,agarici.aJSi« 
5.t.fiat  decov^io Ji;  coleiur  8i  in  colatura  apponatur  pul» 
px  cafix  Ifg.  f .zucchari.5.iiij.reducarur  ad  fpillitudinciia 

mellis. deinde  addantur  reubarbaii,turbfih.ana.5.tiil* 

horum  me^ercon  iufufoeu  m accto.5.n.dagrydn.zina4r» 
fpicx.ana.^ij.fiaterium.dofi6efi.5.f.dequo  patient  (u» 
mat  bis  in  hebda.pollcuiusal£impcionem  bibat  modi^ 
cum  vini  lymphati  dwbus  medtis.Suroat  de  diacurcuma 
ad  quantitatem  auellanx  cum  vino  pauco  aroraaiico.  vt 
hipra.  Cum  hoc  regimine  curatur  cfi  puer  qui  palfiishN^ 
rac  hydropem  vitra  annum.&  hiit  cura  Gent.  Item  pilu 
ix  de  lerapino,&  piluix  de  mezereon  maiores^^  fum  vl# 
itmpinafcliri  Aui.inquii  dicat  qn  aflumitur  de  radice  ca 
cumeris  afimni  ad  quantitatem  anoloxac  ad  minus,  Qc  de 
radice  eius  quatuor  chifi  bxat  choleram,ct  phlegma  di  in 
corporibus  hydropicorum  proprie  Sc  ahl<)i  nocumento^ 
quod  inferatur  fiomacho.  Et  accipiatur  de  radice  etua 
Itb.  f teratur  in  duobuschtlf  vini  aromatici,&  milce» 
tur  di  detur  hydropico  omnidse^iq.anoloxat.  Item  rea> 
barum  lblum,vi  Mefi. vt  Cupra,  di  ptlulx  erue . Item  fuc« 
cut  corticis  medunx  bmbuci.Item  imeraln  euforbiiMf 
confetftio dc mezereon  Me^.&exhis  dChabitisconfice 
libet  btis  volo  de  foluiiuis  aiflum  eilc , fi  ramum  dixero, 
vt  altas  q>  oponetvt  dirigamur  ad  membra  peccantia, cc 
coicanna  vt  ad  fplen^  &hmdi.cum  appropriatis  ea  mem 
bra  re^cieubus.&hxcbeneconfidera,qni  etiam  opor» 
cet  te  in  Iblutiuis  variare,  Dc  vomitiutsbciltbus  forri 
bus  tam  atflum  efi  fupra  de  vomitu  di  fubuerfionc.  Sc  nr 
tbi.fed  tn  confueuerunc  foluihia  lam  pofita  etiam  vomitti 
prouocare.  vnde  fi  vis  facere  vommonem  hic  ad  propofi 
tum  da  ex  fuccis  di<flis.dande  paulopoft  imponit  pennS 
in  ore  aut  digitum  di  vomat  di  tngentare.  Prouocamia 
fudorem  pntefieadimus&exiraadmlntfirScb.ad  extra 
qh  noneli  feb.vt.ia.vnguetui  aragoiMut  diahxa,tSc  inu« 
geipfum,&cura  pannts calidis  appofitis  adrenesd:  ilia 
dc  hmdt.  Ad  intra  da  aquam  aniO»aut  fermeuh'  cum  vi  < 
no  aromatico  mixtam  calidam  ad  quamitacem  cyati  bo<* 
ni  in  iriuno.  Si  applica  pannos  calidos  et  cooperias.lrens 
dc  da  ztnztb.conditum , aut  iheriacam  cum  vino  calido 
^ cooperias  pattrtem  pannis.  Qubdfifebrisaderitevi' 
cahate  calida  da  reminiora,vt.i|.caroomtlbm,mehlo 
tum , (emina  higida  ex  quibus  (acculumtmpleasquem 
bullire  facias  in  aqua,di^  eiqinme , & fic  expretum  appli. 
il4s.Iiem  pannos  calidos  inexcremis.Iieinve(jdl  fneam 
aquactlicb  plenam.  Item  dcbcercscaUdos  tn  extremis» 
Adonftnndiclfaqui  hordei  iaqua  dccqi^  fitgli^d 

foroicuit 


‘ De  aegritud.hcpatfs.  ' 185 


fbriHl6iItitic  ftraf7&flr  caHdii*  ddnie  coopertu  aegrum 
pirait  cura  catterts  fij<kNnn  prouocab^Sedad> 

umc<^  baec  prouocSia  dari  dcbftpoftcuacuationf  cura 
Ibluhuia&fonicxtftmrevtruRr/  Iccnicxerctau  eftop« 
tamum  prouoca(iuum(ud»ns»&  maxime  inhypo&rra* 
Prouocanrta  vrinam  lara  AipradiifH  funr.fed  Kk  aducr  < 
K iti9uic  AuicenXk  dbimicf*  coideremibus  ad  hoc,  non 
oportet  v<  vnura  foliladhibcatur : immo  fiat  permutatio 
de  qutburdatn  ad  qupdi.(]Cut  pctrorc!linum,aineot,  cala* 
■ieiinini,&  Kafticulum,d£  femen  apq,  Sc  felcr, 

caaKpubeooameoa,fpica,  daucua.naru,  radix  pafeinachp 
fylucfei^Ucckengi.&  oporut  vt  fiat  eorum  tritura  vt  uc 
l^tcr  peruemae  ad  partem  gibbontacu.d;  harc  omma  £i 
pra  in  eaoonibua  generaltbua  a duitetK».  Sc  tu  ibi.  qux 
diuretica  adrainiferabie,  aut  iadeco<flfonibus»aui  cuaqt 
■pproprtaiit,autryrupif,autGjb  brma  pilularum, iro* 
chifconim,vt  pbcebtt.  I tem  mcipcl  debilibua  Si  proce* 
de  gradatim  adfoniora,&  de  fimpliciad  c6pofiia,d:fit 
memor  de  iuribut.&iu  aliegatoloco»  De  incifione  ve. 
to  dicendum  primo  cp  omma  alta  prruticniandafuni 
Cerrum,  immo  hoc  debet  eileuliimu&  maxiraecum  rea 
pofica  rfe  in  deiperatione.  vnde  Autce.  Et  oportet  vt  non 
Mdcat  fien  donec  pofetbile  cfe  cura  alia,  fiecundo  cp  cor 
pui  cui  fit  fit  Corte,  nam  debile  deficeret.  Vnde  Autern. 
ficiaacp  parum  proficit  nili  in  corpore  valde  Forti  cum 
poreni  efi  tolerare  excrciiium  trperatum,  Si  fiiiro,  &mi  * 
norarioiiemctbi.  Tertio  a cum  fit  exinif^io  aqux,<^ 
flat  pa«laiina,&per  intcniai  Ia  ne  ex  (ubita  cuacuati5e  eua 
cuetur  fpirKtti  Sc  deficiat  virtus.  Vnde  Auic.quod  Tubi . 
tura  efi  mortale  efi.  vnde.xxvq.  Aphor.v^Sed^ion.  Qui. 
cunqt  fuppuratf,aut  aquam  interruccra  patiemes  uruntur, 
aut  fecanC,fi  puMutaqra  unojerfimcHlujctm,  omnrt  mo 
riuuiur,  Quano  medicus cdtimie teneat  digitoi  fuperar 
cena  cu  puUus  debilicin  inceperit  recineaC aqua.  Quimo 
a a5  amplius 49UOCCC  cum  tali  euacuatione  Si  maxime  in 
fine  qn  od  multum  aqup  recn^t.  ftd  coucmemiiis  cuacua 
bitur  permedicttMs  rolunuaaCaalcsaqnScducrtct,  vteii 
rcubarbara,&piUil(aua.  fittnrummautfcribu  C6ci* 
lia  tor  dil6rftta.cxcix.oportet  medicu  amequi  ad  incifio  * 
o2  uentae  Tumere  indscattoneex  pane  fitbietfit  quod  curaC, 
A;  ex  parte  diTpofitionitipflusyfubiedit  qutde  qmmuliu 
virtus  debet  eflrefon»,corpt»carnofiim,muenile,non  ab 
alta  scgrhudtne  ^^ftraium.pofi  (alutis  cum  medicims  altjs 
defperattofKm  potens  abftincncti  tolerare  ac  exeretnum. 
Exparte  quidc  dirpofirionia,<|uta  in  hydrope  compeiiioc 
VtsiafiiKa(d4ti.nonaucCfn  hypo(arca,fiue  lympanarA, 
cumnonfitcuiaquontastStaineocdicmaut  r>5po(sim 
Itfuiftes  coprimei^o  latera  ipfius  eam  ad  inferiora  fumi* 
littcapclicre.  Modi  autem  exiradlionisaquf  per  incifio> 
ncra  ponunt  plurct,dl^efe  incifio  propria  afcliiico.Ec  pri * 
SBus  &bmofiis  eft,al<:litfcus  fiet  creifcue  aut  fuper fedem 
aleuaius  ut  tendantur  urtralia.iunc<|i  mimfiri  fiififtanies, 
spfimi  larrra  uftrit  deorlum  cdprimam.  dCcdfiderctur  an 
hydropifisfitab  imefiinis,ucl  renibu*,hepaie,  vel  (plene. 
Qubd  fi  quide  ab  tntefiinit  per  rret  digiios  fcdm  tatum 
Cib  vmbflico diretfie (acsrnda  cfi incifio. Sivero  ab  he« 
patek  leuafiac  tncifio.Sikfplene  rabierii  dextra  vt  edu* 
dtio accidat  per  contrarium.  Nam  tunc  potent  lacerc  Tu* 
per  panem  mtims  do!oro(am,&ficiacendonon  iacebit 
fuper  (oramemnam  aqua  non  debet  fiuere  nifi  fecundu  vo 
lunratem  tuam.Dctndc  pellis  eleuerurad  fupcriorai  ita  vt 
accidat  inctfio  ea  perforetur  in  alio  toco  quiun  myraeb 
Si  (yphac.  propcerca  uc  tp(a  cooperiat  defecdens  foramen 
pofiea  cum euenit in  ingrcfiupororumuriiidumin  uefi-* 
cam.unde  urina  non  retroccdtc.cum  etiS  quis  pedtbttsfu* 
^>etKlatur.  ferpunt  enim  tmrr  unam  etus  tumeam  Si  reli* 
C)ui.f  n rupem  uero  cannula  i mponarur  mecallina  aut  ar* 
geatarufcinlw.dlfeuacuctdeaquaquatMumrobur  rolerac 
ymuut&puiiiM  tudtcabiuut  fiipra»  Qoidacn  iqctfioiica 


bcittnc  in  burla  lefttculoram.det  nde  aquain  paufattne  n* 
ira.hunt.Quidi  in  oleo.Qyidam  acubus  multis  pungunt» 
vnde  aqua  reludationes  lubet  muIias.Qutd2ucfeptimo 
pnK^bce  Halyabbas.de  fetf  m Albucafim.reputanies  cau 
icru  ipfe  ruptura  minus  periculoia  facium  quacuor  caute* 
ria  circa  vmbil^m.  vnn  fiiper  ftomachum,  Si  aliud  fu» 
per  hepar,  de  unum  (uprr  fplen?,  de  duo  fuper  dor(k  (liper 
fpaculas.de  unum  in  dire<fioped(orit,de  reliqua  in  dirrdto 
ftomachi.de  fit  quSnai  prohinditatii  cauitrij  propinqu» 
(pifettudtni  cutis,  deinde  dimittStur  longo  tepore  aperta, 
vtaqua  valeat  paulatim  transfluere,  reganturqi  regimine 
proprio.t^  fi  virtus  hient  debitis  cautena  fiam  pauciora, 
Sc  per  vices  Si  uircus  conferuetur  inquSium  pofeibtle  eft» 
Sed  multi  prxcligunt  incifionfpropceraffii^ionem  co* 
dturx  qux  fequiturad  igne.  Ego  vero  pofiti  cauteria  po* 
tetialia  fub  clausculis  pedum  ex  uiroqi  latere. deinde  cura 
phlebotomo  apnui  ^per  ilUm  uumetucuaui  magnam 
aquofitam  quSticatem.  Ec  tuxta  pnmum  modum  inci# 
fionitpofitumponounu  particulare  magis.unde  fuppo« 
fins  qux  did^a  fum  de  ere^ione  infirmi  modominiftro» 
rura,  Si  loco  incifioms  cleuctur  pellis  fortiter  ad  (uperio^ 
rapcrfpaeiumumusdtgfti  uel  circa,  demde  cum  ralbrior 
vel  fpacumine  incide,vc  dnftum  eft.donec  ad  uacuum  ue^ 
niae.  unde  aqua  libere  (aiisegrecititur.  dCtunc  amequam 
abqutd  notabile  de  aqua  exeat  pellem  dimittas, vt  claudat 
vulnus  fyphac,  vt  prohibeat  vt  aqua  non  exear.deindc  cu 
mica  panis  ailatiinuinoinhifa  refociUes  sgrum.  deinde, 
pellem  cleua  Si  ad  fijpcriora  trahas, vt  cannulam  metalli 
nam  fubttlcm  imponere  pofsts  per  quam  dimitte  taniuna 
de  qua  egredi,  quamurouirtus  tolerabit,  vt  fupra.Ec  re* 
cordare  cpmeliua  eft  infra  lubfiftere,<SCcum  extraxeris 
de  aqua  qjScum  videbitur,  tunc  extrahe  cannulam, & di* 
mme  pellem  cooperire  foramen  fyphac  & hga.dc  non  re/ 
mittatur  ufqt  ad  diem  fequemein  quo  tempore  confor^:, 
dCiHuruspaiient;  CTidbarqsele^iSMilcera  uero  die  ope* 
rabere  ut  in  prima  Si  in  altera  cfiflmiiuertdi  fic  femper  de 
die  in  diem  procedendo,  donec  maxima  pars  aqux  f-<ertc 
confampta,quod  cum  faiftum  hient  confolida.  Si  refo/ue 
reflduu.  vt  fupra  dnfia  eft.  cum  Ibluiims  Si  exiccaimu  SC 
refoluttuis  drficca  SC  extermina.  Quidam  uero  compri* 
munt  aquam  ad  inferiora,  vt  fnpra  curo  manibus,  poftea 
cum  bfcia  magna  Neuropilis  magnisfstftts  deftupapo 
nendo  vnam  fuper  ftomachum  aiiam  letroexoppofico. 
Sc  duas^  bienbus  fontier  infaictandoN  ftringcndopis.t 
muac  at^am,N  expreflam  fic  ad  inferiora  lenci.  deiode  fa 
ctunt  iitormti  federe  fuper  caihedram  altS  Si  perforSi  cum 

fjhleboiomo  fub  vmbiiico  per  tres  digitosunrem  in  uno 
oco  faciendo  foramen  (attsparuum.  deinde  tuxta 'iphins 
foramen  per  duos  digitoscxuiroc{i  lairrrfaciunt  duofo* 
ramma  c^fimilia.N  hoc  penetrando  ultra  cuiem  parum, 
N egreditur  indubie  aqua,  Ndimttiunc  aquam  exire  fic 
pauUnin,  N vidi  mulierem  cui  tatftum  hm  hoc  quae  erat 
valde  tumida,  Sc  inflata,  deturocfatfia  hiit  in  duobus  die* 
bus.Nuixic  fic  detumefadta.  XV.  diebus  vel  circa  Si  fic 
momia  hiir.N  cene  opinor,  quoniS  mifercula  Si  pauper* 
cuWerac  9 forte  hoc  n accidit  ex  malo  regimine,  N quo*- 
niam  ei  r>on  fuccurfum  hnteum  regimine  refumptiuo» 
xtatiterat.xxxq.annorum  uel  circa,  noncameii  muiiura 
robufta.hic  idem  barbitonfor  alum  hydropicam  curauir 
cum  his  fcifeionibus^^  fcruiatus  eft  fiiper  omnem  hydro- 
pem detnde.N  cene  hic  modus  non  eft  excolo  utiuperan/ 
dus.N  bene  cdfidera.N5  is>e  eram  vitra  extendo,  qm  pau 
ci  hac  uia  incifioms  fine  beactuca  euadut.  T u itatgsd  eua 
cuaetones  redi.N  cum  eu  fi  potet  etna.  Nhanc  conhilo  dt 
mitte.  Hic  audi  cahim  mirabilem,  quxdara  anui  qum*> 
quagima  annorum  hydropica iam annis  fex.N  afcliitca 
dum  penranfirei  am^nes  fiue  pai]^s  noftros  Upideot- 
liipervnueoru  cecidit.  N apertus  cftuenterrtusNc*  ref** 
bcftaquofitasquafi  iou,reiiaaiific  vi  moitua.  ftccict^  ra; 
Pradica.S.  AA  bofpicali 


Soltna' 
Icftf  op« 
Cfcnurc' 
medtu, 
■t  ruib-' 
cu  rtlin 
^ucndu* 


Capra ' 

rSfterc* 
vt  cltf^c 
dum* 


TraAatus.  VI. 

bofpitaU  plunbus  dkbut  di  eandem  curata  cft  ab  hydros 
pe.Hxcaucc  experientia  vidaur  contra  can.  fuprapontoa 
ance  de  incifione.quidS  ita<^  cum  medicina.quida  procem 
dunc  cum  cautenii.  vi  fupra^Sed  nou  cauteria  non  de- 
bec  poni  mH  paucificaca  aqua  multum  per  folutiua.  Itrm 
poH  diet  tres  vel  quacuor,  pollquam  iblutiuum  af&m' 
pfii  d^tn  ieiuno,&  ell  Amtemiai  Auicen.  de  cura  afcli.' 
niJb:  fum  cauteria  remedia  propria  afciicfco.  tympanicis 
co  vero  nullo  modo  competur^hypoCmico  vero  medio 
modo.  Bc  G autem  de  incinone  ce  tiMromitrere  voluerit» 
quod  non  confulo,procrGarc  pareiutbut  periculum  quia 
morcem.Nara  Padupaccidte  meo  tempore  q»  dum  collc> 
gium  medicoru  determinauit  Dominu  loScKm  Ludottt' 
cum  vtriufiii  furia  dolorem  FamoG6imum  afclmcu  hac 
cura  inciliontt  curari  poGe  ad  adtum  deucnic  Sc  monuug 
cG  in  manibua  eoru,  poG  fcflicet  incilionc  per  media ho< 
ram.na  erat  xcaiia.lx.annoru.  tu  itaqi  dimiiie.  Bed  de  iGa 
anciGonediceniraliquid  indubpf.  Dicte  Guil.cp  quof* 
dam  vidic  liberari  qui  per  Grrtem  Gicacionem,  aut  Tcalpel 
lationi  vemrcvuioerauenlc,<S^  cgreGacG  aqua  paulaiim. 
& poGea  confortauerunc  hepar, &c.vc  decuit,  quoniam  G 
Gc  non  Geret  rediret  morbus.  Icem  quidam  ponunt  veG 
catoria»uii  cantarides,Gammulam,vel  pede  ceruinCi,  dic, 
rupercibiai  inmbuslocta,veIquatuor,5;  vcGcacur  Io- 
caa,&  poG  indGocKm  veGcarum  egreditur  aqua  mulca* 
&ego  Feci  di  certe  multum  cotulit,  tenebam  loca  veGcas 
rum  incira,&  vn^  cum  butyro.  De  (etontbui  vero  di* 
erndum  q>  quida  ingeniamur  ponere  firtonc  in  burGa  icGt 
culorti  vt  per  ea  loca  fluat  aqua,  hic  etiam  modus  non  eG 
ex  roto  irrationabilia, & cG  Gtit  fixunia,&  fieri  potrGam 
ptedere  G placet.  In  refoluendo  materiam  squoiam  inge 
ntan{  aliqui  tuxta  fencentiS  Aui.&  alioruaudoriiro  pone* 
re  xgrum  in  loco  vbi  fol  multu  percutiat  ,&  tempore, fci* 
Itcct  magni  xGut  in  quo  loco  non  flet  vrmua  > di  iia  cor^ 
pua  dirponuni  vi  roliia  venter  Ii  folc  percuitatut  dcienden 
do  caput  Si  pc<fcua  partem  neccGanam.  Sed  nota  vers 
bum  Aui.quia  dicit  Si  G non  alio  (alcrco  Gaiione  in  fole, 
qm  ex  hoc  verbo  vide£  velle  q>  vbi  alia  proliim  remeda 
hoc  perrpiciedti  eG  rclinquendumqp  ruGicia*  EraplaGra 
tionta  in  hoc  cafu  raultn  cdmendane,  di  debenc  cGc  ex  res 
bua  reroiuttuia,&exiccaciui8,&  non  multu  Gypticia,  qm 
Gyptf  ca  oppilant  ,&  obturant  mrtua,  per  quoa  crSGrc 
materu  refolucnda.  Gypiica  tamen  cum  eia  ponantur 
an  modica  quScitate  qux,  fcilicec  conleruem  virtute  mys 
tach  vt  Tunc  thua,rpica,cypen,&huiurmodi.I(cm  debent 
applicari  poG  euacuationca&  nd  ante, quia  parti  profice^ 
rcnt.Ec  ex  hia  expertia  eG  empUGratio  cum  Gercore  vacs 
cino,&  eG  remrdiumapud  modernoa&iGum.&  G Auic* 
etiS  pro  experto  ponat.  IceemplaGramuacu  Geicore  cas 
prarum  non  paTcentium  herb3  minutam  j>pter  aquoGca  s 
tem  etua.  nS  m groflia  no  eG  anta  humiduaa  proporitona/ 
lia.  BmplaGrum  bonum  ad  hoc  cG  Auice.ar.gumi  ptni» 
di  ctTTtjdi  hyGbpt  humidx, picta, & gummt  albotimana* 
aur.iii.Goracit,maftictt,alox,croci,  amarum,  abGmhrf» 
amontaci.  ana.aur.j.caGoret,  amomi,  fulphuria,  oGraco* 
rum.ana.aur. rdlercorti  columbini,  fpumx mana,  lima' 
Ciarum  cum  ceGa  piGacarura.ana.5.itf.lilij  cceleGia. j.iirj. 
baurach rubri. jc.l.pcrmilcraniur  cumolrade  caroomil* 
b,&  Fac  empUnru.  BmplaGrum  Gilc.vt  reaiat  Auic. 
cumquo&aliif  curauic  arcliitcum  *.cerxrubex,&£as 
rtnx  hordei,&milij,&  Gcrcoria  vacdni,&  caprini,  cines 
tia  quercua»&  vicia,  di  bautach,  6i  hiipburis.  ana.  milce/ 
arKur  omnia  cum  accto.cu  tamen  do&  vt  placet.  Ad  idc. 
lp.calcia  viux,  nitn,  ircot,cordumeni,fulphurts,amoma  s 
ct,  baccarum  lauri^aphifiigrix,  Gcrcoria  columbini»ccs 
rantur,&  diGempcrencur  cum  vrtna.refoluit  aquam  mi* 
rabdtter  lupennundum.  Ad  tdem.  ip.flmu columbino, 
£artn3,hordct,dlCaaco,d^  adde  modicum  (andaracx.&G 
apparet  rubor  adde  Gmiiacdia  okuroCFaccmpbGruio* 


Cap.  XIIII. 

CrcdotonmGacineuaruSdOi&rummatim  rreofl^m 
do,rcrolufcta  (um  bicacionea  ouihx,  dc  arperx,  bauraeb, 
ftl»lalnicru,lpunMmaru,rp5gta^lFbur,et  Gmilu.flretii 
cumrubiflcanctbua,vtvnica,pnCna,Gaphi(agri8,d: 
mjhbua,camomtlla»mdilocum,icrniculua,annhum,caia 
iiKtKum,l2urua,Gercua  vacciou,caprinu,  Itmadx  c6bus 
Gxcom  corticibui  Giit linux.de  quibua  Ganm.  Sepelira 
io  arena  &in  ca  reuobi»&  Tub  fole  Gare,vcl  tuxta, ftu  cUs 
banuro  intrare  calidum  fiiflictdcr.de  quo  adum  eG  tn  pri 
roo  can.gencrait  qui  cG  dc  ordtiatione  dtxtp.  di  de  clyft» 
rqa  ibtdd  dC  exacuta  i^raia  pui  potait  fiiGincrc  exic/ 
cStia  vt  3 cibo  pprie  potu,& hmoi.  & Gc  multa  habet  cx 
qutbua  conficere  potea.&  ideo  Gude.  Et  hx  imellige 
clyGaia  vt  loco  allegato  debd  cGc  ex  decodnonibua  res 
rum  eduedium  aqu3,vc  Gmen  vrticx&  hmdi.It?  valent 
radKC3,d^  femina  aperitfuaagaricus,trroa,cucuaMr  afinis 
oua,&  hmdi.de  qbua  atfiQ  fiipra  qbuaclyGerijr  debet  vii 
inrapolatis  diebua habito rel^du  advtrtutf&  adalia* 
De  Itmacfja  nota  Itmadx  3 proprKUte  hepar  confors 
tam ex  qualitate  valent  contra  infl3mationf  hrpatia.  vt 
vndecimo  dcGmpliamedtdna.  Teramur  auie  cumfiha 
teGia  dC  emplaGrcc  venta  dC  cum  exiccatx  fiierim  remo* 
ueanc, mirabiliter  exiccam  fiiperfluitatea  membrorum,  dC 
prpcipuehydropico*.  fc9&eGcxprrium  cmplaGruhis 
dium  ex  cllrboro  mgro,Gc  in  aceto  bullito  cum  furfure  £a 
rinx  horda  addendo  illud  dc  puluerc  cinna  momi. 

Q.  V A A T V S edpUatur  pa  ca  qux  di (Ga  fune  fiis 
pra  de  debilitate  hepatia,  dC  de  mala  complexione  aua.  dC 
IU  ibi.  vbi  empbGra  vmftionea,eptihemata,&  hmdi  inue 
niea.Confortaifo  membri  mandantia  fiat  di  hia  qux  fime 
illi  membro  propria  fiua  foeta  quxrenda. 

ET  CONSIMILlTERde acddetificors 
recGtonedicatur.rutaricnimquxramur  locdeorum  acci 
dentium  corrediua.tamen  qm  3 fiii  multum  molcGSiur, 
aduericqin  lolerarrpoGunt  vifcis,  prxGamifaimriqms 
dtm.nnon.colluanccam  vino  granatorum  aut  cum  vi^ 
no.quoniam  meliut  eG  ^ cum  aqua, cum  calidit,cum  ace 
to,vcfiipra.cumfiiccia  ^duum  Gypticorum.cum  fyru* 
ad  hoc  ^putatta  faciendo  pocutconucniaMCacn  &^tes 
d%abitea.hxc  enim  conGdm  Gngula. 

Dc  bypoforcbo/cM  And/arro^kcf  tcHcophle^ 

gm4da.  Kjtbncd.  X L 

HYpobreaeG  fpecicahydropiGa  io  qua  omnia  tus 
ment  membra.&  aua  tumor  in  facte.priroo  mani 
GGatur  propter  phlegma  GueaquoGiaif  phlrgat 
ticam  (angutnt  cdmuuam,  di  cum  eo  ad  membra  omnia 
perambuhme.vndcacadic  vt  Cmguiaiplcmerobrtf  fiae 
nummemum  incduenift3  mrmbrta  reictGum.  vnde  fle  in 
poroGuitbus  mrmbrop  remanad;  aliodc  nd  euacuanif 
percominuSfijcceGion^  cttSmembrtsfiac  nutrimmnim 
ipfiua tumore  fitauCuiua  caub  cG  corruptio  in  digeGios 
ne  terna  deciiuiad  cruditate  di  aquoGtatc  n phlrgmatids 
atem.Aufc.autcaufa  liqueCiaenacorpua  &humorec.nS 
cum  humores  fiibito  eliquSrur  di  lo  magnu  quantitate  nd 
poflum  extra  cdud,Gd  in  roembrii  remanenira  fadunr  ea 
tumere.  3i  iGe  modut  fic  fiibito,  quia  caiiia  fua  cG  valde 
acuta,quiacaIidiiaacliquana.ltemflnon  firret  fiibtio^fid 
pauhiincel>q.  atio,iunc  Gcuimataix  paulattneclsqtta/ 
rrntor,iia  extra  educertntur. 

C A V S iE  •decauGadut  dicatur  propontonaitter 
vt(dcaGlice.naro  btiaapatpfiicnint  tn  Rubnea  dehydro 
pe  cam  priminux,(p  ameccdma,&contumGx,  Hnmitts 
ux  vao  funt  omrKaillxexmnfrcx  debiliratta  bepatitfis 
dbux,vttbt.  Antecedent  vero  eGcorruptK)  digcGioma 
q eG  in  mcmbrfa,quf  nd  poteG  rrdtficarc  languin?,  necp 
humorcaqvetttunip  vcnaaad  m^bra^na  remanfcaus> 
di,aquoG.phlrgmactct,iid  adhpremea  ro2brtt,vt  Rubnea 
dehydrope*  CdifidlaucrocGhttiDoxipfepblfgfnancn^ 


.1’’  ^ •'  Dexgrfcudhepatift  ^ 

qcrfli  6oguit  i^oftn  dfatiut  pfaWgciati'  feripa  funr/Af  ni  At.  St<I  vt  \htrior  fTu  pono  hoc  Tolu^ 
bu  humor  ftAico^uf.  ihiuta(c.i|(.agtricf  coHoqnridar,  mezereon,  turbi(h>ameo 

t'l  G N A demo(h«ciua  Tnftitfotfi  rorocorpottdf  m>amomi>rcmtn6,fotmcult,apn.ana.^  ).mibarbari.5.ff. 
iaonecBif manbrftfnliicK&|3priethoculn>dr  nimcc  fiant pilulxcamfuccoabnnthif.dofit  rft.j.|.vtl  rninut 
fK«rtvicaquscmorniorufn&rflatfaH>cdm?dedrtmifi  virtutrtt«nQre,dfcreaptat  densbicvel  (onelinhcb^ 
Apoft<dprc6«encmcim  digitttfa^mremanrtfboea»  doroada  virtute  patifttt.  Adtdcm.iir.Gramonexcor- 
necpcft  verner,  neqi  vmbilicus, neq? Tumen  inflati  vttri  r*Ax.gra.itj.turbith.5.).2in2i.2Ucchan^na.5.5.fianttro  -.rr 
•felace  $C  lympamtc.St  fequicur  iara  plurimumfluirui  dufci  cunn  vino  detur  vnui  in  matutimacum  vmo.  Lau  ■ • i 

fciigutnolemus,&lenRatnaturaeifdcn9adalbedfneni.dd  dani  in  hoc  cafii  multum  abAuic.pilul;  de  reubarbaro* 
iKdliiicft  magnus, moilif  magia Q inalrti  propter  dtiht/  VndePlacemimia  fe  laudat  multoa  curafllr  rum  reubar.  • 

flooem  humiditam  in  membria,&  bnc^i|t<  Inquit.  Indubitanter  credat  omnis  homo  ^ folum  cn  ea«  * 

PROGNOSTICA  eO  minus  mata  caeteria  hibicione.  5.  i).  reubarbart  puluertzati,  crtbrait,d^  eledU 
Ipcciebua hydropi11t,d^ magtsapea  Einari,et  maxtrne  qu(  misti cum.$,i).o«ymclha componti.&.|.ti> vel.itj.  aqux  ...  i 

hcau&hrigidafic.QMSdoprurftutacciditinnalby&cum  dcco<ftionisbi<ftucz,&arioix,d^radicumfbemaili  mul«  / * 
hocappaniertc  molhtiea  in  bicieaut  in  manu  cius  flniflrt,  toscurauimus  cS  obCeruattone  dixtx  cduementit.  & non 
tunc  moritur  in  Iecunda,aiit  tertia  dx.  Drarrhaea  fupertie  dabam  nifi  de  tertio  in  trrttu  dc  quarto  in  quartfi  ^ vir* 
oienaibritt  inhypoCirca  rotuKxgriiudine. Hipp. Betita  iute.d£indebilibuBnondabSnt(i.5*)*dxbu8vtroqutbua 
prognoflfca.require  in  Aphor.in  fine  capituli.  ndaccipiebScreubarbarum.  dabam  amcprandtfi  &ame 

C V R A canoncs.ScdatKccanonum  pofitionesTcno  cenS.{.).f.oxymcUiarquiIlitici,  vclcompofiticum  aqua 
^ hypoiarca  cft  minus  mala  rpedes  hydropifis  6acilms  decoiTtionii  la<flucarum,rcariolx,radicu  fornicutt,&  rpe« 
carabiUsdequaranlsime  quiamorinirfl  diligentiam  ctalitettnfirmuicratnncfeb.QuSdovtrofe.aderat  dab3 
curam  de  Gthabuertt.  Item  fdto  canones  fttprapofitos  fyr.cdpofitum  vel  mei  ror.cumeifdeaquis.  Sivero  habe 
in  generali, &in  fpeaaliquoadlea  res  non  naturatesde  batfluxum  ventrisdabSTyrupumdecitomis  cumeadem 
aibixeeile,  hic  etiam  collocando*  modcrandofqr  vt  tua  aqua. vel  fyr.de  agrefla,vcl  rcubarbarum  ftme!  tn  hebdo 
Mfcct prudentia.  Canones. Ordinatio  dtxtx. Digeflio  mada,velbis^mvirtutr,dicdabamcibana  confortantia. 
anaterix.Euacuatioeiufdem.Cdfonacio  hepatis  aut  mem  Emplaflra  cdnmiliicr.et  n5trS(ibat  quStitaa  reubarbari. 
bri alterius  fl  fle  tale  hepati  nocumentum  communicans.  ^.I.Aponit  hunc  modu  pro  esperto.ni  ifl  multa  habcs.Ai/ 
Acadenttum  corrediio.  pra  m afctite.  Sc  illa  modera  vt  vidcbtl,  qm  foluiiua  fune 

De  pnmo  iacita^um  eft  (upra.  Vnde  vtatur  cibardf , m hypoiarca  coucmhn,  vi  dufiu.  De  phlebotomia  ve* 
fic  carnibus, & limSi,  vt  Atpra  frutflibus  vt  ficubus  ficcis  ro  dicendo  in  hypoiarca  faifla  ^ cauCi  calida, fuent  fa 
siucabusphtftici8.[t9dcfl  hb.non  ficvuturoleo  co<flo.  dia  retentio  langumitconfucti  egredi  per  hxmorrhoidai, 

De  potu  VI  fupra  quidS  laudant  in  hac  vinum  vetus  dd  aut  fluxu  menflruorum.dfhmdtbicphlt^otomiS.Iiem  fl 
fiorce.vnde  RaCin  diuifiombut  det  vinu  puru  SC  maxime  videanf  ligna  repletionis  Sc  fis  audacior  inhac  rpecis  fup 
«X  ci  fiigidaiau  tn  hxc  omnia, altat nS  naturales  resmo  phteboiomiS  iplam, vt  didlum  efl  fibi  muliu  proportio» 
derare debes  f mejpexign  dilbofitio  prxlens  vt  fi  fe.adetit  nalis.Sed  cofidera  tPput  hydropis  xcacf  paiiftis,  A virtu 
■uin6.apoflcaM,autn5.3^canones.pportionale8  deafdi  icm,qm  maxime iplacdpetitin principio  dumvinussfl 
oehictnodlige,vi  feriptum  efl.vndc  Auic.  de  cura  eius  in  fortis, <5f  phlegma,d^aquofitas  in  fanguineiid  vinalimuf 
finc.&cibMmhypolarchxfrigidx&calidx&ioleratio  eum  A.putdere  oportet gradatim^Kcdrre  meadrtepi* 
fibkeuiseftflcurinarcliti  frigtdad^  calida.  Gt  laudatur  dirate.ln  fine  vero  omnino  negrf  nelubtrahai  nutrimen* 
vlusaromacum  ex  pipere, sinzib.  cinnamomo,  dchmdt.  fwm^feciatexcrefcereaquofitatfveniofiiat?,velphlegv 
infoercubseirl  ftb.n  ) adefi;  qux  moderare  debet  ftJte  fcb.  ma.De  ptate  uero  dixit  Placefi.q>  fl  muher  trSfiuit.xNxv^ 

. De  exercitio  inquit  Aui.&  in  hydropifi  quid?  d?  ,(>prie  annos  nd  debet  fien  phlebotomia,  fi  vir.lx.fimiliter  fieri 
bypolarcaadell  exercitio  incipiens  primum  rerupinido.  nddebct.hTcautlmoderareoponet^habnudmr,corf' 

^lode  imedendo  Tupra  dorfum  alti.  Qood  intelligi  habet  fuetudine,rortiiiidinem.& tu  cCfidera.d^qux  vitra  dufla 
hoeuextreitium  gradatim  fieri  habet,  quia  procede  de  funr  fupra  de  pbleboeomia  hic  repetas.  Diuretica  aut?,dt 
minoriad  maiorem  gradaiim.Nam  minor  labor  efl  por/  apeniiua  prxdida.  lupra  inalcliie  admtmflrcmur  hic  m 
tari fupuie fup dorfoanimaliB.& minor fiiper  dorfumeS  'quibuseflrubtilta(io,d^exiccatto  Auic.d^cdmendamur 
ventre«ds  minor  ambulare  fuper  terrS  arenolam  leuf^hxc  ab  Aui.hoc  loco  irochtAri  de  eupatorio,  de  iumpero  in  aq 
1)5  fuot  eserdeia  cofueta,  fcilicet  duo.prima  ideo  ranqua  radico  & in  lyr  Jieetoib  ctiS  femmibui.  tu  tn  modera  Am 
fylueflrta  oinictanf.  Deambulatioaut?  fiat  fortis  aut  debi  caKdiiate  Sc  frtgiduacrdkhmoi.  Refolutiua  eade  in  alclite 
li*.5C  fimilher  equitatio  fim  tenor?  vmuctsalcrrus,  de»  c5petunt  Sc  hi04t?  poficio  in  fole,  vt  fupra.  Supra  areni, 

Icenlut  fcabrum^ut  momniefl  exercitium  rauliu  debili*  ^cilicct^capur  defrn^  ne  fiipoentat  aegritudo  cerebraliK 
taBS.credo<p  fortibus  non  tnevueniret.  tu  confldera.  De  Emptaflra  &alia  qufte  tbi.&  tu  ea  modera  vt  decet.Cfi* 
lbaino,& vigilia  dicature^  vigiliarii  magis  refolurtua.  ffmilitervraffudatorrftidiC  fiatabflerfioCSwhuatVcmc* 

& ideo  Ibmno  vtatur  vt  decet  virtuti.  Non  repleatur, ut  |iutcgrediaf.&  deinde  inundio  cum  oleo  cucumeris  al7* 
fiipradeafclitc.vcncrem  lubncumtencat.&bmalitani*  nini,&fimilibushabeRmus  multum  aperire* poroljtatet 
sni accidentibus  vtpoieflle  defendar.  cutis.  De  balneis  fatis  didlfi  eft  fiat  proporctonalnerivt 

Secundua  compleatur  cum  digefliuisappropriatis  ca*  drJlum  efl.led hic  addaf  modus.nS  cum  naturalia  habenf 
lidisautfrtgidisapemiuis  vc  exigit  diTpofitio.  de  qoibut  n5  polfimt aut  c5mode  infirmus  adea  iranOre  non  valeat 
^uano  tra^.vt  eft  fyru.de  billanct|s,deendtuta,de  abfin*  faciat  ordinare  nnam  habenti  duos  fundos^quorm  lecun 
thto,d:oipacorio,&huiufmodi.  dus fit eleuatuib primo  per vnam fpanlam  magnamve) 

Tertius  pcrfictf  ^portionabiliter  vtdeafdite  diifluot  per  pedem  vnum& fit  perforaiut.Super  quem  taceat  pa* 
cft»qaroIutionevi^»phlcbocemiB,diureticortj,dlfapc*  ciNcooperta  cinadtbalneum fiacexaquafalfiidftodlio^ 
aifiuoqt  vlli,rcfbIuciois,  (iidatari)s,balnei8&hmof.  deq*  uis  caUmenti,oriMiW,camomiUx,rutx,fiiufnx,hyflb' 
bua  otbut  fuo  ordine  dicendu.  Bc  primo  de  refolunnis.  pr.  SC  proficiantur  lapides  igmtt  m ea  vt  miior  quantitas 
jppcerqefnocaq^foluthia  funcmagiitpproprtata  alchti,  fumorumeleuctur.Item  vcaquxipfluthumiditatconfu*  tis,acpa 
Aphtehoiomia  hypo&rchp. vnde Auic.&piilebotomia  matur.qifipauperfbretlacfn  mallello & ponal  “• 
<|uid?vehcaifiiiifeilproponionalishypolarcxqafcltci.  caldjrtafiue  cacabui  plena  aqua  dccotflionat  hard  rerum  gncum 
Splutitt  hoc  caiu rdueniemU  iUm,dlC dis qu» io afclisa  cdilmiltum*«Sffloportitpropccto»Iidtfac?  tsgiperaorai  uai  ifiar 

Pra^cica.S.  A A ^ frigidts, 


Traftatusl  VI.  'r, 

violajcnd^uutnemiphar»  3£  butufmodi.^  A«t 
llipcr  paruo  fcanno  iruui  ma(leUum  neaquS  tangat»  detU' 
metaAio  tiljunim  fiat  vt  dnfium  eft  cum  cataplarmario^ 
ne  foliorum  vrticae  ecptdorum.quxre  fiipra  dc  aiclice. 

De  tympanite,  Rj<brK<i.  XIL 

f /"r  V Ympanitet  eft  rpedet  hydropifii  in  qua  vcnicr  tu  - 
tim,  Mqaa  I ment  reroruc  6C  membra  omnia  gractiStur»  in  qua 
TVftVM*  non  apparet  pcdutumcfi^cjovt  in  alf)i.cuiuecau' 

viT«c  fa  eii  viplurimum  corruptio  digeftiontt  prim«.  Nam  fi 
Ctpdt  La  chiluiboou».dl^benedigefiuamittiturhcpati.iuncrahe' 
pate»aut  cfimala  compi^'ocalida»aut  Frigida.fi  calida  ea 
chilo  bono  generabit  humorem  caUdum»quia  cholertcu. 
tti  bmbI#  Sifrtgidafrigidum&nonventu.tpninfiomachoraalua 
generabitur  chiUn  eiua  malictam  h^r  comgere  non  po^ 
ierit »tunc  cali ditat  hepatit  excelsi  aget  in  fpm  Sc  in  ven 
cum  vel  vaporem  conuenrt.d^  dicitur  vtplunmn»qmdiC 
abfqr  corruptione  digtftiux  fiomachi  potefi  tyropamtei 
contingere» vc  Aui.N  Scu  hepar  £adlu  efi  exce&iue  calidu, 
tunc  etut  calidius  mfiimata  vitra  modutgit»vt  calor, n6 
vt  calor  naturalis  Tcd  ekinftalit»  vnde  in  maienSagit  non 
iplam  cducrcendotn  humorem,  (ed  relbluendo  eam  in  va 
por^  d^uemum^  fic  tyropanuet  cauGic.Bc  in  fumma  qrl 
nepar  habet  malac$plexionem  calidS  Sc  Roraachus  b^igi 
dam.tuc  vere  caufaturcympanitet.  Potefi  etiS  corruptio 
eStingcreex  vehcmrtia  caltdicaiis  fiomachi»  vt  patet.  Ced 
vtplurima  fiili  frigido.Itr  ad  ipiam  cau&ndam  unqtdim 
cauia  concurrit  abus  vemofusyfrigiduadf  humidue  Itit 
natura  aptuttn  ventum  conucrtt.idem  relbnac  ad  difierco 
tiamhypo(arcac»&arcliusin  quibus  venter  obtumefeit 
ppter  aquo(itatem,5£  hxc  reibnar  propter  ventu,  ide  non 
•pparet»qm  in  ea  nonefi  matena  apta  inea  defetndere. 

C A y S ^ .decauntetusita  dicac<^  cauta  antecedes 
cfi  mala  c5plexio  frigida  aut  calida  excedens  qux  fioma' 
chu  debiliuCfita  qi  chtlu  incouenient  mjcnmemum  mem 
brorum  mmirae  mutat, vt  fupra  de  hydrope»  Cdtunifu 
veroetl  vemofitas  qux  k cibii  refoluitur  cu  calor cfi  de* 
bilisfacfhisjspcer  frigidiut?,iuq»cibosre^n6care  neq^ 
■nuurepotcfiindebicurnchilU)  (ed  maxima  pars  inveni 
tum  cduerttf,aut  propter  cahdiutem  excetsiuam,  qua  SC 
ftomachus  diftemperatur. vnde  in  ventum  refoluitur  ma 
sima  pars  cibi  quttn  nutrtmconim  bono  accidere  debe- 
ret vc  cotingtt  in  fcbriemibus.  n5  enim  cotfi  in  vaporea 
leo  vento  c5ucrt^.led  vt  diiftu  efi  maxima  pars,  alia  autc 
pars  cibi  in  (ubfiamia  coiuieriil  humida  quae  diuidirur  cn 
vtilem,d£  in  aquoCim  que  aquola  fimul  cum  vemofiea-' 
ce  ad  loca  ioConruecatran6nittil,quia  inter  ztrbum  dC  fy/ 
phac.  Ex  quo  apparet  in  tympcniic  efi  vencofitas  mi-' 
stacumaquoficate  vinea  ipdimaquofiiatem  in  quanto. 

Inkrtur  fecundo.q»  cauia  priuatiua  cfi  omnis  res  exeno' 
leca  vemi  muItipIicatfua.Bc  didhimeft  ad  loca  inconfuc' 
ia,quia  cumadiocatranrmittitur  confueta  extra il  natura 
propellirur»vt  per  inferiuraueper  fuperius. 

SIGNA  demonfiratiua.  EgreGnb  plurima  vm' 
bilict»  iSUenHo  in  myrach  m modum  tympani,  SC  chor^ 
dx.  Et  membroru  arefa^bcum  aO>ericate.  Sc  cu  pcrcu- 
' titur  venter  manu  refonac»  vt  vierinflatus  &non  plenus 
aqua.(S(efiprimr}ngmim&miliare  quo  vtumurmedicL 
Bipaitensappeuc  eructuare,  dCaUmiatut  per  cruiflua# 
cionStdc  per  exitum  ventofiutis  per  infer i us.  Et  non  in« 
flanE  ped^vt  in  altis.  Et  cfi;  eius  puKus  longior  cp  alio.» 
rum.d:  non  cfi  debilis  cum  in  eo  fit  tama  debilkas  quead 
modum  in  alijs»cum  virtus  qualitate  fin  non  fic  laedatur» 
Et  eius  vrina  efi  alba,  aut  tin^  propter  apofiema,  aut 
|>pca  calidicati  multiplicati  in  bepaee  cx  rcchifione  cho' 
Utx  que  non  mandal  ad  fua  loca.&  haec  efi  vna  cx  caufis 
antecedeniibut  que  pueniunt  vitio  hepatis.  SC  aliqn  eiiis 
vrina  non  efi  multu  un^,fid  habens  ampullas  magias, 
d^grofllM^Kjpfitttnirgrauicasvtiaaldjtc*  


■ingo.  Cap:  XII II. 

. P RO  C N 9 S 7 I C A<Tympanitcain  malMa 
media  cfi  inter  hypoOircaro  dCafclitem.efi  tamen  dura  ad 
lsnaDdu,i5(I  long^  Cuaniympamtet  prolongatur»  tiivt 

c5finncc,curai  ton?  non  furcipit,  quod  qut^  dc  abis  imcl 

iigercdel^s.  Intympamtcuquidcpcrcuciaf  vemcra»« 
nu^rcfonaificut  tympanum  malum.  Erupifovemofi/ 
catis  per  os  d^anum  fi  fit  continua  d:  multa  t^oum. 

C V R A canoncs.Ordinaiiodiecf.Dfgefifo  enater^ 
Euacuaoo  cfurdem.Cdforatio  fiomachi  u proprie  fiicrtr 
incmt£i»vtefi  ^pluttmum.Conh>rtacfohcpstu.A<faid 
raftratio  diurrttcorum.Admintfira(io  rerolutiuorum» 

Primus  pafidtur  abfitoendo  ab  v(u  rerum  apcanioi 
tn  vernum  conucni  ficut  Amt  cafianee,  olM,lac,  Erutfius 
recefKcs,iegumina»  pilces,bgan(,  & huiufmodi  que  fiioc 
apta  ventolari.  vel  de  quibus.irj.cracfi.  Vtatur  cibis  ficcio 
facilis  digefiioras,vtatur  carnibus  cafirati  iuucnts»  bed^ 
pullorura»fafianorum,perdicum,auni  degenuu  tn  prarii;, 
&arboribus.&  vtplurtmum  fim  afiacf  aucclfx«.&aliqfi 
cum  cinnamomo,  fbeniculo»petroryllino,  cum  vino  gni# 
natorum  aut  agrefiaaut  berleritc5dite,u(  diipofiiiocid 
gtc.d;tu  modera.Iiem  vitella  ouoecumetrdc  condimeo 
lis.Iccfdrculuex  petroryllino»ianiculo»A  hmoi.addcdo 
fitgida  fi  dirpoficio  exigit.&  cibaria  ip(ii  condeaoi  cu  aro 
matibusfiigidis  aut  calidis  ftomaclii,&  hepatis  conforta 
|iuis  vt  difj^tio  ipfa  exigu.  de  qbut  de  fiomacbo&  ho» 
patehabuifii.  Dcpocuaut?dicenduq>etconuefucponio 
poficus.fupra  de  iufiatione  fiomachi  « lepatis.  &iu  ibt» 
It?  vini  albi,odoriftrt,&  lymphari  in  caufi  calidadi  Jym 
pheuir  cum  aqua  dcco<fiiotusaiii(i.faeniculi»ameoi^mo'> 
mi,mcltlo(i,camoroillc,aprjivel  cu  aqua  dccotfcionis  ho* 
rum.&  in  cau(j  frigida  odcxifiemeficb.poiefi  bibere  vi« 
num^ic'iu  abfqiTymphatione.  Iie&  aqua  dccotfitoms 
attifi,fbenicutf,mafiicu,ctmint,&  hm6i.  Carnes  ut  Gipra 
comedat  que  fint  laudatx»iS:fKilisd(gefiioois»&  magto 
conuenium  afTare,rcd  etiam  de  elixas  comedat /&:cum  ci* 
bar  tjs  vcarur  aromaticis  fiomachum,di:  licpar  conforun^ 
tibuscafidis.d:minuscalidts.  vt  dirpofiuoipiaexigic  vc 
Ium  piper»cinnamomum.garyophyius, carus.  fdnicultM^ 
nuxmurc,&  hmoi.  dc  quibus  ruiskubriciitJte&cu  bis 
&fimilibus.fi  caufa  calida  fuerit  ponat  agrefte»  becbeos 
vinu  gtaru(orum»de  fru<fubus/&  alqs  dira£,  Sc  de  afclnc* 
In fumma competat  cibiminoraiio.  Nuliomodo  mdie 
dormiat,(ed  vt  potefi  vigilei.Cdueoit  rosxiroeexerdcio, 
dc  balnea  ficca,  dc  reroluencia  cum  aquis  nurofit  d<5a»  dC 
liinc  de  vltimis  dc  quibus  omnibus  dcafcliie»  Vnde  fiu« 
dium  debet  die  in  vfu eorum  quz  vemo/icatem  refbluuf# 
dc  ideo  cu  pane  ponant  femina  anifi,  dC  cum  potu  confifr, 
maxime  qn  oportebit  lymphare  ip(bm»vi  diditm  efi. 

SccfspcrHcifcum  digefiionemaierixfi  ibtefiex  quo 
vRus generet, & digefiiua  debft  eficappropnaca  aperai# 
ua»&  non  mubu.NI  fupetfiuiut  in  cis  perdudt  ad  genera 
eronem  uaporum  muliorum.Auicen. quidem  maxine  de 
valde  calidis  imcliigctur»  dc  tu  tila  quere  tratfi.iiq» 
diifia  dcarcltte,&  hypofucaeusm  cdferum  »n  tympani* 
te.It2  IU  compone  cx  calidisfiigidis  apertuuitcdfonicfr 
buf  hepar  dc  fiomachum.de quibus  ad  plenum  fuii  loc^ 

Pro  tertio  firico  ra  phlebotomd  no  ingredtc  io  hoc  ca» 
nifi  raro»immo  melius  efi  vt  fbluaf  cum  fiKtltdite*  Attic» 
Noenimefimaierd  tympanttis invenis  huicnocopail 
phlebotomia,  (ed  vbiefid  apofiema  in  hepate  calido  aut 
in  hepate  ipfo  inflatio  ex  (anguine  cdpcteret.con(idoa»  Id 
qrh  materia  vnofi  efi  que  folutio  noncducif,  non  dehn 
foiutfo  uRris  mulnplican^t|ieilc  fortis  (cd  hictlis»VDde 
Autc.Ec  oportet  vc  nd adiit  muliipUcario  fblutiuoifi.  Iti 
edi  diured a (unt  fiib  cuacuacione  cdprehenfa.  Nota 

Amdinqutt.  Oportet  vt  admimfirenf  dturcuca  fi  noofit 
(upcifiuiras  in  eis,vt  didu  cfi*&  fic  tres  canex  didia  cok 
ligc»  EuacuanoautSqiahoccafucdpetitefi  euauoma* 
taifbujdfphicgiauics^cfivddicpdtBuicria  vftofi* 

iatis»3C 


De  3cgrttud.hepatis.  ' ' 


ttciff*&^ceniplef><nir  pcrct(|ux  lipcrfu»  adminiftra' 
bun^»«ut  prr  tn^tu<,p«r  Aipenut  vero  v?  pilulf,ele<ftua> 
per  iNfienu«,vc  clyderatfupponro 
Pihilxadiioc.ip.ficmfnutn  am(t)apn*inafti 
OMna.  9.  i|.anftor.  acort,  grnnanx,  Ciltt  indi  > (i^pint. 
afn.9.i.aloc*.5.iri  fiam  pilula  cwm  vmo.  reibliAim  cmm 
vcncoficatesgron^&vaporoli».  Adideni.iii.rcubar' 
bart.5.1}.  carut;ameos:camoinil%*ana.  5.^coUoquincidx, 
tuibith,  fcaoimonex  corrtdla.ana.5.  f. confice  cum  fiiC' 
co  eupatorn  dctur.5.).fem*l  inhebdomada.Ec  videtur q» 
tncaula  humor  roeUncholicux  aliqualiicr 
peccet,  cdmifce  cum  bit  lenae,  poly podium  aui  aliquod 
lak,  ve  lapif  bsuli.  quod  maternm  melancholicam  eua« 
cuer.Confimiluer  dicatur  fuoniododeeuacuattuta  altO' 
tum  humorum.  Clyfteriainhoccalu  muluiconkrunt* 
fedeavartarc  oportet fc^m  varietatem  caufa.  Incaula 
calida.i)t.Horumcamomillx,meliioti,anin,r<xniculi,tri.> 
bulorum.ana.^^.).c^fundantur:d£ln  aqua  bulliam,colcn 
turqh& de itU  colatura  accipiat. hb.^&  addantur,  f.iif. 
ola  decamomiIla,deanetho,aui  delilni  albu.&.5.il.la' 
lttcdmunia.hocenim  re(bluit,&nd  calefacit.  Ad  idem. 
^i.foei>icuii>camomill«,  mclliioci,  frminii  endiuix,  cico* 
fear,lad}ucx,  feminta  por(ulacx,cyperi.ana.M.).comun. 
dantur  & builiam,vt  dtdlum  colaturx  addamur.5. 

ifj.zucchart  rub.d^.5.i(j.otef  camomilbe,aui  aneihjra',auc 
liborum  vt  fupra.&  Aipponaiur  tepidum  refoluit  & cali« 
diratem  alterat  SC vrinS  prouocat.  In  caula  vero  frigida 
cSmendatur  maxime  ab  Autc.clyfter  cx  oleo  ruiaceo  fO' 
lo,auc  cum  baurach.  Ad  idem.  x>am««t>  carui,  fileleot, 
feminit  faemcub.ana.5.  t.melilotitcamomillx,  cemaurrp. 
ara.M.l.coIloquintid«,aganci.ana.j.ij.ptflrntur,&  bul* 
liamA  colaiurxaddaraur.|.irj.oIetdeanetho,aut  camO' 
miUx,autdc  lil(ja.d(.5J.zucchanrub.melli8  u ineo  non 
veotolaiur.  ana.  yti).  Ad  idem.  i».  centaurex  maiorit, 
herbx  fcciuculi , eupatorn  • camomillx , melilou , fcmi* 
num  cndiuix,  cicorex,  laiftucx.  ana.  M.$.  colloqumtide* 
5.iT).bulltantur,&coUturx  addamur.|.itj.de  oleta  nuda 
didita, aut  de  fpica.&laiis.f.  i.flatficut  de  alija.  Item 
conferunt  & (uppodioria  ex  rcbua  dccarminamfbua,6: 
aDclle  confedla3l  laudatum  ab  Auice.ip.cimim"  baurach, 
folia  rutp  fiat  ex  eta  collyrium  cum  mclle,tu(p  per  ce  ex  11  .> 
amltbua  compone. 

Qiianic6plem?tum  quxre  fupra  de  debilitate  digelri< 
ux  ftomacht.A;  rubrica  de  debilitate  hcpvta.  Sc  ilU  qux 
tibt  videbunf  tuopropofito  congruentia  recipe.  Srd  ne 
vacuus  rcccdaa  hoc  loco  fup  hepar  tn  caula  calida.  iu.Cin« 
daiorum  rolarn.ana.  j.l.fuca  ablimhtj  lbbiri.ana.  §.i.brl 
nx  hordet.5.  f .aceti  parum, & bc  empbltrum.&ez  C<312« 
anilibui  frigidfa  de  quibua  fupra  albgatis  Ioda  fiue  rubri 
cta.  In  caula  fngida.iiurucci  abfimhij.cupaiorcj,  Tobm* 
•fia.j.fjibndalorum  alb.&  ru.ana.$.i.nuctscuprrfai,  tna^ 
ftici»,rptcp>ani0ana.5.^d^  cumbrinalupinoru^d:  aqua 
cfidiuk,dl^abfim  hrj.ana.quaiKum  fijffdc.be  cmpbftru. 

Qumtuac6plcturcum  rcfoluCTibua  ventu  iniuaA^ex^ 
tn  applfcacu.&  hic  nota  canonem  q»  vnduob  & oleagi^ 
Rob  cxceriua  inungendo  euicemur,qm  oppibntdT  relblu^ 
tiooe prohibent.  Adimraadminiitra  puiuerea,eled)ua' 
rb,confiedHonea,potioDea  ventu  carminantia, vc  fune  dia* 
nmtoum,diagabnga,zih2ib.c6ditum,  acorua  conditua* 
&eft  conferem  ih^iaca  antiqua  cum  vino  dccodionta 
ameoa.dmini,  vel  cinnamomi  i n aurora  fiimpca.  & ea  g « 
damfxpctn  fiita tympaninbua  vtebanir,d^  bmrhabn 
anulu  confimi1b,fupra  de  frigiditate.  Et  hic  finto  fy.de 
ablinihioell  fingubria  roedicina,qua  quali  coiHinue  ho‘ 
ria  debitta  debet  patirna  vti.Iiem  aromaticu  garyophyl  * 
hcum.Mef.  Adextra  adminidrrncurlacculi  carminati.' 
Ili  cum  railto,lale,amlb,&  buiulmodf.  Itf  fpongix  priua 
Mfufx  in  aqua  decotfnonta  rerum  carminantium.  Ic^  bal ' 
aa  niitola>blb,ltcca.Icca  cmpbftnuio  cum  bcc  vacci' 


rum,vc  fupra  de  afcKce.  Itf  emphftratio  cu  rebua  carmi^ 
nantibus  &rerolueticibua.  de  quibua  fiipra  piuriea  & fpc« 
culiter  tn.tiq.traif^.vbi  de  his.  Vbimo  lue  fdeo  q> 
dreot,&  ltleboa,&  origanum  de  proprietate  lanaiu  tym^ 
panitem.  tu  itaqi  his  vicrc  in  puluerr^auc  confedionc:aut 
uicleifluartotaui  fyru. 

D£  CORRECTIONE  accidemium  Ictaa 
<p  filia  coleraoeia  in  hac  eft  conurniemibima  medici  na.tu 
umen  age  vi  de  afcliie  didum  cll,  pluraqi  ibi  fcripii  hic 
fune  rcplicanda.qux  Icio  re  luo  bctli  ludicio  bene  cogno 
Idre.f  ^0  confidera* 

VedoloribHshypochQndfiorum,  Rathricd.  XIII, 

HYpocliondrium  loctta  fub  collis  fic  diiflusab  h/« 
poa  quod  ell  fub.&  condroa  coHa.cui  loco  dolo* 
rea  accidunt  diucrfi,  rxirnfiui,  licilfcti  mordicaii.' 
ui, veniofi,  Sc  huiufmodi.  Q^iorum  caub  aliquando  cll 
ab  hepate,  qiundotpli  dtaphiagmaic,  quandoqii  fpbne* 
quadoqt  ab  hepate  intrinfcco,  quandoqiab  extnnlccoexi 
It  ente  in  membris  camofis  qux  accidunt  tn  coUt8,<&  noo 
eft  tumor  in  eia.  jL  quindotp accidunt  in  bbribua^dc  ma« 
xtme  tn  pellilCtialtbut  propter  defedtum  viriucia,  quu  fic 
cuaporaiio  ablqi  refolutione. fiunt quandoqiincrilibua 
natura  expellente  matenSad  illa  locarCredotp  fi^  vi' 
CIO  matricis  liqua  cieuatur  ventoficaa  illis  conium5ta, di 
ego  habui  dominam  fic  patiftem  ob  bigiduairm  niairi' 
cta.  Item  nota aliquando  dolor  eflparuua  &afccndca 
dfmaiena  dccliuisadcaput.Qubdfi  conciRgictunccri' 
fim  cxpeiflaillic perfluxum  bnguinia  narium  aut  aliicr 
quomodolibet.  Qubdfi  dolordcfcrdicadrumcniSc  ad 
inguina  cum  puntffura,  tunc  crifim  experta  per  vrinam^ 
Si  vero  defcmdii  ad aicatim  & dcorlum  cum  foluiionc 
vemita,iuxta  tdud  Senia  quarta  Aphor.Quibufcunquc 
hypochondria  fufpenla  fuerint.  Ec  t^ndot^  tenduntur 
hypochondria,  & myrach  propter  ficciutcm  legueiucm 
maiittam  cdpitxioniaaucapofiemata  inirinleca.E{ccafio 
quidem  hypochondriorum  multiplicatur  in  frb.pcf^ilen* 
tialibua.  Autc.d:  caub  dii51a  efi.  Sed  hic  nota  qi  Auiccih 
hoc  loco  non  pofutt  figna  quoniam  mantfrffa  fijnt,  neque 
pofujc  curam,  cum  cura  pendeatexctmafuarumcaufariu 
de  quibus  actum  cft  fuisrubrtcit.diturfiquirelpca  pto^ 
gnoAtca.qupre  in  fine  captiuli  in  Apbor.  1 

D V B 1 A. 

DVbitarur  circa  capitulum  vtrfim  nutnmecKu  vi« 
fcofiira  noceat  hepati.  bd  fic  Auicen.m  liierait 
Qiibd  nb.AnlLij.probiematum  prDblrai.tfJcE 
frumentum  budatur  luper  hordeum,  (pita  vilcofisatc  ha  1 
bet.  Dicendum  vifirofitaa  in  frumento  eft  duplex, qupdS 
mulca  qua  ipfum  rft  conglutinofumtadhxres/ippibtiuii,- 
VI  ea  qux  tn  frumento  co^o,  «Sc  cfl  hxc  nociua  hepati  di 
allia  membris,  qum  oppibtiua  q»  fi  cdcexheur  frumeniu  il 
medicis  illud  efi  n5  habena  vtfcofiiatrmficuiefi br.  alta 
cfi  vifcofiiaa  moderata  vel  temperata,  quia  vnu  granum 
ahrri  cdparatur,  quia  Icilicer  efi  magiaapcum  nutrire.  dC 
hoc  per  dcbnfiprxparaciotiSarcificiaiero.&hoc  locofrU' 
meiiium  habet  vifcoficatem  (bpra  hordeum,  cum  Ici/icca 
decenter  prxpara(.  di  hoc  voluit  Ari.aH^atoloco  dum 
inquit,  propter  quod  abua  qui  efi  ex  tritico  magia  comie 
ntc  corponbua  & magiamitntiuua<ifi  g ei  hordeo.  & fiib^ 
dic,aut  quia  moderati  habet  vtrcofitaie.oportei  enim  ci« 
bum  habere  hoc.cdglutinari  enim  & Iblidart  corpori. 

DVB  ITATVR vtrfi hepaa fiipercaleb^o pof« 
fit  cerufla  conueniemer  applicari  eitS  cum  alift  infrigidfif 
cibuaappropriaiia  cum  endiuta  & hm6i.  Qubd  olWqufa 
ipla  cll  grollartl  partium  difiyptica  non  pocrt-peixcmre^ 
Item  efi  venenob.lcearomactcitai^nonhabec.  vc  ra  quaa 
fiipra  membea  principalia  poni  debent.quarta  primi- pri 
roo  cap.Iiemh  nullo  auiborc  ponitur.  Oppofimvi^« 
(UX  cx  quodam  diifio  Athc.lcdo  canOne  de  endtuia  inquit 
Pra^dca«S*  AA  iij  aqua 


Tradlatus.  VI. 

■qua«iat4f  cmifliit  d^aceto  cft  mirabile  epithema  tn  in^ 
^gtdandoet%cuiu«  inftigidatioquxriiur.  Dehac que* 
fttonereperiuntur  dux  pontionea  c6irartx  rootxex  ad* 
du^B.  Sed  rerpondendo  V(  videtur,  ponuntur  i%  coclu 
flones.  Primit^fola  non  debet  admimftran,  quoniam 
plus  nocebit  cale£aci?do  per  accidem  ^ infrigidando  per 
te.  Secunda  <p  dialiii  poterit  luuarc  qux  ponabunc  vir/ 
uueeiusadincra.  Tcraa^  meliuaeilcum  aiqaaroma* 
nci»  operari.confrdera. 

DVBITATVR  vtrum  aqua  hordei  cdpetat  in 
apolicnutibui  hepatia.  Q^d  hc  arguinir,  quia  in  cura 
oppilationum  hepatitA^apoilenaati)  calidorum  indige* 
mut  aperientibus>infrigidamibus,abllergentibus,confor 
lantibut.frdaqua  hordei  cft  hmdi,vt  de  mala  cOplexione 
hepatit  Auic.ergo.ftem  Auic.de  cura  eiut.Medicinx  cd* 
ueniemet  hepati  funt  aqua  endiuix,&aqua  hordei,  fre  Se* 
rapio.iin.tra^.ri.cap.iliudergo  quod^^uenii  regimen  fa* 
num  eft  aqua  hordei.  It?  Raf.in  dtuiiionibut  de  cura  apo* 
ftemaium  cahdoru  hepatiseil  comencut  aqua  hordei.  Ice 
jun.therapeu.cdcedit  pttianam.ergo  multo  magtgaquam 
hordd.idem  Halyab.  Oppoiitum  Aukc.inquit  de  cura 
■polleinatiBCali«ii  iangutnei.iS:aqua  quidem  hordei  tpuit 
abflergat  ilne  mordicaiioe.th  eft  dulctt,d^  dulce  (acit  in  * 
Autceng  currere  oppilationca.  Adqupftionerefpondit  Genc.c^li 
locui  re  lera  eft  corrupta, & vult  ftare  aqua  raeUta.nc  emm  loquil 
fthutua.  Serap.alieg.loco.&Gal.xin*ihCTapeu«ucriipra.  Aliterq» 
aqua  hordei  eft  duplex.prtma  qux  ftt  a hordeo  excortica 
Hordei  to.dl^aquavri^adapcTitioncexcluftue.alaexhordeo  fn 
aqua  du  <fto  decolo  multum  in  modum  (erculi.  Prima  compe* 
pkx.  m,qiiia  eft  infrtgidaihia,abfterliua»  penerrattua.  & deilbi 

non  loquitur  Auic.  Secunda  noncompem,quta  eft  dulcit 
nutritina.  vnde  aduerce  exhibita  hxc  qup  pt  iDrta  voca* 
tur  biv  in  die  eft  multum  couemmx  nutrimentum  i n catii. 
Qmnrxenim  cxcrlfcmix  iit  ptiiana. vide  primo  rrgi.acu 
torum  Hippo.&  Gale.fcd  H damur  loco  potua  quo  mul* 
tum  indigent  iic  pactmte«,&  cd  mulca  eiua  quamiiatc  op 
pilaret  non  c5uenic.nam  etui dulcedo  plua bcit  ad  nutri* 
cationem  fte  in  die  bia  data  ^ £icic  ad  oppalattonem.  eiua 
contrarium  contingeret  (i  in  multa  daretur  quanritace. 

DveiTATYR  anapoftema  £atftumtn  gibbo 
ftt  detenua  quiun  betum  in  concauo  aut  econcra.qubd  il  * 
lud  in  concauo  Galen.quimo  de  intcrionbua.icpiimo  ca  * 
pir«&  phlegmonet  in  concauo  hepatia  deterioret  quam  ft 
cilent  in  gibbo.  Oppoiitum  Auic?«  Dicendum  ipalqa 
panbua  ii  comparentur  ratione eiTemix  nullumcft  alte* 
rodeteriua,quiaeiTerKiaefteadem.  Siraitone  notabiliia* 
cia  Ixixadiioniaftcdetcrtuaeftquodin  gibbo, quontam 
gfbbui  bepauaeft  para  nobilior,  ratione  vero  acciden* 
tiumquod  eft  in  gibbo»  licet  ftcundum  quid  accidentia 
concavi fint deteriora  percomunuaremad  ftomadiimw 
Nam  apoftema  concaui  Ifdit  digcftiuara,df  ftomachum» 
frd  gibbi  Ixdit  peiftus,  & rpiritualia,  modo  abfolutc  de  * 
teriiU  eft  nocumentum  rpiritualium.  Ted  nota  cp  raro  acci 
dit  nocumemum  in  vna  pam  hepatia  qui  in  paruo  irpore 
akeri  comunicetur  per  membrum  eik  vnum  & non  di* 
Bcrfum  vt  eft  cerebrum. 

DVB  ITATVR  vtrum  apoftema  paniculivcl 
quod  eft  in  venta  hepatia  iit  prautoria  ieb.  Auicen.prtma 
quarti,  de  frbrtbua  apoftemaium  inquit,  febret  qux  funt 
iomembria  carnoiltrum  vehementiorta,&  earum  qux 
lunt  etiam  in  parTnscuka,& rorum  iimilibua/unt  debilio* 
rea.  Oppofita Auic.  Hicrhdciurtpfrb.dicifmaioraut 
minor  dopliciter.  velr6ne  enem  if, vel  r6ne  accidentium. 
rSnccikiuif/wcalor  putredinalia eft  maior  vcl  minor, 
vnde  in  mrmbrn  carnoiit  calor  putredinalia  eft  maior 
quSiitatiiM.quia  in  cia  fit  aggregatio  plurimx  matert;»  3C 
citiua  putreat  .f^cr  caliduate  loci.  Rone  vero  acciden* 
tium,qux  (unt  in  panni culit  prauiorea  funtyvc  notum  eft. 

dl(ftc(oUiutrapparCacdtfadidiobac*dlfiopna«  quaitb 


Cap.  xriii. 

D V B I T A T V RtnftuxuavcmriafnapofteaM» 
le  hepatis  iit  mortalia.<p  non>quu  fluxus  in  apoftema»  la 
terta,  quia  in  pleunii  non  eft  mortalia  fed  bonus.  Auicem 
decima  ttrtq.de  itgntt  malia  & bonis  in  plrurifl«ergo  cil« 
requemta  videtur  tenere  ex  flmiltuidine.  Item  talis  dtmf « 
nuit  materiam  apoftemaita.ergo.  Oppoflto  Auice.hie» 

Rfidetur  talia  fluxus  aut  accidicab  extrinirco»  vt  cor^ 
ruptione  ciborum.  & hic  non  vituperatur  vitupenb  roa* 
gno.Aucex  caulaimrinieca»&tunc  aut  eft  in  principio 
aut  in  proceftu.il  in  principio  ponil  conclufto  hfc.Qubd 
veniens  in  principio  propter  exuberationem  matenxcft 
malus,  & morcalu.patet,qua  figraficat  naturam  iuccum 
bere,  cnaiena  exiften»  multa.  Secunda  vemens  pro* 
pter  fbrntudinem  narurx  laudabilia  eftftliem  pervnm 
cauixquiaalleuiat.  Terttat;^b<ftusinproeti1u  ctirimis 
poftftgnadigefttoniscft  bonus.  Quarut^bduscom* 
pleta  debilitate  hcpatiaeft  mortalia.  Auicen.  autem  incel 
Icxit  de  primo  in  prima  concluiione.  Ad  rattonea  patet 
(blutioiratlligenti. 

DVB  I TATV  R.Vtrumtnapoftrmaiibua  cala 
dia  hepatia  ftypetaora  competSc  ^ in  apoftemattbuaca  * 
lidifftomachi.(^itcarguitur,quta  quanto  membrum  eft 
nobiliua,ianco  magia  detimdi  debet  in  eo  apoftema  tid 
generetur,  ftd  prohibitio  apoftemacum  6c  cum  approxi* 
matiom  ftvpttcorum.  ergo.patct  cdiequemta  cum  araecc 
dente  intelligcmi.Bt  coniirmaf.quta  hepar  eft  ab  orema* 
gta  diftant,&  ratione  ftiua  debetur  iibi  fortiora  iuxta  cafl« 
Auic.quarra  prfmf.^capxrgo.ltem  maiori  induet  con* 
fortatione  cumfttmembru  magis  nobile  ^ Itomachust 
fed  illud  fit  cum  magta  ftyp4ias.ergo.  Oppoittum  Aut* 
dcctmaierrianrtn.  rra^a.iin*cap.).Gt  fumiiur  ratio  taha 
ex  Auic.quoniam  ex  magia  ft  ypcicw  Ixpaiit  apcftemaii 
approximaris  grande  & maius  nocuincium  expciftamua,* 
nonftcdcftoniacho.  Nam  primo  iirpar  velocius  cotre<r 
rpddetdumiei.&eftmodusloquedi Aui.jlftypticain*  Moi  Ia 
cuneSdo  indurant,  ftomachua  vero ndftcvelocner  cor*  queodi 
refpondet  dumix,  quonam  eft  neruofutyCarnofua  in  quo  Auicea 
materu  nonfteapea  eft  profundart.  Icemad  hoc  hicic,  nx« 
quia  ab  hepate  educi  debent  iuperfluitatet,  vt  cholertcx 
aid  intrftma,  & mciancholicx  ad  fpleiiem  qux  per  uln 
ftypttca  minemur,  augmentarft  apoftema.  ideo  Auic, 
xitt.tertrj.de cura  apoftematit  calidi  ftttguiiiei  ,phibet  gra 
nata  dulcia, 5:  Gal.xiij.cherapcu.licetRaf.fn  ditiiflombut 
concedat,  qux  comraditftio  tollitur  per  hoc  <p  AuiciJn* 
tellexit  pura,  ftd  alteri mixta  non  negalTet.confidera.  Ex 
quibus  pacet  (bimio  ad  argumenta,  nam  plua  nocetur  hc.i' 
par  per  induraitonc  qux  ftquitur  talium  appiicatioornH 
dCaugmemum  maius  in  apoftcmateqi  luuamCtumquod 
fequHurexrepiilla.confidrra.  Adfecundum  q> licet  ia 
elTet  ratione  (itua  (altem  de  hia  qux  per  oa  ingredmmur,a 
mciidebemcfteadmixaniblunuia.  Adiercium  negan* 
da  eft  confequemia.coniidera. 

DVBITATV  R.  Vtrum  in  apoftemateiangut» 
neocompeat  phlebotomia  pedia  magia  quimbracchtj. 
q>  magia  pedit  arguitur,  quoniam  per  iplam  fit  maior  dt^ 
uerfto.<Sfia(ftiomacertx  ad  membra  ignobiliora,  ergo; 
Cdfirmatur.mquic  Auic.intencto  in  luc  phlebotomia  eft 
diuerfio,ied  drueriio  & repuUio  meliut  fit  per  hanc  $ per 
illam  bracchrj.ergo.  Prxieraa.QuomS  tnqt  Auic.quana 
primi.de  phleboiomta.n9  non  oportet  vt  induas  diame» 
troa^ongacionefiicna,  fed  in phlebotomando  braccMI 
hoc  nt,n5  fte  fl  ex  pedc.ergo.NS  in  eo  qup  eft  ex  bracchio 
eft  primo  diametri  laritudinaliaquxeft^m  bracchradi 
ioguudinahs.nibafilicaramificaturii  vena  aicfdenteiuk 
xra  hircula.eric  ergo  damecri  longitudtnalisiurcula  ad  he 
par.In  phlebocomu  vero  pedia  folo  lonmudtnalts.  Item 
Cuiguiarurancquidgraue  Ciciliutadinftriora  defcmdm 
C^pofiiri  Auic.allegaio  csp.tnquic.phkboioma  fi  cibi 
pofiwtle  eft  ex  baftlidi.ee  ft  o6^  mgra^df  ft  n5,ex  crphs* 

Ika.Ad 


Deacgritud«hepad9«  . , ^ v.  l 139 


lica.  A4  argumenta  patet  rohft/otmeltigemi.  nam  h.aH* 
ftca  diredhtt  hepar  rcrptcii  qu^m  fiphena.  Item  Ac  baU' 
licaraphicbocomandoadintentionnn  Atpervnam  da* 
OKtrum  lamum.conAdtra. 

DVBITATVR*  Vrrucachexn  prxcedato^ 
^pcctcm  bydropilir.  Quhdnon.quM  in  afclue  ^ cympa* 
tuce  materia  n5expandi£  adtoraiedrolum  tn  hypolarca* 
crgQ.  Oppoficum  videtur  femire  Aui.quiabiblute  diai 
■mcccdena hydropem.  RerponAo  fumiturexhacdiRin* 
dtfone»quoniaaut  hydrops  ^biio  fii  Acui  accidit  in  apo 
ftematibus  oaagmtaut  itbribusaut  ruptura  quarundaifi 
Vtarum  vrNue,vt  colligiiur  ex  meme  Autc.de  ardue,  auc 
fiicce($iue,dl£  paulatine.c^  A Ac  Tubito  non  necenario  prx» 
cedit  hydropem, qua  (ubito  earum  caula  aggregat  in  lo  * 

' co  vacuo  ventru,vtrupra.Ql*^dnpauIanne  nic  dicitur 
ipiam  neceAarto  przccdere  hydropem,  dc  cau&  qm  tunc 
adeR  cachexia  qn  ad ilim  fup  caurx,fird  m principio  hydro 
pis  adfunt  lliz  caufjr.crgo.  De  hypoiarca  non  eil  dubium 
vtexarum  dcrcriptionibua.  de  tympanite  &ardite  de* 
chratur.NS  cum  hx  xgritudinet  incipiunt  virtus  hepatis 
noaAc  debilis  quin  ianguinem  malum  quem  generet  ad 
snembra  pelUt,il^  quia  vinus  hepatis  5:  membroru  debi 
liseft  remrnet  ibi  non  c5uerrut,fcd  molliAcantJaxans.di^ 
tumorem  inducens,d£  Ac  £acit  cachexiam.  Sc  per  hoc  fol* 
uitur  ad  rationem  in  contrarium.  Dixit  Oy  nut  hic  ca/ 

chexia  procedit  omn^by drope,quia  in  ra  Temper  dl  debi 
liras  dtgedionis  qux  cum  eA  in  hepate  fiolum,  tunc  aqua 
Bcneratur,A£afclites  cdicqueracr.  Cum  in  digeAiua  mem 
brorura  cA  debilitas  cum  hoc  generatur  hypoCirca,  cum 
tfn  Aqmacho  tympanitet.conAdera.  Et  pro  ctanori  do  • 
efcriiURoruquxdidta  fune  de  hydrope,  hic  in  Aimmare* 
colligendo  Icito  cum  adeA  d«rbiliras  digcAiux  hepatis 
A cdmunicacur  ei  debilitas  digeAionis  primx,  tuc  cau 
latur  tympanites,  quonii cibus  ex  defeiAu  digeAtux  Ao* 
inaebieA  aptus  euaporarr.&  in  ventum  conuertt.  Si  vero 
adeAdigeAiux  hepatis debilitas,&ei  edicatur  dcbitiias 
digeAiux  tertix,qun  membrorum  generatur  hypoArca, 
quoniam  materia  phlegmatica  cdgrrgatur  circa  ilia,  quia 
virtus  digeAiua membrorum  debilitara  agens  innutri* 
fnemum  Abrvnitumipfiim  in  materiam  plilegmaticam 
cduercii,d^  in  aquolam.QuSdo  vero  digeAiua  hepatis  fo* 
tum  debilitatur  tunc  At  aiclues.  nam  tunc  acquirit  nutri/ 
snentum  apttrudinem  vt  comtertatur  in  aquam  & congre 
gaain  ventrem  minitur,&a(clitemcau  at. 

DVBITATV  RquxfpccietcAdeterior.Ei  vt' 
detur  q>  hypoiarca^quoniam  eA  morbus  magis  cdmunis 
Ixdens  nutritjuam  omnium  membrorum  in  quS  omnes 
ordinantur  operationes  naturales. Qubdaute  ty  mpanices 
arguiiur,quoRiS  illa  eA  rpeciesdetertor,cuiut  tnataia  ma 
gis  diAat  ab  humoris  naturalitate.hxc  auteeA  uemoAtas. 
&con Armatur authoritate  Tlieodort  Prifciani libro.v. 
vbi  dixir.  Malignior  enim  hydropiAseA  tympanites.  & 
tertio  colltgct.prrmocap.d^  quia  hepar  vbi  de  tympani' 
le  dixit.  & hxc  rpectes  eA  diAficilior  ad  curandum.  Op* 
potuum  vult  Auic.ponensafirlitemeifedetcriorem  tym' 
panite.PoAca  hypotarcam.Ec  probatur  ratione  quomiara 
iHa  cA  deterior  qu;  k deterioribus  cauAs  prouemt  dc  cum 
peioribus  accidentibus  raliscA  afcliies. ergo. probatur 
• minon^ia  cum  vchementtort  Ati  graurdine&acciden* 
ribus  fiinUcationis  3c  fy  neopis  propter  aquam  rtplenreiti 
concautucem  vemrf8.d£aliquando  ad  rpiritualra  refudan 
tem,&  propicr  arcenfum  corrupeorij  vaporum  ad  mem  r 
bra.  SC  Ac  apparet  q>  cum  deterioribus  accidentibus  per* 
uenic.  Sed  <>  a cauAt  deterioribus  proueniat  probatio* 
niam  vtplurimil  ex  apoAcmatibus  hepatis  aut  malignis 
(ebnbus  aut aInscauQf  maxime  debthantibuf.  Nam  cau 
U cdiun^Aa  vt  eA  debilitas  hepatis  eA  i frigiditate  Sc  nun 
quam  calidrtate , niA  pro  quanto  caliditas  A ab  ea  proue 
«it  frjgidicate  10  hepate  pcoducttpcr  vtaa  rctcouonasdi; 


rxtindifonu  cal/dttatis hepatis. Vndecom dic^aAfttrt 
fit  ^ caliditate  verum  eA  medme.  immeefiare  vero  li  frigit 
ditare.  vemoAtas vero  qux  Acin  tympanice  non h tanta 
prouenic  Afgiditate,Ad  & calido  diminuto  cuaporame. 
Sed  dubitatur  qux  facit  hypoAreS  adhuc  eA  minor  lAis, 
qua  generatur  phlegma  crudum,  minor  iiaqic A frigidi* 
tai  hepatis  qux  generat  phlegma  crudum  qu^m  ventum 
vel  aquoAiatcm.  Qitbd  autem  etiam  per  vum  curatio* 
nis  hypo Arca  Ac  minus  mala,probatur,quoniam  materia 
cAmagfs  fparAapta  magn  per  folutiiiA  educi  qu^milla 
qux  eA  in ventre  claufa, etiam  quia  fparia minus  Ixdic 
quilm  ipA  Ar  in  vnum  coarthaia,  & hxc  edeluAo  tenetur 
qua  A ab  ommbutauihoribus  noArts.  q»  AQsditfra  Auer» 
bene  conAderabir,videbtt  ipfum  huic  quxttiom  non  ad> 
ucrlari,red  cum  Auicen.  dlTalrjsconuenire.  t^m  cum  di* 
xit,dr  hxc  rpecies  magis  videtur  loqui  de  afclite  qu^m  de 
iymp3mtr,conAdera.  Vodeinfumma  promimiandum 
qdrtrrior  fpecies  eAafclitei  qu^mtytnpanites,vt  vo* 
luti  ordo  Auic?.in  litera.  Ad  rationes^ad  primam  dici* 
turc^excenAue  detrrioreA  hypoArca,fed  oon  imenAue 
Acut  feb.ephemrra  extenAufell  deterior  quiim  Tquinan* 
na,  aut  phreneAs,aut  folucio  enntimmaris,  hxc  tamen  in* 
lenAue  deteriora,  vt  patet.  Ad  fecundu  negetur  alAim* 
pcum.&  cauD  patet  ex  diiAis.  ad  authoritaiem  dici  poieA 
q tympanites  eA  malignior  rcfpciAu  euacuaiionitmate* 
riz  Aendz,  quoniam  tn  alrjs  fpeciebus  materia  peccant 
melius  ac  facilius  emcuatur , conAdera.  Quidam  hanc 
diff  cultatem  hoc  modo  denocauir  dicens  qubd  ifclites 
eA  deterior  tympamre  refpedtu  caufx  amecedemts  tn  he* 
paie,qux  caula  eA  opptlaiio  ad  quam  Aqtmur  Tupcrcale* 
fa^to  in  hepate  ex  prx  Antia  cholerx  grolTx  qux  propter 
oppilationem  ad  loca  debita  cranrmim  non  pciuit,  vnde 
infurgum  dux  imemiones  concrarix  immediace.Prima 
vt  vtatur  calidis  apericiutc  propter  oppilationem. Secun/ 
da  vrvarur  frmidis  propter  inAammationem,&'hic  eA 
graittus,dl£  dimcikus  quim  in  cura  vet  fngidis  tantum 
aut  calidis  tantum.  Si  vcroardicesconAderatur  quamum 
ad  cauAm  coniundtam  tamum  qux  eA  aquoAcas.iunc  po 
nitur  concluAo  qipA  eA  factlu  curx  maxime  quando 
eius  cura  intenditur  cum  relblutiuis  eiucuaiuits  &c.  qua 
tunc  non  Tum  intentiones  comrarix,red  cum  Amplrabuf 
tantum  procedimus, vt  cumcalidis  tamum.  In  tyn>* 
paniie  vero  etam  intemionet  reperiuntur  comrarix,nam 
ratione  caufx  coniun^x  tympanites  eA  deterior,  prx* 
terea  quia  in  tympanite.vc  fupra  eA  ventoAtas  mixta 
cum  humiditate,  contra  quam  humidiatem  A cum  re* 
foluciutt  procedemus,  qux  calida  Ant  agendo  m ipArO 
humiditacem  mixtam  vAoAtati eam  in  vaporem  & ven* 
tum  comiertenr,  Ac  Ac  augebitur  morbua.fi  vero  frigi* 
dfs  auc  remiAe  calidis,  tunc  non  rcfolucrur  vnquam  ven* 
toAtas.  Si  vero  rcd'm  cauAm  amecedemem  conAderabi* 
tur  qux  eA  mala  Aomachi  digeAio,  tunc  cura  facilis  erit, 
cum  adiblam  Aomachi  confortationem  medicus  labo» 
rabit  nullo  ei  contradicente.  Et  ex  his  verbis  tollunt 
comraduAionem  apparem?  imer  amtquos,  quonam  ali* 
qui  enunttauerum afclttem  deteriorem,  aliqui  vero  tym/ 
panirem.dicit  ergo.qui  dicunt  afcliiem  deteriorem,  irael* 
lexerunc  quo  ad  cauAm  coniunt^fam,  AC  hxc  omma  refpe 
tfhi  curationis  ficndx.Ac  ex  iAisinfrro  ^ hunc  verum  cp 
abfoluiererponderi  pouA  quxrcnii  quxabfoluieeAde* 
lerioran  arcliics,an  tympamtet,  Ad  fecundum  primum 
modum  poAium  Ac,m  itaqi  conAdera. 

DVBITATVRde  b<Ae  vtrum  in  ifcliie  com 
petat  q>  non  quonam  frigidum  eA,ACa^ollim»  vnde  Ac 
videtur  augere  matrh&afditis.  Oppomum.  Auic.inqt, 
& non  refptcas ad  illud  quod  dinciniproex  hocq»deci 
piuniur  fophiAe,Ac  dicimrt^narura  latfiis  eA  contraria 
hydropiA,tmmo  Aias  hoc  medicamen  eA  iuuaciuu  per 
dlud  quod  (A  in  eo  dc  aoAer  Aone,  & cA  couentenaper  td 
Pradlica.S«  A A quod 


Traftatu*:  VI. 

quod  eftineo  dc  proprictace.  Ecinfra^immo  fciii  hoc 
laceri  vrhcaaeocu  luuamcntf.  Propter  bocnoca  q>Uc 
camtilarum.df  capram, & proprie  arabicarum,  & impia 
guaaru  e(l  maxime  conuenient,  vt  ponte  ipie  Auic.&  eft 
«(signata  racio.vnde  licet  qntp  medicina  fit  coirana  r5ne 
qualiutts  ToatyUmen  confert  plus  proprietate  ^ qualitate 
|zdatllcut  cndiuiaindirpofiiionibui  hepatis,&rcamo' 
nea  in  calidu,iic  de  laifle  dicendum, & lic  foluitur  ad  mo» 
tiuum  Tophillicoru.  & Auic.m  hoc  tm  procelsit  vt  aufus 
fit  diccrcyt^  fi  homo  iplb  afiidue  vteret  loco  aquae  8c  cibi 
iamtecur  per  ipGim.  fubdit  q>  tam  expertu  fuit  in  qui' 
buCiam  qui  peruenemt  ad  terras  arabum,  Sc  perduxit  eo« 
necefsicas  ad  illud,  dc  fanati  fiint.  Ego  autem  vfc^  modo 
poniiiueni  modernos  ne.;p  in  multis  antiquis  legi  c^hoc 
modo  curz  proceilerint,  fortafie  lac  illud  ditflu  propric' 
tattm  rcrpictt  ex  mutato  qua  non  rc(V>icn  lac  r>ofiru,tta(|i 
ego  nonellemaufiis  dare  m tanta  quantitate  propter  in£a 
miam  quam  incurrere  dubturem  ficut  huturmodi  rri  nd 
expers.confidera  Autc.magnam  notam  facit  de  eo»  tu  tbi 
recurre.  Debezel  remedio  przfumptuofomm  ad  prae/ 
(ens  tibi  nihil  nifi  vi  cum  C5atiacorc  nofiro  u confulea» 
cuius  fementiam  (upra  (cripfi  de  ardite. 

APHORI  SMI. 

De  HepdtCf  ac  cws  dolore, 
Ex.vn.Sedione.liij,Aphor. 

Quicun^  hepar  circumdolem,  ifsfebru  ruperueniena 
Ibluit  dolorem. 

Dc4p<j?Tem^bw  hepaM^fir  fohmone  continui, 
Ex.v.Se^iont.lvin.Aplior. 

ReAointeftino,aut  vteroinflammaMonepatieme,vri' 
n«  ftillicidium  acddit,&  renibus  purulentis  urin*  aduc' 
nit  ftillicidium.Hepati  auiem  inflammationem  patienti 
fingultus  aduenit. 

Ex.v).Seift.xvii).Aphor. 

Vefica  difcilTa,auc  cerebro,  aut  corde^aur  fcpco  trSfoer 
fb,aut  aliquo  ex  tenuioribus  intefiims,  aut  v«riculo,auc 
iccore, letale  efi. 

Es.vn.Seift.xlvl.Aphor. 

Quorum  hepar  (iippuracum  aduritur,  fi  pus  purum  flu 
xerit,dl'album,euadune, in  tunica  enim  qs  pus  edtinetur, 
fi  vero  qualis  amurca  fluar, pereunt. 

De  Hydrope. 
Bx.iti.Se»fl.xxq.Aphor. 

Autumno  vcro,d^  plurimi  zfiiui  morbi  flut,  & febres 
quartane, &crracicx,d£  Iienes,a(iu3r>tncer  cuiem,(S:c. 
Ex.vj.Seft.viq.Apl»or. 

Aqua  mtercute  laborantibus, vlcera  tn  corpore  bdb, 
difficulter  fanantur. 

jditj.Aphor. 

Ab  aqua  imercute  habito,fi  aqua  per  uenas  io  ucnuem 
defluxerit, fcluitur  morbus. 

xxvq.Aphor. 

Qiitcuivfi  fuppurati,  aut  aquam  imer  curem  patientes 
uruntur,  aut  lccaniur,Q  pus  aut  aqua  uniueefim  effluxerit, 
omnes  moriuntur. 

xxxv.Af^or. 

AquaiotcrcutelaboramibuSytulMsrupcruenia  malu. 
xhrj.Aphor. 

Quicun<^  lienofi  diflicutcate  intcfiinonim  capiuntur, 
flt  lUperuemente  longa  diflicultaic  imeftinora,aqua  inter/ 
cut,aui  leuftas  tncefiinomm  aduemt,dic  moriuntur. 
Bx.vn>l»ed.v.Aphor. 

A furore  difficultas  imciltoorfiyVtl  aqua  imercus,vel 

mentis  a henatio, bonum. 

xtvitf.Aphor. 

Aquaimcrcutt  laborans,!!  i lufin habeatur,  dcipcra« 
naeit 


Cap:  XV. 

lv|.Apbor#  • t 

Quibusheparaqua  plenum  tn omencum  crupcnc,^ 
ucDtcr  aqua  rtpktur,&  mortumur. 

DeHypoebon^ip.  » 

Ex.iiif.8edl.lxiiif.Aphor. 

Quibus  in  febribus  morbus  regius  fepnmo,  oef  nonts 
uel  undecimo, itel  quartodccimo  fupenienenr,  bonum,ntf 

dextrum*  ilium  obdurueriiyfi  vero  non  non  bonum.  * 

Ixxiq.Aphor. 

Quibus  ilia  fufpenlamurmunimia, lumborum  dolore  jJJSjT  ' 
fljperucnteme,nsaluihume<ft&tur,niflaiuserumpane,aut  r<iiy 
unne  mulriiudo  proutmat,hxe  vero  in  febribus.  f»  mMt 

Bx.v.Seif^.lxitq.Aplior. 

Lac  dare  caput  dolentfbusma!um,malumuero,d^  fe* 
brictnintibus,&  quibus  ilia  rufpenra  tnurimiranij&:c. 

Bx.vi.Se(f!.xl.Aphor. 

Quibus  do'or  circa  ihum  fli  abfi^  inflammatione,  hia 
firbris  luperuemens, morbum  folutt. 

De  di^ofitfonibus  fellis,  QC  (plen/s.  CondA  . 
nensKubrtcas.be.  Capitulum,  XV* 

Df  dr/oiptionf,complexionf  dndfomid  fdm 

/ellif.qHd'mfplemf,  Rubrica.  L 

Bleflchyfitsfiucveficubquxdam  flgU' 
rx  oblongae  cum  quadam  rotunditate  ea 
lunica  viia  ncruoia  & collo  vno  contexta 
in  cdcauohepaiit,&fn  media  pcnulaeius 
ad  latus  fiomachi  collocata  in  receptacu' 
lumchoIerx,&inemgilaiione  cxpulfium 
incefiinorum  finalirer  ordinata,  ex  qua  declaratione  pro 
parte  fui  magna  apparet  ipfius  chyifts  felhs  anaromra. 
chyftisGrxce,  Latme  veflca.ff d vt  tibi  magis  (litisfiKrtl, 
aduerce  ep  licet  dica  collo  vno,nihiiominus  hoc  colli! coi 
Ia  (eu  ramos  habet.  Hoc  icaqi  colld  tnit lu  habet  in  medio  ^ 

hepatis  & ortu,  nS  cum  in  medio  hepatis  edpieatur-dige  * 
fiio  humortr  conuentensfuic  vt  ibi  ellet  q«  colligem  fup* 
fluitatS^  qua  (anguis  depurat  tempore  cdphrxdigeflio/ 
nis,&  maxime  locus  fupcrfluttatis.qux  efl  multa  apra  fH' 
mulare  virtuie<Se  fangutn?  uiflccre,  quod  diro  ^peer  fple« 
nf.fed  tu  diceres, quare  <SC  Tplen  ibi  no  collocatus  fu^.  Cre 
do  dicendum  q*  hoc  non  fecit  natura,  qm  maceria  rnchn-* 
chohea  debuit  efle  multae  qu3crtacfs,&  (in  recepracU' 

Io  indigebat  membro  magno  quod  cum  bepare  flare  non 
pnruifletvcchyfttsfellisq  parutrnmaeft  hepar  non  gra« 
u3s.d^  ex  tflis apparet  tniomodo  coitu  chyflit  in  medio 
hepatis  omi  recipte  cholerS  ib  hepate.  Deinde  iflod  collff 
extendit  ad  cerd  diflamiS  fic  vnum  Sc  poflea  biturcanir, 

A vnut  ramus  penetrat  in  medium  hepatis  uel  ab  eo  orif , 
per  qu^ramil  colium  magna  partccholerae  ab  hrpsttrecl 
pu,df  tandem  veflea  ipfa.  Alter  vero  ramus  defcendit  ad 
duodenum, &hicbifurcatur  in  ramum  p«ruu&  magnil. 
paruusvadiiad  fundum flcunachi  portans cbolerS  inter 
duas  runicasad  c&forrando  digeflion?.  Magnus  vero  va» 
ditad  imefltnumduodenumportans  magnam  parte  cho 
Wrz  vteuigilet  rxpulfiuS  imeflinorum.Noea  tamc  hoc  cp 
eft  verum  vt  in  pluribus,  duraro  in  paucioribus.  N9  ah* 
quando  reperif  ccdira  ficut  in  illo  quierat  phlegmaticus» 
&cuomebat  choIerS  omntdie,vt.q.ted>m.^  quoddiVHr 
efldtabet  ^ipue  locti  tn  animalibus  rationalibus,  in  vru? 
cibus  aut?  ex  rapto  vel  de  rapsna  efl  econcra,  quoniS  opor 
tux  adtuuare  multum  digcftion?  iii  eis  c8  ex  carnibus  cru 
dnvtuant, quapropter  fbecesin  eis  albx  fiint,  dfinhomi- 
niqua  dtrimc.ex  qbus  omnibus  collige  primo  defcripiio* 
nem  fellts,(^ndo  copitxionero-terifo  anatomtS.df  quo* 
niS  dux  nofler  cdiundim  ctubs  pome  oppilationum chy 
flis^rpIcnts,quxopptlacroties  prxeipue  (ummal*  dif* 
poUnonis  ipfius  chyflisfadiuar.hic^o  ipCum  Tequent 
poft  dcclaratioocoi  fitUia  pooam.  dccl^iiourm  fpleniv 

deinde 


Dexgritud.&IIis&  ipIcnfsT 


189 


deMde  AielocoA  diTponttonefelltf  pertra<flabo. 

ANATOMIA  SPLEKIS  Vndefpleneft 
membrum  rarura>rpongtorum>quadrangulare,  Huc  Ion* 
sum.mukum  arter  iofum»&  venofum^nniculit  (Ubcilif 
limM^rypbaconu  imiolunim,in  firaliro  biere  colloca* 
tum, cura  paneeiuficoncaua  ftomachoadhxrens&cum 
connexa  dorfo  ^ r>mhac  aUigarura,in  receptaculum  me  * 
laocholix  Enatura  noaliccr  ordinatum  • Et  diaiur  rarum 
vt  bcilc  Aifcipiac  argrttudines  melancholtcat  qux  iprum 
ingrediuntur.  Auf.Quadrangubrtm  propter  ffguram  fto 
inachi»cutui  c5cauttatem  circunftamem  tn  parte  ITniftni 
lubecrplco  implere  multum  arceriorum,vtin  parte  Cvnu 
(Ira  ftomachui  ab  hia  arierija  multum  calefieret . Item  ve 
bngufs  groflua  qui  nucriciuuaed  fplenia  rubciltetur,&  dt* 
geratur  A venolum  qm  plcnua  cft  venia  per  quat  coIligS 
iiam  habet  cum  mulcia  membrta,vt  cum  hepate , (lema* 
cho,merenterio,i5c  zirbo.debet  enim  recipere  bngutnem 
melancholicum  cuiua  venx  Aint  loca.Nam  il  vena  conca 
ua  hepatia  perucnit  vena  magna  ad  rplcnemiqua  de(cen« 
dit  VDui  raraua  in  medio  tranliiuaetua  inferrua  ad  nutnen 
dum  mc(enicrion*&  portam  fanguiixm  aquonorem& 
iMimidiorem.primoquandoflla  vena  approximat  fple* 
nt.vnutramuiramiScaturab  ea  qui  vadit  adnutriendfi 
j>artem  inferiorem  fintllram  nomachi,poflea  vero  perue 
mcad  fplencm  <5^  concauitat?  ctua.5{  ramilicatur  tn  duoa 
ranaoa.Cinferiorem  dC  ruperiorem.  inferior  defcendit  tnfle 
riuaad  nutriendum  zirbum  quamumad  partem  HniflrS. 
Superior  vero  tranfiena  per  concauicatem  rplema  ramifi* 
catur  tn  duoa.quorii  prtmua  peruenu  ad  partem  ruperio* 
rem  fintllram  nutriendum.  Alter  vero  circa  orificia  per  > 
uenit  llomachiad  portandum  mebdchobam  quz^^mul 
gendo  proflukadoailomachi  vc  incitet  appetitum.  Icero 
recipit  roebncholiam  ab  hepate  mediante  collo  continua 
to  cum  concauitaie  hepatis  vbf  c5tinuacur  collum  (cllca, 
&expcUiiipbm  cum  collo  orto  ex  interioreetua  cartera 
ebra  (unt.ex  quibus  apparet  dercripcio,aDatomiat&  coro 
plexio,qux  complexio»  Ac  n ponatur  calidi  reTpedlucu* 
iifjtaoien  merito  componetKium,quia  arteriarumvena* 
rum  8C  panniculorum  (rigida  cfl»dC  Occa . Ei  ex  hiacoUi* 
gicur  primo,caub  quare  accidut  lepra,  morphea,  cancer, 
yaricea,elcphancia,AC  huiu  rmodi*  xgrttudtnea  roebocho 
licz  in  corppre  humano,  hxc  contingunt  defetflu  fplentt 
non  madtficanm  hepar  ab  humore  mcbncholfco  ad  que 
attrabcndu/i^excdfcquemi  hepar  ipfum  mundificandn  It 
natura  finaliter  ell  ordinatum.  Apparet  fecundo , quare 
apoftematurfplen.ntmeiutvircuteexpuifiua  debili  exi» 
(tente  retmenir  mebncholta  ipb  quam  ad  Sc  expellere  de* 
buii1ei,dl^  mittere  ad  oi  (lomachi  A >d  alia  loca,  qux  coi 
kdla  tandem  in  apoilema  conuerntur. 

Apparet  tertio, quare  quindoqt  augef  bn«'es,qiiu  plue 
in  quamitate  de  mebncholta  per  venam  ditfbm  ad  ot  (Io 
inachi  irammittitur  $ confli^tt  hoc  dit5Io  cum  non  (up/ 
Suit.nam  cum  ruperfluftruagrauttatc  tendit  deorfum  ad 
ioteflma^C  inducit  cxcoriation?,&  prxcipue  quando  cft 
acetob.propterea  nota  quare  dyftnieria  fi  ii  felle  nigro  tn 
dioauit,morfale.apho.  quarta.  Apparet  quarto  ^re  in  - 
groflatio  rplenis  ell  caub  arebt^fdts  corporalis,  nam  fle 
toducitarclucmivcrupra  decaufisaCrlitts.  Ei  fcitot^cua 
cuauo  tmbncholicx  ahft|i  frbdigmficat  debilitatem  con 
tentiux  eios,  ACfortiiudmem  expiilfiux,&cum  multipli 
catur  eius  retentio  efl  ecotra.  Aui.  &.  conlcquens  de  difpo 
fluombusfeUu, vtfijpta  prxmiiTaineft,dicoc^ltcetfrl 
pati  podii  maU  complcxtonero,tnabmcompofltionf, 
Llutioncm  conttnuttatis,&apoflcma,qu2uis  raro  fiat  in 
eo  apoflema,mhi1omiiuj8  Aui*  de  cura  horum  roemionf 
no  (ecv,volerta  vt  ooeitia  sam  daia  de  drfpofinombot 
bcpatisinnoceTcacnobixaiodua  procedendi  tn  curaharu 
dirpoflaionumumdiiflarum.Si  contingeret  feliprmnali 
^lacxipfli  aliquo  oaodo  pac(,cumiQiaodocurarhcu* 


ra  dirpofleionuin  hepatis  non  di(Iennt,led  knti  de  (plene 
vt  infra, quam  etiam  do&nnam  exteri  leruauerunt . pro* 
cedte  nStp  Aui.fmmtdiaic  ad  pradlicandum  de  ipla  t<^e* 
rictay&  primo  de  citnna  qux  accidit  ex  caufla  c5tingcti* 
bus,etumip(b  felle,  vt  ftatim  mha  apparebit. 

DeifZmndcm^.  Rtcbricu*  Jt, 

ICteritta  ctirina  cfl  alceraiio  corporisfixda  ad  citnni* 
tatem  tendens  propter  curfiim  humoris  cunni  ad  cu< 
tem,&  qux  lequuntur  ipbm  fine  putredine . Et  dicif 
tdbrhia  ab  aue  vindem  halxnte  colorem  qux  gibbus  di 
citur,ab  aliquibus  pendiluca.rurpenditenun  nidum  inge 
oiofe  fub  nuce,Af  modo  i(5teris.didla.  iuxia  illud . Carpe 
viator  Iter  fub  arbore  concinit  ufcer.hxc  conciliator:  dif • 
fercntia.lxxviq.  Dicitur  fceda &c.  vt  quidam  qm , & fi 
flegma  fic  ad  cutem  propelleretur, vt  cholera  ipb  non  de 
(edaretur  corpua  colore  fcedo . Vnde  hic  foluitur  problc' 
inaquare  non  reperitur  ufirmia  alba  proueniensex  tertio 
bumorc.Ca  phlegmate  ficut  a mebncholia,A^  cholera,  ca 
ad  cutem  no  fit  minus  .ppellibilewmciScholia.V^nde  no 
tandum  phlegma  naturale  tranut  cum  (anguine  & ab 
eo  non  lcparatur,(^  fi  contingeret  eum  Grparari,  tpAtm  ta* 
men  no  poflet  fine  eo  per  roium  corpus  expandi  propter 
eius  grolliiiem,&  vircofiiatr.A^  hoc  dico  in  multa  quan* 
tiute.nam  tn  pauca  pocefl  defedare  cutem  m morph»  al* 
ba  qux  accidit  vtctoicrttx  digeflinnts,&  ftftcriiia  (ecun* 
dx.Bc  fi  contingat  phlema  ruperexcrefcere&cum  (angui 
ne  muti  ad  totum,cunc  reddit  corpus  pallidum  & pium* 
bei  colorts.Q^dfi  hic  color  non  fic  naturalis  tamen  fce  * 
dus  dici  non  debet, vt  efl  color  uflericoi»,  cu  no  fit  2 nata 
rali muliu  d<fiant,ut  iiflencoft,  pp  quod  no  caulabit  itfte 
ritbm,qa  oocaufabit  colore  fadfi  adiruelledlu  datu . 
fiquitproccruufvellettandemhocconcedere  habet  po* 
nere  iifleritix  fpecies  qua(uor»videl»cct  ciirtnam, nigram 
vtridera,qux  ex  commixtione  vtriufi^  fithumoris,&al 
bam.qux  res  ab  autboribus  non  eft  tnuenta . Nam  folum 
tres  idicritif  fpecies  album  omnino  fubttcemes.  Oicif  ad 
cttrtnitacem  ad  differentiam  nigrp,de  qua  pofi  dtcetur,fl* 
ne  putredine  ad  deebrandu  q>  de  ratione  cholerx  fic  fpar 
<x  non  efl  caulare  flebrcm.Qubd  fi  comingar  ip(am  putre 
firrt  bcicf  ccrtiaiiam.Aui.  hedforte  dicet  aliquis  comiti 
git  tertia  nam  continuam  tcrmtniriperufrcntum,  vt  pa* 
tet,&  tamen  ad  cutem  erit  puKa  talis  cholera  lam  ai^u  pu 
trida.ergo.  Pro  ifio  itacp  notandum  q>  t^eritta  ab  alqa 
dtHtrt,q!Ti  ini^eritia  noncmica  cholera  admifeetur  (an* 
guini,V(infra,&noaibIumad  parces  cutaneas  propelli* 
rur,vc  f critica, (ed  ad  ma(culos&ad  partes  alias  carneas 
dib  cute  extfientet  Af  imnnlecasiquapropfer  nece(brium 
cfl  fi  putrefieret  qi  febrem  generaret  temsnam.  In  emrea 
vero  cholera  iionefi  bngumi  admixta  (edab  eo  feparaia, 
cxpulfiua  ad  partes cutu exieriores,propter  qA accidtt.vc 
ex  eius  dtflaniit  i corde  febrem  rn5  cau^.c^are  diflinuio 
nem  de  non  cntica  ab  Aui.dacam  efie  incelligas. 

C A V S /B . decaufisidIerici.Tcitrinx,dtcendum(p 
licet  duo  fint  membra  i quorum  nocumento  accidat  idee 
ritia  principaliter,hepar.  C& fel, tamen  quia  lermo  in  prx 
fimtt  cfl  de  ciirrna  folum, ideo  de  tpfa  prttis,quo.f.li  nocu* 
mento  hepatis  proueniac.Ab  hepaicqiMdem,quia  li  mab 
complexiorx  erus  calida  valde,  Am  malitia  cupofitionit 
enxs.  Auc debilitate  virtutis  fcauefiraciux,&expulfiux 
ciufdem.  A mab  quidem  copfexionevc  cum  fiiperflue 
calefit  k rebus  fuprrcalebciftibus  rpfum,aat  propter  apo 
flema  eius  ciUdum,auc  ex  vfu  reru  calidarum  cutufinodf 
futu  dulcia, pinguta,  vina  pot«mta,arcmatica,&  hutufmo 
di  apta  in  cl^leram  faciliter  rranfmutan  ,aut  excratium 
forte,.ppter  quod  fiiccefltr  prtuano  fudons,  Sc  refpiratio* 
nis,&phlebotomippropter  quodinrotnrenfus  eft  bn« 
gutSjA^  in  venis  it  locmsqut  in  choleram  mutatus  tp(a  fic 
(iipcxflucmc  corpuatotiwa  dcfixdar,A:  ufiermi  caulai , 


nn  hmef 
fuAw  , «r^ 
tum  rigi* 
nun  «tqoa 
ftn,ifia« 
ii(Q  rteen 
riwib*M* 
U Idnilis 
oorniiu# 


l : 


Traftatus.  V I.  " ■ ^ 

txnc  dicunt  vulgare*  q>  caln  cft  Gipercatefa(ftui,nam  bn* 
guiscx  inulto  calore  conuenuurm  choleram  faliem 
e(u^ pariem  GibttlemdC  vn«fluo(am*ldemcomtngirec 
ftanonc  tn  balneo  calido  cnuUum*connmihicr  continge 
re  poccD  ex  iiatione  Gib  (blct5:  tu  conlidera»&  hic  per  tt 
agum.Dico  de  per  le  qtn  de  per  academ&tgtdicat  hoc  £a 
ccre  polTec  conftipando  porot»&  hmiScSdo  calorem  ad 
' incra.tta  vt  fequator  eorum  cognitio , Sc  fupercale&c^iOi 
quare  cum  comouencur  vemi  feptetrionalcf  in  xftate  hi ' 
gida  1 Jleritu  cauCitur.vt  Aui.  Conltmtlittr  II  .ppeer  bi 
gtdiiatcm  fudor  retineatur  confuemii  nam  materu  (udo « 
ris  ob  calidttatem  intrinfecam»  (Ic  per  higidccaiem  reten^ 
um  m maieri3  cholericam  cduemitdc  ^cilc  cum  (ic  ^a 
adhjeccumntaquoiltas  Cuiguinis  cui  pue  diolencoad' 
en  I xtum  ed  fecundo  canoms.Et  diiflum  eft  principaliter, 
qm  a vc  declaratum  e(l  i toto  connngere  p^  (anguine  fu 
pcalefai^o  m toto  per  modoi  qui  i9  exprclTt  fiint.  Item 
cx  morfu  animaliu  verKnoforumjVt  eft  tyru«,uefpa  grof< 
la,(S^  dc  deali)s.v\'am  9 caltdiiaie  veneni  fupercaUSi  val» 
de,iu  vt  ena  (anguit  totue  corrumpatur,  &ad  materiam 
eholerx  deducitur,&  Tparfus  tiflertifam  cau(at.  Id^  ope  * 
ranrur  meJictnx  venenofx  bibu«,vi  hl  leopardi,  vi« 
perarum, dcmixtme  cu  funt  tales non  inter dciiu.  Nam 
venenum  plurimu  apparet  Gibito.  Accidit  itaqi  ex  fu* 
perca  teiiifiione  hepatis  choleram  multiplicari, df  fiia  mul 
iitudine  (anguine  ruperuincae  (ic  corpus  defoedarc,  ad  cu 
iusn  muliiplicattonem  maxime  operal  materia  multum 
chtlofa  ad  ipfum  llc  calefa^lum  tran(miJr<,apta.C  in  cho< 
Ieram  ci  ipiam  conuerci.  Item  contingit  ^nguinem  hx' 
morrhofdalem,aut  menhruoru  retentum  regurgicaread 
hepar  & ipfum  dtdemperare  ad  calidu,  vnde  in  eo  fequ^ 
ebulirio,&  eius  qaide  tranfiniiTio  eft  in  choleram  conuer 
no.qiiare.Item<&  fupcrcalcdt  hepar Gi^ta  nimia euacua« 
eionc  (anguinis  tuxta  illud  quarta  primi, de  phlebotomia. 
Caue  ne  xgrum  ad  alceru . Ex  ^ibus  ofbui  patere  poieic 
qiio  etiam  in  Febnbut  & maxime  cholericis  cdtmgere  po 
k(1  t\ilericia,qux  aliqh  apparet  tn  (cbrtbus  ance  repeimu, 
in  (epiimo,&  tu  quarta  apho.  A mala  autl  compo 
btione  qm  ex  oppilatione  comante  in  meatu  per  quem 
diolera  ab  hepate  mittitur  ad  fel  (eu  chy  (hm^ut  ex  oppi« 
latione  comtnghe  in  (ubdlttaeiusamedidum  meatum, 
ve  ex  apodemace,  vel  abi  cau(a,aut  cx  oppilat loiKCxiden 
ce  tn  vrjs,quQ  in  venis  qux  funt  inter  hepar  & corpus  ip' 
Aim  .vnde  contingit  (Lbiile  cholcrtcum  crandt , & non 
grolTum  languincn,ei  (ic  corpus  dehxdatur  in  colore  reui 
ucholera,ruafubtiltncctran(euntecum  pauco  ianguine* 
A debilitate  vero  vimjtis,qm  virtus  requedraciua  ede 
bilis,&  expuKiua  (7militer,quare  cholera  tn  hepate  gene» 
rata  in  eo  remanet  SC  ipfum  diferaflat  ad  calidum, vo  (an« 
guit  prtmo  multum  llcholera  indcitur,dtfnde  hepatia  ca^ 
bditaiefupcrfluatpnut  (anguinia  para  magnam  cholerS 
conuerticur,vt  fupra  quare  accidit  iAeriiia.  Et  (i*quxral 
quare  in  dirponcionibus  hepatis  non  pertraifiatura  edde 
adteruia  cu  ab  ip(b  vel  caub  eius  (requCtrr  ventat.  Dicen 
dum  prirao  q>  hoc  ideo  Auic.  Sc  exteri  quot  (ecutus  (um 
fecerunt  vt  ellenc  breutloqui,nec  vt  de  re  tpCi  in  abquo  Io 
co  imperfrifce  fcnberent,ainj  auce  idcrnia  (it  magis  pro* 
priahlli,<$hepa(i,vtHalyabatexcaufii  etusvc  hrquen* 
tius  eueniens  urdaueruni  v(i;^  ad  locum  dc  difpoGiiom^ 
bus  (ellit  pmraidare  de  ea  vt  c6pletuit  de  ip&&  inUmul, 
& non  fpar(a  haberetur  notitia. 

Secundum membrumcrtfeIquoddK pati  poted  mal9 
complexione, malam  c&pontionein,df  vtnucis  (ortimdt « 
nem,<5f  debibcaif.  Calefieri  enim  pdt  k caufis  conitnii*' 
libus  quibus  hepar  & fua  calidiuie  cholera  ipfa  ignita  po 
ted  & ianguinem  ignire.hepar  calefacere, dlf extera  qux 
podiint  ede  caufx  i<flcritix,vt  (upea.Iteni  p5i  pati  apode 
raa  calidum.quod  ed  raro.  Malam  c5po(3ctonem  quia 
oppilitiniKm'/-^^ OKttuqui  c^. 


Cap.  XV. 

ad  duodefluin,&ad  intedina,aiic  in  meatu  quleft  ad  iW/ 
machum,aut  in  vtroqi  flmul,dlf  (igna  didintdtua  ponen/ 
tur.  Accidit  SC  qfi<9  oppilatio  in  motu  ad  tmedina  41^ 
'pier  phlegma  vifcofum  exidens  in  inteftines  ance  bcieia 
ipfius  meatus  (icut  in  colica  hequenter , in  quo  h aecidir 
ot  exidimo  ex  forti  dolore  hepar  & choleram  inflbmaec* 
Accidit  & qni^  ideerttia  in  colica  & non  1^  coHca  cau 
(a  idtcriux,(ed  ambx  c5municant  tn  caula  vne  t &eft  op 
pilatio  ferita  qux  peruenit  ad  meain  (tllit  amc$  accide 
ret  cobea  SC  phibet  choIerS  efiundi  ad  imedtna,dd  a blue* 
re  o,podiip  ergo  prohibita  fuit  ad  hoc  vi  effimdertnir  atf 
incc(iina,&  non  fuerunt  abtuta,&  tmiltiplicarx  furx  in  eia 
humiditates,iSi  cdmoueni  cobcam,ddaccidic  vt  cholerii 
redeat  ad  corpus  quare  cdmouer  itdericiamt  A debilita^ 
ce  virtutis  eius  pcipue  attradciuecutn  nonaiirahitab 
hepate,  vc  debet  Sc  cholera  remanet  t hepate  et  fir  idlenrrt 
per  modo  qui  di<du8cd,&  maxime  hoc  accidit  qA  ei 
municat debiiitasexpulliuxhrpatis.  A fortittidineauni 
dbuXyVc  quia  chydis  impletur  multum  5(9  cholera  mul 
tum  extendiiur.vndc  virtus  deinde  drbibtatur,&  qua  ek 
tali  repletione  fit  oppiUrto  m via  imedinorum  accidit  vt 
virtus  (tc  debiliuia  amplius  non  trahar, & iQc  cholera  re 
gurgtans  iedentam  caubc . Irem  9 fonitudine  rctenctuib 
felbs, vc  cum  accidit  retineatur  cholera  mula  in  c hy dl 
ad  ipfum  tanfcntHa  (iibito  eius  multitudine,  vel  alta  cau- 
Ci.quareaccidit  oppibcioin  meatu  tanfitus  eholerx  ab 
brpareadchydim,vnde  cholera  deinde in  hepate  retine^ 
cur,&i(rtemam  cauiat. 

Q.  V 1 D A M dixerunt  ip(am  fiericdtatt  intedinot 
rum,5(  maxime  colon  qi^  in  eo  aggregatur  cholea  pluri 
ma  5(  n>  egreditur  ab  eo,nec  per  (blmtonem  vel  alio  mo 
do,  vnde  natun  retinet  < holeram  in  chydi  cum  eius  cranf 
milTio  m intedinii  no  (Ic  neerdaria , (ed  hoc  longinquum 
Aui.5:  parum  eueniens,ideo  non  roeextendo.  Decrmc» 
atit  dicatur  (^eauCicuia  ed  fortitudo  virtutis  expulitua 
choleam  expellentis  anc^  nocumhum.c^  fi  fit  in  die  cri^ 
tica  cum  (Ignis  bonis  bonum.fi  tn  die  n6  critica  dC  fignia 
digedtonis  nonapparctibus  malum,iuxia  apho.«i.quar' 
tf  particulF.Qiitbufcuoqitnfcbrfbus.  < 

ET  IN  (uromaomnacaurac^enctxadrrrsrrdta 
cuntur.AucadcnabmcdplcxTonem  calidamvel  frigidf 
cum  spodemaie,vel  fineapodemite . Aut  ad  opptbtso^ 
nem.  Aut  ad  debiliutein  viriutis  hepatis  &fdbs. 

SIGNA  dcmondratiuaeiutquxcdexvebemcn' 
tia  caliditatis  hepatis  in(eip(b  (linc  color  cicrtnuscdtinise 
apparens  5:  in  albis  oculorum  femper , & non  accidit  eia 
magnum  nocumentum, nifi  cum  fupetfiuit,&valde  am*' 

Oinc  venx  eorum  & manifede,5(nonaibrfcic  egedio 
in  ea  ficuc  in  ilb  qux  fit  ex  oppibtione , immo  quindoeg 
tmgitucur  plus  foltto,5( vrtna  in  eised  femper  tmdasuc 
incenia  valde  cum  fpuma  crocea, & non  fentitur  grauicaa 
in  btere  dextro  ficuc  in  opptlaciiu,(cdmagfsfnfiamatfOK' 
&cabdftas,5:muiifplicarurficis,&minoraiurappecicu^ 
dc  esiccatur  corpus, & raro  fit  fu^to.  Qubd  fi  fuerit  catr 
k tnfiammationis  eholerx  in  ipfo  (clle,  tunc  adiduatur  cl 
trinitas, deinde  6c  facies  nigra  (bb,qn.f.tnfiammaiio  vlcr 
rrusprocedir.Nam  cholera  qux  adfuperiora  iranfmitii* 
cur  calidior,  5:  ideo  cum  fadet  fit  membrum  humidum 
fplendidius  & lucidius  extens^^  calidum  exceflMifi  agrd 
in  huraidum  denigrat, prima  pnmi,  de  humoribus,  hinc 
non  ed  tn  ira  nigra  ficuc  inrplcnetico.Albifiratur  Itngtia, 
quia  cholera  infefle  retinetur  & non  uadit  addotnachum 
dc  incedina,macrefit  corput,qina  hepar  9 cholera  infiimi « 
matum  (snguinem  confumitnutricationi  apcum.Stypci» 
ciiai  vencets  qm  cholera fic  oHammaia  feces e]iic€ac,al' 
be(ctivrina,5(fiirubti1isexrctemionediolcr».  Qpbd 
fi  fueritcaliditat  iomis,iuocioaim  corpus9d  tacinm  Stn 
uturcalidum,5(  accidit  pruritus,  dc  minoratur  appeHtuo 
adttt^lccf  gtoiiw^augctttradaccto^  dct^i»dk' 

wtatur 


Deargn*cud«Kllis&  (plfnb*  l9o 


▼aritmr  Ai  colore  cum  <{cbAt  Aibftancia,&nmilirrr  vn'-' 
ia»&  fenmmtur  vmz  calids  in  colore  alieratx,  o6  fim 
iNur  Ixfio  tfn  bcpa(f,&  felle,  quia  graunaedc  humrmodt« 
vcmoppilanoncT&aliqn  eft  cgeitfo  etnea^^  non  repertf 
tur  alequod  fingobre  (Ignum  de  malira  complexfonta  he 
pac»^  non  fit  (ubtto  Heut  illa  qux  eft  ex  oppibtione  vip 
sbbcpacead  chyftim.  Qiibd  fl  hieric  mulciiudtneexube 
nona  cbobrae^tunc  aderit  vomuua  cholencuatlblmio  v? 
tn»,dC  vnna  rubca/pt/b»aui  viridiatdC  idbma  remane# 
bic  in  eodem  ftaiu,df  muUoctcnaerit  abf(|i  bb.  Qubd  IT 
(•em  ppier  ipollema  calidum  Hgna  tp  ad  ipbm  Aquitur 
lc.con{inua,dolor  incnnftcua  in  bicre  dextro  vnna 

cft  rubea,rptltMut  viridia,dC  putfua  dhierruc,&  veIox>& 
irequens,cum  quadam  afpemace  quambett  tn  pulpia  di« 
gaorumtangentia:&c^  regimen  ^citic  ex  rcbuacalidta 
aflitmp«ia»dl^  hm^iipro  quibua  omnibua  completiut  ha  * 
bcndia  recurre  ad  ea  qux  de  apoilemaie  calido  hepatia  di 
dia  flmiliter  fi  ex  frigido  acciderit. 

Signa  demonfirariua  id^iena,  qux  efi  ex  oppiUttone 
vartancitr^  vanam  opptbiionem.Quzquidemoppi# 
htio  in  fumma  triplex  efl  ex  parte  loci  diuerniicara.Nam 
aliqn  eft  oppibtio  in  onficio  chyftia  cpadhxret  hepati,er 
an  ipfo  hepate JSecundo  in  orifiao  chyiiit  per  quod  chole 
ta  iranrmuncur  in  imeiiina . Tenio  in  oriBcio  per  quod 
cholera  tranfotrricur  lioiiucho.  Signa  primx  opptb# 
uomafiiragraunaain  bteredexrro  ex  retentione  matenp, 
Agrauedo  in  myrach>  Si  dolor»  Si  inflatio  apud  cibum» 
SC  pruntus  in  toto,tcuicaa  fomni  fuper  bntt  fintHruni » Si 
q»  cgtftso  6(  alba  F«ubttm»&<^  vrina  it  paubnm  'fit  al# 
hic  habet  locum  c5  hepar  retinet  propter  fui  debili 
laiem  rotam  cholcrS»iu  cy  nihil  de  ea  cum  urina  traaTmic 
aiiytut  quia  virtin  hepatia  difcretiua  non  facit  itbm  fepa  > 
tartonrra  in  fup^uitaiibua»  ita  tota  cholera  in  hepate 
rennetur^tn  venta^  cum  humoribua » ita  nihil  cum 
vnhadfegcliione  tranCmitmutyled  qA  cholera  in  hepate 
retenta  mandaf  cum  vnna,<^  fxpe  (ic  in  hac  oppibtione» 
loc  vnna  eft  iurbtda»rpifla,rubca»dlC  efi  infirmuaabfqi  uo 
mitutde orta  amamudic.eo nihil  aut  quaf)  nihit  de  cho 
Icraadflomachum  tranCmittirur.  Signa  lecundx  oppila 
tionia  Si  fpccialiter  qA  non  eft  in  hepate  nocumentum  aut 
ex  parte  fxerici  vel  prxrcntit»M  folum  ex  retentione  cho' 
lerxrunt»qua  ulia  idteritra  fubito  fii»rubito,fit  oriaama^ 
rttudo  vebemcntiorti  tn  t(Reritta»qux  At  propter  debili' 
ratem  attradinip  corportaftllia,de  qua  infra.Hteft  egef>  io 
fimilis  egeibom  canum.cum  diAcultate  exirua  eiut.  Si  in 
tenditur  ip(a  idbricia,<^  fi  acciderit  hic  oppilatio  cum  de 
bilttatcbcpacia»nonpMen(ia^fe  expellere  ruperfluiraiea, 
vel  cn  debilitare  lequellraiiux  ciua,tnc  cum  hia  (ignit  crii 
vrtna  ctmna  remifb.  Qubd  it  prxdidta  duo  non  aderAt» 
fiet  vnna  valde  iin;^,A  fpilla  propter  duplication?  rho 
lerx  qux  miimurcu  vrina  quxad  imeftina  mandari  c6' 
furuerat  &modo non  mindac»&appartt  aliqn  vomttua 
cholerx.CX  li  oppiUtionia  talia  caub  fuerit  humor  grof# 
fii8»iunc  illud  figniAcat  regimen  peerhum  ex  pane  ctboig 
Si  potuum  groltbru.vircoibru»  mebncholicorum,  rerre# 
ftnum,dl^huiurmodi.habicudo,  xtat,cop  texto»  ddhmdi. 
Q^  fi  caufa  fuerit  ntrcotia  alicuiua  rei » aut  Tcarnatio  figni 
ficab  ir  illud  afiiduacio  idierirae,&  afijduatioflgnoi^  oppi 
latiooie»&  paruitaaiuuamfti  in  adminiftratide  aperitiuo 
rd  ex  clyficrr|a»dd  aMa*  Signa  trnip  funr  cp  urinp  d.gefiio 
grofie>rubc(»ficu(  bolua  armenua^ut  vrina  efi  rpina»cro 
cea»dli!^efiioiindli  pp  muUitudinfelfiifionif  cholerpad 
imefifttaft^  tnfirmut  nullam  olno  oris  amaritudinem 
pernpic»dd  fine  vomitu  olno.  Cdtingit  Si  hat  oppibtio  * 
net  cauCm  k hrt^ditare  exrrinieca  quando  efl  excelTnia,  Si 
vfu  rerum  (ruidarum  oppilStiimude  quibus  oportet  fia 
re  iudicio  infirmorum  vel  aftantium» 

S tgna  qn  cft  ex  debilitare  virtutis  expulfiiix  aut  dtfere# 
Mix  hepaibiqoia  oon  cft  luM^un  vtinp  vefacmcoaval^ 


ficut  in  oppibciua,&  non  albificat  ur  egefiio  in  torum,  Si 
non  kntkur  grauiiat qux  cfi  in  oppibtione»  Si  qncp  allb# 
cumur  et  eg^to  fanguinolema»&  figna  dtbiluatuhepa# 
tta^  dequibuf  fupra. 

Signa  fi  hteni  debilitare  ipfiuafcllia»  quia  atiracflnix 
cius£fK»quta  cfi  naurea,vehem^  vomituacliolcrp  abfi^ 
grauiiate  tn  hepate  amaritudo  fortia  fit  paubtiiic, 
&inetua  geixrarione  fit  color  egefiionum  inter  albuiA 
Si  citrinum»  Si  vnna  eft  cindb  valde  cum  non  fic  ibf  de# 
biliiaa  expulfiuK. 

Signa  venenorx  fignificam.  Morfiia»  fi  cfi  ab  animali» 
Qubd  fi  ex  veneno  figmficat  ipbm»prxiercabmcaa,& 
bonitat hamorum, &<pfa<fbefi  fubttopofiea,nam  ve# 
fxnum  (ubito  fpargitur^df  <fiabrquealcerarioncegeflib« 
tuim  ad  albedinem. 

Signa  fi  efUi  vermibus , figna  vermium  apparent , de 
quibua  in  lequemi  ca. 

Signa  cmicx,quia  fic  pofi  (ehrea  acutas  habemea  cri# 
fet,&  fune  cum  ea  figna  aJia  crtna»vc  naufea  fiibuerfio  vo- 
miiuacholencua  infiamra  vigiliarum  fitia  parutiaa  appe 
tuusamariiudooria»parutiaaanhcliiut,ncaiainaiurx»rc 
hmdi.lh  hoc  pofirtmo  fcito  pulfus ! tiAcrttia  rfi  puua 
propter  debilitatem  vAtutit»red  no  vehemens , quoniam 
cholera  efilcuH calida, durus  propter  vehementiam  ficet 
iam»non  velox  qrh  virtus  nd  rfi  cum  ilb  formudme.p# 
pier  malmam  c6plexibma»&  figna  malx  hepatia  comple 
xtonia  require  fupra  qn  cibi  necefiartum  tudteabia. 

Signa  h fuerit  communitaic  alicuius  membri  vi  imefii 
norum  vt  in  coUca  apparere  conrueuit»aut  matricu  vi  ap 
paretaliquandoindommabus  cupkmibut  ptolemqux 
regimine  calido  viorur  ex  parte  rerum  cahdarum  mairi« 
ci  applicatarum  fcitur  narratione  infirmi'»  etiam  ex  parte 
difpofi  tinnis  malx  iprorum  membrorum. 

PROGNOSTICA  in  pluribus  tdcritrfsciirf 
ntfdk  nigra  cingtiur  vrina,dl^  quamo  magis  vrtna  cfi  plus 
cindca,efi  aaiiior»&  magia  fignificattua  bniraiis  hepatis 
<S£  virtutis  etus.Aui.  Maltnam  autem. & bonitatem  cri 
ticx  fignificant  figna  bona  aui  mab. qux  cum  cnfi  com# 
municaneur»dc  quibua  fiat  im . Quia  qn  fit  in  febre  acuta 
anx  rempetmum  ,aut  non  in  die  cntica  malum»d'  quarto 
apho.  VI  infra  in  apho.Nam  fic  fignificat  aut  debilitaiem 
vtriuns»aui  multitudinem  macerix  quam  rrgubre  nd  po 
tefi  virrut»vnde  in  (cpttmo.&  vndrcimo , bona  fi  dextra 
hypochondrium  r>d  duifi  fiat»&  fi  fic  cum  digcfiione  ma 
cenx,eciam  fecunda  quani  de  ludicrjaidientix . Icieruia 
ante  fepcimum  efi  mala»nifi  fiiccurrat  et  fluxus  qufadmo« 
dum  quidam  exifittDauerunt»&'  rfi  fim  confideratione» 

Cum  amem  accidit  idtericia  in  feb.a  fc.nd  foiuitur  pofi 
cius apparfttonrro,runc efi  fim  fWniiam  fyroptomacta& 
non  crifia  de  cah  itfieritta  ante  fipcimum»  au  V iaricut  me 
dicum  nd  fe  debere  incromirtere»nam  raro  curaf  .Si  itfieri 
cia  bdla  non  curatur»nec  re  foiuitur  etua  macena»cimor  efi 
in  ta  Si  in  pturibua  eorum  fic  mora  fubtta  rufi  virtus  fue# 
nt  foma.  Cum  hepar  efi  in  itflemta  durum  efi  fignum 
maUim,i&apud  quofdam  incurabilis, ita  cum  ea  com^ 
moriuntur.  lifierittain  qua  vrina  efi  fimtliaoroboca 
qua  rfi  profiindaiio  in  ventre  Si  feb. cremor  debilia»debi> 
luas  in  locutione  interfiat  vfc^ad.xiip.  Icterici  non  in# 
flamur  valde,  ppterea  quia  de  cholera  fir  icterma , Si  non 
cx  vemonrate»aut  aquofitate . Qubd  fi  inflamur  malum» 
antap  multum  inflemur  moriumur.unde  fi  eia  fuperuenic 
irratio  Si  non  refoluaiur>moriumur.  Tcirriiix  hxmor# 
rhoidei  tnnatx » bonum » c^m  per  illam  vnm  natura  rua# 
cuar.  Signa  mortalia . In  laericia , immenfio  croccitatia 
in  corpore  RemrlTo  vrinx  fineahqualt  alleuiaiione.In# 
fommetas.Ablacioappetuua.  Mollificatto  nemorum  Im 
guam  mnuemium»ira  vix  bqui  pofiinc.Bc  horum  con 
trana  fune  bona.  Icteritia  qux  venu  ex  crefccmia  alicu# 
fufrei  facientia  opptlaiionicfi^vclu|»a  non  videtur  ad 

curandum 


1 


Traftatus.  VI. 


C«p;  XV. 


oirtfKtum  porliis. 

C V R A Canoneti^noMit  ordinatio  dtxt>.SecGdin 
•bTcilto  cauCo»Tcrtiui  retnouo  accidemt8,quta  cttruuct^ 
tttqux  cR  iit  cute»&  oculta. 

P R I M y S completur  cum  rumine  ad  concrarm 
•aufje  deciin]n«c,vc  li  fuerit  ex  maUcdpIrxiooe  inBam 
oumc  cum  extm<^iuif  chottrs,ex  parte  ciborii  SC  pocuo, 
&alioeu,vt  ryrruporum&iim5i.die(|uibuf  ommbut  ccr« 
tio^  q jario  iro^cu.dl^  vc  fieri  pocm  iubcant  enS  vim 
aperien  Jr,vnde  aqua  hordei  aqua  cicortf  3c  hmdi  rurueS 
ucni«ia,(>li  hient  ex  oppilatione  dentur  deoppilatiua  in 
vu  cibi  3C  pocu«,matam  et  coplexionetn  vc  {Utibile  cR 
rcfpicicmia.  ItemeuiieC  naufractua  fattetas  et  crapula^  ci 
bu  oppilantibus  tc  abflineac  > de  ilibus  quarto  rra<:^tu» 

cdlimitiicr  dc  altjs  fuo  mod^ . cr  taudaf  multum  caro 
crutj  tttiJlentiapip  ^xtocatiorus  fuae  mukiuidin^  Huc  ibr 
iitudtn‘,&  fiiCidihcationis,c2uenienti«  eius  ad  bepar.  . 

S £ C V N D I canonis  complemcntu  habetur  ex 
complemento  ommfi  cauQrum  quia  carum  ommii  remo 
sione  ik  quibus  .pueim  iefeeruu « vt  leriatim  didlum  efl  in 
principio  rubrtcac>vndc  (ic  per  ordinem  etiam  procedit* 

In  cura  iui<;p  huflx  a mala  complexione  calida  vi  fupra 
•ponet  medicum  diligenter  attendere  (!  itflemu  eft  cum 
ieb.autfton.C^  niueric  cumtc.fbnia  debent  infrigidacta 
df huoK(fumiaapproximari,&quoad  vnam&  pluret 
■pplicationes.n  vero  non,  cum  remiirtortbus . Hxemplu 
vt  in  primo  caGicumnenu£arc.Exemplu fecundi:  vi  cum 
endfuia: vnde  in  primo  cafu  cum  taiibusad  fecundum  dC 
teniu  declinantibus. Et  in  fecundo  cum  talibus,  tnprinao 
de  quebus  (itpra  terno  3c  quano  iraiflaru.  Secudo  q>  fta< 
tim  fiat  phlebotomu,nS  exiftmsoio  omni  iifteritia  phle« 
botomia  compertre,& maxime  in  non  critica,  qm  in  tali 
cR  femper  admixtio  cholerx  cum  languine,vt  patet  in  dc 
claraiione  defcriptionis  i«fKmix  (uperius  pontx,&  ma<' 
acime  feb.exiflcnte  continua, qm  fignum  cfl  cp  materia  ex 
smxima  fui  parte  cft  ad  incra  venas  comprehenla,vnde  a 
l^lacentmus  fiat  phlebotomia  momnti^krittade  falua^ 
sella  manus  dextrx  Hue  fuem  cum  fe.fiue  non,poit^  vrt/ 
IU  infirmi  vifa  fuerit  fpifla  cholerica  vel  colorari  multu» 
^iefpifXa  ndfuertt,quta  vtiluerit  valde.  Nominat  Aui 
Eniteam  vel  CiluatdUm&fubdic.  Venarum  qux  fune 
llib  Imgua  exeocpnarrauerunc  quidam H non fiieru 
aUudjtunc  vemo&ttofupaloctilxpaiiifik}  fpatula  dcx> 
cra>aut  fub  eo  in  fpatio  quod  efl  fub  coflts.Sed  pro  his  vi 
de  qux  fcripta  fom  de  cura  imix  coplexionis  calidx  epa ' 
sis  fupra. PoUremo  hic  nota  de  phlebotomia,litera  Autc* 
de  cura  iccerkix  inquit  * Si  efl  illic  repletio  fanguinea  aut 
cholerica  cu  euacuatione  ambaru  in  pnncipio  ru  fangut/ 
nis  quidem  per  phlebotomum  ficut  ex  bamica,&  cliole/ 
rx^r  folurionem  v?tris,quan  velit  q»  prius  debemus  8i 
cere  phlebotomiam, deinde  foliiiionem  > maxime  cum  io 
principio  fit  repletio  fanguinea, quia  fangutnis  mah  cho> 
lerxcdmixti,conndera.  Ecamc(|i  procedaturad  alium 
canonem  luc  parcicuUrem,qtua  duflneft  <p  debent  admi 
anflrari  higida  d^humida  fonu&  minusfortia  hinc  talia 
enumerabo  conuenieniia.Et  fujnv*cetofa,alchechegi,atri 
plcx,bleta,  capil!^  vcncris»cucurbiia,cucurbtia,cucumer 
diarodon,endiuiai  epatica,  eicorra.Utfloca,  lupulus&  fl 
pur  cempera{usdiordeum,aqua  eiut,rofx  fliccus,(cariola» 
HbninaciSmunia  frigida  maiora  &mmora»thamarindi| 
crufandaliy  trochifei  de  eupacorto , de  rofis , dc  berberis. 
VioU.fyrupus  de  fumo  trrrx^cetofus  fimpWx,&aIq,  vc 
fupra  de  fyru.cholerx,tradlatu  quarto  ad  quot  fy  rupos  rc 
curre  etum  pro  digefliuit  Sc  fic  completur  canon  hic  par 
ciculariier  expetftatus  quicR  digeilio . Aduerte  rh  fi  opus 
cR  operatione, aut  non,auc  fola  inRigidacione.qm  ad  icae 
sinet  hic  adinuicem  cdponerc.  Alius  canon  eR,euacuaiio 
completur  di  euacuaciuis  cholerx  dtretRisad  hepar  cum 

rs^icoubua  bepar|d<  ^ubut  fiuif  ad  pkoQ  hic  ^ 6tpni 


dc  malitia  bepatu  calida,  hudanir  in  cafia  fiftula , Amiib 
terrx  myrobalant  cicrim,fcammonea.Item  Auic.exbibcc 
alocn.Contra. inimicus  eil  hepaci,ergo.  Dic9dum  pruna 
(p  non  efl  dandus  folus,fed  bene  cum  al^s  y vc  Auic.ltem 
vitupcraufc  ea  inafclite,quta  umor  cflin  eo  de  mulca  bu 
guinis  edutflione quod  nontnalqshcpatipailiontbusfjc 
umendum.  Aliuseilh<pausconfonauo,dfrcfnocioaia 
le  qualitatis  eius  qus  completur,  vt  fupra  cum  hisqux  dc 
mala  coplexione  hepaiu  calida  & debtiiiatecius  adquaa 
rubricas  recurre*  Aliusqicalidtiateexillenietn  tocovl# 
cra  ea  qu^  diifla  fum,&  maxime  exhibitis  tnhigidauuis  et 
extiodiuis  intus  & extra,  fac  patientem  Tedere  in  balne#^ 
aducabdo&nonmulcumtn  quobunita  fincexinfngi.' 
dantibus  notis  3c  di^is  vi  fiim  vioU,at  riplrx,malua , fo* 
lia  falicis,d£  huiufmodi.dico  actu  calido, qmatfru  higtdn 
nocenti  vh  Aui.aqua  vero  frigida  aiRu , 6c  lUa  in  qua  fime 
virtutes  medicinarum  conflipantiu  prohibent  refolutio*  . g. 
nem  iaeriux,&  in  fumma  Aui.  laudat  ift  prohibutonei»  f 
trochifcorufrigidoruadtntra,dicitfi;habuilkr  experiens  M)tMl 
tiam.lum&applicauoacmempUllrorumadexcra  mul 

lumfng.dorum. 

Sed  rediens  ad  ordinationem  coru  dico  cp  ii  ^ inala  co-  cta.a^ 
plexione  cum  maieria,auc  fine  cura  dida  clt,&  babiia  fu*  ^ 
pra demalacSpIexioochepaits*  Stcxvfurerumcaltdaip 
cueiieric  dimtuancur,et  cdfimtliicr  fi  cx  occurfu  balnei  fo  to 
lis,&huiufmodifugtat,d^ab(lineac,c^fiquu  exluperca« 
leadioneeuenin&fuccellemprtuatiorudonsyVi  fupra 
fiat  phlebotomia,dc*vtdidum  efl.  ii  comprrhf  p£i3im 
deris  oppilatione  vtere  de  opptlattuis,  vi  min  calidisauc 
frigidis,vt  exigit  dirpofitio.  Si  propter  apoilema  calidfi 
hepatis,&  fuerit  illic  repletio  magna  bc  i^lcboiomiS  de 
faluiteUa  manus  eont rartx,  qi  fi  ibt  nontueric  repfctio  t» 
eadem  fiat  mami.Fiac  digcuio,ruacuacto , appiteatio  em« 
piaflrorum,vt  fupra  deapoilcmate  calido  hepatis.  Siqa 
pter  retentionem  fanguinis  hpmorrhoidaiis  aut  mtilruo* 
n,tuiic  cura  efl  apertio  et  ^uocatio,de  quibus  infra  fuo  lo 
cOjdCcu  ibi.Tu  in  intertm  atreodead  digeilionr,  euacua** 
uoDem,coniortationem  epaus,  ipfius  aIteratfonem,& 

cuc  fua  exigit  difpofitto.  Siil  veneno  inquit  Aut.  veneno 
ix  autem  cura  efl  iheriaca^  mit  hrtdaium , dcihdc  bibat 
aquam  malorum  aceiofot  um  & granatorum  dC  fucca  en 
diuip,&  porculacl,&  mucillagincra  pfy  li),  & almi  berbe 
ris,&  ola  in  quibus  efl  infngidaiio  curo  vinute  tlxrtaary 
& in  ipfa  quidem  caufa  experturo  hiit  in  pnncipio  cui  ac« 
cidft,&  proprie  cum  venenum  eil  ebibitum  ui  bibaf  laCy 
dc  aiTtdue  cum  oleo  amygdaf.Aui.detndc  fiat  clyfleraaa* 
cio,&  euo  decens  cura  reubarbaro.Gar.cum  aut  ad  meuc 
oerit  qut  punctus  \ tyro  8c  c2m  paRionis  narrautr,  iniun^ 

XI  eum  fumere  cheriac3. 3c  poit  paululu  naturale  redde 
colorem.  Si  veroii  mala  fuerit  c5poitttooe,'quia  oppak 
cidchcpatis,dlC fuerit  oppilatiocarnoCi,vclexnafcnaa{f« 
cuius  rei  ad  imra,n5  exiflimo  q>  ei  iit  medicina.  Aui.Qurf 
dS  cficxtilimauenmc  tp  fic,  laiidauerut  hoc  medicam^* 

V.fuca  poriuUcx,folioru  raphani, & aqua  foliorum  ace« 
tofx,omniu  Pm  cxiilimacione.&fac  bullire  oU  itmul,& 
colentur,<5c  ponatur  quamu  illud  eil  de  fucco  acetoixdl 
aliquantulo  orobi  contnti.,&  detur  cx  eo  inpocu  alsquid 
cu  femine  rapham,d  femine  meloius  excorticaii  ,&  mix* 
tiscum  quarta  amborti  coili.d  myrrhx. 

In  facta  vero  cx  oppilatione  in  meatu  per  quem  cbole« 
ra  ad  chyfltm  mittiuir,tunc  feruemur  canones  dtai  fupra 
de  oppitaiione  hepatia  cx  phlebotomia  jocatione  ii  fue 
rit  in  parte  gtbboia  <Sc  venerit  euacuatione  (i  foerit  io  con 
cauitaie.dl:  medicina  propria  eR  reubarbarum  agart* 

cu8,&  tu  bene  confidera  an  fit  Rb.aut  non,  qa  oportet  m« 
dicamina  moderare  plus , dC  minus  ^m  <p  exigit  difpofi  ' 
tio.Nam  cura  cholera  nd  betat  oppilationem  foricm  niR 
propter  eius  grofliiiem,qux  quidem  groRittei  ab  humo-* 

fc^ido  cR|hiiic  opottet  dC  ia  caiu  ^idoadminiRrasc^ 
dfeoatempeme 


j 


Dea^ritU(LiUb's  & iplctif^  lipi 


Areaciif|Krifevtoportft,ftd€iff^tslia  nSdebem  ci& 
cooftipatiia,&  estccitM  awlnl,qm  confttparenc  meata 
&oppibdonlfon{(jKcreat:  Sedquta  (apra  habuit frt# 
c6aeaictittt>  nuc  ponS  calida,^  fimt  abHiubm^U^, 
•flanrai>bethoaica»cabmefKom>caaKdreoc,camoaHlb, 
carta«ttt^uli*»ciminn,cubcbf  ,curcui(,dlC  eft  eflficas  me 
d^oa/upawtum>fanicuUia,marfubtum,A  eft  finguta* 
tc»  VI  uifni,aKniha/>rtganum,raphanut,  rparagua, 
na  calida/y^  bizanrtja  alt|  aperteiut«de  quibua  quar« 
•o  uat^tu,  caroarifcua  , thenaca,  mphen»  trochilci  cum 
Kubarbar^e  eupaiorto>dc  hcca»vrtna  homtntt,dlf  ma  * 
jcimc  ia  rplenecica^atta  hutufinodi  ftipra  de  oppibtione 
bcpacu  > vnde  Au^.in  opptltttua  vero  illud  quod  cfircac 
•mniopptlacionf.Incuraoppt1actoraa  przdiiflae  incif»* 
hepatia » ni  ttaqt  collige  cum  ad  dtgeftionem  humoriv 
bocmtt  oppilationem  detteneha, oportet  te  vtt  dige 
ftiuia  calidtf  iubtiliatiuit  inciliuta  aptimia.  Si  vero  fuerit 
Cebrii,vi  vabi.gra.fy*  de  bi(aniT)e.Er  11  opptlatiofbrrtor 
fuerit  fy.de  eupacorio  aui  oxymelle  compolito » Sc  hutur 
nodi«Q^d  ll  Sierit  feb.oportec  te  hic  moderare  cum  (H 
gidti  &appvof>riaiit  apentiina^dequibut  lupra  quarto 
mdlatu^c  (unt  fyacetoluf  (Imples  dcendiuia.It^et  oxy« 
okI  valM  oay  zaccara,dl;  tn  omntbua  htt  aquae,aut  deco« 
Bionea  adiungai  approprtaiai,&  tuo  propoHto  conuenie 
tca.  Poft  digeftiuum  dei  ruacuatiuum  ex aganco,reubar 
baro>d^  magia  laudo  inhiiloneaeoru.  Item  ex  fcamonea. 
tftctn  cxaloe»ut  fupra  item  cum  elet^tuarqi  de  prylio  Me^, 
pilubitdf  huiufinodi  (bluthfu>de  quibui  quarto  iratfiani» 
db  tuibi.Cdueiut  di  calia  cum  aliquo  exditflii  (blutruia^ 
In  fineauiemcapiiuU aliquae  ponam  defcriptionei » ideo 
nuncfupCTfedeo.  Tertio  procedatur  ad  confortationem 
hrpatiiper  admtniiirata  tmuadf  extra , vr  de  oppilatione 
hepatia  didtum  cil.  flfuerRcx  oppilatione  la^  ante 

aaeatu,  vel  ex  oppilatione  edtingeme  tn  venia  liepacta  pto 
ctdauir,vc  de  oppilanone  diAumeft.  H fuerit  ex  de- 

bibtate  vtrnana  hepat»  cura  diVIa  eft  Aipra » tu  ib« , vnde 
Auic.  Siauremcau£ilmrirdebiliaietnhepatc& felkru 
returcumrcgtmtnepnrdiiftoindebilitatehcpacia.  Infti 
dbi  I mala  cots^)le«ione>auc  edpofitione»  quia  opptlarto:> 
Dc  felUa«oportct  primo  attendere  in ciui  mala  complexio* 
ne  lUa  omnia  qux  de  mala  cdpiexione  hepatis  diefra  lunr> 
nam  tlla  fum  propoltto  pertinentia  propter  albnitaiehoge 
membrovadtnutcrm,M,ppcerqualitatS  humoria  opor 
tet  icalteuare  medicamina  in  gradu  kfgidimttSc  humidi 
catia>led  cura  hia  fem per  qux  cdpiexione  naturak  hepofia 
conferuem.  lnfa^\ieropropteroppt!actonrchyftia,ac 
tende  pnmooppilaiionialocd^umorta  oppiIScta  (libftl 
ti9,d^  ipliu*  dittturnitare.N3  qd  oppilatio  eft  in  collo  edi, 
ede  t pia  eft  fortior  oppilatione  qux  eft  ad  t meft  ina,  A hpe 
fertior  ea  qux  eft  ad  ftomachum3f  otbus  fomor  eft  ejux 
eft  ex  apoftonate.  Auic.nam  in  foniort  fertiora  debemur 
^ppttaciuaalriipartbifs,vnde  procedecum  cinombua 
fgpra  qui  funt  dig^io,&  euacuatto . Sed  vtere  lentAnti* 
iiiaapenemibua*prtmo,vceftmalua,U<f1uca,endfu»,atri 
plcx^cetoCi,vtoia,  frmtna  cSta  frigida  matora , A huraf- 
modi,  prxparant  enim  df  hxc  (ireilia  multtl  maceriS , vt 
egrediatur,&  facilior  Hat  aperrio,deinde  procedatur  cum 
hia  qux  hxpar  alter  St  cxele^uanlarv.embrochte,vn<fti'# 
nibut  d^  hmdi, vt  fupra  de  mala  c^iextdc  hepati^  vt  rp* 
& exigit  difpoBtio.Hr  hic  nota  canone,  A eft  Gaf.  rnqutt, 
cum  cor, et  hepar  eft  ftigido,  tolDCorpui  eft  frigidfi : qui 
podiuf  eft  vt  icianirfaci1tu«‘infrigidare.Secundita<^  hxc 
paulatim  Huefngida  (tue calida  ipG  hepati  applicem , vt 
•1tae.non.n.(ubitaa  colent  murtetones.  fecun^  apho.f  i • 
apho.Laudantur  lynipi  deoppihtnn  calidi  fngidt,dequt 
buxfupra&GmtlnCTUmilia.Itfdrfolutiua  dn^.Etqm 
de  cuaoiattone  agicinyfiotandum  hic  intrlligi  habft  A 

debent  canonea  lupra  poflh  de  eutctnctde,  liue  6at  p phle 
biomiS»(iiir  po  fotunooem  vcntrii»  li<  maxime  cdmeo 


datur  in  oppibtione  vomirot.vff  Serapio  & cdfrrt  in  hac 
ijpf  i^emtx  vomttua,fortalle.n.apertt  oppibtio  pp  mo« 
tumipltualpetuolum.  VA  Aui.Ei  euacuatto  cG  vomitu» 
nS  iplceft  luuattuua  in  omni  iAtritia.Ec  parS  Ifra.Ei  fciaf 
tp  qn  incipit  cum  folutione,  A non  eftdt  imprellionem» 
tone  tibi  meft  vtt  uomittbua  fortibua, deinde  foUitiuo  for 
ci.Tua  9%  inierim  eft  aduencre  ft  adeft  ft.  vel  nd,  qm  opor 
tet  hic  moderare  in  qualitatibua  fuia  vt  fupra.  Item  cdfe 
rum  clyfteria  nuximc  oppibtione  exifteme  in  via  tranft* 
lut  cholerx  ad  imeftina.Exapittuia  cahdtt  frigidis  vt  exi 
git  dift>olitio,df  hiC  numerata  funt  fttpe.  Item  contingit 
vt  fupra  apparere  feritis  pp  oppibttonem  concin^tuf 
k phlegmate  vifcoro,vt  liipra,  tunc  eo  modo  vt  ditfin  eft 
pcede  co  apemtuiacaltdic  incili  uia  A hmdi.habtdo  (em« 
per  refpedHi  ad  colicam.  Qt  H fuerit  tifterittaexliccitacc 
prooenienad^  comnAiont,df  illud  eft  ex  eia  qi  (igraScac 
corpua,nincadmmiftnbia  lentHcatiuaex  fubniiamibua 
choIerS,licut  mucilbginea  (ebeftj,&  (imilia  ctioleoamy 
gdaiino.  Ot.  ft  continget  ufterttia  cditate  tmtftinoir.Qa 
colon  cura  mifta  eft.df  ex  habitis  cdprehfdi  pdc  hictlfier» 
coofidera.  Qu6d  ft  fuem  retentione  menftruora,aut  hx/ 
morrhofdanl  cura  q^raf  in.pprqarubncia.  Dccmin 
aoi  dicendi}  (p  in  rpn  nihil  agendum  eft  ruxia  ilJudSemt. 
xx.aph.).  fe<ftioras,quptudicSturd:  iudicata  funttmegre, 
nc^mouere.ne^  nouare  ahqutdiftue  medicamenria,  ftue 
aUter  irritando, fed  ftnere.  Qubd  fane  intelligendum  eft. 
Nam  ft  natura  nd  cdpkte  oparetur,iuuanda  rfteum  ape* 
rwiua  notia  A didHa , A purget  ft  expedit  co  rtubarbaro» 
&ftraibbua.  PUcuittAprtncipiq>aliquidagendn  ftteS 
buactuft,&  diuretiaa  mundi Heattuia , vnde  aqua  hordei 
eft  maxmc  edueniena  ad  intra  ft  difpofttio  tolerat,  tnqutt 
vitra  fortal&  non  indiget  Colutione  vemrX}&  fertaftefuP 
ficit  balneum  fohim.qiif  credo  miellcxricumad  auare^ 
motiommiruemtlbmutOiltem  fuperlici«l  m,led^dehoc 
infra.  Dediuturna  fruchronicainquu  Auic.d^quando 
chronica  fti  teterirta  oppibtiua  tunc  nccellariumeft  fiime 
re  diacurcuma,aut  ihenacam,&  limtita  exeta  quf  apertur 
cum  forittudtneidcftratlirer  dtabcci, 

& noca  htc  mulrx  icterix  qux  non  debent  I medico 
imroraim,nift  cu  magna  excufiiiionc  perdente, qm  vrplu 
rimum  terminantur  ad  morte.  Prima  eft  apparent  in  fr» 
ante  fqximn&antc  ligna  digcfttonisiquxquide  non  cu* 
ratur  nili  ferti  valde  exiftence  virtute.ticm  ntft  de  ventre 
imilra  exiuertt  humiditaa  A fudor  ucmria  Auxua  &hmdi« 
ftd  tfta  indigent  extractione.  Secunda  vc  Autc.qux  non 
relbluifmct^  curae  riuamattriai vt  in  pluribua  affectatur 
Tcfrta.Hippo.fextaapho.apho.quadragelimo(rcudo.l} 
cum  iaerim  duro  heparfeerir  mabm.  Orarta  cum  vri 
na  patientiaeft  fteut  ftmitiujdo  orobtiprtmndatib  tn  ven 
tre:frbru& tremor  debilis:^  debilitat  in  locutione  exU* 
quc6ictfone:&  ifta  interlicit  Vfqi  ad.i  4* 

T E RT  I V S canoncdpkfcdhbqupmatertScho 
lericS  in  poria&  fubftanria  cutia  imbibitam  refoluum 
abfte^niid^  buSt:&  liciplam  ^m  colore  naturalem  di* 
mimint.  Et  iftp  quidf  repenunf  tn  quadruplici  maneriet 
qm  eam  qu^dS  fum  qux  dmr  potabilesiquxdam  lauatiuer 
quxdSftcrnutattuei&hefaciunt  pitirimu  luuameniu  fu9 
icteriitpocul^  A bciet.  QuxdS  fum  fteut  regimen  coet 
vt  quia  tota  (lemutattupide  quibus  ofeua  lerntim.  Item 
A hxc  ?f  fubdiufdi  pAnqm  ipbru  alique  agunt  I proprie» 
catealif  veroS  quafiiSte  mamfrlbuftueflcOplrxione.  Exi 
pium  primit  vt  liim  caflia  lignea  t mix  cuprenif : lumbnci 
icrreftret  extccaiiiradixaceto%:dl:  hmfti.de  quibua  infra* 
ExnnplA  lecodttvt  exerchtu  temperata, fricatiohra,ramo 
milb,ireoa,d^  hurufmodi.de  qbus  omnibua  Hatim.  Me 
dicinp  autem  potabilca : aut  tnedrcinp  cholerp  eduettupo 
viS  vri np,aiir  per  viam  fiidDnt,aut  edticatiup  eiua  p 
fum.Et  pp  nft  multiplicare  vtrbaadrxfph  venio , potua 
domcfticua  A imanniia  valde  cft.9.aqu(  curcutf.|.i<i  j.ft 

mima 


; 3T  Traftatu».  VL"  ' V'"' 

nmttiptf.^{.«iKchsrfi|b»rzet.|^,bibaEcnbutvrqu«i, 
tuormute3c  vUraH  expedit &Uccilid4»d(etlfuuatma 
valde.  Ad  i detn.«.  radicit  aceto^a^5.i.  f . aqux  cufcuur 
^Mf).cum  zuccharo  detur  & ambula  patiens  vc  caie^ 
cx  potu  deliciat.  AUud.i|i.lubricosicrfcnote3dccato«,& 
da  ad  bibendum  cum  aqua  cufcuif  vel  acaofx  Sc  zuccha 
ro,5^eU  expertum.Q>ndam  dam  cu  Vino^&baec  medka 
cnini  debent  conemuari  vt  vide£.  Ad  idem  graiN~i  alie« 
cum  vmo  datum  mtfabitucraperie»vel cum  ouo  forbili. 
lirm  brodid  cicerii  cum  fucco  foemculi dCapq.  Aqua  de 
codlio  pUofitUg  cum  modteoVini  (latim  curam  tt^iul; 
Hx  folutiuit  poQiia  dC expertta  funt  pflulf  8^9.  aloes.), 
f.fcamoDeae  da(iicb.il.&lfinap(ici.vvnm«quartam»ru' 
be(tinilorui»;)garici.ana.$.f.fianc  pilulae  &ruautdca. 
aqua  de  £rmmibus,valeiu&  folutiua  tS  fupn  enumerata» 
AUdicinpaut  rudauus  dtdcp  Aipra  de  cura  bepacis  t)  adba 
calide  daci  debent » vt  verbi  gra  ,aqu2  cabdi  cum  pauco 
vino  vmolb  SC  rubtilf.Ire  cu  ahqua  cdlcwlmne  calida»auc 
cu msdico cheriacp.d^ hmdf.  ijauaiiup vao»& illic prt 
nii  iacie  videntur  rerpicere  folutaciem  3c  membra exte^ 
nora,in  decii  hic  agam  vt  breuiloquut  e£ctar » ve  rc(pi<- . 
ciuiuroiumsiS^nccoprchendaetqiarum  maneriemea' 
rum  regtmen  communr,vi  rupra»Lauatiu^  bciei  fune 
medicine  abliaiiuf  Sc  etiam  rcToluitue.  Bxempb  fum  I» 
nocumacaolliateciin.Itembicatiocum  aqua  acaofx^ 
aqua  labarrumn  aqua  cucumcriMqua  cum  accio  & mo 
dico  abryntbt)  in  co  bulliii.Item  cmuilio  lemmum  comie 
nit  cum  aqua  acaoicll^  bdta  vel  alia  coaQmxhs  vircutii , 
ftem  deco«flio  camomiUe  cum  aqoa  ro.d( accio  albo « it? 
decocflioFairu  exordeo  capillis  veneri*  eupatono  in  ace^ 
toalbo,&llt  tepidum.  6c  quia  hoc  loco  volo  fufFumi* 
gia  tenere  locum  lotionis  hinc  de  eu  expertia  agam.qt.cor 
lices  Fab  uum,abfyiKhium  SC  paleasdiordrt»&  bulliSt  in 
acet  0.&  ruiFjmigaiion.'m  accipianc.cxpercu»  balnea  nacu 
raiu.lic  balnea  aqu(  dulcupn  quibus  iim  herbp». 

&alia  appropriau,vt  ell  atnplex,malua'»  endiuta,  capiUb 
yencrts»cu{v'u(c>ancziitu»  iimilia.Cint  muliti  coiiferen'- 
cia.Ponac  ailr  in  tina  patiens,  & vi  quidS  periltadcc  iic  fdir 
tus  camilla  noiiS  <ie  canape  n6  dealbat S,qm  cdlerens  vat  ^ 
de  ad  exiccandu  malum  color?.  Rt  demur  per  os  prouoc» 
liua  n<3  moUu  calida&  mmgat  in  ea, ^ ii  minxerit  erit  cu 
ra  CIUS,  qni  «greditur  multu  de  materia»  & extrahatur  ctr 
cautela  ne  h-igus  capiat.ponac  ad  lc<ftu»& bene  coopertae^ 
vt  dormiat  i.5:fjda.  Etcxpotibuseicducmeniibusiuiic 
fparagi.M.i-granoru ciceru pugiUu.kcot^uaE  in aiM> 
& vafe  viireo,5c  Tunutur  mixt4>  cum  vino  <1  non  eft  nb*. 
Q|,i6 J ii  Fuerit  btbaF  ibla,&  calida.  It?  cduetiiut  potus  fU 
■Kapoiiii  tperitiiii  domeilta » lo  oculis  aut  ponatur  aqua 
?iacnicuti.chclidonix/uis  »(cd  prius  fiat  ruUumigtum  dt' 
dium.  Item  fuF^migentur  oculi  cum  decodlione  carntui 
vaccKuna  in  aqua , demde  in  agulis  oculi  ponamur  duar 
guttjr  mali  granati, dande  decoque  fub  aneribus  malum 
marcianum , & ipfum  i nuoluiu  tn  Ihipa  madeFadla  aqua 
rotTuperpone oculis.  Laudai  Aut.c5nfiuatS  abluiionem 
qculorum  cum  aqua  rouiqua  coriandrt,quod  debet  imel- 
ligt  in  principio  qn  volumus  ^ibac  aduennl  fauttsoria 
eurini  ad  oculum . iied  cu  volumus  rrlbluere  oportet  ad 
alias  trSiiie,vc  Fupra  a fi  hx  aqux  re(bluam»(ed  debiliter» 
.fiternuaciua  aut  excutiunt  materiam  ab  ocuks  & Cacte  |v 
nares  qux  debet  cSfiderari  dupliciter  ^m  q»  difpo  exigit, 
quia  fic  calida  aut  Frigida.vnde  vtere  eis  fic  in  fua  comple 
xione  diucrfificanstDam  eoru  qufda  Frigida, vt  (iiccua  bif 
cifiiuccus  iemperuiu(.«&  hntdi.Ex  caltdis,(uccus  cucume 
risafinini|dCluccusMtorum  nafiurui  «Ibccuscicbminis 
folos  vel  iiiFufuc  in  bdle  mubens  per  nodi? , dande  cola£ 
iS:  exptinucur,d;  tepidus  attrahatur.  Et  confimiliccr  con 
(aum  capuipurgta  I tuitaqi  ca  didlis  compone  vt  vide ' 
bitur,bcet  fciS  non  oportere  1 vt  cn  tibi  compbceam  ab« 
qua  la  tduriua  cooucoKOUa  add^ry»gt  (cob>pcodrK«Ua'. 


» - ? Cap.  XV. 

gUK«crlrin(,c^dittix,hcpuic^ablymbfi,ckDffg4lla.Ms 
f .cuicui;.^.),  reminum  cdiiun  bigtdorfi,  fioeu  b^gteai^* 
bugloflx.afu.M.).capillorQ  vcxadicum  (bemcuk,pccrcM 
nU^lparagt,bnirci.ana.M.f«&cuni  zuccharo  fi»  Ty.  qud 
atooaatizaur  cum  illo  puluercJt^FpicpFolq  laccg*cam  U 
gaex.5.ij.Jigcncur  in  panno  bnro  io  fy.  Aliud&cft  expe 
runcotum  Placentini,ii}quit  cxpcrimenrum  quod  ptoMA 
mus  contra  ocm  idccmiam  de  oppibcionc  io  quoaonre^ 
paiiuraliqua  decepcio.ia.prai1ij  viridis,hottubjisbbr.|,. 
pJlemorbefK&paCedle  decoquamur  inb.vij.vinialM 
donec  quinta  pars  remaneat, & coletur, & de  cab  cobtum 
lumai  patiens  in  aurora.l.iui.omm  mane  & amc corni.)» 
u).curabuur  nflericua  in  paucu  dxbus  cum  obbruatiooe' 
dixtx,qutdam  addunt  ^^peer  amaritudine  Itb.ij.  mellis  i» 
deco^tone&non  noca,con£orutappetttum,&a(ceUa# 
reEacit.  Aqua  decixflionupolytrichiper  fe  multum  va«- 
leiyfimiliter  aduntu  Item  ?t  fi  fiat  eoru  decodlio  cum  vd 
no.  Pofiremofcitoqipatiquesictcmfam  iuuancperc5- 
iidcrationcm  Huc  aTpcciu  in  rebus  citrini»,  tUudenim  mo 
ua  naturam  ad  expellenda  maicrii  cunni  totam  ad  cui  e» 
quare  alleuiatur  adiu.i ortum  oiraiionis  tn  ^axgo  vero  n& 
rumexiUis  qui  neger  hmdi  curationes, iicuineganc  pluris 
mi  eorum  qui  philolbpluuturJ\ui.&  tu  conlickfa»  . 

DciFiFcruktni^d.  Riibnca.  m. 

IC  teritia  nigra  dcFcribirur  ficut  ictentta  citrtna  & noa 
diFfrrum  nifi  qua  vbi  in  cimna  dicitur  ad  'crtrinitai? 
tendens  in  hac  dicatur  ad  nigredinem  propter  curfuna 
hunaons  nigri  ad  cucem.  A:  nou  omnes  particulas  vt  ibi, 
^proporttonabiliter  deebra . Nam  ficut  cholera  cirrino 
cum  putrefit  certiaosm  caubt,ficnigra  quartanam, 
firoiliicr  dealitf . Bt  dicitur  ad  nigredinem  ad  diA^enriS 
citrinx»d^  fimilica  propter  curfimi  humorum  lugronina 
quiefi  aus  cauta. 

C A V S .de  caufitetua  dicendo  «ppropoitsombd 

liter  geoeraiur  quradmodQamna.  Qm  fit  ab  oppibiio* 
ne  JV  mab  coplexionc . a virtute  rpib . Qncy  ^^peex 

multitudinc.(^qi'^tMer  raemiondut  cimna.Ab  oppila 
tionC  qdc  & primo  noapoFlemoCi,  qm  acddit  oppibeio 
in  coUo  qd  ell  ailltus  mdicholfx  de  hepate  ad  rplen^Af 
tue  caulaF  de  icteritta  nigra  hepauca^de  q llanm  ab  Auic* 
Hc  dicu.  Qubd  fi  accidat  oppibtto  in  collo  qdeil  m fplc 
ne  per  quod  mundificattir  rpleni  inebnchoba , vnde  ipb 
regurgnans,  & cum  (anguine  tranfiens  iccerttiam , caubt 
dicti  ictcntta  nigra  fplenaica.  Iicm  potiet  cdtingereop 
pibtioio  vemarplems,vnde  fanguinemgrofiuranon  re^* 
cipitnies  ipregrr>llus  oKlicholicus  regurgitama  fangui. 
nem  per  totum  fpergendum  ad  nigredinem  inficiens  icte* 
riiiam  caulabit  nigram,  ted  Iruem , abaruni  coparatioiir; 
Iiemaboppibiioneapotlemola.  Aaiabautc5p|^o« 
ne  iccenita  cautaiur  nigra,&  prxtertim  i mab  cdpiexidc 
hepatis  qn  excedit, ua  vt  (anguincm  adurat,&  ad  nigrrdt 
nem  conuertat.Ai  Facit  hoc  iik^  multiplicare  mclanchobi 
p'ncorpore,&hxceil  proprie  nigra  hepatica . Q.  fi  cum 
hac  Fuerit  oppibcio  in  collo  tranfirus  melicholixad  fple.' 
ni,iocres  coplaa  cru.quia  propriifiimedKaur  mgra  he^ 
patica.Ec  quibus  patet  cy  aliqua  icteruia  nigra  dr  hepati* 
ca  brgc,aiiqua.4)prqnime.  Qficgcaulaturimab  cbple* 
xioneirigida,vtquu  Frigidiiateh^cis  excetliuafaflguia 
mger  fiat.Ex  quibns  apparet  q>  i toto  dupliciter  pdt  con* 
cingere  iccemia.  Piio  ob  cabditateexceirmi  m toro  ed* 
fient  ?, vnde  (anguis  aduritur  & nigrefeit,  ficut  accidrr  ei's 
qut  longi  mori  contrahunt  in  folc , ficui  appara  tn  irine* 
raniibus  longo  rpe  per  fote,vt  his  qui  vadum  ad  fincium 
lacobO.  Secundo  i mab  frcgidiiace  in  roto  exnte  (angui* 
n?ctairbite,&  nigrcFacifie,vt  appara  in  his  qut  aimba 
guineit^inunfihyeroit.  Et  cum  vides  kicrinS aut  ci. 
crmiAuc  nigri  caubrimer  corpus  loifi  fiirpicamdehy. 

IQ  vtou  hx^do  ea 

netiJia 


/ ' ■ Dcxgritud.ftUis&lpIcn{s. 

Kalii  camiprio  litpMi , quii  priiieip»li  cxKnc5i«M.' 

Ec  llirirturequidem.qutt  dfbthoKttutfortinidiiKiVt  fij 
pra  de  cithna.  ConhfViinaltftudm  ueUetetKione>& m 
cdfidcra^pporrionabilirtr.  H«tatcbol»(,qfic6hinguti 
lur  A faciunt  tftfHrrtciS  mtdtf  magti  aut  minus  altero  parti 
ctfpamicnremoiat&cftqfkpcum  nocumento  invirot^ 
ip(b9  membroiai^<;p  inaltero  im  ac6dt(/ft  qif  qp  vt  hpc 
f^ntia  nigra  6r,(icuc  crtds  acgrnudtnit  (plcnts,&  ^ Hmi 

cii  qtnrcutKp  n5  rcrmmrctrur  natura  tcdentadpart? 
otcufConis  pp  caulam  noctu9.Br  proportinabtltter  ium« 
mattm  de  cauitt  erus  dici  poteft  quod  de  ctirina  dicebaC. 

Quotium  omnes  fuccaulk  reduci  habent  ad  tres  ad  ma« 
bm  complexionem  cn  apoftemate>aut  abTq?  apoftemate* 

Ad  opptlarionem.Et  temo  ad  virtutis  debilitatem. 

SIGNA  demdnrattuai(5bntt«nfgrs(umcolor 
liciei  niger  A totius  A magis  ^ in  citrina  ,quoni9  nigre> 
fdt  ex  adullionc.Iccm  vrina  mgra>et  cgeAiones  nigrv.Bc 
q5<|i  egreditur  in  egcftione  fri  nigra»  A Hi  Hgnum  (orte* 

Signa  fl  fuerit  cu  oppilatione  viae  inter  hepar, & fplenf» 
tuncaderit  grauitas  durities  aut  tumor»  vel  inflatio,  fple' 
nis,dc  pondus  Hib  coflis»di!  latere  (iniflro.Et  fit  hxc  leca« 
dum  plunmum  per  le  incipiens » Uca aliquando  eam  an . 
iecedatcimnaquodeftraro,d^citnnamin^  fit  9 rplene» 
ied  bene  nigra  fit  ab  hcpatc»&  (ficpHi  myrach  exienfum 
cum  grauedine»&  dolore ellfm  plurimum  cum  Hyptici 
tate  ventris»&  cum  ea  Tunc  aliqil  mala  accidentia»  vc  trif^i 
eia  vaneras  fine  caula  A huturmodi,&  qnfp  egreditur  co/ 
lor  niger.Item  adell  difbcultas  dormiendi  fuper  latus  (ini 
ftrum  egeftiones  nigrae, & vrina  ut  di^um  td,  (1  fiie 

sit  vitio  oppilationttcholer«yVel  hepatis  antecedit  idle. 
fitiacurtna,vel  vfndis>&  dolor  latens  dextri  iub  coflis, 

A grauitas»^  vrina  citrina  vel  viridis  aniecedii  mgram, 
quaeinifla  mgra  itfieritia  vino  hepatis  apparere  foler. 

fl  hient  propter  apoflemaatbmnt  figna  apoflrma/ 
sis, de  quibus  infn  (Ua  rubrica.  Et  bi  Aae  ab  hepate  figna 
quia  prtutin  hepate  apparucnim  figna  nocumeniieius,& 
co  tempore  fplcn  e(l  (aluus  nifi  per  communicarem  hepa « 
sis  fijerit  laerus,&  non  cft  nigredo  pura  ficut  in  rpletietica» 

A in  vrina  non  apparet  digeftio* 

Signa.fi  fuerit  vitio  malx  complexionis  calidae, & de* 
eae  erit  nigredo  ad  cttrtnitatc  decimis.  Qubd  fi  fuent  vi« 
do  calid natis  cum  humiditate  erit  citrtnitas  cum  rubedi^ 

CK.  Qpbdfifucnc  vitio frigiditatiadf  ficciians&  ftigi' 
ditas  bienc  dominans  declinabit  color  ad  vinditaiem » fi 
ficciias  dominans  tendet  ad  nigredinem.  Qubd  fi fuerit 
cfifrigiditatc  A humiditate,hamiditate  vincente  declina 
bh  colorad  dcnmtaiem  quandam  A fiflicitatem.  (l 
bierit  bigidicas  vincens  decimabit  ad  viriditatem.Color 
autem  rplcneticc  non  varianir»(ed  vousrfl  Autc. 

PROGNOSTICA  mgra  eft  falubrior  citris 
m,fed  citrtnaaliis  panbus  citius  curatUTyde  reliquis  vt  de 
cimna  confidera. 

C V R A canonesincuraica^i^erttiae^cdendueil 
cum  canonibus  ,pponionalibusrrgulfs,quf  de  cura  i^t* 
filix  citrinx  dit^x  funr.vnde  Auic.  Ipfam  ailc  itfleritiam 
citrinam  cura  cum  eis  quibus  curatfpf9mi(flerici8mci-> 
tnnam  A cum  eis  ^x  fortiora  fum.Forttora  ttaqi  in  hac 
exhibenda  fiinc»vt  tii  fequtnii  rubrica.  Tu  tamen  aduer^ 
ee  ne  nimium  calida  aut  fubciltatiua,aut  multu  fortia  ape.» 
siciua  exhibeas, ne  propter  rantatem  Tux  rubiiamix  muU 
cumlxdacur^  debclicetur,mmquid  ranus  membri  con 
fideranda  fit  in  exhibitione  medicinx.  quarta  primi.pri^ 
eno  ca^ad  modum  cius.procede  itaqi  primo'  cn  regimi' 
m in  propofico  caufie»quia  contrario  illi.  Secundo  cxhi.> 
bc  dtgeftjua  flbi  conucniencia  ex  calidis»aut  frigidis  Tupra 
quarto  na<fbmi.diC  vt  copioflor  fis  ponam  in  fequemf  ru" 
bricimulataliafimpfs^5ccompofica.  Terttoprocc' 
de  ad  euacuatiooC  cum  phlebotomia  fi  expedit  al  foluti* 

iiis^clyftmbut^iaaclyftcsahoccafii  mulcu  cbmeo' 


192 

dani.  t{<  cu  dtuerfiuiscdfbrtattuis,vt  restpla  expoftube* 

Vnde  ordinacim  procedens  iuxra  feriem  cautarum,  di« 
cendum  premo  tnhi(fbi  ex  opptUcione»vtef>du  efl  aper 
CIUS  tn  via  abi»  A potus  in  digcfiiuis » vc  fupra  de  citnna 
qux  fint  fubtiliafiM  apertciua  fplenem,&  humorem  me<* 
bncholicumrefpicscnna,vtfupniquario  iraiflatu*  Dc 
cuacuationc  dicendum  pnmo  luxia  ilb  qux  dud  dc  dcrt« 
na,  quidem  inpnncipiocompetit  phlebotoma  de  falua* 
celb,aut  bafiUca  fimftrx  manu^licet  Aui.  videatur  xqua 
lirer  modera  re, df  artare  hoc  didum  meum  cum  dixit.  In 
illa  autem  qux  fplenetica  efi  confidera  an  illic  fit  repletio 
Cinguineaplurtma,quare  phlebotoma  bafiltcam  finiflri 
A bluatellam  pofl  eam  in  de  cura  citrinx.  vt  fupta.ln  op 
pilatiua  vero  tllud  quod  cSicat  omm  oppibtioni  eft  cura 
oppibiionit  pdtdx  tn  capitulo  hepatisex  phlebotomia» 
dCprouocaiione.coitfidera.  DeeuacuitiuxpeTfccefiiira 
aut  per  vomtium  dic  proponionabiliter,vc  Tupra  de  dert 
na.  Nam  hic  accipe  Tohitiua  mebncholixtde  qbus  quas 
rocra<fratu»tuo  propofico  congruentia  fimpltcia,aui  com 
pofiia,de  quibus  etiam  in  Cequentibus  rubricis.  Cl/fte* 
ria  hoc  loco  maxime  commcndantur.ia.aquam  decipio 
nts  pororum,caulis,(iclx,fenx,epfthimi,polypodn,rqui^ 
nanti, cufi:ucx,&  aliorum, dC  fic  fplencm  rerpicitttum,  de 
quibus  in  fequfci  rubnca,&  cum  oleo  de  capparibus, vel 
de  oliuts  cum  fate^addendo  etiam  diafenx,&  huiuftnodu 
Ad  exirad^ ad  Ultra  applicetur  fplenem  rerpidemta. 

Item  tertio  confortetur  fplcn  cum  applicans  imusec  tx* 
na.fy.c5fe^ionibus,ele<flu3rns,&  huiufmodi  empbflns 
vnguemis,romematiombua,d^  huiufmodi  de  oppibtiuu 
A aliier  accenuactuts,vt  exigte  difpofitio » de  quibus  om« 
nibtis  fuis  rubneis  flacim  ponidts  de  ipfo  fptenc  A difpo 
fitionibus  nus,df  didirm  cfi  vt  exigit  difpofitio , quoniS 
aliter  oportet  procedere  in  calida » aliter  in  frigida , altice 
exifiemeftb.df aliter  nonexificte,  vc  propornonaliter  dc 
dtrina  didum  efl. 

Expediius  de  fplene  quantu  ad  eiusdefcripn'oii?»  anaio 
mi9,et  particularf  difpdnr  ctus,i}  eft  identia  nigra,aggre 
dior  cu  dei  gratia  alias  ipfius  difpcfiitones,  de  quibus  vc 
dealtjs  hepatis  proporcionalitex  agendum  cft. 

DcrrutlacoplexioncSilenu.  Rjth.  IIIl». 

Et  antequS  aliud  dicam  de  cura  eius  prxmiitam 
qux  funi  fplent  conferentia 3^  nocenna,calida  A fri 
gida»vthtsnocis  faciliusindus  perf^am  curam 
perueniamus.Es  anende  pnust^  vc  d^ur  infra,  curx  di 
fpofiiionumfplemsnonfum  negligendx, quoniam  cito 
figuntur, & cauCi  dicetur. 

NOCFNTIA  fpleoi  fuoc  o!a  frigida, nam  ipfii 
fua  non  nacuraltfrigidiiaie  membris  etiam  vicinis  codic* 

Omma  grofta  quoniam  fune  apta  nimis  ingrofiare  cnace^ 
riam  erus  qux  ex  fe  groHa  cft,item  oppibiionem  inducc' 
re»item  omma  conftridiua»&  fortiter  fty  ptica,  A ponti* 
ca,propter  quod  in  medicinis  fplcnts  aceto  vtimur.  Om* 
ota  vfiofr  quia  fiaJiter  in  eo  (umusy&  vapor,  includitur* 

Ec  omnia  qux  propter  groftiticm,&  vifeofitate  funt  apta 
nocere  hepaci,ut  paftillma  dulcia»grofta, hc.de  quo  indu 
bi7s.Coitus  poft  cibum , A fimiluer  balneum  poft  eum» 

Crapula &roaximcnodurta.Omnisemunctorioruim>  , 

munditia  A fpecialiter  fintftri  inguinis.  Omnis  mala  ds* 

fpofiiio membrorum  affinium. C^xltba  fonti venirit 
concuftio.Omne  quod  humores  in  corpore  ingrofiat, 
fibris  longa»<&  fpccialiccr  ouartana.Orone  qd'  mebncho* 
lia  fupare  facit  vc  nimia  folii  udo»trifttita»&hmoi.  Aqua 
frigida  villi  cius  ^ H hepactcis»ilcacis»colicfs  nocn.Olt 
poroiycorportsopptbcio.Vinuacida,pomicu»uinugrof 
bm,muftu»panisazxmiis»ana,frixa,pjfce^pinguta,  frlfii.  GerraM** 
Vnctofa  ^ tnflamaui  in  mehncholiS  atkiftS  cducrtuniur  ni  cor  uc 
ex  qua  poftea  generatur  lepra»p]{  quod  io  Alemaroi  mul  prrimS 
etreperiuoe  leprofi  ex  vfii  bucyri.Legumixa»elera/aftiialeproft* 

maiddae 


= ■ Traftatu*. 

■I  vdme  inti^ti»  Ciliiu«.Caro  bauiiUyporceliorumsiuei 
aqiiauc^ne^lU,pcrlica,co(fljn4tfiuiAu«  UBouturi.Om 
nes  fru4fiaaaquoG.Bc  rapa  quam  m gcneracioc  habcchsc 
kMundioo  vuuperacur.FiCuagioirx.Splen  cumalibcc 
aoian  iitt,lioet  omne  membrum  Gbi  lumlc  cdforcci . ucoa 
•er  grolIis,paiudorui,au(ifnakr,&  nuume  quando  ((Ut 
prxceiliicjlida»qux  nimium  aducu  bumorea. 

CCNf£R£NTtAau(  (unc  hu  oppoGia.  Vn 
c5fcoinra|?cnemia»diurc(icat(4ibuIi2tia  valde,  de  quibua 
infra  lo  Tpab  canonc,molli6cantu,u<cuoGcatcc6rumctia» 
DmguiiK  i rocUcholia  mudific5cia.Bc  dcfccdcdo  adrp5lia 
pro  o(  pane  pon^  primo  calida  cdferftia,  deinde  b^igida» 
Catida  f uc  abrymhifi,acoruMgar.icuMmoniacu , apiu, 
•grtmonu,ariUoIochta^iti«,b^onica,camcdreof,cap 
parui,caulea,ctcUmcniCypcrua>coftum,dtacucuxma,  dia 
trionpipcreon,ebaius,h(dera,hxdps,elleboruf,epiihim^ 
fi  luceti  alboiin, lacca,  lapaciu,  lapis  lazuli,  lapis  armenut, 
kmircui,lilia,mel,aiemh],racrciiTtalif,  nadurciuro , nus 
mu  rcaca,oua,origanu, oleum  amygdaUru,pairulz,  pa(li» 
nacha,pconia,politridi,puicgiu,pranium,pulino  vulpis^ 
nphaaus,rucha,radia,capparoru  4&:e(l  GnguUre, radix  gc 
nrlUae,(aluta,(indaraca,(i:iix,(crpiUum,ryru.dk  calamcn. 
to,de  (iicadoa,ryru.deabrymhio,rcolopcdru,(anguis,hir 
a,rpica,TqniU],ram)rifcus,crtfera6errugtnea,thimut.cro. 
chiici  deabrynchio,trochifei  de  capparibus, vrioa  hoU  3c 
^ . cer  in  dte  fu mpea  cli  mirabilia. Vicilcx(in«fciAit auriget  eft 

* optimu.Vruca,hieradiy^Topus,ireoa.  Frigida,acciu, ace 
**  ' uirquilliticu  decoplexiooe.cuif  dupIVGoitderyru.acc/ 
iofi>  Gmplici,alcliecheagi,aqua  fcrraca,blcia,coralii,cor/ 
nucerui  vllum.ta<fcucaBGni,morus,royrobabiii  omoea, 
VICIS,  viola^^  huiufmodi.dc  quibus  eium  compollcia. 

Q.  V I B S ncpoGiis  accende  canones  hos. 

Pf imus  (p  non  parua  dtligencia  (btlicicU  eueS  dirpoG  * 
tionum  fplems  nec  pro  paruo  rcpucetur,vc  fupra  Sc  cauCi 
quoniam  cico  tn  eo  (gruudinef  firmamur  ,3:  duncicm,«SC 
oppilacion?  cauCinc  .ppier  fubdanuxetusliquidiiaiem. 
Icem  quu  mebris  frigidis  circundacur.  Icem  Si  ame  ma< 
cra,coopcr{urS'lce  am  eius  nocumccu  (laiim  coicacur  bc 
paci,vt  fjpra  de  cauUs  hydropifit-Icem  3C  coci  facilicer. 

SecunJotcpvalalpleneticiGmde  tamaiirco  (ihaberi 
poteH,vel Ciltem ponScur in  wie  fisa  modfmelli' 
ge  de  uaGsctbi  &potus,idcmeric  fi  erunt  de  baxino,quU 
de  radice  efus,vel  de  gencflra,  vel  de  falice. 

Tercius.cp  nunquS  vtarit  diurencis  maxime  fplene  exf 
(lente  duro  vel  oppilacoiu  applicet  rcmolltemu  extra, 
Si  imu6exhtbcndo.Item  nec  exhibeat  (bUuiua  ance  diure- 
ticorum,remollientium  vrum.Iiero  nccad  exiraappli 
cabisrcfoluctuamllremollictua  prxcdlerinc.Iicffl  nota 
q»  ficuc  reubarbarumed  medicina  propria  hepaci^ita  Si 
lapit  lazuli,&  armenus  (pleni. 

Q^iarnts  licet  cura  (plenis  fic  proxima.  Si  fimtlit  cu« 
rx  hcpacif,nthilominua  diifirranr.pnmoex  parce  foniiiL' 
dmii,&  debilium  penetracionis&  non  penetracionts  me 
dicinx.nam  forciora  debemur  (plent.  Si  pctietrabiliorta* 
immo  admifceri  dcbeuccum  hu  qux  betunt  eas  penetra^ 
Aceti!  I vtplurimum  medicinis  fplemt  cemmifermut 

fplenit  K^um  nuxime  quando adexira  applicantur . Mtdictnx 
medica  nS^fplenttdebeme(leforcioretadimra$ad  exirapro^ 
■iitub**  pt^rfitumrplenismagfsinprofiindo  ^fiihepar.Secun' 
do  (3  ad  tmra  et  fine  alceraciux etiam  quu  diflamu  maior 
vcl  via  longiar.Tenio.f.grattaeuacuationtt,quiahumor 
miM  ineptus  euacuationi.  T u came  caue  fic  tn  pni^ipto 
Splcrut  fic  (emper  menti  habeat  qubd  rpten  eft  mem 

dcT'ri'  bcilicer  dillblubile  cum  (tc  quxdam  ^guinit  tur  * 

buteiKia  in  rpilTitudinem  redudla. 

Qjimut  cu  medicinis  rploiit  i}  ad  intra  fiimucur,po 
oanC  ci^ruStia  vircuti  mcdictnaqretus  vc  aliqd  vifcofii^ 
vcl  gumi  fi  nd  c6ferret  ex  k ipfla  (plent  ne^^peer  longi 
dgdioc  vwimiiaw  vinus  aicdicin>rua.(i^i  iothfftt» 


'X,  • Cap.  XV. 

capooimutopiumquttHocafS.prfinoapiiififi» 
t'i  ^xcusq»  (plera  mcdicinnacucat,vc  efiaccioapplia* 
mui.n5  fic  auc  (ecurc  bepacf>Iao  ulea  n6  debm  applicfi« 
ti  oifi  magna  exifl^cc  oeccifitatc.lii  (pleni  (ecuriut*applif 
camus eiappr^riaia,dfcon£Druncia,&(lypitc5aa^  he 
Mii.Nil)cpatiiia  foicucrdypcicand  (untappUeanda  IS^ 
ieuioca  raultu,quu  in  hepate  magis  timemus  of^latsoni 
^ in  (plene  propter  vMs  fortiter  angufiiotcainhepate*  . 

Septimus  c^.magnacxate  repleitone  (ancuiiHs  metui# 
choiici  bccrc  debemus  phlebotomi5  de  baulica  nigra^ga 
(aluatelU  cJl  nimis  parua.Iic  fi  maior  fucru  abundacia  di 
ucnedodCcuacuado5(lipcrioribus  bede  bphena.Q^fl 
timeremus  de  periculo  capicu  bc  de  venis guidcz.  quaa 
v(qi  modo  non  vidi  phlcbotomare.4&  lu  confidera. 

C A V S ^ prxmillishu  generalibus  a mc^deuema 
rousadcuramipfiusnulxcdplexionis  oporicc  eiuscau^ 
Cu  5 quibus  eucnirc  poterit  cnumtare.dcinceps  uetp,d^  dc 
ea  di(lin<flionem  ponemus  .Splen  naqi^m  plurimfi  pati* 
tur  5 mala  complexionf  frtgida  qux  aliquando efi  maic« 
rialis . aliqn  ab(qi  materu . Cuius  caub  aut  maieria  fuit* 
aut  nimius  pocus  aqux  Irigid3,d^  (piliier  in  febribus.au( 
(Ucto  in  ea.  aut  (uper  lapides  frigidosoiuc  v(us  rerum  frs« 
guJarum.aut  nimius  ianguims  mixus.  auc  exerciiiu  force* 
ad  quod  (ccuu  e(l  rt(olutto  fortis,  propier  quod  (plen  cA 
infrcgidatus.auc  proUxtias  xgricudtnis.Ei  fi  cum  roacecA 
auc  eius  caub  efi  phlegmaoiui  mclancholia.d;  horti  figm 
comprehenduntur  ex  eie«Sibut  iprorum  humoru  dc  qui* 
bui  Aatim.  Fatiiur  mala  coplcxiooe  calida  fine  ma« 

terta  Si  cum  maceria.  Ab(c$  materu.  vt  fiioc  cibartorumi 
db  potuum  calidorwd^hm^u.iSfquia  prxceiltc  xgritudo 
calebdliocKin  i nduccs.S  t cum  materu  auc  (anguinea , aut 
cholerica,&  ligna  dicenda  demooilrant. 

S I C N A demdfira(iuacalidicacfseius(ufufiaB.in« 

flatio  percepta  in  lacere  fimflco,&  corcupuo  coloru  decfi 
cuntu  ad  nigredinem  cum  claricate.  Si  conturbatio  albe* 
dinis  oculorum. cum ca(u  appctuus,&cius  vrina  rfl  fipcA 
Acolorau&reliqaacaltafigmficamiacaiidiuic  dc  qui« 
bus  (xpc.  Fngidiuusauicm  figna  (unc  conuerfio  col»« 
risad  nigredinem  cum obfinsriuie,d^iurbacso  albuginea 
oculorum  cum  Iiuid<cate  vcl  plumbetiare.&calusappeti 
cus.eo  q nihil  dc  mclancboUa  mandatur  ori  fiomachi  vt 
ipilim  confortetur  vt  c5(ueuu,quu  nihilatcrahu  (plen  de 
roclanchoiu  ab  hepate  ,|^cr  debilitatem  eiua,de  q»  locua 
circa  (plencA  frigidus ui(fcu,&  vrina  apparet  curbida,(iid 
clara.Tuperius.  biccicatu  figna  (unc  durities , Si  debiltiaa 
corporit,&  grofiaudo  (anguinu»&  vehememu  mgredi* 
nit  coloris.  Humtdiiatis  autem  leutus  lateris  Gnifiri» 
molliiics  corporis, groiibiudo,  (anguinis  nigredo  ttabena 
ad  albedincm  plumbeam. 

PROGNOSTICA  pinrimx  (grttudines  (pic 
oesicx8umnales(umdlifiuctnhtsquimiilt5a9uS  btbuni 
(rigidam  in  (cb.&  m his  qui  (5gas  pafii  (unt  xgriuidinesk 
(plen  impinguat  corpus  cxienuatur.nam  exeo  ficlx 
duur  virtus  hepatu  quare  minoratur  (anguis.  Bxttnua^ 
tfo  (plenis  fignificat  humorum  bonitatem.  Iu  xgriiudi* 
bus  (plenis  augetur  appcitius,d(^  quandoqi  deftr uitur  ma« 
xime  quando  cfi  mclanchoUa  (upcrcxccdens.  Aegritudo 
(plenis  fit  in  re  multarum  xgriuidinum  percilcnttaru  que 
cx  venenoCi  mclancltolia  generatur.  V rina  nigra  fiuc  An 
guinra  nigra  tn  fine  xgriiudinum  (plenis  bona.Et  dc  pro* 
gnoAicislaiiuf  quxrc  lo  firquemi  Rubrica. 

C V R A canones.dl(  pedens  ad  curam  poA  canonea 
generales  fic  pofitos  ponidx  (unc  regulx  pamcularct  qui 
bus  perficitur  cura  cuiu(cun<p  malx  coplexioras  (plrniai 
Si  propter  hoc  nou  q>  dufium  cfi  cura  di(pofi(tooij,;fciia 
cfi  fimilis  curx  dirpofitiooTi  hepatis.  Vfi  Aui.  cura  eA 
xima  curationibus  hepatis.  Bi  ideo  canone^  hic  ponaatul 
dc  cura  malx  complexionis  fellu  funilesilUs. 

, Phmoita9ot^nadtp5ciUd2autfrigid5uiexigitdt« 

^fiito^ 


• - De  3egn*tu(].feIIis,&  fpicn». 


fjwlftio,  idtitmm  eoniin««d  ipBiu  lamralcm  coaplc' 
xioneni  (eruandiin  dScompontioncm  ciut* 

Secundo  digerat  fi  maiertalueft  vc  exigit  humor.  Si 
vero  fola  fufiiciDC  alieraciua.de  digcftiuis  oon  oporcec 
tixare.nam  cala  apertnua  macertS  iplam  cncbocliolicam 
vel  phicgmacicaoi  de  quibus  fupra  de  (bda.d^  quarro  cra> 
diacufiinc  conuememia. 

Bt  cofimiltccr  cuactUtn  maceriam  melanchoIicS  phlc^ 
gmaticam  aut  cholertcam,vc  poftulac  matma  peccant. 

Qtiibus  pcnicfiis  applica  ad  cxcra  auc  ad  intra  remoUic-* 
tta  primo, deinde  relblumrta.  Incau&bigtda  digeratcu 
oxymcllcdc  radicibus.  Item  cum  oxymctie  fquiUttico. 

cuacuacur  cumagarico>fenar»vt  tnfia  in  rubricis  fequ^. 
tibus,  &cum  euacuaciuis  melancholiz.  fupra  quarto  cra<» 
datu  demur  crochilci  appropitaci  de  cappanbus^de  eupa 
torto. vc inlia.  Sacdleturrplencura  (acculoex  roiltoaf^ 
Cico  lale,auena.  & fi  vis  ad^  ex  tlqs  appropnaiis  vc  efi 
piretrum,  cofium  & huiufmodc.  Icem  per  os  decur  Itn. 
cuaCCTUtnacum  vino.xxx.dicbus&  multum, ac  poi^er 
acu  in  exccrwando  fplencm.  Item  fiam  cmplafira  ex  di« 
dlfs.  Tu  tamen  fis  memor  canonum  fiipnpoficoru.  VIm 
autc  materia  hiem  melancholica  eropUtfira  cum  optima 
dialchea.tcemcum  Canna  lim, butyro, dcnern  perosda' 
bis  diuretica  cum  remolimuis  mixca,  vi  efi  mahia,  meli' 
lotu.brancha  vrfiita,bc  amygdalarum,  butyrfi&hmdi. 
cunqimaieru  hierit  remollita,  aut  membru  ipfum,  tue  ft* 
curius  da  digefiiua  diureiica.&euaantiua.dande  cum  (b 
lutiuis  otelancholix,  rupra.iin.cni«fia.&  de  phkbotomu 
ajK  vc  fupra  dufium  el^  Hofi  autem  has  opcrationesbq 
cfiuarium  ex  calidis  diureticis,&pofi  ipfum  fi  videl  phle 
boioma  ex  (aphena,  vel  ex  i^luaiella.A  in  fumma  procede 
cumcofotcantibusrefbluentibus,  vt  debepate  dtdiu  httt, 
Hcficucdidbl  efiincaula  frigida,!»  ^sportionabilitee 
age  in  cauCi  calida.  Vnde  fi  fucm  appares  vicium  fangut« 
ausperfigna pblebotoma.de quain phlebotomia  dtxsfii* 
pra  quid  mihi  videbatur.  Deinde  ctiacua  cum  rauruiifi.' 
cantibus  faoguin?li  melancholiaj&  vtcre  diurenets  £n'gi' 
dis.  Qubd  fi  fuerit  materia  cbolciica  da  osyziccarS  ctl 
fyr.de  radcabut,&  localia.reprtmaiur  in  lua  calidtatc.4SC 
cuacua  cum  reubarbaro,myrobalams,ca  umarifeis,  bo^ 
raginis,d£  fimiliumdecoiftione.  Deinde  ingredi  bciM 
balneum  ex  folns  vimacum,malux, violarum;  hepaticv, 
lcolopendrix,&licis,iormentella>  abfimhco,&.*  radiabus 
ficeniculf.  Item  pofi  exitum  da  aquam  cnditfix,fcolopen 
dnx  cum  pauco  zueeban,  & fi  opus  cfi  phlebotoma 
bc  de  bafilfca  firafirx  manus,  vel  de  laluatella.  Appii' 
ca  deinde tmua& extra  inbigidantia  dCcoforumia  exele 
dtu3rijsconCedbombits,croplafirts,vn^'onibus.  Qubd 
fi  adhuc  videtur  experire  applica  Cinguifugas  fupra  iple" 
nem . Ic2  vencolas  cum  fcarificacione.  Et  quontS  ranf« 
fimum  efi  q>  fplen  patiatur  malam cdpicxtonem  fine  ma^ 
teria,df  mala  cum  maceria  quin  ibf  fii  dumies,aut  apofie 
sna  fiue  cumor.cum  etta  Auic.de  cura  male  complextbnis 
cius  oon  fecerit  roencionemmagnam,&forcafie  propter 
hanc  caufam  hinc  llipcrfedeo  ^ multa  remediorum  narra' 
rione.Nam  dc  his  multa  lo  fequemibtM  rubricis.  SuffiiciSc 
fia<;pabi  hxetn  prtncipio  deipb. 

Deap^hmdabHsfi>lauf.  Ri(bnc4.  V. 

ETlicetnomcnapoflcmacisfeadomneexccndac  coi 
lc<^ionc,m  qua  apparet  iumor.&  tnfiatioin  mebro* 
fiue  fit  i vcncofiaie.flue  ab  aquofince.  fiue  fuerit  ab 
humore. Hic nmen  per  apofieou fplenis  ituelligo  colle> 
tftionem  in  eob^Ui^um  apparentia  tumoris  vel  infiam 
snaciomsab  humonousper  venasad  ipfum  membrum 
fluentibus  ibim  cu  infttfHone  bnguims  manentibus.  Cu ' 
ius  caula  fim  plurimu  efi  materia  melancholica  grofla  SC 
fle  patet  eius  defcriptio.Bt  ad  ipfusn  raro  (equic  ^b.cuitia 
conuariu  cfi  in  a^c  hepaoi  d)ptcr  nobUitati  cxui  dC  octu 


venanlab  eo.Namacddenta  apaciscaffdfraro  infj^enc 
rq>cn'unf.  5^  fi  acadrt  eiapofiemacalidu  fiacimltmraic 
ad  durif qm  (anguis  qui  pertKnti  ad  eum  vc  nutnaf,  eft 
(anguis  fpilfiis  qui  induraf.  Vnde  apofiemata  fplenis  funt 
bn  plurimum  dura,licet  in  quibufdS  hons  fine  mollia,  6C 
calida  ei  acdddn  fune  ^m  plunmum  Cmgutnra,ran(inmc 
autemaccidum  cholertca,  qm  fi  cholera  fuperabundat  ad 
chyfitn  Sc  nen  ad  fplenen  mmtf.Bc  d raro  acciduru  phle<' 
gmatica  mollu,quod  fi  fit  hoc  eft  quia  phlegma  grofiuiq 
aggregatum  in  hepate  per  vii  indigefiionis  per  porot  oc* 
cultos  ad  tranfmmif  retineturqi  Sc caui^t  tumorem  i 

quo  ettS  phlegmate  qnep  cau(aiur  a^  ventofum  in  fplenc 
ipfo  phlegmate  veiuo(»o  k dimtnuu  calidtiace  fplenis, dIS 
loco  vno  aggregato,  (eu  ctaufo.  Qubd  fi  comingamlem 
verxcfiiatr  nc  generatSettS  per  loca  vacua  fplems  difiun* 
dticaubcur  inde  inflatio  vaofii,qux  omnia  addiia  fum  ad 
dicendorum  cUrioreni  dotfctioam.Tu  tamen  fcito  tp 
plunmum  abfoiute  ulcapofiemarfl  melancholicum  ex 
uifertori  parce  fplems  propter  grauitace  humont.  deinde 
pblegmactcum.raro  cholericum.  Kcfpicic  apofienufple 
ms  quatuor  flguras.  Prima  efi  rotuda  vc  quSdo  nus  ma 
terta  efi  in  cufptde  dus.  Scd'a  efi  lata  vt  quSdo  efl  matC' 
na  ^ro  planiciem  fplenis.  Terta  cfi  longa  grofia  quando 
cfi  materia  lecundom  l5gum  fptenis,&efi  multa.  Q«r/ 
ta  cfi  longa  lubhlisyquSdo  cfi  matena  coUctfta  fecunduoi 
longum  fplcms>dCefi  pauca. 

C A V S jE  licet  in  modo  caularum  eius  fit  proce 

dendum  eo  modo  pponionabiiitcr  vt  dc  apofiemate  he.* 
pacis, »men  vc  abi  CQmplaceamaliqua  ficnanabo.Nacn 
arr  grofius  ficutpaiudofub^eraucunalis,d^  maxime  qu3. 
do  prxcclihr  xfias  calida  multum, qux  humores  multum 
adunt.  Nam  ficut  carbones  igmtt  cum  cxtinguumur  3 
bro  efiiciumur  terrd  nigri,  ita  di  humores  xlbitis^  frigi' 
ditate  aucumrali.  Et  Auicen.  phirtmx  quidem  xgiitudi* 
nes  (plenis  fum  autumnales.  Nam  curo  autumnus  humo' 
res  incineret. fecunda  primi. &pliirimx  xgriiudtnesfple- 
nu  per  incineracionem  melancholix  grneremur.frquRiir.< 

Item  vfus  mulix  aqux  frigidx  in  febrthus  confiipami.' 
bus  materiam  in  fpkiK.  Item  rerum  mulitplicannfi  mC' 
lancholia.de  quibus  fupra  de  hts  qux  nocem  fplcm.  dc  tu 
tbf.lt£  longitudo  quartan; .A;  ena  alterius fcb.in  qua  pars 
grofia  terrefiris  ,ppier  indebitam  euonem,aut  propter  de. 
biljcaiem  virtuttsiranfmifia  fuerit  ad  fpknf.  Vnde 3 cafu,‘ 
perculdone,  oppilatione  maU  cbpiexione  d^hmdi  acci' 
dicapoficma,vttnde  caufisapofiematis  hepatis  didum 
cfi.  Sed  nota  mulriplicacto  phlcbocomix,  di  maxime 
cum  cuacuaiur  ab  eoefi  caula  generatiomt  apans.Eir  ficut 
apa  fplenis  permutari  poteft  ad  apo  hepans  ita  ccomn,& 
efi  illud  plurimum  rcfpedlu  permuiacionis  fii lenis. 

SIGNA  demonfiraiiua  dolor,  dcgrauicasintatf' 
re  fimfiro  percep»,qui  C}uidem  dolor  extenditur  vfqi  ad 
diaphragma  maxime  qnapoftema  cfi  magnum,«&Tnbalt 
Kr  cOitarc  ipfius  ad  diaphragma  qux  ebitas  non  efi  muU 
tum  propinqua,  vc  notat  (cnllcs  in  anatomta.  Et  quandocp 
afcendit  vfi:p  ad  furculam  &ad  humerum  finifirum  pro' 
pier  cbrounitacem  fplenis  ad  furculam  per  ful^nforu.  vt 
in  anatomta  dnftum  cfi. 

Signa  fi  accidat  apofiema  in  parte  inferiori  fplenis,  tuc 
fubciltatur  (aaguiseo  t^fexetustn  fundo  fplenis  refidet  Sc 
efi  proporuoi^ile.ficut  quado  vinum  turbidum  cbte« 
fdt,&  ideo  apparet  fubctliiat  e eius.quia  caliditas  in  eo  uic 
vincte  lubcdo  in  pedibus, & gemibus. 

Signa  fi  apofiema  fuerit  cahdum  cholericum,tuoc  erit 
inflfmatio  magna, fiiis  fortis,^  grauiias  minor,  dC  dolor 
foms,& color  tendit  ad  rubedinem, dl^lrbns  rfiintcnOit’ 
cum  lulsi,  dc  vrim  ern  Mo^a.  dc  de  tertio  in  certiu  magis 
grauabiiur  paties,^  alba  oculoni  ctinna  erunt,  regimen, 
«tas,complcxio,&  hutufoiodi  notentur  qux  declarant.  ’ 

Qybd  U fuerit  frigidum  phlegoiiticfi  erunt  figna  ditfia* 
PriSicadi.  UB  apotUmacia 


TraAatus.  VI.  Cap.  XV. 

ipoftematttcuiiilemcit<a(flu«,&cuniafbedine  colori  cfl^iaio  proptcriprum  motum Aibultatur  mebnchol^» 
in  quo eft  parum mgrcdiniSi& cum  grauitatenotabfU.d^  &ad  vnnalei  vtat  per  collum  ad  hepar  in  c6cautcacehe«  Vn'iu 
tumor  nutor  (lue  grofstnes  aliii  paribus, & vrina  em  pa«  paria cxsftena  cranfmimtur.&  llc  cingitur  vnna^  de  ipla  qno  ita 
.lida5Ccutttcoea,prtuacio  ficia  &adcibumeft  appeuiua  ctumaliquidinprxcedeixiRubrtca.&iuibi.  gatur»* 

quotidie  (ebrium  (irbrelenu  hoc  dl  non  imenla,dlfau«  C V R A canonet.  amequS  ce  imromittaa  de  cura  ^ 

getur  circa  Tolis  occa  Tura.  Iti  declarat  lUud  regimen, scaa»  etua  becM  c<3fidera, quoniam  n6  fic  de  facili  curatur  na 
complexio, &huiufmodi.  xime  quando  duritiet  cft  cSfirmaia  quod  comprehendi 

Q^dd&ieru  melancholicum  feniirtadua  duritiem*  eKca(flu,quoniamflu(ftuc5primendonondolet,figmim 
gro(tine,cum  grauitate.Color  eft  liuidua,virtdia.  Et  vri«  (p  ibi  amplius  non  eft  IbiTua.  fi  dolet  1^  cft  non  eft 
natcnditadnigrum.Ecincocodldominiumraelancho*  tanta Ixfio, cum firniattond fiat nifi per partetin  quasre« 
liat.Gi  (ebnunc,«Sc  de  quano  tn  quartum  magis  molellan  manfit  aliquid  de  bona  complexione  cum  fenTut  fiat  per 
cur.  Item  declarant  illud  regimen  prxteritura,  habitudo»  medtu  bonx  c5plexionia  quarto  colliger. vnde  inucteraca 
complcxto,^t.&  hoc  raagia  accidit  Tplem  propter  groT*  aut  nunqua  curatur,aut  cum  maxima  di%cultate,&  mul' 
ficiem  ipfius  humoris.  cifittntromilcrum&delufi  remS&runt.  Poftrcmo  Tcico  || 

Qu6d  fi  (iient  (anguineum  erit  mflSmatsoi&minor  ^ cp  magnitudo  Tpltnit  inducte  mane  primo,  qm  fplen  fita  1 

in  coitea  8i  fitis  romor.Bc  vrina  ttmfciad  rubedinem  ob'  frigiditate  debilitat  virtutem  hepatis  digc(liu9,vnde  ma 
f^ram.Et  dolor  laria  incenlus.Et  graunas  maior  ^ in  eo  lut  inde  generatur  Cinguis.  Itera  quia  attrahit  ad  le  de  lan^ 
lico.  Ei  rumor  maior  Sc  cum  quadam  kuitate.  Et  color  guine  illius  infirrai^S^  efi  plurimum  propter  magmiuds*  i ' 

tendit  ad  rubcdinem>cum  (uTcedioe  decfinanti.Et  feb.eric  nem  Tnam  Auic.Extenuatio  quidem  iignificat  boniiacem  | 

cominua  &non  recipteosiiihora  diei  notabilem  cxcrc'  humorum, &ptnguedoeiusmatiitamhumorum.Auicr*  *|| 

fcenttam.nifi  in  aurora  diei  vlque  ad  tertias*  fitietque  latis  Ec  (u  cx  did^is  hic  SC  Tuprain  alt)s  rubricis  collige  verifi>t  - .1 
tmenfr.  Bi  erit  cum  duriiK  ventris  <5(r  corporis  extenua*  cattonemifiorum  verTum.  ■ 

cione.Iiludectamdectanibuncregimenprsetemum.com'  Cor  &pii, pulmo  loquitur, (tlcommoutt  iram*  I 

plcxio,habitudo5£hutufinodf. quxfiiper (anguini figni*  Splenriderefacic,cogitamareiecur.  . 1 

ficam.Bc  confimiluer  pro  alifs  difirurre  per  figna  eorum.  Et  nota  rp  iecur  cfi  tn  auibus  proprie.  I 

de  quibus  in  principio  operis.  Canones.Primus.qi  in  cura  apoltemacura  fplenii  c6/l  J 

P RO  C N O S T I C A.Splenettcivebementiorc  miles  canones  obTcruare  debemus  ^os  (eruauimustncu  J 

habentappcttiaqu^malrl.fed  vomicutinetteR  difiicilis  raapofiemacum  hepatis, quia  tn  calido  procedendo  pro^  m 

valde,  (S^  ilint  ventre  (f  ypcici  ^m  plurimum,  Sc  indigene  portionabiliter  vTibi.&  in  (ngido  fuo  modo.  H 

in  yomtiu  3c  Tolutione  ventris  cum  medicinis.  Auicen*  Scefs  licec  didlum  fic  de  cura  apoftetnahs  hepatis  {I 

Hipp.inaugmencofplmismacrerciccorpus.  Pafsiol^te  j?pcerla(situdini& debilitate  oporteat  approximare  fty*  || 

nii  fiue  calida  fiue  h^igida  tnuererata  non  bene  curatur,  ^ica,<S:e^3doqi ab  etsabftmere,4>pcer timorem  oppib  ■ 

&diciturinuet»aca  quxannum  iranfiuti.  Quando  re*  tionisrameninapoficmatibusfplemsndefiianiuscimor  I 

gto  Tpleois  digitis  tangitur,  & ita  dura  inueimur  q>com*  ineorumaf^roximanom.&propcermembriignobiltta  f 

preCsioninuHomodocedtcincurabiliseftviacicus.  Paf-  tem  vcdic'^umfuft,«V^pter  viarum  eius  maiorem  lacicu 
fio  fplenis  in  principio  antequam  durcTcac  facilc  curatur.  dinera.&  hic  carx>n  efi  etiS  in  rupraTchpiit  memoratut. 
fcd  negle^a  ita  vc  iir oppilationem  iranrear,aut  in  apofie/  Tcrciusc^ calida  (pleni applicataapplicentur  cO  cautem  r 

madura  ficad(aiundum,&  longa.&idco  non  negligas  ta  ne  apofienuad  duritiem  permutef. qui  canon  efi  etiam  •; 

ciuscunm.  Quiirequentrr  coryzam  incurrunt  n9 fiunt  aduercendut  inapofiemace  hepatis  vtTupra.^uoniS  for* 
lplenecici,eo^coryzacfiexmatcn[arubtitiaquoralocus  u(l& efi vcrobii^ xqualis  timor confiderando  immrdia* 
eficonfiderationii  Auicen.  Vrina  cum  refidemta  multa  tumfinemad  quemprrducit  tnfiaraattoqui  efidumies, 

&fecein declinatione Tpleneticxpalsionis bonum.  Vri*  licecmagis  verendafit  duntieshepactsiprplcnis. primo  I 
na  alba , SC  tenuis  fi  tn  palnontbus  Tplcnis  contmuaucrtr  prognofiicorum.commentoquinto.  ^ 

maUmultum.  Siilicui  Tpleneticocontinuamur  medi*  Quartus <^a^Iican(titnprtnc.apofiefflattbuscalfdia 
mmtna  proprta.&  non  remediatur  regimen  matum  figni  Tplems  deberu  efic  inafiua  6C  calida  caliditate  temperata 
neat.  Fluxus  (anguinis  tn  parte  finifira  in  apofiemati'  participantia  fiypticicatem&  fiigtdiracem  primu^peer 
bus  fplenis  pocefi  eiTe  fignum  bonum.  Fluxus  vftiis  (an  humorum  groisme.  Secundum  fipitt  ipfius  coplextonf. 
guineus  inapofiematibus  fplenis  bonum.  Diarrhoea  bre  quia  melancholicus.Terttum  vt  prohibeat  Auxus.Qmr* 
uisfnpartione  fplenis  bonum.  Vrinatnquaefifox  vi*  tura  vtrefiftafinfi5maiioni,'&hfc  in  alumine  reperiunc, 

(co(a  aUaiundo  efi  ad  bonu  aliquando  ad  malum.  Apo*  in  principiouero  apofiematum  frigidorum  hxc  modera. 

I^ema  fplems  aliquando  terminat  perapofiema  fub  aure.  Quintus,vtettSlupra,qitnhismcdictRi8c^mi(ccamu« 

Et  phlebotomia  plurima  apoftemac  fplenen.Btegouf/  acou.qm  oporteteasefiemultum  penetramet  vc  fupra. 
di  dominu  hepatum  tugurenl^  apofiema  fpienisob  hSc  Sextus.cp  (altS  cum  venis  ad  opus,d^  prp cipue  tn  prin* 
uufam  incurrtile.  laraefuit  phlebotomia  femper  ex  c^’t^apofiematu  eius  calidoro  phlebotomia  faent  bafi* 

lacert  finiftro.  Aucunut  eft  fplenccictsinimicus,qa  mul*  licp  liniftrx.deinde  demur  in  potu  fucci,  dc  aqux  prxdi* 

^ humor  rmlancholicut  propter  incinerationequS  fecit  dhe  in  xgniudinc  hepatis.&  ex  conferentibus  in  hoc  cafii 
tn  eo  mulciplintur.^Apoftema  fplenis  quadoqi  taminat  fplenisfunt  aqua  (aiicis.aq|a  capilloru  veneris,  aqua  por.i 
nuKu.Cingiitnts  nariu.  Hipp.in  libello  dc  morte  frftina,  tulacx.di^harum  rerum  frigidarum.dequifrus  Aiprainde 
quihabec  dolorem  in  fplene,  decurrit  exeo  (angtris  ru.&  confrremibusfrigfdistp(irpteni.(S^tuconndera. 
appar^  in  corpore  eius  vlcera  non  Ixdcntia  monet  in  die  Septimus  cp  non  fis  obLius  curare,<5^  digerere  vi  fupra 
fctfo.dC  fi  nd  cadat  appetttuseius.BtquSdot;^  acctdicnt*  de  apoftemate  hepatis, &tmenm(^  curas  cum  particula 
gredo  fplenis  cura  folutione  digeftionti,  licet  qnq»  fequS*  ribus  noli  obltuifci  vniuer&lium  vt  fupra  de  apoftemate 
magnitudine  eius  nocumenta  plurima»  SC in  matena,  hepatis.  Ht  in  fumma  procede  in  principio  cu  repercuf** 
oC  pm  virtuum  fplenis.  Ht  quado  apoftema  fplems  mu*  fiuis»in  augmento  curo  ipfis  rdbluttuisrepercufriuis  vin» 
cacur  ad  apoftema  hepatis  malu,quod  fi  fit  ecomra  bonn.  ccniibus,(%^oU  obliut(ci  eius  quod  dic^hrm  eft  de  molli* 

Bc^quia  fxpefr^  eft  roernio  de  vrina  nigra  hic  nota  io  ficariuis  ne  apoftema  (Icliroctzenir.  In  ftatu  vero  vcnfque 
pra^rica  vtile.c;^  qn  vrina  nigra  eft  h renibus  femper  emit  refolutiuis  vmcfribus.ln  declinatione  vero  refoluiruis  fo 
tiuu  nigra,non  praecedente  aliquo  motu,  frd  cum  mingft  lisqux  non  abfolius^  moUificauuitpius  d^mmus  vt- 
wgra  i^pter  c^cuauai  ^ mocuni  ipfiua  indicat  i fplm  viwuur  expedire» 


Cura  fi 


Deargrinid.fcIIiSj&fpknfs.  194 


C V R A (1  apoftema  mm  curabo  k6  tandem  ad  durtf 
Item  verat  tunc  priua  mollifica  detnderrfolue,  dl^hvcad' 
dnutcem  cdnlircc  vt  videbitur  eipedirc. Etiam  mollifica' 
u’ua  adintua  exhibendo,  ve  vioUt,malua»>deco<fiionea 
carum,  brodta,&huiufmodi.  Et  egotibi  multa  taba  SC 
plurima  in  apoftemate  duro  valemta  narrabo  mollifi# 
catAia,  Sc  rdbluthsa,  SC  vtrunque  fiicientia.  Et  k moiU' 
ficatiuif  inctfpw,  quomam  ad  ea  attendere  maxime  debe». 
dKadala  quaefcriptarunt,rupradeapoftemate  duro  hc' 
pant.Nec  cura  nili  priut  illa  relega.  Mollificatruum 
valens  contra  omnem  duritiem  etus  5?  oppilationem,  ip. 
medulix  vituli»  ccrui,  axungix^allinx,  anatis , pinguC' 
dtntsporci  recentis,  olei  amygdalam  dulc.  olei  filammi. 
•na.mifceatur  cum  cera,&  inugatur  rplenis  regio.  Aliud 
ip.fiirinx  hordei.leminis  lini,ioenugncci,ficcus  ficcae,vug 
paltc  per  ootflem  ftent maceto,  deinde ebullunt 3;  co« 
lcntur,&coUtur«,addacurcrra,&oleum.  Item malua, 
birmalua,brancha  vrfina, radicet  lilrj,c^>»,rqinlix  in  vi' 
no,SC  oleo  putTefcant,decoquan£,&  colmtur,&  colaturx 
adda^  cera,5£  oleum.  Xt?  radicis  malux,btrmaluz,  liliO' 
rum,rquillx,lemfnumltni.foenugrxcf,6ccusficcx,pallu' 
larum  ablt^  anilis  (icm  in  aceto  per  n^em,  dC  diem,  3C 
aliquando  coquaitrniur.deinde  bullam,d^coqtuntur,5f 
colcnX,&  colaturx  eius  addatur  lliccuslcemculi,  apq,  pc' 
irofcilinf,teuillici,bryonix,coreicum  Cimbuci.  liSradi' 
cesebuii,brurci,rparagi.  lcemlcolopcndria,&  erilius 
vene.ifia  fimul  brtiter  terantur,  &mifccStur  poil  eorum 
omnem  decotflionem.&addanmr  butyrum, &dulihxa, 
cqualner,&  bene  incorporatur,  6c  in  vitimia  addatur  ct' 
oleum, & hoc  vt  cdprchendis  eil  forte,  SC  elficax  re « 
medium  in  mollificando  rclbluendodc  aperiendo.  Sed 
nota  hte  pro  di^ts,  Sc  diecdis  vt  fiipra  de  apoHenute  he* 
paiis.iS^  ad  ea  loca  recurre.  Qubd  oportet  medicum  confi 
derare  fi  adefi  (e.aui  non.qm  hic  fic  calida  oportet  raodc' 
rare  qui  fic  cibi  canon  coiiderandus  femp  in  dirpofitiont' 
bus  membrorualiorum,  nec  neglrgas  eum.  6C  cdfimilitcr 
nd  negligal  fobris.vnde  lup  inteteft  prudenrip  hic  cerapC' 
rate  danda.  Subtime  valde  reroluens,&  rooltificas,&ad 
detendat  fcrophulas  muleS  valens.i9.amoniaci.  5.ittf.dif' 
fbluatur  in  decoctione  anethi,&camomillz.  deinde  c5  ra 
dicibuscapparorum  incorporeiKur  pilulx&da  eis.y^. 
cum  dcco<^ione  carui.  It^ad  idem  valet  empUfirum  de 
mcitioco  MeC  Icemempbfirum  onbafij  difiin.xj.MeC 
Irem  emplafirum  dtaquilon  MeCcuius  initium  cmpla/ 
ftrum  dtaquiforacuiut  iuuamentum  notatum  efi  ad  apo' 
ftemaca  dura, &ad  duritiem  fplenis.  Vnguentu  molli' 
ficant&refoluens omnem  rplenis  duritiem  Sc  oppilatio « 
nem  aperiens,  i^^ci  cupatorrj,abfinthrj,  cicorex,  acetC 
ana.f  .ri.amoiiiaci,  oppoponaci,bdelln,  firrafMni.ana.  5,  t. 
pingue(bnuanferit^atlinp,3natit.ana.|.j.dtfibluan£  gum 
me  in  aceto  & fiiccisdf  pofi  dtflblucionr  reducantur  om ' 
nia  ad  ignem.&dtfiblu5turdfaddanX  pinguedinc8.&  dif* 
foltanuir  cum  eis,  Sc  pofi  difibUuionem  coletur  cotu,  & 
reponatur.  Ad idem.qi.radicum  raaluxd>ifinalux,radi^ 
cum  li1iorum,cep(,rquii!x,iemen  lirudcenugrxci.carica-* 
rura  pinguium,  pafiutaru  abC^  anilis.  aRa.5.  r .infondan£ 
in  aceto  per  notfie.pofiea  bullum  in  aqua  camomt llx  len 
fo  igne.^ndeomnia  in  bcculo  pouanc.&fuperponStur, 
mirabiliter  duhetem  fplenis  remouei . Item  vnguentum 
dialihexasungixanatit.medullx  viculi,  butyri  fine  lale. 
aru.|.j.olei  amygd.dulc.^iiij*cerx  quitum  uifiictr.  aceti 
parum.&c  vnguencum.  Dixit  Diof.cicbme  fim  omnem 
modum  admintfiracionis  eius  applicatu  rpleni  efi  medi' 
cina  probati fitma  Sc  experta  in  le^ndo  oppilaaooe  mol 
lificat.&  accenuM  fplenl  inter  omnia  alia.  Item  medica' 
men  probatum.ia.&cctim  cichmfnis  cantunde  aceti  mei 
lis  dC  cerx  bullant  ad  rpi&nudinem  raellit,&  valet  etiam 
•n  antiquis  pafiionibus  Qslenis.  Ad  idem  SC  efi  efficax  la 
■b,qMaucUbgfaa  aoluiuifeti  foe  nugrxci.ana*ltb.  j.ccp« 


liliorum.f . f amoncad,  bdellfi,  galbani, Idiptni.  ana.^.|. 
diflbiuantur  gummxtn  aceto  acetolb.ddnde.ia.cofif.  cy 
pm,ireos,6in^  lupinorum,tamartrciaceti.ar».5.n.rucci 
ctclamims.§.q.adipis  gaUi'np,aniens,medul]p  bouisana» 

f .olei  camocnil.aoethi,  3c  olei  liliorum  quantum  fufii' 
dt.lac  vnguenium.  Pofiremo  hic  bene  aduenetpficuc 
diifium  efi  fupra  confidera  qualitatem  apofiematii  fi  tue/ 
rit  calidum  vel  lrigidum,quonum  aliter  in  alio  & alio 
operandum,  vtdeapofienute  hepatis  dtclurn  clarefoir. 
df  tu  ibi.  Item  3c  non  tedet  replicare  euacua.  & digeras 
vt  decet,nec  euacuationem  aliquo  modo  pofiponas,fmo 
eamrolliciia&fiequenta  vt  decet.  Qiix  autem  fincralia 
dida  fiint,  & dicentur  de  oppilatione  in  fiqufti  Rubrica» 
vbi&  digefiiua  trochiTcot,confocfiionct,4^calia  ponetur 
foluiiua&c.  Et  nota  rp  quidam  deletflamur  in  cuapora' 
tiuo,fiueembrocha,loquendode  embrocha  brge  fadra 
cum  accio  forn  vt  fpongia,  vel  filirum  ponendo  in  aceto 
ipfo  calido,  dC  btftaexprefinoneriiperpourndo.  fi  'joc  vi' 
detur  conforre  maxime  in  principto&magis  in  oppib' 
tionevt  infra.  & in  caub  calida.  Er  quandoqi  addunt  m 
cbullitioneacetf  camorailbm,ro(as,mcliloiu,abfimhnj, 
caUmentum,  ailarum,  capparos,  rutam  6c  huiufmodt.  dC 
maxime  quSdo  efi  durities  fplenis  fuccefiionc  fplenis.  fed 
hoc  videf  magis  conferre  inaugmfto.iu  itaq*  ex  diifiis  de 
apofiemate  hepatis  quid  agedum  in  hoc  comprehende. 

C V R A fiperucmiad  fuppuraiionI,quiaad  bmrtn 
& eiusaperturamfac  confimtliter  vt  de  apofiemate  hepa 
tisadruppuraiton?  peruemoduTtum  efi.QuSdoipcmnt 
immo  qujfi  frequrter  ita  euemr  fplen  non  patitur  abfqi 

paisionc  hepatis,  itaqi  vcrunqi  fimtitter  patitur,  quo  cafu 
diligenter  difiingue  in  his  qu;  dufia  funt  hic  & fijpra.nam 
fi  fplen  patitur  cum  calebtfiionehepatisdieiS  ordina  tem 
peratam.di;  magis  infifie  cum  localibus,^  cum  datis  orc, 
quomam  recepa  aut  erunt  calida  Sl  fic  hepati  nocebunt, 
aucfiigida,^  fic  fplcni  nocebuiK.aut  temperata  & fic  neu 
trum  videbuntur  iuuare.  lu  iracp  cofidera.  Et  ommno  nd 
cures  apofiema  fpicnu  mfi  relegas  fupra  qup  dufia  funt  de 
apofiemate  hepai  is  ex  parte  dixi  x,&  aliorum. 

C V R A apoftematisfrigtdidequodicaturcu  Auic. 
Cura  eius  efi  tlb  qux  temperata  efi  ex  cura  duri  cum  eua 
cuatione  phlegmata, d^mebncholix4:‘hlcgma  enim  cius 
mcbncholtcum  efi. Et  empbfira  accepta  ex  meliloto,  3C 
anetho, & cabmo  aromatico,^  ruu  ficca>&  alijs,  Auic?. 
& fic  bene  finguU  confideres. 

Dc  oppHatione  fplmis , Cr  cius  dioitie, 

Rjfbricd.  V I. 

Ppibtio  fplenis  efi  xgritudo  officialis  in  vqs,& 
poris  eius  contingens. 

C A V S A cuius  fecundum  plurimum  efilm 
^or  mebnchoIicus.Nam  cum  acdduinporis  eiusop' 
pibcio,prohibcc  tranfire  incbnchAjiam  ad  eum.vndc  fan 
guiknon  depuratus  ab  ea  efficitur  inedueniens  nutrimen' 
tum  etii  pro  toto,  & cfi  talis  humor  remanet  obfirudtua 
in  venis  ems  & non  pertrafii  caubc  duritiem, & hxc  qui' 
dem  oppibtio  rft  coattacoria.  Ex  quo  apparet  primo  q> 
cxeademcaula  fiit^pibcio  coauatorad^duncies.  In*' 
fitftiirlecundot^cura  ambarum  fubcadem Rubrica c5' 
uementer  reponuntur.nam  durities  efi  cfieifius  confrqucf 
ad  oppilationem, &fic, 'accidens  eius.vtinfra  in  canoni''^ 
bus  particularibus*  Q^^fi  ineo  contingat  carnob,noit  » 
cfi  fpes  curx.  Attenuarorif  qutdem  cditngere  poicfi  ex 
ficcitate  puitJHone  cholerx,ventofitate  vicinoru  spofic<f 
maifi  & hmoi.f^d  coarcatortx  caubefi  humor  vel  nute*) 
ru.vnde  tn  fumma  oppib  tionis  fplenis  caufx  fiim  aut  v^' 
io(Iutes,auc  apofienu»aut  humor, vt  fupra  ^ omnu  ficut 
de  oppilatione  hepatis  didtii  cfi,  «&opptbcioipfa  pparae 
ad  dumi?  vi  fupra.  Et  nota  <j>  inter  oppibttone  fplenis» 
df  apoftetna  cfi  diffirrentaiqni  ui  oppibtiooc  omnes  poti 
Pndbca*S*  BB  i)  funt 


Traftatus.  VI. 

funt  claun,<9^rcplccu(ii.&nttncdfi)  mulra  dillennone  do^ 
(incroluctone  cuunuuati».lnapo(leaucc  nero  ma 
ttru  e(l  magtf  in  vno  loco  aggregata,  dC  cum  dillennone 
dolorts,^  folunone  commui catis,  3c  in  cupum  magis  ele 
uacur.Tuitac}TCon(1deraqux  de  oppilatione  hepatisdP 
tflafunt,  quoniam  illa  rumiibihoc  lococ6rooda>dC  ne> 
celTaria.  DecauHs  autem  primiciuis  opptiacionu  iadi' 
uts  Ji^Ttum  cil  fuprade  mala  complexione  fpleitit.  Item 
Sc  de  cauHs  oppilationis  completx,  ad  quz  loca  tu  om^ 
itino  recurre. 

S 1 C N A demonftratiua  «5^di(lin<fiitia  oppibtio^ 
nis  poroni  fune  li  quidem  oppilatio  fuer/t  in  poro  per  que 
trahit  fplen  metancholum  erit  iii  fplene  extenuatio,  Sc  eti3 
n in  vtroc]p  porohierit  adhuc  maior  conrequeiur  extenua  ^ 
Cto,^  corpus  erit  extenuatum  propter  fanguinis  impune 
utem.A  maiorem  infcifcionera.&erit  deiicdio  appeti> 
cus,»fk  ligna  fumpta  ex  pane  nigredimi  vrinx,egeftio 
num,  3c  huiufmodi.  vc  de  mala  complexione  eius  atflum 
cll.  cum  his  apparebunt.  & rpecialiier  ligna  qux  de  ufic' 
ritta  nigra  fcripta  fum.  Q^ibd  II  hieric  oppilacto  tn  poro 
per  quem  mttitt  melacholumad  Homachumertt  in  rpie^ 
negrolimies,&  duriticscum  graucdine.  Binota  qifplen 
ell  membrum  rarum  mollit  Tubilantiz.  quodH  fit  du' 
rumhocell  propter  humoris  melancholici  naturam,  & 
erit  deictflio appetiius.de  vrina  nigra  eric,fed  egeliio 
quad  confueta.. 

PROGNOSTICA.  OppilatiSes  fplenit  prf» 
patam  corpus  addiuerfis  xgricudines,  vt  ad  itflertiiam 
nigram,ad  hydropen,  dead  apodemau,  & ideo  eas  Tolli/ 
cite  curabit. 

C V R A vniuerlilit.Canoncs. 

Primus  q* cura  oppilacionu  Tplenis eft  eadem  cum  cu • 
ra  oppilationum  hepatis, in  re  & in  intentione,  na  qua  > 
doqi  cum  eirdcm,qn<it  cum  fiartionbut  medicaminibus, 
vt  dicetur  procedere  debemuside  tortiora  quibus  hoc  lo/ 
co  vtimur,  eciam  quSmaxime  valent  in  incidendo  Tubri' 
liando  humores groilbs, qui  Tiintin  petftorcde  pulmone, 
d^in  maturando  &educ6Jolanieabeo.  &ad(puendum, 
vtGal.Bi  medicinp  fortes  in  oppilatione  Tplenis  Tunr  ficut 
radix  &conex  capparorum, radix  raouriTcitTcoiopen- 
drta, cortex  Dlicts  vel  fraxini,  fquilla,  de  huiufmodi.de 
bus  etiam  fupra. 

S cd'fc  cp  vt  dicHi  efl  lupra.de  de  cura  oppilationis  hepa 
SIS  nu  Tunc  cales  medicinx  forte<  adminidrSdp  fine  caute^ 
Ia,ne  ex  earum  nimia  reTolutionc  lequatur  peirificatio. 

Tertius  non  obItuiTcarts  lemcntmm  (Sf  reroollientifi 
humorem, quia  talia  prxparanr  ad  eius  ^cihorem  expub 
Donem  qi  d eis  non  indigueris  vtere  trperace  calidis,  fub . 
tiliatiuis,cuiuTmodi  Tunc  ihamariTcus,d:  Tcolopendna,  de 
llcdeatrjs,vtiupra. 

Qiiarcus.  (pd  potet  fles  concentus  in  adminidracione 
dm^tcium.q»  n nd, vtere  compodt».Nam  de  dmplices,, 
de  compodtx  debent  efle  calidx,de  dy  pticx,de  non  mul/ 
tum  calidx.vnde  dmplicia  in  quibus  ed  amartiudo  cum 
ftypiicis  Tum  hoc  caTu  comienientia,  vt  abdmhium  de  hu 
luTmodi.  de  hic  nota  (p  repertumur  medicinx  qux  etiam 
fua  conferunt  proprietaie,vt  datim  dicetur. 

Qiiintusquandooppilatioed  debilis TufFicic  nobisre« 
f iqien  Tubttliaciuum  pro  eius  cura* 

Sextus  <p  regimen  impingtmiuum  qnqi  Tufficir  pro  cu 
n duritiei  Tplenis  generando  Tanguinem  bdnum  de  humi« 
dum, quo  refnngitur  groflfiim  oppilant,  de  dunciem  cau/ 
fiins*(<d  cale  regimen  no  debet  eftt  ex  nbus  oppilantibus, 
de  Cinguinem  groiUim  generantibus. 

Septimus  canon  cd  vt  prius  per  infrnora  tentemus  re^ 
mouere  oppilationem,  de  duritiem,  deinde  cum  calo  non 
fiifiiiciunc  empladra  de  alia  ad  extra  applicata,  de  burc 
canonem  credo  votutr  Autc.cum  dixit.Et  quandoqi  per# 
■citic  duritie*  Tpknts  ad  hoc  vt  non  Miciatin  curatione 


Gap;  XV. 

etusadfutorium  cumttqux  bibitur  abf^ets  cumqui*> 
bua  fit  empladrum  d»  . 

C V RA  par(iculartsCanone*parttcularc*.Ordiov 
do  dixcx.Oigedto  marenc.Euacuatio.Oppilacio.Rcm» 
do.Confbitacio  Tplenis.Acadenaum  ccrrctdio. 

Primuscompietur  declinando  ad  cotrartum  cauTc.de 
cu  aere  fiibciii  abis,depotibusIenibus  pinguibus  ex  tu- 
ribus carnibus  prcparatiscum  Tubciliatiuis  calcfiii^uia 
non  multum,  fcd  temperate  vt  cappari  cum  acero  d:  hu- 
tuTmodi.  vinu  fit  (iibtiie  albumuiut  bibatur  ai^  tn  qua 
cxtinidum  fit  multocks  ferrum. 

Sctfs  perficit  cumdigcdiuis  caleBitdiuis  fubriltauutc 
inafiurs,cuiuTmodi  fune  oxymel  copofitum.  Tyru.de  ra- 
diabus  de  bis3tr)t.Ite  Tyr.de  fumo  cerrf.de ed  bcilit  Tyr» 
de  calanwnco.Tyru.deeupatorto  & cd  forte.  Itcm.iaab- 
fimhr|,radicit  ireos,cemaurcx  mtnoris,rcolopcndric,ra- 
diciscapparorumdefirudiusdut.frui.dusthamanfci,afk^ 
eupatorn,hydbpf  montani.  an.5.i.andologix  vmufi^ 
corricu  baxini,dipiami>fiorum  camomillx,anil],ellcbo- 
n mgriona.l.  r.madicii,  ferapini,  galbani,  oppoponad, 
lapidis  Iazuh  prpparaii  fquamx  ferri, myrrhx  cledx,gu- 
mi  hcderf,laudSi.ana,;.  T.garyophylloiu,cubebf,inacti^ 
gallix,dnnamomiana.5.fi.aromati2cC  fyrupuside  in  fine 
addaf  tpithimi  Tcenf  agarici.ana.a.q.Tucci  radicis  ebulo- 
rum.fucci  cucumeris  afinint.ana.lib.  v.magnetis.  j.  r. ace- 
ti 5.i).zucchan  lib.ii.def  cum  aqua  Tcolopendnz  qn  iiur 
dorroitn.de  ed  Conciltatorit.re^ficat  emm  Tplenc^  «d 
potens  olno  m remou?do  antiquas  oppsiaiioiies  etiam  du 
ras  fplenis.de  valet  in  omni  oppilatione  torti  nutritiuoie- 
deedvltimtl  meoiudicio.  De  digediuisCtns  liabesdc 
oppilatione  hepatis  tbi  recurre.et  da  tllS  cum  aqutsaperi- 
ciuit  Tpleni approprtatit,  vt  de  hepate  di  Jium  ed.  Ec  hic 
TubiungSatiud.de  tibi  Tufhciet.je.epichymi.corticis  radi- 
cis capparoc,  Tabcis.rafttrx  ircos.  Tcolupendrtx,fru(ftiis 
thamariTci.ana.decoquamur  in  aceto.dcinde  coirmur.  de 
cuzuccharofiat  Tyr.acetoTus  mellinut.dofis  Tii.^.t.vT^ 
ad-^dediciiurc^cdicamirabilis  q>fipprcuseo  vtcrciur  r 
pluribus  diebus  non  rrpemetur  in  eo  Tplen. 

Tertius  capic  expedttioncab  eo  in  quo  ed  didu  de  eua 
cuatione  fieda  in  oppilaaone  hepatis,^  cu  ibi.  Sed  tn  hoc 
cm  dico  qi  primo  tn  oppilatione,  de  dumie  Tplenis  dante 
peccato  Tanguinismixtialroelicholia.  primo  phleboto- 
manda ed  iMfilica  nntflra,dcindc  faluatdia«b'ecundo<^  d 
nonfutrit  talis  mixtio  adhuc  c6patt  phlebotoma  cu  c6- 
frrat  in  omni  oppilat  ione.vcTupra  de  t<dencu.undeinhtt 
diTpofitionibuc  primo  incipe  i phlebotoma,  deinde  da 
pharmaciSeuacuam?  humorem  melacholicu.  Et  fenxed 
medicina  ^prta.de  hanc  Tnlam  credo  volux  Aui.de  cura- 
tionibus Tplenis  cum  inquit  ad  principiu.Ec  qnqi  indiges 
vt  cddquaris  e^.Cphiebotomi3  cu  euacu^iioue  per  ea  quf 
educui  mela  nchnltfi.de  qbutdi<dudlincap.i<deruix  m- 
grf,quafi  dicai  ^<da  primo  phlebotomia  qufi  pnmoiKe 
re  debes, fi  no  fanar  p)lU,  indiges  vc  cdfequacii  ei»  & lific 
difpdnc  tolerac  Gnilts  noder  cofidera.  Ite  puoca  men- 
dra,&  hxmorrhoides.Nifenex  noder.  xivtu.Aphor.v^ 
Se^.Lienofis  dtfiicuftas  iniedinoru  TupueniM  bonu.  Iti- 
dem &.X).  Apho.eturdeSei.fi.  Atra  bile  vexatis,  & renum 
paTtionibus  bf  morrhoidet  Tuperueniemes  bonu.  De  Tot- 
uentibus  cholerS  nigrfi  habes  tn.iirj.traifi.&  cu  i bi.Std 
nx  ed  mediema  pprta.Iiem  agaricut.  Item  rpithymum, 
lapis  lazuli  & hmSi.A  cu  ibi-Nam  euam  (une  poma  com 
pofita  qux  cum  rcTpiciemtbus  Tplenero  dabis. 

Padla  iraqieuacuationeprocedeadquano  quiedapc- 
ritiooppibtionisad  quSapertioncetia  Tequil  tritici  re» 
miisio.  Et  priuscumexhibituad  intra.  vcTupra  tneaoo- 
ne.deinde  cum  applicantad  extra.  Ec  quf  hocaguix  fime 
medicinx  apericrux,innfiux,fubtilatiux,dl;  abfterfiuf» 

Af  reperiumur  in  duplici  diflvrenria.  quoniam  quxdfi  mx 
gitii  qualitate  fmnsfefta*  quxdain  fi  propnoate  nugia. 

A complexione 


‘ 't)e  3Egrifud.feIIis,8f  fpl&lf.' 


T 


'«5 

r'Ac6^KiotK.9iac^pchfircal>(itta»*vMrx,ft/pncf;  bcp^[fc>i»bil^cr  vtdeh<pare.nIFad  chirurgtco.  Dc 
confortacotx. vt  tiipra.&  barum  quxdim  Icuct.qua^m  toDattonc  «utcauc  vcoco^iutc  dicetur  in  frqufci  Kubrtca^ 
Ibfcet.  Lentt&inrflcut  Camedreot^-Camepitheot^Cl^  4)pierquxh«clufllicianuNStn  dolore  procede  cum  ano^ 
cUm^^urcuscsuluini  domeftteiruin»  Anifum»  Acoriw,  dinu  caltdifi  aut  frfgtdie  vt  dirpoliuo  exigiu  £c  aduert^ 
Agnut  caftua^cobpendrtai  Caaabia.  Poltttaa,Spargut,  hk  Aiucc.inquit^^  non  fiat  uhlebotomu  qulUiie  indicet 
I4jI.  Aceeofa»  Buparorium,  Bedeguar.  Fomicuius,  AlIc,  eam  cOmuntrae  medicoin.niM  apud  occeisfutem  paucam» 
Spica,  Cafamcniumj&fimilct.  FortetAint.  Nafturciu^  quia  raro  acadii  talttnecerticat  phlebotomandi,  vt  cfi  4^ 
yoJubiha,Semen  raphanu  Sinapii*  Rrafiimm'  Ipnipcrut.  apodemaie  hituro  dubiu  eilct  propter  tmenfionnn  dolo«, 
Fnkcut,rvba  tinctorum  que  vt  fotur  aperti  d^rnuo.  Rteonfideradefigoia*  vtfiipta^  tubncudecaufisetut^ 
dificdt^pcopr«rtaieroia.oxyrocirqutJNcicum,d(eftlquiI  vtinhainrcquemi rubrica.  , 

Dc.a,:or.r^^i.ll.Hor.clHa^,.  R.K  VIII. 

Senen  portuUex, Coralli  Cucurbita,  Si  empUihum  v Nflatio  fplenta  vt  Auicr.eft.vt  tn  ip(a  ienitarur  tenfio» 
ciiM  maxime  tneauft  caUda«Cu(cutx,  Sc  ftracn  cnia,FrUf  I duniie«,& eminentia  abfque  gtauitaie,<5^ apot^mate. 

dhitcamariici, Atriplex,  Pulmo  vulpte»Spicnalini  Tyiuc'  X Si  cum  prxraiiur  planarar  locuaabique  dolore, tSi:  fim 
ftris,d£oiaxumcumdancurcum(y.acttofo.lieiA  vtina  ittur  rugitu«>d^  eruAuatio  (lue ventoniatiVcommmio, 
fplenecta  btbita,&eft  mirabilia  nconuruxtur  eiua  po<  &aliquando  deturacfinc  locua.  ^aliquando  iumercu,d^ 
remegum  Cermilbna.Scolopcndria  eiumli  inpaucishons.  . 

propvkcate,  ftd  talia  multa  habia  ium  fiipra»  ideocpic  ea  C A V S £ -Sitx  caiifia  prioutiuis  6int  aeria  itigidi« 
tuwi  proftquoe.  Accedent  ad  coopofita  deoppilatiua,  na,  cibi  Si  potiia  ventofi  iplenem  dcbtlitamet,  Si  extera 
d^dunttem  ^ota  remoucftua magnifice  valn  oxymcl  rumpraexpartefexrerumnonnaiurahumproquibusvi* 
feifoNa  cum  dcco^tonc  6oltorum  icolopendrix.  xv.  die>  debitur  m ftquhiRubrrca.Nam  Am  plurimumcauCieiua 
4>ob  couunuitfumptum.'  Trocbifci  de  cappatabua,dc  cftmatacomplexio,5^raroca!ida.  > .-t 

cupatorio, deabfinchio  valctitinoppilacionciplefiti  ma«  ' 'S  I G N A*Sc  figna  malarum  complexionum  itm 
fmfice.  - Item. ip.  rubex. ^ij.corcicit  radicia  capparo'  pofinnimriipradftuibi.' ' i>A 

nmiArtfto.  Iong.ireot.ana.$.5.ieranturdf  conficiaouir  C V R A.Caoonea.Primutq»medtdnxc^nMnifi| 
cutn  oxyiartleA  fiaot  trochifci.  Si  demur  cum  aqua  ab-  daruiet  fplentt  ium  en2  c6ucmctcaiafiacioM,qm  opoticc 
fimhti.  Item  medicamen  de  veij^ulione  Auiccn.di.eft  ipfiisefteaperniuat,rdbl«iuat,abiierltuaa.  cuim  oppofti 
ftnum,  expertum*  SC  breutter  cxtperuiuia.  Si  alf)a  op«  lum  eft  de  medictnta  apoftcmaiueiuc.  nS  Uyptienaa 
ponumt  ciige  cx  datit,d^  ryr.&alqt  pofttia,^  adreiblution£  vereofiiam&ciut  cxdufioncvt patet  in. 
pra  rubrica  de  oppilmionc  hepaiit  um  ex  parte  eorum  telligemi.EctraeUigeKicq  virtue  refoUiiiua  incisablb^ 
quxadimra  quim  eorum  qux  adextra  applicamur»ex  lote  debet  vtncerevinutemftypncam,vtpairtpcrcxen^ 
calidia  quidem  in  pauli  ftigt^>  Si  ex  frigidis  tn  cauft  ca^  pia  Aouc^.  vt  cftnua,ctnHnLj»&  hmdi.ftd  in  cdparauoiic 
lida,vt  cum  Tpongta  tnbft  in  aceto  calido,  Si  cxprclb.  Si  ad  eae  qux  debeni  in  apoftemace  debet  ftypttcicat  carum 
fijperpofita  vt  fupra.  pli»  obhnere  fuper  uirtutem  refoluiiuaracum  quo  Ibi 

Confortatur  Cpien  comappUcatitadfmra  df  ad  extra  abroiuicftypckiusfuccurabatinettvTptcet*  j 

M»racalidiej&ftigiditampoiicttvtcxigttdii^fiiiD.&  ' Secundujuf  reperrunuir  mediemx ma^pcoprix.d^ 
tu  quidem  f irapticia  cdpofica  habuiftt  htc  in  rubrica  ifta  rn  tpia  magit  opaamet,  id  eft  quxiunt  ipii  infiauom  ap 
&(uprade  debilincehepacta,d^  abqutd  diceturmlira  de  propratx,dffiindurttix,dicminemta^coueoixm,i.1(:fiiaf 
.^enitdcbilfcatei&iuibi.  agnutcaftut,nraimmuruta,  femen  vrttcx,amfos,&illia 

i Sexcuequieft  accidentium  corredlio  perficif  cum  duo*  nmilia.Autc?.Etcx  relblucntibus  infiariaiKm  eft  venipii 
busad  prxienteum  rcmocione,  fetUett  duritiei  qux  eft  igmta  fuper /plenempofita. 

accident  confluent  oppibtionet,  Sc  cum  remotione  do . Tercius.eft  ordinatio  dixrp.d:  ex  parte  rcfura  etiS  fplet 

iorum. Siaucem  alia  funt accidentia  illa  quxramur  fuit  ni nocenrtil.de quibus  fiipnult^abiltoratab  aquafrig^ 
proprrjt  rubriett.  inquamupoicft,d;abomniqaod  eft  vctoiuatisfnuUip1| 

DE  DVRITI  E»quiainRubricaduftncftttiS  catuiii.redpotci  vtnumaibum,rubitlr,adttquum,iciKlciit 
de  dimtie,  ideo  hic  primo  ponam  aliqua  Si  pauca  de  cura  parum  ad  amarum,ficut  eft  vinum  quod  dm  ftem  in  vpft 
ipfuit  duritieijCU  magna  pari  imroo  ouajl  toca  dependeat  aromatico, uel  cum  reftna  apto,poft  cuiut  tirunqHtontm 
cxhttmsdidarumdeapoftematerplents.Sccfo  Ribfun'  noadormtat,nififueruefvcmontauaileuiatut-  Htquado 
^am  rubrici  de  dolore  ipfiut.  volo  nanqi  vt  iibi  fufficiat  repletio  vemns  «oi  cdmouo  dolorem  norte,  vel  dx  cd- 
ft  ea  tantumodo  enumerabo  qux  duritiei  fplenis  fum  cd'.  pnmat  ipfiim  fackdo  coropreftiomm  Si  ingemum  bciai 
uenientia.Be  horam  quxdi  fimphaa.quxdam  compofi.  ad  egeftionem  Si  dormarquod  fuper  lUud  non  confone. 
ta.Btprfraoqupdioperanturicomplexione,  quxdam  i turromcnieturfplcncumrefblutiui*.  luir 
proprietate.  A comple»oneruntmollific5ttaliumida,  A Quartueeft  digeftio  fi  eft  ibi  materia  digeftione  in  A', 
temperata  calida.Avn^iio&jVtfcenugrxcum,  femen  Ii'  gen«,quod  eft  fim  plurimum  cum  quibmhabuifti.  — 
ni, aricx,alihea,miicilla£tnet,earom  radices, malux,phi  Q^iiniufefteuacuaiiomafcrixmdaocbolicp  peccattt* 

iicit,liliorumaIborum.oTeumamygd.dul.amarirum,de  quia  plurima  fiient,AaiQbusfien  habeat  fcitexduft».  ^ 
lilio^iynbpuf  bumtda,  Afiaulia  multa,  de  quibua  fiij^a  Sexeutefl  cdfortatto  ip0u*4^  ui  omnu  fetoa  dt^ina 
deapofteaaitefplenisiAtuibi.Vntftuola  vcpingucdinet  cognofett.  Inrelbluitone  infiationis  valet,  «.agni  caft*s 
& adipes  omnetpprfegiHinxanferttanam  porci  Avi.  ameos,corticiim  radiat  capparorum,ruix  ficcx,arori» 
luU  A mcdulW  ipforum  A alta  confimiha.  vt  de  apofte.  ana.s.j. fumatur  cx  eii.5.^e.vftpad.ii.aim  vino  amiquo,. 
tMtcacTuieft.hxcemminunAamolljficant  Acxtenuan>  Aconftmilitcr  Acod^nescxnbutei  appropraiit.ii^ 
do  rcfoluunt,  AhxcnifBcianc.  fumme  valet  ^droinu,  A appropriaul.  Ii?  diacurcuitui# 

DedoloitfftUw,  BMbnctL  VIL  Itctrochiici 


habent  cpipli 

^ Viutlfbcc  doforii  catit  cauCi  cft.aot  uentofitat,  aut  rtitcur  t^por 
inflatio  it  mala  cdpiexione,  aut  apoftema  magnu,  rfAt.Icem  t| 
^ autfi>Iuctoc5trmfftaci«.!am  AmalacdplexioncA  carui,amo(i " 


r-Trnc:^ 


ppanburdequ^busdicic  q lantauuum 
attenuane,qfi  porcelluieii  vtercuir  repas 
mortit qnoohaberctff^i A-tu  (c«m 
^ i.Itfmithridaiu  cu  decodionc  anieof»t 
origanifArahum  carminantui  vemofua/» 


>1>.ftcmaiecifcdniiuiiiia.DtfokmoM  cocmuiatiihj. 


Tnu^tiM.  VI. 

Valent rfColuemiidc  quibium<Jeoppi1atione  fplenii»vt 
b>fh  cum  ruca,eimino»d;hm^f  aii^t  habcnubue  vim  re» 
(bluendi,  AconfetfandifpUnem.liem  cuaporano  fa^ 
cum  fpongia»iw  filtroea  dec<xf«oneni(p, corticum  cap' 
paroru,agni  cafti,iamarifco,fco1op«iidria,  fulphurc,noce 
cuprtf<i»A  hmCi  in  aceto.  Ea  quibus  poteft  conficere  ce* 
rocum  3C  talia  vt  libet  .dc  nota  q»  balnea  fulphurea  conue* 
iitunc  carterit  etiam  valentibut.fed  magis  h«c  in  quorum 
applicatione  conitderanda  eft  hepatis  Edicas.  6t  hzc  de 
cfto  fufi^cunc. 

Dc  debil»fdfe/})(cni1r.  Riefcric4.  IX, 

DEbiiuatrrplemstntclIigiit  authoreta  {plendefi* 
cit  ab  art raiflione  melScholix  quz  eft  eiui  officifl 
proprm.Nfi  cum  non  attrahit  melancholiam  ipla 
remanet  in  hepaie,&ficfiinginnJioficfi,&reddtt  iplbm 
incootiementem  pro  nutnmemo  membrorum. 

C A V S iE  .eius  caufacil  mala  complexio  calida  aut 
(rigida  licca  vel  humida. 

SIGNA  demonilratiua, ,qth  debilitas  (plenis  non 
pCTuenic  niit  I hMlitiacdplextonis,cdpo6tioins>  aut  fotu* 
rioniscootmuitam.dcquibus  omnibus  iam  Itgna  poika 
(um.hinc  ab  eorum  replicatione  rup<tredco>dccuea  (Ius 
require  rubncisid^  (cRo  qi  proportiooabilis  ell  debilitas 
fplenis  debilitati  hepatis.5^  ideo  qUz  de  debilitate  hepaits 
fotpca  (iirK  relege, quta  multum  conferent. 

C V R A canooes.Ordin3ciodixixabftinendo  &tb 
hisqux  fpUnt  nocent,  de  quibus fiipra  de  cura  malx  com 
plextonis  in  principio, 5^  tu  tbi. 

Sccfs  eft  digeftjo  fimala  compleaio  eft  cum  materia. 
Teniuscft  euacuaiio ctufd^ qui  canones (iiru  lamcu* 
pletiTupra  de  mala  compleuone.fed  notam  cauft  calida 
competit  quandot]»  phlebotomia  CiUatclU  iimftrx,& 
tuconfidera. 

Qnrius  eft  conibrtario  fplenis,  vt  difpoHtio  exigit  co 
aUeratiuisimus&exrra.Vc  verbi  graita^iimab  compte* 
xio  (uerircalidaconh>rtetUT  cum  oleo  ro. mixto  cura  cap* 
uare,i&  cypero,acoro,  fucco  eupatord,  endi  uiz,  cicorex* 
fa^cucz,abftnthil,ciimalfquamuloaceti.rccm  poB^vtn 
to(a  magna  fuper  ipm  abfcp  fcanficanone  & renern.  nuil 
ta  quidem  talia  habutfti  fupra  altcratiua  ad  qux  recurras. 

In  caufa  ftigtda  cSfortetur  cumcalidu,^^  verbi  grara. 
i^.(uc.abfimhii.  $.nj.accti.3.n.amontaci.3.).bdclir|,op' 
poporuci,(craptntuina.^.f.olct  oliuaruin.5.q.  dtftbluinl 
gummx  in  aceto  dc(uccoabnnthri,&pouea  adignerc* 
ducantur  cura  oleo  fucco &accto.  & cum  omnta  diilblu* 
u hiefint  adde  ceram,  & Hc  omnibus  liqudatftis  cola  pa 
KiimTrj  ftammeS. A de  hoc  vnguemo  omew  die  vngaiur, calefecit 
fptenem,  & ipm  confortat, & rtmoutt ipfus debilitatem. 
***  Adidivaletvt  fupra  vcncofe  magna  de  quo  indubqs. 

Item  ex  datts  de  mala  complexione  cdpofitiooe.  dC  tu  ibi. 
b^no*  OVBIA. 

^ Vbiiatur  circa  capiculumvtrumv&ofetio  fuper 

I I fplenei* conferat  miifteritu  mgra.quia  GaLin  li* 
bellodecurattrtertnxinquir.lnets  autem  quxh 
^lene  nihit  prodeft  veniofa.  Pro  dubio  dicendum  epap 
pofitio  vetttofeeauceft  gratiaeuacuacioms  fiendx.aui  roa 
tenx  attrahendx.quia  metancholixquSexft  trahere  non 
poceft.Si  gratia  attra^ionis  fic  confert  line  fcartficaiione, 
Vt  docuit  Auicf.Si  gratia  euacuatioms  non  confert  mul* 
tum,  quu  fplen  non  habet  ibi  alligamiam  multam,  vnde 
ibidmGal.fplen  nullum  habet  commune  cum  renibus, 
vel  multum  ab  eis  diftac. 

DVB  ITATV  R quare  Auic?.videf  vituperare 
omne  genus  biftispr^er  laccamellaruin  felemsduntic, 
cum  edtranum  ponat  fccfo  canone  cap.  de  ta<fte.  vIm  plu  * 
fima  genera  bdhscomendatin  hac  dumie.  Propter  qd* 
dicendii  in  duricie  fplenis  aut  eft  opptbtio  in  venis  me* 
linfCti^pBmbusIplcmsd^hepauSydcquamulium  n* 


Cap.  XV. 

mentr.dt  tunc  omnta  gcnerarbtftts  nocent,  qoa  iddanlfa 
oppdationeprzterbccameUarum  quia  eft  valde  aper#» 
rtuu.  dehabet  in  hoc  proprtecatem  occultam  quam  habet 
for&nnonex  fpccie  animalis,  fed  cxcomeftronc  herbarfi 
quas  pafcumur.  Si  autem  folumad  kni ficldum  dunnem 
imendimusnonhnKntetdeoppilatione,tanc  plurima  gc 
nera  b<ftis  conuemuncUle  fte  patet. 

D V B I T A T V RvUtmovtrS  materia  cxdlcnrt 
in  rptcnr  cdueniera  ftt  denuare  maceriam  per  vias  vrime, 
QybdftcAuic.cavtaf  nsulinaperinuis,  vt  fupra.  Qubd 
non  Gal.xirj.therapeu.vbi  pomi  <f  parscuicuaciona  (|dc 
nts  fte  verri  non  aut(  partes  renum, aut  veftcx.  Cdchifto 
pr  tma.qi  regulariter  operSdo  maceria  tn  fplcnecdtenia  n3 
eft  per  vai  onnx  ruacuanda  patet.nl  fi  materia  eft  in  c5* 
cauo  hepatis  ipfe  reguhritereft  per  vemr9euacianda.vt 
(upra  de  hepaie.de  omnes  volum  aurhores.  Sed  materia  i) 
cU  in  ()>lenc  nd  poteft  eiitcuari  per  vias  vrtttx,  mfi  prius 
ventat  ad  edeauum  hepatis  quo  cafo  feciliut  per  fecenum 
curabitur xger.It? quia mairriagrofiameliusac  faolna 
per  (eccHumeji  per  vsas  vrtng educit.  Itc  hoc  idem  confit 
maijilligacio  fplenis  ad  meferaicas  qux  adimcftim  ve* 
niuni.  Sccfacddttfio^^qn^vtnarurzcetianteducere 
per  viat  vrmx  non  poilii  danda  fune  diuretica,  vt  mate* 
rta  fplenis  per  ilbs  vias  ducatur  fpcrScesiuuare  naturam* 
Et  ad  rationes  dicendum  Autc.asdac  iwn  vr  dture* 
cicx  fum,fed  vt  (une  viarum  fplems  aperuiiix.  vndeace* 
tumiUismifcetur.vndetnfummafi  natura  tenm  debet 
medicus  muare,  fed  non  nimen  debet  iriapercipfcmedi* 
cus,diefidicaturrmurahocfecitaliquSdo,ergode  medi* 
cus  debet  fecerv.negetur  confequentta.  ficuc  non  feqoitur 
natura  rentat  euacuare  fentem  per  vnnam,immo  aJtqrf* 
do  cuacuac .ergo  & medicus. 

A P HO  R I S M I. 

DcIfforitM. 

Bx.ritj.Se(ftiotK.lxiv  Aphor. 

Quibus  in  febribus  morbus  regius  anie  diem  fepefena 
accidit  malum. 

lxiir}*Aphor. 

Qiiibus  in  (tbribusmorbut  regius  fepriroo,  vel  nom^ 
uel  undecimo, vel  quanodecimo  ftiperuenem»bono,  nifl 
dextrum  ilium  obdiiruertt>fi  vero  non^ion  bonum. 

E X.  v.Sedfc.ixxij.  A phor. 

Qui  regio  morbo  bborant,  non  multum  ventofi  (iinc. 

Ex.V).Se<ft.xiij.Apor. 

Morbo  regio  laborantibus  fi  fiat  hepar  dutu,  malum* 
DeSpimf. 

Ex-iii.Sedl.xxrj.Aphor. 

Autumno  vero,5r  plurimi  xftiui  morbi  &lt,5f  febres 
quartairxy&:  lMnes,&c. 

Ex.vi.Se<ft.xIin>Aphor. 

Quicun^lienofi  difiiculcate  inteftinoHicaptuiuur,hts 
(uperucnienie  lor^a  diftcultaie  imeftioorum,  ai^  inter' 
cuMut  leuitas  tmeftinorum  aducmi,&  moitumur* 

xlvuj.Aphor. 

Lienofisdifiiculusimeftinorum  (uperucnies,  malum* 

De  argntudinibus  fntefHnonim,  continetis 
Rubricas.xxiij*  Capitulum.  XVI* 

Dc  dadfione  fbakum  onrnwm  tnodomm,  e*r  de 
progncfibnVeorifmmMmMrrfdb.  Rjtbn^  I. 

BVoniam  membra  de  quibus aiflum  eft  tn 
prxcedcntibus  cdfiieuerunctiwtenas  diuer 
(as  ad  tmeftina  in  notabili  quantitate 
miiicrc.  vnde  fluxus  caufec  f^i  eSexparfe 
duietfiutts  membrev  $ ex  paitc  dinerfiia 
(ts  matenstu  diuctfes  fontuu  eft  denomu 
nauoocs. 


De3^itud.uiteftinorum;'  19^ 


ab  tnceftiim^pfti  membris  dnicrnt,  & mak 
cgrcMs  c5<tqu2s  putam  etiS  ducf  tn  magna  parce  fifcuius. 
vt  de  fliuu  qwiciS^  per  imeftina  fa Ao  in  pfemni  9 agaf» 
Bx  membra  quae  mirtere  coniueuenicK  maccrus  tales  ad* 
•mcftfna  fiim  cercbru  ilonuchus  bepar»&  fpten.  vnde  df ' 
Auscft  fiiunu  certbral(s4iui  ftomachalis.autepaticus^uc 
l^leoecicus.  Qu6d  fi  ab  intefiin^  iuerit  intefitnalis  dicit. 

• levatius  dicit  ftercoralis.alhn  oppilaciuut.  Alius  k fpifin 
fudine  CUCIS  fadut,&^mhotordmes  deipfis  vc  melius 
valuero  pertracflabo.  Ec  qm  quSdtx^accidic  fluxus  erro 
tc  medianae  quSdoc^  vt  natur;  vt  crmcus.nue  fympchoe 
«naticus.Iccm  liqucbc^tuusfic  ab  Aitic.dtdus>  hinc  poft 
aprorum  curam  ponS  ettsm  fluxus  medicinalis  & aitici 
&ltqucb(fnuf  modum.  Ecficinfumma  em  cura  pofici 
vndeam  modorum  fluxus  fliliem  firoplidum.Pofi  quos 
an  fine  ponam  curam  compoflii.quta  cholerici  qui  eo  di^ 
dhtsefi  compoficus:  quia  duabus  fimul  flt  cuacuaciooi' 
bus.vt  infla  de  eo. « 

S 1 C N A prognofticacumlcttica  prognofiicatio* 
nb  ^edat  rcieotiS  curationis,  hinc  ergo  pnut  pon9  figna 

Cognofiica  defluxu  ipfo  cn  unruerlali.dandc  vnicuiqp  ru 
ic;  particularia  pamculartbnsaccdmodabo.  Signum 
pgnoflicumfluxusatriciefiquta  ipfiim  virtus  bene  flrt 
A c6fm  dC  vi  ipfius  naturae  fit.  Fluxus  qui  venit  fubiio 
Sc  repente  pofi  longam  argritudinem  cfi  mortalis, quonil 
snagmm,5£  fubicam  figmfleae  corrupiiont.  Fluxus du* 
censhydropero  raorcaiii.  Fluxus  cum  admixtione  ian* 
guinis  pofi  hy drop?  mortalis.  Omms  fluxus  veneris  qui 
cfl  primo  ficut  aqua  deinde  ficui  unguftum  malus.  I nqt 
Hippo.folutio  vemritgrofia  melai^obca  non  Ornatur. 

Omnis  fluxus  vteris  qui  venit  pofi  vicus  melancholica 
eft  mortalis.  OmmsHuxusin  uie  morborum  mortalis. 
Omniifluxut  vicerorus  perforans  vcplurimu  monalis. 
Fluxus  vttris  ppter  vicera  intcftinoru  (upcrioru  vtplu' 
rimulcurabilis.  Omniifluxut  ventes  (hnim  in  principio 
snorbi  rurpeduitfihabendus.N3ficauc  Apeer  debtliiaie 
virtucu^ut^pterexubcrantematenS.  Omnisfluxus  ca 
puifu  vermi cuto(b,5C  formicante  qui  non  confortatur  per 
cibos  nec  per  medicamina  monali».  Omnis  Buxus  qui 
venit  pofi  aliqui  xgncudiDe,dC  tfl  adhuc  remanet  ;gricu  • 
do,aucnonminuic  velcflctim  mala  tolerantia  mortalis. 

Omnis  fluxus  venens  fit  pofi  a^niudtnem  ueniente 

accedens  fiibito  eft  fignincacto  mortis, qm  figniflcat  eru« 
ptionefubitam.Auic.  Omnis  fluxus  prolixus  infrmbua 
tnortalis.  Inorant  fluxu  ventris  caliis  appetitus  malus. 

Si  in  fluxibus  apparent  puftubr,&  fubuo  dcittelcot,  ma 
Ium.  Inventrisfluxibutcumdotoraduenii  citcavmbi 
licum&panesinfcriorcs,d£fhtim  requitur  egciliopto» 
culdubiocaularfiin  inflrfonbustmcftims.Qu^  fihie' 
sic  ecduerfb  eft  in  fupioribus.  fi  in  loco  medio  ern  in  me» 
dqs.  Si  fluxus  requensfitpcrfluitatem  mokefiam  nonalle 
uiacur  nifi  ad  modioim  cf pus  inquamu  pemirbai  intefii^ 
fia  & diu  durabit  mortale.  Ei  omnis  fluxus  ventris  cum 
pun^ra»rpafino,  vomitu,  flngultu, per  mixtione  rationis 
eft  mortai».  Vnde  Auic.  & finguitus  cum  accidit  habeii-' 
tibus  fluxum  ventris  propne  habentibus  tenefmum  eft 
llgniflcatio  mala.figniDcacficci(aiem  fadentrm  interfr*> 
ditonem.  Ec  cum  abatur  habens  venirem  debilem,  SC 
nonaddiiur  polfuseiutnon  curcscum.  Ethabens  ven« 
trem  debilem  moniur  pauUnm,3f  cum  calli  pullus  eius, 
Sc  flcformicant^uc  vermfcubrtsjdc  eft  cum  hoc  &imd<' 
ligtc. deinde  drfiruicurpulfusctuf  ipCoviuo,  deinde  mo' 
ritur.  Omnisfluxus  ventris poft  egefiionemAibito  efi 
snalus.  Hippo JVuicen.  Mutationet  egeftionum  in  fluxu 
quandot^  bona  quandoc|i  mala.  Ec  pro  his  reliquis  re^ 
curreadApbor.inhain  fine  capituli.  Vbiplures  ponun* 
nirAphor.prognoftid  de  fluxu.  Omnisfluxusvemris 
•d quam  lequicuralieuiitiofiuc fuerit  cumceb.  fiucabim 
ttiJiiKflta€cidcnfiucagriaido.fiuefi(  medicmaliscK 


fignum  (uperbonofunmtm.Qubdfiad^rumnd  fequi^ 
turalleutttio,  net^  in  pane  net;g  in  roto  cfi  figntflcaiio  nw 
fa&  timenda.  QijM  fi  in  augmento  confinngttur  cum 
debilitate  viitutiscftin  proximo  moreexpedanda.  nam 
talis  confiridio  figmfleat  natura  in  fua  operatione  de*» 
ficre,  Sc  cp  nullum  pofsit  commere  aeddens  etii  habet  qi 
propter  hoc  nthiJ  expellitor,  SC  acddft  tpAim  imnnie' 
ca  principalia  defiruet.  Inquit  Aquandoc^  fit  cum  hy«’ 
dropifiegefiio  &ngutnolcma  qua  no  ablLtnditur  nrt^  U' 
iutur,quoma  non  Iblucione  educitur  aquolitas,  immo  fo» 
luttoneeducicur  illud  quod  debilitat  corpus.  & quSdo^ 
perducunt  vicera  imefiinorum,  &cxconatio  adhydro' 
pcfim.Ec  fic  hac  tn  generali  IliAcianr, 

Dc  flnxu  cfrebrali,  Knbrica.  I L 

F Luxus  cerebralis  eft  fluxus  caulat*  ex  defcenfu  mult; 
humiditacft  i cerebro  ad  fiomachu,&  de  fiomacho 
ad  imefiina  ipfis  membris  n6  exifiriibus  rtrcefiario 
nocitiuisqquitKhumidicas  flm  plurimum  cfi  phlrgma^ 
cica  vt^oCuEt  diaiur  plunrouro,qm  ab  alia  humidci* 
tace  no  uifcoCa  etii  (ifia  cauiari  nd  ineduemt.  Ec  qm  cura 
huius  magna  fui  ex  parte  depedet  i cura  cacarrhi  fupius  tn 
V.cap.pofica  hic  Icuicer  de  eo  hic  pcttranfibo,  Ailumodo 
tangens  aliquos  canone^  fcd  pnusetus  figna  ponamus. 

SIGNA  demonfiratiua  quandocerebrum  Ixfum 
cfi  ex  parce  malx  cdptexionis  eius  h-igidx  •&.’  humidx.  SC 
hoc  ^m  phirimu.auc  calidx  3^ luimidx,3c  raro,  Sc  hic  flu 
xus  habet  periodos, & fit  pofi  ibmnuro  longum  magis  co 
quod  hora  Ibmni  gencrac  Sc  retinet  tunc  materia,  Sc  pofl 
fomnu  aggregata  fluit  ad  imefiina,  8c  in  eius  dcfcenru  fen^ 
cic  Iepati2s  deglirtirealiquid.ienticiii  deinde  ftomacht  gra 
ucdinc  vtl  dolorcm,&  fecum  educa  pro  parte  cibu  indi*' 
gefiom  fi  tn  fiomacho  ipfum  innemi,&  accidit  fi^uc  tn  lu 
briciute  intcftmoru.iedab  ea  diflcrc,quia  lubricicas  ven* 
iris  non  habet  horas  de  b difiindlas  quibus  crefeat  Si  mi.* 
niutut  ficut  cerebralis,  imtno  non  accidit  nifi  alTumpro 
cibo,  fed  cerebralis  apparet  abfque  cibi  afiumpticne,  SC 
pofi  cibutn.Nec  in  ipla  lubriciratcapparet  nocu  racarum 
inccrebro  ficut  incerrbrah.in  quo  apparent  figna  caiar.* 
rhi,&  corruptio  cerebri,  apparet  &tn  arcbrali  dtuerll^ 
tat  digefiionuffltd^  fum  cum  fpuma  SC  retinetur  venter  in 
vigilia,dr  fecundum  plurimum  Ibm  egefitonet  phlegma* 
ficx.vndcHipp.xxx.Apho.vd.Setfiionis,  Quibus  in  alui 
l>Auuht  excremna  fpumoia  runt,i)tex  capite  pituiia  fluit. 

PROGNOSTICA  nullus  fluxus  emteus  efl 
refinhgendus  fi  non  Aipriflua  qui  cognofntur,  qtionam 
cdfef  c Sc  benefertur.nam  fi  rcfiringatur  periculu  efi  mot/ 
IIS  Sc  vtplunmu  refertngi  non  debet  nifi  vfqiad  dies  trrsi. 
Fluxus  caebri  corpus  prxparat  ad  multat  maiat  xgritu* 
dinesAfl  fupra  de  catarrho.3^  tu  ibi. 

C V R A canones.  Ordinatio  dixtx.  Digcfiio.  Bua* 
cuatio.Diuerfio.fltfeio.fiomachid^rtefitnorncdfortatio. 

Dixta  ordinetur  in  edtrarturo  caufx  ex  pane  omnium 
rerum  non  naturaliu.vt  ex  pane  aens  qui  multum  cdtra* 
rnndusrfi  in  dirpofitionibus  captttc,qa  ei  liibtto  &abn^ 
imeruallo  occurrit.  vt(p  declinet  ad  calidum  nonexcef* 
fiuum  ne  materiam  eliquet,3^ad  ficcum,  Sc  abfiineac  i fri 
gtdo  hrigiditatem  exprimendo, vt  aqua  de  fpongia  fluxus 
augeatur, & fic  abus  leuis  dtgefiioms,  non  fiypticus,ab<* 
fierfiuus,  vc  ptilana  hordci.pants  modicu  furfureus  m bro 
dio  pulif^^  hutufmodi.Ex  carnibuscimet  temperacx,le/ 
uis  dfgefiiomt,euirct  lac,cafeum,&alia  phlegmatis  mul* 
tiplicaciua.Item inpotu  aquam zuccharati btbai,& ab* 
fiineac  i vino, nifi  propter  confuetudinera  detur  aure** 
lium  lymphatum  cum  aqua  chalybcata  fimul  Sc  nfi  plu^ 
non  dormuc  (iiper  collum,  SC  cum  exdtaiur  i fomno  cfe 
Cf  necenarium  vc  vtauir  vomitu.  Auic.de  reliquit  quxre 
fijpra  dc  catarrho. 

Secudus  completur  cum  digefiiuiteatehurriuis  leuim 
Pradica.S.  BU  iiij  abfiafiuia 


)l*rtrr«J 

fimXiiX» 

alivcfo^If 
«iu«f  fia 
kuof  mtc* 
tk>^  *f 


Tradatus.  VI.  ^ • 

tbftef ftirif  Si  non  ftypttctsinc  mtttru  in  loco  incuntMur 
Bi  finalitcr  aiignicmuin  £aciae  in  flu2U.5^abUineat  ab  inc^ 
fiuis  mulruiOitS^  multum  apentiuts.  vi  &ipra  ck  catarrho. 
verbi  gratia4>one  fy.dcfticadoi  ^.r -cuin.  5.).fBclIu  roC 
colaci:5:  alia  (J  uuqintrc  allegaroloco. 

Tertiua  perfictr  H cx  mulia  maicria  cura  piluiti  appro» 
pnatis  datu  in  pnncipioamc  fyr.loco  minoraciui.  deinde 
da  fyr.alf{]bufi  dubua. deinde  pilulas:&  fum  hoccafu  nte^ 
dfcina  magu  Ci3ucfiiei]t:d£  tu  elige  cx  didlia  de  catarrho  fi 
fuerit  pauca  digere  priustdcinde  cuacua.qi  fi  paitens  altqn 
ftiKit  grauicaiem  fiomadn  cum  Hirgit  ^ fomno.&  poft  la 
ctai  vomitum  audaifier.  Item  utere  enemactbus  exrebua 
lenientibus  Si  ikh  fiypticantibus  vemrem. 

Diuerurur  cacarrhuapofi  multas  cuacuattones  trahen 
do  marenS  per  nares.rtecum  uentofia.It?  mafiicando  ma 
ftice,  piretrUydk  hmdi  leuc  t capuepurgium  fit  ex  aejua  de/ 
coiTcfonu  camomilixaut  ruhIimanoiMs  maioranx.  Irem 
cuacuef  diuertendo  humore  per  fupenora.  vcdtdlum  eft, 
& VI  pofsibilc  e(l.  efi  entm  magni  iuuamcntf,  fianc  frica/ 
tiones  cum  pannis  afperts. Item  abradatur  caput  &adiiii/ 
nifiremur  rubificantia  cautertzaniia* 

Sifiitur  catarrhut  cumappofitionc  lacculi  fupra  caput, 
vc  i{i.Hoitcamomtl(x,fiicados.ana.M.f  .maioranx,  cor/ 
cicum  diri, folliculorum  (enx.ana.$.i(i«mads,nucirmuic. 
Bna.5.i'garyophyiloruro.s*).r.bethonicpu)uariana.M.). 
puluerizeniur  SC  fiat  (acculus  pofitut  fupra  priorem  parte 
capitiscirca  cOmiiTuram  coronalem. Item  quandoqi  po/ 
imur  cauterium.vt  lupra  de  catarrho. 

Quibus  pcraiflia  ueni  ad  fiomachum  cdfonandum5^ 
imdiina,  quibut  membris  nunquam  applicabit  fiyptica 
nifi  cefiame  Ruxu,&  ipfit  membris  prius  hene  mundifica 
tts  ne  augmemetur  timor,d^  tunc  applica  fiypcica, calida, 
■romatica  ad  caltdum  dcdiniria  qux  habebumur  fiattio 
tn  fequenti  rubrica.5^  tu  ea  require. 

Dc/Imxk /fom4chdli,pMMtielifntm<i.  R$i6,  III* 

QVoniS  fiomachusprindpaliter  Enatura  creatua 
efi,ut  cibum  rerincai  Sc  retinendo  decoquat.h<nc 
^oportuit  in  partibus  etus  tnirinkcis  ipfum  efie 
arperum,quonia  ex  arpcricaie  remanet,  cu  alperitas  fic  inx 
qualitas  iuperficiei^m  corpus  durum  propter  quod  ruga 
lusefi  m tunica  fua  tmeriori.Cmn  autc  accidit  vtdusfu/ 
perficies  lenis  fiat  debilitatur  cdtentiua  vnde  cibus  egrc/ 
ditur  indigefius.Caufaturc^indefluxus  lienieria  didus. 

Ex  quibus  colligi  potefi  quare  lalcfiuxum  Auic.leruia/ 
tcra  Bc  lubricitatera  appellauic.  nam  cum  lentiate  fiotna/ 
chus  lubrteat  cibu  vt  paxi.  Ex  quo  infrif  lecundo  quare 
cafia  nocet  fiomacho,(S^  imefiinis  debiltbus.  Bc  lubricis, 
vt  MeT.de  cafia.  Dcfcribiiur  amem  lienicria  li  Gal.V). 
Aphor.c6men.j.Liemcrucfi  velox  exitus  ctbi,  & potus 
sneird<?  qualttaubtisquibus  comelli  funt.  Et  rubdir,brc* 
uiuspotefi  diBhniri.  Lienteria  nihtlaliud  efii^ciboruirv 
digefiio,  quibus xgntudtnibus  nulla  niucaiio  viriutis  dt 
gefiiuf  inueniiur  in  eis,ne:p  colore, liquort,odore,nc(|i  in 
vlla  quaUrate.Helcni  utro  difhniuerunt  fp  efi  Iriucas  intc/ 
ftinorura.  nS  Itentcria  didla  efi  li  lieno  quod  efi  lemre.  n3 
cum  Icnif  pars  incertor  fiocnachifiaiim  deficic  coreniiua 
&CX  confiquemi  digefiiua  nonimprimii  in  cibum,  quu 
ciio  lubricat,  nec  fiai  tempore  debito,  fic  tndigefiiut. 
Alfj  dicitur  k lien  quod  lenire  & leron  quod  efi  intefiinu. 
fed  hxc  nOcfi  completa  ut  patet.  Scet  itaqr  diftnuioGal. 
addatur  illi.cunis 

C A V S A fccf  m plurimum  efi  mala  coplexto  frigi/ 
di,led  pleruncp  ab  alrjscaufis  contingere  pocefi.  ut  verbi 
gratia.ficut  cibi  tpfiut,  Bi  potus  diTpoficio  iuuansad  eiut 
diTpofiuonc  ance  cdplementu  digefiionis,  quia  fic  groilx 
liibfiamix  grautsaut  fubtilis,quia&ajeaduretur&pun/ 
gfC,d^  naturS  molefiat.  vt  cepx,aut  liquidus  fluxibilts  auc 
«uicafiaguiorg  iubricitatis^ut  arog&ciubfiaiutx,  vt  lac 


Cap:  XVI. 

quod  corrumpitur  aut  molefiac  uifiuie  eXFolfiuasn*  Ahi 
quia  efi  acutx  qualitatts,ui  piper ,finapts^iuca.VcI  utne/ 
noTx,vc  fpecies  fungorum,malux,ucl  magnx  quaRttana 
tcTpedu  cotentiux  non  refpcdcu  expulCux.  Vel  quia  mul 
tarum  fiipcrfiuiuiQ.  Aut  quia  fnordinate  Tumpeut.  Aut  qa 
prxcefsii  lubricusacucusj&ficutuf  efi  fiypucua  qualia  ' 
efi  dixa  alcxSdrina.Aut  quia  grofliis  prxccdw  & fecutua 
efi  fubitlis facilis  d^efiionis,qu<acorrupRur,&  corrum 
pic  reliquos.quare  natura  irruatur  ad  expellMum.Auc  lo/ 
cemperaie  fumptus.  Aut  fupa  indigefiu,quia  vtnjoqi  cor 
rumpttur,vnde  natura  fiimulaiur  ad  expeUendu,  Aut  jp 
fuper  cibum  fumpfic  aquS  muliS  fiigidam  qux  ipm  cito 
deponit.  Aut  quia  forte  moium  corporis>auianimx  fuper 
ct^  afiumpiu  fecu  cquiundo,&liando, coeundo,  vel  ira./ 
fccndo.  Aui  fit  propser  cafum  vel  peroilsionc  humorca 
in  corpore  perturbantes.  Item  fit  qntp3  maiac5f4cxiO/ 
ne  calida  fine  maceria, & hoc  raro.d^  cft  quSdo  immodc/ 
rata  efi  iuxta  illud  GaLtj.  Aphor.c5njcn.xxq.omnu  Imo/ 
derara  qualitas.&  lalu  inquit  Auic.monificat  uin«tC;Cd> 
lemiuS.&hocapparcrecufixuic  in,ppinquu  moret,  lic 
h mala  copiexione  calida  cum  maieru,  qm  talis  efi  acuta 
mordicatiua  fitmulSi.vi  fupra  de  cibo.  It? qnqiab  vica 
nbus  fiomachi  qux  Ixdunf  cx  occurfu  primo  dbi/  Sc  po 
cus.vnde  virtus  nocua  quxritexpcllerc  kfi&cxpeUudi: 
fluxum  cauCit  lientericum.  Ite  mata  complexio  huroida 
materialis  phlegmatica  raucillaginofa  reddens  fiomacbfi 
lubricum,3^ineo aggregata  facienscibu  lubneare.  Aut 
mala  coplexio  frigida  paralyrteu  &cient,<S^  prohibes  fio* 
machu,  Bc  uillos  fijpra  cibu,aut  ei  aliunde  coicaf.  vi  3 ce« 
rebro  caiarrhus,auc  ab  hepaie,aut  li  fplenc  ipfis  mitiiiibus 
fupfluitaccs  fuas  ad  fiomacliu^ut  k matrice, aut  3 roio,auc 
via  crifis,aut  ab  imefiinis,  aut  oppilatione  mdaraicanl  Sc 
figns  dicenf.  Item  qiitp  ficabaereepidimtaio  vemorum 
maluia.uifluxu  fielUru,auc  coniunctione.arpetfius  capteit 
&caudx draconis, iSCaiiorum  planeiatnroin  fignisluis. 

Et  noca  q>  licnierM.ui  didlum  efi. proprie  diciiur  pafsio 
incefimoru  31irn  quod  efi  Icmciodlicron  inxfcinum,dc 
ifcet  iiafiictmenefienam  palAK>fiomachf,qutaeiUB  Ic/ 
nttio,immo  principaliier  i oobis  ei  aunbutt.aeccouenir 
duorum  membrorum  diurrlbrum  eandccfiir  parsioneot 
&tuc5ri«iera  quivis  QMCulari  in  reliquis  xgiirudinibof 
corponsde  partictihriumeius.  vcr<b.hydrops&  limor. 

Sed  nota  cp  deber  dici  xgrmtdo  prmcipaliicr  fiomachs 
Sc  tntefiinorum  cditer.ram  cibus  in  inicfiiius  filtem  liipc 
rioribus  pr^digefius  in  fiomaebo  digcflioncm  aiiqualm 
rcciptt.Auic.vt  infra  de  imclhms. 

S X C N A demonfiratiuafluxusfiomaclialis  ndhaf/ 
bet  periodum  vt  cerebralis,  i*!:  magis  fii  de  die  no/ 
6kt^BC  in  hoc  diflert  ab  epatico.  Sed  difiindtiua  figna  inter 
ipm  epaticum  ponemur  tn  (equemi  rubrica.<%  tu  ibi.  • 

Signalifueritob  debilitat? digtfiiux  egrediiur  cibus 
indigefius  in  ea,rcilicei  quaUtatedl  quancitace,  quibus  afi 
fumitur  maxime  quando  efi  multum  debilis*  Qubd  0 
cum  digefiiua  efiei  debilitata  expulfiua,iunc  uelociier  cx . 
craemiiiiiur  &non  egreditur  eius  quamplurtma  quanti/ 
tas  fubitoled  paulatinc,  & efi  ficundumplurtmum  perne 
mens  3 mala  copiexione  Irigida.  Bc  ideo  figna  mala  com/ 
plexionis  fligidx  fiomachi  ibt  apparem,  de  qutbus  in  fua 
rub.  Qubd  fi  comigerunoo  propter  debiluaiemdige/ 
fiiux  fed  retentmx.cunc  ilUid  quod  egrediiur  nO efi  cx  to/ 
10  indigefium,  led  digefironem  habet  ^m  moram  ci hi  to 
fiomscho.  Qubd  fi  accideru  propter  debilitacrm  lubrt/ 
cantem  fiomachum.tunc  cum  cibo  egrediuntur  hutmdi/ 
iaicsmucolx,d:  fluxus  crit  albus  cum  muliiiudme  fbwi 
d^priuationeficis. 

SignafiiuCTiipropreriubrktraicvIcnolam  aut  bocho 
roCtcD  tunc  figna  erunt  vlccrum  fiomachi  ex  vomuu  entf 
ficati, &bothor  apparebunt  tn  ored^ademibi  di^r,v< 
fijpca  dc  figmsulmu«,4bothoi  fiomachi, dc  lusbi. 

Prognofiica 


I 


•1  . .<70  Dexgritudintcft,  r*  i<97 


P HO  C N O $ T I C A*BrtKftiriorupcniemetfn 
faemeru  bonum.Hip.  Liemertt  quK  fii  cx  pnecedcti  dy 
ftmem,vc.£cau£i  dy&menf.vt  quia  propccr  vulnera  ad 
ctcsertzatioaem  venierau  Itmamur  imeftina  iocurabiliar 
qua  fmpo££bdecftvillofrenaG3  quorum  afpericate  rei^ 
nua  vigcu  Hip»IUi  qui  lubricicium  inccdinorum  haba 
vomitus  cft  milua,&  hoc  tudictum  occultam  habet  cau' 
fim.  Auic. . Gc  in  libro  monia  feftime.cum  apparet  m lu ' 
bri dtate  UKcftinocum  luper  coftam  abquid  fimile  ciceri 
prouocatur  vnna^  muliipbcat  roonE  aeger  impia  hora» 
Ef  infra  ilattm  in  nnc  de  ea  quae  ex  cau6i  calida  vemt. 

C V K A. Canonet.Primut ordinatio diaetx.Secddut 
alieratfo.TetttutdigeAio.Qwtuteuacuaifo.Quimusdi 
ucr(jo.Sextuaftoin4chi  conbmano>&exarpctationuin'' 
dddlio^ptimuf  accidemmm  corretfhb* 

Primus  ordinetur  cx  parce  Tcx  rerum  non  naturaUum 
alicer,&  aliter  vc  dirpoliti o tpCi  exigu.  Qubd  fi  fiuenr  es 
pane  mah  regimmts&cibariorum  ditierfirate.de  quibua 
adhim  cil  redltfica  regimeo  &ala  deinde  auleras  cibaria. 
& fit  comeorus  vnocibo&panicipetaliquaii  fiyptirua 
cc>&  ilmihcer  potus.  Ec  demur  ftomacht  coniortattua  in^ 
cusAextra>vcrerumexigii  dirpoficio.  Qj^bdlivenenc 
b calida  ab&p  mater  ta  procede  cura  alcerattuis  frigidis  flo 
tnachum  confortantibus  ex  parte  mcdtanarum,&  rerum 
fex  non  naturalium  quarum  ■oatiam  ad  modum  habete 
debes  ex  dtdbsde  tlomacho  in  caula  calida. &tu  ibi . Sed 
pro  his  di<fha&  firquntbus,  memorare  candts  Aur.  firpra 
pofiu.dC  pomcur.xin.tercq.tradlaui  primo  de  canonibus 
vniucrlalibus  inquit.  Btopdnttvc  non  auferas  m cura» 
iiombus  ilomachi.aut  calidnatisetusaliquid  udiemeotis 
(irigidiacis,&  proprie  in  eo  qui  non  confuetus  efl  ea  (bli ^ 
cet aqua  big«cb.NSac^aveh«nenterfngida  euites& vte 
refrtpdts , boni  odoris,  aliqualiter  fiypticis.  vt  eA  aqua 
ro.rob  rerum  fngidarum.fy.firigidus  & Aypttcus.fy.ro. 
my ninus  A hmdi.Epithemacibus  Aigidtt.  V ndlionibus 
(ngtdtv^ahis  c6fimiltbus.de  quibui  atitum  cA  itipra.c* 
de  Aomachoin  particubrtbus  Rubricis  ex  cauiacaltda* 
Ethxc  incentio  maxime  habenda  eA  fbla  m talis  comple 
xi'o  eA  tam  Gtfta  Au  non  depcdens.Qubd  n fuerh  fiens  no 
comunicata  fibf  ab  alio  membro  vt  eA  hepar  aut  quxali 
quod  tale,  vt  fupra,&  tunc  adde  aliam  qux  eA  mdirimS* 
dStis  redcificatio.qitibus  aut  qualibus  fiat  habiiiAi  Rubrt 
cis  fins.  Qttbd  fi  hicrii  cum  macera  ordina  vc  fupra.dip' 
cam  ex  parte  aeris.nam  declina  adbigidum  ane, vel  natu 
ratpGi.  non  fic  multum  diAemperatds  neexeonoccif 
cerebro  &alria»  De  cibis  vero  conueniunt  hi  qui  in  cho« 
lenca  difpofitione  participam  aiam  Aypttcirate  n5  muU 
ca,immo  & fi  fint  humidi  nnn  nocent, qm  cholera  in  cafii 
SK>caAimubndo.& de httfupra  tertio  iracA.  Iiem  con* 
iieniunt  maxime  gebttnx  cum  acao,&  cum  fucco  grana 
Corum, vel  vino agrcAe , & taba.  Item  cx  potu  conucnie 
Vinum  ru.pauaArura,fiue  aquofum. 

DigeAio  fiat  cu  fyrup.acaoro  de  pomis  rofato.ltcma 
inyrttno  Item  his  vtobitus.Irem  deendiuia»a  fyrupusde 
papauere&  ules.de  quibus.4.tra<Aa. 

Btacuaur  autem  cum  euacuantibut  choleram, de 
bus  ruc.quarto  lu  tn  da  leuu  fiibciliaciua  A liquida  fi  po 
scs,nam  myrohaheum  deco^oneaqux  Ausuum  eA  co 
ueniens  valde, dC  tu  multa  in  de  Aomacho  habuiAi.  vnde 
Auic.Ec  oporen  vt  educatur  humor  cum  facibtate.  Jiem 
sncafu  vomitus  eA  conuemencfihictliter  ficti  potent  ,d^ 
curo  quibus  habuiAt  de  vomitu  cholenco.  nam  Aut.ipnv 
laudat  in  caufr  Aigida  qd  eA  fortius,  vt  infra . Hc  poA  haa 
euacuanones  da  rob  fruiftuu  Aypticov.  Aui.i.  Ayptica  Ai 
gida  AomachoconfortatiaremouAa  impreflionccalidt^ 
latis  materip  fi  qua  fuit^ut  cA  A relaxatione tunice. 

Diuerfionea  fiant  cum  ventofis  ligatiooibus»df  alijf.de 
quibus  de  fodai&alqs  locis  Aequenter* 
SottuicomplatarcumAigidiaAypttca  Aomachum 


conAMtancibus  de  quibus  (upra  de  catla  compAxtonc  fio 
machi  calida  materali.  Sed  hic  nou  canonem  Autc.  1 1» 
lenij.rrac.j.de  cura  malp  complexionis  cabdx.Coqiem' 
piaAnu  Aoroachum  cauc  ne  velamen  inAigidaur  aut  he« 
par  nli  inAigidaeione  qua  eorum  operactones  noceantur, 
muUociens  aut  accidA  inde  nocumentum,  A Aigusin  hc' 
pate.Qu6dfi  perceperu  aliud  horum,  tunc  fuccurren  c5 
oAo  calefatAo  efiufb  fiiper  locum  fupra  dcabrymhJo,ma« 
AicptVelfpica  habes  loco  allegato  ea  qux  adinius&  cx* 
tra  applicantur  intencsonrrpAm  per  fidunt.  A tu  ibi.  Lau 
dat  Aui.fauich,hoitki,lentes  excorticaias,detodcacaob. 
Item  hudatur  zuccharum  ro.  datum  cum  puluerccorian 
drorum.nam  conandrum  hoc  cafii  vim  magnam  htba* 
nam  coriandrum  eAA>rtis  impreilioim  tnrainendod< 
hoi  in  Aomacho.  i i.itrtij.trac.recuodo,  df  fecundo  capi. 
A,  I c.de  cura  fluxusabfcp  cxconaetdc.Iiera  fy.myrtinua 
cutaliqutd  fpodij  mifcaur.Itemailianafia  cum  vmo  gra 
natorum . d^  nota  tp  granatum  acetofura , beet  choleram 
reprimat, tamen  nocet  Aomacho , maga  vero  Aomachu 
confortat  dulce, Anic,dC pedta  mundificat.ltem  embro* 
chatioAda  cum  rpongiaexdecodionero.balauAiarumi 
mcmhx,fumach  in  aceto,&  fxpe  replicatur*,  & tu  cdfimi 
Ia  loco  allegtto require,  A inAa  de  dyremaia  vbi multa 
& mulca  habebis» 

Dc  corrediooe  acddrnAum  dicat  qi talia  requiramur 
loco  filis.  PoAitmo  feno  hxc  lienicria  pro  patuo  non 
cA  habenda,  nam  fi  cius  tar^bitur  cura  perducit  xgrum 
ad  dyfenteram^^  hydropem.  Serapio» 

C V R A.  IneaquxeAacauAAigfda  confimiliter^ 
cede.Pnmodtxiaraordinaad  calidum  decIinStemplui 
& minus  vt  diTpofitia  exigit  ex  partr.f.  rerum  no  naiura/ 
tHim.DetndcfifitmalacompAxioAigidafbla  cum  alte* 
rancdMJt  foium  procede  calidis  dCcaltdioribut . vt  fupra 
de  roab  compbxione  Aigida  Aomachi  abfc^  maieru , A 
Aatim  dicef  ^ mab  copfone  cum  materta.Ht  fit  rnemor 
ctnoius  htc  imediate  pofiit.  Auic.Bt  tuxea  illit,  hate  hunc 
alifi.c}>  approximaao  tabuita  &it  ne  licpar  lxdaf,sut  cor, 
quod  fi  foait  independens  fufActe  quod  did  um  e A*S  t de « 
pendens  ab  aliquo  membro  redifica  lUud  prnis>vc  didii 
eAdecalida.Qubdfi  foait  independens,  Adfoueaiurrae 
lis  mab  complexio  i Aigidicate  vicinorum  >func  redifi^ 
ca  vicina  deinde  Aomachum . VndelWc  fciaa  vc  fopra  dC 
calida  aerem  conAitue  cabdumcum  arocnaiictscalidn» 
aut  Aufia.modo  ejuo  inAa  de  peAe  dicetur  ex  thure,  ligno^ 
aloes,tunipero,5^huiurmodi.  Cibarta  fint  condita, zin^ 
ziber,garyophyl.5ihuiurmodf.Vtmimaromaticfilym,. 
phatum,aui  noft.vt  difpofitfo  exigit.  Vitet  fommim  diur 
num,replaionem»triAitiam,&hm6i  malaaccidfiia.  Et 
nota  hic  q»  inquit  Aui.de  cura  snalx  c6pleiuonis  Aigjdx, 
Et  feiasq»  calefo^io  excremoruro  perducit  ad  calefacito*' 
nem  Aomachi  ex  proximo,d(^  ficui  calefaiAio  extremoru 
pcrducir,ita&inAigidaiioadinAigidacioncm,quare  pe» 
detrp&litercabditencndifunt.  Qubdfifoeric  mabcom 
pWxio  maicrtala  Aigida  d:  foerit  dependens  ex  influxu  ad 
Aomachumtuncregeillurofluxum  regendo  mandantia» 
Q.  fi  foerit  totum  corpus  cuacua,deinde  pone  Ayptica 
in  locis  intermedria  per  qux  fluit  materia  ad  Aomachum 
nifi  materia  repellaetur  ad  principale , quu  it  principali» 
bus  veniret.  fi  foait  natans  euacuaba  vomiiu  A bt 
ni,vt  cum  oxymclle  &aqua  raphani , & aqua  hordei , A 
aqua  mellts&huiulmodivnde  Aut.&admimArttur  vo 
mitusinomniAptimana.  Q.  fihumorinfondo Aoma» 
cbi  magis  nataret  flue  grauaret  da  leue  fofotmum  • vrblr» 
ram^uT  pilulas  de  hiera  cu  sganco  cdfortatts.  fi  hQ 
morfoemac}uofuseuacua,df  aiamconAst  aomitUs  ledid 
A confortatio  A admini Aratio  exiccamium  tmtirdr •ex>* 
na.  Q.  fi  mataia  foent  vifcofa  da  incidentia  A fubiiltl 
iia,vt  oxymei  flmplex  de  duabus  radicibus, df  Iquilb,  A5 
huiuAnodi*vt  fiipra«demdecMCua  voroitub64lceAu  fim 

maicrix 


Traftatns.  V L 

tnitcrtie  mcUiwioi»m  ww  W*' 

lupoHiM;  de  vomitu  Cupra.  C^,  fl  Kict«  materia  infto' 
macho  congella  eodem  modo  prxparetur,  A euacueeuf, 
deinde  theriaca,m«hridatum,rinziber  conditum, cinna* 
momnaromiticum,garyophvUeuiiitdaga!5ga,«ieAin> 

riu  de  ^mts  defcripcione  Mep.Item  confe  Ao  de  diamu/ 
(co  du?ci.Itfaquaarder»«,et  fic  demubw  alijtCupra  de  ma 
bcdpIextdcCrtgidaftdachrmacerialt  ettmzteruli.  Con 
fimilKcr  ad  extra  applica  duCJem  uuetioraa.  vt  pulutoar 
cx  penna  molli,aut  portando  de  amatura  CcarUti  ante  & 

retro*  Item.i|i-cmnamomi.garyopbyltt.an3.5.ii|.maftf« 
CiStCorticia  thuni.ana.^t*  r. bulliam  in4*cys(»  vini  mal 
uaticiad  cdrumptionemquartepanit.(fotndefnhindatut 
dicfia  cimitura  m fila  deco^Ae  •Sfexiccemr:  dc  Cuper  fto 
macho  teneatur.  Bmplaftra  vn^iones  ite  ^applica  de 
quibuf  Cupra  ad  plenum  locoallegato.dCcuibr. 

C V R A (iincau(a^ernmaiac5plejuohuratda,t0c 
Vt  Cupra  c6(tdera  li  etl  in  Auxu*aut  Buxa  edicatur^  aut  n5, 
8C  tunc  propottionabilicer  age  vt  deCrigida  didlu  el^^con 
ftipando.replendo, digerendo, euacuando  cum  vomitu  di 
ratus  Cuem.d:  B nd  per  rectirjm.Itcm  decimet  aer  ad  Hc» 
cum  3C  reliqua  divbici  carnibut  Ciccse  cu  prxparati5ead 
ficcum  cu  aromatibus  Sc  hmOi.  temperatis  inii^tuts , vt 
diCpoBtio  coplexio^  extera  cxigut.lo  potu  aqua  chaly* 
beata  multA  valet  ter  aur  quater  exno^bu  Et  in  caCu  t(to 
multum  valent  myrobalani  kcbuli  conditi  stnstber  ron 
ditum  acorusconditus&huuiCmodi.  de  quibus  demah 
cdplexionehumidaftomachi.  Q^it  fuerit  cxutenacoii/ 
geftain  tlomacho  operare  digerendo cuacuando  vomiiu 
vel  CeceBu,(i  materia  fuerit  phlegnu  acetoCuj  digcras,eua 
cua«C5mendat  Aui.hoc  caCu  diacabmentu  Mefiie.  Item 
C!  phlegma  foret  frigidius  dutrionpipercon,quodA  hu' 
mor  peccans  fuerit  cdmixtus  medicammibus  commntrit 
vtere.  Si  vero  fuerit  mab  complexio  paralyticaits  Bani 
bteationet  moderatx  circa  ventrem, &applicencur  tno« 
deratecalida,vnde  Rudium  cotum  At  in  reducendo  calo* 
rem  confortando  ipCum  m temperate  talibus* 

G V R A *Sf  fuerit  Buxus  ex  debiUracecontemiux,& 
raritate  texturas  conforta  cum  Ilypacis*  vt  (Itpra  de  debi* 
litate  Romachi. 

C V R A Afueritcxulceratioae Romachf conforta cA 
his  de  quibus  Cupra  de  viceractone  Romachi,4i  huic  Colii 
cita,qm  cu  inucterarur  non  rcdpii  curS  viputo.  Item  lien 
ccru  qitx  dylemertam  Rquicur  redditur  incurabilis. 

C V R A.Sifucmexcaiarrbocuravidi^umcft  hic 
ame  de  fluxu. 

C V R A A fuerit  propter  res  Auecaulaspfimfciuasfti 
perms  didUs,runc  cura  rcmouerc  illa  SC  introducere  con* 
craria  eis  ex  tam  dicRisdI;  allegatis  in  locis  Cuts.  Empb* 
Rrum  eff.caxdl: expertum  ad  Rtgidiiatem  Romachidi;  hu 
roiditatem  ad  fluxum  phlegmaticum  ad  liemenS.qc.ltgni 
aloes,  abCymhii,  gummiara.fnaRicts,  cyperi, coRi,ztnz* 
ana.^.  r. calami  aromacici,olibani,aloes.ana.5.nj.  cimarR 
fambuci.5.).mcthx  Accx,cimint  {orrebdli,raCx  liquid;, 
laudant, cerbennnxana.|.}.  garyophyloai,  macis.  cinna* 
momi,li;Mcx,nucit  muC.galSgx,Cquinami.  ana.^.j.  r.cerx 
albx.3.).Cpodn,babuRtx,Candaloru  alboru , Sc  rubeoiA, 
galUra.ana.}.}.confice  cum  puluereca.ve.d^  incorpora 
cura  miua  aromatica  Sc  eR  Gcnt.dd  tu  conAdera. 

Dc/Imxm  hepatico.  Rithrica.  IIIL 

FLuxus  hepaticus  in  prxRmtarum  Ac  diRinguatur. 
QuomialiuscRchylolut,8liusnAchylolu6.  Chy« 
louscft  fluxus  quo  chylus  in  CubRamo  Cua  viiifor* 
isits  ptuninu  egreditur  vicio  hepiiisaiut  roefaraicaru 

contingens  de  quo  fluxu  cRofollicicus,d((aicdtus,cRentm 
Vtpiurimum  contingens  alioru  reCpcAu  in  quo  & frequ<« 
CIUS  medici  d^piuntur.dk  in  quo  comingic  «os  multum 

criircadmintfUaadoRypcaca  vbtapcniiua  (uixoppor« 


Cip;  X VI. 

tuni.vttiifra.Af  hoc  perducit  cot  ad  errorem  mJnmai 
Aui.i6.ttrti).decura  htpatict.Et  didumcR^mpIurtoaff 
qm  aliquando  in  intcRints  inuemt  humores/xcct,aut  atl 
quod  tale  quod  dusCubRamiam,&ettS  colorem  variai*. 

Sed  dices  quomodo  fadtut  vitio  mcbratcarusn  cRbe<* 
pacicus*  Dicendum qubdomnisfluxusinhepatevemena' 
Rue  fiteritcum  vtboenuAueabfquc  viuoeiusdictturhc' 
pacicus , modo  hepar  defldt  tn  attrahendo  chylum  JSC 
quanoopotuicattraherefecututeRiUe  fluxus.  Qubidfl 
atcraxiActnonfuiRetfecutus,dl^ideodicttur  hepaticus. 

Ex  bis  habentur  in  generali  dux  caufx  taUt  fluxus  chylo 
A.Prima  fumpea  cR  ab  hepate,nue  eius  vitio , quia  eRibi 
alta  caubt^is  abeo  prxRme  flat  denominatio. vtX  q3 
cRex  oppilatione  mebraicarum  vel  earum  debilitate.S«* 
cundaeRabhcpatetpfoqnnocuinentumeRineo.  Et  fit 
quendo  prtmS  dico  calu  oppibnoms  caufii  cR  fim  phi* 
rimum  humor  groRiit  oppil5s,aut  apoRema.  dicitur  fim 
plunmfuqm  etiam  non  inconuemcinets  flen  opprlatso^ 
nem  carnofam,aut  attenuatorum,  licet  rariAtmc  acadie» 
Qiibd  A ftieric  carnofa  credo  curam  non  reapcac.  vt  fii* 
pra.de  opptbtionehepaitt.  Cum  icai^  comingic  oppsb' 
ISO  in  mcdraica^ur  apoRema,  tunc  chylus  oonperueoit 
ad  hepar,quu  per  mebraicas  chylusad  hepar  veott  & n5 
per  aUsm  vum,vndc  in  eo  loco  alteratus.&  biRut  dt feon 
ueniens virtuti adextra per tnrcRina emittitur, & freflu* 
xuscaubcurcliyloliu  dufhahrpacicus.CAAmilic«r  Ad<* 
btbaueRactra<fcfuanMlaraicaru,preptrrquod  resnM»<» 
dicachy  lob  attrahnur^  magm  cius  pars  non  aiiraiRa  r« 
maneat, et  quia  hepati  prtnapaliter  c6i<eim  atcracRiochy 
ii  Acmebraicxparum,hinccalisfluxia  hepati  afaibtcur* 
vnde  AuiutrraiRio  dtgmor  eR  hepati  non  mebraicae . NI 
aciraiftiomtraraicarumnoneR  aciraiRto  de  qua  curetur^ 
Accidit  autem  talts  fluxus  ex  hepatis  nocumento, quia.  C 
propicr  opptbtionem  eius^ui  per  apoRrma  in  eo^ux  p» 
pcer  debilitatem  attratTriux  ipiTus.Quo  autcmaccidai  Ru 
xtu  ex  his  cauAs  tam  apemtm  cR.  Et  nota  qneg.  fit  chy ^ 
lofusex  vehementia  appetitus. vt  tn  canone.  & tu  confide 
ra.  Non  chylofiis  vero  fit  vitio  hepatis  SC  diua  Ataiem 
non  pantam  redpit,Af  ^ fiibRanna  eius  quod  egreditur, et 
h caub  propter  quam  expellitur.  A fubRantu  quidem» 
qra  altus  dtdtur  phlegmaticut . Alius  cbolericus , Qmdl 
mebncholicut.Quidl  fanguineos',  Qittda  virulentus,  Ec 
eR  alius  fatiduB, alius  no  fatidus.Et  alnis  qui  eR  res  rugra 
groRa,qux  eR  AibRantia  camis  hrpac»,  fim  alios  langttta 
congcbtus,vnde  hSc  cUriorem  Sc expedu lorem  de* 

di  danfiorKm,licet  alqs  nomimbus  ab  auAortbus  nomi* 
IKIUT.N3  S£  pro  rei  ipAusaperitione,  fato  aquofus  no* 
minatus  fub  phlegmatico  cdprrhendtiur  et  Arailiter  abki 
ciuui, niger  fubtilis  Acutbl  nigrum, & niger  Acut  Rex  bn* 
gutms,& niger  Acui fxx  vtmfub  mebncholicocompre* 
hendirur.  A caub  vero  qm  ipTorum  Ac  diuerforum  di* 
urrfx  funi  caufx.Et  cauCi  quidem  aquoA  eR  debilitas  mx 
gnadigeRiux  Aut  altcratiux  virtutis  eius , Sc  maior 
ablutiuo,qni  talis  eRAmilis  fangusnitlclitia,adquod  H 
bcit  vfus  aqux  frigtdx  Sc  Aroiliu . Dc  quibusaucc  cauAa 
debilitemur  virtutes  hepatis  habuiRi  lupra  dc  hrpate.  Df 
geRiua^frigiditare  ma«s.Ei  retcntiuali  calidicaie.  Ab/ 
lutiuus  Aue  lociuus  eR  fimilis  loturx  carms.  Ei  generatur 
ex  debilita  te  digeRtux,  Sc  RqueRratnix  hepatis , qm  noo 
poteR  hepar  fangutnem  ab  aquoAtatedcbnc  RqucRraie» 
vnde  aquoAtas  ttngitur^^clin  eo  eR  debilior  in  squo 
fit,&hxcfub  hepatica  dylentena  collocatur  prinapoR» 
de  quo  infra  de  dyRmrria  hepatica.  Caub  verochokri* 
d eR  multitudo  rholerx,auc  fortitudo  cxpulAuv.nSpro*) 
pcer  cholerxexuberSiiam irritatur  vtrtusad  cxpcllendfi* 
Caufx  vero  vinilcn  Buxus  eR  aduRio  bnguinis,&  alio*, 
rum  hurooru  m hepttr^^qnq*  ita  intenditur,  vt  citam  in 
corpore  ipAus  accidat  aduRio  poR  humorum  aduRionf. 
flccbimcrupuoocapoftcnaaua  ineovclbui  itfiidattde. 


DeaegncucL  &llis  8C  fplenis.  193 


|«a(Cgiiin4o  torfitarctn%Hfttto<^trc«  graduipofi 
ti  fun&Primuscft  Hcuc  fxx  vtni^ccundus  eft  licuc  fcl  m> 
grum.Temui  eft  fictu  melancholia  naturalia.  Cauft  prtf 
oii  eft  croptfo  adubcUait  in  prohindo  lUblHntiu  eauc . 8C 
4rcmjr m puofbndo.qm  fi  eflh  in  panmcuio  non  cfi«  (ot- 
culenta,fedalba  eg5,itic  propter  uchemente  caltditatf  cor 
nunpavcfn,4^aluncrm  (anguinem.vnde  quu  corrupcui 
bcorpore  non  crahitur,dk  rtmantm  ingrofiatur,A:  aduri* 
tur  nigrefit , SC  daeli<fiua  ^ natura,  fiC  corruptus  Iberet 

valdc.Bc  dicitur  haec  egd  nsebncholica  I melancholia  na 
curali  qux cfi  ht%  (anguinis  ex mbua,rubftanria,cotore«et 
ioetorc.Nam  prima  eft  cum  nigredine  fua  participans  Iu/ 
ctditace  propter  aduftion£*ftctmda  vero  quia  mclancho* 

lia  naturalis  eft  nigni}0bftura.<5^  ideo  dtxit  Aui.  pnma 
cftmiooriangreduusexparcc  Ojbftaraix,  quia  prima  eft 
€Dcnpofita.  (ccunda  vero  pura . Pcetore  vero  quia  prtma 
ploafcetcc.qutt  naturx  magts  contraria,  Sc  es  conftqueo  * 
II  ab  ea  magts  dercli(fta.ct  huius  cau(a  eft  eius  (iiperflurat. 
Oi  qim»  luit  kuis  alteratio.diC  nora  enam  generatur  me 
Ittscholtaibeculenta  per  congelationem  qux  non  eft  haci* 
da,oec£oeada,&  hanc  cdfueuu  pnecedere  fluxus  lotiuuti 
&connnuatur  tempore  longo.  Qt  fi  etiam  prxcedattall 
gemtam  per  vum  aduftioots  nd  pcriruerat,red  ftaitm  ap* 
ptret  aduftto  propter  a^uicaccm  catiditatis,eft  ita  diifir* 
reocia  pofitaveradecaltpcraduftiooem&non  percon* 
gelationem  caulata.  Cauia  lecuodi  eft  qn  humores  vici* 
sna  ioceofione  incenduraur,et  Tubdlior  pars  iplbrum  trS* 
lii  in  hanc  melanchoitaiii  8c  grofiiior  in  hxcutentana^  vn* 
de  Aui. prima  prirai.de  humoribus , dixii  melancholiam 
acrem  ebullseivem  i qua  muics  higium  generan  ex  (ubti 
Uori  pane  roelancholix.  Et  fic  patent  eorum  irmm  caulf. 

Ecfiquxrieurcumqrkyaduracur  (ubl^ntia  hepatis  in 
quo  comprehendam  difleremiam  ipfius  lic  aduftt  i raeiS 
cbolia  genita  per  aduftionem  Eingumis.  Dicitur  ex  par 
ce  fubftanttx , quia  pars  illa  eft  grofiiior  valde » 6^ex  altis 
qux  per  te  (cto comprehendis.  Sangmnispori  fluxusab 
hepatecau(aeft,auifemiudoexpuliaux  expellentis  quod 

fuperfluum  eft  de  eo,&  non  pcrmiuii  cum  remanet  donec 
inuifibilirer  rcfoluacur^aut  per  alta  loca  mmat.  aut  eft  fo* 
iutio  continui  in  hepaieb  Aa  non  inconueiut  fiat  ii  debi 
litate  coiKenttue,(ed  eft  raro.Ntm  curo  debilitatur  conc9* 
itua  hepatis  etiam  propter  tpbrn  debilitatem  fimulcum 
ftnguine  vcmunc  ali)  humores,  vnde  (anguis  n5  eft  purus, 
led  propter  illam  Cfuiam  in  colore&  (ubftatia  variatur» 
Atuconfidera. 

SIGNA  demonftratiuafluxuthepatfciiuntcolor 
Cacid  hzdua  ad  citrimtaiera,Iiuidtntem,  vindicatein,vcl 
tufcedincm  declinans.Nam.  1 4»tcrti).de  opptbtione  hepa 
ciStMedicus  quidem expenua  cognofcii  hepaticum  & fto 
inaticum  omnem  per  coloifm  futtm  non  egeni  cum  eo  fi 
gni  ficatione  alta.  Et  Rusus  hepaticus  eft  de  node  magis 
loieftans  9 de  die  di  prxeipue  in  hyeme , df  econtra  eft  in 
fiomacicho  vt  rupra.qm  ex  feainda  eft  dtgeftione.  qua  ex 
re  multum  temporis  crafic  ance^ extra  mittatur.  Item  tao 
tum  tmgis  reuocato  calore  natura  magis  centat  quod  ei 
grauc  eft  ad  extra  expellere.  Et  diflkitin  eoabalio,qm 
an  hepatico  egreditur  quid  chylorumxqualeirfquoum 
ftomachus  iroprellic  quod  ei  inerat  SC  remanfit  iroprefiio 
in  ip(b,d£  tpiod  ex  ftomachali  egteditur  eft  indigeftum  et 
foxquale.  Item  hepaticus  eft  ab(Jj|i  dolore,  licet  Aibhy* 
pochondrio  dextro  fentiac  grauicatcm  & eft  plurimusto 
quantitate cominua.ftd  ftomanchus  non  fiet  immo  coco 
ftnmiir  nocumentum  plunmu  in  ftomacho  3c  a^rauo* 
CIO.  Item  hepaticus  habet  periodum»  neque  eft  ira  conti 
fuius  vc  ftomachalis  d^intcftinalis  interponens  etiam  no* 
cabfle/pacium  inter aftcUa•ipiasJ^Iaramaccna  illa  ndeft 
Vt  in  caeceris  ita  fiipcrflio  neqi  tanto  retenta  tempore  quo 
putrefieri  potuerit,  ideotp  naturam  non  ramum  ftimulai 
4propierraixmcftautcha(ibtouda|ici(apolUc  «um 


quandoqi.x.diebuf  qfii^.xx.deiVdereuertitur  non  fic  fto 
machalu,&rd  eft  pauUcmus,&  omni  dtc  nS  faaeos  inter* 
potlacionem.&  ideo  de  perieda  cura  hepacteinon  ira  cito 
cclecuret.  Quando^egredicuraliquidtndigeftum  non 
propter  ftomachumfoinmodo, immo  propter  cditatem 
hepansctiam  ad  ftomachum. vnde  perrinet  ad  ftomachfi 
vclproportionaliter.qm  nocumentum  eft  in  operatione 
esus»Auic.Etqnege(tiochyIo6  eft  ex  oppilatione  vena* 
rum  hepaiii  tunc  ei  adibifcetur  aliquid  ru^dinia  propter 
aiccrationem  quam  recipit  m melaraicfs,dCvtplurimum 
materia  hxc  chylofii  non  eft  feci  c6mixia,dC  apparet  de* 
biliras  hepatis  in  vrina  Sc  ali)s  non  autem  fic  qh  ex  oppila 
tionc  mefiraicarum.  fi  hwrit  oppilatione  mebraica* 
rum  tunc  eg6  em  alba, aut  ad  a trimim  declinans  propter 
cilidiratem  vehonemf  adurentem  paties  fubcilesexqua 
aduftione  color  peruentt  citrinus,&eftcittus  egrediens, 
& in  his  diflerc  htc  (ecundusa  primo. 

Signa  fluxus  hepatici, eholenci  fune  latis  nora  ex  tpla  ege 
ftione  cholerica.Nam  ipla  eft  multum  tinda.nmiliter  6c 
vrina  maxime  qn  eft  exuberSria  cholerx  in  hepate,  6C  pro 
runc  non  (emitur  nocumentum  in  ftomacho  ne<|t  in  alio 
mft>ro  quod  furpedum  habeatur,  necptn  inteftinis,  licet 
qfi(^  in  cxtremiiatc  fieri  femiaiur ab  ip6  caliditas,ec  ficui 
ardor  propter  calidiracem  ipfiur  cholcrx  acutam , ip(uni 

etiam  decUrantfignacaliduatit  hepatia  ex  pane  regimi* 

nts  Sc  aliarum  rerum  non  naturalium  fumpta,d(  omnium 
aliorum  caliditatem  hepatis  fignificamium.  de  quibus  Ai 
pra  dc  mala  cdpiexione  hepatis  calida.d^  tu  ibi.CX  fi  fue* 
mcumraliditate  aduftto  ipCi  apparebit  in  rgeftionedfi 
erunt  accidentia  imenfiora  ex  parte  fitts,andiiaiis  Itngup, 
maguuudfnispuirus,colortr,&  huiufmodt»Aui.  figna 
pofuit  de  eo,qiTi  lam  volebat  caclTe  nobisnoiacx  didis 
fuis  in  Rubrica  allegata. 

C^bd  fi  hiem  phlegmaticus  fimiliter  figna  apparebift 
phUgroaetsex  parce  didorum  .pponionabilicer  in  de  cho 
Icricoadum  eft,iS;  Aib  phlegmatico  efipreh^daturaquo* 
fiis  •&abtuciuus,&  figna  ablutiui  folum  Aiiu  figna  dcbiU* 
tatis  hepatis  (equcftraciux  dida  fupra  dc  debtinate  hepa« 
iis.vnde  tunc  egeftio  eft  ficuc  lotura  catnis , & eft  curo  eo 
pucirasvrmx.  Signa  autrmaquofi  fumeadem  qux  di* 
da  (um  in  abiuiiuo,(cd  ioriiora.nam  cgcftionet  Tum  ficus 

(anguisa(clitfct,&cftcupauctute  vrtnx,(cd  dehis  indy 

(cmena  hepatica. vnde  vt  dtdum  eft  d fertior  eft  in  eo. 

Sanguinei  vero  figna  rum,quta  (anguis  qui  fic  ab  hepa 
te  venit  aut  propter  oppilationem  venx  portx  ,aut  pro* 
pter  rupturam  venx  eft  (ai^is  purus  non aquoAit,  non 
ablutiuus,vemens  in  quitiiatf,dc  fiibiio , &abfcp  dolore, 
Sc  in  hoc  diflirrc  ab  eo  qui  eft  ab  imeftinis,&lterpollaiio* 
nem  facit  duobus  aut  tnbus  diebus  vel  plus  vt  fupra,& 
pepuenic  hic  fluxus  btt  quibus  reftridx 'fimi  euacuatio* 
oet  (blicx  (angumeXfVt  hxmorrhofdarumymcftruorum, 
fluxus  (anguinis  narid,&  hmoi.  aut  quia  mutilatus  eft  vt 
etiam  tn  mutilato, fii  Aibito  &eft  multus  in  quantitate 
& periodicai,quia  natura  expedat  nouaro  aggregatton?» 
vt  infra.&  perruadcni  eius  fignificuionem  xtas,compIe- 
ato,confoetudo,regimen  prfieritu  (anguineu  SC  huiufmo 
di.  Et  fi  hiem  ab  hxmorrhoidibus  cxtnniccus  (enAis  de 
clarac.fiab  intrinfeco  aliquis  ftniitur  dolor  inexpre(Tione 
Sc  Cuigutseft  niger  in  principio.&  eft  dhiifiis  vel  fepara* 
tus^  dige(hone.Sanguis  aute  qui  ab  hepate  verat  primo 
abfquc  permixtioneous  cum  egeftione.  deinde  in  fine  ali* 
quidpermirctccoeojed  in  eo  qui  eft  ab  inieftinis  eft  per 
mixtio,&  cau(a  (atis  nota  eft,d£  infra  dicef  de  dy (enecta* 

Q.  fi  fuerit  k toto  aderunt  figna  ex  non  exiftcniibut  U* 
gnisfiipcr  hepaus  dirpofittonc  fignificantibus^ioc  tamen 
rtro  v«m,acctdfc  autem  in  magna  pletboria. 

Signa  roetanchobci(um,qun  apparet  in  e^ftionibut 
nigredo  c)ux  aliquando  eft  ficut  nigredofecis  vini  wgr/ 

cm  qMi  fune  figna  dtbiluaci^&  oppUabowa  ^denu , St> 

tegimen 


c-i  Traftata*;  VI.' 

K{tf^npizced<mnMiti^b'caR9niclancholam'fn  htpa< 
tt,3c  (aoguirKtn  cortupctone,et  inflatione  hepam.ut  in  fe. 
•pparec peUiiemtalibiis.  Q.  flflieritablcpfe.wu^&igi 
^caic  eueDcric^tunc  erit  paucz  mgredmis^rolue  fubiha 
Moe,paiici  icc(ocit>con(raria  tneo  qui  jicaUduaie,&  pifce 
dum  egcilionc8,<^  vrmx  cliolcricx,  & vindca,  & mix  ^ 
|ae,&  nigredo  egcflionum  quz  ex  rctcouone  cfl  minor  p 
cedent  abfqi  nocumento  liepa(u,atiqneil  taUt  nigredo  fl 
cuc  iei  nigcucn,^  tunc  eni  calidiut^  tnSammatiofortia 
^hepate  cumfignis  debiiuacurplenu^&oppiUtiooia,«S£ 
regmun  przccdent  calidum  me(anchoiicum,&  quod  ru> 
per  terram  funditur  ebuUu  fletu  acetum,  &fugiunc  ab  eo 
mufcx.dfefl  valde  lucidum, aerii  odortt,<S^ardoremfa<' 
cti  in  re(flo,(ed  ui  nigredine  quz  eft  ve  fsx  vm<  nihil  hoip 
irium apparet. ufucruntgrcdo  mcUcholif  naturaiic» 
(uia  cgeiho  flt  fxx  languims , tunc  erunt  oppibtionct  in 
^Icne  cum  debilitate  ciui  prxcedemct  cum  domimb  me* 
laiKbolis  10  hepatci&  (anguine , & t(t  nigredo  minor  SC 
abnp  maloodoee.di:  didvn  k rplet>etico^meUlchotico,qu« 
Biaminillo  noneil  apparens  opptlatiomTplcnC)&ljd< 
tem  m porro  ad  quem  trahitur, &d  fola  malitia  regiminta 
nulttplicac  roeUiKholiam.dLcumctrcunfUntibus  flifu» 
Vbuf>Eiquaadoqiefl  oppilaiiom  porocxpulfloms.  vo' 
de  Iplen  recinet  melanchoIum,quain  auraxit  qu3do  fequi 
tur  fluxui  melancholicus,^  quidcKp  vomuui,  dc  talis  eft 
■aaior  propter  moram  quam  contraxit. 

Signa  virulenti  runiinRamaiio  apparent  nonadurent 
led  liqucfacient,3^egredmir egeftio  quz  eft  flmilit  viru* 
lenciz  quf exu  exapoftemate  calido &b  cuielubiili  cfta» 
so,&  apparet  io  quibuAlam  puftuUs  groiTts  calidit  naitt 
10  iibrjs  Sc  brachns.Qubd  fl  unus  erit  ex  vicere  ih  alio  lo« 
€0  tn  hepate  procedit  ftb.q>  fl  incipiet  ab  hepate  nC  eric 
feb.  (altem  in  pruKipio . 

Signa  fcetidi  funt  flgna  faetoris  cu  jhrcllione  caufx  cor* 
rupti6u,vceft  putredo  humorit  vicerit»  vFapoftematii. 

Signa  ret  nigrz  groiXe  qu(  eft  aut  hepatit  fubfl2tia,auc 
Canguit  coagulacut  ex  re  fp£i  mamfdla  ftini.  Reperiuntur 
prxter  hos  nominatos; ruginorut,d^  (antoius  quos  (ub  vt 
fulento  collocare  poterimus. 

Signa  zruginofl  vinditu  in  egeftide  fleut  zris  zntgo, 
cnulta  hepatis  inflammatio,  & corpons  totius  adurent», 
& regimen  przcedens  calidum,5£qn  pcediiinfibimmatio 
adurem  hepar  hy  pofta  (is  eft  orobioa , & orobus  came  eft 
fragilis,&rubeus,&  tendens  ad  nigredinem  ad  diflercmiS 
CNit  qui  eft  ex  renibus. 

1 Signa  ianiofl  nota  (iint.  Egreditur  enim  fiiruetex  aper* 
cione  apoftematis  uel  ex  vlccribus,&  cum  hoc  fune  dolor 
faetor,*^  fi  vlct»  fltertt  corTofluum»quod  egreditur  eft  in- 
dens ad  nigrediocm*  Repcritur,&teculentusquem  (ub 
■nclancholico  collocabimus,  nam  qncgeftio  eftfcccu{{tas 
dieft  cal»  caliditas  hepatis^tunc  alTimilatur  (anguini  adu* 
fto,&  antecedit  eam  ifquebdtiomH>roru5,  et  humorum, 
di  fluxus  veraris  virul^us,<SI:  fiit»,  &.  pauatzt  appetiniSy 
di  eft  vrinajrubca  valde, di  eft  cum  ea  quando^  feb.  qflt^ 
»Ccord»  hcpat^nflammacio  cotcatur  eius  egeftio^fl* 
cut  egeftio  te«peftilemialit  in  vehementia  (moris  groil^ 
dinc,di  tiniftura  coJoru,&  in  fine  eiut  egreditur  ficut  (an* 
g^mger,oiquando(^fiarculenra  talis  eft  ^(TigidiiMCttiic 
pUtfefa<fti,&oon  ficut  caro  1i 
V*“^»^*”fflpaucttate(bttorisdicupa«citate  nigre* 
difusyd;  mmorit  caloru  q in  ea  qu;  eft  Jt  catiduat<,(^  it  c5 
raent  bumiditas , auc  ficcitas  apparebunt  figna  ficcuacai^ 
auc  humiditacisex  pbrte  fitit  dialiorum. 

n N O S T 1 C A.quandoiofluxulongoi! 

ue  Ut  Kxculemus  flue  virulentus  egreditur  oi  fine  quid  ni* 
grum  parum  habet  ipeidi  ciu£i,quu  fignificac  vitimam 
membrorum  con(hqip(tonem,aui  cauftrum  in  inteftinit. 
V erum  ineo  a(ii aitqn  conferunt  mediemz,  fiortet  ftypd i 
cs«congliutoatMmpgma,9uai]^  nmqtido. 


Gap;  XV.I.  * 

corrofionem . Qmndoi^Raxushepatfcuk  fitznigaib* 
iut  iubtilis.dethde  augmeruatur  di(pofiao>  di  cuim  boc  fit 
rofius  ficut  fzx,&  eft  cum  rafura  inreftinorum  & diucef 
ute coloris ll  principio  propter  dillbUiciooemitibftSts» 
bepatis,quem  cum  natura  diu  pati  ooa  pofiit  figntmi  eft 
cuzmortis.  Ecquiadidum  eftdefiuxuntgro»d:cum 
proijcitur  fiiper  cerram,tdcohic  pomeur  figoum  prognoa 
fticuiatalc.Cuminfluxu  vencruftatimio  principio  ap^ 
paret  egeftio  ex  cholera  adufta  vel  rocUcboiaadufia  qng 
proicifuiuper  terram  ebullit  ficut  acetum  >aut  quiaab  es 
mufirz  fugtuot  eft  mortale. 

Fluxus  hepaticus  perduac  ad  dcbtiitactm.  Si  debtUca# 
yt  fupra  ad  cachexiam,  cachexia  ad  hydropi , bydropt  io 
riailktad  mortem. 

C V R A. Cinoneatn  curando  fluxum  heparica  opoo 
ttttc  eundem  ordiiKmftruarr, qui  in  cura  aliorum  accidi 
uumpofiiu8eft,dihtcflist  ^ra  ordinem  fuarom cauftrfit 
di  qu»  »m  remouentia  cau(at  illas  in  hepate  exiftentct  di 
(Itis canombuapofiutiunc fupra  in  rubnc»  de  hepata,  id 
tu  ad  tllaa  recurre, vbi  multa  hac  plurima  propofiroaol 
ftro  vtiiia  inueniesinquzme  Aut.  t s.trrixj.  de  cura  fluxui 
bepattctin  prmcipio.lara  (canftscau(ashepaticf  difciui# 
fti  curationem  cutufcuix^  cakiTz , oportet  ergo  vc  redeat 
ad  iUud>di  cures  nuliriam  cdplextonu  etut  ,^di,apoftfma 
fpfiua,di  dcbd4iatem,d^oppilanoiieai,&  rcpienon<eiiit» 
fctlicei  vnuquod^cumcoquod  dicitur  incapitulo  tuo» 
Nam  cum  tufeceruiUud  tunc  nm  curafti . Sed  ne  to  locd 
hoc  loco  i me  vacuus  recedas  abqua  cxpedicndo,di  mne 
morando  brcuia  (iibtungam. 

In  primis  ic  admonra^  influxu  tali  oppilat  iuotn  prin 
cipio  rci  ^ ftypticu  ommnoabftincaa.  Cuius  oppofirum 
iaciunc  imperiti  cdfbrtanccs  oppilaitoneni,dc  committen 
let  errorem  nuxiroum.  * 

Secundor^  (Ic  non  facilirer  confidas  de  cura  eius,  vt  c5 
vidcrispatientemftctiift.x.diebusab(i^  fluxu  quod  cre> 
das  Sc  iudicescum  curaturo . Nam  fic  contingit  ce  errare» 
quontam  habet  htc  morbus  pcriodos,&  quandoqi  perio* 
dicat  in  termino  vtginci  dicnim. 

Tcnicx^inprtnripio  cuvtans  euacuamibus  oppila<> 
tionem , quia  humorem  oppilantem . cum  quibus  vero 
flai,di(ftum  eft  de  oppdanbnc  brpatis,&  infra  ah'quid.vtt 
de  ctdm  propter  grofiTiticm&  vifcofiutem  humoris  te 
oportet  crSfire  ad  fuiutiiai  (orte,Icc  euacua  di  encmatibua 
anrahdibus»&apcnemtbus.Item  confert  vomitus. vnde 
Aui.  I e.tert tj.de  cura  fluxus  oppilaciui,d£  vomitus  eft  e» 
rebus  magis  luuatiuttad^iUud. 

Quarto  q»  poft  talceuacuauon^d;  n6  ante  vtatur  apei 
riciuis  per  os, de  quibus  infra,&  fupra  allegato  loco. 

Qiumo  conitrum  frtcanoncsetnm  vehtns  cum  roan^ 
tilialpero.  Et  in  fummafequtndo  inrennooes  liabendu» 
Ordinetur  primo  dizta.Sccundo  euacuetur  maceria  opprf 
Utiopi«>Ttnto  aperiamur  oppi'btiooet.Quario  cortfort< 
tur  vif  cuftyptids. Quinio  fiam  fricationes.  Si  vi  tibicd 
phceaflciacuierioftponamaliqua  quz  erunt  ficut  vcrb4 
grana.vtiUa  SC  fuff.cient»  ftns  noftro  propofiro. 

C VK  A.In  facfloexoppilacioned^  ex  dcbilirareac^ 
crafttue  meferaicarum  Si  b^tis.  Conuenic  cibus  bdl» 
digeihoms,yc  pullin;  carnes,perdicum,d:  huiufmodi.dff 
cibus  partdc;  in  plu^ut  vicibus,  vt  faalius  penetret,  dC 
fim  cum  abarijs  po(iiaaperitiua,vr  exigit  dirpoficio,ci^ 
diora.C&  minus  calida.vccimimmi,fcrniculus,&hutaf* 
modi. Item  hoccalu  melius  conuenit  panis  furfureus  cuna 
Binro,auc  fimilt  conditut,<&quidam  veremur  pane , quia 
adduinopptbtionem.^.  Itrmcomiemc  iheriacami* 
ihndatum,diacfmtnora,&  aliz  cfiftiftioncscabdz.  de  g> 
bus  loco  allegaco,&  hzc  maxime  imcUigamur  quSdo  op 
ptbtio  cfln  tn  cauft  cajida  abfcy  materia,quod  raro  cAtiZ 
fi  illic  fiierit  materia  digeratur  Si  euacuetur  cfi  di-{ 
gcftatttdCcyacuMitfiipoflua  fupigaUcgaco  loco..  £^«a 

f^dtbua 


I 


Deaegritud.inteft. 


fruAIbut  cMiotnnint  paltilx  pingutt^uelUni  (Tcc*  St 
huiuroiodi.  cuitR  frigidi»*  humido».  Imingatut  cum 

olMscalidii.rcroluiiuit, participa  nnbuallypticKaKm.vt 

Sim  d«  fpica  maftice*  huiufmodi.n  hoc  poft  cuacuat^ 
nn.  Confcmni  (ricaiion«c»irtmorum  hypochondrio  > 
rum  & maMme  ckwri. 

C V R A fl  fuerit  lotiuf,quiaflcurloiuracirm«,«  per 
ucnerit  a debilitate  contemni* ablqi macera  ftaiim  con^ 
loita  hepar  cum  ftypticis  imue  A extr^A  Hoc  cafti  eui 
tfturapfritiua.  fi  taliidebilitaeelfe  propter  calidi'  , 
ntem  im  nmc  attendatur  cum  mfrigidamibu»  d^ad  fty  ^ 
ptica  declinamibutex  parte  cibi  potus  & aUoru , « 

ifto  magitinfra  fuo  loco.ftde  dyfrmera  hepatica.  Qt  n 
eflec  debilitas  propter  euacuationem  fuperfliam  admuii* 
Rreniur  (ly ptica  in  ac^tiufs  temperata.  Qy^  humidi' 
tas  mila  nuterialttenet  in  caufa  euacua , digeras  vt  ^*P«' 
dJt.vk  deinde  applica  imus  df  extra  exiccaniia.  QLOdfi 
forte  egdcio  lotiua  propter  debiliatem  digeftiu*  etusc6 
fbrcarioni  intendaiur.qu»  fini  nla  habuifti  fitpra  allega' 
to  loco.de  Q»  cdmunner  digefttua  & alieratiua  debilitant 
propter  debilttatem  caliditaiii tmendatur  exhibitioni  ci. 
Palhils'  bi dc.  ^nis  bcilisdigeftioms.Et  hic  noca  Auic.mtjuit.Et 
\ ru5  mi*  ^amUudatf  ^eruntpafiulppinguesinhoccap.tta<jq«i' 
nutrt^*  damexttmaueruc  qtipfp  fanant  fluxum  loctuura  dimcilc, 

& nos  quidem  iam  expeni  fumus  illud  difuit  res  non  Ion' 
ginqua  ab  eo  quod  dixerunt.  Etfiegeflio  fiierii  choleit' 
^ iniendaj  dtgeflioni  cum  fyrupo  endmix>aue  roaut  fiPi 
tnfrtgidanuo  Si  ingroflatiuo  humoris  caliditaiifc^nus  re 
miniuo. deinde  etacueturcum  reubarbaro,tamanndis, 
aqua  (ruiffoumyagaricoycafiatmanna  y my  robalanis  citri/ 
i)is,cleAuario  de  (bccoro.  dehuiufmodi.  Kpiihemetur 
deinde  hepar  ad  rmra  adrniniftremur  infrtgidaniia  Sc  I* . 
par  confortamia.vt  fopra  allegato  locoA-n  ex  confecflio- 
nibus  valent  triafanda.diacorallus,diarodon,  dehuiufroo 
di.  It  conferunt'  cly  fterii  infrtgidaciua  lauanua  ex  aqua 
hordei  y &huiufmodi. 

C V R A in  virulento  propter  aduftionero  (angutnity 
Si  fi  fuerit  cum  eo  cholera  fiat  vt  didlum  cfl  de  cholerico. 
laluo  hic  conueniunt  inrenfior»  fngidiy  Si  inuntfliones 
(ngidp  fiam  fpin*  applicSdo  etiam  hepati  epitbemttt.  yt 
tipra.  Qubdfi  fuerit  propter  apertionem  apoflematisy 
vcere  abfterfiuis,lauatiuis  p fupertutd:  inferius  y vt  fupra 
de  apofiemaie  hepatis.  Qubd  fi  fuerit  propter  refudatio' 
nem  erus  confimiliter  procedatur  cum  aqua  hordei . poft 
autem  cofbrtationem  hepatis  camadmtmftran*  imus  & 
extra,  vttru&ndalif  epithematibus,  de  quibus  omnibus 
plene  fiipra  allegato  loco.  Si  propter  vlcera  putrida  fiat 
mundi^tio  cum  abfterfims, deinde  iranfcaiad  conforta 
lionem  cum  aqua  abfymhtf.endiuiXyCum  criafandalis.di 
fpeciebu*  diarodon  ipfo.  Deinde  inunge  locum  cum  oleo 
ro^.cum  (andaliSydf  modico  fpodio.  Qubd  fi  fuent  egf - 
Hio  fbeculcnn  propter  aduftioncm  languiniSytunc  digercy 
cuacua,altera.confertayVi  fiipta.  Qubd  fi  comigeru  pp 
vehememccaliditate  venam;poft  hepar  exiftctin  fiuc  ante 
flue  fuerintafcedcmes  fiue;defccdete#,  firailiter  fcnietur  re 
gimen.&  fimili  modi^roced^  fiitrit  in  arterif*.  Q^ibd 
flcumralicaliditateefleipeccarum  choler*  feruenri*  fiia 
caliditatenoncrit  malum  fi  gjilobotomaueris  vbi  nullu 
flc  prohibens.  Qubd  fi  fieri  non  pollet  cuacxa,digeras,tl' 
terayConfbrta  vc  fupra,dc  cum  hoc  conforta  cor  cti  epiihe 
snatibus  frigidis,  de  quibus. i t.ca^  Itera  inunge  fpinam 
ca  oleo  rof.in  quoetiS  pone  fpcctcs  ceroti  fandaliniy&  u* 
milia  addico  medico  aceti.  Si  per  omnia  ce  habeas  in  ad/ 
mimftratiociealarum  k%  rerum  non  naturalium. 

C V R A.SifluxughepaticuteritnKbncholicufeua» 
cua,  digeras  cum  appropnatis  eo  modo  quo  duftumeft 
decholmco. 

C V R A fi  fuerit  phlegm«tcdi& affuerim  fignafrigf 

* diuiis  attende  euactacionj  cummyrobalan;t,agartco  SC 


199 

hm0t.epuhema,c5foria,vt  rupra.d^fint  dbarfa  Si  potus 
calidi  fubiiles  3C  imitatur  fplen  confortando  t pium  cum 
oleo  de  cappant,aut  atiethino»&  fimilibut.Item  confetm 
cnemaia.t^  fi  apparucnm  figna  adufti5a  da  fy.de  epithy^ 
mo  cum  fyru.de  endiua  Si  urotlia. 

C V R A.Sifuencexlanguiittspuri  ruperabundantta 
bc  phlebotomiam  copioiamy fi  virtus  xias&c.  toleraor, 
deinde  conforta,alcera,vc  diHumeftyd^  de  ifto  magis  10.» 
fla  dc  dyftmena  hepatica. 

C V R A fi  fuerit  i fbkitione  conammacit  ab  extrinie 
co  faifta, relinquo  chirurgico. 

Dc^K«</|>^oifrico,  Rjtbricd.  V. 

CRedere  debes  9 fluxus  rpleneetci  cauff  propor 
tionaix»&  fimiles  caulis  Buxus  hepatici. vndeapo 
ftema  rplcnis,aui  propitr  eius  aperiurara^uc  refuf 
dationem, fimiliicr  oppiUtto  &apemo  eius,  debilitat 
comentiux  eiusyforticudoexpulfiux/xuberanta  mclan# 
cholix,&  regurguatto  eius  ad  venas  funi  Buxus  fplenctici 
caiiCie.&  de  hti  omnibus  dnftum  cft  liipra  in  proprqa  ru« 
bnasy&  tu  ad  illas  recurre. 

S I C N A dcmdftraciut  fluxus  fplenetici  funi  nigre/ 
do  egeftiomim  ^bf^  nocumento  percepto  in  hepate  laltc 
fcnfibili  mulium  ntu  per  cdiaiem,rcd  in  rplene  ftoticur  et 
percipitur  nocuroemum  exparteapoftemaciSy  oppilatio^ 
lusydebiltiaiie  virmiis&  hmot.  de qbus  omnibus  figna 
habiiafum.&tuibi. 

PROGNOSTICA  utinfla.&  fi  perfcucrabtt 
fluxus  rplcnetKus  ducet  ad  hydropem.  VI  fupra  de  hydro» 
C V R A.Canoner.prtmus&generalis.inqi  Aut.Opor^ 
tei  VI  tiuciidas  ip  iplb  cura  rplcnit,&  caufiim  eius  cogno# 
rcas,df  opponas  per  tllud  quodeft  necelluium  in  eo»  par« 
iicuUres  funiyOrdinatio  diTtx,digeftio,euacuatto  y con^ 
foriatio.vc  fupra  de  hepate. 

Dixia  namqt  ordinetur  fim  cauix  difpofitionem.  • 
Digeratur  materia  cu  digeftiutsapproprigti  mrlScbo' 
li^,vt  decet  propofiro  de  quibus  fupra  quarto  cap.Iic  vtc 
re  fubniiaiiuiseciaro  materaextfteniegrona.red  de  Ius  ad 
plenum  de  oppilatione  fplcnit. 

]rtmconfimiluaeuacua,maxime  quando eft  exube* 
ramia  metancholix  cum  deco<fcione  rpyihemi fimilt' 
bus.&  IU  ibi.  Sed  htc  nota  quod  quandoqi  necellbria  eft 
phlebotomia  > Si  maxime  quando  cnataa  melancholica 
regurgiiat  ad  venas. 

Item  llanic  plenitudine  matertx  y diuertatur  materia  p 
veniolas  politas  fupra  fplenem  ableji  rcarificatiooe,d:  ma 
xime  quando  materia  melancholtca  caulae  uiem  fluxum 
ex  motu  Si  diffufionc  etus  ad  ftomachum  qui  muUotttns 
fuB^iCit. Item  valet  Irtcacio.vc  fiipra  de  hepate. 

Confortetur.vt  fupra  de  fplene  Pm  necellfracem  caufx» 
IU  ttaqi  procede  adaptando  canones  caufis  proporuona' 
ttSyVt  duTtum  eft.Laudantur  hic  epithtmus»foiliculi  fenx 
Biyrobalani  indiydtarenx  proeuacuatiuo.  Icecn  c6mcn/ 
datur  horcoditri.at.zcdoanxycharabpyfpodijtanarn  been 
rubJutx»ri2i.ana.|.falTeniur,&cumellero.fiac  condi' 
ium.<&  hoc  (alc2  fi  conforure  volurris.&ficconfidcra. 

Dr dUrrhda fhoM  intfJHndli  hum cro/a»df>f<p  fxco/ 
iMtionr.  Rjtbricd,  V L 

Et  quid  accidit  fluxus  imeftinalis  sblq»  excortaiione 
indtf^enterexquatuor  humonbus  hiiicqutdddi- 
(fhrt  phtcgmaricusyquidam  cholericus.  inde  melao' 
cbolicus, quidam  iangutneut,<2uidam  mixtus  altero  ipfo ' 
rum  magis, aut  minus  paranpansyfld  omnts  ralis habitus 
vt  cft  fpft  qux  repofiia  eft  &ib  hoc  genere  diarrhxa,<$iiis 
aliquid  dicant  qi  (anguineus  fub  diarrhxa  non  comprehf 
daturyquosin  prxfeniarum  fequor  ne  ftei  occupatio  nO' 

ftra  in  multiplicatibnenominum»SiMtaqrdiarth*aora' 

nis  fluxus  imeftinalis  non  fiinguineus,no«  lientcMCus.non 

dyfrntcricuB. 


'iT*.!'» 

uui  pBtt' 
oifi  tiiDca 
PStVCi 


I 


« T 


Traftattii.  V I.  . 

dyft»(rrBCUt,(|^nvis  ipfkimttum  ^cholcmodiftingue' 
t«  adde  nec  choUfKua . nam  rpcoalcm  rubricam  bciam 
dechoterica. 

C A V S A autcdarrhccaceil,aurmaU’c6pte»oim<' 
matcruht  uUs  per  ellGronam^uc  per  coiligatum,auc  aU' 
icnalu^c^uiapnnuciuaprouenift.vtex  parte  cibidCpo 
xua^quia  quamiute  (uperBuum.vnde  acciat  receptaculu 
laxius»  mocua  eorum  qux  tn  ett  continetur . vnde  talia 
aniimunt  himc  decurCura^ue  fluxum  coadiuuante  viriu^ 
te gcncraiua>^uaiie exonerare  quaem.  lumdCquabnce, 
VI  quia  mordfcaituf.  VI  piperata  nimium  laUa»acruroiiu» 
aut  quia  nimium  corrumpucur  ut  fiint  melones, acucume 
ret,cucurbita,quT  fimul  cum  hunioribuscxtra  miituiur, 
aut  quia  minus  Huida,5:  lubrica  vt  fum  pinguia,  aut  quia 
quod  debet  prxponi  poflponitur,vndc  in  flcMnaclM>  cor* 
rumpitur, & corruptum  expellitur.  Aut  fit  propter  reple 
tioiKm  (ottus,aut  venarum, aut  quia  maceria  ell  m int^i 
nis  congcfla»(SCaggregatauiuc  ad  ipb  intcflinaabalnt  m< 
bns  iranrmiila.ut  fum  cerebrum. llomachut,hepar,fplem 

Aut  fit  propter  paucitatem  refolutionis  corpont:,pptcr 

multirudo  humorum,<5f  humiditacu  regurgitar  ad  ven 
trem,&  tunc  eft  multitudo  carnis,  corporis  fpilTKudo, 
paucius  appeettu»,  longitudo  quicriSt^efl  caudi  aperieita 
caulam  eius  qui  fit  & loto.  Auificexparalyfi  mufculord 
ant  ad  cuiuspartis  laxitatem  Tequiturt^  (upenora etiS  no 
cominent,quod  in  cis  remanere  debet,  tunc  exitus  volun  • 
lariusjd:  ircnfibilis,Af  ^edit  ^m  plurimum  percunio,aqc 
cafus.  Et  in  fumma  omms  diarrhaca , aut  cflex  cholera, 
aut  eft  ex  phl^mate,aut  meUncholu,aui  ex  his  mixtis, vc 
dicfium  efi. Item  aut  elicum  le^iut  abfqife.  Nam  cum  eft 
cum  le.oportet  calida  approxinure,moderare  vt  feis . Icc 
Icito  aliqn  licet  raro  i mscnce  mtttictir  materia  aquola 
quam  natura  relcruauti  tempore  impregnaiionis  ad  iiuc' 
Itina  per  ramos  ab  hepate  ad  eam  vementes,  vnde  etia  de/ 
bilttatur  hepar, mulier  fit  hydropica . led  fit  ex  eis  qux 
raro  vcnium,&  bene  confidera.liem  aliquando  efl  natU' 
raJis,aIiquando  violenta. 

r S I C N A demonlli^tiui  fum  n ex  materia  fuerit  ca 
lida  ardor,  & pun^ura  in  fitfleri  percepta , color  ciirmut 
cura  lubilancia  fluida  3c  non  vifcoia,nt1ls,ons  amaritudo 
habitudo, xcas,conruetudo,c5plexjo,regimen,  vrina  tm< 
dia  3c  hiiiufinodi  choleram  figmficSiia,de  quibus  in  prtn 
cipio  operis,  fi  materia  fuerte  frtgida,iunc  figru  appa 

rebunt  quali  contraria  ex  parte  coloris  rgelli  onum  vrin^ 
Sc  huiufmodi.Item  ex  parte  regimmis,xtaiis,complexto« 
sus  citrfna&  viridis  fadlad:  huiufmodi-  quibus  allegato 
loco.  Sedhicaducrtei^ vtfupradevomitu  aliqi)mate<' 
tia  exiens  ell  dtrina  aur  viridis,&  tamen  ell  frigida  3C  no 
calida, & maxime  qn  fubllamia  exetitium  efl  vircofa,fiint 
enim  ficui  aqua  mulca  permixta  3c  viriditas  liiper  fiigidi 
satem  lignificac.vc  fecundo  cafu  tertio  capitulo. 

S igna  quando  dl  ^ ioto,quta  in  toto  eft  plethoria , vel 
cachexia  cum  foni  virtute abfqi  pallione  alicuius  mem* 
bri/}uod  poflii  haberi  fiirpedlum  in  hoc  cafu.  fi  fue* 

itt  ex  cerebro  exeunto  erum  fpumola  (Ikampuliofa  & pa« 
ciens  cofijeurt  paci  cacarrhum.irem  habet  caput  valde  hu 
midumiS^huiufmodi.  Qubdfi  ex  llomacho  luncaderut 
ligna  debiltcaris  digdluix  llomachi,aut  alterius  virtutis 
de  quibus  lua  rubrica.  fifiienrexhepaietuncegellro 
cric  rubnlis  alba  aquoCi  mali  odoris.  fi  luerii  ex  rplr^ 
m erit  egeilio  nigra  cum  nocumrio  percepto  in  fplenecu 
IUS  nocumenti  ligna  sim  polita  fiint  fiipra  lita  Rubrica, & 
(uibi.  (^fihicruaggregationehuiiiiditacumin  ince^.> 
lUSytuc  in  eis  percipietur  cahditas  pumflio  dolor  grauicat 
higidtcat  Sc  hmdi  ^ ^ materia  erit  calida  aut  frtgids,ex 
fetgida  apparebat  frigida,  ex  calida  calicfa.  Q«  li  ex  alqs 
acciderit  caulis  figna  ubt  (uAciat  de  caufis  pofica* 

S Igna  diarrhccg  tempore  quo  corpus  ell  infirmum, 

01  vU  atfii  d(  uucnrienc  oaiuta  Ituu^quta  fii  cum  vinu^ 


Cap.  XVI. 

tc  fiorri  refpedlu  morb«,bonfeaceappett^  fettitacceipul* 
lioois,&  prxccfierut  ligna  digeflionis,  & in  egellionu 
but  fiur  exeumtbus,df  in  die  i ndicatsbu  figna  af^nierac 
bona,dCellcualtcuiarionetnfirmf6i<fla.  11  fuerte  cena 
pore  lanicatis  fadla  tunc  luftcK  Ibb  alleiiuitio,  SC  rodiora 
lio  cura  bonitate  digelhonts  & huiulroodi . & ad  hoc  de« 
ebrandumt^  iplaeftdeintemionenaturx* 

Signa  11  non  fuerit  naturalis  fed  violenta  corpore cxi(l€ 
ce  bno  aut  infirroo,iuoc  ante  eius  aduentumnon  appare^ 
bum  figna  digcllioms,  vd  di  minutp  digdlionss  tn  au^o 
die  indicaciomsAui  criiico^ut  aduenii  cum  dcllrutfabnc 
appetitus&digefttonisad  iplum  fequitur  bxitat&graul 
cas  no  leutias  aliquo  modo,&  hisadap(a.q.aph.prtmac 
fe<fLlnperiurbatiombus  ventris, &vomuibui  Tpoata^ 
nets  Seex. 

PROGNOSTICA  diarrhoea  lic  tn  principio 
morborum  euenicnt  fufpeifb  efl  habenda , & maxiine  (fi 
cfl  violenta  ad  tpbm  non  fequitur  Icuicas, fed  potius 
grauitas,loquor  de  ea  qux  fit  vi  roaterix.cofidera.  Qux« 
re  in  fine  prognoflica  de  durrlKca  tnapho*omitto  htc  gra 
tia  breuiiatts. 

C V R A.CaDones.Priduit.(^lbllici(2daeflcuraRu' 
xut  tfltus.,  qm  fi  accidit  aut  error,  aut  negligemia  cito  ad 
ipfum  fequitur  malus  morbus . vc  dyfemena,  tenernuis» 
bencena^uc  defcdioalicuiui  principalismembri^auc  co' 
tius  perturbat  !0,vt  fe.di:  huiuTmodi.  * 

Secundus^  in  omni  fluxu  futu  habendx  dux  imeneso^ 
net  vna  ad  caubm, reliqua  adfluxum,qux  fum  hoc  modo 
dtfcernendx,q9  quandocfK;p fluxus  intolerabiliter  excedte 
fiue  fit  rymptomaticus,fiue  i natura  ipb  biflus  pnusefl 
nstnuendus,aut  fiflendus.detnde  ad  caubm  etus  deuenien 
dum  efl.Si  vero  non  fuerit  talis  tende  priiu  ad  cauiam  vel 
humoris  totius  rjacuaitonem,&ctrca  tpAim  fluxum  pro»’ 
cede  cum  micigatibusleuiter  impetum  eius&  cum  mrm 
brum  corroborantibus  3c  remota  caub  fit  coa  intctio  m 
conilnngendo  ipfum  Sc  confortando  membra, corpus 
vnumquem^  modum  vc  dicetur. 

Tcrctus  cofidera  loai  matcrix,qni  fi  fuerit  in  parte  fj« 
pertori  intende  vomitui, nam  vonmus  fimilita  efl  in  hac 
pallione  melior  C0  cuacuatio  per  fecelVum. 

^ Quartus  canon,cpoiradiarrhpxeft  proxima  curp  liea 
ierix,&  defeendendo  ad  curas  particularium  caularu  po« 
nam  pamcubres  canones  vc  docebit. 

C V R A.lnfa<flaiia(^)lmabcomplextoneimmacc<' 
riali  tali  per  elleracam.  Intentio  debet  efle  remotio  cauOe 
cum  his  qux  ei  le  opponunt  cx  cahdu  aut  frigidis,  vt  req« 
rit  difp^.flypcicts  confortantibus  intcflina,^  quibus  fii» 
pra.  1 1. cap.de  flomacho.&inlTa  Rubrica  de  fluxu  cu  ex* 
conatione  eorum  applicatorum  per  ruperius,  dC  inferius^ 
Pm  qf  altcratio  eft  magis  in  Ifenoribus  aut  fuperioribtts. 
Vnde  hfc  budatur  multum  raema  in  cauia  frigida,&  fuc* 
cus  granatorum  aettoforumet  muzorum  in  cauia  calida, 
vnde  dC  maxime  laudamur  fefliones,  vel  tinx  cum  rebus 
ll^icts  SC  calidis  vel  higidis  vi  tpb  exigit  di  fpofirio.Bc 
qm  hxc  melius  & apertius  habebuntur  cx  dicedit  flatrm 
de  tali  cum  maceria  huic  cbnori  decerroinaiione  fuperfe* 
deo.  Qubd  fi  fuem  per  colligantiS  tslts  reifltficetur  mena 
brum  talevtdecet.cuiusretflificationc  habet in  iuistam 
pofitisrubrteis. 

C V R A fifucritlroab  complexione ‘matertaliexci 
primiriua  quia  quantitate  abflineDiiacibi&  potus  quies 
ibmnus  6C  hutufmodt.&  cfifortrtur  floimchul  rebus  fly 
pricts,cenCortacfuis,in  fubflamia  ficds. 

C V R A. Sifueru  ex  qualitate. qutamordicariooe& 
huiufmodi . Dentur  cibana  vifcob  humida  non  squob, 
fed  gluttnola  procuVSdo  cy  berx  digeramur,  vc  Ium  lufev 
b,hordei,l?ue  priijna,&amtluin  c^um,&  vuncur  quie 
ce,fbrono,6faii)shuiuiiaodiordtnaciocKaiiUic  corii  acui 
ntem  cnitigamilbuA 

Cnra 


Deacgritnd.  &llis  8c  (plcn&« 


• c V k A‘»S<tuerftcKCOfniptfoneftb<KO  flfotdtmu* 
cat,5ftncro<{ucatur  reginxficx parte cibf>&pocut  Hoou 
chi>Ainccftfnorum  confortaituum.  ^videtur  quict]^ 
ciiacuandum  euacuetur.Iiem  da  ryritpo«,confe<flioiKSf  Sc 
huiufoiodi  confonamta,&ad  extra  applica. vt  in£ra  de  ca 
Wt^o  humorum. 

C V R A .Si  hicrfcpro(Meriubr/c^em  cibi  da  ftypci 
ca>cxaiper3tta,vi  vinum  pomicum,tncroduas  quietem» 
&fomno.N3romnuadlex melionbuarebutei  qMcflu 
■um  ventrtt.  itf.ccrtif.de  cura  fluxut  Auf.abfoiuce. 

C V R A fi  (ueric  errore  ordinta, mutetur  ordo. 

C V R A m iacflo  ex  repletione  tonW,auc  venarum, 
tunc*  introduc abftin^m»  ctcuacua  cum  phlebotomia» 
•ui  cum  pharmac<a,(S;  plurio  fi  pocea.dein^  applica  con 
Ibrtantu  incus  &extr8.tncroduc  fomnum » Sc  quietem  dC 
hmduvt  infira  fiacim  oe  vnoquocp  rpSticer  phlegmatico» 
cHo(erico»auc  meIancho.Nam  cum  hora  fic  ipAliunS  cura 
pofica  cric.apcna  eft  cura  indifiercmer  cuiurcunqi  talu  Qu 
xui  il  quacu^i  caula  prouenerit . Bc  ideo  ne  res  tn  longum 
abf(|i  necefitcate  protrahantur  defccndam  ad  eorum  parti 
cularem  curam  mitium  lactens  il  phlegmatico. 

C V R A In  phlegmatico  ita^  fntelbnalidifiingue« 
rt  oporcet,qm  aut  eft  propterea  quomS  phlegmatica  ma^ 
seria  aliunde  ad  imelhna  ucnit,aut  efi  in  ipfis  imellinis  fic 
Membra  autem  confueta  mittere 
fiant  cerebrum  il  mofi  venerit  rege.vt  fupra  defluxu  cere 
braii.Nam  prius  bene  euactia » deinde  Ilypctcia  conforta. 

Iccm>&  fiomachusil  quo  fi  contingat  inde  fi  effjfum  ell 
(Ibf  aliunde»dl;  tunc  rege  mandans,vt  Tupra.  6C  fiomachu 
vomitu  munda . Q.  ti  fiieric  in  ro  congium  euacua  per 
vomitum. nam  diuertentta  multum  conferunt  vi  in  cano 
mbuspofitisin  principio  capituli,  & maxime  vomitus. 
xv.apho.  vi.Iccflionis  a longo  alui  ^uuio  habito»  fponia 
neus  vomicus  Tuperuenicns, morbum  foluit.quod  intclli« 
gi  debet  quando  materia  ell  habilitata  per  vomitum  cdu 
c2iilis»5^nota(pcum  prouocamia  euacuarene  dtum(do 
quibus  Sc  aliqui  utuntur  hoc  calli»ch  qncp  illud  flen' debet 
snaxime  materia  exifteme  in  hepate  lia  grolIitie,ucl  vilco 
fitate  propter  illas  vias  educi. vt  tertio  de  ingenio.  fi 

hepar  fuerit  in  caula  rege  hepar  Sc  euacua  vt  videtur  expe 
dire,deindc  coforta.  fi  phl^ma  hicm  in  intefimis  c6  • 

gefium  non  educatur  vomitu , qm  non  ell  habile  per  ill9 
viam  educi, vnde  Aui.  de  cura  fluxus  kellinaliaabfi^  ex. 
coriatione. vnde  euacuatio  maceriae  xgmudinis  hurue  eu 
vomitu  e dilfialt's,&  mala,&  raroeuacuat  vomit^  phl^ 
ma  deCmulensad  tnceUina^cSc  ell  fnb  Gaf.quaita  apho.c6 
c6men.  s s.quiburcunqi  ventres  licnccnci  fiunt,  («d  educa 
sur  clylleri,aut  pharmaco  per  liiperiusexhibito . Nam  fi 
fuerit  in  inferioribus  adminifira  per  inferius  habetia  vrm 
snundi  Scandi abfiergcndicalefaciendi,etcoDforrandlin. 
lellina  qux  calida  debent  moderari  fi  febris  adent.  Vfi 
clyller  fic  c6muneinhocca(lj.i|i.hordeiexcoittcati.M.f. 
pugillum  medium  lurfumhirmemi.fiat  dccotflio  in  aqua 
in  qua  Iblue  mellis  ro.|.t.f. vel  circa  olei camomiUi.5.ttf. 
hset^grx.j.  fimiltter ex  aliftablletiiuis  caliditcon 

fice.  Poli  vero  raundificationesA  iSCabfierlionrmcom 
pleam  qux  n5  fii  per  vmcam  applicationem,  led  per  plu 
res  competit  clyller  conllrtdliuum  ex  calidis  declcaamt* 
busad  Ilypttcum.vc  verbi  gratia.ia.cimjnf»anifi,  arocos» 
•na.M.f.  mlhircrj . M.  f • florum  camomillx.M*f.  partet 
duas.corncum  churis,nuchum  cuprefifi.ana.5.i  if.  bullii 
in  vino  llypetco,8utaquacillernp.Itciii  recurread  ea  qof 
dic^r  de  cura  flui^quod  fequicur  altumpcionAB  phar^ 
snacLlrcffl  conueniunc  vnt!ttooef,epithemata  ,Dceiacio« 
iies,^lnca,&hmoifienda  infra  vmbilico.  Saccutto.9* 
sneltgp  fiue  furgi,aut  lagcnx.M.t|.fijrlurum,flonim  camo 
miUx  florum  olTi  barb^,nuchum  cuprefii  rubiilifiimc 
pulueri2acaro.ana.M.f.  torrefiat  aliqualiter  in  lanagine, 
A ponantur  in  laccttlo  df  fiipcrlcdcarpaitcM  v(^  ad  pcr« 


xoo 

cepam  fngidiatem » Sc  mne  recafxfiat  ficentua » aut  duo 
fiant»&  enc  commodius.  Cibetur  cibis  ca  aromatibus 
condiris  pauos  cn.  Item  vaiur  potu  non  nimis  aquofo 
altqualiterfiyptfcaconenegltgaturfe.  Sivero  phlcgmn 
fiicric  in  fupenoribus  incentio  debet  efie  euacuatio  exhtbi 
ca  per  fijperius»  vt  virbi  gratia  cum  infiifione  agaria , cz* 
fia,auc  manra.Item  cum  myrobalanis  kcbulis,  cmblicis» 
dC  hm5i.  fi  fuerit  fiitfca  euacuatio  latis  completa  tuo 
sudicio,&  quxris  per  IbUitnia  Ilypcicacioneda  myroba.’ 
lanos  vlluUios»&  puluerizatos.  Sed  nota  non  clltutfi 
dare  fic  in  princtpio  hxc  vfiulaa,  Sc  maxie  maceria  exnte 
mulca  qa  cimef  inculcatio  materip,&  multi  errant  dantes 
fic  llactm  michletS,  Sc  alia  c51lridliua,df  poli  euacuatio.. 
nem  confert  ihcriaca  antiqua  cum  vino  abqualiier  poten.. 
ci»confortat  enim  rpm,d^  ca1orem,&  imuram  iuuat.  Ite 
conlerc.i0.ro.rpicx,cofic.ana.5.f.florum  roriTmanni,  nu« 
cis  mur.ca!amiaromatici,cardamomi,  garyophy  lorum. 
ana.9.tt.gra.v.cyperi.5.in.trium  pipera.ana.^n.  S.5.a^* 
zinz.f.  f .myrobalanorura  embliconim, &bclltrtcorufii 
Sc  iodor0.ana.5.).3.i.  f .granorum  myrti  balaullurri,'tbu 
ris,cortfcum»cttn»£ruiflus  nmanraana.;.f.bulliam  cum 
bono  vtno  antiquo  ebullitione  vna.deinde  bulliant  cbuh 
Inione  ata  cum  fucco  choniorti.  SC  dolis  fic.5.if).  cum  fy. 
de  ficonifs  Me^.Hxc  ell  confrifiio  de  alchechengi  c6ftrfa 
ad  folucionem  luturx  &ad  vomml  ex  phlegmate,  & ma 
litta  digtllionis  Sc  conforat  appehtum^  Ipergic  veoto.. 
fitatem.Icem  conuenit  dtaciioniit  curo  fpl^s  non  extfiS 
tefe.  Ordinetur  dixtacum  (lypcicis  poli  purgationes» 
Item  fiam  vn<5bones,cetotana,emplallra,elc^tuara,d^ 
alia  vt  Cupra  SC  infra  de  dyfimeera.  fi  fuerit  vitreum 

da  pnus  incidentta>dC  fubcilariua,&  abfiergemia  vt  mei 
ro.colaturo  cumacetofo  firoplici>aut  oxymcl  fimplexefi 
agsappropriacisaroinanctsjcu  cinnamorao»garyophyll 
Sc  hmot.  vt  videbitur  expedire, & fis  aitcmusfi  adefi  fcb. 
Deinde  euacua  cuagarico,&  altft  Ibluciuu  phlegmata  ui 
crei  fupta.4.  cap.  Ordina  dixam , cdfoeu  intus^  extra, 
vt  liipra  et  infra  rubrica  lequfri,eod^  md  opare  fi  phleg 
ma  muctlaginolum  fuenc.  fi  fuenc  aquoCum  da  alv. 
llergcs,df  ingroflant  vt  mei  ro.colatncu  decodrtone  m»* 
llicis,&  cinnamoim,deinde  cua  vt  Cupra  SC  cSforia.desiP 
de  cum  flyprscSttbtafortiortbus  aquoCo  phlegroacealifa 
mebris  relaxate  intus&  extra  operando  vt  didcum  ell. 

C V R A in  diarrhoea  cholcrtca  anendeaic  liipra  fi  mk 
ceria  ell  ab  alio  roembroad  tntellina  tranCa»illa,vt  puta  fi 
ab  hepate,A:cuncdircurrc  fiefi  muba  aut  pauca.q»  fi  mifi 
ta  euacua  cuinfufione  reubarbarinec  remaneat  velhgiu 
llypticiutis,(^  fi  pauca  da  reubarbaru  in  lubfiata  vlliA 
latum,aut  non,  vc  videbitur  expedire.  Et  confimiiner  Si- 
caiur  de  myrobalanis  aennis,  3C  cum  his  pone  cafiS , v«f 
manna  laltera  in  pnnerpto  qn  nonexpetfiamut  fiyptictta 
tem.  V t verbi  gratta.^reular.5.iri.infundacur  in  aqua  eo 
diuf  xj-v.detnde  fiat  fonit  expreC^  Sc  curo  illts  diflbluc 
|^>.cafix,aut  main«,Ef  confiroiliter  agas  cura  myrobA» 
hndl  eurinis,^  cum  aquisalifs  vcnbt  videbitur,  vc  ytr^ 
bigratia.i^.myrobaiaiiorum  cicrinoruro.$.i:r*puIucri2f 
lur  Sc  demur  cu  cafia.  Q.  fi  cupis  Hypcicarc  da  ca  vllu' 
fan.  Vterc  deinde  dtarodon  abbatis  detcripcione  Me^. 
anteabum  Iero  SC  manc3.}.n.yr4iad.§.v.  conferar  llo« 
raachum  Sc  hepar  debiliutuj,  & maxime  in  caula  calida» 
Icero  valent crialandalidercnpcionc  Ni.  Item  zuccharum 
ro.lccm  confeifiio  de  gemmis abCqi  fi>?bus  delcnpcioDC 
Mt^*  Iccm.^.zucchari  ro.§.i.  f .buglefiati.5.r.roargarj 
nnimeledluarTj  dc^emrois.§.nj.rotrcect  da  curo  aqua  ca 
Iibeaa.It2dtacitorat2abfi9rpebus.Iicm  Cy»  myrtinusdic 
hmoiidequibus  plenein  (equemi rubrica.  Bcqn  bepae 
ell  in  caula  attendatur  et  cum  vnguetis,  SC  alfjs  ad  intra  rc 
mittendo  eius  calidiatem  excelfiiara.vt  verbi  garia.ip» 
olei  ro.|.i.  f .landalorum  alborum»9*ij.cum  cera  dlCmodi 
co actu ^vngucmum.Itcn  debet ipangiv2tcr  lotutca 

confimili 


TradhitiB.  .VF.  ' Cap.  XVI. 


con6im1i  vnguemo.  vt  dicnur  de*  cun  flinuif  vi  pharma^ 
ci  tnB-a.  Item  valem  hi  irochtfct.%.ro.r{>odq.5.f).bcrbe<' 
fum,l<minumacecors.ana.5.j.9.fj.hypoqutfttdoc,guini 
ara.thunt/eminum  myrii,coriandronim  pparatoiMna* 
}.t.r.omnuatl<mcar, deinde  pulucrtzcnir,&  fiam  trochi^ 
fci  cum  miua  citomorum  detur  vnu«.5.j.  cum  vino  cito^ 
niorum.  Q^iod  (I  hient  cholera  in  tnteliinia  c&la,<&  fx>n 
fluent, tunc  U em  in  in£erioribut  quod  c6prehendu  ex  do-' 
lore  inordicacioncdi^  hmdt.tunc  utere  clyfleributaherao 
tibut,^^abflergemibu«,&educemibu«fnaiena.vt  verbi 
gra.v.aqupdecodliomshordciexcorticatf.r.;.or.ro.^.tiq. 
cafix,htercpfgrc.ana.5.r.Etfiviamagulenfre  non  erte 
cnalura  fi  addat  vitellum  oui.).aut.rj.  fi  volet  confor^ 
care  folum  impom  fiKiat  clyflere  ex  folo  oleo  ro.pofl  auc 
imponas  clyflerta  confiritfilua  de  quibut  in  fiK)utnti  Ku-/ 
brica.  Item  SC  vnifltones.racclUtionef ,emplallra,&  hu.> 
iufmodi  de  quibut  olbut  infra  tn  fequemi  Rubrica.  Vtv 
dein  fumma  in  hoc  cafu.Hrtrao  ordina  dtarum.Secundo 
abfierge,&  mcidifica.  reriio  euacua,  euacuanuu  dcrclin' 
qumbut  virtute  flyptica  tn  imeUinit,  aut  non  relinquen ' 
tibut,vc  Videbitur  expedire  luxu  ca  qux  ditfci  rum.Q^ 
to  confoitStibut  foljt  vtere  qux  habent  vtriuiem  n6  mul 
cum  ftypticam.  Vlamo  vtere  fiypticu  multum. Et  confi 
miles  canones  teneas  tn  pexdicfiiSidl^  fcque ruibus  in  rubri 
catfla.  VndepotKCpmateruficinfupcrtoribut  imefli' 
nis.  Pnusordinadixtamquxrcopponitcholerx.  Se« 
eundo  fi  fgriiudo  dabtt  inducu«,&  non  em  mulia  ad^ 
mintfira  aquam  hordei  biflam  ^m  artem  cum  raellcro. 
colato.  P^nde  tertto  loco  euacua  oi  reubarbaro,  aut  cu 
myroba  latus  in  iofufione  aut  TubRancta  vfiulata^aut  non. 
Vt  videbitur  expcdire,d^  ll  videbttur  polfibilc  <p  fiat  voy 
tniius  Si  &ctluer,&  non  dubitabis  de  virtute » de  vlccrt' 
lione  oru.dl^  parttum  eius  fac.nam  erit  vcihs  valde . Item 
13  uidens  in  principio  q»  cholera  fit  ianguim adnuxta  phic 
Irocomt  bafiiicam  exteris  conlemiemibus*  Q^ria  da 
iy.myrtinum  cum  aqua  plantaginit,vel  cum  aqua  aceto.' 
lellx.  vitimo  admintllra  flyptica  fortia,de  quibus  tn  flqn 
ci  rubrica.  Gc  di^um  hiit  fi  materia  non  em  mulia , qm 
eocafu  potes  immediate  tranfire  ad euaaiatiiin,&  memo 
rare  eius  quod  duftumefl.t^  aliqn  oponet  lenire. vn  da  ca 
flam,mana.v(  uerbi  gra.ip,cafix,manx.ana.).).aqup  zuc 
chari  vel  hordei.^vi.d£  poflea|adrainiflra  flyptica  debi 
liai&  fortia,vc  docebit,  fied  nota  rp  co&qumr  iai^eua 
cuatione  completa  debet  admintflrarf  cibaria  irigida,fty 
paca  cx  fucets  A alrjs.  vc  tn  flquemi  rubrica. 

C V RA  vbi  humor  fuerit  meiicholtcus  IU  debes  c5 
fimilicer  attendere  an  fit  imeflinis  ^ membro  alio  crSCmif 
fus.auc  1)6.  fi  fit  cum  illud  hm  pfunmu  fit  rpicn.tunc 
confident  fi  pnusmttm  ad  flomachu,deindeli  flomacho 
•d  iflteflina^ui  prio  mittit  in  inccfltnit,  aut  vtroqi  fimul 
£icit.quibus  peratflis  it  nota  ipfum  humorem  fi  efl  mclan 
cholia  nacuralu ad bonum  imelle^um^n  pternaiurS  fri.> 
gida.veladufla.  Qubdfifucm  primum  & fuerit  mtxtio 
inelancholiz  cura  (inguine,  phlebotoma  bafiiicam  fini* 
ftram. deinde  cum  vetuofis  diuertceas  ponendo  rplenc  ne 
snitut,«Sf  conforta|os  flomaclii  ne  reciptat’»  A fimibier  fi 
ad  intefltna  primo.dcinde  fi  dat  inducias  digere  cum  dtgc 
fliuts  fupra  quarto  trac.deinde  euacua  cum  myrobahnar 
indis  decodhone  epichymi  A confimtlmm.Item  vomitu 
naxime  fi  erit  ad  flomachura  tranrmilla,modum  auc  rc^ 
gendt  flomachum  in  cafu  iflohabuifli  lupra  de  vomitu 
sncUocholico.dlfcuibi.  Siveroadimeflinaprtus  omu.* 
(e  vomuumivt  fiipra  de  phlegimte,d(  temes  cum  clyflc* 
ribus  cuacuaiione.  U fiierti  adufla  euacua fupertut, 

•ut  inflriui,vt  videbitur  per  pharmaca  leuia  timendo  ex* 
corutiofK,&  declinet  regimen  aliud  ad  humidum , A ia 
Kfltuis  trperatf),&  fini  cibarta,<l:  potus  leuts  digeflionia, 
VI  lingmnc  clara,d£  mundu  generent.  Q.  fi  hepar  fuerit 
•sembru  mttccoa  regal  hepar,  vt  fiipta  de  fluxu  bepacico 


phlebecofnando.pharmacado,  digerendo , confortando» 
ftypfScando,&aita  hmoi  Sciendo , vt  dcccbit.de  quibus 
cx^la  habuifli  infra  in  rcqtMnci  rubrica,  A tu  locis  futs  re 
quire.  PoflremonotadidluAui.i6.tcrir|.de  foiuti6cvi 
tris  o!um  roodoip.  Q.  fi  fluxus  cholertcut  durabit  duabf 
hebdomadu  inducit  ulceracionr.ip  fi  fucm  baurachuisid 
bciet  infini  mcflni.Si  vero  mcTicus  in.o  o.die  ad  pUinmo, 
ec  cS  qm  cholera  cft  acuti  motus  meru  tardi.phlegma  aut 
medio  m6.Stueroca  chohi  fit  boor  acut^ erit  efiedUiscs'? 
in.  1 4.Phkgmaus  vero  Cilfi  motus  ^^plixiortQa  ctrca.s  •* 
mefif  adhuc  plus.de  i6  in.4  o>h(c  afic  diifia  flue  imeUigan 
cur,qa  ffli  non  furu  termini  ^ifi,  fld  ^ptnquilfimi^f  VC 
plurimu  vcoiccestde  tu  bene  c6fidcra  hpc  fingula  pofiia.  t 

Dc^./ung.non  cxrondnMO  dlrrro  dbhe/ 
pauco.  Rjtbricd,  VIL 

COminguvcprrtnteflmaCmguisfluai.ficut  didla 
efl  dcalijs  humoribus  ctum  abli|iexcoriaiioiie  dc 
quo  fluxa  languineo  agetur  tn  prf  flmi  rubnea  per 
omnia  ^r^  de  eo  qui  eflablicpate  qui  diiflus  efl  dyfln< 
irria  hepaiica.nam  dc  iplb  in  Icqucmi  rubrica  vt  cutuis^ 
ac  diflin^iiusdcto  loquar.  > 

C A V S £ .AcciduantAuxus Anguineus qnqpli  co* 
to  VI  cum  efl  repletio  touut.A:  raaxtme  fanguiiKa,de  na* 
uira  fl  deonerare  quxric.vn^  per  venas  meietaicas  ad  in 
teflina  rjngutnem  mtitic  ex  alqs  locis.  Item  quandoqi  ac 
ciduex  Anguine  i flomacho  veimme  pro  quo  lege  fupra 
f i.c.dc  vomiiu  Anguinia.  naficucpcrfiiperius  natura  eu 
trifiniuir.ita  deper  infltiusqoip.  7 'rrtio.pumu  exaper 
tnra  vena^  Hueflinorum»de  hicefl  piucus  in  cdparauona 
alteriusfluxuscxalqsJocis  venientia.  fifuemexve* 
nis  gracilium  adhuc  crtt  minor.  Fit  A apertura  venaru 
brpatis,led  venx  cius  parux  vt  plurimum  funi  qux  fran* 
gumur,in  gencreauiero  raro.Et  hxc  apertura  fii,aui  quia 
vena  fciodimr  dedtatur  rifis,auc  quu  corroditur  ,ct  dicic 
dubrofityiut  quia  frangiiurdc  dtatur  anaibemofis.  lie 
A quarto  accidit  ex  fufcen,qutacxvenuhxtx>orthotdalt# 
bus  ad  ipfum  iermtnans,aui  ex  corpore  eius  pp  foluiiooe 
coiKtfumatfs  in  eo  accidentis.  Item  A contingit  ratione 
conflrulabnis,fiue  rctenttonisrius  Anguinis  qui  fluere  cd 
fueuent,ficut  in  retentione  menflruoqt,h;moithoidaqtdC 
hmoi.nS  Anguis  talis  ad  hepar  regurgtians  un$  fupfluua 
cxpcUif  cfnqiad  intefltna  A fluxu  cau  At,dC  poc  reduci  ad 
itifi  qui  efl  ll  toco.Bi  df  qhc^  qm  aliqn  per  nares , aut  p os 
cmictitur,dC  tncerdum  efl  cauA  fraifcurp  venx  in  petfiore, 
dCcxcoCtquentiphthtfis.vi  fupra  de  phihifi.  Icc&qnac 
cidit  ex  Anguine  retemo  non  coouerfo  in  nutrimentu  par/ 
ticiiians  membrt.uc  confucuerac  ficut  in  mutilato.  Item 
comtngit,&  quandoqr  Anguineus  via  crifit. 

SIGNA  demoflratiua  eius  ia  pro  parte  dhfla  fime 
in  rubrica  defluxu  hcpaiico.oficiifab  hepate  e plurimus 
&abfi;it  doiore.quod  dico  refpetflu  ems  qui  efl  ab  iniefli « 
nu  qui  efl  cum  dolore  A efl  paucus. I tc  hepaticus  efl  tur* 
bulencusfiuc  lurbatusvt  pkinmum.Nam  non  efl  venfi* 
mile  intefltna, & venx  fini  ita  roundx  Angutoc  tran 
fcuncem  noninflcut.  Item  efl  altquadoglobofus,ntger, 
df  maxime  quado  aliqualiter  tardat  in  m^initjquiacx' 
ira  fiibtio  non  einimiur.  Item  in  pnnctpio  non  efl  abfqi 
pomixtione  cum  fxcedcd  in  vittroisefl  aliquando  alt^jd 
Mttcommixtum.  Item  qui  efl  tmeflinalucfl  quafi  con 
anuus^pacicus  vero  interpolatus  Anciiur  curo  hoc  gra* 
uuat  in  hypochondrio  dcxcro,ataaliquod  tale  fuper  hepa 
CIS  malam  difpofitioncm  fignificans , de  quibus  ad  plcn5 
lupm.  Etprodiflercnnaeuisadillumquicflexhxmor* 
rlmidtbus  lege  infra  fequcnci.c.dc  hxmorrhoidibus. 

Signa  fi  h^til  toto  fignificabunc  lUud  repletio, df  ple 
chona  dimilbo  exercitq  cdfiicti, quies  raulu,niuluis  vfus 
paimum  di  vini &hoip  Angutnem  muluplicatium,muii 
lauo  laembri  ptsccd^  rcumio  Anguinis  euacuare  aliuRr 

dc  confijcct 


Huiqo. 

tus. 


4 


Dc  xgn'tud.intc(linonim. 


fk  rbnfiictt  abf<9  alb  oppitaiione.  vi  haetnorrhotdarum, 
fBcnflruorutn,CinguiiHa  nanam, & himirmodi. 

, Signa  fi  fiwru  k fioinacho,cnc  fiqui{  ad  iprum  cxcorii^ 
rio  d^oro&^ut  flusua  frt«}urm.Itf  dcindc  dcfiru<f)toap« 
pcncuf  dc  fijbucrfio  fiomachf,&  in  fine  perducte  ad  abra « 

Honem  &cxitucn  corttcum,&  inierfiac  mufcottea^iunc 
cum  hia  ftomachi  maUe  diipofinonca  ca  parte  c5plcaio« 

flia»dc  coaapofictonia  quaa  ^ligemcr  debet  atretice,  & pcicum,nfgrum,aur  poniicum.  Item  lymphetur  fi  opor« 
ranonabilicer  debet  eilemuldrcdmittut  hic  finguia  cum  tuerit  cum  aqua  cifiems  calibeata  autplamaginit.  Wa 
faecibus, (^humiditatibuf  quxinvencre  repcriumuc,  vc  lei repletionem inquan(umpotefiimmoabfiincat,&eft 


SOI 

inaqua  elixut, deinde  torre6i<fhM  aliquannilumr'dnndc 
cibario  mixntt,  hoc  tamen  non  eft  in  viu  cSmunt.  Item 
exgrantfconuemune  lenceapoft  earum  debitam  coAto« 
nem.  Item  rizum,pannicum,  milium  cumdiifltt  carot« 
bua.  Pania  fit  non  ralitua.ItS  modici  fermenti.  Item  c5« 
uenii  3C  azimua  defiore  farinae  fa^ua  fi  in  modica  quan« 
titace.ltem  valent  tortellx.  Vfiiumfii  paiiciferum,fiy< 


infra  de  dyietKcria,(^  tu  recurre  fiipra  ad  ea  quf  de  vomi 
IU  (angiiteo  dnfU  funr. 

. S^na.fi  fuerit  via  crtfia aderunt  figna  etua.quia  ad  ipm 
flK|uicur  alleuuiio^^  luiiu(modi,vc  mira  de  fluxu  critico. 
De  prognoflicis non  aliter  ^ vt  iupra. 

C V RA  canoneain.puenifte  ktoto&fimilV  abaltfa 


abfiinentiak  cibo  fingubrta,  quoniam  membri  retinen* 
dohumorctritmcaufa  abfcifionisfluxusy&forcea  expeU 
lantur  cum  clyften  lenitiuo  n5  furgac  ad  aicellam,  vtin« 
fn  dedyfenieria  imefitnorum.nam  motuaadarceilam  eft 
bequeniercau(amortia.ikcunda  quarti.de  caufis  moritt. 
laceac  in  le^o,di  extenfua  dormiat  vt  potefi.  nara  dor^ 


locu  habe  mni  canon?  general€,vtfupra  in  pnnc.capmi/  mireellcxetaquz  maxime  luuant  ei  qui  habctfluxTi  veo 
liX^fluxutnuUuacohfbrduacfimfipducacad  dcbiliU'  iri8.Auicr.dcfluxuomoium  modorum.  Viiet  ommno 
ccm,vel  creditur  k medico  perducai.Quo  prxmiUb.  coitum,&  ammo  lxtetur,ac  noma  & ulibus,quta  ludis  di 

• In  ta^  k toto  ordina  dixtk  primo  c)  debet  eflfe  renuis,  uertatur.  Icd  hxc  omnia  recipiunt  complcmcixum  cx  hta 
^ fi  tn  oporteret  cibare 4>pter  appetiium,aut  aliquod  ta  qux  dicemur  de  dyftntcru  imefiinali. 
le  da  cale  in  qukcitace  mula,  pauca  in  qualitate,  vt  funi  Tertiua  cdpletur  cum  euonibua  fium  kphlebotomia, 

olera  3c  hmdi.Itc  abflincat  k vino  vt  pocefl,  aut  lymphcl  aut  alrjs  hta,pportionalibua.vt  verbi  gratia,  de  phleboto 
bene.dl^  extera  agat  vt  flipra  deaugmftatione  Lad^ia.&  tu  mia  pone  primo  cf  fluxus  talis  fit  cx  aptura  venam  intefta 
ibt.  ic? quaerat  refoluiionem  fieri, aut  exercitio,  aut  frsca/  noi|t  fuperioi|i,tnc  phlebotoma 'bafilicS,  aut  ialuaielli  dex 
Kfoiubus  Sc  hutufmodi.ied  de  his  etiam  tnfl-a.  irx  pams,aur  fintlhx  f ra  locu  aperturx,  quia  magis  dc- 

Secundo  euacua  diuertendo,quta  faciedo  phitbotomii  citnat  ad  dextrum  ^ ad  finiflrum.  fi  apparuem  in  lofo. 
nigrxfihabcnpoceil,autbafllicx  copiofioremvc  ioU«  rcplcabprimophlcbotomanigra.deindealusciim.ppor 
rabit  vutu«,&cxiera,autper  aliquod  tale, aut  perapiio-  ttonalibus  vero  vt  ponrdo  veraolas  cu  rcanficacionc  fup 
nem  hxmorrhotdanim,  aut  edudionem  meniiruom,  dC  nates  circa  finem  lumborum.  Item  etiS  ponendo  fine  fca^ 
maxime  quSdo  retentio  talis  languimsfliii  in  cauCi.  rtficactone  circa  loca  didla  drea  vmbi!icum,drca  hy po« 

Tenioadmimflremurquxinfpifiam&languinemin'  chondrium  dcxtru,aurfiniflTum.Itffiam  ligationcs|CX« 
frigidaac.de  quibus  tn  fiquemibut  rubr.  tremorum,  Cricaiionet  ruperiorum,  cf&ifio  aqux  fngidx  * 

Qi^rto  coangufieniur  vaxeum  ftypctcis,vc  cum  fitc«  fiiper  brachia,&ho>dt,qux  fune  euacuaiioncs  dtuerfr  ov 
co plimagtrus  &cfiefiic8x,autcumachacia&  hmoi.de  fimphciteriredfmqutd.naminaccriSraouemde  tocoda 
quibus  dc  dy  feixcrd  inccfiinorum.  io,quS  tamen  noo  ducuiu  ad  extra.  Qu6d  fi  fueticii{ye" 

Quinto  corrigatur  aeddens  vc  fi  aliqua  fuerit  imprer-  nis  tnfenorum  cu  bc  in  diucrtrndo  dc  roouendo  mater 


fio  tn  imcfiinis  oda  remoucacur  cum  euacuantibus  fi  eft 
opportunum  aut  cum  aUeramil»usconfbrtan(tbus,d^fty 
pictiancibui  cuiufmodi  Tum  (knguu  draconis,  charabe, 
upis eroacttit,cu  Tucco  pUntagims,c5rolida,  cauda  equi.- 
Ba,&buiufiiiodi. 

C V R A verociusquikftomachoeftrupradevomf 


ad  Aipcriora  per  phlebocomiS  dl^ald.  vc  nunc  diifiiim  dk 
dc  fluxu  ex  aperitione  in  tnteftinis  Tupaioribus.  Diflvruoe. 
tamen  hi  duo  ex  parte  approximatioms  ftypticaniium,d£ 
Iblidamium.nam  in  primo  cafu  talia  per  (uperiur  admint 
ftrari  dcbct.&in  ftcundo  per  infenus.vndecJyfteria  hoc* 
caiii  magis  budantur.vnde  Auic.xv>.tcrtf]  de  cura  Buxus. 


ni  Ginguineo  41:  illud  cum  eo  q>  nile  dtdrum  eft.  d^ftaitm  bnguinei  abrqueexcoriacione.  Ei  fciast^  poiaia  conflri* 
dicetur  deinccftinis,ruf^cic  tibi  ad  plenum  procura  eius,  dliua  conuenientiora  Tum  et  qui  exintdtinis  Tupertor^bus* 
C V R A in  eo  qui  fit  ex  apertura  venarum  tntcftino-  dC  qux  ftquiintur  ea  & qux  fune  fuper  eay&  clyfteria  fune; 
lum.Canones.Primus  n4  fis  negUgens,red  rollicttus  dC  conuentenciora  ei  qui  eft  ex  inteftmit  interioribus. 
promptus  ne  de  nd  excoriaciuo  efBcnI  excorutiuus.  vnde  fi  fuerit  apertura  in  medijt  vtere  vmTque.  vnde  Auicciu 
Autc.Et  in  illo  qui  acddic  ex  ruptura  venaru  ioceftinorii  dC  in  eo  qui  eft  imer  illa  regius  eft  vt  aggregentur  vtrxqi 
^tppdudtadcxcorcattonem  feftine.Scdscft  ordinatio  euacuattones. 

diptx.Teniusefteuacuaciocumdiuerfiooc.Q^rius  eft  Perficitur ttac$ quartus  cumftypacis  conglutinaiiuis 
admiiiiftracio  ftypticancium,4:  venas  confolidamium.  de  quibus  inha  ik  fluxu  cx  pharmaco,  4l^de  dy  fenteria  in^ 

Scefs  perficit  primo  in  regulSdo  aere,  vt  declinet  pa  leftinaii.d^  ne  vacuus  difcedas  in  cotum  aliqua  rememo^ 
vnper  ad  fngidtace,A:ficdur?  ane  aut  natura.nS  aer  plu**  rabo  primo  ex  ryru.myrtfoo,dc  dtonqs,miua  ciconioia» 
fteseftcSBuxus.xv).tenf).de  fluxuomniu  modorum;^ j«  Item  fyru.b(ftus  ex  fucco  plantaginis, &zucclurorof. 
&cumfuem  hyenuficcaabua  Epotus fimiliter  dccli'  Iccm.m.vtfortnamhabcascdponendi vcexpcdic  folio* 
nem  ad  ftypticum,41:  vim  habeat  cibusahqualts  coi^lu*  rum  plScaginit.M.j. feminum  rius.5.tij.amerx,myrti,  fu* 
cinactonts.  Vndcconuettiuacexcarnibushxdinx,vmi*  oachana.j.ij.i.barbx  htrcinx.j.q.fcminu  ace(ofx.t.J. 
linx,&maximeparte8ncruofx,  vepedet.  Itcmporccllo*  f.burfx  paftorisquartam.M.;.rorbarum.nerpillorn,  ber 
nimpcdes^^roftiumfiucgrugnumporcinoncoocndi*  bcrts,ghndium  recentium.  ana.5.q.f. bulliant  tn  diabus 
Ctnte  vtnutevaucftb.It?capriolinx.ItfpuUinx,perdtctt,  hbriiaquxad  confumptionem  tercix  panis,  deinde  co* 
auesminutx,4i:hmdi.&exets&extremitaitbuseo9fierf  lennir,6:colaiurxaddanrur.|.ij.vinicMombrum»&ber 
pofiiim cum  agreftagcbidorcia, aut  cum  fucco  berberis,  bens.5.).dei'nde.f}(.languinisdra.corallorumru.terrx  fi** 
velacetofitarecitrivelgranacorummuzorum.uclaceto-  gtllatx,bpidit  ematitis.ana.5.1.puluenzrnnir  rubitliter,' 
forum  ponendo in eis diadragacancum.  Item  cdueniuna  &cumzuccharobcryrupn  clartficatumcum  albumine* 
pileet, vt  tiocx  bonx  aqux,angutUx,4l(  ptfces  laudati  n6  oul  de  quo  denc,5.r|.c5  aqua  calibeata.  It?conuenit  lulep. 


faliti  de  quibus  bonis.  Item  excis  fiant  gelacinx.  Item 
conucniunr  oua  de  quibus  infra  de  dyfirnieria  tmefiino- 
fQun*  jtoa  cdoH  rcccoi  non  falituMUt  anuquut  pyiao 


ro.Iteaquxriiblimarioms,pl3taginis,virgf  paftoris,ace*> 
to(cli^,portulacf4l:hmoi:de  quibus  allegant  locu  infra.* 
li?Cfipc(jB  iQtua  citonioi|r»p<rorum  tmmatuiaiop.&ali^i 
PradcicalS.  CC  buiulinodi  - 


I 

1 


TraAatus.  VI. 

huiurmotli.TrfMCchirum  ro.intiqitum  dacS  cum  atiquo 
esum diiflucdllri(fliuts.vc.5.j.f.cuai  fang.dn. lapidit 
emitfiis.JlC  h<n3i.9.>if  .cum  aqua  chalybeau»  (uccogrt« 
na(o«,<Sf  hfn3i.  crochifci  de  carabe»  de  terra  ngiiUia« 

Mcr.ItemtrochiCci  Aui.dc^baUufliitin.v.^  trochffci  de 
balauftris  Almin.in.ix.  flopuafueructyftercfa,cono 
fercciyfter  cdftricfliuum.ts.  AlminCift.pafuct  excortica* 
tt.lenuum  excorncacanimyroiarum  (iccamai,balau(lufa 
cupularum gUndiii. ana. M.j.coquaof  iambus  bbrtsa^ 
ad  c5rumptfonem  medieutis,<S^  colenc,  deinde  nimamur 
cerulTz, cinerum papin.ana.5.y.boli  ar,5.fASf^ac  clyfte* 
re.  Aliud  ad  idem.v^pUniagimstbarbx  hircinx,  virgx 
paftoris.ltue  corigiolp.ana.M.).rumach,myrti.ana.M.  f • 
buUianc  in  duabualib.aquxadcdrumptione  medietattt, 
demde.ai.6irinx  volauhs  molendini  mtli).aoa.5.f.coral' 
lorum  rub.emicicie.ana.3.if»terrx  ngilUtx.3.iiij.&  pul* 
oeriza.&ac  clyIlacum.3.|.r.olei  myrnm.  Aliud  ad 
idem-i|i'aqux  plantaginit,portu(acxd>urrx  palloris.ana. 
§.iiri.crochiO:i  de  carabe  puluertzati.  ^.iif^oiei  ctconiom. 
|.).r.boli  arm.gummi  ara.ana.3.j.  r . vuella  duo  ouorum 
aiTiiorum,&facclyftcr>5f  n in  bis  apponet  aliquid  de  fie 
uo  hircino  melius  erit»  vt  infra.  Item  ad  extra  applicenf 
bcculi  3C  hmof.nS  non  cdiradiccme  caltditatc  femper ap 
parete  iigno  fngons  applicetur  hic  racculut.i)i.rpicx  rqtii  - 
n2xi,ameos.arn.3.iif.menchx,ror.ru.daclylor{i,p}lluLiru 
myreofir  fuiEcienter  ir(toi».ana.;.f  .floia  camomillx.ana* 
M-i.ponancin(accu!o)d£ciIefii4flus  (uperlocu  ponatur, 
iteex  frigidis  copone.f{i.(andaloru  ambov.  coraliorum 
ru.ana.5.i.roCru.M.i.myrcoru.M.r.balaufriaru»(e.cama 
rirci»auc  cherxquanS.M.i.miTcean^&futricculus.Cofr 
militer  hic  vn^^ionet  exfrigidisauccalidis.&ca  frigidis 
mixtis  ex  oleiSj.diC  xlrfs  rebus, vi  infra  ex  Buxu  de  pharma* 
co.  Item  collige  hic  cerotaria  confrritfciua,  vt  tiiira  in  fe* 
quentibus  rubricit.Item  qux  diifia  funt  fupra  de  Buxu  (an 
guinis  nanum  conuenium  exceptis  caufricarionibus. 

C V A A infrio  ex  apertione  hxmorrhoidarum 
dleris  recurre  ad  ea  qux  de  hxmorrhoidibus  infra  fuo  lo  * 
co.Qt  ^ rolurione  primo  mundiBca  locum,  de* 

inderuperponecdfrri^iua.Qt  (t  non  ceilabic  hic  a^rum 
Cedere  in  aqua  frigida  in  xfrate,  SC  in  hyeme  in  aere  uet  fri 
gido,&  poiet  aquam  frigidam  Auic.&faceum  uti  forbi* 
ttonibus  conftri^niis,rob.&  fyru.confrrfVhuts.confrriit 
hoc  cafu  bccult.3:alta  Bc  Bdleri  applicata  iuper  qux  eti3 
patiens  debet  frdere. 

C V R.  A rifriericexrecctioneringuinrs  menfrruf,aut 
hxmorrhoidara  procuret  cora  membrov  apcrrio>vt  ve  • 
narum  matricis.dChxmorrhoidaru.nihxccfrcura  eius. 

C V R A B frtericex  plenitudine  vt  m mutilato  eua* 
cua,&  fr c Bcut  de  eo  qui  cfr  ^ coco  diiflum  efr. 

C V R A Bhieric  viacriBsBnonruperBuit  non  c(l 
prohibendus.BBc>frc  vt  dulu  cB  attendendo  ex  qua  par. 
te.  PoBr.*mo  nota  in  hoc  cafu  aliquSdo  narcotica  funt 
vtilia,&  neceilbrta,5^  tu  iKa  adminiicra  cum  cautela, tc 
morcySi  m vltimts  vt  f^pe  rememoratum  cB.nS  decima* 
fexcatertrj.  de  cura  Buxus  omnium  modorum  ad  mcdcB, 
Sc  quocunc^  modo  Bc  non  oportet  vc  adminiBrenf,  quS* 
dtu  cxcuCitfo  ab  eis  poceB  cBe. 

Dcdy/crtterwbfpdoctf.  Rabircd.  VIIL 

Dtcic  conciliator  diBercmta.cCtj.  Et  feiendu  vc  no^ 
men  dcBgnac  diCsincrrta  eft  tluxus  cum  inceBtoo' 
rum  raliira,rci(sioncm  denotat  intcBiiialeiD, 
enteron  entm  inteBinum,inde  emeria,ideB  inteBinalis»& 
quidem  dy&ntcria,ideB  dtuer  Ci  fcifsto  intefrinoru,  SC  grp 
ce  dyCrmcria  dicitur  vulnus  mtcBinorumex  quibuiap* 
paret  epex  vi  vocabuli  hepatiaunbui  non  debet  dy(m* 
teria  proprie,(cd  meiafBiorice  niagts.  nam  Bcut  in  primo 
eB  (angumisegrcffio,  icadC  tn  hepatico  Buxu  Bc  didio  cu 
qaorarifiiuBccscoriMio  amcrcidi^^  BBica^  dyleiucria 


Cap.  XVI. 

hepatica £bxusvtettCinguiiiolltusCm  plurimomabfty 
imeBinorum  excortarione  k debiluace  cotcmiux  hepatis» 
Bm  fequcBratme  cdtingem.  Ec  dicitur  fcdm  plunrooiD» 
qih aliquando  Bc  3 debtliutc  digeBfux,iccm  dc  (orraudt> 
ne expulBux  cholera  ftiraulante.  vnde  rumpuntur  verne 
Sc  Cuiguis  egreditur. Ice  SC  diiBumcB  Pm  plurimum,  qm 
aliquSdoiprumBuxumhepacscumanteccdic,aut  Bc]iimir 
tmcBinorum  excortacio  acuicate  iangutmi  cpfiua  per  tti 
vel  raiioae  humoris  fecum  commtxci. 

ET  DIFfERT  hepatica  ab  imcBinalf,qm  in 
hepatica  egreditur  Cinguis  cura  impau,dc  fitbcco,  Sc  cum 
magna  quSctrate  veluc  btura  carnis4f  Bc  cum  cnccruallo» 
«Sfi  corporis  cxcenuationc.Qui  vero  eBab  inteBinit,eB  ia 
pauca  quantitate.  Fu  Cii^uiotscgrcisio  cum  mucoBuie 
quandoc^,  quandot^eB  (anguis  purus  ninus  vccB  cgre« 
diens3venis.  Itemaliquido  (anguisegreBusin  hepatica 
cB  (anguis  purus  cui  non  admifcciur  egre(sio,&  aliquao* 
doeB  gibbofus,&  in  fruBa  magna  cmt(Tus.nam  cum  de* 
fcendit  3 membro  calido  veniens  ad  inieBiiu  eorum  frt* 
giditate  globaiur,dlC  tn  hepatico  femicur  dolor  hypockoti 
dri)  dextri,licet  non  femper  cum  femte  eB  cercius  Beno» 
item  femicur  grauiastn  hypochondn^,dlf  in  inieitims 
ojilus  dolor,  nec^  tortio,  fedtnimcBinalf  femicur  dolor» 
coriio,ar(tira,&  maxime  in  afccUando^Bf  femper  cum  (aa 
guinc  aliquod  frculemtl,auc  humorofum,auc  aliquod  cale 
aliud  3 fanguine  em imc,dlC  hepatica  habee  periodos.nam 
no  cMinuac  vc  imeBinalta.Bt  diBcrt  hepatica  3 Bomacha« 
UyCfiS  qm  hepanca  eB  chy  lo(a  xt^lii^  in  qua  lam  opera* 
tutcB  (bmachus,  in  ea  vero  qux  Bomachi  nequaquam, 
Ci3ciiia(or.  Ec  nota  qi  dyfemerta  hepatica  dupliciterac* 
cipitur.  Vno  modo  qtitdcm  coirer  pro  Buxu  cuiu(cutK|i 
humidiiattsad Auic.vt  Cipra defluxu  hepatico prxtaiBo 
per  hepar  tranfeumediuiCicdcra  Bomachalem.  Aliter.p* 
priut,&  maxime  pro  illo  cuius  initium  eB  k Canguine  lo* 
curx  carnis  Bmili.  de  quo  fermo  pfens  hic  conciliatur.  Et 
hic  fluxus  qn<^  incidit  abfi|t  6eb.qnqi  non  tpe  prxceden* 
ce  in  quo  Cinguis  corrumpit  Pm  hepar  caufa  frb  quame* 
dici  cotemoum  experti.  Ita  vt  totaliter  videatur  eis  qnqp 
vt  patiens  Bc  laborans  abf^  frb.&  licet  hic  fluxus  fub  ru* 
bnca  fluxus  hepatia  collocari  poiuilfei.vc  fub  ionuo,aue 
aquofo,nihilominus  huic  Buxui  hepatico  paniculan'  pia* 
cuii  rubricam  rpecialem  afsignare  cumBi  uner  exteroa 
non  bene  nocus.&  m igis  periculofus. 

PROGNOSTIC  A.Nam  in  principio  graui- 
cer  curaf,inucccracus  vero  nunqua.  Qu6d  B fenibus  acci* 
dit  mortalis,  vnde  Halyab.vq.  pranex,  hcpaticx  dyfen* 
lerix  medela  cura  perdiiEctlis  eB,5^  perpauci  libcranf  ab 
ea  trh,&  dicitur  propter  medicorum  luBiccam.  &fubdit. 
multi  etenim  parum  hepatis  cognofcumdebiliiaiF  eiufm 
caufem.  vnde  quinto  mtenorum  GaLinquix  fe  cognouiffe 
quofdam  quibus  dyfenteria  inerat  hepatica  ex  hrpacis de/ 
debilitate  caufaca.»  pcncrutu  ex  pauca  curanonc.horum 
autem  notitia, & ad  fummS  huiusxgniudiniscuram  feri* 
bunt  authores  fucem^unquS  in  ipBusparum  confiden 
tesOtlutc.Conciltatoralkgatadiflvrremfa.  Item  vtdiifea 
cB  quandoqicau(acurab  Immore  acuto  rxcoraoceinieBi 
na,&  tunc  aeditur  Bt  imeBinalis,  &aaendicur  rmeBs* 
ais,  & non  proutdef  hepati  Sc  male,quta  imerim  montur 
aager,&ideobeoeaducrteadB^  &modi1  Bgnoruqui 
pwtuseB.  Iccaduerce  aliqnlcxtmeBinaliBc  hepatica 
per  oSparationc  melaraicarum  ad  inceBina»&  maxime  qri 
dy  femeria  prolongatur.  Bc  qnqi  ab  ipBs  melaraias^f  hSc 
imperiti negiigum  credentes, i^Bt imeBinalis.  Ecquo* 
niam  de  BgntstpBs  (3cis  duBum  eifemtht  vifum  Bc,ideo 
de  eu  nihii  vltra,&  Bgna  aquoB  vel  lotius,  de  quibus  et^ 
huic  loco  affirmare  nd  em  vnle.ram  Sc  Broplietter  excu* 
ra  horum  habetur  cura  eius,conBdera. 

C V R A. Canones.ordtatiodiptf.c5fbmcso hepatis. 

Di(ta  nac^  ordtoari  debet  B cB  cx  dcbiluaic  d^Biup» 

VI  Bt 


Dexgrinid.inteftinorURir  T soz 


wfh6Kifit  dtfgd{kKiti.f>omdiymf  aim  qua  ponamur 
coiifortamia  digeftiui  bepaciacalida,  auc  frigida»  vt  txi* 

Sit  dirpofitio,  vt  rupra.tir|.cap>de  debilitate  heparta.  De 
latta  Concilutor.quidam  vero  modernorfi  in  hac  prz' 
cipium  pafttonc  tenuem  non  eHe  dtxtam  exhibendi, CU' 
•ut  quidem  cdtrariura  indicat  AuicUnqui^tin  inceptione 
•feellauonuhepaticx  plurimum  eil  vt  n6  appropinquet 
panityqa  heptr  nonrccipic  ipm4tno  redciut  eii  vt  iit  edee 
lutaqua  Ciuic.in  die  bit»aut  adhuc  dtxia  n6  tenuis  labore 
cauiat  in hepate,natuti  etum  difhahit  i morbi  r^imtne. 

' SBCVNOVS  cdpleaturexc5ibrancibut  iKiie 
tk  ex  fermudineexpuifiux  demur  qux  remittunt  acuica  * 
•em  imut  A extra  applicando  ^'gidum  no  mulm»ilypti^ 
ca  hepar  rcrptciemia i proprietaie.de  qutboi*xtir).cap.ad 
plcmim.  fi  fiicrit  ex  ^btiftace  comeiutute  cum  ip£i 
fyoGni  debilitari  i calidttace,fi^h^tditate  excefituacum 
«mms  immoderata  qualitas  deqciat  atflum  proprix  vir« 
cutis.(ecunda  Apbor.cdmenco»n.  dentur  frigtda  aut  calt«' 
da, ut  exigit  dtfpofitio  ca»imus  A extra  admt  ntfiraodo  fy « 
ffupos,ele^uarca, epithemata»  A hmdi.de  quibus  ad  ple« 
oium  allegato  cap.Bx  quibus  infero  9 nditmper  dari  de' 
bec  lignum  aloes  in  dyfenterta  omni  hepatica, vt  quidi  £i 
ciunt.niciexifientcfeigida  danduefi»&cfi  lingulare  re* 
media  iSrrapfone  miilm  cdmeodacu.  In  calida  vero  mi' 
nime  mfi  cum  feigidis.C^  11  cognoices  curo  ea  eneincefer 
nalem  ccii  tunc  cui  imerefecdponerccxnnaallegatudicf 
dis  in  fequiti  rubrica ,d^  nota  (p  cum  epithemata  multum 
cOmendencur  in  cafu  ifio  tu  debet  oiultum  cdliderare 
sn  hepate  etiam  tn  toto  non  fit  repletio.  Medicamen  bo' 
liumin dyfenterta hepaticaicaula frigida fuppofita  dtX' 
ta.&  ^ corpus  non  fit  replerum.  fu.rpodq»  rafurx  eborit. 
ana.$.).alumj'nu  (cifet,feminu  carapts.ana.5.  $ .ro.ru.nlar 
garitarum»coralloip  amborum  ,Cmdaloruni,carabx,  £m. 
drag.ambrf  .ara.$.n«c6fice  cum  ryru.myrtmo.A^fiic  tro' 
csTcostd^  dtne  cum  ladte  co^o  diRempcraii  attende  <;p 
f>61it  oppilano.  Et  fi  dicaf  ilhi  Ilypcica  luni  muliu  foT' 
medicamen  hoc  eft  multum  mgidu»  quare ctti  non 
vidrf  cupeterc.Ni  cum  hepar  fie  Cinguis  cogelatus.prima 
primi,  videf  ex  approximacionc  reitSfeigidx  muicudc' 
bsliuriyd^  opptiaricnfaaltrer  oppilef  propteranguftsam 
meatuum.  Propter  hoc  nota  & viile  multum  Conciliarr 
toris  nofiridii.'h‘i.(nquic  dilferjtia.  ccij. hepar  nS<^&  fio. 
tnachus  vt  eoi|i  robur  cufiodaiur  pro  exteris  laborantes 
cg(H  femp  feypticis  vigoran.vi  edocft  prparguta.c^  fiqd 
caloris  dnio  tn  hepate  materia  fubnlis  dominec  calida  feu 
fanguts  tubulis  forurf  carni  fimilis,  qui  tand^infecc  folet 
«rugtnolam  couerci  fic  opus  rft  frigidis  conteprratis  ma  ■ 
iam  coplexionem  calidam  rrmucentibus»&feyptictscd' 
eaenfij ratis,  vt  hepar  vigorecur  A languet  inlptlfetur  fub' 
cilia»nd  taoKnadeo  fiypticanctbut.  vtq»dcbpfum  ia,p'. 
hibeac  u r defcendere.nS  retentum  excoitationf  cauiarct  A 
puerefadeione.  vnde  credo  dato  qi  Auic.fic  loquatur.uc 
infea  de  fiuxu  oppilatiuo/pecnliter  tamen  etiam  hxc  ver 
ba  imelltgenda  funi  tn  omni  Huxu  eius  habito  rcfpcdtu  ad 
curoplexionem  hepatis  naturalem  rpccialiter.  Inquft.xvj/ 
lertti  de  cura  fiuxus  hepatici. Et  multoties  quidc  Irnit  inll* 
pi^  licpar  in  hac  afcelUnooe  expone  oppiLmua  cu  infpiT' 
lancibus  hepattt  languinceninguhibuc  hepar  per  hoc 
fime  fngida,&  in  hoc  cll  mors»&  liiccelsio  putrc6idi5ct» 
vnde  nota  illud  verbum  multum  per  hoc  fum  cngida» 
Ni  nimium  feigtda  nd  fum  hepati applicSda.iift*  pfifw.j. 
cap»d£  (u  cdfii^a.  Valet  tn  hoc  ca&i  rpecialV  ^muliunl; 
vlUx  pai11ibrum.N'am  Auiciall^io  loco.£t  tam  laudate 
fuerunt  paltc  pingues  in  hoc  capituksita  q^  quidS  extimx 
urrut  q»  ip%  Cmant  fiuxum  lottuum  difliciiem»  A nosqd£ 
•i  experti  fuimus  illud»  defuit  res  no  longinqua  ab  co  qcf. 
dixerunt.  Bt  non  recedens  H Cooatiacore.  Inquit.  A ad 
furomil  hutus  egneudims  curam  feribunt  auchores  fiiccm 

tnipfiufparu  confidentes  (dute,  qux  ci etiam 


aGngnari  pdc,quare  Aui.parS  (ocumt  efi  decun  feb.pelU 
Inulis.  Sed  exjfiimo  cum  hic  fiuxus  fic  i dcbilitaic  hepa 
tis  veniens, cuius  cura  ab  authoribus  ample  pofita  ^it.vc 
fupra.xiiq.cap.^  foriallc  fuccindle  dixerat  rcmmftes  no« 
ad  illum  locum  ad  qu9&  tu  recurre  pro  ampliori  antido' 
cum  nociua.Nam  confiderare  habes;  vc  fiipra^  caula  dc' 
btlitaiii  efi  mata  complexio  calida  vel  frigida  matcrtalct 
aut  tmma(eru!u»mc  altcratum  cdirarqs  approprtatis  in«j 
tus  A exira»auc  etacua  vt  dccet»vt  plene  fcriptum  cfi  alie 
gau  cap.  Dixit  Cdciliator  hanc  palstbn?  maxiroc  vigere . 
in  partibus  gaHicants»&in  confinibus. vt  ipfe  vidit. 

pcdyfcnteriamttfHnaiu  Riebncd.  IX, 

DYfentrrtaeft fluxus veiris  cum  exconatiooe  vnius  D>f*aii. 
aut  plurimum  quinqi  imeftinorum  cdttngctu.Na' 
dy femeru  ioccfiinortiexcomiio,vulnerano»  fiue 
vlccracio  fimt  fynonyma»vt  in  Rubrica  prxcrdemi.  Et 
diacurquinqtaddtfleremii  tenermi»  qui  ell  propria  paf. 
fio  fexii.qwa  rcA  ficut  dyfenterta  cft  aliorum  quin^,^). 
pier  1^  nota  9 imdlina  dim  fex,  quoni  cru  liioc  luperio  veuo  tor. 
ra.  Etprimumio  ordtne  efi:duodenumficdit^um,qni 
vt  in  pluribus  efi.xi).digttorum  ad  quod  peruetm  canna- 
Iit  quidakchyftf  portans  choleram.  Scdmeft  ieiuiHma  „ "h? 
fic  di<fluro,qm  ruTtum  eft  fedb,quia  ad  cum  venit  multa  jr 

cholera  per  caanaleiermmatu  ad  duodenum  cum  quoier  ** 

minationchabet.  Tcrcuim  efi  ileon  fic  didlu,  qu  a arca 
ilu  locum  habei|&cfi  rtuoluium  eius  luuamemum  ell 
VI  retineat  fiiccu»vt  viilecli  polsicexuccati»d^ad  ipm 
plures  veniunt  mefaraice  epad  aliquod  aliorum»  & ideo- 
•neo efi maior  vinus digelliua  ^inalijs.  Quartum  cll* 
pnmum  de  ii^rionbus  di^tu  monoculum  fic  did1u,non  ’ 
quia  vnum  tm  habeat  orificura.fed  quia  ctus  orificia  du  o 
n5  fiint  oppofita  locata»fed  qm  tuxia  femipofita  ac  fi  efice 
vnum»dr  infra  bfc  efi  laiuudo  qupda  m modum  fecci, 
perr  quod  dideus  dl  feccus  cuius  uiuamenium  efi  vt  plrn 
tem  retinet  fljccum  A prpparet  ipfum  in  inferioribus»  vc 
cum  m eii  fuerii  fi  digefium  per  venas  meferaicas  in  et», 
exifiemes attrahatur  ad  iKpar.vnde  mohoculut  nu  habet 
mciaraica  qux  habeat  magnitudinem.  Aui.d:  recipit  fuc-i 
cut  in  monocolo  initium  ^cale  nO  pipfeme,fed  ex  confe' 
qiwtui.  Sedfexcdpteiurincolonquodcft Icdmcxgrof') 
fis,df  quintum  in  ordine  fic  diiTtum,  qm  pluu  habet  cof» 
la  feu  cellulas  in  quibui  fex  formam  r^iptt,d;  locac  tuxta 
sene  fimtliuoi»  quare  feequcter  ex  parce  loci  uoii  difccnun 
ima  dolore  renalcm,d.'  coltcu,d;  licet  fii  de  infeiioribus»- 
tamen  locatur  fiipra  fiomaebum,  d:  cooperte  a nrbo  co* 
openeme  ftomachum  ipin.vc  cum  accidat  hxces  m eoi 
cotemas  indurari  pofiinc  prxparariexpulfiooi  medianto 
humidiiaie  zirbi»drqiiu  in  lali  fimplus  dc  ehedera  venit 
ad  fiimulandum  vinui  j ad  expellendum  fcrces.  vnde  ad 
tpra  plus  dc  cluilera  petucnit  A debn  petuenirc,tdcoforx 
fitan  dyfemerta  in  eo  vt  frequentius  accidit,  hxc  aui^ime 
(lina  luiu  cotinua,  A in  rei  ventaic  efi  vnum  reapien»  di 
ucrfis  dcnommaciones  ^m  locumdT  vanS  figuram, & nd 
fecit  natura  vnum  intefiinu  rc(Ttum»fed  multum  inuoluul 
aohomine.vt  fecti  in  alt)s  animalibus  vt  cibus  comtnctcf 
tn  ilomacho  A imefiinis  alias  homo  efict  in  cotinua  afcel 
latio')e,i£  allumptione  cibi  propter  eius  recflitudinem.d. 
omnia  iiucfiinaliabeni  duastunicas,  d;  feint  Jorb  alUgaii 
ta*  De  fexco  vero  intefiino  dicetur  in  de  icncfmo.  -f 

ET  A N T £ Q.  V A M procedfadcauCu»d:  ciu 
ram  aus  rpectalem  fiauii  prx  alt)s  primo  ponere  qup  Ja«i 
generalia  dc  fluxu  vemrtshuic  propofito  vulhma.  Neo 
volo  vt  audax  liuor  me  mordeat  fi  prolixus  fuero,  quoniS 
i>5  (tmebo  replicare  vbi  opus  em,aut  ampliare  tanta  Ama 
milii  viCi  dKbus  oofin«,e^axime  ixcellaria  dotfirinii 
aperta,d^  clara  de  cura  CIUS  diquaii  omni  anno  muliiaC 
plurimi  lioc  pcfiifero  morbo  moruniur. 

1.^  bu  1(99  primus  caoomq»  in  fiuxu  veouis  dyfesnaicA 
iPra<fiica.S.  CC  q tu  debet 


TraAatiu.  V I. 

M debet  vtthit  de  qiribtff  rubrica  tnfirade  fiunt  cs  fiiper^ 
fiuitate  pharmact.&  tu  rbi. 

Secunduecj^intaltfiuiu  nccelTjiriarumftyptfca  matC' 
Ham  ingrofikniia.&  congluttiBitonerofacfcncia , vi  funt 
gtnnt  arabicumiaragacanmnKCarabc^  hufuftnodi. 

Tcrttutc^qncynccenanaelt  d.uerfiomtrertx  fluxum 
fiictcncitt&  cfi  vnitt  valde» vt  cu  maceria  fluens  ad  tmefti 
na  dtuerttf  cum  prouocanuii  ad  viai  vrtmt»  fed  hic  c5fl  / 
dera  ne  de  lebete  cadas  in  patellS  ne.f.inducai  viarum  vrt 
n«  excortacto.  Itera  conierc  vomicus» eft  fecurtor»  (ed 
iKne  cdfldera  cius  £actliratem  <Sf  modura.vc  ftipra  de  vo« 
mitu.  Iif & fudoris  prouocatio^rarificario  pororu.  hzc 
enim  materiS  ad  cotranum  ducunt»in  cuius  contrario  du 
Au  fempcr  bene  confidera.  Item  huicproponto  coierunt 
frtcaciones&vnAibnetin  exterioribusbAx.  Itfpofltio 
vencof^rupra  ventre fiiprafumen  fcilicct  fles  parte fixe^ 
ric  ruprriorum.fafn  vero  fl  ex  infrriordsut  de  quo  infla. 

Quartus  q>  flante  mala  c^plexione  calida  admmiflren 
rur  fngtda  flyptica.  Sc  mala  complexione  exiflente  irigi. 
admmillremur  cal.Rypctca. 

Quimus  q>  cum  vtplurimu  debilitetur  rttemiua  ^ di' 
geftiua  hic  vtplurtmum  vtal  fligidn  cum  i ecenriua  fligi 
ditate  roboretur.  ^ fi  digefliua  ^erit  debilis  vretur  cali  * 
dis.vt  fupra.xitj  cap.de  mala  digeflione.&  hoc  ubi  fiierii 
ex  fligiditace.  hxc  enim  omnia  iuxta  fecundum  cano  nem 
debent  flypciciratem  participare. 

Sextut.c;^  cum  talia  per  intus  admintflramur»  maxime 
fligida  (lyptica,  exterius  cu  debet  approximare  omntai) 
poroi  dilatant, & fudare  fletam. 

Sepcimut.^  dormire  ell  ex  rebus  magis  ruuariuiseig 
habet  fluxum  ventris.  Auicenna.d^  ideo  ftude»vc  arte»  vel 
beneficio  naturx  dormiat. 

Oiflauus.cp  licet  acecora,&flypt ica  tn  fluxu  competat» 
tamen  flante  tufri  dimittas  tlb,  qm  augendo  lulstm  aug" 
mentaref  fluxus  ex  motu.  Ic^  SC  fommis  impediretur  mul. 
tum  qui  multum  efl  tn  hoc  cafu  r>eceflarius»(ed  couuenah 
ei  flcut  myrtus, mallfx,  d^huhifraodi.  vt  infla,  & demur 
ricAuaria  peAus  TenificanrtaflAa  ex  papauere»  dragacan 
togummiarabico&  huiufmodi. 

Nonus.qi  Uquida  S£  forbiiiones  vt  poCstbile  efl  eutten 
tur  fi  non  fuerint  flypticitatis  participantia»vt  fauich  hor 
dci»5:huturmodi. 

Decimus.!^  in  adminiflrando  medicinas  vemris  cCfli 
patiuas  debes  inciperet  fingularibusfl  talia  inuenis  tuo 
propoiito  dereruientia.tpflnon,  iranflasad  compofita» 
Sc  efl  hic  canon  (acis  generalis  in  cura  altarum  dtrpo(itio« 
num  fumpeus  ab  Auic.  hoc  loco.  & hoc  rafu  primo  cap. 
in  principiOjdl^circa  finem. 

Vndecimus.qicum  ficis cSfueuic in  fluxu xgru mole* 
liare  debet  abflinereabexhibicione  rerum  dulcium.NS 
dulcia  muicotiet  nocet  commouentia  fitim.Auic. 

Duodecimus.!^  licet  narcotica  fine  qnep  neceflarta  tn' 
gtoflando  materiS»prohibendo  triflem  feniatione  flden' 
do  dormire  prolongando  accelfum  ad  afcellam.nihilomi 
nus  non  adminiflrentur  quandiu  ab  eis  abflineri  pocerity 
vt  fupra.  Vbi  nota  q>  corpore  exiflence  debili  nullo  roo 
do  debent  adminiflrari.  vnde  Auic.de  cura  fluxus  omnni 
modorum.  fi  neceflarta  fuerit  eoia,  fdlicec  lurcoticorti 
admintflrationonexhibeamurei,cutusinfrigidatur  cot' 
put.&  debilitat  virtuf,&  apparet  illud  in  pulfu»  cuius  efl* 
trarium  his  temporibus  multi  ex  modernis  fleere  praedi  • 
munt»&  eo  deterius  ac  pericdfDfius  agum  quo  virtus  hu 
mana  efl  raagit  defeAa  ab  eo  quod  confueuerai. 

Tertiusdecimus.(^  fi  cand?  neceflarta  erum  narcotica* 
loc  ca  eis  mi  fcean^  i)  malitii  eoi|t  corrigQt»*vt  crocus,  ca  * 
ftorcu.cafia  lignea, & hmfii.inqt  Aui.all^to  loco  fe  vi* 
dtfle  qui  ruppofutc  fibi  collyriu  ex  opio»  & mortuus  fuit. 

Qurtuidectmus.<p  in  adminiflrSdo  optata  prius  ten* 
temut  cum  eia  ad  oara  io  cmphflris»  dc  hmoi.ftciHido  in 


Cap;  XVI. 

collyrnt. tertio  & cum  timore  cum  ebibittsup  fi  fisdaM» 
coUyrla»lfgemu8  ea  cum  filo,vr  poflinc  ad  noflrS  volua* 
ratem  cxcraht»&  de  his  infla  fUo  loco. 

Dedmurquimus»<>  fi  pofltbtk  efl  patient  non  moueaf 
ad  afixUam,fed  fic  inlcAo  iacens  egerat,  ne  ex  motu  aug* 
rocntecurfluxus.naroquiesflcttad  reccmioacm,&confb 
lidacionem»motus  autem  43hibet,  & ideo  vlcera  pulmo' 
IMS  male  confolidamur.  nam  6C  motus  infirmi  ad  «fcfits 
eft  cauCi  quandoqi  mortis  eius»vt  fecunda  quarti,  de  fpc^ . 
esebus  moms  quse  accidit  in  horis  flbrium. 

Sextusdecimus.q>  cibieoni  debfl  cfleabfolutiab  om* 
ni mordicanone  falfedine  falte  plunma aceeofitaec  acuta», 
ne  moueam  expulfiuS,  cutufmodi  efl  lac  decoAu  cum  la«- 
pidibus  tgmcis»aui  cu  ferro  vel  chalybe  tgnito»&  lac  vac 
cino  efl  fortius  conflant»rcd  caprinum  efl  magts  tempc' 
ratum  Sc  magis conuenit  calcflAis»&  efl  magis  flyptico» 
Sc  Uc  acecofum  efl  melius  caleflAis  ()i  n5acetofiim»&  de 
his  particularius  infla  in  canone  particuUrf. 

Clectmusfcptimus.  q>qux  damur  tn  potu  fintaAufnV 
gida  mfi  prohibeat  oppilatio»aut  apoflema. 

Deamusoctauus.  vinum  vitetur  vt  pofstbile  efl.  fi 
autem  virtus  fiieric  requirens  ipfum  vt  vniaficecur»  tunc 
fit  nigrum, fi  ypcici  faporit,&  parum. 

Decimuinomis.(^  aqua  pluuialu  efl  cis  maxime  cSuc" 
neens^terflypticirat^eius.  Ite  quia  velociterabhepate 
trahitur, & cito  refoluttur»dl^non  relinquit  in  chylo  humi 
dttaiem  5:  loco  huius  vtimur  chalybcM,vt  itiM. 

Vigcfimus.t^  cibus  eorum  fit  paucx  qu3ntitatis»&nd 
plurium  rpecierum.&fi  id  fien  potefl  no  comedat  nifife* 
mei  in  dic  .Nam  abflinencta  talis  reddit  membra  auara  ad 
recineudum  humores  ne  fluaat»fld  in  hoc  oportet  medica 
efle  diferetum,  3c  confiderare  tenore  vircuiis,  confuetudi* 
nem,&  huiufmodi.vt  non  debellet  cum  dommabus. 

V igefimutpnmus.  q»  ante  cibi  aflumptione  aligd  fly  ' 
pticum  accfptal  fiiccorum,vi  fiiccus  citonii,aut  granaiev 
acecofbrum  non  c5rradicemetu(st»vcrupra.  vii].canone.. 
poflcutusaf^raptione  non  bibant»  dC  maxime  cum  non 
curanr»aut  fi  tamen  cupiunt  bibere»bibanc  aquam. 

Vigcfimutrecudus.q>  fruAua  on  quis  fim  flyptict  vi*' 
tentur  nifi  cu  flomachus  refugit  abum.  Auic.quide  maxi 
medecrudisineellrgeiidu  efl.nS  funt  flcile  corrupcibtlcs»i 

V igefimusicrtrus.  q>  coH  flomachus  emplaflreiur  fli * 
gidis  flypticis  aut  caltdit,vc  exigit  difpofitio. 

Vigcftmusquarcus.cp  Itcet  qnqi  Decefiarium  fic  infligi 
dare»cn  nd  debes  multum  infligidsre  nifi  vehemens  fuem- 
nece fsius.  vnde  Aui.tn  princ.capituii  de  cura  exconattO' 
nts.Ec  oportet  vt  nd  fic  error  in  excoriationc  fortafle  non 
efl  ilia  ^ indigeat  eo  tn  qoo  virtus  veiieiim&cfl  in  admi 
niflratcfie  eius  pniciet»&e(l  ipfa  infltgtdaiio  vehemus,  & 
expono  vt  admimflrare  narcotica,  & dare  melones  (dos, 
dl^hAucS,&  ponulac2  funt  fuffleiaes  in  curx,&  ca  vt  exi 
ftimo»qm  ols  Imoderata  qbtas  eiictc  a Au  .pprie  virtutis* 

Vtgefimusqutntuf,qi  licet  medtcin^  cauteriraciu^  fim 
confl>tidaciux,&  exiccattux,vc  arfemcum  d^huiufmodi» 
vtinfla.tam?  quia  in  earum  adraimflrationeefl  perteutii 
ne  vlcerenc.ideo  vt  polsimusabetsabfltncndum. 

Vigefimusfextustt^  VI  diAumefl  de  epatica  fi  materia 
fiicrfc  in  fupenonbus  da  ebtbica»dlf  funt  conucnientiora.Si 
vero  in  inferioribus  adminiflra  clyflena»&  fiinmcdij* 
cum  vtnrqi  operare.  Auic. 

C AY  S M hisitacp  prpmbuits  pofiets  vt  promir* 
fuzn  efl.  Venio  ad  pofimme  caufarTi  dxrencerix,  & tpfiito 
curam  rpetialem.Defchbatiir  itaqt  de  nouodyflnteria.de 
fic.Dyfencenaeflfiuxusventnscum  tnrrtnfeca  excona# 
tioncvniusvelplurium  quinqtimeflinorum  cdttngens» 
cuius  caufl^m  plurimum  efl  materia  cholcrica  acuta  to 
ctscollcAa,vel  ab  alqs  membris  ad  ea  tranrmtfla.Ei  dtci^ 
cur  ^ plurimum/guia  etii  a b alrjs  poicfl  coiingrre  cao  * 
fis>vt  dicetur.  Sed  primoicito  caufk  fluxus  cius  ad« 

inuimm 


.IVX  .'■‘'^cxgritudinteftinoniTK  .v.nt  ■ T zoj 


.tabichn  c6tottntqnr boc wod^qm  lu»  eat» qafi  cftcfc« 
.b^atc5cenouz,studigeftiuxvHittxpuldus,autforucu« 

do«iti«^utUK<ki^timaitt  fotmudmu  cau(kcft>aut  ma<' 
lacdplmo  Hamactnalu^ut  maicralic.  Et  cum  dc  cau' 
'iitfiuxuaiDciiibrortiai  mitcftnun  ad  unciitna  atftumlic» 

. c^fcqutt  duii  <k  cauixiflimta  inct(bnalit  hic  fpSlicer  agd» 

. dum  <ft»&inbac  parte  fe(|uar  Conciliacorf,qa  auc^cau 
ifia ficcNihn(Ktt&escfionbiiaiaucabinccnoribiia«  £a« 
tenora  qutde  tfk  po^i^»aue  cibi  iua  duritie  tn  iuo  incef' 
:fiiabndcnta  duerxeorume^aut  Xiia  aciuacc.ldcm  bt' 
cienta  vt  cepx,fquiUmcum>cibi  fali}»aut  veacoiuairxtt 
•aAunptar,auc  pharmaci  mala  qualitate»  vteft  pulpa  coi' 
.loqouutdx»  aut  aut  ciiTtnuatiooe*ve  fer  cura  acuiiaic. 

Intmora  vero  fitni»  aut  rocUocholia»  Sc  piopne  adu« 
•fiailibttitsraam  groiU  nonadulla  faeculenta  raro  Sc  tarde 
cjBCOftauoncBicti.  Aut  humor  Uaguincut  cholertcutacu 
.tiitiautpfalegna  (alium»  aut  venarum  incelluiorum  fci£' 
.fiira  ex  laoguiiut  acutia  te  aut  euu  acuitaie  nimia  quantita* 
tc»aui  vcbement  u fixionit  vilcolitacft.cum  emm  aadtci 
tur  vlcaat.  vt  in  palttonc  vcficae  quaodoqi  coiumgit»ad 
quod  pauci  refpiaunc»vt  tolra  de  a.  Aut  apoliemaen  tu/ 
piurain  tmeft^  cxtftenttatualibiiquortnanac  (aotet, 
feu  virulenta,  acua»  mordicatiua  maxime  cum  a^  calt' 
dumfuerte.  abhttemm  vlcetacaulanf  mintclbma  hqui' 
tnit  fi  fordida  fuenni  egreditur  fordidum  fanfofitm.0  va> 
(•  munda  non  lic>lU  haec  apertius  inde  iigntt.  Suiu& 
.quidam  qui  ailerunc^lemaiSil  cholera  pralwia>&  srU' 
^noCi  contiiqterc  pofle»qutbut  fidero  nonadhibeo.  Nam 
.Cocilacor  di9btncta.cc).ti>quic.non  camcnaiiquf  au^« 
ucumreperioltcibentc  exhitdyfimcerij  caularicum  ab 
Kaac.f.fe.ncg^abipntmorboa  gcnaari.  moxcnimfo' 
taiemiccunf»aut  corpus  corrupuottut  experientia  oUMti. 
conlidaa.l.^  It  dicif  oreni  die»vtfupra  k rocdicit  hic  fiu' 
«It  e(t  icholcra  praltioa  lege  qup  Tcripu  fune  lupia»ttad«. 

digclliutt  pralnnae^  dte^  imrinleca»  qm  cntnofi!' 
cacxcorutio  ell  excoratto  rocrobraoae  mtcftinoruro»  SC 
^prie  Buxum  caulai  dyiemcricuro»  ruperficuUa  vero 
,noiu  Propter qd' nota  ^ vc  Conctlaior  di&retuia.ccii. 
dylcntaaclliriplcx*Vnaqutd<cufn pinguedo  quxdaro 
^iMgUinaexiftentexcra  rosuit.  Alaqua  mem^ana  iit 
peificulit  tmenor  iplbrum  educd.Term  uero  cfi  (ubftl/> 
tuabradtC  mielbnf.Aphor»appaieff4tn.  & hfc  nixu  rdne 
vocabuli  appella!  dy&ntena  4}pnc.  Vnde  in  pruna  encTu 
giuicolicacrs  pinguo^  cu  ftcrcoribua,&  dted  mucoiki  In 
(hia  uero  corrices  qdc  et  dict!  coraciua.In  lenia  TubH  Sua 
vel  fruftuinuftim,vtGat.aUegataparctcuIa.cdfnct^xv}. 
Avocas  corticalis.fic  dicit  vnius  vel  plurium  adjhfttc' 
iiS  leoefmLvc  (iipra  in  prioc»Rubhc^  Et  antci|t  puenias 
adcurSipltutafcico^  cum  dykmaia  frequenter  accidit 
I^Cuiuseuctuseilautexcdmoiionebumqrum  fpiruua 
fr4amante»A  e(l  epliemcra  aut  ex  putrcfccniia  humorum 
apfo^  comotorum»quia  m motu  non  regulamur  vcl  reti' 
ncnCiAiocranrpirabila  fiunt,A  eA  puuida»  & hxc  fimiCr 
cft  roaU»quu  (acit  morbi  edpoiui^.  & additione,  aut 
cura  eA  pcnculo(a  A praua,qua  forcalle  quod  frb.cdfrrc» 
fluxui  noca,Acc6ucrfi}«  Nam  frbra  humortt  diflbUien' 
do»  rubultando»  A acuendo^  viat  aperiendo»  virtutein  A 
membra  debilitando  etiS  mittentia  A qof  (iint  tn  caulam 
fiuxutaddic»iAooporcctAudium  diligent  adhibcricum 
Eccauiaaut  conleruaot»Aaugent»vtdi^UimeA»c6ira<' 
tiarequint  frb^dcaqux  rcquirtt8uxut.naro!d>*tndicat 
dc  humiditiVt  hic  dyrenteha  vero  A (Iccu  A conAdiA' 
tiuia.  Sed  dica  quidageie  Abeo^aopriua  fluxui. anilem 
briatten Are^  DicenAm  mxu  dc^rioam  GaL  A aljo^ 
arum  (>  priut  aticnAodum  eA  magis  (ufpcAo»  A pateu* 
lo(b  altero  nd  neglc Ao»fmfcendo  adinuicem  qux  vtruqi 
ftiptciuiic*  Qubd  fl  limor  vtdaetui  «qualit/uc  priut  ai/ 
icnAfluxui  cumflt  pitocipaliorincau(ando»A  feb.pO" 
iUiior^A  quia  Aoe  curaiiooc  frb«fluauf  cutan  ooo  poiau 


*lrem  eo  curato  frb.uitcc&bfr^Dt  nbn.fi  ficbcnc^fi  noi% 
>atncfrb.meliut  curari  pocenc  cadigcAiua»  Aeuacuatfr 
ttitapproprtatit.  Etbic  ootaq»  admtmAraiiohorfi  mc' 
dicamtnum  fic  contrariorum  poicA  iriphciict  fiert.  V od 
modo  mifirctidoficcatcdAtpatiuat  propter  fluxum  cura 
-humidu  propeer  frb^n  eadem  medicina  cibo  potu,A  hs 
iu(cnodi.A  hxc  xquaUter  mifccndo  Aett^  hoc  vt  Auir 
illaudabile,dato(pabau<Aortbut  (itcdccAlim  (altem  re* 
Ipe^u  aliquorum  modorum  cura  (intaduerfinnum  vrr» 
totum  A impcdietinum  operationes  Aornaobum  grauam 
c«t,rBturSinquiaama,A  reddentes  (blliciiicuca  diAuir 
dlionf  earum,  vt  fi  fimul  aedpae!  cibut»  A medietna,  A 
tn  appropriatione  iinpedieittet,  A^diAurbanta  ea  non  fic 
tota  (olet  rd  incema»vi  loouit  Hipp.Aiuxn  lUud.  Pluri» 
buaimcmuspifnoreAad fingub (bifitt.  Sedomodo  tb> 
poraliter,vc  quia  nunc  ftypetea  propter  fluxum,nunc  hu» 
mtda  propter  frb.nunc  Aypncain  racdicimt  ad  intra  .p» 
pta  fluxum»mmc  humi  A in  abtt  A poiibut  propia  fct> 
Tmiolocaltter  vctmaiutncca  propter  fluxum  A exte  ■ 
riut  humiA  ppeerfeb. Aepiihemata  cordi»  A hepati  (pi^ 
nx  Arfi»vi  infrigi Ant.Gah  Q.  fi  hientcphemcra  debet 
dubiare  ne  in  pum  Am  comierraiur  A ideo  (tu  A ad  ctua 
deArucfttoneoi  cum  aheratiuts  etara  humidit  cordi  apph 
caiitautaliter,  Ahociiipra  A hxcquor  Atfta  fum  A frb» 
indf  (frremer  nudligere  debet  in  omni  fluxu. 

ET  ANTEQ.VAM  drfcdbtadcunm  atien/ 
A priut  (I  dyfemena  taliicA  curabilii«ft  nonJ^am  qux 
initium  haba  S melancholia  aduAa  qux  ctmi  in  lerrS  ca^ 
ditebulltc  ficutforiirnmumaccnlerttncurabiltt  luxia  di 
dium  (rnit  noAri.de  quo  in  dubt]t  ad  plcnum.A  tu  Ai. 

Secundo.q*  qux  cAh  cholera  rubea,  hnioCt»  A inorA* 
cactua,v(plunraum  eA  incurabilit. 

Tertio.  <p  fi  cum  fiuxu  pulfrit  apparet  prxirrnaturam 
formicant» vel  vermtculoiUt  elt  moraitt,prxctpuc  fi  per 
ctbot  afliimptot  «ger  non  confonator. 

Quano.rpfi  poA  xgmudmf  aliam»  (iibtio veniat  dy« ' 
(cmera  perfoicraot  monale.  i 

Quimo.q»in  dyientcria  puAiila nigra poA  auremap> 
parent  finAramfimtlitorobo  rumforraoduiefitit  mw*  * 
lem  futuram  invigcfimofigmficat. 

Sexto,  cy  fi  fuprrfluiatet  rettnfturcum  grauitate  ira  qi 
pattens  in  earum  racruionc  grauedin^  (ennal»  A in  earum 
expullione  lcuitate»ArTanquiHia(em  ciim  Abilitaccuir^ 
cutit,A  perCniecaittu  mortem  figinficar, 

Seprimo.q»  A dyfemerd  cA  cum  vomitu» A nauiea 
(petfca  cA  mata. 

OdtauociraivrtnS circa  quS pauci confiArant  vrina 
indyicneaia  muicutiiuflacim)  liuiditate  prxcipuecuiif 
petoloydtbus  furfuribus  rtfbluiiombm  fiirpedla  cA»quia 
non potrA eflefine frb.Aetia calor confumiirpecuij  hu^ 
inidiiafrm,A  fpecalitcr  fi  fuent  cum  cafii  virtutis  appei 
mtux,defedtiiscnimappnitiux  in  Ac  xgriiudine  pefitO 
mum fignocAJixpMtcnim cumluifignitin  hedticSvtft 
dum, A ppeer  hoc  nota  ty  vnna  in  dyieniena  debet  aiie> 
AarihumonpeccSii Adorotnantinifiexcera  cau6altc> 
rcc,  vt  fi  fiacc  rubca.vel  aliter  coloraret  ex  motu  ad  afcrli 
Am» nimia vtgtld, aut nimiofluxu,vndeqfiamqt  liuiA 
apparet  ex  perturbatione  humorum  quy  fir  cum  humoiat 
dmaforum  colorum  currunt  vi  oaturf,aui  vf  fympioma 
ctt,velcxahacau(a.  naminulicurfli  tranleurKper  hepati 
ad  roelaraKat,A  pars  notabilis  ineo  irSfitu  remanet  mhc 
pate  A p viat  vrrn(  ad  extra  mittil»q  di  fint  Autr  Toia  eo  1 
Ioru»Aqa  phlegma  in  quaio  domini,  A melScholadid 
laica(ubdominac  hinc  iiuiduslAirgit  celor.  Et  nota 
pier  morAca  qi  licet  prldpafrin  certofluxu  peccet  urrul 
humorQprmcipaAeQaiur»incueoesc6(eqmi,e(  fteOA^ 
rio  cuacianc  alti  Abiluate  vmttns»A  maxime  rOtenriuy  * 
aut  annexi  A dut  cu  alA*  Er  in  furama  ’ vnna  cotorai#oo ' 
Abito  (iilpeda  c A».qm  arguit  fluyum  eAe»  autex  cholera^ ; 

Fra^tica.S.  CC  iij  auiex 


TraAatus.  VI«  ’’  Cap.  XVI. 


j|itcxCingufnleidufto,aixccxmhncholM  n5  naturali 
«ft  c»eri»luipedhor,vc  inframilubciSyiut  dtfcranSottcn 
dtcfebrilrmiomcnibriaquiecum  fluxu  mala  cft,  dC  pt£' 
'fiaaa.nam  fluxura  adauget^  acuic. 

' No«oaiccdc,(^dy(iracertababccqaatuoricport,v(cc 
acri  morbi  maicrialciqiif  diiltngm  habft  penes  accidcna, 
dic  penes  digeftiorrf  raacerix.  Bx  parte  qmde  accidcmtti» 
vc  fupra  de  plcurrli.  Ex  parte  digcftionis  matert».  na  cu 
Videmus  naturi  £icere,&  maceria  trahere  ad  naturi  fitcas 
cunccfldecknanOy&quamofljtru  ab  hoc  remotior  eric 
prmcipiu  Sc  medio  modo  k habena  figniflcat  epa  rmdot, 
^ augmetm*i,&  lhium»(Sf  to  4>pornonafr  imaginari  ve- 
Iis, vc  iupra  de  pleurifl.  Er  qiii^  eum  egredic  ftercus  ial ' 
tera  in  pruKipio  vel  aligd  ex  eo^unc  res  eft  in  prtiKipio. 
Qn  veto  humoreafoli,  tunc  eft  in  augmho.  Qn  vero  bu' 
mores  cum  corticibut  inieflinoi^  cft  ftaius.  Cu  vero  tnd 
pic apparere iex  resed  indeciimtione.  Aliter  <S^mcluis 
qn  cum  rangume  rcfoluitur  micflinonimviufluontas  vei 
fiHicoflus,vel  cumegeflione  apparet  languis  cum  hro5i 
pinguedine,  vel  exit  egeflio  fleue  lotura  carnis,nicefl  pria 
aprnm. Augmentum  vero  quado  viUi  mteltinom  abra» 
dun(,d:cum  langume  apparent  pcllicuUe  flmiles  rafurae 
pergamem.  Status eft  qn  intcilinorum  hufla  emirtumur^ 
&inegeftione  apparem  caroorac,&  neniorae  rerolucionea» 
dC  hx  melius  apparent  buando  fece*.  Si  cum  xger  ad  hoc 
peruentt  moritur.  In  prtncipio  vero  curatur, «Sfinaugm?* 
co  difliciliut  longe  tn  principio  magis  indiget  mundifl 
cictonc  ^ conflrtdiioiw. 

Decimo,!^  qn  egrediunc  diuerfx  Tpra  coloi{i,dl^  humo  • 
rum  cu  fpuma,&  pinguedine, vel  line,  A: corpus  non  debi 
iteaf  nd  debet  fluxus  reftringi.quod  il  fiat  eft  illaudabile. 

V ndectmo.qi  dy  femeria  dtftinguil  tripliciter.  Ex  porte 
efiet^Kus.  Ex  parte  diueriitaris  caufx  mairrtalii.  Terno  ex 
parte  varteraris  loci.  Ex  pane  quidem  efle^us, quia  aut 
egefltones  egrediuantr  fleut  loiura  carms  piuco  Cmguine 
•dmfxtx,&  hoc  lartlitis  curatur  reliquis,  aut  cum  raiiira 
smeftmoru  fleue  e(l  rafura  cancuLrum,  &hoc  diActlius« 
■ut  quia  iroda  vident  ur  exire,<S^  hoc  minqul,dl(  vix  cura  * 
tur,quu  vtu(^  ttucdinorfi  cunica  ed  abrupta.  Ex  pane 
loci.qm  quxdam  ed  vitio  rupeiiorum,quxdatnlcriorri| 
quxda  ex  medrjs  vmfqi  participans.  Exparicmarcnx, 
quoniS  quxdam  de  phlegmate  dllb,  qux^m  de  acctofo 
acuto, quxdam  de  cholera  aduda^vt  fupra. 

Duodecimo, ^la  principaliter  tmentio  tn  cura  dylen* 
icrix  debet  ede  io  foriiflcldo  reremiul  debcJitatl,  &debi 
litare  expulflul  vtdlS  ab  acuitate  humoit.  ^speer  quod  no 
Mindu  quidi  dixerunt  in  cura  «us  qua  tuor  prinapaliter 
ffle  aitedenda.Primu  ed  fuperfluius  maienx.  Sedm  eius 
9CUica8.Tcrtiu  Tupcrfluitas  fluxus.  Quartum  Iblucio  c6tti> 
nitratis  iniedinoi)uC5cra  prtmu  cd  euo.X!!0tra  fcdm  cd 
reprervo  acuuati8.C<lira  tertium  ed  fidio  fluxus.  Contra 
quarti)  ed  cdroUdatio,cficurahabcat|>cemrarta  fieri,  led 
dehisparnculariuadatim.  Alijdtdfn(fctutvtflc  dydn 
terix  ^bere  primo  cGo  humoris, re^o,abderfio,  leteii. 
cmx  coibriatiOtCxpuUiup  dcbtlitatto,vuloeru  confolida* 
tio,ddquiddehif  dicendu  apparebit  ftacim.Sipnus  di* 
aero  cui  pnut  debet  cura  an  caufx  an  accidemi.  Propter 
quodfciendu  ^ di  accidens  qa  dolor  ed  mulio  iortis,d^ 
virtute  4>llCTnens, tunc  aut  per  refolueniii,aut  euantia, atit 
aliter quocunqi  micigSta prius edddandus dolor  Sidi» 
mittendus  edmorbus,3cclv(  pnmo  regiminitacuto^. 
Nl  dolor  humores  ad  fluxu ^xiocat^dl^  rcuroa  exacute  nec 
vulnera  cdlblidari poi^nc  mfl  remoto  dolore. nam  vehe* 
meniia  academia  peruer tii  quandtx]^  curam  regulari,  vc 
Intimo  colliget  allegatum  in  principio  hunisoprris. 

SIGNA  demondranua.nS  n hient  vido  fuperto/ 
rts  lenul  fupra  umbilicum  dolor, pundtura,gnuitaa,nam 
Hippo.vbidolorillicxgntudo.Iilpodadulium  ^lo* 
bn5c  od  daxim  dqu^  matenx  tpdus  exmiaydd  tar# 


-datw&q^petfpat«  loflgumVto^anfrlibmdfcpiBa. 

Sagm  u hient  ex  cholera, &putrcbtfnone  accidhtaeb 
puDaura,dolor,erumimeb,Acgredieturcu«  egeftioiie 
mucodutes  multum  cum  ea  cdmiftx  colore oiH* 

no,&eruBtlubdaiittailubuliscnodotccbolerx,d^  hxc 
brteosagtsadapianpotcrucdiarrhoep.  Q*fihienrcuat* 
cidcniibusputrehicuo,ecexcoriatio,tuccu  egcftsorabua, 
&roucofltattbusegredicl  langutspaucuo,autfiiRscocum 
tpflsegcdiombus  multum  cdmtaius  d^cumhtt  appxm* 
bttptnguedo.  Qubdflpcrduraucricapparebom  pcUtcu 
Ix  imedtnoia^  mimitx,&  fl  vitra  magis  appartbiic  (tw 
da  corpons eorum,  d^ficmptex  didingutcur  dydnona 
vc  ditfium  ed,d£eru  cum  ea  dbris>niis^  habnodo^tad^ 
c6plexio,regimen.  Si  Ihboi,  qux  de  ca  quid  iudicandum 
ed  maxime  te  tuuabue.  Bc  (cito  t^  cum  dylbueria  eft  m* 
censappaietOinguu^&cumBniiquafapparerlanict. 
d matera  hieru  tn  tnfenonbus,iunc  dolor, pundlura.ciico 
itacto,grauitas>  & hmdi.  accidentia  in  indtionbur,  vr  ga 
fub  vmbilKo  percipientur.'  Item  cum  egedionibua  do., 
gunaurlmics  non  eni  multum  cdmtxtus,&.crit  (anguai 
multus  in  quamitaic  rubetis  eius  qui  venit  ii  luperiortbiis. 
Item  fuperurnirte  dolore  aut  puncfhira  datim  jpoft  kqiH* 
cur  fbecum.  Si  humidicacuro  exitus.  Qubd  u in  medqs 
hKrii  aut  tn  loco  medio  haec  qux  di  Aa  6inc  in  medtb  vtn 
ens  pempiencur. 

Signa  eius  quxeft  ex  mebncholii  pundlura,  dolor..vt 
fii^pra^mlocumetus&adeiusceniflcattonlfioum  fias^ 
cdplexio,habmido,regicnen,melSchoiix  mulciplicattulb 
Si  hm5f,qttx  xgrmido  d antiqua  fueni  non  reolpii  curi, 
d noua  curam  redptt  uc  Aiman.  dd  Pm  Kipp.mj.  Aphosv 
due  noua  dueantiqua  non  curatur  dixtt,  vc  infra  de  dydn 
teria,d  Ofelle  nigro  tnchoaucru  mortale.  Condliamur  M 
vui.Nam  d dydnteria  fellea  cum  vUcre,  &exconatfone 
mamfcda  non  curatur.  Qubdd  ab fque  vicere, &minife' 
da  excortattone,(&  ei  cum  diligentia  cito  fuccurratur  cuia 
ri  potent. primum  intellexit  Hipp. 

Signa  ciusquxcd  ex  phlegmate  dld>,quia  accidit  poft 
excoriattonc,&noncftin  eamegtdtonc  Antes  phmma^ 
ixqp  cholera, nr<;p  rubedo, ne^  viridttas,immo  (^legraaw 
dl^Vf  jcodcas,& non  ed  cum  multo  dolore  due  pun^ur% 
dCcdvfCoiitas  multa, A didmguatur  locus  per  dolorem 
Afala.vi  de  ali)sdi<frumed,&  te  amplius  cernficabunt 
complexsoiregiroenytSfhuiuVnodifVt Aipra.  Qubddac* 
ciderie  cxcatids  cxxnndcis  dnui  relatione  infirmi. 

Gh  melancholia  adufla  lam  dufhr  fune  dgn»  dmilitcr  k 
phi^rotte  (alfo.  Si  avtem  k fcidiura  verarum  imeGino* 
rum  tam  didta  lura  dgna.  Qubd  d fuerit  ex  nfmia  fixio. 
nevifcodtam,Duncrgrediftur  materra multa  muhSvf. 
fcod,d: paucus  Anguts  cum  ea  in  modum  guitxgroi& 
Anguinis.  Q.  dfixritexruptQraaponeroaitsfcfiurdfad 
permdtaum  apoGematis  prxcxjdensin  ifkedinis. 
d aliunde  accident  nocumemu  m rn  intedtms  ,p^cr  quod 
dydmeriam  incurraar  feietur  itiud  ex  nocumrnns  prpee* 
dmtibus  ac  in  ipds  membris  acduexidenttbus  de  quibua 
Oportet curU hfe,vt fuprt  deeisin  pAtiRubrka  adtOed, 

PROCNO  S TICA.  dydnteria  tnqua  cont^ 
CCS dc  corpus mtedtnorumemtttuniur  mortalis, qua  tara 
corrodo  vfc;p  ad  rxtrinfccam  peruenii  tunicam.  I Ih  q ed 
dcui  lotura  carnis  Si  nd  furm  epattea  bcile  curaf.  Gfuc 
rs^caraftira  intcdinoix  didtcile.  DidmeriaX  prodit  ve* 
nifs  intcdinis  dlutor,dd  q hgractbbut  praua,  Si  maxtine 
qfl  ed  fn  ictunio  <pfKcr  multstudin^  veraru  Si  oiag  nmids* 
nleari)& Gibtiliratf corporiieitity&curfumcheWrx  ad 
ipm,er  qa  cd  ^iximO  mlbro  nobih,ut  hepati.  Iri  quit  me* 
thema  non  dat  fuper  tpm  Si  uulltim  vidi  evadere  ab  n in 
eo  ddla.qux  vero  cadit  in  medio, medio  tnodo,A;  tu  rdii 
dera.  Et  dyfemena  vernes  in  flned. videlicet  vrplunmf 
moimlis.  QuidSdixmint.qiiamindydntena  prrfbtV' 
ameruc  Iicdui,diessuw  fterciis,di  fanatusfuir  hofno,  A: 

quSuia 


D^aegrftud.intcftinoriiml  • Z04 


k|ulbuhoc  po&tbilecKdo  oiagtt  9 fucric  pofiRbdt 

logicum  medicimlc.  De  prognoliicit  dyteneenac  plu 
rmu  poftia  Tunc  m rubnca  hac  qux  hic  nd  aggregant  in* 
duigcnt  brcuitaci,  pro  hia  recurret  ad  prinaptuna  Ku  r 
Dyfatte  bric».  Sedhicj^rcmoGniitqtciifgniudo  comagtbf 
ra  cdta«  ideo  ia  age  vc  cum  vifinbtt  dy  Icmtr  t cum  tlli  de  do 

gfoia*  mopnedi^ctumcaueancflbi  ^conuerCiaonecpm  «% 
cameraA  maxtme  pueei,&  teneri  xtaie.  •/ 

• C V R A Caoone».&  VI  nbt  fttii&ciS  vt  cupit  jurtti» 
de  qndecim  canones  paiticubrct.Primut^tdinaiio  dte*' 
ex.Sccfceil digeUio* Ternus  cuacuauo. Quarcut  duer< 
tfo,&ablcinoHuxus.Qiiimuscft^GKoacuitacis,&  ma* 
1«  qualiaus.8extui  mudificano  liueabAerHo»  beptimua 
cdAn^b^ntie  Gfito.  CXfcauusconlbiidatio,nue  mcaroa* 
cto.Nonut  dntcrlificacio  medicaminum  fcdm  loca*  Daci 
mus  dtueril  fi  catto  icefm  caoCit  Sc  ipectes.  V ndccimut  dt* 
uerilficacto  Pm  tempora. Duodecimus  fcdm  Tymptoma' 
ta.Dccimusteriius  firdm  forucudioed^  debilitatem.  Deci 
inusquartuc  curatio  per  medianas.  Deamusquimuierit 
circa  qiofdim  qGionet,dCdubiavde  qtubus  agetur  tn  Gne 
capiruii.  Ec  aoiequa  dercendasad  cdplendos  canones  no 
sa  prius,  debes  arirdere  dil)>oGiion?  cau£r  tactenus  dyren» 
tcnam:an  Ht  aliunde  ad  inrcftina  vcoiens  an  no,  quoniam 
aincr  Sc  aliter  oportebu  te  operari.  Dicitur  prius  dixt& 
ordinare  qux  erte  conuentens  in  omm  taU  dylenterm.  ln« 
«}uu  Aufc.de  cura  cxconatiomsiniedinoru.iJibus  vero 
•ple apud  neccftuaie Jl^aperitionem  dcbilitatitell  lUe  cu* 
atis  qualitas  mmorac^  multiplicatur  conioruuo  ipdus, 
iicut  hepar  gallinx  pinguis,*^  parum  pomV  de  iimiia.  Si 
dccltufs  ai  azimuair,&  teilicult  gallorum,»  oua  q afccn 
duncaforbilibus.ralicet  in  deco3lion<,dl£dcRcdruabar' 
Cifis  iort<biis.Et  quandot^  iuuaiur  valde  ex  pifcibut  alia « 
cis  caliduA  pedibus  dceofftii  in  latfte  dulci,  & riG  lorrc' 
(actum  cft  bonum  eis  valde  cum  (uguipliim.Et.opor' 
fct  vteonTeruet  virtutem  ciuscumrobfrutfcuTttdLcibij 
dffitis  tn  cap. Ht  bl  eius  lalgema ,Si  fit  torrebo.  Bc 
oportet  vt  non  bibat  rupf>le  vinu  niG  qn  non  multiplica  * 
tur  csliditas.  umeemm  bibat  ex  eo  parum  quod  fit  nignl 
(iypttcum,&aqua  eius  Gt  aqua  frigida,d^  Gruitm  de  re^* 
bus  non  naturalibus  loquens  ab  aere  indpio.  Aer  debet 
d^t^racus  in a diuis declinans  adGccum  cUrut>luct« 
due.nSobrcurusadauget  fluxum  Atenebrofus  iriGiGcat 
amma.ip  G non  repemur  talis  Gat  aric,vt  infra  de  pcGe  cu 
tauamibMSi&  hm5i.ied  hic  nota  t^aliquado  ulcm  acrem 
non  paniur  debilitas  viriuiis,vt  primo  prognoGicorum. 
sdeocdGdera.  Incibiseius  noiiGt  acuitasdulcedo,  fal' 
lcdo,neque  aceioGcas  mulca, ne  fua  mordicatione  cuigilec 
axpu(Guam,&  maxime  cum  peruenis  ad  vIcerationS.  Ice 
non  Gc  multum  vn^uorus.It2  nec  humidiiaie  multa, nct^ 
liquidus»ne debilitet  contentiuam, cuius rortiGcatio  prin 
cipaliicr  quxric.  Gmenim  inGpida  temperati  (aporit,ac 
<)eic.Gabilis,ac acria  cibaria  fua.lccmGyptica.vcagrrGe 
qux  cum  boc  rp  cSGrtngum  appetitum  excitam.  Ic?  Gnc 
lbifdx/<&rptiT<(abGami«.Iiembigidaadu  velpomia, 
VI  cxtgu  dirpoGtto.  Item  Gm  qux  sdmiftiGrSiur  ciba' 
ria  tn  principio  paruGyptica donec  Gateoacuatio,&mu 
dincacio  cdlbrcanc  enim  naturam  Si  membrum,d:  maccf 
Ttl  ef^nuare  no  perramum,ncc  mundiGcanonem  tmpe^ 
diii m . Ec  taiia  fune  lac  decotfin  cum  bpidibus igmtts  flu. 
uulibus  donec  aquoGtaseiuscdrumif,  aut  firrro  Gue  cha« 
ly bc  in  eo  b«Tce  extt mflo,&  eG  n»eiius,qa  in  ferro  cG  xqua 
Jf(atGypticantdCconfortans.ltcmpamsinGjrusineo,& 
Gt  quancitacts  coouenient  is  vt  digeri  polsit.Item  forbitto 
«X  hordeo  albcoexcorticato,&  nota  qi  hordeum  cxcorti" 
catum  i Serapione  capitulo  de  pertpncumonia  appelbcur 
candaruGum  quodincafunoGro  multum  comendatur. 
Item  riQim  vel  riG  cum  bJcccoao.Iiemconueaiunt  mi 
lium  fredeum,  panicum  fumach.  Item  tn.  Item  torcellx. 
Jsem  bgans  priui  perdie  in  vmbra  cxsccatxbda  oteis 
J 


panata.Ice  lentes  exconieam  bit  codbe^  parum  acetoft 
CK.ltem  caules  bis  decodi.Icem  portubca,scetola,  pbn> 
tago,&GmiltaponninabarfiscortSdrum  preparatum» 

In  carnibus  oon  cG  magnum  iuuamemum,quia  addunt 
incittbm  cum  Gaeonilrt  nutrimenti,  fed  propter  imbeCiI 
liiatem  ac c5(iicciidiiiem  hodie  ffgrosabeisabGiperc  b* 
ccre  non  poGanMcs,d^  eligan(  G vvius  tolerat,  maxime  Si 
quxfum  bfgidst&Gyplicsr  etiam  ex  vobitiibtis  bctlis 
digeGionc9.vcpcrdices,turturesdlf  iiuiulfi)odt,ad  Giccum 
declinaret, d^cu  ip6aGipra.trf.tradta.dC  Gnc  aGaex  aut  eii* 
«atx  inaqua  chaly beata,auc  fluucali  vel  de  ciGcrtia  in  qua 
bulltani  buGa  alicums  Gudbis  Gyptici  iii  &iik  co<Gana,n< 
(p(lbtlbrba,t%  huiufmodt.  Item  ex  pifcibus  peiron,iru« 
ca»temali,dC  hmoi  budaci  TquamoG  de  aquis  mundis.  ItC 
gambari^liuecancrtaGatt,dcinde  codliin  agrcGa.  vnde 
&cum  carnibus  da  agrcGe  vinum  granatoni,  myrirllam» 
dchuiurmodi.  Item  cxfrudbbus  Gyptici,fngidi  de  qui« 
butrupra.tq.tradt.Gd  Gs  memor  canonis.xxi].  fu|;ius  po* 
Gei.  Etdecibofciai^licibicGpoGibilecOGmirte  vir^ 
lutc  in  duobus  prtmtt  diebus  da  Gibtil^,  immo  fubftlilsf« 
msm  dixeS,  itnmo  fl  foret  polsibile  abGinere  deberet  ab 
omni cibOiVt  materia  mirx>rarc(ur,& natura  redderetur 
auaraintrlfmuraodo  humores  Gue  matena  Gqua  flueret, 
deinde  ciba  cibis  paucx  Gypticiiacts,doneceuacuec  mate 
rta,vt  dictura  eG.  Et  nota  q>  cibus  hic  debet  eG*e  paucas 
quancitacif,&numeri  mG  Gomachus  fuerit  faGiduus  quo 
cafu  oportet  vt  ctia  viaris  prudentia.  Scefo  ^ anic  cibi 
exhihiiinnd  confert,  & dare  debet  non  GjbGamta.rcd  fuc/ 
coGutem  aliatiusGyptia  budtus,vc  co<flana,panem  tn" 
(ufum  in  fucco  granatorum  aceiolbrum  Sc  huuifmodu 
Q^d  G natura  foret,  dCcCfuetudo  aduerlaretur,imcmio" 
nidi^x.iuncdebeseocaGi  dareabospaucx  qtiSttiaiis, 
Sc  mul  p qualitaiis  qualia  (Imc  hepata  gallinarum  luucnu, 
teGiculi  gallo»  nondum  coeuntium. liem  oua  vt  dicium 
eG,&  inGa  in  complemento  leptimi,particubrium  cano« 
num.&  tu  ibi.naro  Gatim  currimusad  comufum,  ma" 
le.41^  cu  G landc  oportet  ordma  S(  prxpara  Geundu  imen" 
tiones.Iiem  forbitiorpiGabdia  cum  bdte  cG  cibus  tuua  • 
tiuusil^  mcdicamc  magnum.  Faifca  autem  ruacuaticno 
ir31adloprincipio.&adhuc  aliquid  materix  Huai  oporicc 
tc  cranGre  ad  ea  qux  Gringunt,^  ingroGani  bumidiiatem 
qux  currit, aut  quse  Gypiicando  repercutiunt,  Si  Gnngut 
vias^aucquxexiccam.  vndcibrbiiiob«Ga  ex  candarulio 
cu  adipe  gallinx.auc  anatis,  aut  caprx  SC  meltor  eG  adrpa 
liircc,qa  ineoeGuirtus  cxiccacn  acG  bona,  Graiiiter  for^ 
biciotadcaexamilo  GiperquS  polurrizmir  gummiaiTa" 
cum. Item  forbitioex  iauich  hordei, & modico,  papauerts 
aib.cuinmodicnamilotorre(aifto.  EtnotaSetapioiKm 
ouum  clixaium  cum  aceto  cSmtxiumfupraquod  protf« 
emntur  grana  myrti  aut  aliquod  tale  mixtum  Gypricum 
iuuatad  excoriat  lonrm  tuuamemo  magno.  i&rfbtiaGe,p« 
pcrrhxc  verba  vitiruurouocura  Gminibus  plantaginis 
dato  in  modo  torielli,^  eG  iuuatiuum.  Itero  Ganie  debt " 
litate  virtutis  non  mcuuenit  dare  oua  codra  in  aceto  cum 
cortice  Gio&  eG  Alexandri,  A:  PUcemtni.Item  oua  m 
paGadccodia,i&  dura  modicum.  Irem  conucmt  caGus. 

Et  vliimo  nota  de  cibo,  quod  cum  pane,  Sc  alrfs  comi" 
fcere  debes  corconbrtamia  prxfcmm  G fuerit  ex  cholera 
pra&tna,vei  xrugino(a,dylcmcria  ipCi  propter  multi 
ponunt  cum  pane  bis  codtomargarnas&tuconGdcra. 

Depoiu  dicendum  inaqua  hordetcxconicatt,dl^  tor" 
rcfadiH<5^maximcG  fucriiaqusciGernxcG  poiiiscCuc" 
niens.vndeaudadtcrbequenter  vtaiur  qui  patitur  dyfen* 
tertam,  nero  aqua  plantaginis,  itf  aqua  decodlioms  p(an« 
tagtois,cotrigfolx,rcariolx,curo  zucch.rola.vetert.  nem 
aqua  hordei  cum  granis  myrti  dccodta.  uccum  robalt" 
quo  Gyptico»Gu(Guu,&  coGnulibus.itr  aoua  chalybex 
ta  Gmplex  cdmixta  cu  aliquo  rob.it?pluutaus  c um  xucc* 
aociquoro.  EtinrummainicrdtcacvtmlnS  infl3mat,A: 
Pradlica.S«'  CC  itif  ddG>luit 


Traftatinl  VI. 

4tflbtuir.&  materiuad  fupehon  cftimarcfacit.  Qu^d 
Vf>tut,xtas,  &»lu  indicabunt  vint  exhibitione  dciur  in 
^rua  q(jamiiaie,d^  vmu  Iyfnphatu9i,&  Hc  merum, 
icu,d£^ipuenndadcnccalidiut]^natur^u  muiu. 
nde  A>ii.&  oponec  vt  n6  bibSt  vinum  mfi  qn  nd  cnul 
tlpiicaC  caliditas,«uncemm  bib3tex  eo  pam  qcf  fit  mgni 
ftypticu.  Sommii.vt  Cupra  rft  ex  melionbut  rtbus,dor« 
miat  quScum  potelt,  $C  .puoceC  fomnus,  ttiS fi  oportet  co 
tnrcottcit  do<finn3.  Cupra  Sdmiaentiii  ligat  vimita 
aIale«,d^c6Coitat  naiurales.A:efi  cSquteiattonishumoip, 
& fit  llratua  eiut  mollu  ne  ex  eiui  duntte  doleat,&  humo 
ret  ampliua  tn  motu  ponStur.  De  motu  vero  dicatur  cO 
GaLmotisnobti  mouenComniaq  tnnobia  Cum,  & ideo 
qutercat  cdttnue  in  le^o.beneficiQ  habear,  vnde  Senex  no 
fter  mamfefiar  itit?  nauigano  qnc|i. Vnde  in  fiimma  ficuc 
quies  materias  immobilitat  ita  Sc  motus  mobilitat, quare 
ab  eo  omnino  abfiineat  in  principto.  vt  ditfium  fiat  ab(h 
nentia,  3c  inanitio.  & maxime  fi  corpus  hiem  repleto,  iif 
Sc  intefima  mandantur  ex  materia  inCii Ia, deinde cfifbnenf, 
^inCumma corpus  paulatme replear  cibis  budabilibus 
di^is.  De  academtbus  ammT,  Sc  per  omnia  spproxi* 
snemur  qux  animam  letificanc.  nam  irifiitta  humores  agi 
Mt,permircet,d;  fic  parer  complementum  primt. 

DE  SECVNDO  vcrodicaturtamTiqjvrplu# 
rimum  ndaCpet^atur  digcfiio,(ed  poerft  dari  per  aitquoc 
dies  0xyz3ccara,vet  aliquod  tale  digefituum.Qubd  n fiic 
nt  phlegma  (alrum,auc  aliquod  puitclcet  in  imefiinis,  da 
vt  exigit  difpofitto. 

DE  TERTIO  vero  in  quo  bene  confiderandu 
cfi.dicendi)q>rempcrancepon?dTruniauthoriiates  Aui. 
quarta  primt. tn>cap«rnquit.Qfh  (oluere  ^^mrr  Cupra  ven 
Crttibluttone  efi  itmororum,dlC.xv|.iercndecura  fiuxtrs. 
cum  excoriatioiK.Gt  fi  fuerit  necefiaria  euo  propter  mali  > 
ciS  humoris,bc  eS  cum  timore,  dc  cautela,  & fiude  vt  n5 
fit  Coluttuum  nociuum  vehemfter  vefiigfo  A vlceri,fmo 
fit  ficut  myrobalani.Sed  tu  primo  cum  euonem  qupris  Ia 
cere  inuefiiga  fi  rKcefiaria  Cuenr,  A vcilis  phlebotomia, 
nS  m principio  cSfiante  vmure,  A cpteris  cofemieniihus, 
vt  infra  vtiiltma  imient a efi.NS  maxime  remittit  acuriate 
humoqi.eCl  enim  fingidarts  in  remiCsibne  acuitatis  hurno^ 
rum.  Cut^ad  pharmacn  exhibedum  c6dercedis  materia 
in  principio  exififte  multa.da  medicamen  non  figillatiuQ 
nultum/ed  Colum  membroit  conCbrtaciuu.vi  uerbt  gra« 
cta  da  reubarbarum  non  vfiulatu  in  IbbfiScia,  aut  myro ' 
balanot.Sctfo  autem  vice, quia  in  qnia  dic  dabis  i^  aut 
myrobalanos  cum  vfiulatipne, inter  quas euonet  potens 
dare  aliquod  digefiiuu,vr  infra.  Et  vt  magis  (equar  (ert? 
cSrum.Ccito  ea  qux  afiumpttone  medietnx  venenoCx, 
vtarlenici^hm^i  curaC,vt  infra  de  dyrcnieria  ex  aflum^ 
pCfonemedicinx,A  fimtiyinea^eTrrx  afiumpiioDeve« 
fient  operanducomifeendo  cordtafia,  Aapponendo  cum 
cis  qux  a .pprietate  valet  c6tra  tale  uenenum.Cexta  quarti. 
Q^bd  fi  fuerit  3 cibi acuitate  A hmbi.remoueaf  ,A  intro 
ducatur  regimen  oppofitum  habito  ex  di^ts  A dicendis. 

Materia  ita^  dy  lcnterfx,vel  eft  aliunde  ad  imefiina  ve 
itiens,  vd  tn  ets  paulatine  c6gefia.fi  primum,  vcl  efi  iota« 
liter  Auxa^  vel  efi  adhuc  in  Autu,  vel  partim  tn  Auxu,  A 
partimAuxa.  Si  vero  materni  fritrit  in  Auxu,A  hepar  Fuc 
rti  membrum  mandans,tunc  primo  attende  regimini,  vt 
lupra  de  dy  lentena  hepatica. 

Qubd  if  fuerit  cum  repletione  tn  toto  A tn  hepate,  tunc 
phlebotoma  A vena  magna  hepatia  tn  parte  Axtra  con« 
ftame  virtute,A  Cfteris  cdCentirtibus.  Confidera  tfr  prtus 
fi  adeft  efio  ranguinisreAnt,vt  mefinii,  A hxmorrhoida 
Ita,  A fi  fit  parua  adiuua  eam  vt  melius  potens*  Qubd  fi 
fiuerit  ab  h^te,  A chyfit  Cellis  materia  dy  (emerix  tran^ 
milia  ad  imefiina  choierica,tunc  tpCam  euacua  cu  magna 
•duertrnrta,vt  tUlegaiti  efi  ex  ppofitiombus  duabus  Aui. 
d^cum  qbiis  fiaam  dicS,(cd  pnua  fi  prta  ingentare  cua* 


Cap:  XVI. 

cuart  cu«*vomno,A  per  vias  vrtnae  cum  diomMcfr^ 
dis,vt  eft  fyru.  A cDduiia,Cucais  Ccanolx»  decoc.capfile> 
rum  veiucuro  Cemirabus  frigi  At  excomeatts  A hmdt.  Stf 
itacp  pur  necefiahu  aut  vtiliut  vi  Abuur  cuacuarc  p phai 
macn  illud  cum  iimorc,A  caueeh,me  nuicru  qfic  0 
fiuefiifia  eduat  a Augeat  cxcortauonc.  nem  ne  fimUV  idf  . 
operet pharmacumtoacusuic.Apropterta dixit  Aiiic* 
fiu  A vt  fit  Colutiuo  non  vcbememer  nocttiu  vcfirgio*  dC 
vlrrri  allegate  cap.A  CubAt  immo  fit  ficut  mytob^Ani* 

Ex  quo  infertur  pnmo,<p  fi  pofttbtle  efi  foiuttuu  dcbtt 
rfiefrigidxcdplexionn.  Inferturfccfo.^  licet  potatur 
ab  auihonbus  rcu  barbaro  infit  propnetar  mirabiUa  tb 
viccribus  iniefiinoiC;  A Auxu  fanguuus,  A vpprk  quando 
daf  in  potu  io  co  quod  eft  ficut  aqua  arnoglofiae  cum  pao 
co  vino  antiquo,  vt  Auic.xv>.tcnn.allegato  cap.  nihilo* 
minus  c6uementtus  erit  fi  cum  eo  miCcebitur  aitquid  my 
robalanori?.n3  tunc  medtana  operabit  rvnr  duaiu  quats» 
iatum,c6fiAra.Et  hoc  corrclanu  trahe  ab  Aui.iiij.primj 
iin.cap4>l*QfictiS  neceflariumefi  ce  Are  medicinam  vbi 
Acet  milVerc  cum  Ccamonea  myrobalafX>t.  Pofi  autem 
cH  mtdicinS  dederit  non  vfiubtS  magis.  A dein  A vfiu* 
litam  magis  aut  minus  vt  vt  Abitur  expedire  indrcarioiie 
liimpcx  i quanmite  mattrtx,vi  verbi  gratia  tn  pnndpio 
dabo(ubfianti3  rrubarbari  3.5.i|.vrqt  ad.iirj.cum  aqua 
plantaginis. Et  frquendocorrelarium  Ccdm.  ar.  myroba* 
Unorum  ctmnorum.$.l.rcubarbariele^t.5,n.teraaC  luh/ 
ifliCsime:  A cum  aqua  pUntagtnti  Antur  dulcorata,  cum 
rucch.roC.in  ea  pnus  infuCo  A per  petum  coUto.  ^ubd 
fi  videretur  <]>  necefUnx  adhuc  cilirt euacuatto, A no  velis 
aliquo  modo  fiypticare  da  infufionc folunudru  i3  dtdto* 
rum  potes  A cu  his  adAi eaiiqd  raanp  pro  iK>bilibus,aut 
cafix  proahjt.Afi  dofi  daipaddes.5.>.m3nf,auc  cafix  n6 
erinam  magna  dofis,fc'd  c6is.  Huitenf  itaqifiyprica  tn 
principio  iic  maieria  retineat  apud  hepar,  quodefi  mrm* 
bnim  principale.  Hac  tiaqi  vel  fimtli  daia  A fi  vidrf  vt 
Cupra  digcfiiua  Cy.  A endiuia  A fimtlia  infrigiAiusa.ape* 
riemia,  cboterx  digcfiiua.  A quibus.iir).iradta.  DetnA 
redi  ad  euacuation?  cum  figilUntibus.  vi  verbi  grana,  vt 
c6  fimilfbus  (bluthiis  vfiuUns.vt  vttbi  gtatia.  ip.myro« 
balani  citrim,reubarbari.3na.5.n.vfiulcniur  aliquaUcer 
plus.  A minus.A  denf  ^um  ry.myriino,A  aqua  pUmagi^ 
Ilis,  aut  aliquo  (uccofiuerobfiypnco,deqbusinfra.  Si 
vero  hepar  man  Aucm  mtrertS  ineUiKholic3  adufiS  pri* 
mo  diligfreraduene.fi  opuxefi^lebotoroia  vtere.C^  fi 
n6,iunc  quScicius  petet  mundi  ncationi  imefiinoigh  icrci 
busattf  A curo  clyfieri  lenumo  ex  maluit, vtof.furoo  ter* 
rx,A  hrodi.  Deinde  ad  folmiuri  per  os  exhtfaendn.^  fi  ma 
teria  fuent  multa  A inCufionf.  dcin  A Cubfianna  n6  vfiu^ 
latS.detnAvfiulaiSvc  fiaiimexfpitficabo.  Sed  nota^ 
licet  Ita  fit  regulariter  fcripta  tfi  fieri  n6  poiliim  multia  ex 
raufis  cdringfrtbusex  parte  acnpifris  nolemis  paientum 
A hm6i.  Abilitaie  virtutis  nimietate  Auxus  acuitate  mate 
rix  non  Anris  inductas  A hmtli,4>pier  q<f  oponet  vt  htc 
medicus  Cua  vtaf  prudena.ne  tn  infami3  faciliter  caAt,A 
xgrum  inter  Aciac,fU  ttaqi  bene  cdfidera.  Euacuam  talem 
inateri3  myrobalaniindi,  ACunt  hic  4,'pna  mediam  efi 
qbut cfimifcf di  Cunt  cttrini.Ec  pnmo  Abis in  infufione» 
aur  in  fiibfi3na,aui  vfiulatoc,vi  didumefi  de  tpfis,Ade 
reuharbaro  cu  aqs  xpproprratis,vi  aqua  drcotTiionis  rpi* 
ihymi,fumi  irrrx,dcco<fiionts  fcnx,bug)ofix.  de  qui^t 
iin-rradt.  A qm  vt  atIrgaiG  efi  ex  Autc.Reubatbxro  sneft 
4?pnettstn  viceribut  imefiinorum  hinc  poteria  cumcia 
c6mtrcere.  Item  mediabit  cum  Agefiiuis  alteranuas ap« 
propriani  cholerx  adufix.  A quibus  quarto  ita^a.  Qus* 
bus  exhibitus  redetsad  euacuindum , vi  qua  priux  Adi* 
fif  mfufionem  tantum  aut  Cubfianoam  non  vllulatxm  va 
exigebat  di  Cpofi tio.  A vfiubiS  magis  A mirus  vt  hipia. 

Qubd  fi  matena  friem  phlegmatica  iai(a,iCc  pofimmo 
nttooc  cbucnscnif  A myrobalanot  lubulpscumamnia 

mtxtot 


Dc3^ritud.inteft.  Jsoj 

■rfMM,iwlnlii(!on*mt*ab«tb«ri,iBirinKflnMtttnfu*  ltroapriDo,ftnMlbra&tocohto. 
rtmuU»vtfiipr«<l<in<ledttfabftfcnm  torum  vt  <upr«.  CIRCA  fepiiiiiimi  noni  primo»  conftnflio  (lo- 
8td  U vidtbinir  imtr  hu  ctncuaiionti  medabit  cu  c«hi  »ui  m principio  fai9a  cii  multum  ptrirulob , minm<  qn 
bitiontfytuporumfiutdigeftiuorumrcfpicitmium  ma*  nuicrij cft multa, vi fiipra dc dyftnttrn  htpatica.  Vnde 
tertam  lal&iii.dc  quibut  quarto  ttac.cum  qutbua  commi  Sciapio-Oportct  vr  fla  IbliKitua  dt  efle  medicinarum  flu 
fctbii  aliquod  ftypeicum  vt  vinum  citoniorum  aqua  ro.  dio  vthtmemi,iia  vt  rebpianttir  hora  Tua  quod  cft , quia 
fthmdi.Et  conflmilittr  cum  euacuatiuia  vt  cura  reubar>  mediciraadant  medici  quz  cotiiiringunt  in  principio.  & 
buro&hm3imiuamciiomotum*hm8i.vrm{bratela  inhoceftetror.Et  Alemnder.multiindotSimoai  prine/ 
ueniurcacuacuationeiamperiiadCfienda  conibrrenrur.  pio  dare  pr»fumuiif  antidota  de  opio, de  iurquiamo,man 
Item  valet  in  hoc  cauiimiclcaiaNi.cuiut  doflttftlu{.q.  dragota,papautn  nigro, quia  anodina& romn^ra.ruh-  „otan£. 
vr»  ad.^.r.cfi  aqua  fluuiali  mane  & irio,  & quidam  eam  ducuntur  ergo  quia  venter  retinetur  & fomnua  Rt,fed  po. 
datu  cum  reubarbaro  * bene.dC  coflmiliter  valet  micle.  ftea  fluxua  augttur,caput  grauatur,  & alia,  non  ergo  dan> 
aaAuic.inquintorrac.defiiiuf.quano.  Qubdflfuerirea  da nifi  in  magna neceilitait.Vnde fla  memor  jjuttbij.con 
viTcofitart  phlegmacia  ific  vtert  abfterfluia,incifluia,  mu  fllnim  cft  vanum  poft  confummationr  litia.Bi  ideo  fle  in 
diGcatiuia,&  educeniibua  iplum,&  magia  valfr  enemata  principio  noli  ftyptuit  muldi  vti.ud  ab  cii  abftinc  donec 
incafiiifto,&n5inc«uenitdartagaricflcnmellictaioy*£  purgaiiotuericconucnienier  (aiflafflfiicaduocauii,&  fe- 
enaaime  viiulatii  cum  oporta  cdfldcra.&  ex  hia  facilV  eli  ftme.debilitaa  vmuiia  vel  aliquod  tale  accidena  forte . nJ 
oere  poiea  orin  modo  opportunum  in  euacuSdo  huntort  cum  deficit  virtua  cuacuaiio  cohibenda  tft.ptimo  apho. 
pcccance  cu  diuerflt  flmplictbua,  vt  ubi  magu  pbccbir.  temo  c5memo.Qi  fl  viiiut  fuerit  fortia  io  principio  me- 
DE  Q.VARTO  dicIdO  »diuerfioneac8eahoc  moraretiua<pioddi<Sumeftdephloboiomiafupta  qui» 
loco  funi,d£  conucmcncea  vt  fricationca,ligaiionea,dolO'  de  ipla  ricienda.  Secundo  fciio  » cum  ttanfierbnt  dica 
rofz.loiionea  brachioro,vt  fiipra  omnia  vorauua.Ei  no<  decem  vel  duodecim  prziiimcdum  eft  » euacuaiio  ficta 
aa  » fteua  til  dicere  » vomiiua  conCrrr,&  vomiiua  eillii  fit  pcifcaa,&;  poft  talem  euacuaiioncm  potent  uii  ftypil 
fpc^ut  vt  fupra  canone  ftpiimo.  vfi  Auic.de  cura  fluxua  cta.  Tertio  hic  recordari  uclia  eiut  quod  dicfiii  cft  in  can. 
»br»cxcoriaiione,<koportetutconueriaa  ftudiumtdrc  f^liipra  arca  principium  capiiuli  pofito.  inquit  Auic. 
einendSeura.d:  inclinandum  ad  comrarium  pariia  fl  fut-  Cii»adminiftraa  medicinaa , lunc  inape  i flngularibua. 
rh  illic  rcplenb  vehemena  dC  plurima.Ei  capitulo  de  cho  fi  vero  non  ualcni,uinc  tende  ad  cSpofiia.  Quarto  » me 
Icrica  inquit  Aquando»  neccilarium  eft  fttingete  exire-  dian*  reftcitftiuz  tam  fimplicca  » coropofiiz  drber  efle 
aniiarca,cx  gbua  eSprehendia  quitu  lacit  diueifio  in  cura  exiccanuz.conftipaiiu*  tnfrigidaiiuz.inrpiflaiiuz.a; ^ 

Huxua  pro  quibua  uide  canon;  itrtifi  fiipra  in  principio  ca  gluiinatiuz.hzcenim  uraonem  3C  confortationem  ftenii 
piiuti.&  eft  Auic.de  aira  fluxua  omnium  modorum.  anieftinorum  ^icnua  maictiam  cfliiCam  ad  ca  non  reti- 

«I.V  I K T V S perficitur  cum  medicinia  oppofi-  neani.fed  repellant  dC  ab  e»  non  noctaniur.de  quibua  par- 
iia humoribua  txiingueniibua  eorum  actitiaicm , flue  fit  liculanier  flarim.  Quinto  » fi  ulceratio  fit  in  Aiprriorir 
cholera.fiut  fit  phlegma  falrum,flue  Gr  melancholia  adu-  btia  da  prr  fiipcmia.fi  minterioribua  adminiftref  per  infe- 
fta  vtCiniportulaca,endniia,plamago,&fiiccuaeiua,fca  riua  ut  fiipra.  Medicina  fingulareafiuefimpliceafrigidj 
riola.granata  muta,aceio(a,ribea,berbena,ar»ncium  dul  fiint.achacia,bypequiftidoa,iob  de  ribea,  de  berberm  de 
ce,fiimufterrae.ry.extinguSacholeri,de gbua  quarto  tiac.  ciionija,  & hmat,balauftia,galla.ro.gtiminiara.luiii  figil 
Ili  Aconflaianca  frigidp  pofliz  fiipra  tode  loco  A mul  latum,  lutum  armenum , fpodium  3c  proprie  aflaium , A 
la  talia  de  gbua  in  cSpTemrio  ftpiimi  canonia  infra  A no-  condinim  cum  camphora,gTanaia,Cimach,beiberia,ace. 
la  » cu  taba  fimlrigida  A hu.A  fiia  rtumiditaie  relaxiiia,  tola.lemen  portuiaca,&iccuaeiua,coriandrum,  plamagov 
AincafiiindigemuaftyptioaAiu  Abeaillafic  humida  fiiccuaeiua.Amouidiexpericniiambibiiua  ftmen  eiuav 
vt  potet  vitare,  A vtieia  ftypricia.Afi  vterit  humidaa  A maxime  qn  hient  ex  cholera  acuta  .aniherafiuefimco 
cSn^-ert  ftyprica  frigida  cucia.  A quibua  infra  flarim.  roli.rayrtua,morum  immiurS , lacacetofiim  in  quo  bu- 

ET  p R o compleroemo  fcxti  ^mittatur»  vt  di-  lyrum  penituanoneft.Citonium,Afiiccuaeiiia,miuaci- 
Aum  cft  fiipra  qn  vlceranb  eft  ininteftinia  fiipcnonbiia,  toniora,gbiic,faba.  aliqui  m cara  n6  laudant  quia  uenio/ 
magia  competunt  cbibita.Qn  vero  in  inferioribua  fiippo  fit  A ulcua  dilatat  Aqua  cifternx,  aqua  extindtionia  cali- 
(liaAideo  variavtoportee  Acanonice.ptrfiipctiuaaBt  bia,ctmphora,liiaigitum,panicum,iniliom , lafliia  bar- 
valcntFrimodecotftioaggregaoa,mundificaniia,Aab-  baflua,AdiaiurbufirtabAui.nenuphar,uiitlluraouieli  f 
ftergeniia,A  in  fe  aggreganiia.virtutera  imeftinorum  c6  itati  maceto, A non  confert  ftomaticlio,tiec  hepatico,  im 
fortatuia.qualiafitmdrcotStofrufruum.hordeicumauc-  mooocetAuic.decimafextaicrtq.Acurafluxuaabroluie 
cha.ro.modico^ur  meile  co.colaio  modico,  vt  exigit  di-  A fecundo  cafii  A quo  inquic.codla  licut  fum  in  aceto  ^ 
^fltio.Iteraaquahordei.AquiAmmagialauAnt  non  hibenifluxumuen»ii,Ady(cnieriani,Ainfra  parum, A 
cxcorticati.  quiAm  oppofitom , quibua  magiaadh-xreo  quzexeiafiine  ailau  fiipra  cinerem  fine  fumo  confrrunt 
aifl,Cimentioeftioabftergendo,qm  virtuaeiua  abfterfi-  dyfenierif,Afi>lutioniuentria  qfl comeduntur  cuahqua- 
u magia  videtur  efle  io  cortice  eiua  imetiori,  vt  Mefr.  A bua  ftypticiaAaqna  agrefta.Cornu  ctrui  uftfl.pita  pon 
aqua  or  Ai  A peiiatia.Itcm  detur  ipia  fi  videtur  cum  zuc  eica,papauer  al.  A tugru , lapit  ematiiia.fan.dra.charabp, 
cha.ro antiquo  magia  aui  minita.Iiem  decotftiofiiifurum  agiellc,bleta  A fpecialiter  nigra.corallui,  corrigiola,  cu- 
frumenti  maxime  valet  quando  acadu  dyfenieria  vifcofl  curbita,A  maxime  fiipra  umbilicum  poflia,  dragacaniu, 
aaiitph1egmaiia,vt  fiiptaA  cumiplapoiea  adderemcl  Jai5uca,lauea»licium,ntfpilla, hordeum, opium, pedea 
aozolaium  fl  videbitur  expedite.Q-  ii  tuent  in  infenoti-  animalium, iemperuiua,ietra  flgil  A flmilia,  A quibut  in 
bu8,tunc  impone  clyftcria  ex  aqua  hordei , vt  didium  eft  compolitia.  Et  ex  compoflna  frigtdia  fiinr . irochiia  A 
cum  oielle  rofiucolaio , aut  zucchauo.vt  verbi  gratia.i|.  chatabe,  A irrra  figillaca,A  fpodio.Emplaftr3  diaplizni 
aqua  hordei excorticari  vf»  adaepaturam  cxclufiue.^.  coniaMefi.diftin.i  i.aondotarn  • Eledloarium  A fqrbia, 
*,raelli'aro.§.ii.mi(ce.Item  valet  aqua  melliaro.Iicaap-  micleta.diaciiomtera  abf»  fpeciebua.Diarodoti  Nico  A 
parer  granA  veftigium  calorta  pone  miccharum  ro.  cum  eft  lingularia  mediana.zuccharum  rouiniua  anm.  niafiin 
aqua  hotdnA  fi  videtur  in  miitgatiee  doloria  pone  olcii  Ali.manus  chrifti  perlatum  cum  lapidibtit , clcdiuarn  A 
ro.Aadipemrenumcapraro,aurvimloru.Iiem  Aaqua  gemmia.  Mediem* calid*  fimpliceafunttorwll*,fiuc 
decodfioniafurfrirS  cum  modico  uiaiftypriaanixime  fi  (nnicbitcodlucumaim  nigrum  ftypeicum  Afiineocil- 
vifcafiari^  u eabia  cligtjttm  ca  aqua  bordei,  oleo  ro.  (iiiguintr,chalybt , ucl  fenum  nxluiti  ihua  A conex  nua. 


Tranatus.  VI. 

ctiiitnunia(ra(um,am<M^iW(uma^ba»cort(x  cirri,colo^ 
phdnu  qija  yulgut  muUum  vtitur^Uudanum  in  pocu  da ' 
iu>cai<u«vcuuaititus,4utd(CO(fcut  in  vmo  (lypitcoaui 
Sc  qMlius decoquatur  cafinurpfircum  aqua cdlonx, vel 
cKily  beau  bciic  SC  egreduut  Uc  deinde  extccetur»  3c  tunc 
^«.«.dringit  Sc  dt  fortior  omni  re*  Auic.  <k  cura  fluaut 
abfoIute.CoaguUdl^  rpcculner  etiam  dc  quo  datur  inbn* 
(ibus.gra.xv.cv  aqua  frigida  d^adultii*^^A:forituaeft 
coagulum  Uportf.tum  ipiiim  reucicc  ventrem  llaiiia.in' 
quidAui.allegaio  cgMiulo.Ei  caTeua  quidtvecua  cuiua  re 
gim;niampr«tenitcumcxeo  in  potu  diturpondua.}.!. 
eJf  minorunocumcti&fottiorif  operationis  coagula» 
Bucleus  da^iryli  aduilutvfsp  ad  eius  nigredinem  de  quo 
datur.y  f .ftringu  vermSdCeli  ex  expertis, rilum  Ac  rnaxi^ 
me  parum  vllulatuni  SC  cft  vCiale,  acorut»  althea  qa  etut 
decoctio  clyderizaraanumpiacumyino  llypcico*  Item 

fetnen  CIUS.  Aqua  ptrcium  ralrorum,&  maxime  de anguaU 
liSibmunen  ludaicu  clyfterizatum  cum  aqua  hordei,  bu* 
tyrum. bdellium, caUmentu, caro  leporis ai)aca,cha rea  c5 
buiti  i clyllen,cuprclliis,fQtaugrxco,gaUuf  quu  tits  eius 
dccoccum  cum  (lypiicts, lignum  alocf,fcmen  lini  vlbila* 
tutn,m  iftix.nux,vilulata,d^  nuxime  cortex  ctiis,rcubar-' 
barum,b<thonica  cum  vino»ruu  cum  calco  SC  unio  fum« 
pta,cheriaca  antiqua  phitonium  magnum  de  quo  dubita* 
tur  an  (it  calidum  aut  irigidgm>nam  datur  in  cau (a  calida» 
fe J de  ipG>  fnfca.adeps  caprina,  adeps  hircina » adeps ane^ 
ci»,adepf  porcina-Sed  hic  audi  Auic.iircudo  can.  deadipe 
inquit. Hc adeps caprnucHmagis  llypttci,&hircmacft 
vehememioris  reroluiionis,&  tdeo  vt  piunoium  vtiraur 
adipe  renu  capraru.6t  infra  Ht  adepa  quidem  caprina  for* 
II  oe  e(l  in  cura  vlcerum  uueflinorum  Cp  adeps  porctni.et 
illud  <(i  ppt<t  velocitatem  congelaiioniseius , (ed  adepa 
porcina  vebementius  fcdai  mordicationem» 

Hx  compoiiiia  caltdts  Amuithanana  Nnaruthaita  ma  • 
gna  Me^.diUecunda*& cli  doloru  Tcdaiiua  vt  philootum 
croclufci.  de  eupaiono , vt  ihefaJus  capitulo  htrbs  iouis* 
Nd  multiplico  IU  hu,qinhic  infra  ponam  aUa  vfualia  ma 
gis  frigidi  (Sc calida.  In  conllringcndo  itaqi  ventrem  vt 
f*pe  diklam  til  dealtistprocedatur  de  dcbili  ad  forte.  £a 
quoapparciq»priusabextrinrects  altis  panbus  debere- 
mus invi»>er<,rcd  quia  oportet  medicum  mulu  fjcere^» 
pter  artts  iiot>orrm,&  nefamS  amitrat.poccs  dC  cum  datrt 
ad  intra  procedere iimul  cumexirinlecis  vtadminiltran- 
do  debiliora  vt  cic  fyrup^  myrn'nus,ct  hro5i.vn  in  Tum » 
ena  ftuxuspaulatinccohibendase(I,virupra.  Suntergo 
in  genere  cdplenitacanonemffypcica  admintltrata  intua 
&cx(rafoeua& d^iUa.  Eiinchoansab  fawquaeadex- 
ira  fa^a.Cmunditicaitone  conueracmiaui  arte  vei  natura 
quod  eft  vicra  dies  decem  vt  iupra.  Poik)  lotiones extre- 
raoru<n,5^/um  balneum  particulare. vt  verbi gratia.ip.fb 
lia  qucrcui,nerpilIi,pbilKts,vclradsccm  eius,mori,fcario 
lz,p)anuginu,de  quibus  fupra  ad  plenum  & hmdicon* 
ftrti^uarum,&  fac  ance  cosn^,  Sc  it  videtur  ante  prandnj 
cum  canonejfiio  ^m  virtutis  tenorem  & exigenaam.  Ite 
6t& fomentum  curpongt)sexeiiiiem&  conlimilibusre 
. biis  addito acetoad  penetradum  magis.  Item  quida  cax 
dentem  ferruginem  extinguuni  in  aceto  bis  uel  crr,&  fpon 
giamin aceto tnfu£im,dl^ calidam fuperponunt,&eft  fa« 
ciscfficax.  CouiimtlV  captui  baUu(has,gaUas,&hmob 
& in  vmo  nigro  imbibere  faciunt,  deum  fpongia  vt  di* 
dlumeft  copperiendo  ventrem.  Hcalqfactunt  paueixem 
recipere  fumum  horum  per  embotu  per  infenut . Item  fa* 
ciimtdalqfederepatiemem inaqua  decodhonis  florum 
eaX  barbalTi, foliorum  ptancagtnis,florum  camomilix, 
•nc(hi,fblioruna  quercus.balauftiarum,d  hmdi  reru  fly  * 
pttcuru,d  (u  vt  libet  corapone,d  ordina  ^m  canones  ih. 
Ex  his  3C  conflmilibus  flunt  facculi  qui  catefli(fxi,d  fleci 
fuperponucurano  vel  fldleri,auc  aliqn  vt  magis  placet  in* 
biodumur  ta  vioo  oigro  calidosuit  in  dccodione  mum 


Cap.  XVI. 

Hypcicarum,d  beneexpreOi  rupponuncur*  liem  q5i|fli 
cimus  facculum  cx  melica  deco^  in  vtno»aui  aqua  iiy ^ 
pcica,d  facimus  xgrum  flipcrdere  fl  vinus eft  fomt  > auc 
Odebilisruppomcurvtalq.  Iiemaliqhfacimusfcderepa  RufHb 
iiemrrofuper  fundum  cacabt  calcta^ci  flippolicapcnadC  ru  rrax 
calida,detf  remedium  ruftjcorumnoflroru.  Item  fitde  diu^ 
re  fljper  alcerem  nucis  cahda.aut  quei  cus*d  efl  familiare» 
dc  fic  mulli  d varij  multad  vana  ingem&ur»  vt  to^  de 
tcnermo,dcu  cum  opus  em  eoslequerc, 
DeemplaftrisprimoconKndatur.dcftapud  nos  hoc 
tempore  domefticn  empUftrum  dtaphcemcon  • Me^.dc 
quo fupra  tn  cdpolit is  frtgidts,de  quo emplafimur  tot ua 
verner  bis  in  die  d plurtct  11  vidcbuur  expedire*  Aliud 
ad  idem,  «.corticum  thuru,baUuftiarum»  myrti,  mafh* 
cis, boiiar.hypoqutffidot,a>.hacfx, coralium  ru.nudicu* 
prefli.ana.^q.olei  roafticini.myrttni  ro.de  fpica»  de  ciio* 
nns4ina.3.).coaguli  leporis,  vel  equiculi  ft  haben  pdc.|.f  • 
farinx  fczimgrx.hordet.ana.^).  vini  cuonionj,  vim  vua« 
nigri  dltypticiuuia. quantum  Tulhai  ad  incorporandum 
d addatur  aceti  vinoli  ad  quanciratrm  fextx  partu  di^ 
vmi,croct  paruro,d  fiat  cmplaArum  quo  venter  empU* 

II  retur,v(  dipra.Fic  fortius  fl  diilempeiecur  cu  flccis  plaa 
caginisd'canoix,duliumftyp(icoiuro.ltcmcx  (occis  d* 
lulblis  cum  pauco accti.d^na fabarum, hordet,liuefcx 
nugrxei  fic  emplaftru  imponendo  dc  pUirtbus  dictorum 
(lypcicornm,de^ibusiam  a^umeff.  itcmaltqfl  hxc 
cmnia  cu  luccu  fic  incorporantur, deum  albumine ouo^ 
ru^  aceto  rotxto  potenter  conterunt  in  rcTtringcndo 
guinemtdegofumespcrnutn  fluxu  menlfruorndequo 
iofra.d  primo  capiculo.d  tu  ibi,qm  huic  propofito  mu! 
ca  inuenies  vtilia.  Aliud.«.pilorum  lepons,fi!minu  vtii 
cx,(e.rorx,piantagimsde>balaulbanim»fr.perfbratf.ima. 
3.).Cin.dra.nut)icu.ana.3.firi.ierbeminx.5.ij.<6iice  cum 
fucco  planragmu.  AIiud.«.rucci  menthxbalaufiuro,xl 
i>umini$  ouoruro^nn;  hordci,Qn.dra.apn  comeJIu 
ram»demde  fumecerbctinx,bo)i  ar.aceti,campiK>rx,ma* 
fticis,oltbani,pfas  liquid;  oi  j fimul  mirce,d  ponatur  fri 
gidum  fupra  ventris  panemkquainciptt  gurgulatioleii 
dolot  vcnim,dexhitnfdem  conficiaruur  vnguema  ma 
gif  aut  minus  ftypticavrapparebit*  Cerourtaexcoofl* 
milibus  confecta  cum  pice  grxca,aui  rafina.  Ec  edo  mc 
mor  n videns  dy frmenara  it chokra  prailtna,  aui  xrugi* 
no(a  (p  cum  pdiccis  ponas  confortantia  cor.co  idx  dug 
cholet  X (apium  naturam  veneni  lictc  vna  plur  alma . £t 
nota  cp  empbdra  (urH  fortilorH  cmpredionis  ^ vngueota# 
d cooaria.led  cerocana  ciiS  plus  ipfis  vngurcis*  Polbt 
roo  ^jpmca  qux  dftfla  (une  deempladru  fciio  <p  cmple* 
ftra  etum  fium  narcocica,d  maxime  cuin  alia  non  confe* 
runc.vt  fxpe  allegatum  cd  ex  Me^.in  fuis  canouibua*  dif. 
terua.cap.iertio.d  cin.(exto.d  in  principio  rubneae  hu* 
ius.g}pter  quod  ca  loca  vide.unde  Aut.dectmalexia  lertiji» 
aU*capitulo.  In  narcoticis  cd  timor  licet  acctdit  »d  qnrp 
(Im  oecenanx.  vt  (upra»dquocun<p  fic  non  oportet  vt  ad 
minidrenc  quadiu ab ns exculaiio  ^ poced.  Autexm* 
pladru$  dupefacMiu,c6dnngtnt.«.opi)dc-  iufquiamial» 
amborumoina.p.). cupularum  glandia  l;«lau diam, acha* 
cix,thuns,rayrrhx.ina.p.  v.fac  empladru  oi  fatma  hor* 
dei»ddccoc.coriicufflpapauercsal.dedbonQ',&  fi  via 
addere  oleum  myrtinumro.cttontorum  dhmd  potes» 
hoc  (it  tibi  pro  exemplo.  Sed  hic  nota  vnum  non  obli * 
uioni tradendum (pconfimttianAexhibeanf  ei  cimiscor 
pus  infrigidatur^  debilitatur  virtus,  d apparet  illud  lo 
|Nilru.Auic.  Item  ut  fupra  tn  primo  irac.cap.4.commifce 
corre^iua  oph.ut  cafioreu,crocut,cana  lignea , d hoadt* 
Exhibentur  d hxc  opiata  per  imer^,d  ab  hac  exhibitio 
neabdine  urpoccs.cxcerhisctitm  fecunut  admintdr&tur, 
uifiipralxpe.Sed  noratpfiialsquidociydrr  cxbc^Hpa» 
paimit  d ed  miiigaciim»d  non  multo  uiTprtSo  opiaid* 

Cum  ergo  de  empbdrit  fluis  adhim  (it  quorum  cofplo 

conficere 


.IVX  ©€ ajgritui (illis &lplenis#  *'  20^ 


rcMideaivpoMivngoemt  Mrocvta,S(hm5ihinc«bn>ru 
I «lefaipiioiM  fiipfedco  ad  ta  waicna  quae  m oauk^lfci  ma 
nmepcrimcnutadoiiniflrarf  con&ieucrunc.  Vctomrro' 
c.  chdi^^tulaK  clec^rn.  fy.rob  iiiic  fiiccut  aquae»  cdfcdbo 
^ iietibbdf,ciyftcna,lljpfK>(2(ona,d^  hoc  fi  prctn  dixero  cu 
fdliii^dccimafexia  cerrq.de  cura  fluxoeabroiure»  lam  eram 
.CBpeituneft^vemofaeponcaefiipra  verrem  eoraqcuha 
dMBtfluxunavcntrutteexcorwioneca  cadimirconi  qua-» 
^•orhorta  rcftrtr^m,&rara  noacaperei  fiimuatiluddl: 
•ponitur  voa  magtu  fuper  vmbiltcuriiidlcn  fluxuahierte 
tiorua  ponuntur  duae  aliae  laterales  fimul.  Irem  valet  bal 
■ea.vcMe^decolbbdactone.r.cap.  ItemS^lociopedu 
nburum  vf^  ad  coxas  .Si  maxime  commendatur. 
Detrochifcisditfiumd^nSconftrunc  trochcfctde  bcr 
i)ens  1 caHda  Si  datur  de  eis.^l.pufuerizattt  cum  fy.myr/ 
><inOfaucalioconftri<fltuo  uuc  ltcrob,fiueiy.aut  liquor 
mlius,  vc  eft  citoaionl  granatorum  SC  hm5< . TrocbiTci  de 
(erra  llgiUata  dcbolo  ar.de  charabc,de  babuftqt.  Ro^.9. 
Atman.quorS  inirtu.trochilcf  de  balauftqc  qui nimie  con 
lerunt.ltem  trochifci  de  fpodio  Si  hi  ftim  u(ialrs.vn  Aut. 
V taucus  Si  multi  poiuuic  defcripcioiKm  alioru  troctTco' 
aum  vc  fune  dearfimico  Sc  hm5i . qui  non  fum  iia  vAules 
auuQ  Si  liim  fortes  valde  quibus  ego  non  fum  vfus.  (t 

coQcingat  ce  his  vti  da  minori  quamicate.  Ex  hiicoonmi 
libuf  conficiamur  pilulf.i)t.gnmiara.maftiaS]Churcs,cha 
«ab()£uig.dta.hpidia  emaiuiB»lc.plSragims»coagult  lepo 
fia»vtlhsdf  toformemur  pthilf|»  Si  fi  expedic  adde  fy.ro. 
«iM^icum  de  quibus  pactens  acciptac  duas  pro  vtee  bis  tn 
dteancecibum  per  duas  horas» 

FiuntdC  damur  piluIxconftnVltuxfimuI  Sc  opiatp  c6 
firingemes  »&fomnu^oca  raca  addendo  tufquiatnd»d£ 
bmdi.vr.qe.coaguli  lepons.^.  r.opif  gra.vij.  gaiiarum.5. 
vq4hans.5.  f .filnc  ptluUc  do^.eft.9*l.vfc|i  ad.5.mcdMm. 

Icemap.cUi«lfgnne»  opq»  croci,  coaguli  h«di»  ihurit, 
babufiiaruro,afnhetx»bdidis  ematiris.ar)a.9.).  Sane  pilu 
lx»&fiopirfct^addatur  fy.mynim  quStum  ful^ic^fi. 

fiiiK  fortiores.  Icrm.qi.cafiorei,optj,ftoracia  Ii 
quidx,fe.iufouami  al.myrrlif»crocf  aibtMhuns»anKOt. 
■ta.9.1*  conficiantur  ca  rqelle*difpuiiuto  Si  Iit  dofi.gra. 
vtq.demurancedbum vtfupra.  Icem.p.ameos,fe.apij, 
corcica  granati  acctofi»galbrum,but'nx.ana.;.).opii.5.s. 
■me  cib^  vt  fiipra  damur  bis  in  die.  vt  Aui.lrd  as  fera/ 
per  aeternus  in  exhibitione  opiaconim  • vi  fupra  & de  his 
optatis  etiam  dicetur  in  de  eledhianfs.  Alix  non  opixtx. 
qi.amhcrx,(e.pbmagiois,galUrum  non  perforatarum,  ga 
mtarabia»babufiiarum,nafhircqanari»coagulf  leporis, 
vel  hxdi.ana.confictamur  pitulx  dofi.eft.9.i.  f • vfque  ad 
duos  ance  cibum  fiuo  Si  mane. 

. De  cbAuartisaut  diiftu  de  calidts,A^  de  (rigidst  fii 
pra  in  de  cdpofitts  habenctbMftnngere  vemrf»vt  efi  tk<' 
dhjamnn  de  fbrbis  Mcfi.df  eftufaale  cuius  dofis  eft  ab.5. 
g.ufip  ad.).mane  SC  kto  ame  cibum,&  ficut  fit  eleduarm 
de  forbts.tia  conficere  potes  cle^hiarium  de  mefpillts,fiue 
nerpiUiscumcarnc  rorum.& ideo  vide  defirnptionC  etus 
iociuMnadocano  difiin.pitma.  Br  cdfimilttcr  fac  de  car 
nibusciconiorum  addendo  magia  & minus  conftndtua 
& magis  appropriacavt  vtdebicur»&iu  confidera,&iiC' 
hemcmisruuamrmieficleifhBnam  defruifiibus  Mefi.ca.' 
dem  diftio<&iooc»dg  cu  vide  SC  viere,cuius  dofis  efi  iU5.q. 
vC:pad.^iq.cum  rob.altquo  fiypdco  vt  denbes  Si  cttro 
&^berbcris,autcuma^fr^idachalybea(a.  Icem.p* 
carnium  dionmrum  codoratn  uino  fty  pcico  ltb.iq.xuc 
charsalbtl1i.iib.utj.decoquecofiia1ftate,&cum  decotfia 
bern  proqce  fiiper  ipliim  fpodif,berbens,remtna  acetofp, 
trium  fimdMoia,ro&xub<aru.ana.$.).fiarck(5luarid.  Eie 
dluarium  vfuale  dfapcstum.ip»  zuccha.ro.anciqut  quia 
vra'uaaam.|.i«  r.bndalorum  ru.corallorum  ru.  charabf. 
■oa.9>  i.manua  chrifti  pbri.^  f«  incorpomur  cum  vino 
ftaiuuddicupitfoniiiftdde  fxcoaftridiitta,dcqutbuf 
L •/ 


adumefl.  Item  confiet  porefieledluarium  de  morb,vt 
■ttcarnium  morfiminaturt.^uq.xucchari«lib.i.coquecu 
bnlf  tacedeinde  proqce  fiypcica  calida  aur  frt.ut  cxtgii  di 
TpoficiOidC  fiat  detfhunu.nara  qnqt  opuscfi  fiypcicis  ca-* 
lidis,quod  de  bis  qux  pofita  fiim  imellige.  1 tem  ckdua  - 
rium  de  granis  myni.Mcfi.difiin.  prtma.  Elc(5biarfum 
.quod  naturam  viutficat,&  cor  lenncac,&  omnia  mebra. 
Si  efi  bezoar  extcrmirectuum  fluxus  dylmterici.  Si  quop 
vita  fubiugata  efi  raoni  defiendit  eos  fi  deo  pUcuem.p. 
pulpx  cttomorfi^cx  paras  prtus  pofitac  tn  aqua  piuuta<* 
Ji  vei  cifiernx»vel  chalybeaix,certicum  din^ina.f.l.za^ 
phiri»hyadmf  lardmi,granatorufoenugrx.ana’$.).r.2C' 
doarip.9>q»dragacanti,macts,corallorum  ru.orobijigni 
aloes,amfi,cionamo.limaturxeborn*calami  aro.  macis, 
lan.dra.qucrcus,sua.5.i.  t .arobrx.5.  r .auri  co<!b.^iiq.  ar 
genti  optimi,5.v.mufdgra.q.  myrrhx.$.ii).  connee  cum 
zuccha.&  aqua  zcdoarif  da  cura  vino,  dofis  eft  pro  vier. 
3.17.&  poteft  dari  pf  unes  in  die,efi  prodiuitibut.nam  na' 
luram  reftaurat  profiratam  ex  inopia  caloris.  Damur  Si 
elrduarta  opiaca  vt  thetnea  noua , athanafia  defcriptionc 
Mefi«diltin.pnma.&  athanafia  Ni.  Datur  Si  reqes  deferi- 
ptione  Ni.magis  in  firdando  dolorem,  nam  frigida  muIia 
dcfiyptica  dus  cdpofitionem  ingrediuntur.Quid  de  phi' 
Ionio  dicendum  habebitur  indubiis . Non  ita  prima  ^ck 
videtur  cduenire  ficut  requies,  Si  defcrtptione  eorum  vi  * 
de.oScalidp  cdplexionitil  nonnullis  iudicaiur.  hic  tamen 
feito  q>  philomum  defcnptione  pnma  conuenh  ma 
gis  di  lignis  higoris,&  detur  quantum  cfi  cicer , vel  faba 
cum  vino  deoniorum.  vel  fy.cuomorn.dofis  vero  fe 

eundam  pdrefiie  uiip  ad.5.  Aui.m.in  de  curacxcoriacionis 
vlcerum  inteftinoruro  inquit,  philomum  efi  fuuauuii  eit 
etiam  cum  bibunt  ipCum  cum  aqua  frigida.  Tu  fi  cupts 
alns  potes  per  te  conficere  addendo  fiupcfactrmia  cu  ali^s 
cbduarqs  cti  zuccha.ro.ponendo  requieaui  tbenacu  itO' 
uam,autopijaliquid,vt  verbi  gra.ia.thcnacpamiqup.s.i. 
gra»tl4>pci.imlce&d«urcuaquaplacaginis.  Bilirno^ 
dofit.harum  magnara  nxdicinaru  efi  ^ter.5.j.vt  (upta. 
Si  maxime  qn  fum  in  perfedione.  Qn  vero  fum  debilita' 
cp  ab  eo  quod  efie  debent  aut  ratione  cpts,auc  rfinc  ingre^ 
diemiu  & hmfii^oc  debet  dofis  augeri  indicatione  femp 
.fumpea  k cdph>ne,ptarc>rcgione.de  his  <ti  opiacis  infra  ra^ 
brica  defluxu  roedtdnalt.&  tu  ibi,vim  flm  ifiius. 

Dcfy.n  adum  cfialiquid.nam  fy.de  myrto,  de  ribes, 
de  berbens,fy.ro.iulrp.ro.  fy.de  citomb,  miua  citonimp. 
(y  .de  granaiisaceiofis  Mefi.de  acecoficate  dm.fy«de  agre 
(ta  i%  cfi  ^jprtum.fy .aceiolus  de  fucdsdcaquii  buduum 
Mcfi.&  efi  deledabdis  multum . fimiliccr  fy.acerofiis  de 
ctconiji  Si  multos  ex  fimplicibus  datis  potes  conflcere.dC 
inMefi.difcurrcde  fyru^icetofis. 

Exfuccis  fuccut  fiue  rob  agrefie,citoniorn,lijccDs  plS# 
taginis.&  efi  efficax  fiiccus  corrigiolp, fuccut  de  berl^ria 
& fic  de  abjs  fimplicibus,de  quibus  fupra . Nota  tfi  efi 
didum  fic  rotam  fiypticare»eius  tamen  fuccut  non  fiypU 
cat  fed  tbluit»&  id  confidera  bene.  Et  fimiliter  ex  his  aqua 
vt  aqua  plantaginit,corrigiolx,ro.d^huiufmodi. 

Ex  confedioiubus  efi  manus  chrtfii  perlaimn  cum  h» 
pidtbus.eleduarium  de  gemmis  triafandali,cripheracxar 
te  phenorus  Mefi.  difi.priroa.  Cdfedio  de  dionqs  Mefi^ 
dittin.prima.it.gsanatons)  myni  tritorum  ficut  alcohol* 
5.ij.ro.rpodii,fumach,triuropipcrum  landalorum,balaU' 
ftdrum.gumt  aiTuam.9.  t.gra.v.  granatorum , granora 
afibeorum.  5.1.9.  f .coriandrorum  prpparatogi  alTaiorsm. 

5.f.9'l«fe>accto(se,le.planiaginis,Ci.ro.ana.9’^ooi^^P^ 

ucrizrnf  i2cuzuc4illbifiimo  fiat  ccnftciiocumaquaplS' 
cagims.Qt  ^ viteAcaemsifia  omnia  ponamur  in  fucco 
agrefti  myrti, d^acriifdif  firiccncur  manibus, deinde  exiccf 
iur,&  cum  raiua  d(oraoi^47pinriur.dofis.5.i>4il^  ad.ifi. 
cu  fy.cicombtti  vei  ex  aliquo  ex  fiypricis  defcripns. 
w pcclyf^jshabcvtfiipraqijHius  debeor  pnecedett 

abRerfiua 


t - Tranatus.  . ,VT. ’ 

Arni  ilU  vtd«)(rcoh9plefnenro  Texti  nA.pc^l 
aucem  ab^^ertiauper  fpaitoin  hiarx  vel  circa  dcbei  impo 
ni  comlrKTiuum»d£hoc  canonice  5 fiert  poteft  , quod  m 
&ri  noo  pi3c^iiqA  propter  inobedxraiam  infirinoni,etiS 
qjia  dolor  maUum  impedii.rum  firdaniia  iplum  oporiec 
tpr«(nuiercv  vJiyttcrconllri^iuum.ia.gaUarumndpcr' 
forararumTunuch^bolt  arana.5.1.  dragacanti,  guim  ara. 
ana.9.>i.lt>cci  pUntagutttla^  rclidmna.f.vi.  adipis  rt' 
nuin  baprarum  recencanim.^rj.  viicllum  oui.i.&  oac  ciy 
ftercumaq;a  pluutaU,vel^rea.  Aliud  ad  idcna.^i.  bu' 
tyri  receuiu^vi.Cm.^a.5.d.45^valecin  qtacunqi  dyfoi 
teria  iixetimoruro  SC  in  bis  coiter  ponitur  aliquid  de  adi  • 
pc.d£iu nouquxlcrtpuruiudeadipecirca  principuicA 
plememi  buius  canoms.  Aliud  ad  idcm.ip.  loUoru  pbn  • 
cagims.corrigtoUc»(lue  ceniinodtar^orum  laA  barbifli. 
ana.M-i.olet  ro.iadb  ex  oliuu  immatum.5.ui*  gumi  ara. 
dragacanci.ana.5.  c.boU  ar.5.in.adipu  hitci  vel  renum  ca 
prarii  vel  arictts.|-i.bulbam  herbx  in  quamate  aqux  cha 
lybeatx  fijtficKnci>detnde  fij  c cxprcilto  lorus  3c  colentur, 
de  qua  coUnira  accipiamur.f.vtr}.  Si  addamur  oleum  Si 
adeps  dilToluca  & rebqua&tocum  coteiur,A^  fit  plus  te 
ptdum  Sc  non  minis  calidum  tmponaiur.quiddam  ad^t 
hordeum rxcorticatu  vicum  conibi(!iione  fiiabficrfio» 
led  tu  confidera.  Ad  tdcm.ip.  (umach,myrci,bobar.lo« 
liorum  qucrctis,ne(pillorum,cttomorum  hm&i  c6ftri. 
dciuoruai,dc  quibus  fupra,&  cum  oleo  ro.aut  camomilli 
no,aut  mifiicis  li  videbitur ,t(  adtpe.ui  fupra  Bic  clyfier. 

£c  nota  rp  quidam  tn  omni  clyfieri  tab  femperpomini 
vitella  ouorum  afijioru»&  miht  Cumme  placet,  immo  q« 
dam  fic  ^ipium  & de  eis  cil  Hlaccnumis.  item  SC  vinum 
liypticum  lymphiiumtin  cum  aqua  plus  & minus  pintp 
clt  de  caloie  tcbnli  plus  aut  minus.  3i  certe  ego  vilit  Cum 
vino  iali,&  outs,«S^  liiccelbim  cfi  mtht,conllrtngum,con 
lblidmr,5^ dolorem  mitigant.  Aliud  A.’ maxime comC' 
datum -5reii  CorKiUaiorts  nri  in  additionibus  Me^.  de 
I quo  mirabilia  dicit.9.aquxciAcrnp.f.titi.fiicci  pUocagi 
. sus-l-Mdipis  pauoms.3.n.lart.dra.nufiicis.ana.  mifccan. 
cur.de  plus  q cepidum  ponatur  vi  dtifiu  eft.  Aiiud  di  tau 
dnur.f|t.bordeum  cxcorucatum  cum  oleo  ro.  ptnguedmc 
htrci  birbirc  loto,vuelloouiai]ato»(ucco  poriuUcx,  (dan 
cagmiSiA^  zuccha.  Alt;  ex  cupulis  glandium,  babufiiis, 
rizo,  amilo,  cum  ouo, adipe,  vt  Cupra,  vt  magis  dcledit. 
vn  ex  ditu  coponere  potes  vt  exigit  diCpofino.  Alii  cl 
•cbacia,  hypoqfiidofi  virga  pafiorii,bur6  pafioriscum 
snulttsex  dtd ts  cu  oleo  myrtino  cdficiui  di  adduc  g5mt. 
vt  Cupra  qux  gummi  Cemper  fune  ponenda  .ppeer  adhxr( 
tiam  meJicaminum  adimelhna  deaddum  urram  figitlto 
tam  quod  diuerficnodecdponacur»  AIiud.9.rumach.5. 
ti.riluorrela>ili.5.i.amili.|.i.r.cro.ter.figtl.5.fi.CiCci  plan 
u.mororuimauiuroru,rucct  barbx  hircinXyfiicaforba 
rum,Cucciportulacxjina.5.i.bicci  barbx  paftoriivdutr 
gx,g4llarum,ieCucciems  fi  baberur.ana.|.i.  bulliam  in 
fiimcimtiquamiuittaqiixexiin-flionis  chalybtsad  coci.' 
fum  yttoiKin  duarum  partium.deindc  colentur,deipdr.ip. 
vitelli  ouorum  duo  in  aceto  co^a.olei  rayrtini.f.i.  1.  fiat 
clyiiere  quod  im^nac.vt  Cupra.  Quidam  ex  b^.ar.C»n. 
dra.cerufia  loia.dC  exiccaca  achacia.gdmi  arabici*,  draga* 
canci^ai-  ticxducci  ponulicx,plantaginis  > vittUtsouoni, 
oleo  ro.loco  <n  aqiu  pUntagints.Habca  fpero  cx  his  luflFi« 
CMiuer  de  tplit  encmaiibus  qux  diuerfificare  oponave 
cxtgit  diCpofitio . Nam  addere  oportet  qnqp  calida  di  fii. 
magisaut  ramus  humor  peccanteft  magis  aut  mi« 
IUM  calidttatis  participans  auc  bigidtiacts. 

O C T A V V S vero  cum  cifdem  completur  admi' 
aWfirando  vt  didtum  efi,rum  con{blida,pl9tago,corrigto 
lauiius,mafiu,dragacanium  di  hm5i.cumhoc(^  Cum  Cu 
SttnuitdC  confirtngemu  fimi  die  conlbtidiua.  Sed  refiae 
uidercqn  vicus  efi  amtquatum^&eft  magnum, & proiun 
dua  quid  ageoduiii*df  ptioio  dicciiduia  ^ oponci  pra 


' :?n'i Cap.  X V I, 

mitttfc  cly  fteria  iainitdtftniiiiia,abfttcfiui»  fortai  efi  iqw 
oliuarum  lalitaium,aut  aqua  dccodcioma  ptkwsii 
fi  panem  tolerat  auc  cx  meile  ro*colaio  cum  aqua  borded 
• txcorucaiicumpaucoaquxotiuarum.iSeoponctvcio4e 
tc(,quia  lUc  ardor  cico(nnfibii.IiemaquadecuoQiic»co 
f dboaisfurbirum.ictmcl)‘fier  cxvrtna  bccum&cxhic 
modera,dle  copoiK,vi  habilius  poirrir  lolcriie  infiroaa* 

Fofi  vero  lale  clyfierc  per  Cpaitum  uncum  rp  infiroMla 
fit  qetaius,&  ardor  rtcel&nt,^  (orufieeni  in  4^*00  vm^ 
hon.Ifnponantucclyfieracon(bltdanua£i<^  cumcao^ 
chi(cu,dc  quihua  fianmt&  cura  aqua  planiagim^ut  vi 
00  nigro  fiy  ptico  lympharo, vi  vi^iur  expedire  psopt 
febnl^  calorcm.nam  ,f  picf  calidiratc  eorum  opotta  ^ 
tempcracc.vnde  Aui.de  cunexcorsationis  vlccrum  ime« 
fimorum  inquu.Acqn  aggregatur  fe.&  debUitaa,  d^coc'* 
rofio,&  fiicrit  calidiU8.noa  poicfi  xger  in  ets  qux  fiioc  fi# 
cur  irochiCcis  vu  de  ar  (emeo  Ibhs  oportet  vtdilibluaocur 
inaqua  Irudhiuro  fiypctconim  (rigidorum,  ficui  agrefi% 
fiimich,ribet,graiiau,ro^.&quxinier  illa  fime  fiuiilia» . 

Trochifit  dearfimico  viacici.Ubro.4.ip-arfiiofliaci»fiui^ 
daracx.ana.5.1.  f .calcia  viux.^ii).charix  borabaemp  c5 
bufixuichacix.sna.$.>Cac  puluercm,&  £ac  irochilcaa  ca 
Cuccoarn^lollx.  £cnofahxcpro  fiqucraibuit^aiiaM 
cum  cerulb,calx,&  hmdi  exiccacma  m quibus  elt  mordi 
cai  10  debn  bcneablut.dC  cxtingui  in  aqua  fiigida  .aut  fiic 
CIS  (rigidis  vrars  prxapci.&  ideo  fiet  hic  anemus  ne  vice 
rius  vlcerares.  Alia  deCcriptio.a.arieraci,iaiKhracx.bB# 
ets  aceti  ailaix  .achKix  * gummi  ara.ana.5.).calcu  vhoi 
cxiin.flx.5C  hic  in  prxccdrmi,chartx  bomba.combuftp. 
ana-^i).aUiminis,opii.aaa.5.t.  f .ac  pulucraa,5k;  cum  vr* 
no  bc  irochiCcos.5f  noa  qun  politum  cfi  opium.Auic.gl 
Icga.loco  tnquit.&qnqi  nonefiexcuCiiio  qummiCccatur 
lufijuiamumatbum.&opiucumeis  aiic  pixmutfiuirnar 
conea  fijper  ea.  hi  emm  irochifa  Cum  debiles  ficis  in  ope# 
ratione  tnuUoru.dequtbusfiatim.Accipe  ergo  cuopor'# 
tuerie  r.  vCi|t ad  nes  dchts,5C  cum  fiicco  vel  aqua  cod 

fin«fiuia  vt  pUcebti  impone  clyl(err,vel  cum  vino  tym 
phaio.auc  non.vt  vidcbtc^  non  videmur  mhoc  cafii  cA 
ierrefediprs,dl^  pmguia,quta  irardimuscxiccaciom,  di  fiy 
pcicitau.ht  Cunc  icues  nochird,&  deCcnpcio  prtma  efi  ma 
gtt  domefiica.ponunrur &alix  dcfiripc tones  ab  Aui.alli 
gacocipro.&(ocuorct,vc  trochiCcide  charta  combufia. 
quorum  tnmum.g:.chartxcombufix.5.x.d:  Cum  multo 
rortrt 5(  oon  adniittifiramur  nifi  in  corpoK  obrufi  finfiit 
di  vbifiiemmulu  finies,  liem  ali>quorum  inicium.a*  fi( 
m3cb,capi(umgranatoni.&hi  Cum  prioribus  forctoresk 
de  cjuibus m odiou jmmmut  10  clyfierc.  Accidic  di qnrp 
vt  imefiinuin  Bi  maxime  redum  ita  vlcercturqiad  filhi# 
lam  venitiquo  cafii  oponetvtincifionevci  caufiicb  fixi 
cautertzaciois.dC  hanc  curam  chtrurgicisrcimquo.  Ecp 
complenimtocanoms audi  hic  Aui.aliegato caplcuersam 
C|n(|i  fiilfcic  (ebricitamibua.diC  debtlibua.&  tllis  quoeuoa 
fenCusoonefiinnts,cumnontolerantacuu  dyfierta  ^ 
hoc  regimen  ciyfiertxentur  cum  aqua  meUis,  dcihde  poft 
quatiior  horas  cu  aqua  fir.demde  detur  ets  111  pocu  lutu  cii 
aceto  mixtum  cumaqua.finat  cnim  ecs.iftud  clyllcr  fiat 
paulanra  per  vicct.5^  cum  dolor  fit  (oraor.ruiK  fiiccurre 
cum  oleo  ro.A^  clyfienza  cum  eo. 

NONI  complementum  habitum  efi  cx  canoaibua 
fiipra.nim  fi  materia  fiicnc  tn  Cupenoribua  da  ebibita . fi 
in  iferrtoribusCuppoliioru«clyficria,vndeSerap.it  vlcua 
eftinCuperiordMistmefiinis.iuncod  efiincouenims nifi 

bibaC  ex  medicli  fimplictbuad^  edpofius,  &qh  efi(e# 
^qhooncfifib.Siveroin  infinoiibus,tuDCclyficreefi 
migis  iuuanuum»n  in  vcriCiy  vrruiK|i  efi  ncccllariusn.dS 
fi  efi  vicus  in  reda  fialumfiimciclycinhim. 

Hro  decimo  habutfii  multa  fimplfca,  & compofitaex 
lida|fi'gida,lbrtia,dcbilia,q  te  oportet  moderare  fim  cfis. 

. Vodccu^cotapktur^4daopoicavtioacoacfiaS)- 

vtdicuia 


DcaegHdid.intt{r«  io  7 


Vt  diaitm  cfl  in  trrtfo  caff  .deimk  puiiatinc  id  cooftncti' 
tta,&confbltdmiia  dcutntrr. 

Pro  duodecimo  oporttc  rccumrt  adcapicuU  fpeca' 
lia  ipibnim  rymp<omaium.ut  fi  (iierii  fyncopia  ad  rubris 
cam  de  fyncopi-A^  fic  confimiliirr  de  alrjc. 

Fortitudo  & dcbilitaa  infirmi  cft  multum  cofiderSda» 
nam  aliqandofiancemuliaforritudinc  licet  oonere  infir- 
mum cn  ^Ineo  ad  Tudandum  vt  ucnrer  coofiringatur»  vt 
Auic.quarta  prtmi.Ieptimo  ca^df  Mefi.de  confoUttonc. 
difiiiKuone  tertia,  tertio  capitulo.&in  otnnibua  uiriua 
pnuacdfideranda.t.thcrapcu.i  «opitulo. 

Q^rndccimi  complc^ncum  habitum  eft  ex  areoUi 
fijprapofitiade  fimplicibui&compoficif  in  fluxu hocap 
propructt  de. 

Quintodecimo  dtce(  in  fine  capA>ut  nra  cdfuenido  hoc 
modohtit.  Poftremonotacpde&ippofiron^  nihilaaS 
^ hic  nam  in  rubrica  flKjueiKt  ponentur  plura  <}up  raapa 
videntur  competere  in  renefino  $ in  dy  finteria,&  fi  in  ea 
qntpc6ueniani.&  tu  ibi.Itcm  pro  ampliori  cura  eiua  dy- 
Icnterip  recurre  ad  rubrica^  tnira  defluxu  medicinali  vbi 
inucnica  plura  ex  parte  narcoticorum,  df  cdfiriifHuo*  vti 
ia  valde  & pulchra^  maxime  fertu  necefiarta. 

Dcfmeftno.  Rjcbricii.  X, 

rtmr/  Enermui  efi  roocutre^i  inceftini  cum'pondere  ma 

I 8^ maximoco 
Afbrio^  * namineadarcelUiionerahequAerinqua  mhilaui 
^ Parum  vetofincif  mixtz  cum  pauco ianguinia  defiuir.Cu 
PDduI  m tuacau£i  fim  plurimum  efi  humor  vifcofiia  in  rugofitati' 
ft»4i  copt  bua  hcfiiiu  imbtbttua.  Et  df  tenermus  in  vulgari  nofiro 
vcl  maldepondifiucdepracmitcihoccfimalumpodcritauc 
malum  in'quo  fii  (ortia  expreiliou\am  cum  humor  in  ru- 
kMtMiit  ’ goficaiibutrediimcfiiniimbibiiur.vtvcrbigraiia.cho 
vtr*  »fj  lericua  viicoTue.  in  eo  abundant  ipfum  mordicat , ex  qua 
nm  mordicatione  infurgit  quaedS  titillaiioad  C|uam  virtus  ex 
Mattaoo  puifiua  intefiim  medunte  lacerto  mouetur  ad  expeUendu» 
oif  «M*  & ideo  infurgit  volumai  & cholera  fua  ficcicaie  coartan- 

te fii  conacua«Ex  quoinfertur  q»  maior  efi  conatus  humo* 
re  cholerico  abundSte.  fi  hieric  phlegma, tunc  ipfum 

ficimbibi(urafiimulat&  (uagrauitate  ponderat  Ciavi- 
fcofiiatc  difiiciilter,quia  tenax  emittitur, & fua  Frigiditate 
confinngit.Ex  quo  inFiertur  q»  maius  pondus  (emitur  ma ' 
terta  extficte  amplius  phlcgmatica.Si  phlegma  (alfiiro  eo- 
dem modo  vel  cdfimilt  arbitrando.  V nde  t n furoma  vt 
plurimum  hummalishicient  tenefmuell  vifcofijt  adhae 
rentyCui  aliquid  cholcrxefi  admixturo.  Et  dr  re«fli  tnte- 
ftint  quia  tencfmus  efi  propria  pafBo  etus,ficut  colica  co  - 
lon.&  tluca  ilion.  Et  df  pondere  quia  videtur  patifti  vt 
maximum  pddut  habeat  quod  magno  cum  conatu  quae  - 
rti  deponere  vt  tn  dcfcrtptione.  Dicitur  m qua  mhil.  Vn 
Aub&qnAdiiEcfiisfittenefmua&nonefi  illic  materia 
^ediens  X non  cil  nifi  eleuatio  ad  afcellam  pIurima.Cu 
itit  qficp  apofiema  durum, qm  Frigus  infiparabi  - 

le,&  comingit  hoc  in  tenefino  vero.  Propter  quod  notS 
dum  duplex efi  tencfmus. verum  X mendofum*  Vnde 
Aui.in  prinapib  capttuli.Primu  quod  oportet  te  feire  de 
difpofitione  ccnefmi  efi.an  fit  tenefmus  uerus^n  lenefmus 
mendoFus.  Mendofusautem  cau&tur.vc  Aui.placuit  ex 
fola  Fecis  ficcx  retertone.  vnde  Fiex  ficca  fua  ficcitate  e xafpe 
rat  X vifcofiiateadhfrei.Credo  tn  <p  proprie  dici  debac 
mendofus  quod  It  ^igidiatc  fic  Fola, quo  ca  fu  conatur  na  - 
cura  expellere  & credit  expellere  X n^il  expel!a,lcd  de  no 
minibus^  medico  n5  efi  difcepandum  vt  Faepe  diifin  efi. 
In  vero  ifi  eSiter  aliqjid  emittitur » vc.Chumor  viicoFiis, 
& fic  pacet  q»  deferipeio  eFl  de  vero  magis.&  in  vtro<^  ac 
adit  qiicp  cxcoriaiio3^  quSdoqi  non.undc  kx  aut  humor 
abfcp  excoriacione  qn^  egrcdic,&  de  hoc  in  de  figms. 

VERI  auctmicnikaiiinFumtna.vtab Auic.coQigi 
ppccFl,lcp(caaFlignaiinircauFk«  Prima  cft  bigus  Fupee-. 


ueniensano,atRcsErigidttate  aeris  ve!  aqua,  vel  alterius 
raFngtdx.  Secundi cfi Fidito fupa rem Fngtdam,vi  FU' 
per  bptdem  aut  Fefito  Fuper  rem  duram  quae  Fuit  cauCi  cd'  daa^ni , 
preFrionud^atiqua!iaii^rati6is fiiflens.  Tertuefia^ 
durn,  aut  a^frigi'da,aut  calido  tnimcfitnoexns.  Q^r.  abm  ip 
ta  fluxui  ventrts.nam  in  dyienteria  faepe  coniungtturtC'  pdbat. 
nefraut  materia  tUa  acuta  dercendencein  retflo  retema. 

Quinta  cFI  cholera  aut  phlegma  FaiFimi  tmbibiio.  vt  lii- 
pra,autvtfcoium.  Sexnefivlcui  dCcorrofio  imafiint. 

Item  X qn^  vicut  veficar,&  maxime  qn  efi  bcfta  in  ea  io 
cifio  ^pter  lapidem^  efi  i^plc  cofolidata.  Septima  cFl 
^ter  difponem  haemorrh6idarum,rhandiarum,  aut  fi- 
fiularum  ani.  Item  X qficp  i venfitoucate  groFb  imer- 
cUiFa  inter  pelliculas  tntefimi  quxrenceexitum  per  inferio 
ra  haec fpeciet maxime  cholicam  parit.  Qntp  propter 
acuicarem,&  violentiam  medicinx  fuperiuaaut  tnfcriua 
afiiimpcx  vt  eil  rcamonea,eupborbiu,&  hmfii  .Qiix  cau- 
£k  additx,&  fi  reduci  poFIum  ad  illas  (epie,tn  pro  clario- 
ri do^rina  ficcxprcFixFuerum.  Aduate  in  vt  ponte C6 
(laminus  in  pancechni.  de  eo  quidem  Gaf.  rcant  fe  vidific 
hominem  patientem  tenermumob  bptdem  in  intcfiinia 
inuetum/x  cumtemifiione  curatus  Fuic.hunc  cafum  nuo/ 
quam  vidi, nec  aliquem  k vidiFle  in:eliexi.  Retfium  au- 
tem inrefiinum  efi  pofirrmum  in(efiinorum,&  cotinua« 
tur  cum  inieriori  parte  colon , deinde  defemdit  ex  eo  fim 
rewtitudmem,dF  com muacur  cum  fiAtri  fufiematuro  fup 
dorfumalcattm.Aui.vnde  cum  extrema  Irondtli  ligaiio' 
nem  habet, di  efi  multum  njgoFicaubut  plenum. 

SIGNA  demonfirattua  fune  dolor, et  grauitas,aui 
punvcura  in extremitate  fideris, fiue  longaoras  percepta 
cum  Frequenti  appetitu  ad  afccliandum,  m qua  afcelUuo- 
neaut  nihil  emiiiicur,vt  fupraauc  aliquod  mucofum , vt 
fpueum  cui  aliquid  Fangutnis  efi  admixtum  aliquando,d£ 
non  efi  materia  hxc  egrcdxnshect  admixta,  vtin  dyfen- 
tetia.&lcncitpaticnsinro  loco  pondut^quo  non  vide- 
tur fibi  etiam  per  aficlbtionem  Fadam  multum  alleuiari, 

X cum  eo  Frequenter  ventoncacem  cnuttu . Item  X talea 
quafi  continue  fiarent  Fuper  afcelbm. 

Signa  fi  materia  fuerit  cholcrtca  pungena illud  cognof 
Fces  ex  vehemenua  dolori<ardoris,d^  punduif , velcx  eo 
quod  rgredicur,quia  erit  citrinum  cholrricum.&  9 prx- 
cefiit  regimen  cholericum,diq>  complexio  cholenca,  iit* 
uenis  habicudo.iindura  vrinx,&  fic  dealtjt  choleram  17- 
gnificantibus, de  quibus  in  principio  operta.  Q.  fi  Fuerit 
ex  phlegmate  Falfo  erunt  hxc  accidi  mia  remiiTiora,&  em 
egefiio  mucob  feu  muciUaginob  cui  aliquid  cholerx  erie 
admixtu, &erti  matus  conamen  propter  vifcofitatrmhu 
morum,d(:  grauitas  fiue  pondus  maior  perapi«ur,&  ade 
runi  figna  phlegmatiscx  parte  regimcnis,habhudims,cd- 
plexionis,&  limoi^ quod  ex  anodinit  iuuabicur  calidis, 

X humi.abficrgemibus,de  quibus  inFra. 

fi  Fuerit  ex  apofiemate,  tunc  aderunt  figna  apofic* 
fnam.vndctnlocoenc  dolor  comtouut,& magis  apud 
emififtonem  fiercorum,&  calor  percipietur,  & quandoqt 
Fcb.&  exeulua  de  dtfiici1iemitiumur,&  fum  cura  virblt' 
tia,quandoc^n5  permixta&iuuabiturexanodinis  &cd 
irarijs  Ixdeiur.Item  X qnqi  adem  lumor  mamhfiut. 

fi  illud  erit  propter  rhagadiai , aut  alia  qux  Ftierint 
caufs  vlcerationis,tunc  ^elbrunt  caufx  vlceratii  nit , vt 
humoresacuti  viceratiuiexparte  regiminis,  vel  apofic- 
tDa,quod  ibiapertahiem,veldy(cniaia,  vel  alma  fluxua 
malus,  vt  xruginolut,  cholericut.  Felleus,  Falfus  &rhmof. 
vel  medicina  vlccratiua>vt  e uphor  bium,Fiaroonra,&  hu 
tufmodi.  Et  ideo  hic  attende  pofi  tales  medicinas  Fbr- 
tcs,Aexcoiiatiuas  bciu  imponi  Fcroeiufdem  diei  fi  po- 
tes enema  ex  aqua  hordei  X hmdi  abfirrnuum,&  inFrigi- 
datiuuro.vt  docebitur  in  pnroo  tra6atu.  Item  & ejuan? 
doc^  prxceFlic  afiumptio  rei  acutx,indtgefiibilu,  X dure 
Vt  vitrum.  ltemi0pofiiieclnulxacutx,dyfictis,&; 

busufinodi 


" Traftatus.  VI.  •'  Cap.  XVI. 

huiufiocKli,<Sf  apparcbic  in  hc4  Cmtcc>&  putredo*  bitnaf,  dc  quibui  ioba*  ' 

tj^eritexhxmorrhoidibujimrm&cu  Ciogunap*  Confolitfartofitcumcncmattbui  confi>ltdaHnii  &c9 
parebit  niger  in  exeuntibus  Sc  diilinifcut.  brtna  nil,  vicellit  ouorum , adipe  renum  caprantm,  oleo 

niuertt  ex  duritie  fxctsegreilx, tunc  lUuddectaraf  ro.fuccopUntagfms,cumlycinqt  ftypueu &huiu6ao* 
btt  rcLuio  tnivmi  cegime  ex  parte  rcru  ixcetexicc&rtum*  di.de  quibus  in  de  dyfimtertt.  Et  quoniam  te  ad  fpceialap 
ii  Fuerit  cxFrigiditaie^unc  relatio  indrmi  tibibciet  defeendere  cupis  infcribam  rpecialem  etua  curi  iuxia  cau« 
adhuc.viliFuentinaereFrigidomaquafrigida  (edcnifu  (aseiusijpecialesfupnnaenioraus.  i 

perUpidesrrt»dofi3^liuiufmodi,(&:quu  rebusirtgidis  C V RA.IneoquodlFngorecomtngiccunieftpoll' 
multum  vAis  uit.d^  calidis  vehem^  tuuatur,  6c  po  euacu«ione>aut  eiucuationes  ncccnvus,  dc  quibua  adHI 

ftrcftiiUicxcorutiotalisintcilmirecenseritibi  languui  clladminiftratiolocaltum,df prxcipuevaperacionil  cly 
C2.)6Jli  Fuerit  vetus  cru  languucum  lanicvelpcr  ic£i*  fteriorumcalidoruro&bnidi.ano,cox(,pe<fhni,&cfmjii- 
01. a uon  mixta  Feci . (3orifsappiicandoip.propcerquodiK>ca<pinMgtdaaotc 

PROGNOSTICA  detplunoalV^tnapho*  fticulorum,rttiium,crurium,coxarura,pedum.tnieftino« 

C V R A canones. Amc eorum pofitionem nota  ver  rum,d^hm5ipartiumctrcunlUmiumeftcauGitobigida« 
bumAui.de  icn.iiuotnfine.Etad  ultimum  oportet  ut  cu  ttontsani..ppterquod  vtoponctcasparict  regat  regiim« 
res  ir'i<ini  curatii^e  corrofiomt  inccliinorum.  ppier  quod  ne  dcclinaiuead  calidum  plus  &minus  vc  ui dcbicur  expe> 
canones  dc  dytentena  icedimli  poiitihic  nobis  deicruidt,  dirc,quod»p  intellige  de  regtmtnc  in  fex  rebus  olbut  nS  na  • 

Muttibt  pro  polle  complaceam  quofdam  ex  eifdcmrt'  turaUbus.  PrimocrgoadintniftraeuacuationI  (l  expe* 
plicabo  cum  Glis  complcaMiiiis  ut  I me  (emperdodtior  ditcumciyllcributcalidtsplus&minusvtvidebiturex  * 

reccdas.Primuscll ordinatio dixtx. Secundus  ellprohi'  pedire.verbig?a.arcendendo.vtpnmocuin  oleoviola«  < 

bmo  curfus  materix  ad  locum  per  euacuaiioncm  totfus*  rui»tmituraru,aut  cum  oleo  camomillino  anethino , aut 
aiu per diuerfioncmad pariem comrartS.Terctusell mu  niiaceodj decodionibus.pportionalibuscx  floribusca*  ^ 

dificatio  materix  qux  eft fluxa.  QMitus cuacuaiio  maie»  raomiUx^nethi,ruix,cimini)&  cum  hiHuribusFrummcl  J 

nx,<f^fedatioacuiiatu.Quimu6Conrjlidaciolocicui  me  &alr)tcalidis.dequibustndei1mplicibus  &compoflrta  | 

dicamiiuapponi  liabcm.Sextus.ell  accidcncium  rcmif'  dedylemertt.  Deinde  pcede  ad  euaporationem  ex  milio  ~ * 

fio.  Septimus  eft  coiiTolidaiio.  FtunKti,furFurcyfloribuscamoinillx,d;hm6i.  invinoaut  ^ « 

Primum  itacpagatur  de  cura  veri.  Ec  c5pletur  primus  aqua  bnliita,au{  cum  fpongia  infula  in  ets&  exprefta  loco 
canon.vtrupradedyrenteria  cum  abftioemiall  cibo  per  appUcata.auift>mema£iciasconltmilttrrexrebusali)sca  * 

duos  dies. vnde  Serapto.prohibe  tnfirmu  ^ cibo  dic  vno.  li^s  tibt  magis  deferuiemibus.  Item  flat  ex  etfdem  enci  .* 

vel  duobus  donec  finumur  cauff  materiei.detnde  da  poft  cirma^iiuc  femicupium  in  quo  fedear  patiens^  ceneexpe 
illud  parum  cibi,ficut  eft  pams  inFufus  in  la^  mulcio  re  rientiam  habui  de  his  fcmicupijs^  in  dyremerra  3c  inuc* 
ceme,fedconlideraftadeft  Febris  aut  non»qmfr.cxiftcmc  ni  mirabiliter  pdefte.  .Item  fedeat  patiens  fuperafterem  <*' 

non  videtur  lacc5pecere.&  Aui.inquic . Oportet  vt  r>5  ci  cuprelli  bene  calidum  adipe  inun^um  ano  nudo»  Sc  cum  ** 

bemuramaris,ncr{tfallisvalde.neqiacutis,neqtaceto(it  tJla  tepere  inceperit  caltum  alium  habeat,&fi  non  habet  * 

valde. ommaemraitta  Facium  egeUionemmordicaiiuS»  deilloafterehabeatdeabiCTc,velpeiio,ucldepino.  Item 
dolorofamxxcoriatiuam.vndeiiifumma  vt  du^tumeft.  poiurarciminum&coiophontaruperprunas,&indeFu/ 
ante  canonis  pofitionem  cura  huius  ^ cura  dyfentenedep?  mumreapiat.  liemadi^m.&mirabiliterremtttitdo*'  *| 

dcc,&  tu  ibt.iS^  dixtam  ordina  ^sporiionabtlitcr  luxta  exi  lorcm.ia.pul.bliorum  hyilbpi,origani,pulegr)>florum  ct  ‘ 

^mu  caufara.Nam  verbigra.pone  tpcueneritpropter  mo.ana.par.j.crfbrAur ^pannum, deinde prtus  inuerfb  „ .. 
choleram  imbibitam  declina  dixtam  ad  Frigidum»  par  turimeftinum&appliceturdifbtsvelcer  indie.  QuidS  , 
tcacns,i%aiiorum.vndedaagrefte,berbcrtf,gclaiinas,U'  modernorum  Faciunt  federe  patientem  fuper  Fundum  ca-  ^ "*** 
iem^nicum,<\  hmdi.iiiFrigidaiiua  inrpfftancia  maxime  cabi  calidu  nudo  ano,  mrerpofita  tfl  p«ia  linea,  & hoc  re/ 
fiFuent  fabulis  ftypcfcantia  inducas  romnum&cxicra  mcda1feruamrufticiinp8riibusiftisinomntcencrmo,& 
pfoportionabtliterdedyremeria.&iuibi*  tuconfidera.  Q^itdS Gi^utos » rebuscalidisconfedlot 

Secundus  perficuur  ^cbotomu  aut  pharmacia . nam  ano  calidos  appotium.quidS  catu!los,quidS  vas  xnetS  pfe 
ftaiuereplcitoneiangutnisfiai  phlebotomia  cxbaftblica  noaqua velvino,veldecO(ftfoniscamomiltx,anetbf,jl£ 
dextra  vel  flniftra.aut  fi  videbitur  ex  alta  caufa  oportet  Fa  horu,dk  magis  calidorO,  vc  eis  viderur.  Q^ndam  » hts 
cerc  eam.  vc  fiipra  de  dy  fenteria:5;  tu  ibblirntliter  fi  mate  emptaftra.quidam  vngoenta  conficiunt,  Sc  ano  applicSr. 
rta  Fuerit  influxu  euacua  cum  pharmacia  appropriata  hu^  b^onnulli  Ficiunccos  ingredi  xftuarium  ficcum  exteri  yt 
enorimagisftyptica,auc  minus  vc  exigit  materix  quanu'  cofas  fine  fcarificattonibusnatibus  opponunt, 
tastuxcacanonem.ppomonalem  velcdfimilero  fupride  C V R A.  Infacftoppcer  ftlTionem  fup  remduramft 
dyfenteriapofixum.<5ituibi.&  babethiccanon  refpcdlu  cutfbperfelfamequitido^aucalicereftmolltficaiio  qc6<' 
ad  caufam  antecedentem  qux  eft  in  fluxu,  dtuerfio  autem  pleF  cum  ccrocario  molitriuoex  oJeo  anethino, caraomti* 
fiat  cum  vomitu,  & Fricatione  ruperions.  lino,dicxraconfrdlo.  Irem  valet  fpongia  in^fa  inoieo  . 

Tertius  completur  cum  clyfterris  mundificaitutt  qux  caltdo,&  ano  impolita.  Item  ip.olei  camomillini , ane'  | 

fiunt  ex  hordeo,melle  rofa.&  huiuiinodi.  vt  fiipra  de  dy'  thi,de  fpica, adipis  gallinx.ana.;.  r.bdclli}.  j.i.  diflbluarttr 
ftnterta,&  infta  dicetur.  bdellium  m aqua  decodltoms  camomiUx,&  flat  vngueit' 

Qjarcuicumfnftigidathiis.vceft  fy. ro.myrttnusvio  lum.&inungeetiam  arca  caudam.  * 

lacus  dl^hmi3fcledcuarqs  aquis  infrigidaiiuis^clyftcrijsjdi  C V R A^lnfacflopropterapoftema  durum  rege  re* 
cxiera.pro  quibus  fupra  de  dyfenterta.  giraiix  apoftemstu  duroru,  de  quo  regtmtiie  tertia  quar*  t 

Pro  quimo.vt  fiipra  recurre  ad  ruppofiiorn.nam  fi  paf  tt*crac.fe^ndo  de  apoftemanbus  duris, & cura  eorum,d£*  | 

fioFueru  multum  in  mremis  fidleri  niliil  melius  ^ fuppo  tu  ibi.  Sed  ne  olno  vacuus  difccdas  hfc  pauca  collige  prt  I 

fiiorium.df  ideo  dixit  Rafis  in  diuifionibus.habentes  ve . mo  itaqi  rege  ipTum  ex  parte  fex  rerum  o6  naturathim,  vc 
roexcoriacionem'in  ano  luuaraur  fuppofitione  collyrq  fupra  cxtgicipftdffpofino,vr<^  vitentur  omnia  quxha- 
plus  quim  reliquis  curationibus,qu6d  fi  Fiieric  magis  ver  bent  multiplicare  humorem  grofium,  Sc  melancholicum 
fut  fijperiora,iunc  impone  clyfteria  quando.f.  credu  fiip'  es  pane  aeria  cibi  Sf  potus  SC  aliorum . Sc  vci  debet  his  ^ 
poficoru  ad  locum  non  poiie  peruenire.  babene  generare  bonum  Cinguinem,  vt  eft  aer  clarus  cibe 

Sexfuscompl<turfiiffjmtgqtcxviolis,maluis»camO'  laudaiibcflis  digcftiomt,brodialNi  ad  pinguedinem  de* 

iDiUa>dfbuJutoodiiiiaquabuUicts.lccai(umcaipbftitl  cluttmta;fimiiitnpo(iifviuuroaibum,fubttls;pif^  pe^ 

crofi» 


. Dcafgn'tud.felli8&  Iplmfs.  zo8 


InAy^budiutlii  dC  hm6t . Sceitndo  ex  patte  reg^tnie 
medictfults.conG<lcia  t vc  fiipn  de  dyioitena^n  macena 
fit  iR  AimMnfiuxa  virum  fiudca^  genitu  per  viam 
geibcMMan  (tibko»(9£  eoe  has  varaetaeea  oportet  te  va 

riaretacuraeuBoando^diuercendo  cum  pharmacca»  phle 
bocomia,&  atna  Tupra  dt  dy  fcmeria  1 ideo  ce  ad  ea  loca 
madkraatqni  mulca  dicentur  fiacioadea^e  calido  quae 
•pertenc 4 erum  necdlaraMbthoclooo*iiinccau(a  breui 
eattt omitto  ilU  iperans  ex  fiacim  dioendia  ic  concemum 
die.  lnGcautem6adoperpaulactoSc5geftionem>d^ia 
oleo  cndiffercmer  duro  meUcholico  iotfcioeil  mollifica* 
tu>  cum  mediocriter  caliditydIfmodicifiGme  exiccacibui 
cuiufmodi  liacmecum  Aui.  decimacerta  cercij.  pofiuhca. 
de  tenermo  fic  direiftumJa*bdellxf.5.tT.  crod.3.1.  alcanne 
x.).fynapia>5«  f. violarum  citrinarum.3.iii).cerunx  pium 
M-5.|.tenuKur  omnia  (ubnliirime.detndcJit.  adipia  galli* 
mwiiucta^medulUe  cruria  viiuli.ana.3.  r . omnia  adinuicc 
aiifce»&  cum  penna  illinita  anum  illtneaa,  8c  iir  tepidum. 

Adidem.^.oleorum  fi(amuiiiamygdalarumdul.ana. 
|.ij.bdellij.5.1.mafticia.5>c.ddrolue , dC  cum  cera  bic  vn» 
goencum.  Ad  idem  butyrum  curo  adipe  aruiia  loco  ap* 
pofitum  tepidum.  Item  lyoaium  ex  Iblo  adipe  capraru. 

Item  coddunc  clyGeria  cxmolhficaiiuii  conlei^  ex  ra 
diceddieae,foli)a  malir«,violarum,adipcaratia,butyro. 
Bc  fi  via  bntre  magia  impone  ctfiam  nfiulam.  Item  ex 
femine  lini^nugraeco  > &buiufmodi  moUtficacruta  po* 

Kca  cumeorumdrco^iofK&ccreeuaporationemd^cnuU 

ca  talia  vc  moUificea  quae  tua  iam  «x  probata  prudetiain* 
aeniea.  Poilremo  vt  diligeoccr  aduertaa  qu6d  ame  horum 
admiBtftrationem  fi  potes  venter  fit  mundus ^becibua» 
nec  fine  in  eo  exiccatx. 

C V R A ubicaulabierita^frigidutuncetutrcgtm? 
dtfiingue  in  regimen  ftx  rerum  n5  naturalium  > SC  r^mc 
taedicuialmm  {sfKrrtionabiliter.  vc  fiarim  decetur  de  apo 
fiemace calido. Vnde cum  re^ciemibusmaicrtam  phle* 
gnui icam  .pcede  ex  pane  dmcae  A alioru.  vt  dicetur  nuc 
de  cura  armatum  calidoru>hoc  tn  non  picnbo  in  pnn 
cipio  admiciiftrare  debes  anodina,fiipcica  temperate  • de* 
fndetnruisdqs  teporibus  mircebis  rdblutiua  cu  Ilyptc* 
cis  fiue  cum  cepacufiiuis  nunc  refoiuHuit  vincentibus  vc 
tn  declinatione,nunc  fiypcicis  vt  in  augmento, nunc  pqua 
Iher  fc  bibeiibus  vt  in  fiatu.  fi  ad  emanationem  vi* 

TUS  deuenerit,  tunc  vterc  mundificatiuis  abOerfiuiscum 
cly  fter i , aut  (uppoficono » deinde  incarna  tiuis  de  quibus 
fupra  dedy lenccrta.  Bcfcicoqi  6cxnugrxcum,&  Icmen  U 
fii>&  radix  alihex  io  omnem  modu  adminifirationts  mul 
tum  conferunt  in  hoc  calli,  vnde  quidam  baetunt  ex  eit  Ia  * 
cdlationem^quidam  rufiumigium,etiam  cum  fpongta  di 
hmor.  QuuUm  imponendo  laudant  vngucmum.i^.olei 
ro.camomilUni.ana.5.).rucci  aprj.fuca  caulium,  ana.5.  r. 
(urbirum.5n<ccrx  modtcum.^cum  xgntudo  procedic, 
quta  in  augmento  admimfiram  cum  hit  focnugrxcum>dC 
fmen  \\n\^  lerapcr  calidum  apponurt»&  bene. 

C V R A in  a^cecalidoqdcflmolefin  valde  parm 
Vt  Gipra  in  duo  regimina,in  regtmc.Cfex  rc9  nd  nacuraliu 
6C  in  regimen  medicinalium, quod  magis  cft  c6fiderf 

Pro  primo  declinent  aer>dc  cxccraadfngidum.Sccun> 
doparcicercibo  vtatur,vt  fupra. vnde  Aui. fiat  phicboco 
fnta  fi  necefivium filent  cum  minoratione  cibi  multa,  8i 
fit  bicilfs  dtgdnts,(nucx,ftiperfluitaiis,& n5  fit  fiypcicut. 
Si  vt  di<^m  alteretur  cum  frigidis  non  fiypticis.  vn  con 
uente  pcilana  hqrdcf,pu!!i  alterati  cmn  bcluca  et  hroSi  cd 
tufum  pulli,  tcem  quta  roulcu  debilitatur  virtus  n5  ob  * 
fiame  ^.conuentunc  oua.quia  uiicUus  it  quia  foltiot  fune 
a nodina, potus  fit  vinu  a 11^,  fubttie,  lymphatum  multo. 
Item  aqua  hordei  rum  succha.  vel  fimptex  codb,  Si  cum 
s’ulep  viobeo  ro.df  limdi.&  certe  credo q>  nifi  alia  obfit* 
terint  dandus  efi  potus  copioft  ex  aqua  hordei  cS  aoccluu 
Xti  pilees  petiofi  clixUtcpi  vcixcc  teneatur  modus  i 


bus  vt  pofiibile  efl*Er  quut  Sc  (omnus  cenuenmm.  Acci 
decia  vitet  inteia  agiutiua  macerix.Coitura  olno  viter. 

Et  in  regimine  medianali  primo  videndum  anapofic 
ma  fit  per  viam  paulacinx,  congefiionit  an  per  viam  de* 
fluxus.Qubd  fi  per  viam  drfiuxut  videndum  tunc. 

PRIMO  mundificaintcfiinabfccihus.etapparente 
dnio  bnguints  vel  materix  peccantis  (anguini commixt( 
tunc  ph^otoma  ex  bafilica  dextra » re  alia  tM>n  contradi* 
cemctimmo  fi  apparuit  repletio  talisinioio  dfin  hepate 
hc  primo  ex  nigra.dc  fecundo  ex  bafilica,  3C  parifbrmtccr 
fi  fplen  elbt  multum  repletum  fiic  eam  ex  finifira , copio* 
fior  tn  fiat  in  hepatis  replctione.cdfii^  fi  metiomenfiruo* 
tuwuit  hxmorrhoidaro  foret  in  caula  phleboiomiSfac. 

Item  quta  diuerfioefl  fecundus  canon  nrcefiarius  hinc 
fi  mulu  ^eric  alia  matcna.de  continue  fluens  confemsemc 
virtute  de  exteris  phlebotomandum  critvt  ditffum  cfi. 
vnde  Aui.de  oportet  vt  curetur  in  intiio  di  phlebototnia 
fi  necefianu  fueritaSe  cdfidera.qa  iS  diem  cfi.  tn  fluxu  ma* 
terix  femper  debere  conucnire  phlebotomia  de  przcipuc 
diuerfiua  vbi  videbitur  fufpitio  de  a^tibusconfentietue 
virtute.de  exteris.  I ti  cdihjucncer  ad  altas  diuerfiones  * 
cedendu.vc  ad  vomitum  fi  fieri  poteff  adfiicationcsbra/ 
chiorum,appontionem  ventofarum, circa  alia  & hmdi. 

Tertiuscanonrediificatiomebrorii  imerioru  mttten* 
tiumdeiniermedioiu  qua  prohibetur  fluxus  matcnxad 
locum. hte  tfi  canon  prima  bcie  videf  cflk  fy  nonymui  ca 
Redemi ,fed  cofidera.pone  itaqi  <y  maccru  fit  (anguinea, 
tunc  vtere  frigidis  de  ficcis  confinngentibus.  de  quibua 
ad  pleno  in  dedyfencena.q»  fi  fuerit  cho)erica,tunc  mino* 
rciur  materia  vomitu,auc  per  (ecHtum  cum  reubarbaro, 
myrobalanisin  fubf^atia  aut  infufionc.  vt  decebit  prog* 
bus  in  dyfencerta.Item  retflificecur  membm  mandans  <& 
regatur  ad  contrarium  caufx,deiuibc  mrnn  q*  prius  utter 
It  tecibusmundificef, quibus  ut  decebit  expeditis  confor* 
tam^ra  intermedia  alvi>e)ioi»bus  aliqualiter  frigidis, 
Sc  fiypiicts. vt  cfi  oleum  ro.myrnnum  cu  empIVs  fometa 
n'onibut,de  quibus  ad  plenu  de  dyfenieria , d^iu  ibi.  qux 
non  folum  hepati  aut  fpleni  funt  applicanda, ver  um  eoam 
arca  vmbtlicum.  Et  vnu5  leue.de  vfualc  e(^  h0c.9r.Utn 
bni(cx.ro.myrtf,babiifiiarum.ana.  M.f.bulliSt  tn  squa 
fluuiab  lib.n.vfqiadconlumptionem  medietatis , deinde 
imponatur  filtrum,deexpref&m,de  fic  calidum  uenrri  ap 
ponaiur.  Item  ad  intra  tale  clyfier.ip.aqMX  hordei. f.x. 
aqux  ro.5.n.aqux  foUtri.3.i.  olei  ro.ex  omphacino  Ude^ 
j.i.t.albuminisoui.l.efifbrteOtisdecolligitur  ab  Auic. 
dccuraeius.  Adidem.i^.aquxdecodlionts  plantaginia 
$.x.aqux  decodiionis  hmbrufex  balaufiiarum.ana.5«in. 
olei  myitini.f.in.albuminis.i.  Item  ex  oleo  ro.  myrtino 
folis  fiat  clyfrer.Quidam  ingeniaiur  ad  tmponedum  fup* 
pofiroria  ex  adipe  caprarura,dL  huiufmodi. 

Si  fecundo  modo, quta  maceria  iam  fluxa  fic  fiue  in  Io* 
co  paulatine  congefla:&  apofiema  fit  in  augmento  mifc2 
da  funt  frigida  calidis  vfiiceruibusivt.fp.ro.M.pmyrtt. 
M.  f .balaufiiarum.M.  j.f^nl  camomillx  ,nieililo|i.ana. 
M.f.olei  camomillini.5.j.ro.3.i.r.adipts  renum  capra* 
rum.;.i(f.rofx,d£  extera  bulliant  in  aqua  cifiernx,  SC  fiat 
clyfier,&tn  vltimis  addendo  ouumvmim^quia.albu' 
mencura  vttdio  conquafiatum.  etiam  potefi  cum  oleo 
amygdalarum  duIcium.Xtem  curo  oler»  myrtino  hmdi 
Vtdedyfenceria  fac  (dnpcr  per  totum  augmentum  qubd 
frigida  fiypcica  vincant. vnde  aducnieme  fiatu  mifcean  *. 
tur  calida  cum  frigidis  xquali  commixtione,  cum  autem 
fuccedit  declinatio  vincant  refoluciua.  vnde  lioc  cafu  va*. 
letempUfirum  de  mcl>Ioto.Me^.aut  defrxnngrx.  aut  fac 
clyfier  ex  flore  camomillx,tncliioii,cum  oleo  oltux « auc 
amygdalarum  du!cium,aut  fre  fortius  eroplafirum  faAu 
ex  cepa  alba  codla  fub  cineriE>U6,&  ponaiur  cum  rebus  df 
(fltt,&fac  emplafirum  vnguenra.  confice  cumfinnU*. 
bus.  lo  (cdatt5<  vero  doloris  yttre  empigfiro  ex  majus». 


Tradlatus.  ‘VI.  ' &p.  XV.I. 


HwecafliomflI»»^h»rtu6ti^i.  Irem  valet  6defte*pef' 
tum.Aure.rmramnue  limmentum  tale  (1c  dtredum.i^» 
plumbi  v0f,5:  huad  cum  aijua  rp.iS^  plantagims.5.n.  cC' 
niltie  prxparatx  Huc  bunae  cum  aqua  ddToluttomtop* 
popanact>  litargirt.  ana.^i.miTce , 3c  cum  vuello  oui , 3£ 
oleo  ro.lineas  cum  penna  locum  dolorofum.  Item  cor' 
uenic  emptalirum  ex  brtna  hordei,  oleo  ro^.  & albumine 
ooi,<S:  nuxtme  in  principio , 3C  in  augmento  poiet  addc« 
re  vitellum.  Item  confit  cmplaltrum  £a^um  ex  maluit 
foenugrx.mdtlotOyJccaulibuaco^itcum  aibu.oui  ,aut 
ViieUo>VT  videtur  expedire.  Lycinium  mirabile.  Alex, 
quando  dolor  eft  ibrtii  Sc  adfunt  vigilix.i|i.croci  > myr* 
rhx,origint.aiu.$  j.opn.5.tl.liai  lyanium»auc  lycania  dif 
foluto  pnut*opio  tn  vinOt<Sc  muoluantur  in  petiola>&  Aip 
ponScur,^  cum  filo  ligata  vt  extrahere  poftic  cum  vc 

[i«.  Vaiec «StThocidem impolitum  vulux ad  reliringen"' 
dum  languinem.  Gcinfummain  cafu  priua  mundifice-' 
eur  venter  ll,lcCibut  cum  clyfteri , vel  per  fuperiut  quam 
mun  Jiricationem  feruare  debet  per  totam  curam , deinde 
cranreamusad  alia  per  ordinem  dnflum, 

C V R A .Si  contingit  apollema  (aniari,Ar rtimpi,tuc 
primo  utere  abftcrgennbut  mundiHcanttbut  vlcera  imc" 
ftinorum  de  quibut  in  de  dyrenterta  imeftinali.deinde  rr3 
firc  oportet  ad  incarnantia.de  quibus  a^um  eil  tn  prxce« 
denti  rubrica  1 9C  dicetur  de  cura  fluxut  medicinaiit , lau' 
dati  funt  fjpra  crochifci  dcarfenico  in  lorti  corrolione  ih' 
cetlmorum.lcdiecuriutoperaiur  cum  trochircitdechar*' 
ta  combuUa. Auic.fupra  po(Ttts,5C  cum  luto  Hgillato , dC 
iecuriut  cum  fuccoarnoglo(rc>&eft  proprium.  Item  va 
let  in  (orti  corrolione  vnguennim  hoc.i^.crrullbe»  litargi ' 
ri.ana.5<rj<plutnbi  vfti>rcorix  argenti.ana.5.>.9.|.  mafli* 
cit>thurts.ana.5.  j.oiei  ro.dlC  acert , vmi  albi  ii  patient  fuf-* 
ferre  potel>,aut  H vit  leuius  loco  aceti  pone  vinum  quau' 
cum  fulficu  ad  incorporandum  vnum . nam  plut  terenda 
cerantur  lubtililTime  > deinde  in  mortano  pone  oleum  ro, 
& omnia  adinuicem  bene  incorpora,deinde  addas  uinum 
Sc  omnia  Dc  ducamur  donec  ueniat  loium  in  modum  ma 
ccrix  pinguit>tSc  moilis.d:  II  voluem  plut  cxiccare  pu« 
crefa^iones  prohibere  addetaloe*,d^memx.ana.5.).dC 
fccu  addas  de  oleo  ro. potes  11  vii  fiicerecly  Her,aur  imin' 
gere  lycinia  vt  placebit.  Irem  medicamen  relatum  ad 
Nichodemum.m.myrrhx,aloet>farcocollx.  ana.;.),  mei' 
lis  derpamatt.5.V).vint  bont  odoriferi quStum  fulhcit  ad 
hoc  incorporandum. coquant  quoufcp  vernam  ad  rpt/Ittu 
din^)d£ utere  aut  in  clyHcribut,auc  lycimis.vt  placebtt.et 
breuiter  cura  huius  ete  cura  vlccrum  tntellinorum. 

C V R A. Inb^o propter  dyftmeriamvidendumll 
cum  coeli  dyrenreria  aut  non.  Qi^d  li  iic»  cura  erit  vna 
&eadem  habendo  (emper  conlideraeionem  ad  vicutin* 
tellini  re^i  defendendo  eum  ne  vlterius  vlceretur,d^  vice 
ratum  confolidetur^cum  quibus  autem  hxc  compleantur 
habitum  ell  rupra.&defcribifur  infra  in'quibufdam  par.* 
ticulartbut  receptis.  Qu6d li  non,tunc attende  curx  le * 
cudum  qubd  humor  faciens  liue  nocent  requn-it»  & tu  fla 
ttm  habebis  modum , 8C  de  cholera,  8i  phlegmate,  SC  fu  * 
pra  habuiRidc  dyremeria. 

C V R A.  lifuAit  ex  cholera  imbibitad^ iamadiocu 
fluxa  quatuor  fum  hab?dx  imfttones  particulares.  Prima 
■ cllalteratio,d^choterxinrpiflatio.$ecundaefl  mundiflea 
lio  Sc  choterf  rerolutto.T ertia  ell  confortano , SC  (edatio 
doioris,&  pun<ftioms.Qyarra  ell  ordmatio  dtxtx. 

Pro  prima  vtere  altera tiuis  frtgidisabflerliuitidt^  cho* 
lerx  fnrf»njitiuis,v(  eil  clyller  b^ex  aqua  hordei , oleo 
violato , zuccharo  modico , df  quidam  addunt  mucilta* 
gmem  dragacamt,& videnturaddere  modicum  mcllit 
ro.  potest  led  conlidera  bene  grol£inem,&  rubtilitat  c cho^ 
lcrx,d£  de  illis  mundificatiuis  habuilli  fupra  ad  plenum 
de  dy  firmeria.  Et  poli  tale  enema  potcll  fequi.  vr.ir.aqu 
iMtdct  cMorm  tu*|.x  vi*oia  ro^.$*in*  vtteUi  oui  ahqoi*^ 


liter  duri  dillbluti  ih  oleo  «yrc^4.1.  adipittenoot 
prarum.§.f.d:  ii  mala  complexio cIkc  requirent  frigidi» 
ra  addere  potet, A ru  frigidiora  ex  olcit,  vt  eft  nenuphars*> 
num, de  mandragora,  dtpapauere.  Et  cxacMtt  veiobtri 
ro.  nenuphari.  vel  decotflionct  horum  coiuimilatcr 
ilame  mala  complexione  approximes  fligida,&frigfdio* 
ra  vt  videbitur  expedire^  ^ffijmigationibuta|^>oiid(M 
nelacculorumQ>ongtarumtnhi£irum  piiutin  d^odbi»* 
ne  rerum  frigidarum.vc  &ipra  de  dy  fcnterii . Et  in  rubrt« 
ca  hac  di^um  ell  6C  dicetur.  Item  approxima  vnguen' 
ia,cmpta(lra  bigida,&huiuTmodi.  vt  verbi  gratia . vd*< 
guemum.  i^ . olei  ro0.  lori  in  aqua  neiiuphartt . 5 • ) . old 
ncfuipharts , pinguedinis  gallinx  recemit  non  bl^lo.* 
tx  pluries  in  aqua  frigida.ana.|.f.cerx  albxmodicuob 
bcvnguentum  moUe. 

Secunda  intenrio  perficitur  cum  euacuathitt  chol«r(  vr 
cum  calia, cum  aloe,  &pilulttad  liocmeliut  ^per  infe** 
nui.vtexcanooe  liipra.  • 

Sedatur  dolor  cum  anodinit  euaporando  clyllerten* 
do,empbihando,vt  cumfbeougrxco  meliloto,  radiccal 
tex , (ilamo , camilla , vitello  oui , oleo  ro.  vio,  Tcdere  in 
aqua  deco^ianit  harum  rerum  Sc  hm<W.  vc  lupra.  de  dy<* 
lenttna.  lednCimum,&  oleum  cius  clyllertxatum  eil  op 
timum.  Lycinium  tamen  Alman.  capitulo  de  dy(encc> 
ru  multum  commendacur.ia.thurit,opr|,ltci),gumroi  ara 
bici4ina.5.>.inlbrfnetur  lydnium,  Sc  fijpponaiur  cum  6* 
lo  ligatum  vc  extrahere  (wilit.  vc  iiipra  didum  efl.  tutrua 
credo  minorare  doltmopfj,&  poncre.3.).vrquead.ij.vcl 
loco  cius  ponatur  tufquiamut.  Sed  fi  volumus  conibli* 
dare, mitigare  dolorem , fomnum  prouorarc  vt  poflif* 
mui  cotiyno  Guilclmi.v.languinit  dra.boli  armem,  ce* 
rufx  ablutp  cum  aqua  ro.  ana.5.i).roaflicis.5.  r .opi) , iuf* 
quumi,croci,ana.3.1.  corticum  granato».^!,  f • terenda 
cerantur, &CU  vinoli^ico,autc6iimili  fiat  lycintum. 

Qtiario  completur  cum  regimine  tendente  ad  frigido, 
Sc  ad  flypeteum . de  quo  didhira  efl  de  dy  lenieria , Sc  fic 
ilypricum  moderate  confortans  llomachum&vifcera» 
&quod  11  liiericin  fluxu  incende  ad  digerendum  ad  cua* 
cuandum  ad  redlificandum  mebrum  mittent , de  quibut 
(bepeaifium  ell  inhac,&  prxcedenii  rubnea. 

C V RA  fi  i phlegmate  fallo  prooeim.Pfxfuppefiro 
regimine  declinamead  tf  perameniQ,&ad  fty  pticum  con 
fortatiuum  prima  intentioelle  debet  abflerlio,&  mundifl 
cvtio  ca  clyllen  faAo  ex  fucco  folioru  flcix , Hirfonbut* 
aqua  hordei  vio.ro.adipe  caprarum  8C  huiulmodt. 

Secunda  debci  cik  euacuatio  ca  vmure  turbith  caiTia 
Sc  hutufmodt. 

Tertia  debet  efle  mitigatio  dofons.vt.qi.  myrrhx,  thu 
ns,mallicis,boli  armem,  rerrx  ffgtJ{arx,hy  poquifltdot» 
ana.5.).hcn.3. tiij.opii.3.r  croci.;.). fiac lycinium. Item 
foc  vt  fupra  aliter  mitigando  cu  faeculis, rpongtjt,  empla* 
(lrts,fememt8,leJrionibus,&  huiufmodi. 

C V R A tn  eo  quod  ell  ex  phlegmate  viTcofo  putrefis 
dio  efl  abllergere,&  mundi  ficare  locum.Euacuarc  mace* 
rt^m . Sc  dolorem  mitigare . Q^rto  confolidarc  11  quid 
confolidandum  remanebit. 

Pnma  intentio  completur. vt  Aui.cum  aqui  oliuatum 
falitarum  cum  qua  liat  clyfleretcredo  tn  mordicare.  AU 
rer.ia.llcte  vtolarum.ana.M.  $.turbith.5.r|.  bulliant  foha 
addatur  vlttmo  turbith  pulueriuatum  ca  oleo  camomit* 
Itno  adipe  caprarum  vt  videbitur.  Item  mundifica  cum 
his  de  quibus  tn  de  fluxu  a phlegmate  lalfb*, 

Euacuatur  materia  cum  appropnaiis  de  quibui  quano 
cradla.ddn  luerit  magna  phlegmatis  abundannacofuie* 
niunt  piluix  Ibetidp  minoret  t^aipttonc  Mefue* 

Sedetur  dolor, ut  fupra  cu  anodinit  declinantibus  *d  ca 
lidum  vt  efl  camofmila,meliilotum,(e.lini,al:ea,piitfve> 
do, porci,  gallinx , SC  huiufinodi  conficiendo  emplaftra, 
vnguetua , ccrotaria , Sc  bnGuonfolidatio  fiar.vt  fqpra, 

dc  dyftnicria 


De  3^ptud,{nte{linoruttU 


zog 


CoUyHumoungtm  doiorrm  Irmeni  Sc 
nacurant.9i.bdelln.^q<croc(.3.).ad(pt«  galUo(.5.|.f.latt 
difW.^i.ccft.^q.6ac  collyrium* 

lutn  poftouodiltcauoivm  conuoiic  hoc  collyrium. 
Auic.^mailtcis;myrr^fiindatac(:thuru.  ana.$*i>  ihurtt: 
Itcx)  i Uudara.am.5.f  .ccru%;fiingu«drac.ana.9*)>  pulucri' 
*eotun&  cum  vino  vcJ  aliii  re  iiqmda  fiant  lyctnu.  lam 
xura  pofica  cft  dc  co  quod  concingti  cx  ulcere  SC  corrofio* 
fK  inteftint  ineo  quod  diAum  cft  de  eo  proucmcic  cxapo 
Acmatc  calido. 

C V RA  fifiterticxvtarcvelicf &tacifione  eiutell 
I nundf  ficattoi  vc  (uprat&  vfii  rerum  ftipcicamm:aui  cum 
•fiifiumigcjs>au(  cum  &ltiontbuf>&  huiulmodi. 

C V R A.Infiidto  propter apoftema  Icufinulai  raga 
diaa  aux  hacmorrhoidac  erit  cura  illorum  infra  tn  rubricia 
proprneidc  in  cura  dirpofiiiorHim.fidlenc.&  tu  ibi. 

C V R A. Infrio  Ii  uftofitateinclula  inter  tunicat  in^ 
teftinorum  querfte  exitum  qnt;p  in  colica  cdttngmdf  (une 


^tiif  .dk  fi  nS  poceft  fiimerc  per  oa  Iblum  cdmilce  cS  bro-* 
mo  cauli*>aui  bltiiMut  matrum  vtolarum.ltletiS  fuppo 
lla^  per  clyilcr  folura.  itf  pora^  patient  in  tina  olei  &c.vt 
infra  de  colica  ex  rciAione  facum.dlf  lu  ibi.  Docet  tame 
Auic.in  hoc  cafu  dare  ptiulat  debdelboaut  gluten  albo<' 
rin,lcd  talia  n6  ftint  multum  tn  vfu.  Dal  tfr  i quibuTdS  ter 
betina.cafia»  diacafia  fifrulam  ca  odore  turbith  & hmot. 

Ec  ponunt  quidS  modicum  de  lc2monca»  fiuc  diagrydio. 

Si  vero  fuenne  cum  hoc  figna  caloria.fiam  clyneria  cx 
decodlione  matrum  vio  larum, mahiarum>  fpinachiarum 
cum  oleo  vio.nenupharino^dipcgalbtKC.Iif  per  ot  deco 
dbionc  harum  cdfitkra.  Centrum  galli  fiuefclareacome 
ftaaui  fuppofica  eft  vltimum  in  icnclmo.  ^idam  vcia 
nodle  palkialuit  tenefmum.lubito  decem  vicibut  recepit 
virgS  pallorum, fiuluam,pUtagtr>cm^frcfi  bullire,^* 
inde  recepit  lumum&  liberatus  luit,  ctnotaafrequen' ^ . 

ter  plut  valet  proprietat  occulta  ^mamfrlla,w  ideo  ara 
uiu  CMIUU4  *ftsp  M> «. M...»  medicinx  d^c.confidera  cum  mia  argumemit.red  ifi  cum 
Hgoa  vtrobit^  cdfimilta  tunc  Tuppofitit  uniuerlalibuaidi^  potet  non  defillat  rationabiliter  procedere.  Poli  Tcliub'  P^^* 
fcb.noncxifrcnte:auc  vefiigtoahquo  calorit  ,pcede cum  nemtnfirmitcr  (S^qiatcrindietnaquadecodbonulemifi  .5 


VAofitatecarminamilMit  d^cxierminafNibua.  collyria  in 
hoc  cafii  maxime»  Cdfrruni  in  boccafii  potenter  trochi^ 
ici.Ralu.ix.  Alaumro.quorum  deferiptio.  ip.le.iulj^tami 
a^f  tanifi  1 frxraculi.ana*  $.vi.ameot.5.ij.  r .opn<5>i)* 
rniaefr  ponere  H.3.i>ad.^f.(eminicapii.).x*fiant  trochis 
lci.pondua  eft  aureut.l.(S^adminiftrfrur  cum  rob. vcl  fy. 
velfucco  dccifontjt*&huiufinodi  multum  cdmcndauic 
Placentinus.  Item  confrrt  confrdlto  de  fiorace  ciurdem. 
ilbcafiorei opif^fiariUloracis  Iiquidetfr.iufqusami  nigrii 
thurti.ana.5.i.mcllu  quantum  fufiicu.doltt  ena.5.red  oO' 
cacplecuriuteftminoraredofim.  Qubdfi  contingatt^ 
dolor  non  frdetur  i A patient  frcqucnicr  afccllei:&  nibiJ 
cmiuathoccoliyriumcrft  mtrabilc.ia*  ihunt  licp,  ccif, 


caoiomillae«m<liloti,tafri  barbalsf,aiiKos>aocihi  impo« 
natur  collynum  hoc  c^fi  ute  de  quo  fupta.ip.croct  licq,  ^mte» 
thurti»myrrhz.ana.5.).opq.^r.6antcollynafrdacdolo' 
rem  fomnum  prouocat  qut  (omnutefr  maxime  prouoeS^ 
dua.efr  emm  ex  meUoribut  rebut  ei  qut  patitur  fiuxn  Auf. 
veincanonibut  fupra,&  tu  confidrta» 

Dej!ioif  conongentere  mtdicina  affum/ 

pta,  KMbricd.  XJ, 

ACcidii  fiuxua  vetrii  ex  potu  medietns  folutius  To 
lutmx  tribus  ex  caulis  generalibus.  C^rfi  phma 
fumitur  ex  parte  dilpomioms  corporis.  Secunda 

ex  parte. dtrpofitionis  medicinz  ipfiut.  Tertia  ex'part«  • 

gummi  arabict.  ana.$.l.opq.$.ii«&DC  collyria  SC  fuppo'  ciui  quod  efr  eSe  vtnqi.  Bx  pane  quidem  corporis»qua 
mmur  cum  cautela, vc  liipra.  i3  in  corpore  efi  multum  de  materta  pofica  in  necefritate 

C V R A .0  ex  violetttta  contigerit  medicinc;qua,rcf'  ad  Iluxo  vc  cum  iS  natura  tneepem  operan.&  datur  in  me 
licet relcquifmedicihpremanlcntu  inexcremitaicfidierit  dicinafoIuiiuaabignorStibusafianiibusante,&  medici 
ilue  aniiaut  mala  complexio  caJidaminc  intentio  erit  ab<'  vuupcranc,^pfer  quod  debet  medicui  cile  actencut  q>  u-  Altiden 
ficrfio&remoctocsuicumclyllerfautalttre  abftergen^  leaadmona^rcilicet,d(cat  ficocingatlucn^eramram  ttu,  vel 
aeivt  vcrbigratxa.cuaqua  hordei cxcorttcatt,uiccllo  ouo»  ofidereex  fr  eaonc  nd  de!  pharmaol  ordinatu  & huc  cano  afianrtu 
rumreceruiurad^modicozucch.  IiemfirufpicaS  derc#  n<  habeat  c5tinue,mtdicua  mfri  qn  dabit  folunua  aliqcf.  Iperitia 
ounemia  humoritcholenciaddcolcum  vfo.fi ^excoria  cdtingit  in  aliqn  materia  non  mouec  ante  roedicinS,  led  notatur, 
tionciadde  adipem  renum  captarum.  poli  & exuberate, qcP  male  potuit  edpreh^dere  medicusi 

fi  extimatur  illic  cile  IblS  roaJS  complexionem  cali  & ideo  cdfidera.  Icc  & hoc  idc  cdtingtt  4>pier  debtltcai^ 
damimponeo!eumro.vigoransanumlaxum.Iiiinunge  mcbro9expulfioms in recipicdo  abaliismcbris  fupfluf^ 
locum  cum  olei  roCpartibut.q.&  adtpc.par.|.&  i^nna.  tacet  q femp  ad  mebra  dcbtla,aut  ppter  debilitate  iplbiR 

C V R A fiaccidertc,ppteracuttatem  clyfrerium  aue  fnreuocdo^priashuroidf<atea,au(qutaillr^iafiumpfii 

rocdicinaelt  denumero  illomqui^^hibenf  a pharmaciq 


fijppoli  torq.  Similiter  operare  cum  abllergemibua  remo 
uennbusacutcatemex  embrochis;frcellatiombua,rclsio« 
mbui,vngucmis>&huiurraodi.vt  fupra. 

C V R A 12  hsenijspccr  cibos  acutos  lalfot  ordina  re» 
Mmcn  ad  edtranu  pdti^  confilila  o^rare,led  de  hit  infra 
racim  ad  plena  tn  de  fluxu  catarnet  in  legenti  rubrica. 

C V R A Jntcnefmomendoroqurelt.vcfiipracxficr 
core  exiccaio  ^pcedendum  cll  vc  fupra  qua  in  Redemi  ru 
brka  de  excoruttone  tnteft inoip.di  infra  de  aira  colicp  ex 
ratrioiK  %cuffl.nS  cou  imAio  debet  clfr  ad  mollificaodu 
€oeces,ad  amplificS  Jum.  Sc  lubnficadum  vi3  ipfarum  cu 
rebut  ptngudxM  viKrcuofia&  maxime  non  exillente  frb. 
Rd magis flgno  frjgiditaiisapparenre  ctiSinhoc  caliiad 
olidum  de^atibuf.  Vcj{i.brodi)  pinguia  galh  deaept<' 
ci.g.xq.  (alia.5.ii«oilet  ancthini.f  .q.dc  fpica.$.  >.pihguedimt 
anacia.^.).  f . Icfcduemc  clyller  fr  illum  ex  decodlione  ra« 
dicnimalthcaeAftmimim  eiua.  fi  clylleru  hatenon 
mouA  impone  iterum  cum  aliquo  acuente,  vi  cll  lalgcra^ 
maaucal^dcanrtfca,  Itepcrosdamollificariua  vtiua 
pingue  gallinae  cum  modico  zuccharr,auc  Icuidecodlio.' 
Bc  caulium  cum  didloiurecx  camibui  pinguibus.  Item 
4k  oleum  oliwiBB  chnin  vomtmu  odonfcruin  cua 


cuiufmodi  fiine  corpora  debilia  aui  cbolcrica  multo.  Se< 
eundo  principatr  ex  parte  pharmaciae,  aut  ga  ell  de  labo/ 
riofr  foluAibua.pungfr,mordicas  orificia  venaru,  aut 
per  eS  maU  edpUxto  acquini  corpori,aut  qua  aliquid  dc 
rublUtia  eius  remanfii  in  uiliit  llomachid!  imefiinorum^ 
aut  ga  allumpta  fuit  in  multa  quStitate,  auc^>pier  quaitu<) 
te  mala  venenolam.  Tertio  principarr  ex  parte  eiua  &c« 
ell  error  tn  regimine  ex  parte.f.rerum  non  naiurahum.  vc 
quia  patiens  (c  exponit  Mgori,  aur  moiui  inordinato,  vcl 
£bitf  comcllfoni,vel  potui  routio  vcl  huiurroodi. 

S 1 C N A demonllraciua  exipfa  re  manifrila  Tum. 
dc  de  prognollicis  dicatur  pro  nunc  trh  qi  nifi  fuccuratur* 
ducit  ad  excorratronem  imefiinorum  quamioqi  ad  mor» 
iem.&  pro  his  vide  infra  de  figni»  cholertca. 

C V R A . In  btnSi  autem  fluxus  cura  fex  funi  canonra 
obfrruSdi.nota  cp  tres  fime  can.magta  generales  glioc  or«. 
dine  fum  pratfcicSdi.  Primus  debiltiare  virtute  medici^ 
D9t,phibere  mordicaciooe  venenofitat^  eiua.  dC  eS  de  cor« 
poreexpellere.  Sedadiurrfio,  d^exctracio  mediciniead 
cotrartum  fluxui  fi  in  corpore  renanfit.  ■Tertiui.frdeno 
agicatf  dia  dC  Ubonofi  mocua  frCli  k medicina  «n  corppre» 
Pradlica.S*  DD  Quarcua 


TraAatus.  VJ. 

Q^tariut  eft  canmfiu  mfbrotffespufnonit  ctor/(^'ot6 
veiurum  virtutct  coadiauarc><SC  partrt  conftnngen,&  hi 
quacuor  rcctpiunc  cSai  gAalem  Tc  rocam.  Qiitnct»  tfk 

confortare  cor>dCaUm  cuni  dcUcfiamibut  cordulibui.& 
hic  quincttt  cu  prsdi^it  coinplec  pnm3  cauCim  generale 
fm  Te  totaro.Sena  intentio  debet  elle  cortetfiio  crrori«,61C 
diTpdnu  malarum, qu;  confecuc;  fune  ad  eum  partim  cum 
«ntemiaibua  di Jcis.pariim  cum  alrjs  luu  pofitia  rubricia^ 
vc  ipCi  eaiga  dirpoucfo.  Septima  a qutbufdS  addituri 
cft  Mcl^.in  Tuo  de  conrolacione.imemionc  ccrtca.tertio  ca* 
pitulo.iS^  eil  ingroHatio  Sc  inrpiflatio  maienae.de  qutbua 
ommbu9  paritculariiertnfra  liatim. 

PRIMA  fiKentio  compite  potu  aqu^calidfOmpli 
cii.tpCi.n.lauando  educit  medicmSde  corpore  debilicac 
tiuavinut?,&mordicaticnemprohiber,&  vt  AutcP.i^ 
tmii.de  cura  eiua.Bt  bibatur  aqua  calida, & proprie  cum 
adhzrvt  ex  fubdamia  naedicinx  aliquid  inteilinit. 

ctemm  tranAnutat  audaciae.uf . id^  Mcp.&  Gal.anegato 
capiioc  & in  noneft  in  tifu,led  damuiaquS  hordei  excor» 
cicati  cum  modico  zucchart  albitlimMui  aqu3  Icuia  deco 
dlionif  cum  sucebOj.  fi  quxrhnus  abfierfion^  magnam 
nonextfiente  calore  £tur  aqua  tneUi»,ettfidtvmtrifcum. 
Item  brodiura  puUi  macri  cum  modico  zucchart  albi  aot 
ru.^m  alum  6c  ali3  intentionem  quidS  cum  pafiutis. 
fi  incemio  fuerK  magis  ad  refrangendum  medicinxacoini 
cem  q ad  deponendo  tplam  de  corpore  nunc  dabimuepiA 
gue  brodium  pulb.iuxta  lUud  Auic.quarca  prtmi  capi.9* 
Et  oct  res  que  frangunt  acuttatem  glutinofitate^d^  letufica 
tione,&  uentoiiraic  cum  qua  efi  dulcedo  ad  hoc  coieruiic. 

Item  etfinon  fit  ita  domellicum  dari  pfit  oleum  co#f  ut 
amygdalarum  dulcium, (ed  maxime  c5fert  vbi 
remotio  fui  dum  efi  in  fi5  propeer  veniofiiatf  /elt  tamen 
Auic.remediumtnpnncipiodatum.  Ii^valetad  hoca« 
qua  Uifluexitntflionisclialybis.  Itr  muciltagmes  prylcj, 
ctiomorum,ptroru,)&hm5t.vt  dando.^.vi.aqux  hordei 
Cum.§-i.f>aut.ii.mucilbginisauiconfimilium,&  debent 
ifia  dari  in  bona  quaiitate, dando  vnum  pofi  aliud, & ma 
xime  dadodome(tica,vnde5fpcr  coti  diem  aut  no^m 
debet  dariaqua hordei cum zucch.di^  bibatad  volumai? 
bibendo  vnum  cyatu  magnum. 5.vfn. vel  circa  pro  vice, 
cum  in  prinapto  ego  non  bii  ventus  dare  vnS  phialulam 
inquit  Mefue  de  c5rolatione.cipcculo  lecundo.imrmione 
ieftinandu  cfi  enim  medicini  talem  a corpore  expellere  tb' 
co,&crus  virtsbangere,&  illud  quod  aggregat  hat  duas 
intemtdes  efi  potut aqux  catidx  ex  qua  hora  pofi  hori  bi 
bai.  C^pleturhxceadcintentioin  deponendo iftS cum 
ftypctcitc5preniut9,vt  dando  fiyptica  vt  citonia>macia* 
m,pira,(Schm5i.vnde primo  demur lauatiua  abfierfiua 
deponentia  medicinam,&  fi  opus efi  refradlione  acuitaiis 
ttuf  demur  deinde  conglutmob , pii^ia , 6c  vitimo  per 
duas  horas  pofi  demur  hxc  comprefiiua  fiypcica , & 

Ri's  fiypticts,&  odorantibus  cibis, & non  ^tur  acutu  vi* 
ni,quia  ipfum  non  cduenir.Inquit  loanniiius.  Aqua  latftit 
caprarn  cum  melle,&  pauco  fale  efi  mundificariuum  bo> 
num  expellens  omne  vefiigtummedicinx.  Ethtc  dilig? 
rer  attc^<;p  fi  mordicatio  fentieiur  in  imefiinis  debes  fuc 
currere  cum  clyfieri  lauatiuo,abfterfiuo , mitigatiuo  do  • 
loris  de  quo  in  ^demt  rubnea , Sc  (ppe  de  dy femerta . SC 
pofi  ipfum  debet  feq  fiypticttas  de  qua  fupra  allegato  lo' 
co  & infra  fiartm.Item  conferunt  rrlfiones,embrochano- 
nes.vt  tn  prxced?ti  Rubrica.Confrrunt  flyptica  exterius 
applicata  in  modum  epnhcmatisaut  emptafiriaui  huiuf* 
Aiodi.ex  fngidis  fundo  ftomachi , aut  vemri  fiib  vmbili* 
co  qux  funt talia  habes  in  prxcedemi  rubnea. 

S ECVNDAM  imencioncperficiuntgfialiter  ota 
moohaiSC  diucrictia  maienam  ad  exteriora  a viis  intefii 
■torum  quf  eanon^ficgflalS  complent  Grpt{  particulares 
smemiones«Prima  eftadraintfiratio  batneorum.Sccunda 
tricauofMim*Tcna  pcoiMOMiuo)  (udoccQrjQ^u  diu<* 


' Cap.  XVI. 

reciconim.Quinta  vomitiuorttni.Sexra  veatoCmm  .8«^ 
peima  ligationum  doloroCacum  extretnitaiuoi. 

Pro  prima  fiat  balneu  aqux  dulcis  ilia  aquali  calidict» 
ccapshensporosi&macenSadcJUTa  irabeos  cdfornium 
<u  Kbusapcrtencibus,dCinebra  cdfortbibus, qualia  fune 
camomilla,abfimhia, maiora  na,aoeihum, melilotumi 
lucitri4^  hmdi.vfi  Mefi.allegato  capitulo.canonum  ta 
tio.balneainei9&frfcaaioi)esrumad  hoc  cura  magmdC 
beneficium  c^ax,fpale,dc  proprie  ai  aquis  dulcibus » 6c 
per  balneum  imeUtge  eiia  fimicupiu  attuig^s  (iipra  vmbi 
lica  pcrduosdfguos,ccdebee^iensrudare  mbalneode 
quo  cdplememo  tene  fi,  paties  no  pofin  ingredt  baloeu 
aliqua  l^cialicauCi.ruachabcanffpoogix  magnx  infti^ 
indiwco bainco,&cxprd]^  calide apphcltur  amCtelccro 
vfq|iadfxraur,vel  pannum  kneum  qoadruplicaiimi  tnfii^ 
fum. vt  de  fpongqs  <Sc  retttremur  & n5pctmiu&ur  infitgr 
dari3^  hoc  remedium  maxime  valet  in  principio  du  nU' 
cena  til  tii  fluxiuHx  quo  parci  qi  errant  qui  hoc  tfpore  ad^  ^ 
miniftra(fiypcica,5ccauliicftinproroptu,iedcu  macerih 
fim  em  Buxa  et  diucrC^vi  quia  fit  corpus  mundifict  ' 

cum  a &?perfiuttaiibos.cuDC  dico  competit  admimllrg» 

CIO  fiypticorum.Bx  parte  epnhemat«ai,vodfomr,cinp(h 
lfa'oru.i&  hmdi.df  boc  voluit  quarta  primi.firpiiocapiuiU  , 
lo.cum  dixu,quu  fi  cibi  necefie  uteric  fio  ipfius  imcfiinis 
fupponrrc  cmpliti  et  hordeo  fra^o,<5£aquis  fiypnas,bc 
<Sf  (iinilticr  ex  oleo  de  atomis, et  oleo  de  mafiice.  Pro  le* 
eunda  fiat  fricatio  brachiorum,&  coxaru,tSu  ctun&faciefi 
dofricaiion^pofifncation^inapicdoalcui  venintdoad 
fonf.vt  tolerat  patiens.Bt  fiib  ifta  cdprehendc  IrgatiofMfe 
dolorolas  qup  magis  diuenunt,&  pnt  iuuan  fricatioib^ 

«c  fortioribus, Ita  tn  k fupenoribus  incipias  ligando  ad 
inferiora  brachiorum  difiendedo.vfi  Aui.Cumergo  veA 
chs  purgatio  fupeiAuic  liga  extrema  rupcmit  erinlctius  ct 
incip«asabarcelbs,rt  inguinibus  defeendendoab  ein  Ek 
pro  tertia  fubdic  Auic.Bc  fi  potes 6ac  ipfum  fiidarc  m bah. 
neo  aut  vapore  aqutt  calidxfub  pannis  fuiscapite  exee* 
nusextratfco.vnde  balraumauc  uapor  fitaqux  fimplici/, 
aut  ui  aqua  deco^  lincapcrxncia  de  quibus  pauloame  dl 
Jlum  eft , & fiat  abllcrlio  ilidoris  pofi  abfierfionem . vt 
melius egredipoirii.pofiaucem  fudorcmadimra  exhibe 
fiypiica  confonamia.  vt  fycu.de  myno  com  aqua  planta 
pfnit,auc miua  cnoiuoia&hindi.&aliacalida  fiyptica; 
n calidiatS  non  timueris  de  quibus  de  dylcmcria  ex  phle^  i 

gmaer.vndeAuic.CunqMiuiltumfudauenc  confiriifiiua  j 

ci  ad  potandum  da.  Pro  quarta  da  diuretica  qux  diuee«  i 
tunc  roateri3,fiC  minorant  fluxum  iuxta  illud  Hyppo.itnl 
Aphor.vnna  multa  fitcefius  paucus,  vade  dcUir  umu  fiib« 

Ille  album  cum  aqua  diuraica  lymphatum,  vtcum  aqua 
fpirgorura,lupuloia,brufa,foemculi, capilli  hm5t. 

nam  lacit  vinum  materias  ad  hepar  uelociter  penetrare, df 
ad  vias  vrinp  pcruenire.  Pro  quima.inqtiic  Auic?.aU^* 
cap.de  id  quod  in  reiinC-do  fluxum  iuuai  efi  vt  vomitus 
^uocetur  cum  aqua  calida ,dc  eius  excrema  in  eS  mittSnir* 
demodo  prouocandi  vomitum  dede  vomuiutshabuifis 
fupra,xin.cap.rubrica  de  uomitu.«  lu  ibi.  Pro  frxta  uc> 
ro  applicemur  vemofx  fub  hypochondrqs,de  tn  vemre 
circa  vmbilicum  in  Iateribus.d^  circa  lumbo$.df  circa 
rene^  Profeptima  fufficiiquod  du^um  efiin  compte* 
memol^ndx.  Faciunt  nommili  ordinem  tn  applica* 
lione  harum.QuoniS  incipiunc  3 fricationibns,  dnnde,^ 
fiaiimfaaunt  ligaciones.Deiodc  applicant  vemolas.  De> 
inde, 'veniuncad balneum. Oandead  vomitnm,frd  quia 
corpora  ira  ira^rino  pofiuntrefpetfiu  balnki  non  credo 
inconuenircpofi  vtmolas  bcerc  vomituro,  nam  ipietu«* 
uatiuus  cfi  valde,  vt  fupra.  nam  ficuc  fluxu  fluxus,  ita  de 
vomicus  vomitu* vt.xv.Aphor.vi.fe(fiionM,a  longo  ahii' 
profluuio habito,  fpomaneus  vomitus  luperuenieiisnaor' 
bum  roluit..de  MenalJcgato  capiutlo.dam  deinde  prouo 
auttuoKoiifidcnu  > 


Tmiua 


T 


Dc  xgritud,lntc(linon]in. 


zio 


' '*r  B RT  I y S ctftOR.c9plccurcuiaredann^utaBi«  - vniusanmcumnMft/cefiimpcS  &modiroB*^lt*Aiiir<r. 
taiionclaborio6(n.  vtfimcfommj«,& qufts.  vnde.uiij*  Itf  valet.it.mafticts.$.iff.&  detur  cum  ruceoctioniorii 
Aphor*itQ>ScAionie.Cum  biberit  quit  Ixleboro^ad  tao*  vd  r^.roymno  expdlit  reiiduum  medicins  viteute  fua 


• tionei  qindf  corpoip  ductre  magit  ad  fomnot  utro, atque 
quietem  mintit»mdicatautcm  nauigatioturbari  motione 
corpua.&fctfa  primi.cap.dehtsqu«exromno,putmnt. 

• fomnut  oct  iortea  retinet  e»aaonet.&  iterum  idiex  noftrr 
•neod^k>co»Cum  votuerit  magttheleboip  ducere  mouc 
corput^t  vero  (Ifterc  (bmno  taceto, n6  moueio.  Ege « 
nt  iu<y  inpSnitautinbaciti  fiibano  potito. nam  nontb' 
Ium  motutad  afcctlS  eft  caub  fluxut,fird  fyncopit,et  mor 
tta,vt  fecunda  quarti  de  cauOt  mortit.  Item  habeat  etiS 
quietem  memit ne  irttur&hmAt  gaudeat ,audiai  cantilc« 

‘ naf,Ibnotfuauet,dele<fiabilet,&huiu&nodi  ^ctboabfei/ 
neat  vt  poccfeaitcma  femper  debilitate  SC  fortitudine  uir^ 

• tutif  (lolo  dicere  cum  MeCtnquu  alkgato  cap.cibi  autem 
Si  pofut  in  dirpoficione  hac  omnino  retlnngMi  tum,  niti 
lynropfm,d£  cafum  vthunt  timeat^dduot  eram  in  agita 
tfonem,d^iH>n  minuunt  tup.fluxum. 

Q.  V A R T V M complent  hf  c tria  redolentia  feypci 
caneta^  pororum  conftipation£,dCcoadurahonem  ta* 
Ctemta  qute  ad  extra,  Sc  per  intra  adminitiran  potfum , Si 
■alia  funi  medicinalia, &dbalu,dif  potabilia,  de  quibua 
per  ordtn^  dicendum  incipiendollmcdictnalibtit.  Et  prt-» 
mo^ nmpUcibuf.dcindc  defccndendoad  compotita.  In* 
qufence  Auic.xvi.tertq.de  cura  fluxus  abfolutc.  Cdt^ad<’ 
satnif^s  tnedianas.mc  incipe  cum  tlnguUrtbus^  tim* 
pltcibut.  n vero  n5  valent  tunc  tende  ad  copotita.  Et  ha  ^ 
rum  quaedam  feigidx,qusdam  calidae,  Si  omnes  ad  tic# 
cum,&  feyptfcum  decimant.  Frigidx  (iint  balautli«,ro 
Ci.flot  eius,tiue  ancera,  hypoquitlidos,  fpodnt  3i  propne 
aiTatum,&  cdditumcum  camphora,tamanrcus,  granata, 


c6pretstua,(9^feringu«  Xt?quta  poti  fuperfluam  eaonem. 
remanet  thgiditaSjdl:  multiplicaf  vencoflias  molcTcans 
hinc  ponS  cTedluartum  Mef.nobtle  ad  hoc^p.aUe.  cuius 
initm  ale.Br  ex  eis  ^ elegimus  nos  etl  ckifluanum  hoc  ex 
inuftione  notlra  mod  abfcindit  Huxu  ventris  operatuooe 
cacartici  cu  flgninctttombus  fetgtdtiatis,  & coniornii  vi* 
fcera  Si  calefocit  ea.  vemotiiares  quide  dilfolutt  Sc  carmi« 
rai.Ruxum  quide&ventotitatc  hscmonhoidaru  titht.^ 
lignialoct/picx,gaIltx  mufc.cypen,  calami  aromatici* 
ina.^tf.ctmirn  carmeni  infutl  in  aceto  dieac  nodle^  tor« 
refodit. ).in.femtnis.porri  torrrfodct.5.1.f  .embilicoru  intii 
foqi  in  aetto^deoniorom  sfus  fiicco.  j.ij^granoqr  lutlurcT) 
iorrtfodtoru.5.vj.granoru  pQtIittaru.$.v.  granofO  myti^ 
ttitoip  ticut  alcohol.).xv).balautlian),ariilaru  adulhuii 
frudhis  tamanrciJina.$.d.  f .ameos.$.iq.iere*oIa  fleue  aleo 
hol.&  trSganf  draqua  dtomoi»  antiqua , aut  cu  squa  gra^ 
noqt  myrti, ddcxiccenf  .deinde  pmitttexfccari  fop  vafe  ui 
ircaio.«iier6teranf&inuolu3tur  inmiua&rtc  doris.5. 
irj.cQ  ry.dtonioip,aut  myriino.  lid valem  elediuaria  tly 
plica  decUnamia  ad  caltdu  rupertui  dedyfemrrta  potita. 

It£  trochifd  ex  qbus  lUnt  vliimi  iuuatiui  irochitd  Mef. 
fctfocafualteg.cap.dd  fpSltter  ti  fluxus  fuerit  chronicus* 
i|e.bataulltarum>corttcum  glSdium  in  aceto  torrcfodlof^, 
fumach,  granorn  myrti,  hypoqut0idos.ana.3.ti.  ctmini, 
carmeni  torrefodli.&  gallarum  infotariim  tn  aceto  lor  refo 
dlaru,capitum  granaioi^.frutftus  raminfd,  madt,  xylo« 
•loes,galliyaromaticp,matlicts,rpicf.ana.5j.rrminii  ace 
ior^,gumiarabici,boliarm.granoqi,paiXutaru  lorrefodio 
rum.an.3. 5.con'Sdroq(  intutorum  tnaceto,6d  terrrfadcom 


snyrnis*&  huiutmodi.  dequibusfupra  de  dyfemrria.  Sc  j.rf.flSt  trochird.5.).cum  vino  ponnco.&tit  dotis vnius 


tu  ibi.  Ex  calidis  quoqi  fum  grana  nafeurtij  ilDiii.  vnde 
Auice.tirj.prlmi.vq.cap.Bc  exeo  quoqi  quod  expereiim 
cft  vc  grana  natlurrq  pondere  trium.5.  fumamur  totrefl* 
am.deindeinadop.i.inladlc  decoquamur  donec  coagu. 
letur,A:ad  bibendum  detur.rfl  nanqivltimiim.lieadidd 
tpfum  correfodcum,&  ediemum  datum  ll.3.ij.vrqt  ad  tres 


cum  miua  cironioqi,aut  akorob  ilyptico.VbiurtoBiem 
fluxus  cum  tignis  caliditatfscduemteIrdBariu  tale  MeC 
alle.loco.tp.granorT)  myrti  tritorum  ticur  puluis.3.xq.ro. 
fpodn,fumach,tandaloip  alborum,baIautliarum,  gurnmi 
arabtcf.an.3.i. f.granof» granatorum  aceteforum  adutlo 
rum.3> vq.conandri  infoti  inaceto  A'  anatt^.nq.  ferninti 


<umruccodionioqt,autmyrti.Mef.a!leg.cap.Ciminum  acetoff .plaraginis, feminis  rof.an.5.j.fiat  olamhoip  bona 

" ' " • - ' " c5iritiodl:frangar^cum(uccoagrene,veldiruccomyr 

ci,&acetr,&extccenf.  deinde  tnuoluanf  co  mnia  fodla  ex 
tiicco  dtomoi^A  aceio.&  titdotisab.fi.vfepad.^cum 
miua  ciromoqr,vel cu  ryr.myrtino.uei  aliquo  hm^i.  Ad 
tde  wlec  trochiici  de  fpodiocu  femine  acetor^.  ItPdeber 
betis  et  hmdi.de  qbus  fupra  ad  plenti  de  dy  fentena  inretli 
noip.$ia  habes  timpliciadircdpotita  multa  4>rcnfe.cxqui<» 
bus  aut  timui  aut  dtuitim  cdponere  poteris,  vcdifpd  ipfo 
reqrtt.d^  hinc  li  multiplicatione  remedtoip  (upfedco  aiirn 
toc^rndyfenieriaimctltruIihiitlicopioruB.  Quibus  tic 
pofepotitrs  ad  cilxilia  5;  potabilia  cd^feedo. vnde  in  lali 
fluxu appartcfbus tignis  feigiditatiscdpctunc  cSdira  ex  tu 
mach.atn  myrto  cum  cinnamomo, micr.dL’  hmdi.  Sc  bfc 
nolatur  rumachia,d^  mynta.f  tf  ritura  eltxTi  codu  in  bra' 
dio  rarnium.lt?  gelanna  cum  fucco  agreflefodia  cu  cinna 
momo>mace,garyophylF.tSf  limoi.lieapparetibustignia 
calidiiatiscducniunc  iliac6diiasblqirpebusy5f  breuiier 
omnia  q de  dyfemcriacholerica  imellinali  fcnpia  funi  ex 
parce  cibi  Si  potus.dd  tu  ibi.  Itcetlo  at tccus  cp  ficut  ifta  5 


atlatum.matlix,flonix,cortex  ihuris,ameos,anifumatTa 
tum, calamtia,Uudanum,atramemum, coagula.  Et  multa 
calia.dequtbusadpleniiindedyrrmrrta.&rutbt  Et  fo' 
to  tp  ex  hu  qux  didla  fum  excellemrora.  SC  magis  appro' 
pnSturefltdhbusyd^resedmuniorinqua  aggregant  mul 
es  ex  tmetiontbus  rememoratis  rtl  roailtx.in  eo  enim  HI 
vtreus  partium  coadunatione  focics,«Sd  cofoitans.  Mef.de 
cSrobcionc.allegaco  cap.Conandro  vrereqfl  visitigrof' 
iarenuteriS.A^expurgare.Et  ltnotigillato,fenguinrdrac. 
mSdoexcortation?e%  crcdts.S podio  quoqi  quando  vis 
‘ florem  fedarc  pungttiuum. Ach3cn,carabc,quando  v»s 
ferdare  fluxS.dl'  fucco  barbx  htreinx,  tiue  hypoquitlidos 
quSdo  venx,ddalix  vtx  Isxx  refondunt  marmSad  intC' 
ftina.Exadipibus  Iemperm3ximehircino,caprinoinpun 
Auris,&excoriationeinrellinoriim,&  mordicaiionesoiu 
mucfllagineptilq pellendo  retiduum medtcin». & vlii' 
mo  vtere  tlupefodliuis  tlue  narconcisad  inducenda  fom- 
numadmarrnerum  ingroflacion?,5Jearum  acuitatare* 
tnilsionem,dcad  immobilitatione.  di  hoc  quando  Hlin 


<lerperatione,&inmagnixcauns,5:iimorotis,5iqfl  aln  fliperiusdatacdferamyttapcrinfrriUBadmimtlraia  vnde 
sion  c6ferunr.de  qbus  in  coplemeio  fcptimi  can.N6  reme  clytleria  abtler fiua.di  potlea  cdtlridliua  vt  de  dy  femeria 
snorarafum  hocloco  plura  timplic*a,qm  plura  i9  habi'  .adlumetladmimtlraridebft.Icrdf  phtb?i»  excoracKV 
* ta  runtdedyrrnreria.i^iuibi.  ExeSpoiitisdi  etl  mira*  nemcumadipibus.lir&mmgamia  dolorem.  Ii?cC£e* 
btleinungaf  tlofnacbu8oleorof.tttcalfdo$cum  patiens  ruiitexceriusapplicais,viepitheroaia,cmbrochf,undl»o*^ 
patipotefl. detndeafpergac  hocpoluere.i^.msfti?is. 5*ri.  nes,emplallra, Ahm5i.dc  dyrenteria.  hednoiahic^h 
' g3llixmurc.3.f.pur.ro.rnb.3.q.i.  Ad idcm.qr.dragaci^  principiofluxusdiruperfluirttisincorporexQlde 
ti,aflifi.ana.3.tif.vfep  ad.ifq.«k  decoque  ca  bAe  dtilci  Sc  * vitanda  funi  tly  prica  ad  extra  applicata.quonia  laliofom 
bibat  etl  luuatiuu  valdequodptulo  amem  timplictbus  cauta  cdprefeidnM  A: expuitionis  maiorum  AipeiAuiiaiS 
' feripeg  HI  de  ntftufcjp  A rtl  lUzutfhMfiro»  adintctlica*vbtueromcmbracifeMinanua^i9inMsria 

' ^ ^ PradUouS*  DD  ij  fluxa 


TnAatusl  VL.. 

fkwa  tSCet  ttC|l|^nuxu^ddcrcnt  Uxicaju  mnnbrtt  SiU 
jdtattSf  4cbi1tt)B  coiuemiux  li^a  bene  cooipetcrem.  Sc  lu 
bene  aduerte  ad  hoc  quoniam  cft  contra  lUoa  qut  ftac^  k 
prtncipioadextra  applicant  ftyptica. 

Q.V.I  N T V S can.cumdeicdlIcdMtt,&corc5for 
unubus  perficiac.&  hoc  fiet  cu  debito  regimine  ex  pane, 
Icilicct  reru  noo  cuiurahum  loce£«uiqc  MeCin  domo  tem 
perati  aeri i nd  bigi di.bigua  enim  claudit  humores  ad  ta ' 
tenora, ne(^  calidi.reft>luit  enim  calor  et  debtbiat»lii  tam? 
paru  delinam  ad  calidum,  vi  quarta  pnmt.|  cap.&.  vrj. 
niddlet  voluntas  ad  diucrtendu.  declinet  ettS  parumper 
ad  ilccUydl^  Hi  bene  redolens  exbigidis  ftypueti,  dum  no 
iic  im^io  ad  diucrt^m  cum  iudore  3C  hm5i.abi  & po-' 
cus  (inc  cordiales.de  quibus  fupta.x.cap.fimdtier  ftu^nc 
ex  parce  exercitii  ^lecudf  aliarum  reru  nd  nacuralium^ut 
omnia  animS  lecincem  Sed  nota  couus  & H dc  foLuiO' 
llu,bic  th  maxime  viundus  cft  raiiqu2  rea  pcrniciola.  , 

S £ X T V S cah.perScit  culuaq  poduluminRu' 
bricu  de  dirpoiitionibus  coting^ibua  in  ipfi>  fluxu.  & tu 
•dcasdoportueric.  Gc  pro  cdpkmenco  oportet  plurima, 
ga  quindecim  videre, qm  capietur  narcoticia  rcnHis  mem 
brotu  (lupeficiftibua.  Et  primo  an  in  principio  fluxu  fu 
perflueme  narcotica  hic  cduentam.  $cd'o  qu;  funi  corre 
dliua  urcocicoqu  Tertio  an  (uppoluo  ^ applicari  pof* 
fint.an  fecure  applicene.  Qiiarioan  no<fte  vel  die  exhibc' 
n dcbe&.  Q^itmo  an  ftonucho  ieiuno  vel  cibo  cxifteme 
aneo.  Sextoancorponbushumoribusplems  cduenianc. 

Septimo  an  corporibus  impuris,^  ctcochymis.  O^a 
uo  an  diebus  cdtinuis.  an  Iicrpolaits.  Nono  an  opcratiO' 
nibua  fpualibus  noceSt.  Decimo  quJlta  quAiitas  fit  dada. 

Vndecimo  an  tpe  morbo*  aui  accidemtu  exhtbcda  fint 
■n  ante.  Duodecimo  m qua  (ubfiacia,  an  tn  liquida, an  in 
cSflanti.  Oedmoieriio  an  imcrujs  an  exterius  applicida 
finc.d:^  p intenus.an  rekrac  per  Aiptus^an  per  inftrius.«S(/j 
per  iokrius,an  per  clyfiena,an  per  lyciniVu  Decimoquar 
co  an  fimplicia  SC  pura  appiicSda  fint, an  rrbaifla  com^ 
pofica*  I^cimoqiiimoan  fcribenda  fiue  poniinSda  (iiac. 

Pro  primo  ponuiKhxcoaclufiones.  tn  principio 
maceria  exiflente  in  fluxu  3c  multa  non  c5petum  narcoti- 
ca. <pba£,  qm  talia  ingroflant  <5c  immobilitSt  materiS.  vfl 
fic  paulacme  c5gefia,d^rctfta,d;£a^  multa  valde  natu- 
ra grauataeS  expellit^C  fic  fluxus  ex  multitudine  maccrirt 
au^  cu  vcfiigio  c6gelationis  Si  mortis.crgo  pro  ifto  eh 
MeCatlega.cap.can.vj.inqc.c«5ponutauc?remagni  iimo 
rit^  principio  hmOicurStes  cu  narcoticis.  Sctfaconclu 
vbi  i9  corpus  foret  inanitu&anteeuatum  &dare{ 
medicina  euatiua  Si  fupAuens  n5  incducnic  i principio  fic 
exhibere  narcoticum.pacet  c5cluno,qm  ftdaref  fluxus,  & 
d5  eflec  timor  q dt^ua  eft  tn  pcedni  cdclufione.  T mia 
cOclufio.^  vbi  io  principio  adeflee  magnus  dolor  mulitt 
VtrtuiC4>fterfles,aui  lilSiia  uigiltaru  maxime  niS  feiSueme 
in  prtoc.darc  narcocica.patet,  qm  iuuam^  cilet  Ratius 
nocum^o.  Pro  fod  o diceodu  a pnus  cxpltcSda  font  no 
cum^  narcotico*  $ eo*  correClma,ut  fodouis  qbus,& 
quabter  debeamus  opari.nocuraenta  fum  tria  primum  ga 
oppooen^  rei  viept  vt  MeCaUcg.loco,(uac  enim  fpusdl;  ca 
loru  innati  cdgctaciua,  Si  mordicaciua,5:fiuped<i>iua,& 
horu  corrci5ifo  fit  per  oppofiia, quia  per  refolu^tia  calida 
quf  phib«  ingroitauone.  Si  cdgebtione^&  inbigtdatio/ 
nr.&  per  cSfcqucs auferunt  ficueiicdmircel  caftoreum, 
piper, & crocus;vt  McCfll^,xvi.certh.de  cura  fluxus  abfo- 
lutf.Cafloreum  autc  magis  ad  reroluendu,&  (ubtiliandu, 
&^ibcnducongelaiiooe,crocutveronucurac,&  (edat 
virtut? narcotico*.h«c  triaiorummafunctheriaca  nar- 
coucorum.  Qubd  fi  alu  reperiunt  refokicttt,tame  ifla  ab 
auihoribusforipta  pofita  vt  bezoar  narconco*,tefiimo- 
nio  quo*  flare  debemus,&quta  fpiritum  deflrunr,opor« 
ccT  cdmtfcere  c6  tic  cordialia,&  c6fortantia  fput  ficut  fpi 
qiflS7fdoarfil,dof OttidA  fiaMlia»mai  MefiTcmoopqr 


Cap:  xvr. 

Kt  vtlbctcnfeuea4fiflunt,firdanc,&«Sflriiigiim  ^gka« 
tiuae  A reumaticas  A fluentes  de  pane  in  partem  ficuidl 
myrrhappne,dl£obbanu,dCfandaraca,  &fin^ia.  lijpple 
cordulu  & flomaticha  c^da^t  mufous,cinaaimNmiiD, 
' mads,garyophy  11.3^  fubdit.ficenim  narcotico*  iniqui- 
as  repnmit.  Pro  tertio  dic^dUm  n6  fine  timore  appU 
cSda  font  uiqui&c  Aui.xvi.tenquilieg.cap.iD  carcoucis» 

■ em  umoc.&  MeCfi  excubri  potes  o5  ^pinare  roelipa  e^ 
Pro  quarto  meluis  cfl  dare  dc  foro  aotc  fomnO.  vn^ 
MeCdveinforo  ante  fomnti  cfl  oMliorhoaru  quae  dari 
poflunt,qm  tnducut  romai^&  fomnus  fodat  agiatiooea. 

. Si  Tunc  qui  OMnr.iS^^prie  qu4do  vigihx  non  adfimc.pro« 
longat  enim  necefottatcfurgendiad  afoelU  fodando  mor- 
dicatiopi.  Pro  quinto  dic  ^ non  dinc  danda  ctbo  ext^- 
. (c  in  flomaclio,oc  corrumpit  cibu,d:  cum  cibo  ad  caput 
cuaporem  aut  cum  eodem  ad  membra  alta  trifoaou  vnde 
Auictitn.primi.iq.cap.Amplius  flupcbcicraia  fodant  do 
lore  plcruiK]i  ^picrcaquod  dormire  Qciunr,  quonti  fom 
nus  vna  cfl  ex  caufis  fo^tionis  dolo*,&  proprie  quando 
cum  eo  hient  6ames,*3£  f*\tCSi  o(no  caue  nc  dedens  Aiper 
cibuiB.&  confident, quonii  cOiter  pratfticaiur  opp^t$. 
. pofl  aut?coenam  datur  fyr.de  papaucre.fod  lamen  hic  cS 
lidera  Si  relege  quz  fortpta  &ioc,(upra  cap.allcga.x*  P'co 
Texto  patet  gd  diceodura.no  enim  danda  fiint  corporibua 
plenis  fKmacerifc6gdcnf,3£eoruexpuIfioncs  probibc^- 
iur,ne  nuieriae  na  muluplicaix  vircucf  rupprimaoc.d^ 

. iaqi  pofl  mundificaiionc.Mef.  Pro  foptimo  nota  ^ fi5 
. conuenium  corporibus  impuris  pura  in  puntate.  A cauia 
ex  nunc  dnflis  patet.fod  c6aeniunt  mundificato  corpore. 

, fortia  tn  caloris  naturalis, & in  quo  nonapparec  infrigida 
lio  extremo*  in  pulfoi  debilitas  inquunce  Auic.x  vi.tcnd* 
ira«fl.i.vliimocap.ndcxhibeantureicuiinfo'igidaiur  cor 
pusdebilitaevmua.d:apparccalludinpu!ru.  Pro  oi^« 
uodicep  tmerpdlaiim quanto  magupolTumut  exbiba^ 
mus  Si  r»5  c6iinue,imnio  vt  MeCinterueniac  inter  t^,dC 
rpsexhfbfiiorcrumc5fbrtaman,foucordialium  flomaii- 
charu,  vt  interponedo  dio  plures,fi  poflumus  aut  dir  vqii 
. #ra  tenorem  virtutis, & imrtiincrue  nece(sita{em,vt  falucS 
tlKlaurus.fod  hoc  nota  qm  plures  dant  omni  no^c.  Pso 
, nono  rndecurt^aarcouca  maxime  nocent  membris  reg^ 
.remibus  fobflamiS  muliu  rpiriiuofom,&  Tubule, 3fclar3. 
vnde  ualde  noc^  ocubs,3^  mfbrts  fonfibilibus,&  beriori 
buf exterioribus  aocH  mukn  m^bns  geooaubus  muf 
tum  fpam  regremibut  flomacbo,&  hmoi.  Pro  decimo 
dic?dfl  <p  d3da  Tum  m qu3o  minon  quSiitate  polliimua. 
vnde  Si  Mefl&  fic  exhibitione  eo*  quantuatis  paucx.  Si 
metior  cfl  iccniio  ^ muItipltcatio.qu4masaui?  eo*  bm 
reperd  ab  auibonbus  limi(ata,q  in  cfl  uanSda  ^ro  medici 
cdtcdhiom  reTpeJlu  xutis,vmutic,iKce(natis,&bm^ 
Pro  vndecimo  dicendu  (p  imius  eft  ea  exhibere  arat  ad« 
urneu  acciddis.nS  itk  vmuseflfortior,dlf43hibef  hus.lf/ 
fio  p adueniu  infultusaccidAis.  vnde&  MefotuSiofula- 
bus  gd?  melior  horarii  efl  puenire  horSipTo*  ficut  in  co- 
lico dolore  vehemfti.Item  Galjitj.therapcu.mquic.In  co 
lica  quid^  vchemeci,qn<p  maioris  neccfoiotis  efl  cura  m? 
dofoquxcfl  flupe6i<flio3l^4?pric  apud  forte  c6mon’oo8 
doloriseius  cura  ne  virtus  reToIuaCjdC  cadat,  Si  iia  loiclU- 
gc  de  alio  forcifoimo  dolore»  Pro  duodecimo,  (p  potius 
in  fubflatta  ligda  fune  applicanda.na  licet  fic  citius  opeof 
tfl  in  fubflitia  folida  fortiore  & magis  pfouerancc  perdu- 
cilc operatione.  Adccrtwdeamu.<p tutius eflad extra  ap 
plicare  quaturo  efl  pro  toto  coq^ore,  licet  refpctfcu  aliQi 
iustDcbrificminusmaUicaadiniraappIfcare  veia  ocu- 
lo.liempcriculofiuscfl  applicare  per  (upettus  qulun  per 
inferiuajicet  etiam  fit  periculum  appheare  infbuts,  vt  ap 
parebit  ftanm.  Item  minus  malum  c|l  adroicuflrarc  in 
foppoficpriofiuc  collyrio  quam  cuclyfleri  vndeAuicc. 
.decimafoxa  ccnfj.aUegato  cap.&  lam  nos  tcflificau,  noa 
. uidiflc  gpi  (iippofuu  fibi  coUynu  qt  o{MO|&.«9c^n^«^ 


Dc  argritud.fme(tinorunii*  Zil 


r Ad  dcdmsfnquamim.q>  mrltut  eft  q»  (im  cdpoHta  Sc 
^tfni<fU)VC  apparet  ca  prthabtttt.  Pro  vlttmo  feribenda 
^nequedamex  Me£Autc.ranquS  notabiliora  coUeda» 
&prMnotx  Mcf4p.olibani.^l.coaguli  Itport».  5.q.opi). 
g.f.gatlanjfn.5.fq.fiam  trochilci  cum  fyru.de  papaucre» 
quarum  qudibccni.}.9.df  Hc  dolia  vfque  ad.$.f* 
conueniunt  Si  fluaui  medicinali  Si  alteri > Si  fiint  experts* 
Ad  idem.*.bdclln,&ndamcK,churti  mtnuci.opif  ^nyr^ 
chc,croci.ana.6ant  pfiulx  licut  cicer  da  i duibua  vfqi  ad 
quatuor in  Iero.  Adidemdl^rum  MeC&valentadcoli' 
cam  d^  indifferenter  ad  omn<fluxum>cOfortant  animam» 
cfiftnngonc  vomitum  cum  lignificaiiombua  feigidiutfa 
iKiuni  romnn.9.cypen^huna  mimiii»a(Deoi,galbc,cro>« 
CtpgaUix  mufca.gumi  arabici,balaulliara»camarirci>cor« 
acum  granatoru,myrrh«)fpicae.ana.5*ri.turqutami>  opij. 
■na.5.1.f  .6St  crochilci  cummiua  atoniorum»  quo^  quf« 
libct  (Ic  aur.l.&  fit  dofiti.3.1.vf<p  ad.$.)»  Ad  ide&  fum 
vtiimiioinccntionebacad  fluxum  quclibct altum  vriria 
Si  vomun  cum  figniflcatione  calidinnc,  Hr.fpodq,  femi* 
oum  ro.achaci«,hypoquiftidia»  Cing.drac.  galliXyCroci. 
ana*^n.boliarm.^l.f.opn»iurquiami«ana.5.>.£ictrochi' 
Icot.  f»^Sc  fit  dofia^.3.}.vf^  ad5«  f • Cofimilitcr  valet 
crochila  de  carabe, dc  terra  figillatayVtfupra  de  dyfente^ 
ita,&  opiaioa  Si  non  optatoa«pro  quibus  tu  recurre  ad  en 
locum  ex  datia^mcn  poetris  per  tc  pulchre  faciliter  com 
ponere, vt  videbitur  propofito  tuo  expedire.  Item  valet 
•duDana  magna  delcripiionc  MefiConfidera. 
Dr/btxMltqMC^fifeMO.  Rm6iic4.  XII» 

F Luxus  liquebdliuus  tfi  fluxus  in  quo  flibflanttalea 
membrorum  humidicacex  lanquS  res  noctua  1 nacu^ 
ra  ipla  ad  extra  mittuntur.  Cuius  caufii  cfi  caliduas 
f)5  oaturalit  difibluens  &cas  Itquefisciens.  roiituntur  aut€ 
ad  extra  quandot;p  perfccefiumvt  pertinet  propofito,  & 
ume  fluxus  cil  cum  vn^hiofiiate  vt  in  bedlica,  & phthifi. 
quidoqi  vero  per  vias  vrinx,&  tuoc  vrina  eft  vinfluoft» 
oleaginea,habcns  in  (uperflae  vi  telam  araneam* 

S 1 C N A dcm6firaituafijntfignaphthifis,&lvedli 
nprpcedemiscumtcncriMtcreenibroiaviluni  pucroqi 
Si  injurium  & illorum  pprie  auoq  lacerti  funt  molles  & 
hmoi.  Et  io  eo  (um  exeuntia  ficuc  humiditas  hquefitfbl 
vilco&.&pprfccumpcedum^rubllStta  membroqra* 
dicalium.&  qfl<^  funt  ex  eliquatioiKadtpts  eorum, de  co^ 
gnofcil  quia  hpc  nd  Ium  ficut  lUaicd  vn^tuola  magic,nec 
co  iSta exiccatione  de arefli Aiooe.  QtfifueritaliMmulo 
cum  eil  adipis  recftis.fi  eurina  vel  ad  ciinnum  declinans 
crumannqua,5ecumexpelltf  per  vias  vnnx  vrina  alba 
Cmilis  rpcrmaii  vcl  b&*  Et  qnep  apparet  infeb.ldga  tn 
s|ua  corpus  multum  confumitur  &exiccarur  iuxta  mon£ 
cius,fed  cum  cfi  ex  eliquatione  adipis  vrina  efi  oleaginea 
per  totum  admixta^de  maxime  qn  cx  lupcrioribus  verat. 

Q^d  fi  fljerit  ex  eliquanone  adipis  renu,  pinguedo  cH 
co^obaia  Si  feparata  rupernacaos.  vhdc  Senex  noOer. 
axxv.Aph.  vq*Scdlio.Quibus  (uhfidens  piague»ac  fimul 
•0cum,i]s  renum  vitium  acutum  figrafleatur. 

P RO  G N O S T X C A.deXemS&ftalunt&qug 
de  phcbiti. 

C V RA  cafl. Ineo  qui fit  toheiflfca&phthtfinoneft 
fpes  curx  rufi  apud  feparattonC  cauf;  cuu«  quo  autc  cureoi 
bpdilpdnctialc^phthificc  habuiiU  rupra.x.ca.dr  hetTiica 
«ut?  dicet  Icfu  cdcedftcinfenus*  Inalioautc.quicfi  infea 
c^m  hi  funt  ittftkndi  canones*  Pnmuc  ordinatio  diptx* 
Sctfs  infeigsdacio  corpons  SC  rocbrogi  principalra  cura 
moderatpfeigidicatit,deilyp«iciratis*  Tertius 
vt  Aui.de  liipra  de  dyfenteria  vt  nd  retineaf  expulfio  vice 
vmUmmo  retineaf  gradatini  cu  nKdtcamimbus  de  gbus 
Infra.  Qianusconbrtauomembrorumdigeftionit. 

Primus  c6pl^  cum  abis  de  potibus  re(laurSubushu<' 
pMdMM  dcRdimde  diflbjwa^ 


fafianorum, gallinarum, apenu,ou«  rorbiUa»lbr!>itiotiea 
cumbrodQs,de  ouis  alterat*  ifr  jtf  bc  in  quo  exximftfi  eft 
ferruro.Icecfi  melius bcmuliebre,deindeafinp,deinde  ca 
pr«|de  inde  bouinu»br  hordei,  amiUi  imponedo  gummi 
puluerizam,aut  dragacamum  vt  inrpifin  bumiditaiesde 
viTcobs  reddaidemembrif  adhxremet.Tif  adhoc  valet 
puluts  corbDdri,carabcJf  ? pedet  vitulorum  eltxf.  iteps 
fccsrumagrefia^ehmdi.vtrupradcphihifi. potus  fita^f 
hordei  cum  zucchCro  ro. unius  anni.&  maxime  excortica 
ti  de  modicum  afiaci  de  pcnicmac  hordeum  tn  decodlionc 
ad  aperturi  inclunue*Iii  vinum  dulce  paucifeni  ly  rnpha^ 
tum  cum  aqua  cbalybcaia  plus  Si  minus, vt  vidcbtf  expe 
dire, quiefcat, dormiat, qm  hx  luuanc.  vt  fupra  de  phihifi*. 

Scd'ro  vt  dt(fhtm  cfi  cdplcf  cum  frigidis  moderaex  fr^ 
gidicatis.nS  intlle  frigida  extinguerent  caliditatc  naiuralft 
debft  ergo  moderate  eile  fiypiica  ne  forti  fiy  pitciiaie  op« 
pibndo  ^ibcrft  trSfitum  Dutntiui,de  hxc  applicari  pof- 
func  intus, de  extra  eptiheinaia,erabrochaiides,  etnpiafira 
fiiprrpetftus.dorfum^de hepar, qfiqi  addendo  modicum 
ciphorx.  Ad  intra  vero  da  alterantia,  vc  didlum  efi.auc 
cx  fyru.vt  fyru.iulcp  ro.cum  aqua  pbraagintf,aut  hmoi. 
de  quibus  ad  pbnu,de  dy  frmerta,  ^ dirpofirtonibut  cor« 
pons liepatis.vbi recurre.  Item  fluntclyfiena  alteratta» 
VtconibiAiua  quodimodo  nutritiua,vt  dc  dyrtntcria» 
nec  in  exemplis  procdIu,quomi  vifuro  cfi  mihi  hoc  loco 
&ipcruacuum.cu  cx  didbs  compone» 

De /ficrtc  aitxco»  Kubrica.  XIIT. 

De  ipfo  dfc^  cum  Auic.q»  vbi  appareat  airo  eddi^ 
ttombus  bonx  ertfis  pofitf.;. Aphor.cdmen.  ii.ea 
quoiy  crifit  fle  non  efl  refinng?  Jus.  Vbi  ueto  fup^ 
flueret  curef.vt  infra  de  fluxu  clioletico  ex  pane  (cx  mura 
non  naturaliu  Si raedtciiulm.  verumiu  fi  hic  fluxus  acci< 
dat  in  febre  valde  acuu, dic  nec  caroeduentt,  nec  eiucaq» 
nec  cdtufiim  cx  carne, nec  (ubiimatum,  fed  ptibna  liordd 
cii  (iicco  granatoqi.  fiautf  non  vellet  carnes  dtmuiere 
da  cS  vino  granatoru>agrtlla,berbens,&  hmo(.&  fimilV^ 
pikt$ySi  cdfirotlV  de  reliquis  fiypticis.d;  ru  eSAdera  Iqc. 

Dr  fhtxH  ffrrcoro/o.  RNfrricti.  X 1 1 1 1. 

F Luxus  fiercorofus  cR  fluxus  quo  fiercora  ultra  cdue. 
nirmf  (Tue  folitam  quamitate  eorum  emtttunf . cuiut 
cauCieR  quannrasdCqualtrat  obi,  d;  paucitas  etW 
quod  ad  membra  & hepar  mluC  exeo&  multitudo  eius 
quodexeo,dCvtra(^  cholera  ab  eo  mcdiitechyrtt  fellis»' 
Si  fplcne  reddita  fiue  mittitur  ad  intefiioa. 

C V R A canones.Ordinacio  dif  tx.  Apertio  vix  ali«^ 
mentt.Tcmus  artraJHo  alimerui  ad  membra. 

Primus  edpietur  cum  abis  multx  qualrtatit.df  paucx. 
Ctperfluitacit,dc  moderatx  quiritatis  ita  vt  fufliaanr. 

Soft  cum  flcubut,phi(Ticii,amygdalis,nucibut,d;ca' 
libittfacientibus  abum  penetrare. 

Tertius  flat  membrorum  fricaiie  teuis ingrediatur  bal 
neum  donec  nutrimemum  ad  membra  trahatur  per  ipoi 
rcfoluatur  ruperfltmm. 

P(T  ftHxH  a IpiU^tudine  attU*  Ritfrricd.  X V. 

ACcidit  quando^fluxus  ex  pororum  cutis  tnfptfiji 
tionefiucobRruJTione,quarcma(chx  per  poros 
egredi  non  potentes  ad  imcriora  comicreuraur»  SC . 
fluxum  cauiaor. 

C V R A* III cuinscurafic  procedendum  efe.  Infa« 
<$9icau(apnmitiiia»qa*acadertt  cutis  inrptflatiOtVtfX' 
pe  conttqgit  ephemeram  cauCiri  fiudeat  in  rcmouendo  il«. 
Lun  cum  aUcranctbus  folisad  comrtrium.Qubd  fi  aderit 
repletio, runc  mudiflcaio  ventre  pnusi  fecibus  faciemus 
fricacionem  cuiistoims  cumdecotflioneabrotam  folio« 
rum  pexrofi.parictarrp^ut  hutufroodiapeniiuit.aut  cum 
herbis  ipfit,auc  bcienuis  decoctionem  corticum  faiiolo'» 
rum^femmu  meiatpis^insfebarfi.U?  codecoCciooc.] 
PraCcica.d»  D D iq  fijrfltro 


r-;  TraAatin.  VI. 

(iirfjnrt),  ttfccorcirum.horJ^.&nfntlil^uf  habfnttbut 
ap<tire  poros.  Ifem  hcirrnm  extremorum  fiica'toni  <IO' 
necrub^m.  Bceiutdiacia  ite  cibui  fubrihvchymtf,  hei* 
IttdtgeSionis,  pinis  At  Eermeiiraiuf  non  multum  (alitus^ 
fimiliceus»5ra4turfunCrumiircltRaai.  Vino  At  album 
flibcite.aqui  (ii  cyfternx.  vei  pliiuulit.  Item  cooperiatur 
panmflteutierleui  coopertura.  Quod  A corpus  tale  fuerit 
repletum  ticphlebo[omtam.auresc<^munt,4uc  exmy.rt* 
tut  alia, vc  videbitur  expedire.  A humor  alierii  fin- 

guine  in  eo  n3  peccauerie  non  commixtus  euacua,  di  non 
commirceas  Ayptica,G;dconAameAuxufopptbitoneda 
ftyptica  ante  cibum  vtftomachtn  divalia  membra  ex  Au* 
xu  um  bxara  c5rortcmur,vt  eil  diacitoniten,  coriandro* 
rum:dl^hufurmodt. 

C V R A.In  fadh  veroll  cauia  antecedente  procura 
illius  abfciAoae,aut  cum  phlebotomia, aut  cum  folutioiK 
vt  dirpoAuo  indicauic  promittendo  digeAiua.dcinde  trS ' 
leae  ad  localia,  di  .fbim  eA.dk^  con A dera. 

Dc  fhtxH  oppHAcino,  Kitbricd,  X V L 

DB  eo  Ciiit  dulum  eA  in  Auxu  hepati«:o>tamen  Tub 
breuitace  qurequa  penradlabitur  narrando  cp  per 
oppilationi  hic inrelligKur  oppilatio coanatoria 
qiix  Ai  ab  humore  aliquo  ex  quaiuor,aucex  plunbut  eoijr 
•n  venia  hepatis, aut  in  via  inter  hepar  <5^  imeitina* 

S 1 C N A d.:monAraciLia,quiahicAuxuspluiveim 
de  novAei^  Jrdie.5: cum  multis  coloribus  cum  grauitaie 
fub  coAii  in  parce  dextra  & Ane  dolore  t&eA  periodica* 
f.s.vnde  viTupra  llatquandoc^.  xx.  diebus  non  mole* 
Itat  patientem  SC  protunc  credit  feeAe  liberatum  5^  redd> 
quanto  plus  vcicur  Aypticitcanro  migis  afceUai.  Bt  pro 
hts  ommbus  fupra  de  Auxu  hepatico. 

C V R A canones.Primus.cpii  principio  euiicfurAy 
pticii.  nam  qui  Accaad.tiintAramo3mutunt  rem  magni 
crrorts.v:  allegato  loco. 

Secundut.<>  ordinetur  diztacum  ctbis,d^  potibus  de 
oppiIaeiuts,5^  non  multum  in  principio. 

Tertius  eAeuatio  humoris  oppil3tis,phtebocomia,aut 
pharmacia  minoratma  cumquac5miA:a{aperitiuum. 

Qjiariui  eil  digellio  vt  A ^ric  groAi  cum  fubtiftamt* 
bus  nd  mmis  faltem  in  pnne.  A uifcoCi  cum  incideraibui» 
d^cdAmilucr  A mixtaadmifceiidohzccum  his  (uo  md^ 
Quintus  cA  euacuauo  cradicaiiua  Au  fortior  cum  qua 
commifccatut  apemiuum. 

Sextus eA  apertio  Aartior  vt  cu  dtacalamenco,  thertaca 
lumpta  cuaqua  IublimationtsfDeniculi,calameiKi,rpara« 
goru,df  hmdi.  t)  dari  debebat  in  principio  operationis. 

Septimus  eA  diuer  Ao  cum  Atcatiombusfadlis  anteci* 
biimcum  pannoafpero  circa corpds, circa  dorfumicirca 
venirem.  Item  cum  cdprehenduur  cibus  At  in  Aoma 
cho  bene  digeAus  conueniunt  fricationes  Ac  leuesfrdlz 
fcdm  lacus  dextrum,  vt  ipTe  cibus  meli us  a d hepar  crahal 
maxime  exiAence  oppilatione  inter  hepar  3i  Aomachum. 
& hoc  voluit  Auicc.de  cura  eius  cum  inqoic.fricatio  autc 
oportet  vt  ab  ipfo  non  Teparetur  ance  cibuin  5c  poA  ipm. 
&hxc  fricitio  eA  maxime  necellaria  incafu  iAo.  vnde 
Auic.oporier  vt  non  foluatur  lAe  seger  3 fricatione. 

Vliimus  eA  confortatio  membrorum  ecta  quia  vrphi 
rimum  iAe  Auxus  eAli materia  fngtda.tdeo  Uudaf  ab  au* 
chorihus  aromaticum  ror.dercripttoncOabrieltt.Ic€dia* 
choopipetcon*diacinMHTiomum:&  huturmodi. 

Er  pro  ampliori  complemento  fcefi  cinon.aduenc  ad 
Auic.tnquic.&re(AiuseAhabcnti  hanc  aegritudinem  ve 
comedat  ctbum  fuA  m pluribus  vicibus  non  in  vice  vna, 
tfmmoinomnihoraquamuaccm  qux  ei  pertinet  de  cibo 
fuo.de<nde  oportet  vt  partiarur.  deinde  oportet  vt  confc  * 
qui  faciat  cibum  fUum, illud  quodadiuuet  ad  penernadu 
cum  velocitate, 5(apem  oppilationem  cibo,&  meliua' 
iUo  loto  apud  GaUft  ducaUcaemun,A  deru»-  de  co  ama 


Cap.  XVI. 

cAsum  vfque  ad  aur.^&com'  digeritur  cibut  detur  «xuu 
quantitas  medix.).  VinumAratbum  fubtilcacreA  mw 
dulce.A  Ausce.At  vetus fiibtile  forte  paucum,  de  quo  cft 
bibendum  vfque  ad.|uij.p<^aflumpcioiiem.).iq.diaca' 
lamenti  vel  altcnus  talis  cofedhonis^xc  uolo  pauca  ttbd 
foffeciAe  cum  his  qu{  de  Auxu  bcpatico  fuprafcrtpca  finib 
& h«c  Angub  co^dera. 

Vepdfonecholaua^  lUbncd.  XVIL 

CVm  contingat  humorum  kcorporcexpulAo,aiir 
per  fuperius  tamum^uc  per  infrrius  ini  .aut  vtrote 
modo  Amut^iS  immediate  prxcedennbus  adS 
Atdeprimo.&  fupra.xni.cap.de  Iccfo  confirquent  &vl« 
ttmouifumcA  pertraiAari  de  terno  qui  araplctAitur  eor 
duos  modos  Amul,&eAdiolericapalsio,l(uAuxus  cho» 
lencut  nominaiut. 

EST  ITAQ.VE  choirrfca  pafsio  dif^Ano 
in  qua  homo  Amut  Sc  cade  hora  humores  aut  cibaria  per 
fupms  <&tnfrnus  nihil  retinendo  expdlit.Cuius  caufa  eA, 
aut  multitudo  cibi  mali  poA  frrietatf  naufcaciuS  multipli 
cati,  aut  humores  frigidi,  phlegmatid,  corrupti,  viAoA* 
aut  n5  vifcoliexpifcibusfru(Aibus&hm<3ifn'gfdis  gend 
ri,v(  humores  choUrici  malf  qua  litatis, vt  prafsini.crugi 
noA,  aut  alrj  vt  fal A acuti  q reperiunf  in  Aomacho,  aut  m 
inteAinis  Aimulames  virtute  vehemftt  Aimulstione  qua 
cogtf  per  fupenuSfdc  Ifrrius  Amul,dl^  (emel  expellere,  que* 
admodum  cdtingit  pugilibus  multum  infeAarisq  Amuf 
&femelpugnat  ante  retro,  (S^ quia  multum  Ac  lofrAaf 
nqrura  hinc  acuta  caufanc  accidfria.  vnde  Sc  qnqi  accidit 
fyncopif,fpafmus.5f  hm5t.de  gbut  infra.  ,pptet  qcf  imei 
acutas  immo  peracutas  numeranf  xgritudines.  vnde  c5* 
fueuit  terminari  in.  vrf.ipla  qua  A nunquS  pgnim  quiefccrt 
permitcir  tSta  eA  eiut  infrAa  moIeAatio  quia  in  eo qnqi 
ante  inter  Acit,.pprer  qjod  cum  eac5prehenderen6  negn 
giscumperniciofad^tmer  omnes  r A q ex  cholera  exiAic' 
nib.m  Aomacho  .^liveAimscfprehenla.tpfa  nScji  Aoma' 
chum  Sc  inteAina  mordicat  Sc  ad  vomituminctiat. 

SIGNA  demonAratiua,  quoniam  inraliAuxusp* 
paret  Amul  3c  vomttut.na  cp  patiens  Amul  Sc  femr!  rmit» 
titpcf  fuperru8w^rnfrrius,dCeAcam  anguAn.dl^ dolore 
vemris,cum  Ati  magna.cum  vigilia, df  euacuantur  per  fu 
penus, d;  inferius  matx  marerixeorruptx  phlegmatice, 
vel  cholericx  vt  in  eius  defcripiione  didhim  eA  ,5^  antece 
dit  tpfam  anxfrtas.naufeattua,5:  multitudo  uemoAtaris  u? 
vetre^f  dolor  per  dta  aliquos, & incipiunt  phinml^  coni* 
dolore vmbi1tct>dfpun<Aura eius, df aliquando  eAmub 
rus  ieceAiis  cum  pauco  vomitu.  ' 

Signi  A fuerit  h*  cholera  quia  ffi  poA  feb.  adurfres,atir 
acceptionem  medicinarum,auc  vini  puri,  aut  rerum  mor 
dicantium  hepar  calidarum>&  acurarum. 

An  phlegmace,e^  quu  ^eAit  facietas  naufeaiiua,5; 
vliit  mu  phlegmaricanlmaUrfiaptam  &cAe  corrumpi. 

Si  ex  Anguine  aderunt  Agna  Anguinit.de  qbus  in  prin* 
cipio  operis.  SC  tu  ibi.  Er  eA  icamrtis  paAto  vt  vix  per 
inAans  perratnat  xgrum  quiefcere.Ei  in  hac  pafsione  puf 
Ais  debilitatur  multum, tempori  appla namur,  «Sf  nilus 
minuitur,5^  Actes  ipfi  mutatur  ad  difpolltionem  m>tmif. 
& forte  extenuatur  cotum  corpus  maxime  apttfm^Et  qAc^, 
perdudead  excoriarionem  imeAinoruni,  df  meri^Agut/. 
iuris,ad  fudorem  frigfdum,d!  extremorum  frtgidiiirttn^' 
fyncopin,fpafmu.  Bt  in  fumnaa  accidunt  acctdemd  mali 
quxconfucuerum  veniremAuxarxmrdicm.  ' 

Signa  A ex  dborum  afAimpttone  venerir(biif  ftlud  nar» 
ratione  in  Armi.Siex  mukttudinrgrauando,Aexicuitatc’ 
mordicando. 

Signa  A ex  cacarrho  quA  egefbb  fpumoA,lvt  fupra  de 
Auxu  ex  cararrho.Bt  Ac  conAmihter  dealijs.  * 

PROGNOSTICA.  lamdeprognoAfcA  di* 
dameAbtc,adqo«falscR  accidentia  im!a*perdacn^^^ 

Aadm 


fi  a' 


T 


.1 V y .q  y Dea^rftiid.inteftinonfflI 


“ T 


:IZ 


lhite<inen  fiiceumnr.ftldto  vtdiAmi  cftnoU  HCe 
oegiigmt  mcdtcatM. 

C V.ilA  C«fi.liiciritttcanofM>rffCvt  ^xcdaCdhier 
Itaode^tn  diuerflcatj  (uanim  cau£mioi  «gul^dmodo  de 
cvsa  aUania»  dd)>oii(ionu,  vs  di(%iaa  cft.  Atiendard  <f 
icmpori  dtftuufb  fitm  t*  panemairri  ae,&  rx  parte 
•cadenr«i*VfMk  AuixvMmd^decura  eiut.inprtfuCbo 
iftia  paMo  habet  rcfimcn  m pnnapid  cu  mouef»&  regi 
■aco  io  aacdto  fiai  motua»&  regioirn  apud  cdmotioni 
nal^df  ioobcdicmtS  fitl  matiiio&m^  fQocion0  accidro 
anfiKMpiinaorolbrD.  Prundregtmeorerptciumttcapri* 
gaio6.9ut  iuoc  ordtmad  dtarftriwlario^iuerCo» 

Mgimen  tcfpiciunt  duo>g  ium  dSfonatiOtdK  rcfbluao  Huc 
«ooiumpcio  eiiM  quod  reroanCu  Tentum  vero  rti^ctc 
araut  qui  cft  fexcut  in  nui»cro,d^  cft  eorretiiib  accidemio» 

Propriato  rctco<;pab(bl«tte  mfi debilitat  virtucuco' 
debft  lalctabfttncre  donec  matenp  corrupta  extra  du 
can(.(^  fidebilttataffutfttdcicibut  leuic  digefti6M»bo' 
Modoru,inquopancmdelcdi({>&nondc{  abuttndu* 
ccmaboaitnacioi){*dato<^ellctc6uenienci6nnut.lc0 
Don  IcparcC  ab  eo  uirtut  ftypcica, debet  etticdtua  Sc  ilmul 
pome  varurt  varictatf  cauiar»quia  0 cauta  era  calida» 

daaJtt^^fgiddjC  frigida  caUdum^  inter  hic  modera  vi 
viddrxpcire.  vc  verbigratia.  In  fr^tda  laudaid  tumi' 
t€t,gaUina>pcrdicct>fiifjacMaitnMnqHOi»vemrc  ponant 
«nycii^hn^  ilypttca.Iiicauia  vero  calida  da  cdilmifV 
Ingida  aUeraca»&  in  primo  drf  yina  odartfmiai  c6  aqua 
jdccodliomt  myrtiA  btndi.  In  finl'o  ipm  lymphanl  cum 
odoripherit  A y piicit.lccm  debea  addere  in  Ay  pticit  plut 

fine^A  aunut  in  prme. Imo  permittat  vt  materia  tota  fl 
pofinbile  eA  egrediat.Pocua  autt  At  vinum  atbu,  am  oro  * 
dicum  rubcum»car<e  dulccdme.  d^hic  quando  cA  maRie 
fiomachipAracio.  Quiercat^^  Aet  in  loco  o5  multi  lii' 
ninti  oeqpAigorit^igutenimexpeUit  humorctadiotC' 
aiora  omnino.  Siudei^  inbciendo  eoe  dormire  vt  poGri' 
bile  cA etiam  AatimrupucibumdKantCiquomSinomni 
fluBU  nuUa  cA  hac  medicina  mcUoi»  vt  Gipra  de  dyfeiiiC' 
aia,&  ttnefmo.  De  inatmione  dici^r  Aatim»n6  irtrcat» 
aMMiturbctur,Adgaudai>&propoAc!ctetue.  . .» 
i.  EuacuationtcfiUmiTl-diuerAficaexparttcaufp.&loci 
materix.nil  A cS  fiierk  fngida»  da  aquS  calidi  cura  cimi« 
fiO)gaIiga,aniiamomo,pipcfe  longo.Q.  Acfiprchtderit 
laatertitidt  habete  raptu  ad  Gipcrioraintroduc  vomitu. 
iiificutfluxutHuxu»ita  vomitua  vomitu  curai.Auic.cap» 
decuracholerica  authoritate  Hipp.cducnttdk:  fyra.»cc# 
Cofut  Gmplex  cum  aqua  calida.It^aqua  foU  calida  cu  pau 
co  latii.Siergo  eSprehederia  mateni  diftculier  per  bpe* 
tiora  cduci,&  Amd  circa  vmbilicum  pun^ura»  6C  dolor 
ftude  iocuando  materiam  per  interiora  co  aliquo  lenniuo 
rcipiciAe  humorem  ipCim,ita  th  <p  non  tii  mulio  utgoro/ 
lura,ne  luperAuut  inde  accidat  fluxut.  Ite  cum  bppoiito* 
rtopuoca  (cct Aum  aut  cum  leni  ciyAeri  cx  maluu»  bltti, 
Wrcunalf.caJia,olco  roCapparerae  Agno  caloria  zucclia 
ro  toCScbU.SC  Ci  appar?c  frigoria figna,addc  hierepigre. 
vbi  vero  fuerit  cholera  vel  huraorca  cbolcrict  ad  Aindum 
llomachi  &ad  intcAinatrirmiiai,  tunc  introduc  vooiuo 
|aalcm>aut  A materia  dercenderu  da  folutruum  bole» aut 
bc  fiippoAiorau.auc  clyAcr.vnde  in  Aimma  maceria  habe 
gc  raptu  ad  imiora  IbtiKad  (ifpiora  vomitu  introducat. 

OiucrAonem  autem  cdplcm  ligacionca  extremitatum» 
vtinrubnca  pnori  de  fluxu  vtcaiarnci.&tu  ibi.Qubd 
A contingat  lup^uert  appone  venebOa  vmbilico.vt  ru* 
brica  prfcedcmt.<%  iiipra.xfi.cap.de  vomitu  fuperHuo. 

Confortatio  autem  completur  pro  nunc  SC  cum  remo* 
uenttbtta  malam  complexionem  Aomacho  iropreibm^C 
cum  prohibemibua  vomirpm&  fluxum.  Vnde  incaub 
calida  cduemum  robfrigidai&  Ayptica  nd  acuta»  vi  rob 
•Byttf^vinum  granatorumiagreAc  rob  aionioru»vtnum 
ciuaweicUsiQuisiaakao^fbruini^A^  cuna 
>d'/ 


vomere  retrera,da  pofiiereni  tmb>dri,pUf.myni,rpodn» 
cum  abia filia  Item  competit  fyr.de  berberu.  f^.ro.« 
ribea^^  hutufinodi.nam  conArivbua  nd  acuta  didlifiinc 
dedyimcTta,dlchoccafiicdiirmemta.fncaufii  fngida  da 
calida  4Cmaxtmecduefmfyr.de  menta  fii^ua  vino  eno* 
niorum,qu(  fiint  calida  Aypnea  habet  fiipra  in  peincipm 
dcdyftmena.  Adevtraautem  Aoandnia&vfter  toiut 
inungatur 4iempltArc(cumcalidiaauih«gidiavf  exigit 
difpoAtio.de  qurbua  td  plen6  de  dyilnttcfia.taiidMur  mt' 

Aix  in  caubh^ida»  oleum  de  neridenydi  oleum  de  hlio» 
aoCvero  in  cauli  calida  infula  in  eo  petii  SC  fiipcr  vAram 
SC  hypochondria  extcnfa.4c  hoc  fi  fuerir  ex  oliuia  immani 
riaa^him*  tu  tamen  etiam  diAurre  pcica  qua  didla  fum 
de  fluxu  ventrit  vi  pharmatin.  ^ 

Pro  quinto  cdpctic  balneum»  Sc  hoc  apparente  declina 
tione.  vnde  Auic.bc  eot  ingredi  balntu  cum  bcilicate  4C 
non  multiplicem  moram  cum  eo»  immo  qubitate  fua  fit' 
mune  de  humidicate  balnci.dein^  extrahe  eoe^  cooperi 
ipfi>f>4f  ciba  eot  abo  pauco, leuibora'  di ymi.nam  cibue 
debet  efie  calii  & Aomachum  cdfortant, « ex  ralibut  cd' 
mtdariteA  pullut  aAanitafpcrrut  aqua  ro.aut  Atgi(U,aue 
aqua  meta  cum  pulucre  myrii^ui  mafitcia»  vt  exigit  di' 
f^fitio.  potui  auiem  eorum  debet  efic  vinum  Sc  ptu<  ft 
mtmit  lymphatum  cum  aqua  chalybeata  ptuc&mmu^ 
aut  aqua  alo  Aypcica,vt  eA  aqua  mentar,rofimim,  planta 
ginit^  huiufmodf.uc  exigit  dirpoGcio,A.'  io  cdfortationg 
Icomacht  conueniunt  irochifci,  vtdcro.de  abfimhio,& 
hmdt.de  Qbuaad  plcrat  de  debilitate  Aomachi.&  lu  ibi. 

Accidemia  confucta  euenirc  fum  fyncopis  rx  efeuatio' 
ne  matorum  vaporum  ad  cor,rpafmui^  Atic.  Vnde  ap 
parente  fyncopi  da  vinum  odorifrrumnyp(icu»ancaut  Viflum 
nat  ura  dulce conAmtIV,ga  fac  Ayrticii  cu  vino  citonioia,  ft  ypn . 
autaquadutuclaliacdAmilt.&nmtTrdulcecdzucch.in  ^ 
quo  quid<  vino  ponat  pamcanaiut  calidu«»&  A Hm  Agna 
Frigora  poietaddere  modicum  mufei»  aut  cinnamomi. 
vnde.ix.Almanf.taudacur  vinum  cum  mufco.Tte  da  pu!» 
linia  carnet, io  quarum  vemre  Am  myrtua»aut  cttonium» 
aut  abquod  (ale.&  in  fumma  Aude  rcAauraiiom  virtutin, 
j8c  tu  require  fupra  de  fyncopi.ij.cap.  LaudaF  4C  diacitO' 
niten  cura  fpccitbut&abfiii  fim  cautam,  vnde  Gord.Da 
mihicitoniiem  A via  dimittere  liiem.  QubdA  ccmigc' 
rii  rpafmut  inunge  nucham,  Sc  iun^uraa  cum  oleta  & CC' 
rotarija  proAindamibut  virtutem  fiiam.vt  tn  hyrme  cum 
oleo  de  rpica,lt1iorum  alboqt.cimomillino.Ttem  in  zAa/ 
te  cura  ro.mynioo  viol.ltem  infimde  pannum  cutfi  oleo 
vio!aru,amygd.dulcrom,4^  fi*perponedoTfo4f  paritbut 
extremit .Item  euacuaitonf,Aralii  obferua  c;up  de  (pfh>o 
feripea  fimi  fupra.n.cap.fextitrad^.  Et  de  rr^mine  inquit 
Aufcj.q»  A pulfui  incipit  minorari,4f  vrderiaatiquid  de 
impieraione  fpalmi,4f  Anguliut,Tapfev  Sc  dabtaeta  tn  pd 
IU  aliquod  de  vino  dulci  odont!rro,  m quo  eA  A ypticitai 
cum  aqua  ciioniorum  et  torteflaa,aur  niedntlam  pania  A'« 
milaginei  calidi  quantum  poAibileeA.  & A r^rfianneA 
fli  forttuaillo  occipiatur  pullina  ex  carne  molli  4frrnC' 
ra,qua  fum  cx  carne  aaium.«S:arfm]m,&incidaruT,4:  pd 
natur  Acut  in  vaA,&  decoquat  vfqaequoefmttat  aqiioA* 
tate  fuam,4^  for  Aran  ad  A eam  redtre  faciat,  deinde  expri' 
inaiur  fortiter.  poA  decoquatur  illud  quod  exprrfltim  eA 
ex  ea  paularim,  Sc  flat  acetofom  cn  aliquofrutfhtn,  A me* 
liorct  fijm  granata. 4t  atoma,  dc  funr  ex  homrntbui  q po« 
nunt  cum  eo  aliquod  occultum  cx  vino  A forberur.  Sc  A 
degitif  Ibluaf  in  eo  pama  non  erit  in  eo  malum.detnde  dor 
miat fiiperiilud.  ffitiaauiripforumfrangaf a'mritqua 
fum  Acut  lautch  hordet,aut  (aitich  matorum  cAac|ua  gra> 
nitorum  Au»cen.4chaF^iAt  fupra  de  Ati.xff.cap.tratftatu 
lexti.  HancKubnctm  brei  tonbutexpednn.quomS  afli 
lutaiem  magnS  habet  cum  vomitu  A:  fluxu,  Ar  immo  vt 
di^umeA,quid  compoAiumexe^\mdehiibaa  nonthf 
finp^unhiciUaeAcaquacompoAieram^  ' * ^ 
Pn^Uca.$.  JDD  iiij  Defluxu 


i 


T raAanu.  V Lf  • 

FLT  X V aulccoiiiiogact  exabdn  tceam» 
diilolucnce  hamiditaccs*&  6ici«c  ip&sflinubtkt,  vc’accti 
dic  Aaru  ntoiio  ati(iri»et  tnregiofidMM  meridi^nalibut^i 
cx  frigore  c$pnaocrKe  ad  imerion»  dC  humidicacc  rw  ena 
U rcddMchumidicaMacorporfrfliuubilca» nihil  aliud  fcrf 
pcuni<ft,cucQcmicura  m^mfrlfrdcpddcacex  curaccnefr 
cm  iniaU  complexione,  <Si:ab  hia  qux  (bripea  funt  in  cu» 
raakorumHuxuuauHncici^df  promcmoc^ciua  (ulirr 
cantidcficcumauxtlioommpiMfrta  OeijMcrtadC 
(pcriiuiXan^iccrminacur  l6ga  macera  de  fluxibut,  in  qua 
debet  vnurquifi|ibeoe(peculari,comociimquaflannoiii 
oofrra  regione  homtnibua  concuigac* 
Dedolorihrrifhtrr^finorKm.  Rftf&ricit.  XVIII.' 

APud  medianae  virot  grauifrimoa  repenunc  hi  cer 
mini, dolor, pGdiio  ime(lmoi$t,tormra,pafrfo,  oi^ 
rachta,rugitut,colica,5(i1aca.  quiomnea  dolore 
^ncefrinorum  imperare  videntur  recipiccet  inter  le  diftin 
dHon2  formal?,aui raeionc  lociitueaiembri,aucratione 
effediur.  Vnde  dolor  rncellinorum  dicil  ienlatio  eoru  iri 
hisinipniquicTa  manent.  Pundlio  dicitur  ommtinie/ 
fr inorum  dotor, & non  veni?t  valde  in  quocunqi  loco  hie 
rh, qui  cum  augetur  (!ccolicut,auc  tliacus.vnde  Auic?.de 
doloribut  rmeiltno^  pundlio  qu;  nd  fit  cum  Ruxu  cu  for 
tior  fic  m coUca>aut  iliaca, habet  rfi  cum  colica  maior?  (T  • 
milrcudin?.  Vnde  Auic. omnia  pun^iq  vehcmca  eililmi' 
Iitcolicar. . TorturaVero  put  coarta?  ad  dolor?  inteftt' 
noro  efr  dolor  imefrmof)i,tn  quocunqi  fuerit  loco  cii  puni' 
dlura4ngufria,thquietudine,quia  mucaiioiK  deeuhituf  & 
vehemfri malhia,  cuiut  caubi  Pm  plurimum  &ni  biimo,' 
ret  cholerici  mali  in  imellfnuinctulT,ipla  lamen  vc  ru' 
gicutfe  extendit  ad  noaimemumfrornachi.yc  fupra.xiij. 
capit. deeif  omnibut.  ddtu  ibi.  Myrachia  dicitur  dolor 
perceptus  rabhypochondri)t  cumforiicudin?  acctdcciu, 
cuius  cau(^  ftfr  nocuinennl  in  iprorrtyt^ch  coopertfre  ime 
ftina  c5iin«ns,efr  enim  pSniculua  fencieni  ualde,qui  pa(i 
potefr  malfcomptexion?componiionem,d^,foluiioncqa 
. edtinuiatia.  Rugitus  vero  diciT dolori  iprogiincrfrtoogi 
^ ventofiare  multa  cumfonieu  perambuUmc  caufiuus. 

^lid  aut?  (tt  colica  & tltaca  fiii»  dicrf  fpeciafibus  rub^ 
ei*.  Conciliator  tn  differentia. xxid*»nyu*‘«dem  elfr  fero.' 
phus,torrro,dCpunAio.  Venio  autc  ad  ip&m  pumflion^ 
Si  duc?  meum  fequar  RubrieS  de  ipCtfacicnsrpecialem. . 
DepHn^neint$iinorHm.  Kaebricn.  XIX.  . 

CViuaitbet  puntfhbnificau&autefr  vemofftascotr 
tata, aut  fijpffuitas  mordicatiua,au<  humor  vtRo' 
fus  adhaerens.qui  fua  adhaeretu  frcihtcr  ex^hllt  o6 
fMceit,d:  imprimit  malam  cdplexionem^d^  in  ciuafrpara 
tione  dolorem  caufrr^  vicus  apoR«macum,au<  uermet 
ipH.Et  licet  aus  cura  depcdeaccxcuracolicx.vnde  Auic. 
ca.proprio«Cur^  eius  cR  cura  colicx.nihilomtnus  vc  dui' 
cemmeum  frquat  curam  dea  (Uccindam  ponam  diRio 
diam  fecundum  caularum  eius  vanctatem. 

S I C N A demonRratiuavemola  cum  rugitu  ffrd^ 
cummffauone&cum  excenRoneablii|igrauicatc,&aUe* 
utatur  inexicu  venioiitacis.  ^ 

Signa  n fuericcx  cholerico  humore, tucem  grauicaa.cu 
vehementia  raordiationia,&cum  ia6amanoDe,&  Res, 
& exeuntia  erunt  cfaolcrica  cx  parce  egelfronum,  Sc  vriiv^ 
Sc  regimen  praeccfrtt  cholera  mulciplicatiuum,«tas,com 
plcxio,&  habitudo, & huiuToiodi  d^larant. 

Signa  R cx  phlegmate  hierti  lallb  em  mordicatio  cum 
ficided  cgcRiofKs  erunt  phlegmaticae,d^vrtnacrit  colo# 
rata  & non  vc  in  i^lcnca* 

Signa  R hierua  humore  groRb,df  uifrolb  ad  cuiut  ufr 
licofltatem  frquaiur  excoriario,  vc  fiipra  de  dyRnceria  Sc 
lenermocrttgrauicatcumdolorcRxoin  vnolMo&cxt* 
fu  digcRfonum  viRoiarum. 

SigtBRhwuavIcaciiKeRuo^iadidaiBiKiupra*  . 


■ -cap;  xvr; 

SJ^Sficriitb  btputiuli  poflalhK  fiipnbiAifli 
hepatico.  * 

- Slgoafi^veraiibuMicciKucsiifrtinboccodRii  c*pi« 
tuloxttbrtca  fua.de  uiibt. 

P XO  O N O S T r C A.St  Riericexv^ioKomO'’ 
riiacuti,Ruccholertci»Ruebaunchij  phl^manei  niRot^ 
curraturad  irucRu>ocucxcociuion?*perducit.  hicqd?v1> 
tertus  minat  excortactoo&vtiididlumeR  de  dyRnterim- 

C V R A CaQ.In  a tcac|rquat  fii  k vrtoRrate.Primtto 
ordwano  dixtx,vc  alicnec  h k omne  vemoRcatis  gme^ 
'rttiuum.de  quo  Rubnea  de  coliam  pnne.  Irem  parcutt* 
vtaiurcibo,&non  bibacoquamlupra  aboranaqi  fiipfv 
ipQim  cnouanir,  Vnde  brruiter  que  dicenturhic  de  citfrf 
pbl^muicaeex  parte  dtxte,dem  de  colica  vencofrrmir 
tan^vltima  hoc  m loco  ponenda.  t- 

SofseR  refbludo  vemoRtacts  maxhne'  qfi  feparab/l^ 
quia  RnonRt  mulco  mareralis,  de  hoc  cum  conbrcamVc 
bus  Aomtchum.de  mteftini  calidis  re(bluentibus,ve  da« 
ctmind,cinnamomum4heriMa,michndacum,  femina 
roiuenttt,vt  anirum^atculus,&hmdf.in  omne  modum 
c5ueniuotadminiRntionss.i^  Rfuericinfeparabili^qg 
muloim  matenaUs,tuncrefpc<Ruserir  in  ordine  euanink 
uo,que  ficteum  vomicu^uc  feccAi.  Vnde  hiudanturcne 
mata  hoc  cafii  maxime  ou  eR  materia  in  inceRimr  grofsii 
fuxia-caa.de  dyfencrra,depharmacu  caeRiit  fupenorA 
burHtRmphaalaudaraa^Attic.proenemate  funtanhe^ 
ium,cumau,polypodtB(cemaura,ruta  Rcca>frectugrpdi^ 
apio,oppoponacu,bdelliutfr,olen^rptca,adieps  galltni^ 
oli0njacetNn,mcl3xqinbtiscdpooevt  videbim  espe 
dire  de  alrfr  cuanuis  dandum  per  ruperiora  appropriata  ha 
bcsitiii.cap.Rim]icer  de  vomKtui'a.xiq.cap.<fr  v*omim.  < 

- PoReuacuationemRcteriiuthocordine rcfoluMOi A 
rcfoluecum  ditflis.Et  budatur  pro  mirabili  puhiis  caltt^ 
oeeporet  vRr  Rimpeus  cum  vmo  aromatico,  vc  un  bi  grk 
ria.5.).  'Itemadidem  puhiis  baccarum  lauri  exct>ritca<* 
canmi'ft>)ui  v(qiad:5in*9Uiafm(|ta  cala  habuiRfhicffa^ 
fedebkmulriplicactone «orum,  nam  quaedtoCrfftfr  RatM 
de  cura  phlegmatica;, fuAt  etiam  hkvtillim».-- 

C V R A phlegihacinroporteidruerRficare  curSdnI 
diiierRrarfplegmana.:  NammcaqupeRli  phlegmar^no 
vifrofo  oportet  ordimse  dlaiSRU  propoitfrmkbile.  Bfc 
Itudar  hoc  c«  Ai  caro  erierf  albti.vnde  Auic^ecnctuaaA 
tus^q»  dictrur  confrrtputitflionihiisambabtM  Rmuf.** 

. Item  digeratur  fecundoR  non  mokftiueriimultumiq^ 
Rficanclpicabeuacuttiorie.  - 

* '^'eyiioauremcuacuetur.cumquibuaauteiirlHicpefRl 
ctancur  habet  tupra.iiMradlaru.  ' ^ 

Quatto  conforcen?  mteRina  A:  Romachiir  cum  refoHil 
ctfaus,ftcarminantibttt  vftoRiarem.  LauSamuf  hoc  caft 
bcen,carpobalbmum  R de  eia  bibatur.5.).cum>qua  calA 
di  maoe  Si  Ceto.  Auic.  Fiant  embroch empbRnfrio^ 
nes,dle  hmdi.Romacho,vmbilrco,<Se  ventri, cum  anethest 
ruca,cinmmomo,gramt  liurt,cum  vino  aut  ablq?  vt  vf* 
d^iturexpedire.niminde  mah  compoRtione  comple* 
xibnefrigfdaRomachi  habinRi  multa,  & plurima  habe* 
ba  de  colica  hinc  hii  breuibut  cbudo. 

C V R A .In  ea  qu»  k phlegmate  prouenic  Gtlfo  ordM 
dteti  proportionalem.  Et  minore?  cibus,  Si  Rc  boni  chy * 
mi,&proportionati.BibacptucQ  vinum  & lympharum 
R vinum  fuerit  alicuius  vigoris.  Si  Rt  vmu  Aibtile.  De* 
indecranleas  (cdoad  edonem  faltfm  R multum  Riomb* 
bir  cum  hierapigra,diaacofMtenfe4uriuo,polyp*odto,cttr^ 
bith,cumaqua  viblard,lebeften,d(;huiurmodi.Q^  Rnon 
molcum  molcRabd  digeras  prtus.dcinde  euacues.  Et  qm 
confueuit  vcplurimum  moleftare  hinc  credo  ^ Autc.d?^ 
xettt.oponctvtincipiaiuraheffofleciuscum  clyRenboa 

qim  recrpuim  turbith,po4y  podd  co  aqua  frbeRen,&  vitf 
lard.A:  intcllige  iRR  canoo?  infcedenc^s,&’fequ?bbtlii 
BMacutuwphkgiimfrailQh>batoti.tiktfa&^ 

VM 


) 


De3^tud.inttft. 


Vbi6ierikph1egmavtTce(itm  procede  proporctom!/* 
ter,quonta«ii  etnciM  prt  mo  fi  ui  debimr^uc  prtus  dtgerae. 
d<tndccuacue»,d£  diecam,vc  expedit  ordioa*  Et  in  fum^ 
ma  in  omni  firii^da  confiat  pocuf  aquae  mcllia  cum  flore 
mncttyHitamfi,autacorf>uc  baccx  lauri,  dtvbi  phlegma 
& yifcoiiim  conim  carthamua  maxime* 

C V K.  A • In  Sa^  li  macerfli  dtokrrca  mordicatm' 
priutacttnde  verba  Auic.de  ea*Ec  oportet  vt  caueacur  ab 
errore  cadente  in  ea  df  exilliinacur  cp  fit  cofica>  Sc  curatur 
cunieiiia,d£moriturfn6rmut.feddehocmag«sinfia  de 
curacotandiolcriar.  Tu  itaqr  primo  pofi  ordinationi 
dwtae.dequa  habci  tertio  rratfl.  ve  (lim  blitit , ^inachia^ 
kni»berbmtdihm6t  fivirtuteni  fortitfolue  cum  cie* 
dhario  de  fiicco  rouiui  de  pfylto,  aut  c9  my robalanit  ci  * 
crlnti,& modico (cSmoneae*t^  fidebrliacum cafia,man 
iB^iaprumx^liufimtUbua.  Ddndefi  rea  requirat  dr* 
gerat.  Deinde  euacua  Se  per  fiipertut  Sc  infenut  vt  tibi 
videbsur.  Dande  procet  cum  paniculanbut  ad  extra 
■ppbcatit  ficuc  eft  oleum  rol*.  vtor.ftmen  pMrf)&  hmdi. 
codfl^ndo  vaguenQiCmpbftra.ad  rmra  c^tfiionct  tn« 
frigidancex  de  quftua  tradbtu  quinto* 

C V RA.Faibeab  vicereCcuravtcerGdfiSpofitai. 
C V R A*Fa<frclivermibutefi  cura  vermium  5^ cq 
ca  pofKtur  I nba  in  fine  capituli. 

De  rMgim  dr  egreffione  Kento/frdtu  abpjne 

Nolitnedce*  Riibricu*  X X. 

IAm  diifhimefiquid  fit  rtigitua  in  praecedemiRubri* 
ct.Eccauft  ventofitactamuluplicatcineo  eft  n^liba 
digrfifonitpropteraliquam  catiCirum  in  malitia  di^ 
gefiiontr,qu3e  cfi  in  membrit,auc  in  cibis, fid  vr  plunma 
cfi  propter  fli'gidtiate5  ludentem  digeftiuam  mfbromm. 
qfi^f  fl  contingir  propter  debilitatem  virnitit , ^ in  fTnt 
'^hihifix.aecidft  etiam  efiitate  aliorum  membroro  vt  cW' 
tate  rplenif  i quo  protienit  veruofitax.  vt  fiipra  de  Tplenr. 
qnqi  mala  (rigiditate  intcitinoip  cfiicatureit^pter  mal5 
mynch  dtfpdnem.qnc^  debilitare  heparii*  Fit  aut  hic  ru 
-giiui  vtplurimum  Iruiiate  materiae  ipCi  vciofltateftimti-' 
lSteade^ion$,&ronitutefut  intnttfiimt  fuperioribut 
eRacunit  in  groilflt  granis.&  cum  efi  cura  humidiiate  (ia« 
cit  gurgubtion€  qux  rugitus  dr  Ii  Gaf.  1 1 . deaeddemi  SC 
morbo.  Pofiremo  fetto  aliquando  mollfflcaf  fe^bun 
snceftinum  »auc  ieninum,qncn  hi  duo  fimul  quare  accidn 
cgretlfo  vento(?«tis  abfij  voluntate , & cognofcitifrp  id 
quod  vide^  de  paudeate  (enfux  ani^ut  (rigidiratudut. 

C V R A rugitus  curatur  cum  fimilibua  cura  quibus 


i»edicedifi:ep<andum,vtltipraAepe.  * ‘I 

£ T X>  1 C T T V Rcurutcau6,fmabalHseriam- 
caufia  contingere  pdt.ntm^  ordine  procedendo  (ic  di*-‘  • 
ftingu5,qm  aut  dus  cauiacfi  detenor^ut  interior.  Bt  tnre 
r«or,iuc  per  ^^pnetaiMne  per  c6iiat{  abfolut  S,  ane  nd  ab  * 
IblutS  ab  altis  mSbris*  Exemplti  decaufit  extrinfircftvr 
eft  aer  bigic^t  fepeentrionahs.  vnde  Ani.  Et  plunma  eiut 
efi  in  terris  frigi(Kf,fii  vbi  conflat  (q}tfirio.vnde  qfiqi  £ri> 
gidiiatexteriorcondr£iicueem,dclacaros  vemrts  foriifi 
cata  ficperantfpifiafimcalidrtascalefliciendod^extccan 
doexiccat  bects,&  colicam  (adt.  Addit  ptereacp  lacernta 
ani  qui  ex  btgiditace  confiringtrur,&  expellit  dreesd;  hu 
miditatrs  ad  fnpiora  verfiis  colon.  Bt  calfditas  aeris  ex/ 
C^iua  fic  extccando^et,colitam,qfiq>  inducit.  Item  ca 
lidftasextnnreca  particularis, vt  ignea  ficut  inaret  bbriU 
Coquiiwria,au(  vimaria.Item  foete  exaptium.  Item  fii 
pemuus  rudor>5(  omnia  confimilia  quz  hnt  becet,  hu« 
miditacea  corporis  cxiccare,vc  nimius  vnnx  cxiius  qivp* 
Item  aer  ^'dimicus. vnde  Auic.  Et  qn^  accidunt  co1i> 
ca,&ilsorm  (emeram  accfdemiepgmudinopefijlemia« 
Itum  aditenienttum  Se  peruenhint  de  remonead  regioneeii 
Se  dehomine  ad  homen?.di  i3  retulit  illud  qutdS  medicua 
delnnquit.dCdixne^  peruentebam  ^idSeoiaadeptle* 
pfil,et  erat  epiicpfia  mortalis.  Ice  Tupiiuus  coitus  ppqti^ 
debfiieatur  vinus  expulfiua  Se  fli  raeneto  (xcum,  Secnrt 
tenrtone  exiccantur.  Iteiq  paucitas  cholerx  qux  mtiei( 
admtefiina  nonro(ficfenieufgilareexpuinuam,qn.r.afmy« 
dem  magne  quathatetranrmttmur.  Itemvftis  crbivrn 
tofi  df  fngidi  vt  fune  olera, cucurbira,frudus  recentes , St 
propn*  pepo,vua,d£  huiufmodt.de  qutbus  Rarim  in  ne>^ 
ceneibus  colicx.  Item  P9<us  aqux  vehementer  fngtdar, 
vini  uehementerinfiigt^iiaut  cum  aquanVulnidf  fngA 
dacommixti.Aficdetliis.vtinfraftaiim.  Ane  propeet 
potum  rei  narcoiKx  ilup^ctentis  vitrut^  operantes  m 
fiacciAC  cum  hoc  debilitat  urexpulfiua  i^rc  retenta  exto* 
caotur.  Itrmd^ueneniai&miptto. 

A caub  inrrinleca.Pitmo  qui»3  mala  complextonr 
gida  immateriali  in  qua  mebrum  rauone  cdplexionrsdjt 
apeum  labi (acilitcr,di(f»ctt*oppibitonem,  Se  cSpnffbrfd 
fxcumadlbpcnbra.  Itemllimlacdptexiofle  flngfda-rtin 
tcriaii,quia  phlegmatica  vi(i:o£i.&  efi  f*m  pfurtmtim  fiih 
(ngiditaie  caubnte  dotorem,&  vifcofliate  cauianiedolo'* 
rem ipfiimoppsiandotvt dicetur.'  Item 3 mab comple 
xfone  calida  exiccame  dfrefoluemc.  nam  partes  humid* 
i«ibiuuniur,dc  eMccamur,&  fic  vc  fupra  fxcet  reiineninr* 
Item  qfi(^  accidir,  vt  fieces  finr  paucx  Se  (iccx  tSCexp 


pun<Srt..&col.«tum  conforantibu.  dipllioo.m cr/  fcmnchol.r»  * 

. .* ^ «dTiflwrnlira&neM  ritSfnaoloremDlenria  ujxca  idifa  t 


minanubut,reroludi)>ut.de  quibus  bm  aifhim  efi  in  prx 
cedenci  rubrtca.d^ampliusdecolica. 

C V R A egrefiionem  vemofitans  inuoluntarix  cura 
curantibus  moltiflcacionem  ani, de  quibus  infra  fuo  loco 
tdmtniftrandoad  intra,vt  therbeam  Se  hmdi.Et  per  infe 
rtusenenvmi.Et  exterins  vngucnca.A:  fupra  vmbibeum  fi 
1^0  aedderit  vitio  incefiira  ieiuni.d:  tu  adhxc  ex  ditfUi 
Se  dicent  confidera.Et  fic  hxc  fiifltcbnt. 

pccoZicd*  Bjt5ric4*  XXI.  , 

Colica  efi  xgritudo  dolorob  in  inctftino  colon  c5 
tingens  cx  qua  fit  difiiciUs  exicus  dus  egredi  de  * 
bet  per  naturam.Cuius  aub  ^ plunma  cft  ma* 
h complexio  fl^da  phlegmatica  vel  vcncob*  Bt  dtcif 
colon  qm  coUca  & di  Aa  efi  ab  ipfo  colon,  verotn  Ause, 
diqoit.  colica  quidem  fim  ventate  efi  nomen  cius  in  ^o 
cficauia  tninicftinbgro(fis.Ccolon,qux  fiquuniur  i^. 
Ec  parum  infra  fi  efi  in  inctfiinis  gtaalibus.ninc  noarf 
proprium  et  ^ fdRbm  veram  cft  iteos.  Ego  autem 
fiunc  fecutut  fum  modum  loquendi  commbnem  • Se  eft 
Alexandri  viatid  St  multorum  aliorum  authorum.tu  ta* 
nen  colligi  VI  «tgb  phccctom  d<  noaioibui  non  cfti 


.accidiecotica&bdc  eibm  dolorem  pienria  (uxcalidiia  $ 
tbadufiiuxid^hoc  efi  raro.  Item  Se  mab  complexio  fic 
ca  intefiinomm  extccansixces  aut  ficdtai  meftraicarum 
exsecantium  ipbra  humiditatet.  Mabauie  complexio 
humida  ex  fe  qub  debilis  impreifionis  non  caubt  coliCl, 
iedtunda  cum  mab  cdpkxsone  frigida  tmtcrtali,aut  im/ 
fnacerblipdcfpbmcaubre.&  hx  res  hnt  fpreubnonem 
plurimS.&iuconfidera,  Item  mab  complexio  (ingi* 
da  Sc  ficcamatenalisdi!immacerblis  potrfi  caubre  diM 
rem, ut  humor  mebncholicus  crbm  oppibndo,ut  infra* 
Accidit  (ecundo  prtncipalifrr  ab  oppilatione  conttnge 
teli  materia  phlegmatica,uircob , implete  i^tium  colon, 
Se  ipAim  oppibmr.df  efi  itb  qux  flt  ^m  plurima.  Aut  K 
uentofitate  idem  operame  gaitta  ho^  pofihorSlimab 
compbxione  frigida.unde  propter  has  oppibiiones  ,|?hi« 
betor egrcfijoegefiiona,d:humidttuum,dCuftofifatuiq,  * 
unde  in  intcfiino  colon  ip(f  fic  mukipltcai;  dolorem  cau 
bntcxtenfiuum.de  quoinfra*  Item  aeddit  hxc  oppila* 

II o ab  apofiemate  in  intcfiino  redo  cxififte,dC  efi  ^ plu 
rimii calido utintenrimo.  unde  exifiimauerunt  quidam 
€p  fiot  retent^  fxces,a  humidrrates  k calidtiate  apofiema* 
tu  cxicgicc  bpidcfiuac*  vnde  Se  tpandoqi  bpuegre^ 

bt 


l : Trtftatoi.  VI.  Cap.  XVI. 

fmflc.It(mWermib4uailKutiC(aigl«batiiflcuteft  Vi4c  ftifittammoGiit^lEiraiadcotofl  dolorcnieaufttcoUetNii,* 
rfincvcvrbittrdi  yAq5c|ifn  modum  faagnsptlx  egre^  vndenifipr^lxnecuaafefmoiioculuaiioii  pcHe^cu# 
d<iimur  globiti,3(  dolorem  caWaoc  extentuum . Icem  m raiur  «gcr.Es  quilxii  patet  (^abqft  poli  tuipoiationo^ 
mordicaodo  mordicaciuum.  dlaa  aut  clyfttna  tmpodiiooe  augetur  dolor, qmcalidita« 

AccidiidCtemo&foluriofwconcinuiurisbAaviinfra  te  remediorum  ampliuavtficolHaMtertt  quscft  inipfia. 
quandoqiWhoflcatctp&exc^meimeftinuvtcra  termrf  colonnon  bda pnua debita  euacuuioac.  fic  peramca6 
LttMdea  naturales  ,aui  ab  humore  acuto , vt  ^ vcrmibu^  cob'ca,^9  ad  paraly(ina,&  boatur  ea»9ua  naatena  fubd 

tn  vetre  su(^P^^*^*^y^r<S^'i*i***dcquibutFrS.dePcdemd»  Ita espalitur ad catrema,&Ht oppilatio tnbeenia.Itidb 
duminquit.Et  vidimusnoiqu^mpueraemittemiplu  add<^orcmiua<ffairarum,di:£inaruretua  materia ^pulllk 
tet  lapidet  grollbt  licut  nux  per  anum,et  nonum  grollba  Item  permuutur  ad  dolore  dorii,&ad  roclancfaoUam»dS 
per  virgam.  Ite  H fieret  mcilio  intedmt,  df  fic  de  ali)a  mo ' cpiiepfiS,d(C  tunc  ell  malum. & hoc  acctdii  qua» 

dia  incifiomt.d£  ex  htt  patere  polium  caufg  coUci  doloria  do  balneum  approximatur  ante  euacuatioDemJiem  pro« 
quaodoefi  talii  per  proprietatem  fiue  per  elT^iam.  pter  c6iutem  ablbluum  ad  hydropf.propcerca  quia  coi* 

. Percditaccmautnonablblutamabalhi  membrtt.vt  rumpit  complexionem  hcpacia.ltem&qH<9  permutatur 
verb.g.cumadiprumcolonmitttturmacenaoppiknadtC  adalia,qn.Cretincmarl$cetiqulco  rpe.  vndt  regurginna 
malaminducenicdplextonfm  vtcum^cerebro  mutttut  adrupertora.Icemqncppropier vcriqi  cCicatem  comnm 
magna  qaamitaa  catarrhi  oppilantii.Item  ab  liepaic  cho«  pd  complexionem  cordtt.dk  tunc  accidit  tremor,  mabem 
lera  mulia  vtUfplenenKlancholia.  Itemiirpilalibuab.*  anheliiut,rudorfngidua,ryncopu,&e(lmaluro  figoum* 
ncea  vt  in  crifi  in  vlceribua  pubnonts , & peiTtorit  per  ve«  Bt  in  ctua  malim  iiim  gradue.Nam  deterior  tll  quae  ex 

nam  magnS  extenflim  fupra  dorfum  nKdiSte  hepate,  beet  oppilatione  fadb  propter apollema , deinde  qux  cft es 
dd  fic  raro.  Aut  ll  coto,vt  in  diarrhara  fiuxu  li<)bdIiuo,lc«  ventre  torquente,deinde  ex  humore/kmdeex  bece,coofie 
brcdifibluciua:dkhmdi.  Acditatcabfolutavtcompa^  dera.  Etaccfdicvtplurimumiuuembuaocfofia,gulofit, 
(Ione  ipfiut  imcllini  ad  alta  membra  befa  vt  cura  acadic  itineraotibut  per  regioact,dk  loca  frigida,  raro  autem  mu 
apoHema,aut  in  hepatt^ui  in  rpleoe,aut  veficaauc  in  rem'  lieribut.dk  tu  ex  di<^s  cau&m  collige.  aute  bxc  f grd 

, buMut  tn  ytja  vrttur, vt  m habemibut  lapidem,  aue  in  ru  cudo  difiicibf  cognttidft.nam  qncp  dolor  renalis  colicua 

pturaeadcicen^  Typhac  fiucintelhnorum  mburlamccHi  iudicatur,qfic|ieconcra.vtCiar.lupra.Nam  vt  Alex.dt^« 
culorfi,fiue  in  o(teum,nam  hsc  coarunt,5f  ppil^  co  cilit  ell  cogmrioms,propcerea  quia  tn  locit  victnit  fiune 

lon.Iccm  ex  dolore  lapidit  debibutur  expuidua  in  intefii  dolores  ul^qualer  in  colon.  Irem  ex  parte  loci,  qm  Aue, 
m$  quia  fic  retentio  humidiutum.dk ex  confirquemi  dolor  inquit  de  dimrentra  imer  colico  dk  lapidem  rcnilon.loco 
• colicut,vt&ipraidemconungheztcuno,dkrparmo.  aui.qmcolicutfucipttab  io^iori  pane  latent  dextri fiC 

Et  pro  complento  pariiculan  caularum  huius  dolortt  tendicadruperiorem  fimllri.dkMundimit  noltertn  ana* 
itabt  ponatur  diHindlin,qm  quilibet  dolor  colicutaut  eft  tomia  fua  cdmuiii  quem  Moderni  requumur,j'nquit.coU* 

Kuogiiiuutjk  eiut  caula  ell  cabda,acuta,rubcilia,  vt  chO'  ca  t^ndo  fit  pnus  incipit  in  parte  finifira  et  in  illa  magis 
xa,au(  phlegma  Cilfum  vifeofiute  parcicipani,  aut  (ao*  moicfiatur,quia  imefiinum  illud  frigidius  cfl  ibi  cum  nd 
guis  corruptus,aut  vermes  fuii  aculeis  pungentes , aut  vf  * ungatur  i chyfii  (ellis.dk  tu  confidrra.icd  dn  gratia  figng 
cusintellint^ui  vemolltasiQinieftinocoaruta  quvpetf  ponentur  fpcrofufi^ocitmerdirhndtma. 
do  exitu  pungit.  Aut  eft  grauatiuut»dk eius  cauk  cft  ma  Etqura  vcdicfeuraeft.cftdiibciltt  adccgnoTcfduhinc 
seria  ftigida  grofia  viTcola,aut  (anguis  congebtus,  aut  me  pro  ampliori  cius  nociita,ego  antei^  aggrediar  curam  po 
lancholia  quf  dkficx  k dolorem  caufenc , cnaliqfl  vento*  nam  illa  dk conUieta  colicam  inducere.poft  qux  ponSca* 
6mur,dkdotoremiterumcau£iniipGtmincddrdodk  exa*  nonecfipmitconferencacobcx  delcriplrrn.  Inducunt 
euendo.  Aut  eft  extenfiuus , 3C  caula  ciut  cft  vencoficas  colicam  ex  cibtt  fumpra  omne  grofium.  vtl^ftim , frigi# 
quieta.  Aut  corcuoAit,dkcaulaetus  eft  vencofitaa  per*  dum,azimum,oppiUtfmr,vcruntpsrci1licia,carncsgror# 
«mbuUns  per  tortuofitatem  inccftinorum.  Aut  cft  per*  f«  fvlueftret,tta  9 dk  leporit,pirces  parui, reernies,  fiut  la 
(oratiuut.dk  caula  erus  eft  ventofiias  penetrans  inter  runt*  lut.^ixa;iltu3,uentrctanimaiiura,gencra  Uftit,lcnics,ca 
cam  dC  lumcS  intcftini»fiue  imer  hminat  eius,  vnde  lepa#  feut  amiquus/eccns,(alicui.I(em  lufiatiua A'  ventofirant 
parationem  beti  intcrcasJkvf  hol  rppcrfbrel  terebello.  mulcip!icatiua,vt Ucdk maxime  noncodrur^,fft.n.chole 
Galeri*  ^ dolorem  paftusfuu  Gaf. vt  freodo  intcrioip.  ^is  ricit  venenum, cucurbita, olera, prxter  ea  qii$  duaoi  in  or 

leipCum  <udiurctrepatfcalculum.vtCdctr.<ffia.  is.eccctfiidm  difundodixtam.nammicha,endmfanoccMSkomncslinj 
I cudicS  iudicaltec.(Sk tu  cdfidera  bene.^kaducrte  iudiciumEa.'  dlusdk  proprie reccmespcen|i  prtma,et  chryComilla  locp 

do  dccc  ^bier^medicttficucdepo(itum.vnq»Gir.camusvir.  bcachoIcncaAmcoIicaexf<ceexcalidi»recxic^ra,dk 
pie.  Poftremo  pro  eriit  cUra  notiiia,  oportet  vt  pofterior  melon  de  quo  Auic.  Gc  melon  dulce  in  crbum  in  dilpoA^ 
fic  modus  aliquis  particulani  quo  cobcaiplagencrator.4>  eide  laniatis  eft  nociuusplurunitcobcorum.  liem  nucea 
pur  quod  rxxa  cp  dolor  colicus,  fimift  iliacus  fum  appro  humidae,amygdjlz  humidx  valdx,  faba  humida  vald^ 
pruithji  duobus imcftints,quta  colon  dk  iliaco  magtsi^  quia  reccnscucumer,poma,ec  proprie  acctola,pira,dkfty 
a|ifs,qmh«c  fum  interna  angufttoraalns  dk  ciraiuolu*  ptica,agrefte,bcrberis,grana(a,dknitgisnoceKacetog^ 
tioQibut  pluribus circuuolua.ppcer  q fum  magis  apta  re  Item  ciionta,dkalia  hmdi  (^puea,  vt  ftuich,  milium, ri* 
pleri  Sc  oppilari  dC  oppiUnoncs  retinere  ex  materiebus  fum,dk  his  fimilis.Item  palTulat  cum  anllis.Trem  vua  pro 
ftuemibus  ad  tlla  in  eis  dolorem  cmiCimtbus , vt  Tupra  di*  prte.Itrmoua  oflrua.Itemfungf.Irem  dk  tubera  dk  bmdf» 
(ftum  eft.Duodetium  nS^eft  breueA  ficum  habet  redi».  Ex  adhombus  vero  fumpta  fum  motus  bidhit  luper  1^ 

dkorificiumbrgum.Redtumautcnilargfaiemhabetma  deusxiTumpcoedkrupcrcibum  indil^remer . Iceme^ua 
gnam  3c  propinquitatem  adextra.  letunum  autem  inepiit  Aiper  cibaria  groila«quta  ruftia  dkc.Itrro  retemib  vencd* 
confimiliter.vt  in  principiocapttubaftum  cft . Repbtur  fiattMut  ftrrconsegredi  volentit.vndc  vemoftrat  fic  re 
MSqi  mono^Ius  fece  aut  phlegmate  pnut  dk  oppilatur,  ca  terna  ad  litperiora  fitbleintur  dk  tn  inceft  ino  aggregatur,» 
febidlum  aut  in  eo  comentum , aut  cabdcrace  partium  cir#  colicaro  quando^  inducit.  Irem  potare  aquam  frigidam 
cunftaniium,autauxiliomedicaminum  in  vemofitaiem  mulam  vthemcfuerfrtgtdam.vc fupra.  Itera  potui  crus 
commllim  Abd  colon  milium  dolorem  m eo  caulH.vn#  fuper  fnidlus.  Item  dk  potus  plurimi  vini  fitper  cibum,  k* 
de  (m  plurimum  (emper  fic  prius  congregatio , aut  fircis,  eicenim  cibTi  indtgeftum  m magna  Qci tare  ad  imefttw« 
autalceriushumtdiuciaaptekctrecobcum  doloreinmo  fcddeye,p|> qd bibuli  frequenter,  dkuift  l^equxfcnpqi 
•oculo,  detnde  aut  in  vernofiiaie  cotiuerliim^ui  (m  fub«  >fani  de  bis  in  prtocipio  nibnc**Gi  cd  ds  by  ^nocit 
1 ; t fit 


D^aegriaid,Kllit&lpIcnfs« 


ft  tonfnnrai  don  agere  de  hte  ^ minme  confenine  tL 
• Co^^ertnua  ica(|i  cot^cai  fiinc  m vniuer&li  omn»  quf- 
cutK^  opponunt  fecauflicoM  ex  parieacrtatd^reliqujfd 
mum  noo  naturalhim.Vnde  prtmo  (neo  q>  cdil  eorn  de« 
bm  tCk  kniciui>lubn(icanu^,<5£  lo  colica  chokrica  frigi' 
df| vt  aqua  ordei,  aqua  IfrUtflue  ius  eiut,ttti  de  fpinachne. 
liem  aqua  decotftionii  prunorum, time  horum  cduerfio' 
fwmtnven(odcatcm,.ppccrquod  inflationem  freiumdiU 
gcmerattende.vnde&omnieaqua  hordei  cfrinflatiua  te» 
ctindo  canone  de  hordeo  cdfldera  in  colka.  frigida  vt  hrt 
galli  decrepfcf.de  quo  infra  t n cura  colkp  ex  retent  ione  if> 
citm.df  tura  in  qui^  decoAs  funt  rci  calidp  refoltiemef, 
Vt  eli  decocto  aitq  di  flmiUum  > &etua  comefr  io . V ndc 
AlouEx  allio  plures  fiinare  dictmut,dC  c(l  experimentum 
fMruum. Item  tui  cncinnamomo,auc<imino,&hmdi» 
ftd  attende  il  adeft  frbrii  aut  noo,  qm  oponn  ce  modera ' 
fe,d^  aliqui  non  contenti  hn  Icniciuia  cm  tranfrunt  ad  po« 
nendum  m cibi» eorum  curbeth  pparatum.ltem  Si  confl' 
ciunt  panem  eorum  carneo.  Item  &qnc^  cranfrum  vfqt 
ad  (cSmoncam  pon?doetiam  eam  in  pane,  hoc  autem  lau 
dare  videtur  Aui.decibiicolfcorum.cum  inquit,  dfqflcp 
necciiariif5eft  tte  ponatur  turbiih,  & fclmonea  m ture  eo« 
nim  Si  in  par>ecorum.&  nota  illud  qneg,  qm  videtur  di» 
cere  mignam  nccelttraiem.  Secundo  (ato  q»  forbilia  efr 
«iaximeconfrrencta,&prxcipucquando  eftex  retentio  > 
ne  frecum.  Tertio  calida  auc  frigitfa  qu«  admtm  frran 
lur  dd)em  eflie  aromacszationem  panicipStia,  qualia  fime 
llomachalia  di^  fifpra  de  fromacho.  Qiurco  anodi« 
m qu»  poflea  fime  fiipra  de  dolore  fromacht  fime  hoc  lo« 
<o  adducenda.  Quinto  Ucet  menta  ponatur  tmer  con* 
fierentia  coltcv  efr  m inflaiiua, quapropter  vt  alta  olera  vi 
detur  nocere.d^fdeoadmimfrretur  flcca,  A:  quia  numera « 
bumurfiiolocoalta conterentia  hincab  eorum  narratio* 
ne  fijperfrdem  X^m  colica  iit  paitio  non  minui  frequen* 
ter euenieni<)mulcuuifrfrli hinc  cftq»  concepideca  ii* 
gnoia  fuoia  iinguiarei  ponere  rubricu  tuxta  ctui  vartaiec 
linguUrei  caufrt,  vt  vniulaitu(<;p  cao  Tc  iigna  frctlnii  i nue 
niantur  A magime  dem5ihaiiua.nl  de  prognofticu  tn  ul 
ttmarubnea  mentiooffrc«S:ioproipiiiBdea  recurm. 

SIGNA  etui  pro  nunc  Ita  difringuamur , qm  alia 
lumfrmirxcolic«enantiaciua.Qu«dam  ipiam  prsfime 
oiiendum.  Exempin  primt,vt  qn  minorari  incipiumfri 
ce»,i&appettturdefrruf,d^cppattcni  abhorret  rei  dulm. 
Si  vni5luofri,dC  fiiper  iplai  naufrat,d^  aceto(a,df  acuajic 
6ifii  appettr^  q»  digefrio  miout  merptt.  Si  aquam  fri  * 
gidam  potare  maxiraeappa it.  discum  bfi  (entit  puntflio* 
nei  in  intefrinii  Si  doimem  in  cruribus,^  dorfi>,&  maxi  * 
me  hxc  enuntiant  ipiam  fritutam.qd  fifi»  pcr(cueranrta,& 
augeri  incipiunt,  nam  cum  auifri  fime  nocabcluerbpc  ip 
fcmpfrnttmdomonfrram.vtfraum.  Signa  autem  t^ue 
nrtncipalirtr  demonihaciaa  fime  primo  dolor  ac  pun^ho 
fortii  in  imefrino  colon  pcrccpcot.quf  quidfaliqn  fcabr' 
tit  vt  videatur  vhrem  icrebeUo  pdforariuMJi  qi  aoM,  ve] 
chuuiacutui  in  imtftmit  fit  abrcoafui^f  cum  moucc  au4 
getur  dolor,&i!ni  flt(ortii.A:  licet  bibat  non  frditur,qm 
potui  propter  oppibeionemaccidhlio  porta  mcrariici* 
rumadhepartermiixuitiamnoo  pdc  ad  hepar  penetrari* 
Et  accidit  vomitui  frequei  .ppeer  cditatcm  ftocnachi  ad 
•mcftina,&  colon  equtut  ilomachum,tu  fiipra.d^fim  plu 
cimum  eft  phlegauticin,  qfl^pcholericuc , qn^  porrabe, 
qncp  xruginofi^qnqi  roriancholf  cua.Bt  conitnngirtrr  in 
ce  aaiura,<k  Oaliquid  cmitni,aui  oaciifatpfr,aut  amfleio' 
Medi  uni  ucut  fchibal«,(1cut  iiercota  «saprarum  aue  oedi 
WK  humiditate . Et  tn  colica  rubet  vttna , propccrea  quia 
via  cbolerx  per  tnteflina  eft  claufii,&  i natura  pe  r uniam 
mtattur  Jtem  ea  dolore  iplb  rubercii.leeai  SC  quia  renet 
Cileflum,&fiiacaliditace  ipiam  tingunt  .Eiquandoqi  in 
colica  & cremor  cordii  maximus,  quandoqi  perduc»  td 
fyncopiin,quvid^adludoiC8ifr9iduiik  t 


Et  qm^frequtntcr  deltmdoimir  «edici  mdetirei  doto« 
rem  colicum  efle  renalem,  dfecontra  propter  affinicaiem 
colon  cum  renibui  Si  ccdcra«vt  fiipra  inanatomia.htc  pri 
mo  fiibtungam  flgna  inter  iplbi  difrtndhua  mtbut,&cla 
rtui  (igna  habebuntur  ctdid  dolorii  demonlnanua.  detn 
deadugna  colica  fim  varietatem  cau&rum  meconuertS, 
diflerum  itatp  adinuicem  hi  dolorei  muli  iplictter.  Pnmo 
quamiute,loco,tpe,&mocu.  Q^anricarcqm  renaliccfr 
ccucui,n5  extenfitt,ne^  tta  magnui,et  coli  cui  efr  magnut 
&extcnfiit.loco,qm  colicm  in^ii  in  btere  dextro^ut  0 
niftro, Si extcndicur  verfiti  anteriora  Si  peden » Si quan* 
docp  vfqiad  peritonxon,&  occupat  magnam  parte  ven* 
miydf  dolor  efr  circa  fupra  fiipra  vd  infra  vrobi1icum,ici 
cp  colicui  9m  plurimum  ad  amenora  conuertitur.  Ei  hic 
adume  mquit  Auic.colicui  incipit  ab  infrrtori  parte*  dea 
tri  lateriiA  tendit  ad  fiiperiorera  nnifrri.&  ^ quofdam 
non  UKipii  cotfca)l  (inifrro,(ed  illud  n6  efr  verum.  Si  not 
caperti  fiimui  ccnctarweiui  & efr  ad  anteriora  uerfiit  pe* 
^inem  decimior  ^ (it ad  pofteriora.Mundioui  m anaro* 
raiaeiui  inquit  • colica  qA  fit  incipit  in  pane  flnifr  ra  &in 
tlla  magii  molefrac , quu  imefrtnum  frtgidmi  efr  ibi , tfl 
quia  in  maiori  quSiitateeft  locatum  circa  renem  (Inifrra 
&cil  tbi  frridfui.vfdecrgo  qaoconcilian'  poillim  hi  vf* 
veniofitaiauc  gurgulaiio.Icrm  declarat  hoc  regimen 
ri.  Si  tu  confidera.  Ego  ath  vidi  dolorem  colicum  in 
nifrra frequenter  daiot^in  eo  lIc  dolor frcilior  df  ratione 
caufri  loci, quu  eft  materia  ineo  loco  exitui  magti  partta 
quia  in  loco  efr  decliuiori  9 in  dextro.  Item  dolor  colicut 
cllperambulatiuui  de  vno  loco  ad  alium  frd  renalitcfr  fl 
au^ad  poflertora  magti  reconueriem.Iiemtnapit^  fii 
perioribut  Si  ddeendi;  paulatim  tifqi  ad  locum  in  quo  c$ 
nrmal.Itc  renali  cfr  in  aichatim,d£  in  flib,  Ac  emunOorqt. 
Itl  dolor  pcipil,qnqi  tn  rp5diiibui  circa  renci,dC  in  defee 
fij  lapi  dia  frntttur  dolor  in  virga, dc  maxime  in  extremita 
tcciui,qn:^  m extremitate  longaonii.lttm  dormiutio  cf‘r 
ca  nbui  dccoxat,  SC  qfl(^  in  digiio  paruo  pedie.  Irem  in 
•pfo  renali  anchat  dolent.  Si  pntctpue  ex  radem  parte  do* 
lortinmiltter&telhculi.  Tempore, qrh  renalti augetur 
in  hora  vaciutatii,qfl.r.fromachui  euacuaiur  cibo  qui  de* 
fcendeniad  infrriora  reneicompnmit . colicui  autf  tunc 
minuicur,qucivbiiprum  imcfrimimexcibo  comprime* 
batur,qrh  equirac  fromachum,vt  fiipra  cum  euacuaiur  «i 
bo^Sequimr  • Item  colicui  in  breui  rpe  & fiibico  incipit, 
rcnakiauiem paubifm,dCaugctur,dl*in6ne  fiii  fltlbrti^ 
Si  in  renali  vt  fiipra  dolor  priui  incipit  tn  dorfo  cum  diflt 
cultate  mingendi,  immooponet  vt  pariem  prxmac  vrt* 
nam  paubiim.dCguttamemittat.  Bt  de  motu  didUtefr. 

Secundo  prinopaliier  dtflerum  per  compallionem,  qm 
tnrena!iaccidittremor,dCnonincolico.  Tertio  cegno 
Icitur^  iuuanttbuiydC  nocemibui.nam  clylhru,exiiui  vC 
I oflcaiitHSc  frrcfi  d^remalleuram  colicum.  Si  non  rena*> 
k«  allcuuiioncde  qua  fit  curandu,  qm  fle  nO  videtur  de 
materia  cdiun^  euacuart.Iicm  cxattoiniflractone  diure 
aoorom,dc  hptdem  frangentium  allruiaiur  renalis , & nS 
colicui.ltf  dolor  aunu  doefl . Et  tremor  efr  in  renati  plua 
^ in  colico.Ex  pane  vrtim,qm  in  tali  dolore  vnna  appa 
xtt  harcnob,auc  quia  nutt  in  reinbui  dokiii , Si  deinde  ap* 
paruit  vrina  nigra aor  fpifla  & hareno(a,Tnc  proctildubid 
iapidemenumabii.&cxconfrmentrdolor  renaliierir. 
Icrm  vrina  hareno(b  ,dC  fllob  e^  ^edena  in  renali.Itrea 
exitu  vnnx  lalii  mit  igaiur  rcnalii,dC  non  cotiai«.I{5  wi  * 
M tn  renali  in  principio  mixime  qfl  adefl  aquofr.  deinde 
groih  habet  frdmKii.dt  in  flne  hareitofiim,  egeflionea,  uc 
fiqxa  vt  frbibak,A:  fleut  frercui  caprarum,vaccarumap 
parem  in  colico^  non  fic  in  renali.  I icm  tn  colico  magtt 
frypneatur  verner  Si  exitua  vr  in«  efl  liberior^cconi  ra  ve 
rn  in  rccali.  Foflrcmo  audi  Aui.tnquir.  Et  cafiis  appeti* 
tua,&  vom>nncoiil«ciitiii  phiegmaricut,dirparuicas  dige 
itiioujkyttaea^ema  dolofia»£  perdu^io^d  iyacopu» 

deludor 


' Traftatus.  Vf. 

& fudor  firf^‘dui>ft  n*uatiuus  ta  Vomiiu  ia  renali  fum  mi 
mii,d£cum  alicuf  acddcrit  dolor  d^alui  rmtreru  Upidct 
auc  harcni  groi&m/urpica  raigit  dc  dolore  renali  ^ coli 
co>et  id  ad  dolctr  cd  primo  acccdi«»de  hoc  cu  interroga* 
Signa  demonllracuia  coUcx  imaU  conmlexione  frigi 
da  pura,qni  paucos  frnctt  frigiditai^in  inceufnis,&  dolor 
cfr  paruuiidf  ftattm.Iuuarur  calidit>ci  frtgidcs  nocetur>Ei 
Cfcfrioncs  fum  mdigefrx  ad  naturaoi  phlegmattt  tcndcn« 
t^,Si  vriiia  eft  alba  diTcoiorau  prope  palcaru,&  frrKuur 
vcnioHusaui  gvrgulaiio.  Itnn  declarat  hoc  regimen  ^e 
rKum.vt  quia fretttin foco  frigido,  pailuaefr  frigus  pc« 
dum^  auc  cum  venere  iaciitt  dormiens  (uper  lapidem  aut 
ftdic  dehuiurmodi.  Q^rbd  ii^  calidicace  vemc  quod  rariT 
Cimum  efr  figna  aderunt  caliditacis. 

. Signa  demonfrrauua  colicae  phlegmiiicar  quia  prxcef 
fit  regimen  plileginicicum,fta«,complexio,habirudo.Itc 
quiaegefrionesaxueaducncuetut  phlegmaticae  hieruncrt 
in  hora  eiut,«&<p  nihil  de  faecc,auc  humore,aut  vemo/tUf 
cc  egreditur^  efr  dolor  prolixtor.Item  quta  fit  pofr  nau' 
fcanuaroCaiieiatem,d:eru<fVuatioefusfrxtct,&fnultfplica 
cur  nauGa,&  fenctcur  grauicas  in  vrtrt.&fr^ditas.  Bt  rfr 
Vt  plurimum  tine  fr.Ciliem  in  principio  fui  adultus, d(nd 
efr  co  (ici  neqi  cum  tiiKcura  vrinx,inKno  vrina  ad  albedi 
nem  crahic,&li  aeddat  fitud:  vriiwr  tindura  & infiaou/ 
th  non  decipiaris  ex  hit.qm  horu  caula  eil  dolor. 

Signa  demonfrratiua  colics  choimex , quta  prxcefiic 
regimen  cholericum,xtas,complexio^bitudo , tempus 
dni,i&  hm5i.mordicauofr>rtis,mfijmatio»adufrio,ficio,ii 
tis.Exeuniia  cbolcnca, vrina  mKfb,^if  hoc  fit  ede  pro* 
ptrr  do[orem,dotor  acutior  >nccitac  iinguf,inland  maior 
tnlomnietaa , cholericut  vomitus  . Et  ci'«a  allbciaiiir 
(e.qnc;p  dolor  in  pedine  quafi  pundura  cu{celL.&  non  cfl 
iocauia  vencoficasvt  tn  phlegmatica.Bt  nocetur  ex  cly» 
fterti«  acufis^ifuuatur  frigidis  temperatis  dTcuone  cho' 
lerxilnonhteritirobibita.  fi  Cuerit  4?pier  paucicaceoi 
«holerx  qux  efirundicur  ad  imefrim,tunc  fit  dfrEculus  ad 
lua  frcds»d^albedo  ei'us,d£  inflammatio  ventris,  & cdmo 
lio  cholerx  cum  vomitu, & cum  rubedine  vrtnx  inten^ 
Signa  fi  ex  melancholiaapparebum  figna  melancholiae, 
ftd  rariilimum  efr . vnde  apparet  eruduacio  acecola,  SC  cft 
dolor  faiisimenfutjdf  omnino  frmiuniur  magis  circa  fpk 
nem,d:  os  fiomachi  $ in  alia  paru  corporu» 

Signa  demonfrratiua  colicx  vencoix.  Regimen  prxdr 
dens  vt  potus  aqux  frigidx,vini  multum  commixti,vini 
multum  frigidi,mod  in  caucrntt,&reooluiis  reti  nerur,d^ 
adeo  ab  cotpe  calido  abfrincaiu  paraci‘*7cem  olera  in&' 
ttifiMuc  rpinachia,fruc5lushumidi,&  pepoprogaiiuamha 
bei.vt  fijpra.dexo  indigcftioiws  multrplicaex, retentio  fx 
€irai,df  tenunir  ininteflinis  rugiius/licxtenflo,&  inqute^ 
ludo  vehemens/^fi  incefrina  perforentur  icrebcllo^df 
quafi  occultetur  in  imefrino  acus  Aventofitaspercepea 
exitum  non  habet, q»  fi  ex  co  quicquam  cgrcdicur  n6  egre/ 
ditur  cum  ^tKtcace,qux  dolorem  ledet  vchcmenU.A  H 
fit  comprefuo  Cortis  frminir  nigtcui^  A motus  vrmofit»' 
cis  dc  loco  ad  locunuC^  fi  fixrit  inter  tunicas  incefrioi  per 
comprelTtonecn  non  mouctur,&  frai  dolor  fixus  veheram 
Vilde^c  fi  fii  perforatio  cum  terebeUofacfhi,  velupradh 
•on  egreditur  aliquid  venroficatia  oino.  fi  hient  in  in^ 

ccftino  mouetur  dolor  de  loco  ad  (ocum,£  de  fignis  mt' 
fnisefr^compre/lionefmiacurtd^cum  venter  compri* 
miiur  fuper  rem  («is  duram  &iper  pluuinar  duram,  aut 
fiiper  cufptdeia  i(lcrif,d^cx  vaporatione  luuaC.  aliqn  noo 
iuua(.qfi.r*niarrria  hicient  colicam  cric  Qecu,A  cum  v?to 
ficau  figfitccxhuahrcis  vacdnpnauncis  fiiper  aquam  j>' 
pcer  multmidinemctus,quod  in  ip(a  efr  de  vencofitais. 

Signa  demonftratiua  colicx  ex  recencione  fxcum  fiint, 
quhprxctnie  rctemio  fxcum  .d^frniicur  grauicas  vehe* 
«ens  valde, di  (enctcur  dolor,ac  fi  inicfrioum  rciaodatur  k 
^p(b.&  cR  qn9  cttoi  l)oc  yolutUM  frequem 


Cip;  XVI. 

non  egreditur  aliquid.frd  fr  egreditur  cft  Mi  Vffixift  groP 
(a.  fi  fuerit  propter  fiectutrm  ciborum,uc  nfi,ncrpil 

lorum,pantiliordacei,d^hmoi.  Tcicur  relatione  infirmi*> 
(i  caula  fuerit  propter  multitudinem  vrinx,vi  quxii» 
diabete, etiam  ex  re  ipfr  Biciliter  comprebedetur»  nam  ade 
cic  ficcus  fortis  & calidus  circa  renes  & hmGi.  fi  fu«. 
rit  ^ter  caliditacem  ventris  erit  vehemenid  fitis  Tonfibd 
lis  ardor  circa  ventre  A iiuefhna , A ardor  ani  circa  cge<^ 
Rionem,&  erunt  egefrtonet  (emper  fieex.  CX  fi  propser. 
aens  caliduacepi  labore  autiudore  balnei, d^fimiliuml^x 
exiccabitur,&  retinebitur..  Q^-fi  fiient  propter  corpo' 
rtsraritatem.runcfxctfcrumpaucx  Tempcrin  omnibus, 
diebus  fux  (anitatts,& Ichibalx  mittemur  cum  ets,&  (une 
fchibalx  fxces cmiil^  in  modum  nucis , A multitudo.^,' 
mti  vehemeiuis  appet  it  us,&  ficcitas  (jpcis  hm  p lurimum» 
fi  fuerit  pp  ficcicat?  imeflini,  tuncent  extenuatio  in 
royrach  vdns&  (ubtilius  etus,d^  non  louenie  cu  alta  fior, 
cttacc  fxcis  A difiicutiai  exitus  nus,&  cfi  curo  ea  fitii , 5C, 
ardorcumaliqualietuiexcoraciocliora  egefrioms. 
fi  accidat  retentio  propter  paucitatem  cholnx  tranfiain^ 
ad  imefiina  accidin  figna  dida  fupra  de  ea  ex  cholr^  pata 
citate.  fi  cx  aggregatione  phlegma tisvircofi  tnince*! 
(Itnisaggrcgati  illud  acciderit  <p  Pm  plurimum  uenit^ific 
accidunt  figna  fupra  de  ea  ex  phlegmate  didta. 

Signa  demonfrrattuafrifcpi  debilitate  virtutis,  fiim  ^ 
frcquemeraccefCt  adarceliaffl,&pauluUimemific,&tn 
tempore  longo  fuit  rctemio  mttiiarum  materirru,ficpro« 
pter  debilitatem  expulfiux  aggregatarum. 

Signa  eius  qup  cft  ex  vermibus  fum  figna  vermium  da 
quibus  pofr,(&anceceilio  tpforum. 

Signa  CIUS  qux  efr  debfbtate limftts,  vt  quia f)5  perdp# 
intcftinum  res  mordicantes  fuppoficas. 

Signa  demoofrrattua  colicx  a pofreraofie  fum, dolor  in 
vno  loco  fixus  cum  grauedine  plurimu , A infiaiio  A tu* 
roor  ibidem.  Q.  fi  fiierit  altdum.  dolor  cric  acutior  ca 
£c.acuta  pullatioue,fici  vehementi,  inflammatio , & rube** 
do  tn  coto,&  ocuIis.memio  vrinx,&  cfr  fignum  forte, de 
aliqn apparecfrigidicasextrerauatum,  arfura  fiuc  inflam-* 
manoimrtnlircuscama  vtq>  operioieniapatinon|poiljc» 
A illud  propne  ax$  cU  magnum  A cft  malum  fignuin,uc 
infra,  fifuerucholcricumcftgrauitaaminor,frdfebi 

tnAammaiio  mordt ano  vrlicrortior , A regimen  pcedep 
iddeclarabtt  vt  fupra.  rtfuerit  phlcgoattcum  figna 
erum  cdinria  (alte  in  gradu  df  frigiditate  aticfiaua , nam 
tbs  dolor  cScioiius  I vno  loco  fixus  cu  grauitate,i&  tumor, 
ad  mollitie  dcctinSs,&ertim  egones  phlegmaacp,regim€ 
peeniu,vt  fiipra.  Q.  fi  facric  vicus  apoTtemam  pedere 
videbisapofteroa.dciodeexiiumpuns,d^laitset. 

Signa  demonfiratiua  colicx  quxefrex  cotrofionein* 
cefrinorum  ftinc  cius  fiibmis  ruencut  pofr  moturo  labori» 
iuro,aut  (altum  vehemAem,tuccafum,attt  percuilioncxv' 
aue  fortem  lu^um,aucrolerancamponderi8,auc  multaim 
vcmoficatrm  rttcnam,ruiiipcixem,&  (eparamem  imeftd 
noro  .aut  cnefenemon , &areouolufrf  tplltro  ficuc  ctrcfiA 
oohmur  in  crepatura.  Q.  fi  acadec  ex  folucionecooti« 
iMuatisextrtnlecosbdlatamnoa  ertc.fihcauia  imeraord 
tUud  Bicics  humor  acMCua.de  quo  (upra. 

Signa  demonftratiua  colicx  fidrx  per  efirratem^  (Ioa. 
machofunr.qux  erit  in  ftomacho  repletio,grauedo,nia^ 
Gsuiua  £ufCTas,cimienidluattone,&  finguhu,  airp  iropocC; 
oaeuomendi.  Siveroadheparvcladfpienemfcxturcs> 
IxfioneipIbrumcuinakitairciinfiaDtfjt  mulcipkcfinbosi 
dioMhumores,d(ilJisddecbnbfr  dol#rfimpertodeo,di’ 
cxacrrbotionca.  (^fihtericexeoqood^cocoadimcftsrt 
na  micrtiurdifuencchoixa  calida  ixdenir,ttnnnbif  M*' 
gidts  et  ftypticsxtvt  expertus  hfuGallec  proprie  cttin  e^ 
cnabus  choIeTaro,rt  hit vt  liiprx  de  diolen.  fioJk 
prxceibMot  phthtfi^m  aliquod  falr,qiionwa 

ugmpofiu(u«iiitt{^ciai»  

iimUmn 


Scyhai 
U qoidi 


. "I  Dc3Kr{tud.intc(lfnoniol. ' ’ r» 


Snmiiter  ffad  cerebrum  catanhutafirtccdeni.  eftfda, 
& fi  ad  lotum  d^rbaei»& Buxus  prvcedct.  ^fifucrn 
luopctr  apoftenu  hepatis^  (pJemsy&  hm5i.Qgna  lUora 
dedarabut.  (^fi^mpropccrcompaifiopcmadrencs 
& vus  vrtim,quia  patunnir  firangurtam  propter  humo 
rcmgro^Xum>^akoftun,aggregaulm>aulprop(er  iapicM 
comprimentem  figiutam  di^  fum  in  parte,&  etiam  dt^ 
ccmuriqfiaproprt|srubr»cts.vbfde  oppilatione  renum» 
A viarum  vrtnac  a^ur.  fi  hierit  propter  apoftema 
cerebri  luitrens  finfii5inieftinoru  fcaecur  ex  pfenia  ipfius 
apofienuui  vnde » i&acua » mordicat  iua  non  finttencur. 
Vt  rupra.Nc<)ue  aliquid  hinenc  dcfixrKkrt. 

fi  per  cdmunttatem  aut  compaiTionem  ad  iKruoa 
lbafinatos,quibusmu(ailfaiutrabuniur/l^rettnh  ftiper« 
fiua  id  acciderit  videbuur  fpaCnm » vel  tetanus  tn  alqs 
membris  raaotfeftis. 

P RO  C N O S T I-C  A colica  tn  qua  non  eftrrt? 
Cfo  £xcis  uehcraens»&  dolor  dl  mutabilis»^  altqB  aiieuia 
aur  pturimu  qputs  redeat^  quii»  ioucniiur  pofi  exitu  ven 
aotiaiia,&e9rfiionu,&admimfiraiionem  clyfierionun 
ofiflsaguCiuta.Contraniveroprautor.  Bonitas  angeli- 
cuacfi  bona  figmficaitoad  euadendum.  ergo  eius  maluta 
■naU.  fit  quando  mvemo&  dolor  mutatur  »cfi;icKolu- 
mis.  Ettnquacfttnfiatiovcntrisficut  tympani  efima- 
Ia.  In  colica  hsc  fmt  figna  mala  fiorittudo  doloris»&qa 
vomitus  lequiiur  uomitum.rudorbiigfdus, extremitatum 
£rigtdicas»propccr  vehementum  doloris»^  declinarioiMS 
iu^uims»&  fptmutad  iprum.fingultus  fiequtns  permtx- 
Cto  ncionixfp^inus»ryncopis»lubc(h  Iim5f  mortalia  fune» 
Vnde  decima  Icxta  tentj  de  canonibus  curationis.  Colicae 
enim  dolor  qnc^  ad  hoc  peruenu  vt  perimat.  Item  fi  gd 
ingredi  debet >&  oon  ingreditur  etiam  cum  ingemo  roalu 
A brialle  mornle,dlc  infignis  extraoeis»vt  tnqutt  Auic.dld 
nota  lyextraneis»quia  in  IccretisHippocratts  curo  appa> 
rei  in  habente  dolorem  vitris  bothor  nigru  ut  laba  & vl  - 
<cracur»rcmanet  vfi^  ad  diem  Iccunda  ad  plus » & mon£, 
& huic  horomi  accidit  Tubeth.  Et  colica  qn^  clc  caula 
liydropifis,artctic«)epilepnx,aura«»paralyU8 » ita  ad 
hu  zgritu^nrs  qnc^  permucacur.conndcra. 

C V R A Canooes.EcquomSbarcpaltfoell  multum 
ifdcfiansy&pcnculota»hicnon  timebo  in  canontbua  me 
dilatare»&n  videbitur  eos  ad  frucBum  replicare. 

Primus  itat^  canon  fit  lUe  vbi  dolor  colicus  fit  par- 
uui  non  mulcTiirdcfiisroiliatusefie  debes»  immedtatead 
cauOe  abfcifioneyqm  fimul  cu  cauta  rcmoutbirur  fympto 
ma  cnparua  fint  & pauca»et  hoc  dico  te  fic  edprehend^e» 
qm  fi  ficus  cfkt  opoitcbti  ce  procedere. vt  hic  fiatim. 

Secundus  <;p  vbi  dolor  fit  vehemens  valde  infefians  tu 
debes  primo  cum  atiodinis  procedere  calidis  aur  frigidet, 
vt  exigit  diB>ofi<^»vtvbt  gratia  in  cholertca  cum  viof. 
maluts»coriandro»papauerc  albo,ncnuphare>h>liis  filicis» 
lactendo  fomemationem  ex  his  aut  pluribus  eorum  dcco- 
ifiis  inaqua  cum  fpongns  aut  alijs  petris,  aut  alio  tuo  inge 
nio.lnfngida  cum  camomilla»aRetho>meli1oto»foeni^r^ 
co»fimfnelini>lchef,d£hm5i.Q;^  fi  ifia  nonliifiicttor,p- 
ce^  ad  narcotica  vbimo.r. quando  omnia  alia  non  cornu 
lcrint,d£calus  erit  in  defpcrationc»  vc  fianm. 

Tentus.  nunquam  vt  fictunt  multi  mifitoreaefitn 
ali  dolore  inchoandum  H narcoticis  »&  rpccialicer  caufi 
cxiftenrc  fiigida.  Vnde  Aui.de  cura  colic«.rncipicTitea.n. 
fedare  dolorem  cum  narcoticis  componat  rem  magni  er/ 
roris.admimfiraciocnimnarcoticorili  nonefi  curatio  ve- 
ra tn  altquo»&  illud  ideo  qm  curano  vera  efi  indfio  cau- 
fie»&ftupcfatflioeft  confirmatio  caulir&  dcfiruitur  fin- 
fits  per  eam,  vbi  vero  caufi  foret  calida  non  ellet  tantus  cr 
ror,fid  cu  tfi  debes  f»ius  cum  (acitionbus  A non  defiru<- 
tibusfinfiim4>cederc.  yfiinfumnu  in  caufi  fiigidacui- 
les  quantfi  pofiibite  cft,propier  quod  nota  qu«  de  (hipefii 
dbtm  didi  fime  dc  fiuau  laedictnali  A de  dy  fimera* 


Qutrtus.(p  vt  poflibtle  cft  fici non  l^tiffet  cum  0 

cipue  i qua  omnino  fi  abftineai » maxime  caufi  exiltentr 
frcgida.unde  pocet  quamomimis  poieric,fidhtcbcrK  coQ 
fidcra.oammateracxificmccalidanMgis  fiia  qualitate  ^ 
(ubifbncianocentc  videeutnoninconuenire  fici  fitisfico- 
reJeem  tn  ea  quae  tft  ca  rttcmionc  ^cum  vbf  pocus<efiiec 
moUificatiuus  carum,fid  dehisin  complemcco  piimi  ca« 
nonis  curatiui.itcm  confidera  fi  adefi  fibns. 

Qmntus.^  cum  calcficBorta  applicamus»  auccria  cxp 
ficmcfngida,fiuc  mala  complexione  frigida  rnaairoead- 
nenerc  d^mus  ne  hepati  noceatur, calidicate  applicato^ 
rum  fiibfiamiam  hepatis  diilblucfue»aut  inflamma  nte.cft 
enim  hepar  ficile  difiblubile.vt  Tupra  de  eo.  & conlioitlf^ 
ter  tuere  cor  vmt^applicandoepithemata  fiigida.  dc  qui 
bus  fins  rubricts,vr  vidcbiuir  expedire. 

Sextus.^  in  cafij  in  quo  calefiiB  oria  fiue  rcroluciua  ap« 
pltcentur.d^  dolor  aurarur,qi  ab  eis  rft  ablhnmdum.  . 

Sepci  mus.qi  in  appTicfido  ea  debemus  procedere  dc  de^ 
btli^ad  forte.  VI  fiipra  fiepe. 

0<5buus.q»  fiudium  fit  tn  cordortaodo  cerebrum  inua 
gendo  cum  oleo  ro.dl  fimiltbus  aromaticis  fngidit,  vt  fii 
pra  dc  mala  coplexione calida  ccrrbrt,ae  tpfiim  ab  afien- 
fiotK  vaponi  l-sdacur»fi  quibus  confutuit  loedi, inducendo 
commixiionem  raiioois.Auic.de  cura  eius* 

Nonus.t^  fi  medicinis  laboriofi  foluemibus,  vt  pofiibi 
lecfi  abfiincamus,quid  aut  dc  diaphsmconc  qui  videtur 
clfi  medicina  approprtata  huic  morbo, & { hbonofe  jlbl  * 
uentdiccndufii,apparebitincdpUmcto  rerui  canomaca 
ratiui.nec  tlle  canon  pofiergandus.  vt  infra. 

^ET  Q.VONIAM  hac  «gritudo  ve  fupra  mo^ 
Itfia  efi  nimu  di  coniueia  hinc  me  extendo  ad  curam  euia 
diuidtndo  prcier  confiietum  tpfius  regimen  in  prxferua.- 
tiuum4^  curatiuum.  Et  de  hac  primo  me  fuccime  expe- 
diens,dico  q»  ab  hu  cibis  debet  fi  pr xcaucre  qui  apti  Amc 
colicam  induccre.de  quibus  tam  aiBum  cft,&  infra  aliqd 
dicetur  dc  regimine  cuaiiuo.dcindcapparfte  figno  reple- 
tionis  dc  incepCKMiit  colica,  vt  cx  pun<Bura,tortsooe,  do- 
lorc,licet  leui  debet  liibito  medicus  interdicere replcrtonC 
&imroducacabfhnemta,&euacuario  vomiiu  vd  fecefiii 
per  cnemata  prius  aut  per  pharmacum,vc  expedirr»&c5«> 

gruennus  videbmiracicmis  condiironibus  prafemuin- 
rmt.Icem  profiquatur  cu  digcfiiuis>demde  maierta  ap-> 
propnatM.Pofircmoadvndiooes»emplafira»&alta  ea- 
irinfica  applicanda.cS^  vfi]i  ad  balnea  futuralta,dc  quibua 
omnibus  infra  fius  Jocis*  ;6tnehocloco  vacuus  fi  nx  di 
fccdas  aliqua  ponam  pro  complemento  diiBoru  in  modu 
cxempli.nam  defiufi  infra  habebu  cSfimilu,  dC  in  magna 
copia  vfot  decodbonu  vtm»cum  quo  bullietui  pcruapbi 
lon,trifolium,betlionica,granK,  ita  cy  mane  anie  ctbu  fit» 
matur  de  eo.viuf.cum  zuccharo  dC  modico  zadoanx,dlf 
maxtroc  exifteme  uufi  frigida  phlegmatica.  Item  vfut 
aqua  cicerum,ruip,rcmifaim  melonis,  dc  carthami  deco- 
d'orum.  Iieminmenfimundiflcarecorpuscum  aliquo 
eieduarioautpiluF.Ei  commendatur  ctedruarrum  hocjfB» 
turbiih  elcdft  ,hcrmoda<Byb.  aaa.3.iiivcfiila.5.n.ptpcria 
longi.ztnz.(pica.ana.5.  e .macropiperu.5.  r .croci.9.).fi- 
minu  leuifiici,granorum  folu,&  feminum  genrfirx,  fi» 
xiFragia.ana.5.1.  medullpcarihami.3.  f . zucchari  quantia 
fufbcu,fiaceledluanum,de  quo  accipiatur  coclear  vnum 
in  roenfi,&  defuper  bibatur  pa  rum  aqua  calida,|&  aliqui 
addunt  caudas  cicadarum, grillorum,  & fierp«onura,ci- 
nerem  ddcaraarides,fcd  confideres  fi  placer.^  PoftcibS  . 
laudaf  vAu  diagaiangf,aut  tripherp  ftomachu  cCfonSii^ 
dc  refoluentis  vcnioritacc,vc  eifot.v-garyophylloia  incifo 
.gahnga.5.q.2inziberis.3.<. medulla  canhami.3* 

q.amfi,fonlcull.ana.3.^f.Uqulrllix.5.r^.iemt.mriomtn« 

munda{oru.5.itj.  Et  bibatvinum  fubtilearOniaticu.hpc 
pauca  addere  volui  pro  eius  pfiruatide  pro  quibus  fincia 
KCoUtgctc  rdiqua  oecefiarM  propouioifiu^nnn. 

Regimea 


TraAatus.  VI. 

K.  B G T M B N curat^torii  dtfltnguaturrartg^Am 
'fts rerum  nd  ii2(urAlium,t5f  regimen  rordtcmile.  Bcpro 
primo  aer  temperate  calidus.nim  caUdiuteaeructfor 
tuudine  doloria  nimu  fit  xgn,d^  vinMorciblotio.Cibit 
vcacur  comrarnt  caufxidequibui  tam  adlum  cft , de  qui* 
l)u«  particulariter  dicetur  in  cura  pamculari»d^ruaro  par« 
cicularlum  cauCirn>(ed  maMmc  cau£i  exiftentc  frtgtda«b' 
ilineam>(SJ  lltunt  quantum  lokrart  valent.  Ut  to  ci  £rtgt<' 
da  laudatur  aqua  mellisia^^martem.iic  &aqua  cp<^ 
'cOry.de radicibua  ablc^accio  pcroiifaifH  (icutfitaqua 
melli f.quia  in  eadem  proportione.  Item  aqua  cotfia  cum 
zurcharoru.ltem  vtmim  lymphatum  cu  aquaco^.vn« 
dei)  ncceiTiUr  ad  bibendum  multum  tofurget  poter»  bi' 
bere  paulatim  5^  alternatim.conndera  kmper  It  aderit  £r. 
VI  inka.  CauCt  vero  exiUeme  calida  ^ quibufdamnO ve 
Tita  cllaqua  Otgida  vt  ab  aggr^atorcBrtxienn.vnde  lau 
dat  fe  l^natt;  iuuenea,5^  fenea  cum  regimine  kigido  & bu> 
mido.if  potu  aqux  ^rgidx  cauD  exilience  calida  choleri' 
ca,<5^  hoc  non  contradicte  aliqua  diipolitionecx  parte  vi 
lccrumvinucu<Sehm6i.Itemvalet  pocua  aqu«deco6x 
cum  2iiccbaro.Iiem  aqua  hordei  cum  zucdiaro.  Ite  aqua 
dcco^oms  violarum.aut  malux»  aut  fpinachiarum  cum 
zuccharo,d£hm  >i.  Bxercuium  rea  ett  multum  cOue* 

niemd^pedibua&mambuafatflum.Itemreuolunoiteafu 
per  llranl.  Somnus  eH  reaciafinguUria  ,dC  proprie  pod 
mntnonem  vtncrti,&  maxime  cauIaeaiiUtc  frigida, ubi 
' vrrocilee  calida  lecus  qm  caufa  ea  Ibmno  videretur  auge 
n>d(cucoiiiidera*  *Buiietur  repletio  oino  &introducaI 
inantcio,5^  vt  infra.  Accidentia  animt  gencrafr  videmur 
«nermirure  virtute, vt  hic  non  cOueniunt , pro  quanto 
cn  calefactum, vt  ira, rixa*  3c  bmoi.in  c2  higida  cducotuc* 
Ci  ad  particularia  defeendem  lusta  ordiiKm  cauCirU. 

C V R A ineaquxfav^eilbigidKateaerts  autcalidi 
cateexceJlVua  treireru^urcanorKa.Prtmu8  ordinatio  di(- 
txad  comrarium  caufx.Secudut  remotio  caufx.  Tertiua 
alecratto  cum  frigtdia  aut  calidis , vt  difpoittio  cxig»  ad« 
mimilrando  ea  imus  &extra , prout  di^im  hiu  fupra  de 
m ila  complexione  llofnachi,d(  tu  ibi.v^  il  ab  aere  fuerit 
cpidimicoconforta'corcum  conuenicmtbuf  difponiio' 
ni,vt  fupra  de  corde.C^  nabaereexceiltue  calido  accidet 
bzcumcxiccaito  pp  quod  infra  canones  ponam. 

C V R A llk^perfluo coitu,  conh>ita  Enutrias  vir/ 
fucem  cum  rebus  rcllauramibus  & humc^amtbuS|5f 
de  his  intra . 

C V R A in  ea  quae 'fit  propter  paucitatem  cholcrx, 
oportet vtrecurrasadcaQGrripuruntdetdleriiia  ex  op' 
pitacforK,  Ita  duo  ieruentur  canones.  Primus  cft aper* 
fio  opptlitionis  port.  (V  cum  c^ibui  hoc  fiat, habet fcipra 
de ti^cricia.  Sediduseft  admimflracio  leniliciciu  vt  cca* 
lia  Silula,medulU  carthamicu  ficubusd^hmoi.  Icedeco 
diiobiintdioleo&fale.&cSucf  Sc  in  reliquis.  Rege  ex 
parte  c6f:A'ona  Si  aliaru  rerum,  vt  inha  dicetur. 

C V R A.Ineaveroquxexcaulitalijtprioiiiiuts>vc 
cft  cibus  vencorus,ponit  aqjx  frtgidx.vint  multum  infre 
gidati,altjmpcio  rei  nnura  coUcx,  SC  (imiluim . Oportet 
ce  opponere  primo  cum  educentibus  talia  ex  corpore,  dc« 
ende  cum  comrariitremoixmibusmalam  coplexionem» 
deqjibus  dicef  ad  plenum  tnirn  de  mala  cdplcxtone  cq 
enaiena.  (ic5prehenderuibiad/lle  ouieriam,  dCnO 
tnibm  cdpiexionem  tm.cuncpcede  vt  infra  de  milaco* 
plexione materiali.  Michridatum  aut  dCibenaca  fum  be« 
xoar  narcocicof|t.(tem  crocos.caSa  lignea,caftoreum , <S( 
hm3i.qux  admuiiftrabit vt  decentius  poiem,aut  tn  for* 
miptluUri.aui  cdfe<rcionis.auc  cleduani,  aui  pulucrii  cu 
vina  aromatico. 5:hmoi.6t  ea  qux  eilcx  veneno  cuiccuc 
primn  cura  veneni  dando  vt  du3um  eil. 

C V R A in  ea  qux  eil  i mala  cdplexiooe  frigida  lim« 
plici  cura  eU  tam  di  Aa.quia  hi  duo  lenientur  canonrs.Or 
diruuio  diascx*  AJecmio  uucftiaoeuta  cua  CiiUdis  fbitiiii 


Cap.  XVI. 

habdiis  ad  plenum.  ' 

C V R A in fadiall  emb  cBplcxione  frigida  marcrafl 
\ qua  plunmum  etiemr  colica,ht  feruffur  canonw.  Or 

dmatio  dtxcx.Mitigatio  dolont.euacuatio.OigcAii>c«u 
fx  8mecedcntu.Diueriio  ruacuatio  tam  digci^  mace  vif ^ 
Si  comdp.Alteraiio  imefttnora  cu  calidis  ll  qualitate  osa 
nifeAa,& occulca, iiueliproprxtaie  remonentibus  cobcB 
uuus,&  extra  adminiflraut.Corredho  acadeiuiom. 

De  ordinatione  dixtx  tam  didiueft  in  generali, led  de« 
Icendendo  ad  (^cuiia,dtco  tn  cauia  frigida  debet  abili 
nere^  cibo  8i  potu  vt  ftac  rcfolucio  Si  conCimpiio  msiC' 

rix,debetabilmereabomjtircfrtgidaa<fiu,diictiam  pocf 

tta  inquStum  pdt,vt  litnt  fru^us  frigidi, de  quibus  fupra» 
aqua Rigtda,aer frigidus, dchmdf.  Vtatur  pane  fuiiura*> 
ceo.iic  in  qjo  Hm  feraim  amii,  fcenteub,  CTmini,&  bmdi» 
Carnes  comedat  cum  caulibus  &bluiscodtas  cum  ii« 
napf,dCaromaiibu8.ittmcumallio.  Item  poiet  vinupo 
cettf,album,&  tu  Crmper  coniidera  fiadellie.quta  ii  ium« 
ciua.iint  in  cafu  y tn  aucnde  ne  nimium  augeantur  & vir« 
lutciB  ^crnam,&ideo  modera.Iiem  comedarfioM 
caSyaUsilco<fiu,phifticos3^hmdt.tS;dimictacfnr^lui  re*» 
ceccfyvc  liipra  de  exercttio/omno,df  alrit  tam  di(^eft. 

PRO  COMPLEMENTO  fecundi  feit# 

VI  di^m  ell  dolore  cxilf  eme  vehemeiKi , de  quo  cii  ler* 
mo,quta  vbiell  non  vehemens  aliter  pcedcdb,  vt  fiipra» 
oportet  nos  peruertrre  curam  regubrem,qrn  iic  bcx  acci 
demtum  vchemeniu,vc  Aucr.r  .colliget, de  quo  fupra.  ifi 
princtpiolibn  huius.d^  idcoanicabiciiionrm  cauCz  atri' 
de  doloris  mitigaitom  quod  fit  aut  per  ea  qux  ad  extra  ap 
plicamur, vt  fum  euaporaciua,tmplaflni,&  hm5t,dequi« 
but  per  ordine  ilanm.auc  per  ea  qux  ad  imrayVi  Cim  cly* 
ftcria,decodIiooe8,df  a lia  anodma,de  quibus  iamuut  cau 
Cam  remouccia,quia  matenam  phlegmaticam  vt  funr  cly 
ileria  foluriua,aut  pharmaca  ipia  de  quibus  in  fequemi  ter 
no  canone.  Sed  primo  ante  applicaiion?  cahum  fiude» 
tm  mo  fa  c c 1 y fter  leni  ficariuu  ,edu<fl  tuum  fcecum  ex  ma  I « 
uts,  vioT.  oKf  curta li,fiirfurcy  iure  pingui,  oleo  cui , aut  ca 
tmomillino, aut  anechtno,autlale, deinde  applica  soodina 
calida.  Et  ex  his  funCyaaethum,camomiUayfberujgrxcum» 
meliloiu>alihea4^riquidcm  temperata  ^muniirnuir  ieme 
lini  Si  alia  co(imilia,de  quibus  tertio  tractu.  Ifta  autem 
applicantur  diuertimode^m  diuer(aingenia,d;prxapuc 
materia  nonexilUniemulta.ium  S mulu fuerit  fuffictunc 
ipbm  matenam  in  vaporem  conucrtere,<S^  non  fuff.ciunc 
rcfbluere,^^  ideo  tunc  eorum  appbcatio  eft  nociua,&  do.* 
loiem  au^m.&  ideo  ante  eorum  approxiraattonca  bene 
coondera.Cum  uaqi  cx  eorum  replicata  approximitione 
(dolor  augcbuuritunc  imputa  mulniudtm  matenx.Fa(!ca 
enim  dccodlione  harum  rcn1  cum  aqita  aut  uinoalbo  lym 
phaco  aut  cx  feaquofo  accipirii  fpongus  magnas, et  in  tali 
deeo^ione  infundut,&expllis  fortiter  loco  doloris  appli 
cam  eum  applicaiionibut  anie  cibi  aiTumpcionc , Si  qn;p 
poli  vehememum  doforis,&cum  tepere  tncipiunc  remo 
uene,dlfrenouant,quidam  cum  Slcroidcm  agunt,  qmdam 
cum  panno  laneo.quidam  cum  pei rjs  linei , jed  melior  eft 
fpb,*u  magna  fubmerlaiuvmoalboin  quo  builierincca 
monaiIU,&  burus,iu  calida  quamum  funerre  poteruyip* 
plicata  magnifice  confieri.  implent  uefica  pne^ 

vel  fiincam  dccodlionc  diifarum  rerum  Sc  applicant,  ve 
rum  eft  (p  diu  calorem  retinet  ilb  vciica  quali  per  totana 
nodlem,leJ  pruno  imponit  lalisdccodtiobuiliens. 
dam  hoc  idm  operamur  cum  veiica  porci.fic.diuerii  di' 
uerfa  ingenianf.  Item  bdla  tali' euapOracione^  munda' 
lolocoapplicant  vodiionem,autempiaiirum.  Vndbo 
ad  idem.ia.  olei  de  fpics.aiieiht.  ana.).u<.camomiIiiiM.|. 
r.cinnamomi.5.).croci.3.  f .ca(lorei.3.fj.Cirrx  cicrinx.q. 
f.rac vngueiKuiQ»  itemexains oictsvalidtsconficercpo 
«csypro  quibus  recurre  adea  qux  dc  dolore  Aomachi , & 

mabc^lcxtoMnMttiuillugida/iufdiv^iAcO* 

flrum 


Dc3egricud.fi;IIis&  ipknfs. 


tkntmii  id«ni.>4orum  afttonnllx^mclIilociVana.M.^ 
ancchi.M.(.9.rad(Cumal(hcs.M.f«  irinae  feminum  linit 
tauQ«Qnaru4.i.oUicomomiilmftanethim>ro.  ana.5.i.f. 
butyri.V). pinguedini*  porci  recemif.5.i.  f • croci.3.  f . 8C 
cum  iumcicmi  quamuaic  ikcoiflionualttKae  fiat  empU/ 
hrum.Q;ubur<lammigu:pUcctadeptanacis , &d  culcge 
Xuic.tn  (iecundo  de  adipe.  Clyftertaeriam  hoc  loco  ano 
fiioa  lumme  laudamurtdf  credo  edicacia  clyileria.qi.radi 
«uoaaliheae.Md-Aorum  camomillzt  aKillou^na.^l.f» 
alKUli.^\.>.  femen  lini.  M.  f. bulliam  in  fuificiemi  quanti « 
jue aqux, «Sucorum  exprc04O,&  colatura  de  qua  acctpiS^ 
|ur»|.sn.4&addSujr  pinguedinis  poKi.|.i.i. pinguedinis 
^naua.3.j.qiei  camomiUim.|.q.di;  iic  plus  ^ tepidum  im 
ponuur  abC|i  Cile.Gc  iprum  retineat  patiens  ftansc6cinue 
Ibpmus  ut  pollic  eum  melius  reiinerc>licec  alius  decubitus 
ratione  dolaris  eilctconucotcncior.vbi  nota  li  confuc' 
cus  cd  retinere  Sc  poUic  melior  decubitus  e(l  iuper  vemre 
prxctpue  fuper  locum  doloris, nam  cum  lacrc  fuper 
^rem  fU  expre0to  clyilerisadcxteriora.dl^  ideo  tacere  fiipi 
SK  cum  retinere  non  poteftcft  Htus  cdueniens,  d£  maxime 
j;onuenit  hic  iitus  qh  dolor  colicuscft  It  renibus.  Aliud 
ad  idem.i{i  joruoa  camomt  Hae  ,ablinihntmeliIoift  parita ' 
raXtCaLimemit  malaae.afla.M.j.  Goenugrxci , (omnis  Itni. 
aivu5  i. Caricarum  numero. x.byiropi.vi.cimimtanin,rae' 
^culi.aiu.5.  t.furfuris  modicum, buluam  in  aqua  (uflFicte 
ritd^de  ffai  colatura  cuiaddantur  oWiancthi.|.i).  mellis 
^p.f.d;ncplus$tepidum  imponatur. fi uac^  tngrediaf 
oene^fi  necefk  fit  vtegreduiur  impode  fuppo(iio> 
*rtum,atit  aLud  clyfier  cale  fit  «S^anodinum , tunc  impone 
de  Cile  vft^ad  quantitatem,  j.tq.plus  & minus  ^m  (cafibi 
iicatem  fuorum  intcfiinotura.  Item  ad  ide5  clyfier  £a(flu 
<x  deco;^iooc  camomiUx  in  brodio  gallin;  pinguis  cum 
loleo  camomillino.  Item  clyfier  ex  folo  oleo  cdi  qnc^  iu  • 
.aut.  Item  ex  oleo  camomillino , & butyro , pinguedine 
Mrci, vel  anatis, df  vitello  out,3£  fic  de  a1iis,qur  per  te  c5 
^cere  poteris.  Per  fuperius  datur  brodiuro  ^lltnx,deco 
ifcio  florum  comomill;  cum  modico  zucchari,lcdc3  qup 
{xr  fupenus  dantur  iu>n  funt  ica  cfFicacia  vnde  io  hoc  caiu 
ix>(lro  nihil  melius  clyfieri,de  quo  clyfieri  vt  ducem  k ' 
quar,anrecp  veniam  ad  complemetum  icrtrj . & de  forn»a 
riusagendumefi,debet  enim  patiens  cum  recipit  ctyfier 
Aare  u virtus  tolerat  fuper  genua  (ua  eleuato  ano  et  capite 
deprxllb  ad  k aerem  trahere . deinde  fe  ponere  fuper 
tenes, (I  k renibus  euenerit  colica,  vt  infra ,aut  fi  male  comi 
fKre  pmerit  <nema,&  confuctus  fit  mal^ettnere,  aliter  au 
lem  ponat  (e  immediate  fuper  locum  doloris,  ipfumcp  re. 
tineat  plus  potent, qin  eius  retemto  longior  erit  ad  (alu 
fem,ciuiaut  impofiuo  regulariter  debet  cfie  per  horas  fex 
ad  minus  pofi  cibum»  Forma  eius^  fit  in  extremitate  per 
quam  ingreditur  acuta  cum  magnis  (oraminibus,  dC  in  ex 
cremitaie  alia  lan,ft  canna  ipCi  lou  ampla  vt  faalius& 
citiusingredi  pofih  liquor,fioc  etxma  inungatur  oleo 
aut  pinguedine  aliqua  prius,  hxcnl  moderanda  fune  ^m 
setaics.fcd  tamen  Icuo  qn  latior  tanto  melior.  Et  quia 
m modo  ponendi  conlUinift  aer  ingredi  cx  defetflu  impo. 
lien(iuui,idco  fisaccentus  vt  fuper  de  liquore  remaneat  in 
manica  clyfieris,&  qui  impoiui  torqueat  fuautter  mani, 
cam  non  aliter  comprimendo  iplam  manu,  qm  fic  aer  in. 
gredttur.  B Item  nota  cpreperif  aha  forma  clyfierrjcoB 
fueta  qux  cfi  tn  cafu  ifio  multum  conuenientior  q depin . 
gam,fcd  vt  etiam  modus  conficiendi  ablqi  pidura  habea 
cur  fic  eam  defcnbam.  Accipe  lignum  ad  quaniuaic  qua . 
tuor  palmarum  fiue  duorum  pe^m,df  fic  rotundum  per 
foratum  ad  groflitudinem  couueniemem.  ficui  otepli  gra 
chutncSna  magna &in extremitate  (uperiori  fit  latu  que* 
admodum  efi  cenor  flftul;  magnf,aut  liga  vna  parapfid? 
in  extremitate  voo  tnCenori  imponatur  lignum  cotundu 
in  medio  perforatum^ca  qi  pars  ingrediens  in  extremtute 
fiuf  fit  periontaialii  vero  bene  diulg  A fit  odlq 


dtgftDrum,apud  vero  excrerattatemn5  perforatam  difiS 
ter  per  vnum  digitum  grofium  imponatur  cannula  pania 
delxnt  ingredi  aoum,&  hxc  omnia  mcUua  c6prehmdun 
tur  in  figura  hac  qux  eft  hic  pofica^  A 


Sc  luncpone  liqaorf  per  partf  lata  fopertor^,  Sc  fit  frmp  U 
quor  roultx  ficatis, vt  ftia  grauitaie  melius  (pellat , & Qc 
tngrediec  abfqr  vlla  vetofitaie,&eritc6uemftior  modus. 

£c  excifde  anodmis  fieri  pni  forbitioncs  in  cafu  ifio  com 
mcndatx.vcup.decodhonis  camomtilx  in  brodio  gaJlin^ 
pinguis.5.v).&cum  modico  zucchan  da  calidum  quan.^ 
tum  fuflPerre  potent, & fimiiiter  decot^cio  radteum  ahhe^ 
&hm<Si.qti(  per  te cx  datis  ordina.  Balnea  h hoc  cafuefi 
fr  rum  S£  prxeipue  naturalia, falCi,d£  aluminofa,  Sc  fuiphu 
rea,dl:  fi  eorum  aqua  bibatur,£adta  vero  ex  aqua  dula , & 
fi  videantur  mitigare  dolorem , ifl  imprimunt  frigidi  utU 
Sc  humtditatcm,A  ideo  in  (iint  confideranda , de  qutbua 
etiam  infra  in  fine  complementi  fepeimi  canonis  priocipa 
lss.«&  tu  ibi.  VIcimo  nota  cum  extera  non  proGinc  verne 
dum  efi  ad  narcotica  per  fupenus  aut  inienus  exhibita , SC 
vt  ditflum  efl  (ecuriora  fonc  ^ per  tntenus. vnde  in  enema 
cibus  ponitur  opium  circa  qiiamitacem  ciceris,  aut  philo 
nium  quod  magu  confueuic  darifxcos  dolcrtcucunfian 
cc>aut  requies , de  t^o  phtlonto  in  dubns.  in  fine  capituli, 
auc  dare  pilulas  pofitasfupra  de  fupetflja  vtgilia  aut  aiai 
Vt  libebit, vt  (upra  de  dyfrmeru  tntcfiinali , quibus  locw 
recurre.aut  liicriacain  nouamaui  antiquam  cum  modico 
opn  Sc  hrodi,dc  qbus  narcoticis  dicef  aliqd  in  fine  cap» 

V E R V M quia  cuacuacio  confueuic  nugisac  verius 
iuuare  cum  ex  ea  frquacur  cura  vera,  SC  ex  dwlbs  mendola 
hmc  meis  multiplico, etiam  quia  dc  re  ifia  infra  ad,  ip/am 
euacuationem  defccndcnsqua  perficitur  lerciuscanon 
cura  vera  adipifcitur.  Etancequam  adcuacuatione  ve.> 
nias  nou  primo  talis  euacuatio  magis  debet  fieri  p cly 
ficria,&  ea  qux  per  infrrius  ponuntur  cp  fuperius  data  iux 
u canonem  pofiium  fupra,&  de  dyfrntcru  et  auchoritace 
Aut.&aliorum.  Secundo  q>  fi  contingat  te  dare  pharma  . 

cum  per  fuperius,talis  non  debet  efle  educens  ^ remotis  vt 
ex  dutfiu  aliarum  materierum  ad  locum  fortior  fcquaiur 
oppilatio  Sc  dolor.  j?pca  quod  nota  c^  diaphanteon  de.  nounf. 
fcriptioc  Mc^.efi  fingularia  medicina  tn  colica  ^m  <p  ipfc 
comendat>namda(fcyli(uavifcofitace  rerinedo  prohibet 
eleuacionera  altarum  medicinansad  remota, quare  liremo 
tis  no  crahit.Ex  quo  infrrtur  9»  confrdtio  dnphaniconis 
qux  fit  foltda  non  cfi  in  calli  conueniena,  qrh  eius  compo 
fittonem  non  ingreditur  daay Ius  comra  operantes  \'cnc 
iijsqui  eum  in  forma  (olida  fic  exhibrm.  Teruo  & efi  fi 
cut  correlann,<^  tn  prfeipio  qn  volumusp  fuperius  eua^ 
cuarequod  deb^us  incipere  il  teniiiuis  ^Sc  lubri  ficaiiuia 
vt  cft  cafia>ius  galli  deCTepiti,<&  hmoi,  vt  tfra.vnde  Aui» 
de  cura  eius,d£exeis  in  quibus  non  efi  conueniemia,r(l  ut 
(efiinaiio  fit  in  dando  in  potu  folutiuu  defuper , ipfum  eni 
cfifortafie  veheinenfisvircutis,&humorcs«S^  ichtbaJk 
funt  plures  cum  comieriitur  ad  eos  humor.dcfuper  foriaf* 
fe  nSinuenic  penetrationem  Sc  perducit  regimen  ad  ttmo 
rem  maximum^  illud  9 in  primisefi  necefiartum  r(l  ut 
indpiac,&  forlmc  Unientia  lubricantia,  ficuc  ius  galli  ve 
tufif  quod  narrabo  in  eis  qux  fom  pofi.  Quarto  tp  qfl  fef 
cur  cp  llomachus  efi  debilis  plenus  humoribus  quod  fcif 
quiaaccidic  grauius  fup  vmbtlicum&  repletio  frocitur, 
cunc  audactores  efie  debemus  in  dando  pharmacum  p (u« 
paius*  Qutmo  9 pliarmaca  pet  (iiperiui  ciittbita  no  de 

bene 


TraAatus,  •VI. 

bcm  ktt  magnx  quamitattt,quontS  ftomichin  ea  abhor^ 
ea  non  rrttnet^vnde  non  faUctiatur  opcniio  tnccn  * 
ta>&  idco  dim  Aui.de  cura  coliCx.5(  quod  deienua  (umi 
cur  in  poiu  ex  colica  in  (blutiutt  eft  vc  (u  magnx  quam  ita 
cii  ex  qua  bigiac  fument. fubduur  immo  ptluUa,  Sc  om 
ne  quod  el^  mmorit  qu  jqcacit.  Sexto  talia  itot  aroma 
tict  odorcs,&  10 hoc  debu  mcdicui  cite  cuno^c.  Septi/ 
mo  m cafu  non  debemus expeclare  digefttonem  Cdmi 
inlciunre  dolorc>qooniam  tunc  maccna  habetur  furiola, 
dii  ideo  canunt  verfut  magiilralcs. 

Sinochi  cumcolica»phreneiis>fquinamu,5fantrax, 
Macerus  crudas  euacuare  lubcnt, 

Et  tncipiatur  euacuatto , vnde  flaum  debemus  euacuare» 
propter  quod  inquit  Autc.quod  cil  i pfum»  quia  faecea 
humoriiaut  vemodiaiis.  0<^uocum  peruentu  erit  ad 
cuacuacioncm  per  dy fler  talis  dcbec  Sen  flomacho  va 
cuone  ipfo  exifleme  pleno  per  clyfler  Seret  actradio  ad 
inferiora  nutericrum  crudarum  vementium  ad  foriiSca/ 
tionem  oppilationis»dC  dolons.  Nono  qubd  fuppofito 
dolor  nat  pofl  aniimptum  cibum  vel  flomacho  exifl  j 
cc  pleno  <^ame«^ ponatur clyflcrtlatim  ccnictur  euacua* 
CIO  ipfius  cibi  per  vomitum,&  reiteretur  vomitus  fpfum 
cacibaft  humores  qutibntfub  forma  caufx  antecedetis 
cuacuentur.  DecimotpllpoftalTumptum  pharmacum 
non  fequitur  vt  debet  euacuatio  q»  eo  ca Ai  clyfler  Hat  k* 
nitiuum.  Vndecimo  qi  c6  incipere  volumus  ab  euacuan 
ce»cly fler  tale  n5  debet  efle  acutum  vt  fua  acuitaie  ante  di 
geflionem  matenx  trahat  materias  ad  locum  oppilatum. 

Duodecimo  flante  digeflione  tunc  poterunt  exhiberi 
clyfleria  acuta »quofitam  non  erit  illrc  timor» vt  fupra»  fed 
fiet  conueniens  euacuatio  d;  doloris  fedatio.  Tertiodeet 
tno  qubd  non  debemus  multum  continuare  clyfleria.  vn 
de  Auic.Bi  oportet  vt  non  continuentur  clyflerta»  immo 
snieruemac  inter  ea  fpatium»nam  continuatio  eoru  cfl  cau 
& debilintionis  vtrtutisd;attradionie  materierum  mul- 
tarum  ad  locum  qux  poflea  propter  debilicai em  non  pof 
lunt  expelli  SC  remanentes  oppilationem  ac  dolorem  ma/ 
Mrcm  facnioc.  Q^iarodecimo  q>  cum  aliqukndo  necefla/ 
rta  Hnc  medicamina  acuta  vt  clyfleria,dC  parttm  ex  acui' 
sate  pharmaci  eleuaii ad  fuperiora  > partim  ex  vaporibus, 
df  ^maceria  ipCa  eleuatis  cerebrum  pati  confucuerit. ita  vt 
quandoqp  patiens  ad  permixtionem  rationis  deuenut,de  / 
bet  medicus .puidere  ipfi  cerebro  cu5  aromaticis  frigidis 
oleis  frigidis  3C  hmoi.rK  ab  eis  ledatur.  vt  rupra'de  dirpoti 
tiombus  capitis  magis  dC  minus,vi  ipfa  exigit  dtfpofiiio. 
led  hoc  magis  confueuit  accidere  in  coUca  catida.vbi  etiS 
temoucbatur  quod  di^m  e(l  hic.  Dedmoquinto  Icito 

3»  licet  ex  poientiali  calidiratcclyflenorum  acutorum  Ix 
iconfiieuennt  cor dfhepar, etiam Icdutur maxime  exca 
lidiutc  eorum  a*fluali  maxime  quando  frequentanf.  6c  id 
prouideacur  hepati  Sc  cordi  cum  vn<flionfbus»ruccia,ept' 
thematibus  frigidis  cCi  fandalis^d:  camphora  qncy.  vnde 
snelior  eorum  tofrigidaito  hoc  cafu  efl  cum  fliccit.  Auic. 
cmplaflra,eptthemara3i^  hmdi  infrigidantia  fim  habuifli 
locts  de  corde  8c  hepate»n  der  aitud  phar  macO  i diaphoe  / 
nicone  def  in  foro»  liquida,dlf  pofl  fpfum  Uuanuum , vt 
ti5 cdtnhat moram.  H»ita(^dibusaniee0onem»dCin 
cnone  anende  dis  Hc  ^ illtt,c5feqt»ens  efl  vt  ea  ponantur 
cuacuaciua  qu;  proeuone  maierix  phlegmaticx  facientia 
colicam  dari  confiieucruni.hfc  nSt»  furK,aut  clyfleria, a ut 
(uppontoria,aucaUa  pfuperius  ei^ibita.  ClyflCTlcuell 
quo  pnus  inctptendu>vt  Aipra.fa.aqux  decodlionit  blitis 
8&  hirfuru.^xq.nicUts  codh  Sc  defpumai^f  .tj.  vel  zuccha 
ri  ru.5.).fi  ex  meile  umetur  vnofltaris  generatio  olei  c5ts 
- ^tiij.Cilis.5.ii.imponatur  cepidu  vel  circa.C^  ft  aderit  fr. 
non  ponantur  furfures>nem  mrl»  necp  oleum  ede,  fed  vio « 
bium.  Alnid  fbrttui«ia.auhex,(urMrum,ficUe.ana.M.|* 
cancanim  nuaiero.x.  bulliant  in  libr.tirf.  aqux  donec  ad 
vnara  redeaoe  cum  dfrmdia.  dctnde.qu  dcdii^la  coUiun. 


Cap.  xvr; 

H.x.olei vio. J.rirf.&r.5.H* vel  plut^  fenribJlscileM  hui» 
ftinorum,di:  ponatur  calidum.  Aliud  dhctcfus.!^  collo 
quiiKfdx.5.rt.cemaurexroinoris.5.j.carthamf.M.>  rusas, 
origani,caIaoienii,arihemtnx,fii(uregae.  ana.M.  f .deco* 
quancur  lufhcientcrinaqta  conuememis  quanttiatta,di 
qia  aqua  rccipiamur.x.xfj.vel  ctrca,df  inca  dif&luamur* 
3.).repiaricttni,5^admincur  cafloret.3.1.  ferapini.5.f*  op« 
poponacts.5.f  .oleorum  de  fpica,  liliorum  alborum,  ana. 
§.;.f.falfs.5.q. imponatur  catidum&non  mulium.Qubd 
U dolor  friertc  vehemens  valde  addatur  opi)  quarxioaci* 
certt,5^  apud  multos  reputatur  efficax  operatio , non  exn* 
tum  in  forti  colica, (edeciam  infortiiliaca.  Exemi^ffca 
to  de  debili  forti  SC  fortiori . Nunc  ponam  aliqua  ex  parte 
quorum  fortitudinem  dC  debilitatem  per  te  comprehen# 
des.tuumen  ronfrdera  bene  fladeflfrb.fifactlis  pottft 
confequiinflammatto  iuxta  canones  polit  os  fupra.  Expef 
tum.ni*b8urach.$.j.tere  &diilbIuetn.§.v).olei  rutacct,ft 
impone  calidum-  Aliudad  fdem&mulium  commeo* 
daium.ia-iut galli  dcaepiti  verberati  Am  artem , vt  infra 
de  cura  colicxcx  retentione  focum  cum  dccotfctonc  car* 
thamf,polypodf),ctmini,ancthi,cencaurex,  forniculi,  ani* 
fl.ana.&  addatur  olei  rutacet.§.iij.  caftx,hier«.  ana.5.  f • 
Alrf  ex  folo  vino  aromatico, vt  maluatico,d£  huiurmo* 
di.cum  oleo  communidfmodico  ctmmi  cdHcium^u  ra^ 
menfempcraducrtenadefl  frb.  Aliud  fortiusquonon 
efl  vtendum  mfl  magna  extflente  necdBtace.fp.  femrnta 
anin.ctmtni,anctht,arneos,baccarum  iaun,fixnfcult  carui 
ana.;.).orfganf,cahmemt,rutx.  ana.M.  j.  foliorum  ficlx, 
mercurttlis^orum  caroomillx , cenaurex  minont , for* 
forumana.M.  i.caflorei.^.).  f .carthami,  polypodff.  ttia» 
5.ff.8nrici.5.i.f.  bulltanc  inaqua  fuffidemis  quannutta 
Sc  colaturx,addantur  olet  rutacei , anethini.ana  5.i).  (alia 
commums.3.n*hierxpfgrx , cafix . ana.|.  s . mellis.3.f.ex 
his  omnibus  fit  SC  fien  potefl  cx  paucioribut,ru  iiao^eN 
gCjSc  foc  Am  canones, vt  videbitur.  Item  quSdoqr  nr  cly 
fler'  ex’deco<ftione  radicis  cucumeris  afinint , cuin  culpa 
Colloquiniidx,&  cum  oppoponaco  frraptno  di/lblu  * 
tts  m oleo  rutaceo,<^  efl  forte, maxime  cum  tetinctur  cer* 
etshoris.  Item  fit  cly  fler  ex  ly.aceeofocomponcocuni 
meile fatflo  cum  pulpa  coiloquintidx,polypo«iio,&hu« 
iufmodi  educentibus  phlegma, cerie  vbi  exifrimatur 
phlegma  fit  inohediem  exitui  fuavehememe  vifcofitace 
noncfl  frrcndumtponere  in  clyflcri  de  aceto  in  notabili 
quantitate  cum  tali  multo.  vr.a.iqux  dccodlibnis  radicis 
auhcxlib.r.acett.5.ii|.baurach.5.).oleililiorum  albora* 
^.iitj.  Item  dC efl  tuuaciuum  uaide.5-).cafloret  cum  oleo. 
;{•  Et  nora  hic  qubd  mirabilis  efl  tn  cafu  fiiccus  panis  por* 
cint  clyflrrizatus,dC  videbitur  fedarc  dolores, ica  df aiunc 
mtrabtieconfrrrccafloreum  incolica  frigida.  ‘Jtna.if» 
pfdshtfi>anix.5.tir).otrfruiaccf,buiyrf.ana.J.iiij.  Hat  cly 
fler.  Item  tn  fedando  dolorem  valet  afia,!,  nmuacolure* 
binuf»amoniacuni  cum  meile conquafIatum,d^  replicao* 
do  dico  re  cum  cautela, df  obferuatione  canonum  hxc  for 
eia  applicare, confidera.  Item  nota  vt  infra  qubd hiera  in 
his  enematibus  efl  conuenieminima  medicina,  quia  mate 
riam  tn  rugis  imefliriorum  contentam  3C  in  ets  inctubm 
remouet  Sc  educit.  Et  ne  in  longum  procedam  in  Ius  cne 
mattbus  htc  feribam  fimplicia  quxdam,d^compofira  ua 
lentta  in  refolutione  martrix  frigidx  phlegmati  cp,  d^dus 
ettacuatione  domeflica  fans  Sc  virtuti  fomif  laria  ,ex  qui' 
but  diuerfit  diuer&,d^  phira  per  te  idiuuare  potens.  Ta* 
Ita  flim,  origanum,  calamentum,  ruta,  pulejum , hyfTb* 
pus^reeot,  maiorana,  laurus,  &baccpetot,emila  ,radiu 
peonix,ireos,fiftieos,afpalnim,myrrha,anafluriium,ga* 
langa, anahum, tribuli, crocus,  vinum  antiquum  potens* 
fbatagus»aniflim»  galin,  fiercuscolumbinum,  flerrut  ca* 
nss»maxtme  comedeotit  ofia.  Et  ex  calidionbutqbus  vri 
debes  matena  direimica,funr  piper/ynapis, allium  dome 
llictta»dilIludlre,Kinz.dfflnilia.  Ecex^fWrgrntibua 


c % «cmi»  rn.VKIXri?  r*S*^»  » ^ ” 


De  zgricud.inteftinonim. 


XI7 

^lb(tt,rarict>fterci»  ofiii,raIumb&H»nieI»(icb/brfur,crn'  9.^difttmpcmuf  cum.f.tif.vtfd.  dlf detur  calidum>&gi 
cturea  miiior>vrnci,le^ut,tncrcuiialu*wgaili  dccrcpr  Tuppoilu  magit  cofdtrunttp  ebibita,  vt  fijpra.  EtetiS  de 
it,canhamusibauraeh.a(|ua  maru  1 6C  huiufmodi.  Et  ex  his  bib  huic  no  extendo  me  ad  ea  elc^uarta  qux  per  te  c5 
* cdpo^ufal(eratiuisrunt,ibertaca.muhndaium,elc<fiua-’  ficerepoctnsrcdbudata  dlC  experta  Tequere, na  melior  eft 
numdcbaccubuiit&huiurmodi.  Et  es  proprietate  va  experta  non  experta  Auicc.  Poftretno  pro  nunc  finio 
I,-.  kntta  fiim^ailiu  de  quo  Autc^.decimafirxta  tctti)  de  medi«  terbentina  eft  iolfius  medicina  in  hoc  cafit.  nam  ego  dedt 
' ^ ciiutcdfcremibuicolfcpkigidx.AUfocRimmcft^Tprie'  deea.|.n.cum  iure  galli  decrepiti  decodii^vi  docet  MeC 
cat  bona  in  fedando  dolorem  frigide  cum  hoc  q»  nd  el)  ei  cum  lure  gallorum>&  fuccelsii  optime.  Item  nota  qubd 
^ vis  bciendi  (itim  iicut  cepe,<S^  quidtx^  fiimit  eum  coli»  agaricus  eft  medicina  foluiiua  no  conurmens  in  hoc  cafu, 

^ cus  cum  fentit  vutu  colice  & dimiittt  cibum  omnino&  vt  Auic.de  cura  colice  inquit,non  oportet  vt  cdforictor 

vltfnut(<»nexCTdtto,<S^ndcomed(taliquid,imraodor'  hiera  cum  agarico,quoniS  agaricus  eft  profundant  ftana» 
tnit  poftqud  bibit  de  vino  puro^dc  reiterat  & Cinatur.  It?  tu  conftdera.  Et  pilule  valentes  que  phirgma  depo^ 

caftorcum  vt  fupra  de  quo  Auic.allegato  loco.  Et  cafto'  luint,  vt  fune  de  firrtpino>de  hiera  cura  aganco»  cocchie, 
rei  in  colica  eft  operatio  mirabilis.  Lumbrici  lerrent  exic  deftrcoci)lla,fbeiide,decuphorbio,de  colloquimida  tur^ 
Udib  u*  ^dib  in  potu  datum, d^  eius  fU'  biihate,  Sc  buiulmodi.  vt  quarto  tra<rcatu,poft  quorum 

rabib*  (bla  in  pelle cerui»dlC  aim  argento, etiam  vt  uoluit  xllumptionem  da  lauatiuum  deponens,  vt  didum  eft,de« 

l#ia  Iu*  Gal.quifuTpendebatcirca  vmbilicum,&dicit  ftfepnis  betlauatiutimcalidumenca<ftu&potcntia,utexiureaU.- 
put  nun  cftiplbfter  quoin  quodecoda  finiquxin  colica  phirgmatica  va« 

atp^^  corc magis iuuatiuum datum inpofu.Itemfcorptbnesaf'  leoc.Etrcmperiltattemua  ftadeftftb.aut  non,quoraam 
£ui, dcAim  vltimum  remedium.  Cornu  cerui  vftum  in  (ic  oportet  te  moderare. 

potucxhtbiciimEt  licet  hecpoiltaiintc5fcrrcbibtia,ta'  COMPLETVR  quartus  cum  digerentibus  phle 

snen  hic  ca  adduxi  credens  ruppofita  non  minus  iuuare.Et  gma,vt  eft  fy.de  calamento, oxyoKl  compoftium  dc  huo 
litc gratia  noui iiieancum  quidam cxtuleruniftercora  lu/  iurmodi,dequibus.itq.trada.potcsex datis  conficereper 
pi,vt  dicat  experimentum  exeo  fadum»  quia  ad  brachia  te  fy.dcco<ftioiKS&  huiufmodi  vt  libebit. 

,vel  comm  fijljpctifitm  hora  dolorti  verum  ellr,quibus  vc 
pofliim  credo.  Dicunt  dCalii  ^ pomo  illa  vmbiliciquf 
mcidtturk  nouiter  nato  fuperfi;  portata  dcfiendii  homi- 
nem k colica.  Item  qubd  portio  coralU  idem  operatur. 

Item  ad  idem  hepar  caprx  vftulatum  Sc  bibitu.Et  mul 
ca  talia  audmi  inueniri,  quibus  cum  fidem  non  adhibeam 
CBsgnam  filemio  praetenui.  Ex  his  itaque  vt  diAumeft 
confice  clyftena  vt  placebit.  Ex  eifdcra  etiam  fien  pol> 

■fiint  luppollioria  cum  meile.  Suppofitorium.ip.  pulpx 
colloquintidx.caftorci*ina.9.^chitram  coclcana  duo, 

■Bellis  quod  fufticii,&  adde  modicum  fijca  panis  porci' 
ch  eft  £ortevalde,quod  in  vUimis  quando  alia  non  coniit' 


Et  quu  hxc  pafsio  nb  cfiliieuu  expetftarc  digeftiua  ra'- 
xta  vtrfiis  fiiperius  pofiioe  hinc  &c.tn  pro  rfiplcmc to,  dIC 
inregritatecurx  pfirruatione  ne  de  ^ximo  cadat  pait?s, 
ceftato  ruam  dolore  dare  debet  digcfttua  poft  qux  dabis 
lblutina,<S^  talia  poilunc  cfte  k rcmoiis  ducf  na.  vnde  ad  ai 
gumentum  fiiperius  ficflum  etiS  dici  poteft,  q>  canon  tlJc 
(eoundus  loquif  ftarteaiftuali  dolore.cum  quo  tamen  ftat 
cp  non  exiftente  dolore &&<fla  dtgcluonchumotu  phlc' 
gmaticorum  dari  poteft  fcSmonea,iurbuh,A:  hro5i,i&;  tu 
cb/ldera.vtra(^  rnfio  lolerabilis.Prtma  tamt  plus  placeu 
Dtgcftiuo  magiftralc  qcf  magit  grana  exepli  ^ oecefiv 
tatis  defcnbo.i|t.calam?n,onganf,hynbpi,bafiliconit,  fio 
runc adminsftra.  Aliud &eftalmanfi>ns.i|t.falis.$.tj.col  rum  2inruci.ana.M.r.fileleoMnifi,ramailt,rcminiiapii, 
loqu«ac«dx,fi:3monex.ana.Lf. mellis  quod  fiiftciu  It?  rapham.ana.5>j.radicisenulx,hireos.ana.5.n.mrnfi,aca' 
jididem  ra^x  bryonix,  vel  panis  porcini  imjndla,cBm  ri4ina.|.^f.fquinaDti,lminum  vrncx.ana.^.j.Rorum  ro 
oleo  liliorum  alborum,  velancthmo.  liem.  9.  ctmini,  rifmarim,borag.A^buglonc.ana.  M.i.mcUis  cois  defpu* 
puluens  rutx,  panis  porcim.ana.$.  r.colloquinctdx.  3*h  lib. faceti  fquillinci.^tj.deinde  cum  prxdidi is  bub 

OKUisqtiod  fiiftiac,  & fi  vis  potes  addere  pulucrem  lue*  liam.2titzib.gaUng(«garyophyl4ina.5.).rpicx.5.f.E{  fi 
rsefim^tciSf&compofitx.  item.o*  licr|.  ftoracis,  visex  paucioribus  conficere  habe8fy.dehynbpo&  alios 
cilamiix,myrrhx,opn,ihuris.ana.f.q.crocii3.f.confi'  digerentes  phlegma, vt  quarto  ira<fiatu.&  tu  tbi. 
ce  cum  fijccoarnogloftx,&  impomtur,&  impolitum  tC'  Qmmus  perficitur  cum  ligationibus  dolorofis,appli . 

cieat  per  horam,  fidat  dolorem,&  dormire  bcit  fxpe,tfbi  canone  vrtofirum  in  partem  oppofiiam  dolori.btidat  tn 


elicum  eft  de  narcoticis,  vt  fupra  fpcciabter  de  fluxu  in 
ccfitnalj,hxc  fiinc  tn  vliirois  dando,  quSdo  fiilsctt  nO  alm 
coofirum, mulca  taltt  per  te  cSficcre  potes,  quare  &c.  De 
cuacuamibus  vero  per  fiiperius  exfaibins.Noca  canonrra 
ftcundum  fupcriuspofiioincorapicrdo  canonem  censo 
generalem  de ctiacuationc,  vnde  poft  ilk  fciio  q>  hterapi 
graefttnhoccafufingulartsmedicina.  Item  tLaphxnr 


carum  applicanon?,  Aui.fupcr  locu  doloris  quod  intebir 
gi£  duro  materia  eft  vecola  A pauca,  aliter  nb  ejfir  luci  m 
remedium,  vt  fupra  de  dolore ftomacbi,&  lu  ibulif  coia 
plee  vomitu, de  qua  voroituprimoau?deqifidofcr  aci^ 
dit  poft  allumpm  abum  eft  mediciru  fingulans,  & iS  in« 
ucnia  ficcurafie  colic2,dl:  oportet  vt  rettcreiur  donec  fu£l 
cicmcreCaca  fuerit  maieria  illiiftomacht.  Ictfo  fiaccidre 


cofuvcfupra.Sedftanmdicet.Auic?.Gal.Kalu&  exteri  ante  cibil adhuc  eft  cbueniensnlmoraadocSm  aniecedta 


laedfdnx  auihores  dant  fcamonearo,  curbith,  agaricum, 
laudatur 5^  diacttonicen  IbluciuumMeCltem  &ab  ipfo 
deciuarium  indum.hxc  enim  fime  k remotis  ducentia  cb 
cracanonem.pro  tfto  dic?dum  credo  cp  ulta  maxime  cd 
feninc,(S^  fpecialtier  io  nugno  doloreubi  eft  multi  mate 
#ta  quf  ind>get  magna  euacusnone.Ec  pro  canone  dico 


cem  A partiro  coiumfta.iatio  qota  vbi  comprcbcndca 
multk  efie  ficem  A humores  mUltos  groftbs,  q>  vomicus 
erit  medicina  magis  9 iblutiua.  De  vomittuis  habuifti, 
fupra  de  vomtiii,b^  tu  tbi.lie  hxc  graiu  exempli.^.aqi»g 
vel  viixj  infufionit  afiari  detur  tepida  cum  oleo,  iir  aqua 
nucis  vomicptucl  infiinomselicb^i  albi  A eft  force.itrm 


ftairra  per  horam  vel  per  duisuelcirca/ctfm  medicus  aqua  decodttomsampltciscura  aceto,  A oleo,  A tepida» 


cnftimac  medianam  lalem  elle  actuaum, debet  dare  bo 
emm  lauatiuum  csco  deponens  mediank  in  locum  vifce 
fum  tofiriorum  ne  k remotis  trahar.  Item  ame  cale  me. 
diantm  debet  pracedere  clyfter^  dc  hoc  A Itaiim.  Ec 
«X  vfiialibusiuK  dtapbxmeon,dcdtuariuindum,  diaruf' 
bitb  prxpiratum  in  fiarma  folida  A in  putucr?  cum  vino 
PM<iurcgaUiiiara.  EiflaulticbSciuncelciftuaria  foluuua 


A eft  domcftscum.  A Itud  A eft  Rafis.&  forte,  ip.cariamia 
nucis  vomicx, nigellxifimtnts raphane, &anethi.ana.|. 
f .dentur  cum  aqua  tepida,&  cum  modico  aceti.  Et  nota 
<p  fi  vomiius  fupetfluent  cohibendus  eft,  cum  quibus  ha 
bes  fupra  de  vomitu^  tu  tbi. 

Sextus  cbpict  co  cl))ftcribus,&  fuppofitoriis  phlegma 
educentibus, dc  quibus  adhtm  eft  incomplemcnio  certQ# 


!■  boc  cafii  vaictidt,  vu^hicrepi.}. j.UirbKb4» s >aiiab^  vndcytiMpffiinpnooibut&  tftAuic.cuminaieriacna 
V , jrf  Pradiica.S.  fi  E comexua 


Traftatu*.  VI.  Cap.  XVI.  1 

ctniemi  rubvmbdico>mrb'orericciacuatio  aimctxnu  c V RA.Inbi^^cauiicalidachotrnci^propeni»*  | 
fibut^pcrrupcriu«cxhtbi(a.  mlurrfaucmurcationcf^vtaefngidaacfhiu^SfcdiS'  ' 

Scpiimum  vcroadimpleric«trJtuaru.c5(e<f^net»po«  la  declinant  ad  Fngidum.  Vnde  budaiur  pciiana  hotdcf 
iM>clyibna,«&h8idiperot&pertnRrfutexhibia.£ai>  olerabngida vc  la^ucayblrtit,&viola,atriplex»C]ictpta  Cucoi 
|>Ut^ra,  vu^iones^naccationes^  balnea  & hcndi  ad  cxua  cucurbita  cut  tneii  ptoprietat  mala  in  zgruudtnibui  in'  |f^ 

applicata.  £:U(5iuaracaltda,dequibut.iij.irada.vtrum  ccfttnorum.Auic?.^curacholcnczapoHefi]cfz,dcqiif' 
thcriaca^muhrt datum>cle(fluartum  de  baccit  laun,phtlo'  but  fupra  tertio  cradatu.naro  lu  recurre  ibi.  £<  conuenidc 
fuum  3c  hmiSf .CdfeklfofKs  catidx  vt  ibi»diaciminri,dia ' butflut fri^idi>humidi,uc  pruna>cerara,et  huiu(roodi.Sed 
Cinnamomum, dtamargartion»diamu(cum,dtagaIanga,  aduerte de pepombut  qui  colicam baunt.  Depotuau'  PcpS9 
dianiQifn&hmdi.Item*  ar.  chcrtacx,miihridatt.ana.5.r.  temellbenc  coniiderandum,  nam  in  hac  non  timetur  ab  colicaia 
da  cum  vinoinfellaote  dolore.Iicm  alner.^.theriacpl.  f»  aggregaroreaqua  bigida,inquu  vt  allegatu  cft,fcioeniin  ^cert» 
dacumvino.connderabenell  adelHcb.pro  pauperibut  tuuenet&lenetmbreuicumtalidtztalanatot,&aquaai 
verodaalUum.autparnctmtmtorrcfatfctcumvino.  De  frigidarciorosbibine,&l!ne  Islionemembrorum  mc* 
pottbua  auc^clige  ex  Hmplicibus  dacis  Sc  c6fice  qux  vtt.  Ims  adueniHe  Sc  dolorum  tota  cauCi  ^ibita  perfe^  re* 
Itemryr.caIidotvfualet,dl;cdnmiUieragendumdecly  dqtlantias&in  eodem  cap.  vtdiquordam  excalida  ma* 
ftenbue,ruppontorqt  d^c.Itcde  vn^tionibi»,eropUftn«,  leria  laboramee>qutbut  cum  localia  nihil  prodeilm  aqua 
Ibmnatiombuiybalneit,  vtruprafncoplememo  Iccfica*  frigidam  multa  quamuaicbibitaftatimc6brebat  etiam 
noiiii.Seddehitqua(uorvUimitaliquidparttcubre.  £c  fupercaput.&lupcr vemrc.Scdquidad  Auic.&adalioa 
fcito  primo  (^pvncttonee^&emplailrainiioccafu  Amtin  qui  vid^iurtamum  vituperare aquxfrigidf  potum  ineo  \ 

dunlicimanene.NSquxdamruatroluitnaquxdSnonfo  ltca,d£dfdumcftinprindpio  decduedibut  colicam^ 
lutina.Bxempln  pnmi.at.cUebo.:)l.leminu  vrcicx  ablin''  aqua  frigida  colicS  inducit,  quod  argui  de  fruiftibua  bigt 
tbq.an3.5- Mellis taiirM.d»olei  irim.5.r.pinguedinisadt'  di«/n  hoccalucdmcndatu.  Dicendum  verbaauthov  in* 
pit.5.q.cerx  quodAimcit.  vngaiurab  vmbilico  viepad  telligi  debere  incolica  cxcaurafrigida»&  hme  dicebat 
radice  virgx.iicm  potes  addere  de  colloquintida,de  fuc*  Aui.de  cura  colicx  frig«dx,d;  qnc|i  comouet  dolore  po* 
cocucumerisartnini,deGic.pantf  porcini, cui inefl  pro/  tusaqupbigidp.eftenimnocibiiroreisinhac  pgritudtnr» 
prictas, vt  fupra  6c  llc  dealqa,vndc  dicitur  expcriu  q»  vn ' fciltccc  ex  caub  bigtda  euenicte.  Somnus  iii  proludor  ur 
<fltob<flaex butyro, &puluerecolbquincidp  fnluitvrn*  potcll.ellefnmcdicinanngularistnomnidolorr.  Quie* 
srem,dL  curat  colic2.  Ec  ex  rebus  caudis  dufi»  fupra  no  fcat  ne  ex  motu  agitetur,  Si  mflSmetur  matma.  Euaemf 
/olutiuisconficcrepotcacumfartnafrumemi  vel  feminea  vaercum  ieniemibu8,vc  vioU,malua,bIfit,oleo  vioL& 
lini  empladru  cum  vino  coc^lo.Itrm  cx  meile  multo  cum  hmoi.Bt  Ci  ponetur  euacuana  chdfdam  bonum,  etiam  ea 
quo  ponatur  lana  fucida  incila  minutnn  ad  debita  fpilai'  rcamoneaiisA'ontrecur,neqibrcai.  Mitigeturdolorco 
tudinecum ciminod; calidum ponaf  A: rctierctur.exfer.  anodtniimixascum  bigidig,vt  cum  Horc  carnomillx* 
lumcttapcrme.  valecoleu decucumere  alinino.  Icc  meliloti, 5c:huturmodi.viol.ma{ua^oreiMnupharis,eti? 
&aliaolcacaIidj,inquibuspon<Ecailoreum,auteuphor  cucurbita recemi  adJtia  cum  pctqs  fnbliatn  aqua  irigt/ 
biura&hmoi.vt  vitfcbiturcolidera  Aaderifcb.an  non,  da,autfpongqt, autbucelliacucurbtrx  rcccntit,<&itade 
qm  in  iftia  oportet  te  moderare.  Fomctaiionea,(iueciia*  aliiadmerlia  fcd'mvaria  ingenia, &hocadextra.Auicf» 
poraciones  fiant  duplicitcr.primohumidf  cum  fpongqa,  intra  vero  cum  cnematibus,ruppofiiorij8,potibua,cIe* 
filtro,aut  allia  proprqt, vt  didlu  eft  in  fofo  canone,  fetf o dhiarqs  dC  huiufmodt.nam  valet  cJyiler ex  ptilana  hordd 
4iccp,vtfunclacculiexmilio,panico,torrc€aiflis,8ore  ca-  cum  oleo roCi.rouliQ  priucabluio  inaqua  veri  litgont» 
fnomiljx,cartamo,furfure.&  hmdt,&  qnqihi  lacculi  in*  Item  oleum  rof.fo!um.Ii?  oleum  viol.Ictm  dy(^  aqu« 
bindunc  in  olets  calidis,dl^  fic  calidi  applicamur.  De  bal*  frigidx  dumodo  non  line  qux  contrarientur  ex  parte  vir<' 

«eia  vero  dicendum  primo  in  cS  frigida  funt  vrhemen  cuttt  A^huiufmodi.  Ii2  clyiler  ex  hmdeo,  viol.  lempauu 
ab  iuuamrmi.vnde Auic.iina  vehementia  eft  iuuarofti  to  ua,malua.pru.camomiiia,ancilio,melilo(o,  & hm5i  cum 
doloribus  colicx, tofra.&  aqua  quidem  tinarum  vehe*  oleo  VfoLzuccharo  viol.Ifcm  ex  dccodiione  harum  rcru 
mencer  confert  coLcx  feigidx  cum  fed^  in  eia.  Sed  ameq  infrigidacarum.d.'  polharum  in  vtfica  xnea,aui  ftinca  SC 
patiens  io  ea  ponal,debet  medicus  cdiidcrart  an  (ic  fbriiiii  applicemur  vt  (lipra.  Item  demur  potus  feigtd«,vt  iulep 
do  virtucsa.nS  fortta  poced  audader  poni,  debitis  autem  rof.aut  vio.cum  aqua  hordet  aur  decodio  imlux  pruno* 
debetponicuraprudftiamagna,A:cauicU,&oroniaeiua  rum&hmSt. vt videbuurexpedire.  Itero  ponatur  pa*  L 

accidemta  debet  benccOfidcrare  & cxtrinreca,nam  ex  bal  liens  m balneo  aqux  dulcu,aui  in  quo  decoda  fim  prxtM 
neo  debilis  leuiter  fyncopim  incurrt^&angufeia.Sccfo  dbtrigida,& fit  tepidum  &declinansmagtaad  latutfrt» 
in  balneo  ponamur  ex  redolennbua  mfirrao  magia  gra  gidicatts  fi  virtus  toleras,  vt  fiipra  & in  fiimma  ^portio/ 
iiscalidisautfrigidtsvccxigitdifpofiiio.Terctoc^  aqua  naliieragecum  frigidis  in  caitda,&cu  calidis  in  mgida» 
ulis  non  perucntac  ad  regionem  p<(ftons,cordu,aui  dolor  non  ccfiiiuenc  vlitmodeucoiaaadnarcod* 

uanccxiplatnflSaientur.vtfuprain  canomquarto  q*m  ca,vieft(upponcortumb«5himcxfiorace»&opio,&eil 
cauta  frigida  non  conuenium  balnea  aqux  dulcia  vt  tiipra  validi(siroum,de  quibus  narcoticis  diccf  in  fine  capituli* 
anfinccompiememifccficanonu,tedlxiKcmarum  vnde  Iifemplaferetur&inungacurcumrcbutfesgidis  ubioo* 
de  cura  cobex  frigidx  inquic.&aqua  quidem  termarum  tia  ex  cercio  cradhtu,&  fxpc  rcplicacia» 

•n  dolore  vehememi  quando  cum  eis  fic  balneaiio,  iuuac  Euacuacionet  fiam  cum  hia  datis  per  fuperrua  lemciui% 

valde»d£aqua  de  talearmoniacoetl  mirabilis  in  hocablb  vt  catta,  manna,  pronia,  camarmdia,  viol.  Si  huiufmodA  i 

lute.Ec  fi  noa  aliter  tabem  bi bitafi  tolerat  etut  poutao,&  fi  nimia  lema  videmur  da  cum  ctaaliquid  de  fucco 

fimibcer  tina  hSn  ex  aqua  in  qua  decodlx  fune  medicinf  rof.&  poftea  lauaciuum,  vc  doccbif  in  de  cob'm  frigida» 
retblutiux/ubciliaciux  quod  addiuiin  eft  ad  corre^ioii<  fngidnm  tamen  a6u  SC  poitntsa»vt  cfi  aqua  hordei,  deco  I 

caQoraa.Qmmo  tp  fi  poceft  pacitm  colerare,debet  ftare  iu  dtd  vio(ard,d^  hrodi.I  tero  cum  clyfeeribua  de  quibus  A I 

pinus  in  uafe  altquo,deinde  habere  vu  plurium  foramina  a<ftum  eft  impenMo  abquod  folurns  choterS,  vi  hicraosi 
ckuatum  ab  eo  per  fiauiram  hominis.  Si  in  ro  vate  aquS  clctTcuariura  dc  pfilio,dc  Oicco  ro£&  hmdi.vi.iii|.rra^  ^ 
icrmarum,q  atai(ain.nttro(am.tu!phurt2,anenct9  aut  Digeftio  fiat  cum  dtgrtencibuacholer9,drqui^tllf 

bmdi,qux  cadat  per  ilU  foramina  fiiper  ventrem  eius,  cft  gatoouncloco,&confimi1iterfiatcuacuacio,  . • 

cnimhtK veherocnciaiuuamenci.dl(c(lAuic,  Akerenrurintefhiacuiafetgidiivt  diAiimklpcris* 

. -AceideniiuiM  atnt  fitjy  inq^linf^y  fiptttiliii  pcrtuadf^iQ^tniif»  - 


Com(gafK«v 


,<  Dezgritud. 

Conigafacur  tc<idtmu,vt  decet  Ime  loa»  qUaefcncfei. 

Vktmo  noca  (f  d(i>er(io  vocimu  eft  mag»  conue 

naem  htc  ^ in  coltca  fngtdj.fi  facUc  fien  potell>quta  ex  daf 
^cubate  eiut  UfRcuirinfiStiOid^  commotio  cholers  ad 
uifrnora  poftea.lic  itgatiooes  ventofae&  huiufaiodi.  tunc 
«nam  hoc  loco  conucnicmu.  Sed  quid  de  phlebotomia 
dkendu, credo  pnroo  exifUte  plethona^ut  hcpauca  ca 
lidicate  allii  confemieniibui  copem  ex  bafiltca  dextra.Se> 
eundo  etiam  ratione  fortti  dolorti  c6petit  diuafiuaidl^ 
fion  folu  tn  calida, fed  eiiam  in  £rigida,quod  credo  con(b' 
num  Gal.pnmo  apho.cdmeto.xx117.In  dolore  ergo  maxi 
«no  nulla  medicina  liac  defirdlionc  eft  perledtior  vide 
an  fine  Rubrioe  de  hoc.  bi  kaipcri  cholera  fuerit  aliquid 
phlcgraattt.vt  pota  totum  fuerit  phlegma  fairum>iunc  co 
hta  didlii  pone  abftergrtia,(%  rubtiliatiua,cuiurmodi  luiu 
kpuluf,ncla,baur«ch4£carthamut,&  ineuaiiuif  qux  H 
phlegma  rcfpiciut,vi  agartcui  & hmdi.Et  hic  bn  nota  qi 
qn  in  prmcipio  n6  cognolcic  ^ fit  ex  frigida,&  applicant 
caik acuftta  cholera  3ic.<p  n1c  m firmui  poruc  in  termino 
oiorti8,dC  ideo  bene  omnu  figna  cofiderentur  ne  cadat  er 
ror,&  perquiratur  diligenter  fi  ex  hepate  aut  chiflt  venit 
cholera  ad  intt(h'na,vt  okIiui  fuccurrcrc  fciaiur.  Ecce  in 
quato  periculo  eft  an  noftra. 

C V R A.In&dtahrecemionehecumextccacarif d ca 
liditate  duo  leruemur  canonn.Quorum  primuteil  mob 
Itficaciofxcuat.Secunduieftmollificaiariimcdudlfo. 

Primus  completur  cumhiiqup  per  os&mfrrtuaadmi 
otHrantur  moUificantia  calida  aut  (rigtda  aut  imperata , vc 
exigit  neceilirai,vt  iura  pinguia, & proprie  gallorG  dccre» 
picorum  deco«fiorUyfife.aderic  cum  aliquo higido  molli' 
ficanrc,vceft  viola, (ebcflen,pruna,vua, ficus, chryfomtl' 
la.decodito  caulium  cum  lure  bxdi,aui  agm  pinguia , aut 
gallinx.il?  curo  oleo  plurimo  fumhmdi.  li?dcmur  per 
os  SC  per  inhrius  imponamur  decoi^6et ex  maluit^vtor* 
•utubit.rebeflen,  tamarindu, prunis, fpinachqs,  atriplici» 
bliti, talibut,cu  zuccharo  vio.  per  oi.Itc  cu  oleoamyg 
dalino  velviol.condictt,&  pcririferiua  cum  oleo  mtilio. 
Iiem  oleum  folum  bibitu  vel  clyfierizacum , vel  lefiio  m 
baliKO  aqux  dulcis  ex  decotflione  hard  fadto.  liem  3C  p 
potemibut  fefriotn  oleofolo  vfi^advmbiiicfi.&efi  Gn 
guUre  quod  faciebat  recolendx  inemonxmagtfier  loan. 
deianua.Itcfbmctatidesexhis&oleo.Empfla  moHificati 
sta.motus  vc  defcfdat  inferius  keces,&  igeniare.  vt  fiipra. 

Sed^s  perficit  cumcuamibuifoecetnc  mollificacat»&. 
ex  melioributed  cafia  fiilula  qux  vtnncfi  capit  irwenciO' 
nem. licet  manaeti2  valeat  in  hoc.IieclyUrrta  mollifica* 
fiua  cum  cafia»&  hiera  fiitfht  fime  optimt  iuuamemi.vnde 
femperprimotemes  mollificare,  deinde euacuare,&  qui 
dam  euacuatiua  per  fiiperiut  in  hoc  cafu  3C  maxime  alicu « 
sus  forticudinis  non  przmifTo  clyficri,dC  regimine  nxtlii* 
ficatiuo  cdmiuunt  r?  magni  rimoris,&errortt.  Et  nota 
^ tantuna  debet  clyfler  c5unuari  amequa  te  fecum  de  ali 
quo  foluiiuo  q>  vi^a^  manifefiius  exitus  rciiibaUrum,vc 
per  hoc  cGprehendacur  VIX  apertio.  Sed  o nota  <7^  priue 
debet  centarecum  £acilibut»<^  fi  non  fiiccedic  recurre  ad 
clyHeriafbrtiarupradecolfca  frigida  incipiendo  femper 
gradatim  ii  minus  fortibuc»&  omni  die  debet  imponi  cly 
ilerlenittuiimfi  viriuscolerar.  Bt  ne  abfqi exemplo  di* 
fcedat.iji.bliiis  maluarum  fiirfutii.  ana.M.).alihex.M.t. 
Caricarum  numero,  x.coquantur,  8C  fiat  deinde  eorum  for 
titcxprcrsio»d:  cum  oleo  vtol.2unharirub.5.  t. falis. 

Hac  cnema.t^  fi  fortius  adde  ex  cafia,&  hiera.H  adhuc  ror« 
ttut,  adde  ex  agarteo,  coloquintida,aut  eledluario  foluti* 
110  fiipra  de  colica  frigida.  autem  forria  no  debent  ex* 
hiberi  nifi  quando  leuia  non  fiifhciuot.  Et  quontS  de  ture 
galli  decrepiti  fatfca  efl  memio,ideo  nota  SC  pro  prpceden 
sibus  cp  gallus  debet  intcquicofuilis  paruulit  donec 
pccr  debilicamnacqutfiiam  ex  moiu»&  itinere  cadar,  de* 
Mc  uicidnur  capiat  ouS|d^  cuifecrour^  dc  frangitur 


InceftinortaAt.  21S 

cfut»&  buliat  in  aqua  plunma  cum  Cale»  anetho»  d: 
podio  donec  diJlbIuatur»coiutexfUaaqua  bibatur  lib. i. 
vel  minut  fctfm  xiacem.  Boftremo  adue rte  ad  perfie 
([iam&  canonicam  curS  oportet  te  particulariter  magtf 
Cufiderare  cum  talis  fcccumficcitasi  muliu  particulari* 
bus  caulis  pueniat.  Verbi  gratu»  primo  quia  cibus  fuerit 
ficcus,aiii  paucus»&  m cafii  primo  vtcre  iuribus»d.'  exte/ 
ns  mollificaiiuts.vt  fupra  in  fcd'o  cafii  muliiplica  cibuoi 
multi iminmenci.  Sccundoicalidiute  Homachi.d^tn* 
lefiinorum  deficcamium,quo  cafii  dabis  frigida  humida» 
& ladlucam,rpmachiam,poriuUc2»&  hm6i  de  tribus  fu 
pra  cum  aqua  hordei»aui  cum  vmo.  Teriioi  fbriiiudine 
reirmiux,&  debiliiaieexpulfiu«»qtiocafii  dabis  de  eif* 
dera  cum  aliquo acuio  fiimulanie,  vt  efl  fal»  cepe,  portu, 
atriplex, & huiufmodi.  Quarto  k debilitate  fenfiis,&  tuc 
da  in  fblucioneagaricum, hieram  t Sc  huiufmodi.  Therta* 
cam,mnhridatum,d:  huiufmodt.d^clyfieria»  vt  decet»d^ 
cibacibis laudabtJibut.  Quimocpcholeranonmmicuf 
ad  mteftina,&  tunc  da  qux  oppilant»  6c  choleram  luuant 
ad  cranfrundum  ad  imeHina»de  quibus  de  oppibtione  he 
paiiSidr  de  idlentia.  nam  hxc  omnia  fimtcaula  ficciuua 
foecum.quia  retinemur  plunrai.  Sexto  fi  fiierit  ex  mulio 
exicu  vrtnx  dammorancia  vrinam»vt  fompafiuIxduK 
ces,petiidix,dadlyla,cafia,  temes  excomcaix»  bdellium^ 
& pomica,qux  per  fi;  lUud  bcium.  Septimo  ex  rancace, 
dC  diflblutioneex  fiidore  acquifito  vel  fuperfluo  exercitio» 
&fimtlibus  cumcibit  vifcofisgrofsttyi&cum  flabella* 
tionibus»  irrorationibus  higidisi&hxiufinodi  prohibe* 
cp  fi  fiiem  ex  naturali  raritate icxiurp, propter  quod  iacili* 
ter  k mala  complexione  frigida  pat  iaiur,cuc  procede  cum 
alceramibus,&  defcndemibus  panis, pelliciis,  & buiurmo 
di.  Odtauo  in  bifca  h mslac5plcxioiicfrtgida  ficca  abfcg 
materia  fufitciut  duo  canones, ordinatio  dixtx,&  altera* 
CIO.  Quibus  compleamur  liabes  fupra  icttio  tracitam,  de 
cibis  in  hoc  cafu  valentibus.Pro  fecundo  vero  liabes  alit 
ratiuacalfda,d: humida  poGca  III  hoc  capitulo*  Q^:bdfi 
fuerit  cum  materia  melachohca,  quod  laro  accidit,  ordi* 
netur  di(ta»euacuetur  cumeuacuaniibus  roelani  holum» 
vt  rumknx,polypodium,epichymum  &c.dc  quibus  »d 
plenum  qmrio  tradlaiu.miiigcc  dolor  diuetiaiui . B.  bte 
uicerobfcruemur  proporcionaliier  canones luxta  numc* 
rum  eorum  qui  m phlegmatica  pofitt  fum  clyficnzandOk 
embrochando.empUfirando  ponedo  in  balneis  Sc  huiuf^ 
modi.  Et  nota  minfiippofitorijs  luuatiuuseil  valde  puU 
uts  lapidis  lazuliautarmeni. 

C V R A.Ineaquxcfiexvemofiiace.Ordinatadipia 
poiiacur  patiens  fuperius  in  loco  calido»&  manibus  iiiun*- 
deu  cum  oleo  deruta»  vel  nardino,  vel  cafioreo,  fi-tcetur. 
verner  leuiter&cumudufiibtiUadequaiKe  imercina  ^ 
reducemeea  ad  fiium  fuuromitumur  per  fuperius  auttn* 
fertus  ex  calidu  rcfoluemtbus  de  quibus  de  colerica  pble* 
gmacica.&impofitoenemateelcticmur  aura»vt  liquoa 
adgraciiia  perucniat,&  ipfohabeme  clyfierc  detur  per, 
os  cheriaca  cum  vino  calido. Qu6d  fi  pofitt  accipere  olcii 
de  rura  cum  vino  calido  opiimum.Auictn.  reciput  vi*i 
mim  decodeionis  camomilu.liera  ligemur  aura»coxXr 
SC  fiat  fricatio  dorfi  di  oleo  prxdidco.Ei  fiiioc^  hoc  cafi^ 
in  enematibuf  finguiariier  laudatur  cafioreu>aUa,  fiorax» 
adeps anaits»fiiccu8  fceniculi,  rui x.  I tero  fiant  fomctatio * 
ncs,rmplafira»&  hm6i»vi  de  colica  frigida.  Iirm  cdfrri 
valde,&  efl  Cermifom'  cdprefito  vemrisfiidta  ab  ipfo  pa 
tience  fuper  puluinarduplicatum,qm  ventofiias  coatiara 
fpargiiur.&hioco  remouecur,A^a  natura  fic facilius  fupe 
ratur.  Clyfieropcimuro.at.fiiccifdenfculf.;.iiq.rucciru* 
tx.s.ii.hyilbpi,origani,  catarocmi,  camomillxuna.  M.j, 
bullam  ^fdia  inaqua  fi  efr  fr.in  vino  fi  cfi  fine  fe.de  qux 
decodlione.9.5. violet  nardini.5.iq.pingucdtnis  anfiris, 
5.i.caflorei.5.).froracis.5.h.dtfibluanf  infiiccis»  & omm» 
UmulimfrcdiflpooecabdufiifiEicicta.liccaUorcu 

Pndlica.S»  EE  ij  rax 


Tradlatus.  -VI. 


Cap.  XVI. 


nit  fNlTbfifts  in  fuccis  cum  ad^pe  Gnatia  cdftcas. 

C V R A*lniactaabapaceoporccc  ddlinguere  tnfii 
dliduman^gtdti.  Inca vtroquaceft&cabdo  quodcll 
^tnpluriinu  rerpe^uetutqcf  fiiii  frigido  quod  cflraro, 
pnmo  ordtnef  dicta  a d c6t  raroi  caute, quia  fit  fngida,  & 
humidi.vt  fupra  deea.^ccfo&  hocin  prindpto  6ic  phlc 
botomiSdmcrnuS  exbanifca  &magnS&  pantS  habito 
fcmpcr  rcfpctfiuad  ctat?,virniif^biiudio^,plcihortam» 
A hm6i.  (i  ficn  non  poflfct  pone  vcmoCit  diucncmea 

fcanficatae,v(  decet  luxta  dtda.  Q.  H hietic  gradc  apa  ita 
vt  capiat  renet,  A iropedtac  vnnam  pnut  phlcbotomaia 
l^dlica, phlebotoma  ex  alia  vena.  '1  mto  euacua  cum  le.> 
nictibuf  ex  cana,mina,decodione  violartJ,(ebe(ien,pni' 
noi|t,^  hmdi.Q^*ario  enema  lemtiunalteratiuu  ex  de.- 
cotflione  hordei,  violarum  »altliex,  febedendi  caGa,  oleo 
rof.viblato.Q.  H cCpreltendet multScholcrSpeccare, da 
ealiS  cum  re  (c9moneata,vtelrduario  de  fucco  ro.  & hu» 
fufmodi.&ns  memor  canonu  delauaiiuo  poliii  iupra, 
de  cxhihiiione  medicinarum  foriitim  in  de  colica  frigida. 
Ic2  valet  lac  alininum  clyRerizaiumcumca&ia,6J  oleo 
amygdalim>,haec  in  principio.  C um  pcnrSiu  pnnctpiT?, 
A perucnitur  ad  flato, oportet  ut  pcrmilceani  frigida  cum 
calidu.vt  verbi  gratia,  aquam  hordei  clyflerizabit  cum 
ioliftalihec^uc  cum  flore  camomillx.  Item  ponendo  ca^ 
fiam  cum  zuccharo  ru.  A cum  pcruenii  ad  fiatum  mifcc 
sqtnlitcrcx  calidia&fngidit. 

u fimilV  in  decUnatfdne  vincant  calida.NShxcopor* 
tet  in  cura  actura  variare  ^m  vartetatf  temporum  fuov, 
A panforraiter  in  principio ^edet  cum  emptailria  intri 
gidSiibuamattgm?to  milcebu,dlf  de  calidiidc  frigidis  la 
didlfi  eUcopiolc.  Et  fcttoc^terbAina  cfi  lingularis  me« 
dicina  iuiiamemi.  In  ea  vero  qu»  fir  ab  apaie  Ingtdo  qtf 
cll  raro  ordinefdixu,vtdecec,  pro  quo  require  fupra  de 
apoHemate frigido  lloroachi  Ac.kxxoi  in  phlcbotoinSdo 
magis  A minuSyVt  in  ea  qux  ell  ex  calido, & euacua  cum 
leiifciuis  falli  tn  principio,dCnoncum  foriibut,  vc  ell  ca- 
fia,ius  galli  in  quo  decoque. vi  fupra  de  frigida,  porK  cly^ 
foria  ,applica  fomctationes  principib  rmpbllra,&  cptera 
omnia  hn  numerum  canonu, qui  decolica  ex  calido  apo  < 
Ilemaie  politi  rum.T u tamen  pro  clariori  expeduionc  n* 
curreadeaquxdi^a  fum  de apoUcmate  frigido  fioma» 
«hi.  Ec  valet  in  hoc  cafu  mirabiliter emplallrum  fadtum 
ex  abrothano,5c  afpalio,tranfadlo  pniKipio  A augmeio. 
Ir«m.f)r.olet  launni  par.).olei  c5munsspar.|.r.adipuan^. 
par.tj.impone,dl^  ell  vtile  valde. 

C V R A.Inhidlallvermibusellcura  vermiTidequa 
tn  frqueti  rubrica,  nS  oportet  vti  medicina  ime rflcirrc,  A 
cd  jceme  vermes, de  qua  ad  pleno  infra.hic  tamen  attende 
dolor  hiem  fupra  vrobilicum  q>  decialis  medicina 
per  fupenus.fi  infra  vel  circa, imponatur  per  itifrnus. 

C V R A>Ineaquxellexfoiucionecditfiuiiatis,quia 
vulnere  fr  ^o  in  imellinis,tunc  li  fuerit  penetrSs,  A in  gra 
cilibus  mortalis.fi  non  penetrauerir  in  ^ndum  imeilini 
procede  cum  flyptici6,dCconglucinaniibua.  qux  cura  efr 
chirurgicorum  quam  fiiccindle  pertranfro  omittis  etiam 
«a  qux  ell  ex  groltbrura  vulneratione.  In  ea  vero  qu;  ell 
«Kcornone  reducamur  irutilma  leuitercum  manibus  U* 
gentur  crura,tnungatur  dorfum  vc  decet. 

C V R A. Infatfcaexcoitatevt  ex  ruptura  quiadefcl. 
Ai  incefrini  in  oAcum  duo  frruenf  canones.  Primus  ell  re> 
du^no  iniellinoiir  in  locum  fuum  qui  cdpletur  cumollifi 
«antibus  emplallrts,caiaplarmatil>us,<S^  hm6i  fefrionc  in 
oteoivc  fupra  in  ea  qux  ell  ex  retltionefbecum.deinde  elc' 
nentur  crura, dl£  cum  manu  leuiier  cdprimido  ad  fupenb^ 
nreducar^  Secundusell  ligarerupium  dliapplicarece.. 
rocarta  cdllridltua  A cmplaftra,  di  per  os  exhibere  4 
salis  inteiionts,qux  omnia  pertinet  ad  chirurgicum.  Fic 
A colica  vt  fupra  cdiiate  cerebri  mittentis  cacarilw.licm 
fOpifttoDC  imcfttni  ad  ccrebru  propter  apofiona  ^saCnu 


&hmfii.Ei  cuw  cura  ell  cura  catarri/parmi,de  qnoAipro 
v.cap.di.rj«dl^ tufbi.Confimtliter  fi  frient  cdpalsionrhe. 
patisrplcnisdihm6f.rmirreadlocapprta.  Q^fifucm 
(Ppccrlamem^  fptncualibut  rotfiam  duo  fiira  aiimdendi 
canones.Pnmusmundiflcatioianfetcum  clyftcribusab» 
fierituuex  bliti^ordeo,furfure.Sed)dus  mcdieaiio  vIcO' 
rum  pulmonis, de  quo.x.cap*  Siex  dtarhaa,cura  erii  dia 
r hax,  A tn  c6fimtliter  de  alffe,  A tu  tecurre  ad  loca  pro* 
prta.  ^ibd  fi  fuerit  propter  lapidem  tenum.Prtmuaca» 
non  curetur  pnmo  cura  lapidis  renum.  Secundus  mundi» 
finnrur  iraefiinalfuptrfluttate.  Tertnis  confortemur  uv 
tellim  ne  recipiam.  Ecbreutier  exoiuCialiqua  procedere 
non  potell.  Cuius  cauCi  ex  habitis  non  comprehendatur» 

Ec  ideo  pro  nunc  de  cura  eius  quamum  ad  caufo  hxcdo> 
dia  fufrictant. 

^DE  NARCOTTClS  autl  vt  .pmifliim  eft 
txfi  hicdicaf  tpnonexJn^amurmfiin  pollranis,5i  inai> 
gna  necefritaie  vrgrmeiuxnallegitum  Mef.lupradc  flo» 
xibts,di  Autc.xvi.tmij.de  narcoticis.Q.  fi  fortis  fiat  re» 
celsiras,dd  non  fit  eorum  excufaiio,  tunc  cOuenfrnt iuseo* 
rum  ell  phiIomum,&rci(0(^  in  cafu  illo  mhilrll  ita  cO> 
uemenstnadmimfiraticne  narcoticrrumficut  calloren* 
Namincolica  i^rieiace valet.  Pilulx  valemetrnhoc 
cafu.i^.croct,floractt,liqutdp,zinzib.pipem  longi:Ami' 
nistufqamtalbi.ana.5.f.opi)&callorei.ana.gra.vn.fiani 
ptliilx. dentur  Ii.9.<.vfque  ad. 9.>.r.  Fiant  clyficrta in 
qutbusponantttrcafioret.5.f.opf]quantinsfrbx.  Ittm  t 

quSdoqi  fit  ex  oleis  Iblu  clyfier,dL'  i n eis  ponitur  ortum»  * 

vc  gi.olci  rof.f.viij.opn.^.f.  Item  quandoque  meob 
lynum  ex  ca(Vorco,dd  Oppio  difiblutis  in  oleo  nenupha* 
rino,  vel  lo.di  ligetur  cum  filo  vt  extrahi  pofsic,di  debet 
extrahi  A rmouan  de  hora  tn  horam.  Ec  pro  his  c^ux  fen* 
pcabtmvidcdeiencfmo,&fluxudyfemrnco,vbi  pluri* 
ma  habuilli  de  narcoiicis. 

ET  Q,VONIAM  hxc  pafsioefl  multum  infr* 
lians  hic  dcltbrriui  ponere  aliqua  pauca  in  i pfius  doloris 
mitigatione.  ly.cinCTtscauliu  fiuellipiiumeotu  parapfi* 
dem  vii3,axungtxporcinx.lib.rxxungfpanacri.j.iij. lier 
corisouis,fiuecolumbi.5.iij.bulliSiomn>a  adfpifsirudf* 
ncm.&  fiat  emplallrum  irdac  dolorem  colicx  frtgidx  mi 
rabilitrr.  Itlinfrdanonedolont  valet  cormemilla  trita 
potata  cum  vino  infiigida&in  calida  cum  aqua  hordefr 
do#ell.3>^vf9ad.tj.  Itladidem  radix  iringi  cum  folifa 
CIUS  co(^  in  melie  A aqua  m potu  data.  Itc  ad  tdrm  be« 
ihonica.  Ite  fimus  qui  tnuenif  in  frabulis  tumemora  ma 
gis  putridus  lorrcfrdius  &calidus  fic  (uperpofuus  doto» 
rem  mtrabilitrr  tollit.  Itera  filum  crudum  decodlum  A 
ficcalidum  fuperpofiiu.Hxc  iibitn  prxfemiarfi  uolofuf* 
ficere,qaia  de  his  frtis.  Sed  vlrra  nota  q>  frequenter  acci* 
dit  remediorum  ladtorum  nulkim  valuit,  A fola  phlc* 
boiomia  liberauic.de qua  (ariscdfidascaub  maxime  exi*  p .. 
freme  calida.Colicam  preHienire  li  (anguine  mS  murni,for 
cafre  quia  paucos  legt,&  fi  ab  ea  ipla  phlebotomia  tibm.  tnlun* 
rec.PolIeiramenqfic}ifiefillanguinecoaguhfo, Arretito 
in  intcfrtnit,quo  cafu  tunc  procede  cum  difibtu^bus  (air 
guinr,vc  fupra  de  fromacho.&  bene  confidera  imenfa. 

Dcilro.  Rkhric4.  XXIL 

ILeocefr  dolor  vrhemctifsimus in  Itefrinodiifro  ileon 

contingens  foecet  prohibens  exire  perinirrhis&iplas  . 

perlupcritisegredifjcsent.Cutuseau(aAm  piunmum  ^5^  I 
ell  mala  cdplexio  frigida  materuihs.  Et  dicif  vchevnftiT. 
fimu«refpe(frucolici.nSefr  in  tmefrino  magis  ienfibfit.gi  at  edaSs  i 
cStingIt  in  aliis  non  nolal  dolor  tliacu6,licct  multi  velim 
q>  ols  talis  dolor  in  quocfic^graciliu  cocigertt  debeat  dic) 
ilcacus,reddenoibut^mediconfiefrdilcepf9dri,vi  fiipra  ilses  paT* 
frrpe.frdvideqd'di(frnefr  de  colica  & pponionarr  dsc« 
Dic£cuiuscS,qactabalfjs  cStsc6ttngerepdt.  Vfinora 
%ltcetcsoib4tt€3isj}bMacciducotKi,accida(,&iliaca*  pstat. 

vtinquu 


~'Dc xgriwd.intcftinonifn*.  * ^ t xi$ 


iPI  cu  ibf.  Tamen  in  <}bu(<jS  fpSf iuttbus»^4f 

c6ciiifenuj«  diAert  iliam  k eoUca.Primo  gdt  ex  pane  f{4<' 
Jiu  CMifiini.rc(foex  panedoloria  in  quSiitaie  fpnu«.LMO 
Pcrmmauooe»6iminitt)  quSmaie.  Bi  remediof^t  tuuamen 
IO»  dpSlfcercau(ara,quiaileotllcaunt  primitiuit  coiua 
■A  plurimu  k maU  cdplexione  trigida.  Potu  aqu;  fri 

«d(,quutaleintcftinu  cftmagfippinquum  ftomacho» 

aere  peftilni4>p(er  ^^nquiiat^  cordiaad  JloroachUi 
dIC  permutat  de  hole  ad  hoieoi  de  regione  id  regionem  in 
^ • mo<lupclitleiuumorbt,&cftc5tagioliumorbu<«  liem 

abapollemate. Ab  afliimptione  ueneni \ppier  propinqui  r 
ttgioiua  loamicotlic  propter vcltemeiuii  retfuux,quiaeft 

ftri^uiim^inum>d£ad  rcunedum creatum.  Exparte 
doIom,quia  eft  dolor  magu  cortuofua,  g>pier  ftruSuram 
meatui, & magit  pungSi  ^pter  cholerS  miHam  ad  o~i*  In 
^ftucaic  dolocti.nS  ut  di^u  e(l  dolor  ell  maior, df  <TP<ef 
^dbilitatiifKcftuu.  lceppcer,ppinquiu(cipnui  adfto* 
machd&cor&hepar.  vn^abantigg  nolatacft  h^par' 
liomilercrc.nS  dcfcfdii  abcleoGrpce  milerere.  dilfrr^tu« 
sx.  Locoquia  dolor cft(upravmbtiicu,&4>pricfn  \\y* 
pochondroaviciiucauimertiniadca  in  colica  circa  vm^ 
|)ibcu,&incra.  Permutaiione  veroqa  iliaca  (aciliuaad 
■aebra  prmcipaUa  |2mutad  ppeer  maior?  vtciniiaie  ijp  co ' 
lii:a  in  cis  inducis  fxua  acadcria.lt?  colica  permuiaiur  ad 
^cadfeft^mplurimu^&raroecocra.  In  diueriitatcq« 
dem  exeunt  lu,  qm  tn  iliaco  raro  egredic  aliqd  per  inienus 
tnSn  acutis  ctyftcrizct,ted  per  liipcrioraemuul  materia 
?)aljqneft  phlcgmaiica,qi^9  cholenca,ndnun^  xrugino 
6>lf  pe>9  praCtina,tnicrdu  mgra,&  qnc^  vctola  cu  eruiflua 
eionctoo  raro  (iinc  ftcrqui]inSa,>S^  tunc  ab  aniiqs  nominat 
Icropbui.dC  foetet  os,d£  totu  corpus,  3i  hxc  imer  exteras 
pcCiimac(I,dc  vtpiimmopdcns.Haly.Vndc  3c  Viaticus 
raro  lanaf.Diat  Aggregator  Brixicn.lc  vtdiile  aliquos  6 
siari  ex  huqui  ilercus  per  oscmtlerui.Idera  FrS.de  Pedey 
snon,Egoautcvnum  im  quem  manibus  meis  habui  gra 
sia  S'aUaioris  pro  quo  dc  mulus  alqs  Hbi  gratus  habeo. 

Expone  vrinx, quia  vrmacfttindtor,d: nugis  colo-' 
ntain iliaca  propter  dolorem matoremidc magis  inin« 
lUauntcm.Itempropief  choleram  retentam  d^  oontiSf^ 
suillam  ad  graciliappter  oppiUtioncin.  vnde  vrtna  redit 
d^ad  viasvrinx  iran&nuttturfficut  flt  ini«fteruia.  Ex 
ftarie  rudoris,qjia  magisaccidic  in  tluca  propter  vehe 
Bseotia  doloribus  in  (pirtiualibue  angufliamimprimrn' 
tem,&cil  h^igidior.  In  remediorum  iuuamento.  nanvio 
diaca  cum  vomitu  maius  fit  iuuam?mm  cum  clylUribus 
aainus.in  cohea  vero  ecomra. 

SIGNA  demdflratuudolorvchemenerupravm 
lMlicum,&  nd  egredte  de  lubcus.  Er  clyderu  nd  mohuin 
^uaaulie  vomtcusl^cum  per  Tuperiora  vcrmiU,diarca-> 
ndumJic  tortor  orts,eru<lluaiipnts,d^  totius  corpo' 
ris.Ci  lobicdirpontione  oino  ictincnc  totccs,d;  muliipli^. 
cal  vomicus llacoris maxime qn rescii timorola  muhu 
ctu  vomitus, &naureaio  hac  plus  multo  mulciphcaci^ 
tfo  cobea  japier  maiore  proptnquttatem  ad  llomaclmm. 

CdUmiluer  plus  mala  accideiuu  in  colica  duTta  ut  £tnt, 
fyocopts,iremor  cordiStVigtliat^aguAu,  iriftitia,di:fri' 
gusenremicacum.d^qnqi apparet  inRatio  oculi  plus  il  in 
colica.  ii  fuerit  cauta  venera,qn^  perducit  ad  molli» 

Ecationemad  debiliutem,d^  itrmorem  cordis,in  princi» 
pio antrqua  fortis  fiat,  & magnificat  dolor,df  cdprchen» 
ditur  illud.quu  nulla  c(l  ala  caula  mantfella.  li  fuerte 
cxapollemate  lotciliiiorum  tigna  apparebunt  apoAcma* 
^ia  ^cu  de  colica  apoilcroota.  Signa  autem  ditliodiua 
inter  colicum, &tlacum  patent  ex  di^ishic  ante. 

P RO  G N O S T I C A.Cumapparet  fignaiani 
didla  mata  fyncopis/remor  cordis  $C  hmdi.expcifla  mor 
scm.  Item  in  hac  paGuone  conibeuit  eile  vomitus  conii^ 
nuus.  Et  de  ^gnoicids  habes  in  Apho.in  fioe  cad^  tu  ibi» 

. €VRAuno^Pfomug9aoubMC4iioiKa.  ,, 

ii'  I 


Primtit,qun  cura  tisos  prextma  cft  cur»  eofsrpi  Adir. 

Sccfs,c^  magis  fiiccurrere  debcmuscura  ebibhistn  ila 
ca,qm  fijnt  nugis  luuaitui  9 per  infirriusadmioiilnita»  ; 

Temus,<p  quandoadmimftramus  ebibita  folutiua  etii 
debemus  tuuarc  per  infcnusporiia»iiuc  isi  clyilcr,iiuc 
fiippofitortum*  - 

C^mis,<^  vnum  debet  eile  attero  dcbiliiis,vt  uidcbt/ 
tur expedire,  nam vinusautaltudaccidenshac,  vc  qntp 
per  iuperius  aedpt  non  porm  mcdicira  iiottis,quae  per  mr 
fenus  applicari  Ixne  potenr. 

Quintus, cp  no  poceil  dari  cena  regula  quod  iiloip  de» 
bet  pedere  au  (upiusdarTi  an  inferius  adromiilraw.  vnde 
oportet  medicus  ruaprudcmafucciiriat  habito  rtfpe# 
diu  ad  vinute,d^  extera  occurr?tta,dc  ii  cui  didtueil  qi  ca 
nduscil  llcut cura colicx  hmcierefieras  ad  canones  de 
coltca4^^omonalfter  in  ds^ede.  Tu  itaqi  cSm  prt» 
mo  inueftigaex  Ognis.d^  ex  his  i]  fupra  de  colica  dem  eiK 
Etiuxta  cauCxexigcntiS  dtxtSordina.  Detnde  procede 
dimicigSttbus  dolore qux  debet  eile 6ombn,qua  dTdo» 
loracucfor^incolicapro  qua  miiigattorK  recurre  ad  ex 
qux  de  dolore  ilomacht  cdfcripu  (unt.d^adra  i)in  mi» 
ligando  dolore  coiicu noiaui.  Ten-oeuacuattua  &mc* 
lior  euacuaito  eil  illa  q 61  per  ruperuu,vt  in  cxi.i).  Qua 
10  digeras  ii  opus  erir.dico  hic,qiTi  altqn  na  ixua  ril  iixo 
parMn,vtin.fj.dictmerficat.vndeiiivutfco  hicmorbut  .« 
peftifere(l,&roortalis,&aliqninicdadK  imetfiai»ali4  i 
auSdomtertd.&raroCinatur.EiAuic.cumpUisocadtc  ' |^* 

ileos  occidit  inieptuna.&  propter  hxc  didamulii  bor-»  “ 

ian£  ex  medias  cum  in  ea  mala  cdprehcndufKur  ilgna,qd!  ** 

cum  prognoilico  rcltnquaf . Et  bic  nota  ilia  qux  acax 
dfi  ex  ilranguna  dat  fpattum  uiep  ad  lcp(tmum.deinde  px 
ixns  moritur  mti  multus  fuperuenut  vrmx  fluxus. 

Btpro  cdplemcnto  canonum  qutct^tmrcdplett  funt 
exhabtiisfljprade  colica  aliqua  pauca  &viila  portam. 

Primum  cp  iludium  fit  in  mitigatione  doloris  etiS  cum 
narcoticis  cum  dolor  fit  vchemctiftimus.  de  quo  Aipra  ds 
dolore  ilomachi.  Scdmcp  diuerfioncs  funcmuliu  uii^ 
ksfliiflx  primo  cum  phlcboiomia  quxed  necefiariaqft 
ileos  fit  ab  a^re.Iiem  dC  maxime  cahdoJtc&fi  fuii  ma> 
ccria^spicr^cuiuB  fluxum  id  locuta  iimratur  futurum  apd 
(lema.  It?veniorx  circa  ventrem  iiiperiit8.Ethgaiionca 
extremorum  dotorolx.  Bt  ne  vactHtt  de  rcmedqt  difccs 
dat  fic  pon5  aliqua  eti& canonibus  dcreiuicntta  tii  fcqurdo 
alias caulas-ficui  verbt  grata,  fi  cfi  ex  apoilematr  caltdd 
bc prtmo  phlebotomia. detnde  adminifira  mfrtgidamiaj 
d^rcpellemacuiufmodiluiuiandalitof.  A.*c.vi  fupra  dd 
dolore  ilomachi.  Si frigidum bc  phlebotcmiS  nonna 
coptobm  VI  in  calido  da  caiida.fiypiKt.  dolorem  rtiaoi 
mitigantia.  VI  camomiUa,mciiloium,fbiia  lauri, & huiub 
mc^i.  VI  Tupra.de  apoilemaic  ilomachi  frigido,  deindt 
tn  viriTip  procede  diuerfimodc  Tecundum  cemporu  varit 
iatem,vi  (upra  de  colica  dc  de  apoficmaic  ilomachi.  1 
Inca  qu^ex  opptlatione^pcedc  cum  lobrificatiuu  pih* 
guibusyVt  turibus  galIinarum,anetum>pullora,&hrQdb 
d^qiiip ponitur  meis  aneihum, radices pom,&hm&i.d( 
poilca  pofi  illa  exhibe  clyilcr  leuc,  Tubulis  calidnattAi 
In  ea  qcil  ex  fotce  incipe  k clyileti,  vt  Tupra  de  colica.  , 
Ineaquxeftex  veneno bc  primo  vomuu  cumaqutM 
di  oleo  filammo  fi  iabes.de>ndc  da  rotindaium  aut  ihe«t 
riacam.Et  fic  per  ordme  de  alxiscaufis.  dicti  Auic.ip  ibt^ 
bitib  aqux  calidx  quadoqi  ledae  dolore  iliacum  maxime; 
quando  eil  ex  caub  calida.  Iiemnoiaq>balnca,vtTupeR 
exrebua  couementibusetiS  mulium  luuSt.  Iicm  vinumi 
decoiUionisfru^uscuprcTsiydi  ligni  valet.  Ii<  fiUioiau«^ 
dum  bulinu  in  aqua,&  oleo  (um  cinere  cahdC  amc  rc« 
trotpplicatu  mullum  laudac.&  oporiei  Txpe  reiterare,  Sc 
quidlbcerdos  bpc  remedio  multos  curauii.  Iic  oleunv 
amiquu  cum  but  y ro  antiquo  meile,  Sc aceio  buOiOim ade 
4MifiHidin?cuUnaruccida,aui  filirolupeLpoluu  caUdu^ 

' Pradlica.$. ' E E iq  Expertum 


-*  Tnftann.  VL 

Bvpmum  id  tfd^paluwodadanmi^  anthiaien^  cum 
v^bibuMn.  Collynum  fedis  dolori  ilacae«f|i.Ucij.5. 
f.  f .ayrrbx,(loraat,iatamit{;Op«|,churu^m.5.  f » croci. 
)»f .cdfict  cum  fucco  phmaginff , impone  dC  tmpodcum 
leaeai  per  horam,  deinde  extrahe,  A ideo  fi*  memor  cum 
pr^  ligare, (edat  dolorc&  dormire  £ick.  Clyfterui  A 
alta  deiWuieiKta  canombut  require  fiipra  de  colka.  Bc 
Icite  ^ ex  oleii  valeaitbus  in  cS  fiigtda  eft  oleum  de  lilqt 
•Ibtf  quod  lubec  virtuti  iberucx,  oleum  aneihinut  ruta  * 
ceura,&  valet  citam  dialibea.Tuergo  pote*  per  ce  ^prc« 
hendere  qn  medicamina  profuni  ficpemta, habita  tam  no 
mia  de  ei*  qux  fim  calida  aut  higidiyA  de  tleothatc  pau* 
ca  cum  auxilio  eorum  qux  de  colica,  A de  dolore  ftoma ' 
clii  fcripta  fuui  iibifiifiictam.Ec  bene  ca  confident. 

DcMcrmibif^.  Rjtbiicd.  XXIIL 

VFrmifefiaramal  ex  phlegmate  no  mulifi  putret 
(flo, quia  vdeofo  cddenfabili  calidnate  vmificati 
ua  tn  vitre  genitum  tu  melius  iianirx  opua,au<  hu 
midnaium  m corpore  putrr&<flarum  cofumpnonc  finalV 
^utftum.  Bc  per  hoc  q>  dtciC  ammal  ungtf  cau£i  forma 
ua  quia  alalita*  eiua.  Dicit  ex  phlegmaic,qm  ex  cholera 
fi5  generant  cum  fit  cdplexioni  eo9  contraria  calida.  f.& 
ficcailti amara  qui  &por  cfi  cckranus  eoia  confiruationi, 
vt  paret  nec  ex  meUcholia  cn  fit  fitgida  A ficca  valde  pu 
cre£i<fc«oni  (pintuoCa  inepta  nccp  ex  (anguine,  qm  tali  na . 
curSTufiinet  &cufiodii,pronutrimeto&  augmeiuome' 
brorum  camih>rmium.Ite  nd  venit  ad  locum  generaiiO' 
ctit  eoia-tp  fi  venitauf  eroiitn  A leriiur  per  fice fiiim  tanQ 
quid  m eo  loco  TupAtium  A dio  currens,  fiue  dcfcendciu, 
aucc5uertiturtnapa,aucin  Cintem.iuxtaiiiud  Hippo.xx. 
Aphor.  vl.i>e(flioni*,Sf  in  venire  (angui*  prxeer  naiuram 
cmndfiur,nccefic  efi  fuppurari.  Q.  (1  dical  aliqh  apparet 
rubcf.dico  ^ ex  alitpiali  mixtione  (anguini* di  plilegma* 
ce,aut  ex  fudlione  per  eo*  &<fta  hoc  contingit,  idem  de  his 
quictcrini  aut  nigri  vifi  funi.  Bx  quibus  relinquif  ex  (b« 
lo  phlegmate  ipro*  gtnerart.Nota  in  q>  no  ex  quoliba.  nS 
cx  uitreo  nd  ob  fui  uehememclngidiate,(di  bene  ex  (alio 
^aliquotex  aceco(b& naturali  cx(al(<>  fiunt  lumbrici 
loi^,&  rotundi.  nScalidiasbcicmotumad  circuleren^ 
ttam. vnde  Crquii  loi^tcudo.ficcitas  vero  motum  ad  cen 
Rum.  vnde  fcquicur  rocundita*  ex  dulci  longi,  A lati.  Bx 
parte  enim  calidktnsprotradHo.ex  parte  humiditatit  di - 
latatio,mta  humidum  efi  magis  terminabile,  cx  naturali 
bmie*,acl»ci,df  dicuntur  cucurbitint.nam  ^gidtcas  tra ' 
bic  A ad  citrum  mouec  quare  breuiantur  A humidita*  di 
ht^,cx  acetofi»  cuni,&  rotundi, quia  uiraq?  qualitas,(ci.' 
beet  ficcitaa  A hrigiditaa  mouet  hunc  ad  cenrru.  Ex  qui<« 
bu*  apparet  q>  quatuor  fpecie*  reptrtuntur^it  etiam  dixit 
Auic.quodcorrebnuinluperficic  videtur aduerlari  cx- 
certa  mcdicinx  authoribut  qui  folum  ponunt  tres,  «ppter 
quod  credo  dicidum  <p  Auic.in  Aio  procrHii  procedit  fi  • 
mul  de  latia  magnia  A roiundf*,de  lati*  qut  dirum  afeart- 
dcs,&  fic  de  duabui  bcic  vnS  in  ctira.4>pcer  ouod  pro  cla 
ra  ^^rtna  eorum  ijuf  fm  plurimum  vident  in  ptadhea 
dicendu  tp  (bium  (itru  tres  rpeciesiprtmi  appeilaik  ronm  - 
di,fiuegro(*t,fiue  graciles  qui  tn  incefiini*  generant  Aipe- 
cionbuRfnaceria  ibf  retenta  mulia&putrc^tfb.paruiau- 
tem  dicunt  quiinincefiino  nafcunl  reifio  materia  ibi  mi/ 
a A pauca  putrida  toeci  c5mixta,et  hi  Ainc  parui  et  magi* 
dC  minus  parui, ^ matertx  quSrmte.inm^i}*9uti  intc« 
ftiitf*,qa  colon  A rooiioculo  materia  exifiete  media  icitR 
baa  duas  nalcunt  cucurbnini  fic  di ^ ad  inftar  (eminfi  cu 
oirbfif.prtmo  Mcthcoroip.  vide  de  ettCencil.  diflRftii. 
« o I .rcrulk  fic  qui  (c  co|MiU.t  f .pedum  menfiirS  emififiir. 
Et  qufdS  crediderunt  verme*  in  roonoculo  &colon  un- 
^modo  ^nerari  pofie.de  quo  indubq*.  Ea  gbus  appa- 
ret malina  eoqi  ex  parte  ficua,  df  ex  parte  rnatenx  eoir.  Ex 
pvtt  Qiut  qa  deterioRa  Aiot  qui  Ium  principalibu*  snagit 


Gap.  XVI. 

propinqui  A remoti  minutwmcd^  vero  mr<Ne  modo.  Bfe 
parte  maceng  parui.ga  ex  putridiori  fuerim  materia»  qua* 
propcR  fi  dtminatd  vt  augeant  A ddcfdam  AipcrAia  na 
git  fiunt  noctui.  DiciiurndmultumputrctiAoyqmin* 
ccn(a'putrc6idioadincincranoneai  prxparcc»c6flnttpa» 
treta^ioms  fic  incincrario.uij.Mechcor.talttautfinotcria 
nd  efivtfco(ac5patibilune<p  alatiora  Aibiedta.  Dtcfair 
caliditatcviufficatiua„pptcrquodnota  (padjsdudbooP 
ali*  Ibnnc  edeurrit  dupim  ca!fdita*,parciculari*,  A yri* 
UfrCUis.pajticularfs  efi  calidita*  ilh  (^Hniuola  in  ipft  nn 
certa  tpc  putrefadioni*  dereb^,  vt  tn  gencradone  lametf 
edeingit.  V muerlalit  auit  efi  calidi»*  foli*  A fteliarun  4 
du^nccdiunc^gdirponummaceriSad  recipfendfi  ionoi 
alalisabeispdu^S.  De  generatione  auctforraf  Aibft Sca- 
lis in  generatione  per  pueretadHonteft  diftculca*  ardua  uS 
drnda.if.Phyfic.de  qualibet  pro  nunc  fic  pradHcabiUccr 
drxtfiie  cum  ad  curam  rea  hxc  nullo  modo  attineat.  Di- 
citur in  vtcrcad  denotandum  tp alibi  ^ tn  incclltnca  vr<» 
mis  generari  po(sic,ica  q>  per  vemre  concauitatc  expono» 

Dicitur  in  opus  nacurx,vt  ciufa  ungatur  finali*. 

C A V S jE  . BtexhtsoEbu* patet^cS eorum cdtiin* 
(fb  eft  phlegma  putridum.  Aniecedeos  verond  puendn 
aptu  in  putridum  rrSfire.  Prtmttiua  uerool*  illa  re*  qug- 
cuncpcftap»  phlegma  mulrrplicart.  Ex  quo  fcqud  pri- 
mo,^ aer  (ngtdus,ve(utrrpt^onalis,dftndif^tcR  o(f 
aeri*  cdftitutio  qtix  habet  debtli»re  virrace  digeftiuam» 
vt  autiinus^pter  quod  dic^cptnro  roultumultiplicant* 
In  hisautteoru  materia  per  viS  indigeftioms  mubipltca- 
tur.  Ex  quo  tnftriur  fcif  o (p  replicatio  nauftatiua  coitiia 
Ajpetfiuusfup»  cibum  ImeddtefiKfhisiDordinan  abo^ 
aiTumptfo,potu*  inordinatus,  potu*  vtm  grofrt,  idigeftt- 
bilii,  inordinato  exercitium,  balnratto  poft  comeftionC 
I n aqua  ca  lida  A hmdi.  fum  vermium  caulanua  per  viam 
tndtgefttonis  multiplicabitur  eorum  materia.  Et  cx  hoc 
apparet  quare  inAince*  A adolcrcftes  magi*  moteftanc  ab 
eif.nSinei*multiplicamur  propter  eorum  inglu«iicm,dil 
naureatiuam  fttteate,  ftd  quo  fe  habem  ad  xtatrt,  decetur 
in  dubi)*.  intertur  tertio  cp  cibi  mulciplicanies  phlegma 
fum  in  hoc  AiipeifH^vi  Aim  cibi  leues,uifcofi,vf  tmicum» 
(aba,b(eoIi,lac,caftut  prxdpue  recens,  paftiVicia,oler^ 
lruiftiit,poma,  pira,  d:  quanto  aquofiorr»  tamo  deterior 
res, carnes  porcinx,anlerum,  qualearum,  piTces  A huiuf- 
modi  de  quibus  fijpraad  plenum,  iq.tnift, de  abis  phl^^ 
matid*.  Et  de  hiteurfira  pertranfiem  venio  ad  figna»dC 
adcuram,cum  dtfipjfe  (aci*  deet*  fcriplerimta  co  i»<f»cu 
quem  de  vermibusedidt. 

SIGNA  demonlbattua  d£  c8m  font  curfit*  labup, 
hume(fcatio  bbiorum  tn  nodb,  A eorum  exiccano  tn  dit 
4>pterea  epcabdita*  expSdhur  tn  die,  dfcoarraf  in  nocfte. 
cum  ergo  fpargtt  calidita*  attrahitur  humtdin*  cum  ea, 
quare  verme*  braem  incurrum,  A attrahunt  S ftomacho.' 
vndeextccatur  Tuperfidr*  eiusconetnua  Aipcrfidet  ons, 
dclabn,&adtuuac  ad cxiccandumaR exterior,  quare  la- 
borat infirroustnhumecftando  labium  (bum  cum  lingua. 

Bc  (jnqiacdditets  nxa,d;  horrtbiltta*  locutioni*.  Abe- 
oacio  4>pcer  eleuaciontm  maloru  vaporum  ad  cerebrum, 
vnde  tncurrunc  aeddemia  carabitus,  mfi  n8  colbgunc 
pilos,  ne<p  pactuntur  fodS.  Aeddit  A ftridor  dentium» 
A maxtme  in  notfte,dC  eft  fignum  domefticu,&  c5e.  It^ 
Atm  tn  pluribus  horis  nauft&et,& appetunt  hnguS  extra  - 
here.  Btqfi(pacdditbltu«,iremor,&chmor inibmno, 
&cumcoexdnmur,d^eft(Tgruimfiimiltare.  Item  agi- 
nnl  in  forma,  dfirarcunladuerfii*  illo*  quieot  cuigilam. 
f Et  accidit  naulca,  vomnua,triftiin  fiipR  dbum,  rmmo 
eum  abominant.  Et  interlecatur  vox.  & debiliratur  pul- 
fu*.  BrcgeftiocorumftcumSpturtmoeftdun. Acctdir 
cafii*  appetitu*.ltein  A finunc  S qua  fiit  ti6  bibntur.  Et 
quSdoqicontorq(xn(acfilbrent^'ieprid.Ei  quandocp 
cuoonm  cothon  fins.  Bi  dmcruficanf  to  cok>r«  fetf m 

motum 


De3cgritud.inteftfnorann  ' zto 


laewwi^dppre(a>oirf\>fnaAim»vfi4c  gftq>  fiiw  patlid^ 
«cmtyqj^ru.qrkyoiacuUctmKulitrub.  Iteoculicora 
lyoclucRn,  vt^fuiKium,4ccil  facmlimfigmim.  Iccm 
dUbocultscUc^or  ptumb^vi  innKti(lnjant.B<qAqi 
mAmhui  vemretcohivthydroiMcorum.  EcqiHdSduni 
dorcmunt  CUiuam  ab  ore  emiicum.  Bc  quarxl^  fiidanc 
dudorcbtgido.  Etfarcor  omnis eftfignii(ii<niliare.  Ifta 
ftim  iigoa  c6muma  cdfiieia  in  ucrmil^apparere.  uctiun 
«ti  lamen  aliquando  magna  eoxtun  para  vi  uonmut/i ' 
(ii,caftiaa|^niu«.toniovrmrif  hura&aodi»  apparent 
domorbttpuirtditcholencia.&ideoincdscua  debet  efle 
nultum  aiceniua,<&  diligent  ne  dcctptatur. 

digna  dtmonftraiiua  fipm.6c  primo  iSgorum  c6mo« 
ito  ftomacbi,mordicauo  ipfiuMutn  pumf^ura  etu^quod 
fitquil  ipfum  didvcultat  degluticdi,ca^  appeiicut  plu 

ninfi«NocuiiKmri  escibo  lubricitaavtntrit.Nocumemfi 
tn  corde, quia  cremor.lieiS^ttraor.TuilMt  (3cca,diuerlttaa 
fluxui.h-igiditas  corporit.  Ei  fum  fomnu*  Si  exatatio  n6 
llmordinem.Prumuanariumy&ell^amiliare.Innmutfi- 
sua.Palp«ra(to.  Apertio  oculi  declinant»  adebudonem, 
&eft  famiUare.Et  oculi  fixm  quandocy  fiibrubet.quSdoqi 
Eifci.  Quandoq»  urnuea  tcaduntur^  fiunt  hydropici.  Et 
iguaitdo.p  accidii  Auxua  veacria. 

. bigra  demonftraiiua  largorum^m  pfurinuira  appeti' 
|mmultipbcatur>qua^m  pkirimumbdomacbo  longan 
Mr,quarenon  ttocem  ei,A  rapiunt  cibum, moueni  leoi 
pore  bmit  motu  noceote.Bi  fune  cum  pumftione,  dif  gra « 
Medme  circa  vmbilicum,d(Ccitrinatur  cuiia. 

bigoa  demondracjua  paruonim  pruritus  ani,  Si  tni^ 
rabiUtaa  cdmooonit  in  ipliiai.de  quandorp  adeo  fit  (orm 
idonccaccidairyacopit,  de  habens  eoa  imicrat  fiibhypo' 
chondriftde  dorib  grauitatem. 

digna  eo*  qut  in  llomacho  funt  grauttat  domacht,cor 
fofiocsua,cni^uario  habent  fixiore  vermium, naulm,liT' 
quens  faboerfio  vomtmt  cum  quo  egrediuntur,  mordici 
eso  orit  ftoinachi,iremor  cord»,6rcqubicb.fitia  k qua  n6 
lammur,detedlfoappctitua,impofitiodtgitorum  tnorc 
«d  enrab^dum  aliqmd.caltdaaa  magna  fuper  llomachu, 
«nhclmit frequens^  magnua,pun^uonem  exclamaiioiK 
Arebemenci,ac  fi  fiirpictbua  pungrretur,d:  hutufmodi. 

PROGNOSTICA  .femper  malum  figno  eil 
6lte  per  viam  figni  qfi  vermet  in  fiebnbus  apparet  qui  fi' 
gmficam  Ixlion?  partttde  corruptione  matenx  peccSiit. 
item  quu  fum  cx  toto  genere  prpter  naturam.  Vermet in 
lebrilMs  apparentes  in  principio  fi  vmi  fime,  fiim  malum 
Egmim  Itgnificfic  enim  materiam  mabm  Si  venenofiim  k 
qua  fugiunt  fi  mortui  fiiennt  n5  fime  malum  fignu  pro 
quito  ugmficant  fi>mtudin?uir(utitmundi(icando,expel 
lendonociuum,decorruptS  maieri3.  Vermet  inmedio 
«pparentet  lemp  fime  malum  fignTiyfiuc  iDorrui,fiue  vtui» 
> In uermibut  trbrit mab,quta  eorum  nutrimentum  con 
Ibmir.unde  mouenf  ad  quprcndtli^,&  fic  iraefima  enor 
dicando  Ixdun  r,d:  abquUo  pcrforanc,vr  recitat  quidam 
le  vtdific.fcd  oquta  augmentu  pr^fiat  in  putredine,  temo 
quia  cum  exbbre  infiSnKnf  magnob  id  mouenf  peram* 
iut,d:  fic  magis  molefiant.  Vermet  in  fine  apparbet, 
utuifiimbonum,qfhfignificfiicorpotta  iniiri^ficariO' 
tiemyd^f^ttudine  vinuiisadcam.fiqufdem  morrut  mi' 
lum,quta  male  uidmtur  efie  marerix.Ic^eorum  viuotum 
cxttutcumcgcftionebonD.  Et  diffierum  inter  fi^es  parce 
■nalinx.qm  parui  fiim  miru»  nociui,  qm  fum  k principrit 
clongats.  Itiquta  fimt  apcibdliicrcum  fcece  expelli. 
llcrelcum  mal^fiumdfdetenorea,qmexdetenonmaie 
ria  fiim,ideorneo*expulfioneiefimSdr!,longi  pofitpfiM 
liim  minut  noctui,gi  oon  fimi  cx  matera  ita  putrida  ncur 
cucurbirtoi.Cucurbitinia6tal(itfiioc  deterioret,  hicefiet 
locus  fpecubtionif.nl  forte  dfcei  aliqu»  longot  plus  no> 
cerc4>pccr,ppinquiiat(ad  prtnapala  ^ cucurbitini  me« 
tttoittxauicrtsldfoicdfidcn*  tooNUtnaificiiaifiHH 


guioe per iecefiiim maffi.  EuktuvtrmiKtvmoomhuO* 
gnoaulu.ngiMficai.n.ftomachnniahthuortbut  grauari 
Cum  videt  paiiem€  io  inhelicu  difiicultari  erriqi  anheb* 
cua  fngidut  corpus  eiut  tumebtfium  mortem  uicinam 
expeda.  Item  cum  patient  ad  boc  peruenit  quod  oniloa 
apertos  tenet  Si  n6  videi  quod  cdprebendeiur  ex  applica  * 
iionedigicivfi^adocuhimin  quaapproximatione  oai« 
loa  non  mouet  vt  ftctiim  mangones  equorum  qfivoluai 
videre  fi  equi  vidcm  efi  figmim  ftftinx  mortis. 

CYRA  canones.  Pnmut  ordinario  dtiem.Srcfteo# 
fumimerfciTtio.TcrttuaincerfrdorumatR  ndintcrfrda* 
nim  edudto. Quartus  corrtdio  accidentium. 

D I iB  T A ordioefi  in  cOcrariuffi  caufxfscimdo  vt 
ibftincat  ab  his  qux  uermes mulciplicam.de  qbus  stfhjoi 
cft.Ec  vtaf  ^sporciocialibus,  vi  fuoc  caltdi  Si  ficci,  in  qup 
busnoneft v^oficat,dCtnquibuseftabftetfio> vt  aqua 
ciceris,cibi  incdplcxtone  ftperati,d(  qui  fubftamil  habfc 
aKdiocre,non  cft  teneram  ut  fiiciliier  coitupanf  ,nrqi  duri 
nem  repugnem  dtgeftioni,5c  tales  (unc  panu  frumR  i bene 
codus,  panata  cum  oleo,  Si  maxime  omphacino  Si  pau« 
cocroa,carnes  vnulinac,hardinx,bancolinx.  perdicum» 
pullorum, caponum, auicubrn  paruarum,  Si  htndi.de 
bua.iij.crac.blnet  qupfi^ipneate  licet  ftomacho  noceSr» 
propter  quod  in  modica  quSmair,fiiluia,fummuaies  can 
iifi,brodtU  eorum, borago,fafUCulut,dL  hmdi.d^cumcft 
fiuxusd^  caltdiias  cibe^  cumaceiofis  ftypcicM,vt  fune 
granata  fumach.  Q*  fi  debilitanf  denf  qup  nuertuni  mul 
lum.vt  oua,aqua  carnis,  quis  pulb  dtftilbtt cum  grami« 
ne,sui  filtgine.aut  amfiMUf  6cemculo,df  hmdi.fim  confir* 
cutionc  tpia.It?  Si  cdfidcra  Innper  fi  adeft  fib.quia  opor# 
fct  moderare  cum  higidts.  Item  dnur  edeufum  alteratfi, 
vt  decet  cum  calidis  dC  frigidis.  Si  fimititer  ooa  coquant 
cuaicaStibus  in(rrficKtibut,oliup  blit(,niediilla  olitt  (>fi 
cida«ftylf,panulp,niicct  ficcir.de  9busAuf.cl.cafi. muli  ut 
veroeius  vfus  educR  vermeaparuns,dCafcarides.idrm 
Serap.  VinfidebileaureItum.aucalbuni,drgeftfoni  faefi* 
Vt.Si  quidam  cdmendam  maluaticum  cum  aqua,frd  (m* 
per  attende  fi  adeft  frb.fc?  aqua  derodHon»  aut  ftibtima« 
'Ci6»gramints,aqua  filiginis.& ifta  fimiliteretiS  efi  vir* 
mixca.Ii?  ofiealbtp  in  vino.  De  oiena  rebus  nfi  natura* 
Iibus  dicaf  tn  pueirs  male  regtibri  pofiiinr,  led  m aduh» 
tisregulenf  luxta  caulas, vt  de  alrjs  fxpe  didlum  cft.  Et  tci 
dipta  obferuenf  duo  canones  necrfiarn.Primiis  cp  fimimc 
ftudrndum  eft  <f  non  deficiat  nuirimctum  ets,  propter  c^ 
tales  fiim  bene  cibandi,  cum  menfura  lameiu  vnde  Auic* 
Btcumhabemibut  vermesadeftfeb.acctdemia  fiim  for'' 
rta,6f  maligna,quoniSleb.  confumit  nuiricnenium  eorfi, 
quia  raouenturad  quxrendum  figuntur  in  imefts» 

ois.Iie  Auic.dccibarioneeo*.oporiec  vt  non  egr9t  cibo» 
Si  mordicet  ftomschum,ficbciant  fonafic  cadere  virruil 
appeticfuam,immo  cibemur  amc  motum  eorum  tn  hora 
quietis,'^  vt  leparenir  cibus  eorum,  Si  ctbentur  cibo  pau 
co.  Ex  quo  apparet  primocp  debet  medicus  bene  cdfidc 
rare  horam  moiut  vetmium,ac  fiefiet  princtpaS  paroxyf' 
roifebns.  Scefo^  abutdeber  damn  bona  quantitate 
fipra  debet  panm  propter  debiliuccm  virtutis,  confide* 
ra.  fictfsc^fumme  Audendum  eft  in  cfileruationeappo 
lituaVodr  Auice.Ecde  curatione  continua  cumraiim 
vermiumeft  redttficattoappetiiuscum  cadit. 

HOC  FACTO  Aude  vt  tpfi  tmedtare  tmerficsMl 
iur,nec  tardes  ne  vlrerms  corpori  noceam.Er  pro  comple 
meiMohuiuscanomsattedralios.  Pnmus,^  mediana^ 
rum  vermes  imrrfioemium.qupdS  fum  caltd»,qusdaai 
lUmfrigidx.oportet  dili^cier  aiiidrre  fi  adeft  feb.  aut  nfii 
qm  in  his  oporici  te  moderaie.nam  ex  calidis  fum  qup  ad 
tertium  gradum  prruemunt  conoeniemet  in  regimme  eo^ 
roomni  hora  nifi  fir  illicfeb.aut  apoAvmo.  Aut.de  qbo* 
SC  de  frigidis  diccfi  ftaiim.  Secundus,  ep  licet  tndtdmae 
(cr,pKdicicncamar«  fiQtvermdiinirifidiiiisr,  mhiJomd* 
Pta^uca.S.  E £ iiq  nue 


— 


TraAatus.  VI.  , ' Cap,  XVI. 

Am^Mi49AfmqwifmsM)i^pn>taiete4Mctttm  fongot  goMttiif.  Bidi^hio>cft/iii*nadrfifliU(itp*o^«pqa«tf 
AcucurbuinoMumquibusincoruinierfecrnSc^oportec  noca canone almm.dl£c(lAui.<^qi^a^rtgacurcu  vet» 
al4»^airf«  vtf.  Tmiu«,qntnucni«ipnmpleK  tuuanaac  fBtbusAuzutvhnt,quarcfKceilariu  rtui  vtinfcrflciM^ 

(iciciwail  imn^ionc  cotum  cum  qualitate  maoi&ftaex  unuim>nioiua  naiK9cxinhttcoa4^cr  quod  abdincofl 
primu  araaruudinct<S£i  ^^ncutc  ni  cligaf  luper  eum,vt  k medietnu  foluciuia  inicrficict^ua,  immo  lUo  ca&j  #por 
verbi  graiu,licmeliaabunihiUiVt  Aggregator  briMca.  cecvcAm  medicinae  imerficKmet,&AypiicaB,&ptob^ 
cumvcrnKtnqutDdapilcWumoet^aJoeoeqialioaKdtCB  bciuea.  Tcrtiuacanonponuur.t^cncinata  educettavex^ 
cnine  lierBcerc  pocuiilct  C>lo  oleo  abliiuhii  pemie*  Qiiar  metcdiMmemia  liim  quae  parucipam  duka»  Sc  vodluofta 
tut.q»  cum  Aomachu»  maxime  cum  cai  laedatur  cxvapo*  namboclaporetiiuximedi}igam»Exquoui£tnur^cly» 
ribua  eleoaticab  cteaui  mocuiproru  ad  eum  q»  ales  medi  ficr^dum  ex  brodio  cum  zuccharo  videC  coueoaeocna 
cin«  non  debem  cAeabfolueeab  ha  qme  AomachTi  con*  ^ 6adhira  cum  ladie  & zuccharo  altja  pvtbua. 
fortant. ppieiea dicunt authorta  ^debent  el&ftypticae.  oppolinimpoteft^babiliterdict.nS&lacetia  vndhu^ 

. .<QpihU4,ty  medicinae  quae  imcracium  cOuemeraiua  per  lum/S^ex  fi:  dulcedio?  partictpat.&  force  t^rt  fiebru  c5 
Aipaius  exhibendae  dari  debenti  ideo  dicebat  Auicen.  uemfttui.ad  quod  adducaf  Apho.tIq.Apho.lic  date  &a 
XV)  arui. de  cura  eorum.  Aippolitoru  vero  meliui  dl  vt  Intellexit  per  fuperiux*  QiNrtui,q  prtua  It  poict^  om* 
fpCiextrahantq»  imerficiam.mdquuinreAoeft  cxpa<'  buf  datinduciat  debes tmtarceuooee  imerdetftorum  per 
4itg  verm>btts.n2  higfum  per  talia  ebtbiia.dic  detcddunc  ad  adminiftrata  per  toierius  clyAeru,nuc  luppontoria.  nam  I 

ioca  expulGonts.  vnde  aut  natura  ip&,aut  arte  educuntur,  appetitus  debet  multil  cuftodtri  in  eis  quiex  dilcraiia  fto# 

CUIUS  oppofuum  cootingu  ex  fiippoJiiis.  Qi  11  dicar  tn-  machi  bda  pef  hmdi  medicinas  Ac  per  fupenus  admm/> 
quit  Auic.Etquadocp  fumic  in  potu  habens  vermes  Acut  Araushoctdporefacilitcr  thiceroitur.  Quimus,<p  cum 
lac  duobus  dichus.deinde  potet  dic  tertio  in  lade  medici < peruemas  ad  exhibendum  lala  cfiantia  debes  ea  dulcomt  j 

siam  intarSormr  eos,&  qnqp  higit  ance  eum  fauum  meliis  vt  ttbi  po(inbilecne,(V<^e  ca  idporc  vacuitatis,  vt  aicoi  I 

cum  inuentt  dolore  eius  perucnit  ad  higicdum  illud  quod  dentes  vermes  ab  ano  rubefea  rxi  Acntet  capiScur  d^cxcra 
deponie  ad  ipm,  & quando  i«)<artur  illudtiAx  mcdicinc  ducatur,qui  canon  ett&  de  intcrAcieniibus  audieoduacA* 
liint  magis  interficientes  eos,  tUa  vident  adiicrCirt  canorli  Bx  quibus  colligitur  q»  poA  ordinationPduetp,  vt  Aipra 

if.5:  reliquis. Dicendil  puto  q»  canon  fcds  & plurima  <Iebes  primo  efisre  matenS  phlegmatica,  fcd^o  imerficr» 

raro  in  paucioribus  verus  cA  Sc  Qbfirrwndus.oS  fc<f  m re.iertio  imcrfrclos  educere.  Bc  licet  vidcans  hi  canone» 
plurimum  medici  no  uocancur  nifi  tepore  quo  infantes  & habere  imcnciones  cdirartas,iA  repenumurmula  ilm^r 
cxtcnmaxime  moUAan^,  quo  tepore  virtus  cAfidade^  cia  ofs  iret  c5preh?dcocu,vt  aloe  & hmOi.de  quibusAa' 
bilis,  & verme»  Tunt  in  magna  quamnate  muliiplicaii  & ism.  quarto  dicebatur  cp  dscorrcdtioneaccidfitudequo 
pieri  nO  bibunt  niAmodicuro.  vnde Aeocepore  vermea  nihil  vrquequonoDUusirceroiafo& rrritocanom.  Bc 
UirtenutrircnturlicrcccncidCinmignaquaiirate  pcricu^  procoplemento  fircundt dicatur q» medicinarum  verme» 

Ium  morus  inltrrent,  led  vbt  virtus eflci  (nrtis  Si  paiieni  imerfictentiiim  quartU  calids.quxdS^igrdK,  qupda  h>r « 

«bediens  ad  bibendum  magn2  lactis  quatiuie  ad  nutum  tesvqu(d2  debiles, qufdam  roagit  longos  rcfpictum,qux* 

.duobus  dicbtts,iunc  vermes  nonmouacnc  nccp  sftrende-'  di  magis  cucurbiunos,& hoc  i4)pcte(aic.  & exhis  quae»  | 

ccncquxreces|micnmemumAcuc  Aparuutaur  quaAnul'  damrimplicrs,qufdamcOpoAtz,dcquibutoinnibuai^  I 

Ius Beret.potM43pter  quod qn cum lacfie  daretur venenu  riatimpermodumcxemplorum^edendu.Vcvcrbigrg  ' 

factliusimerficerrtUf.dCideodixii  Auic.qntp.  Btegocq^  lu  EiiempluprimidecalidtsdomcAicis>abAnchium,ab« 
gnoTco  hommede  Petra  rubea  dioceGs  Tarui Anx  qui  £c  rotanuia,prarsium,CBlamcmu,lapini  amari, dipurnua^ca  i 

Mi  vermibus  molcAac,  Sc  ipfe  bibebat  lib.iui.ladrts*  paeonum, mcmhaltrum,  nigelb,  per  Acaria/s)4iamis»  ru*  * 

Aatim  ccAabat  dolor  mordificatiuuc  quem  ex  vcimtbus  ca,ro(fmrinus,  AsphiCigria,  byAbpus,  iemen  vmex,  se^ 

pnus  fenitcbat.deinde  egrediebatur  lac  cum  materia  ver^  doaria,  caulis.  iSabi  de  talibus  & infra  finis  ad  plenum, 

iniunt.  bccfodicoq>Ahabere£paticnsobediens  qme^  SrdcKKaAuice.decuraeoruminquit.dfmedicioequxdi  , 

liua  eilci  dare  priusbuu  mellis,  vclaliqupd  dulce,  vcl  lac,  calidx  ad  gradum  peruememea  tertium,  conuenienuorm  i 

.vel  vn^uorum.deinde  medicina  imrrfeiAiuam  per  horS  sa  regimine  eorum  in  omni  h6ra,raii  Hi  illic  Ab.aue  apo»  j 

vnam  aut  duas,(%  hoc  bis  indK  mixtam  cum  rali  re  dulci  Aeata.  £xempUundeiaMgtdis,endiuia  amara, & ieoKS  9 

veladextraappltcarcipCiminomneniodum.&uj  bene  ciue.granaiumacetorum,poma  arancta,cDr(ex,iadixoi«  J 

cOAdera.Bi  hoc  forta&is  voluit  Auic.cum  disir.dfqriqi  Ti,lignumgranatofum,rtbcs,lacaAnx,  Arnen  portulaca^  r 

^gitantecumautt,redqutanoninuenimua  xgroiatesuc  coriandrum,rrmeaceiorT,bolumarmenum.&huitilai# 
vbediemes  hmc  i re  tutiori  indioamus  dando  vel  adromi  di.de  quibus  S:  multis  alm  mfra  Aatim  fuo  loco,  hxcfnr  ' 

Arido intctfe«Auja.  Sextus^ cum btbunc  incdicmxia'  plumdefrigidisfbrtibus.vndc Auic.&medicinf  quxsr/ 
ct^etad  vermes,oportet  tunc  vc  AringanI  nares  vdxmr  icrGciunt  arcartdes,qa  cucurbitinos  fortiores  fiint  esa  qu« 
cerve  raultiplicel  cOAriAioanhelitus,(&:iorTomilsioeiua  suierficiuni  lot%os<ni  qux  incerficd}i  arcandet.d^roiua< 
quitum  poAibileeA.nSreAiuseAvt  non  pcrmiiceaeanf  dos  mierficiunr,&  longos,  cauA  in  hoc  quod  afcarsdm  ^ 

hclituialiqutddeodoreearum.&cAAuic.adliteram.<Sc  funt remotiores  fnetsprplabunf,dl^runcmagw  fubmrrfi 
cubcneconAderahunccanonem-namdubitaturnecxfa/  iohumiditatibuscducnientibuteis,&qm&fntin  chyA% 
rummultoodorcaut  vaporemembraixdaniurprincipo  A quandoqiipA  generati  fum  i materia  groilb  groAioaA 
**  canon  inrcrdura  eA  de  habentibus  nialum  Si  Si  fpibtou^Si  propinquiore  sd  compAxion?  calidam*  Sc 
acutum  o Jori.de  quibus  Aacim.  Vnde  per  ordinem  fimf-  magu  Amili  ei  quod  eh  venenum.vndenon  patitur  i fiid 
bciiauionibuacumexcpksAmplicium&cdpontoru.  Amili nidrupRuat.  ExempIiRcando  decerno  aperieooir 

T £ AT  I O prioapatiierdcbea Audere qrpoAcoft  quxdiccdacramdcrcdo.McdicinxiiaqirerpKito  Ioot' 
Imerfvwnonecducamurcun^muinpct  Acoanoncducac*  gos  i proprietate  roagisquim  alios  fime,  anifiim^aUuiOi 
pam  corpon  venenofimi  coicant  vaporem  cum  mortui  crudum  vel  coAum,  cabmencum,  focniculus,  dtptamu% 

|unt,quare  Aude.  Bt  hoc  noca  pro  maiori  cauccb  dcfccu  pukgium,fiindonfcum.deqiioconrucius  Aim  facere  torr 
piate  uifirmi  canone.Cum  vocaris k principio, oo  ad'  ullas  pueris. vt  infra  in  Anc,gbAfuhinm,  ctimnum  aflM  Sima» 
Atauxus^nscudebcsadmmiArarequ;  maieniphlc'  oregaoum,  prafinum^Aluia,  caulis  & Arnen  euis,csmrpr<  murisQ 
gmaticiAcmif^inisaggrrgaticuacueni.namqaqiAc  eheos,memhs,<&fiKCtiteiua4>imrucn,Aercus  pecuduol  murom 
ex  uli  Tola  curane.&  hoc  voluit  Auic.io  fine  capituli  cum  cummellc  munAuoi.Dc  Aercore  dixu  Dcmocruu»,^  rri  verme» 
dwu.dCmuUiplKtf|>hl.(iuaggtcsaiuuiccainoc)i«io  htUiwiu((riaa<>a«(Kiivcrmiuuwcw.«uWARctii  rcnitdd 


.Dirtegrftud.inteftinoniitir  * ,r  " iT  sxi 


MjMfbflMtumiWdDO.  S«frtgM«Cux.>qu>Eil&PM>' 
n^lum  «rmaium^diuu  aaun,myrtui,  ponubca 
ioef!««ui,pfyUum,verinicuUrtt,viiicor.  rafUrrciot» 
•qi«  deccKfitocMt  grtmtorum  i gniiwn.  pomcur  ifi  k qut' 
bttTdl  tcmpcrtn  rumach,cem  figiliMa,arnogioi1j|,  Sc.  (uc 
ct»«Hit  mirab«lti,fnanmc  exiilentefluxu,  dc  valei  pukita 
tiat,€OTiandruin*&  Hc  de  niiilmde  quibui  i n de  cotnpo* 

Oc<t.  Rtfptcience<aiciridea(?uecucurbiunot  ^niexcab 
4t^o(hiaafiiarua^broaattt)Ca  rui, femen  laurt^  quom 
flne.nphanua,fuccat  autunftoiogu  tonga,cf  iturea^enu 
k &ICCM  euia  recemxa,d£eft  tmrabibs.  Auic.nux,  ftaphife 
|riMbfimhfum,pai2<n  bba^perHcarta, menta,  zinziber. 
Gi  ftig^dit  bc  acctorum,femcn  apri  bibnum  granatum, 
Dort  ubea , & hmdf . Bx  qutbua  ac  latitiarfium  puto  elTe 
tfe  nmpl»abutdome(ltat,d&mag»  noc««.  Reihiergovc 
decomponttaloquar.deMibueidBgam  pookdomodoa 
idmimarattdtttWf  foi  pm  q>  dwerUmodefc  ab  aitjapo 
ountiir  pipterquodaduertead  can.qtrimu  priiiapatemqi 
inadmwftraridohicnwliiia  &conuenfemiw  damurpcr 
tipefiu4.dK  rpSlitcr  quat  liirN  amara.^ptcr  quod  nota  dob 
dc  Aui.de  eun  eorum  tnquit.  Amartfenim  Sc  calidi  com^ 
plrxlocomrarta  eft  emi  cum  cabdicjie.dK  eft  comrana  cn 
^jualicate  quam  ipfl  magic  diligum.f.  vn^hiofum  duU 

ce.  Bx  quo  (equitur  cura  cdcranu  (ugiatcdtrariure^ 
cthib<(a  amara  per  mferiue nocerent  faciecia  vermes  afce* 
dere. vbi  per  (uperina  data  betent  ipfof  defcendere.A  fbr> 
ta^htcRji^tur  c6e  allegatum, amara  per  rupcnuadKdul 
cia  per  infertut.  Adminifbltur  aut  qA<^  hpc  (ub  forma  po 
cui,qncp  fub  forma  ele«fluarn,qn9fi»b  forma  foltda,qA^ 
in  forma  pilulari.Item  in  modfi  vnguenti  dC  eft  plurimu; 
Icem  in  modu  empUari.  liem  in  modum  caiapbrmattt. 
Item  qTu^cum  filtro,fpongfja,aiftimigrjB,&bm6i.Iiem 
darxur  m ferculo  in  modu  aromaiu, vefpuluerura.de  quj- 
buc  omnibua  leriattm  dicetur, tfi  per  modum  exempb 
clariont  do^rinar.  Exemplum  de  poiu.Cy.de abdnchio, 
demenca,de'pracffio,d<  calam«o,curo  aqua  endtuix  i por 
aulacie,acecofx,gtamiou4^  aliarum  rero  calidaiii  tmtrfi^ 
ctemtu  vermea  de  quibus  aifcum  eft,femper  coniiderSdo 
fi  ad^  febuin  non.&  tu  cdmtTcc  vtdeccbu.qutdam  dam 
potum  ex  gramine, & rtiiginc,&  femine  poriuUcpb^um 

cum  raodico,zucchari.icero  laudatur  vc  Cupra  maluaticfi 
olcobmpbacino  iciunoexbibitum,^idam  dcco^ionem 
ndicM  tormcnciUc  cum  zuccba.Itc  dccoAio  atbortagra 
ntiAutcorclctimoei  cum  zuccbato.ltem  olcumompha 
cinum  potatu  tn  bona  quaoti(atc,<^  fl  fieri  non  p6i  m vnt 
vice  bibac  ad  minus  coclear  vnQ  in  puerts,m»duliia  duo 
deco  Cape  in  die  dando. Item  fi  bornbitis  redditur,,  detur 
cura  dccotfcionc  extremitatu  caulia,  dK  (eminis  eius*  liem 
Ii  adefi  fiuxua  ntbil  mcliut  fuccus  plamaemia , Vi  Cupra 
cu  modico  zucchari  ro.liem  Cuimch  diilblutum  m aqua 
cft  mirabilfs.Aui.liem  lutu  (Igillacum  cum  vinosdK  kmi 
por(utacs,h«c  vt  cfe  di<ftu meliora  mihi  5:  aliis cofiie 
ta  notaui,dK  m bis  non  multiplico  , qm  oportet  medicum 
feta  prudentia  ingentari  diuerCimode  in  carum  rerum  rxhi 
bicione  ,ppt«r  inobcdicniia  puerorUidKideo  de  hitfecis.& 
cu  elige  & confice*  Exempludeeleiftuanisdantf  thenaca 
s#agnaantiqua»Iicm.ip.(andoniaci  Iib«f  «piteiri,  panisaC» 
fi,  AinaceioexcinAi. ana. 5.11]. cornu  cetuivftiin  nc^o 
«xnnAi.^.ii  Jeminiscanap«,cimini,  cinnamomi. 
■tgellp.^q.lupcnoruro  u(lorum,lalit8mo«iaci,nauurcri. 

ana.5.i.f.ab(imhn,(bniniscaulium.ana.5‘iri-^n**quod 

lUfficii.dK  fioulicer  ex  le  ex  ditti  yi  li^  confice.  Aliud 
id  lubricos  propr«.ii.Cindonici.5.iiy.ceniaurep,ab4iiithl) 
cornu  ceruivftiuma.j,iinpulaerii1irpinoru , piretn.aiia* 
5ui.caUmentf,plilegij.ofigan!.ana.|.j.«ijgtll«,filerismfi<' 

caniana.5.4  udjroam.j-iii.gemianxutriftof.lon.  ana. $.i|. 
caemx.i.f.croci.).!*  mellis  quanca.C.de  quo  dwr  mane 
&Ccro<xc)uantkaiempra(flicami.  Exhis  conficere  po* 

•cs  coofe^onkMt  de^nbus^  vnicuoapioi  tac»« 

V * 


«pium  mihi  conrucnrm.ii.centaaKC , canti4ra.5.f.€oIl» 
qmmidx.5.  r*  feminum  poftubcsr.5.)*  fndtct.^4.  radicet 

granatorum,  myrtf.ana.i.f.radictsenulx  cxKcatx.^r). 

mtccharC;lib.it).&  cum  aqua  enduitp  fiat  confr6io  Coltdi 
de  qua  datur  ztaiem  k.5.1.vCqi  ad.5.if7.  Exemplum 
depilulitexhispuhienbuscum  Cucco  abfimhi)  facptlu« 
lai,auc  da  ipfas  ex  Coto  Cucco  confetfias*  QuidS  pro exper* 
to  habent  fi.iormemiIlc,tndfci,drptami.ana,i&‘cum  Cte* 
<0  portulacae  pilulas  conficiiuu  dicuc  fe  mirabilra  (ecifle* 
•N6nulliexhis.ii.rcubarbart,dip<ami.ana.5.1.  euphorbr|*  • 
^.c.cdficmnc  cum  mclle,&  dant  k grams.ri.  vCqiad.x.feili 
xiatem  male  trbi  promitto  dan  pnt  hxc  ptlulx  fiiliem  in^ 
famibus*  Propter  quod  ordtn3iur  ea  quxcxtrinfccutap 
plentur, vt  vnguema-ip.Cucci  memp.3.  vii  j.ceniaurep  mi 
norif,(andomci,luptnorum  aroarorum.ana  $ 1.  gencianx 
abfimhiMna.f.vit).  aceti  exprelTidepaiie  albio.  ltb.f;.$* 
vit).  (iiccf  aranai.j. vi).cenc  quod  Cufiicic  fiat  vnguetum* 
AefimihiconCuetum  ex  quo  deo  opiiubmemuliotiens 
honorem  confecutus  Cum.dK  quia  vfcp  modo  locutus  Cum 
principaliter  de  longis.ideo  nora  canorwq»  tu  debet  muo* 
gere  loca  Cuperiora  SC  (lomachum  ante  dC  retro.  & tempo 
ra,dKpulfus,d;^vobsmamjs.  nSin  cucurbitinis  vmbtU# 
cum,dK  loca  ilb  circunftaniia  rn  quibus  genennf.  Exem 
plumdeempbfiro.ii.abfimhti,prrrtcarfx,yuraicutant. 
aruhM.i.f.Cuccimetx/uccipraflij.ana.J.nofaabfimhiJ, 

mafticis,ro^.aha.5.tfl.fannx  lupfr>orum.^.vi.buUiSi  bu! 
li(nda,dK  cum  ilb  deco^ione  Sc  modico  croci  foc  emph 
(irum.  Bt  ex hw  herbis dKdidlis  fejp'ra  Cubnlis  bc  cata* 
pbCma  res  rudis  efe  non  do  exemplum.  Embrocl^a  cum 
fiJcTO>aut  fpongtH|fi(  poli  ex  his  rebus  bulliiif  inaqua  auc 
tn  vino.vf  videWror.  Embrocha  opcima.sp.men«*,abfin 
thii.ro#.ana.M.).cenraure*,diprami,boliaf.cofiicom  ra 
dictsmori.ana.M.  f .gemianx , (icminum  ponubcx.ana. 
M.).buiiiant  in  aqua  A modico  vim  aromatici  fi  tion  ad' 
cfe  (luxui  auc  vomitos . fi  fit  vinum  nigrum  dC  pone 
plus  aut  minus,  vt  videbitur  decere  ex  parte  diCpofiiioms 
xgri,qutafebncnsauc  oon,dK  hmdt.vfepad  conCumpciO' 
nemtcritxpants.detndtmfundafur  epongta  aut  filuujdK 
CKpteib  fiomachocalidaappiicctur  reiterando  bitaui  ter 
fiomachoiauao.detnde  locus  mundificaiue  inungatur  ex 
vnguento  di<rto.&  hoc  fiat  bis  in  die  mane,  d:  fero  Ctocm 
cho vacDO.  8ufFjraigiumfiaiexmyrrha,aIoe,foliji per' 

fici>x  ligno  mali  granan,*  exalijs  de  qbus  Cupra  imerfi' 

' cientibus  longos^  luxta  canonem  cOueniemiut  e(i  p Cu' 
perius.  Habrs  pulueret multos  budarosexquibusfaifiK 
fejnc  pilulxcoofediones,vt  diifcuroefe.  Ingemamur  itacp 
.asediciqui  eosiniati  forma  feare non  pnt  dare  hos  puluc' 
res  in  ferculis  ptiens,&ficdcali}s>  Aliusoptimus^.cor 
nucerut  vfiidonecalbeat.de  quo  detur  k grano. i.vCque 
id.iq.cum  zuccha. Itero  rafeiravnicorni , A fiede  ait(t  fi' 
milibus.&  de  (brrcoremorts  , vt  feipra.  Alius  opiimut* 
ip.corou  cerui  vfii,cemaurtx,inemx,pule®t(,firadqua«' 
ttratem  medix  nucts  cirni  bifte.,  vino',  mclle , auc  altier*' 

• Quidam  ingemamur  ct  in  conferendo  balnea,  vt.ip.pal« 
leas  iiligims,gnimcn3upinos,fec  bullire, intteiiialnea  pO' 
txos  habito  prius  Cuppofitorio  ex  meile.  Et  ne  ce  in  Ion* 
gum  amplius  ducam  (ctio  ex  lam  dtifiis,  JK  foriforibvs 
inttrficxndo  cucurbitinos  valftibus  poies  per  omnia  exe 
pltficarc.vi  detraerficientibus  longosaKcum  efi.  & quO' 
niam  hoc  leue  intellexi  (uperuacuum  im  de  eit,eiemplili« 
care  lic  CeTiatim,vi  de  Idgis  aifium  e(f  .Cuflicn  enim  aliqua 
rememorare  ex  magis  commcdatis.diciiur  c}<  (uccus  eou 
Ix  recentis  eft  mirabilis  & fui  expertus, femen  api)  eft  iof' 
re  in«rficiens  oem  verme. Aui. A Cumarur  com  Cy.  acetO' 
fe>,sut  cum  b(fte,Cuccus  foliorum  perfici, decotftio  radicis 
arboris  granati, coriandrum  bibitum  cum  rob,  aut  confe 
tftum  continuatu  tribus  diebus.  Item  (bmach  difiblurum 
inaqua  eftmirabib.Gc  nota  ifta  qux  fic  Cum  guftui  fe- 
d^iolkinoa  (cpipcrdari  poAint  poens,fedaltqu3do  spfl 

potarem 


Tn^ttn.  VI.  ‘ ^ Ct^  XVI,' 

^biarcrit  i/efKnuro,&ofiii}»,&  co  tempore  <IaH  potentoc  ftloem  CliCiimcru  aHnM  9c  lunSe  de  l&liitM.  f <cm  Viln 
qua  diitone  laboret  praeloitn  medici^men  portulacae  aqua  Gilha  clyftertzaia  felain  qua  imbibm  finu  iblia  pm 
Airabilce(l,cumniultiirumiiurUSfncc&ilmtlittrdeali)a  (ict,ainnieduli«ol&uiiieiittt&aducrccfl  adcftCrb*qiaa  ‘ 
Kipra  pofi ut  datu,aui  in  forma  eUwluar(Mu<  c6fedhoma  oportet  te  cum  calidtt  ntirallrarc  btgtda»vt  carctcca  gS4 
aut  alucr,vt  fapra  de  mcdictnia  longorum  adhim  cft*  natorum^uc  radicet  mori,&  hm6i.&  oleum  quo  vo  da« 

' V £ N I O ad  tertium  principale  quod  cftinrerfedloo  bea  cft  oleum  omphacimtmdc8bfindiio»Acalidicataac<f 
axpcllcrc>.ppter  quod  noca  medicinarum  vermet  cxpel  (m  non  obftai.Iiem  valet  fi  inenemaubut  ponatur  hiera  ca 
kfKUKqux Jam  dnr  talet,quia  liint  diQx>nentea  eot  adex^»  cft  ^)prta  medicina.  Item  rx  (uppofitoriit  lac  fiippofiio* 
.putfioncm.nonquia  fili  viciuic^expelUnCyfirdquia  eoa  rturaexmcllccumpulucrehicrarpigrae^ut  cumaJocfblo 
moueni  6C  ipfi  moueMur  ad  loaicxpulfioniaco^.  vnde  li  aut  al  coUoqutnttda.aui  aliquo  tah.dk  confidrra  calidini' 
natura  pofimodum  bciliter  expcllumur  ad  extra » vt  fimt  tem  dC  ne  anua  hedal,vc  fiipu  Jtem  capias  fijppofiiortum 
dulcia dCvndtuoCi per  infirtu8immifia»fiue  fiiertfuenc'  exradicercccttfiiduiroy&arpcrgaacufiiaioei&inungccd 
mata^ue  fiippofiioru.  QuoedamdorcompleotetexpuI  oleodeabrtmhio.Iiembcfiippofitortumex  laidonerecC 
fionem,quta*^vircutecxpcllunc»cu»urinodifi>ncmedicf  iiautfiiiro»dcficlongum&ineiua  extremitate  hgeturco 
nxroluiiuxapproprtatx,imer  quot  aloe  progattuamha  fi{o.detndetmponaiur,dk  teneat  panem  pcrduaahoeaa  v( 
Exemplum  de  primca  lac^mel,brodium  pulli,  aqua  ctrca.deinde  extrahatur , 8£  uiuema  eum  plenum  vermi* 
fnelltf,=ucclurumdkhmoi.Namharcautper  clyfierim'  buaparuta,ltcc^ftcqucnter&aerum  extrahemur ^dk hoc 
ponuntur,auc  itt  ruppolitorfum.aiu  anus  ex  «a  inungitur,  modo  curabitur  fi  deus  voluenc.  Factuocad  eorum  cu« 
Item  fit  fiippofitortum  ex  penidns  filceminfantibui.dk  ram'fiiAiougiacx  rebus  tmerfictrntibua  vt  ex  myrrba* 
modos  admmifirandi  efi  vt  prkia  per  horam  vel  circa  in  aloe^ex  fiicadoc  naarino^^  hmoi  fit  coru  mortificatio,  dk 
terficientia  per  fiiperius  admmifirrtiu'  per  intus  fi  fieri  po  c.acuatibli  tmiiiia  vermibus,dk  incamatiombua,  de  qbta 
cefi»aui  per  extra, demde  fupponantur  »auc  clyfier  ex  bto«  nd  ad  pexiens  nc  videar  itanfgredi  limitcaarua,l«dde  hia 
diodk  zuccha.abfif  filis, tpecalidocxtfihefcaincxbro  ptas^(ausin|eotni^Cttqucmfifpenonbuaaiintadevci 
dio  dk  melfi  Frigido,aut  non  exifiente  fe.  Aui  fijppofi'  mibus  deo  concedente compofiir.  . 

ioriumca(inieTle,dkpentdns.Itcrainugatur8nu8exmelJe.  ACCEDEN  S adquartaprincipalcdico^ac^ 
Et  fiippofitoria  ex  meile  fadla  tdia  diu,  dk  retteraia  bia  vel  cidemia  cooTueia  euemre  Jum  fiebomgufita,fvncopaa,c^ 
lertn^e, longa, dkftrt(fiarunivehcnKmtaiunamcntt,dk  Icpfia,dkhm5f,de quibus mdkfigms de  quibuaim  dimf 
hicmoduseirrecurusdkeflhcax.  Exemplum  de  complen  q»neidcmplurtesrep(iccturdkoe  capstuijponaturiQca* 
cibuaeduiflionemipfbrQfiia  vtrtutc.d^haruquxdamfim  (kbes  recurrere  fi/pa vel mfraadea,£locainquibus4em 
plicea,quxdam  cbpofitp.  Simplices  (iinc  altM  pnmo  qui  rum  cura  determinatur.  Hic  tn  vrrbt  gratia,  tm  dicatuf 
prxrogaiiuamfrKcrcmeraa  habet.toierficit eii2  fiiaama  <^ext(lnetefi.dcbcsvuhrtgtdu,dk^ricvtcfiremenpotf 
attudinc,dkfiia  virtute  folutiua,qua  phlegma  pumdu5&  iubcx,coriSdrumAcrip!ex,i^hmdfadtmra,Adcxtrave 
corruptum  roIuit,eoseorumcn  materiam  educic.CoUoqn  ro  vt  cU  vermicuhns,ad  iniut  ad  extra  vt  efi  atera  fi  non 
iidaquxhabeturmirabili8tnhoc.Ircos,quufiiccu«  efua  fitt^obfiet.Caltfiiieuremrtonnifi  modetate,  Item  v< 
recens.Cemaurea,quia  fiiccus  eius.Carthamut,abfimh«u  fupra  fi  ad^fi  fluxus  foUu. tree  cibo.vt  didium  efi  ne  cadat 
reubarbara.agaricu8.Icem  breuiter  euphorbeum,  dk  om^  dk  vietui,^  appetitus. Iram  nei‘pfl  careruea  nmrimfio  ma 
nes Uboriorpfoluemes.dk  tu  elige.  Ex  consTOfirisfirot  la  interam  accidentia.  Epithema  cordialcvehemfier  lau 
hkra  fimplcxdkcompofita.Item  pilulx  deabunihio.  It?  tSoUdlum  ex  rebus  cordialibus  frigidis  aui  calidis  vt  exi' 
pilulx  edes  didlx  de  aloe, ctoco.A  myrrha.Aufc.dk  Gim  gndifpofirto.inqmbiisdebetfimpermoderarc  quxfic? 
meo  iudiciocfbcacea  fi  additur  bolus ar.  adhuc  melius  pni  Qmaut  tnrcr£^iux,aut  rn  intcrfedliuit  mixtx.  vi  ucr 
non  cxtfieme  difficulnce  anhchtus.  Iiem.ia.  fiicd  apho'  bi  gratia.ig.niacis.florum  baglofix,ro^.ana.M.  f . cortaii 
diUorum,fiicciabnmhn.findonid,fifimbrii,Ubf,lupini.  dn,boliar.terrxfigdtaip.ana.5.).iignsaloea.5.f.ablfmhi| 
Ana. decoquamur  ad  rpifiitudinem  altqualc.  deinde  addaf  j.}.corallord  rub.5>f.2edoarix.).j.  olfis  de  corde  ceruuj» 
aloe  ad  pondus  omniu  Bac  pilulas,cxcis  da  ab  vra  vlipod  Y*d<pam>.5.i.  r.fiat  ficculus.  Auc  ex  aquisbugloifie.roi 
quinc^  9m  xiaecm  miraberis  eSekHJ.  Item.ia.  cornu  cer  endiuix  cum  hoc  puluere  lac  epiihecna  humidum.dk  libet 
ui  vfii,centaurex,menchp,pulegif^fifimbrq,abfinchcfy  Un  calidius  auc  frigidius  facito  vt  ipfiexigit  dirpofitio.  * ’ 

donict,lupmorumamtrorOAna.$.nr*afo^*fip^dusom  £T  Q.  V I A etiammolcfiamurmedtcifnprxfce» 
nium  fac  piIuUs  da  VI  fupra  vel  abf.g  aloe , da  puluertcu  uandonontm  m curando  pueros  ^vermibus  hic  ficitx 
hkle, vino,  vel  aliter  vrpoteris.  Bi  quia  didea  efi  de  cly^  ptim, Icito  q»  tn  eorum  pfiruatione  debem  pnmo  «tuere 
ftcrilcirocpnumiiihoccaCtfiiUclyfierfa  fbrta  cdudh'  .abhttqux  vermesmulcipticamacgenerSitvilupra»  S« 
ua.vndeaccipiuncurmediciiixadeos,dk  fiunt  decodlio/  cundo^bemvciinterdum  quibufdam  rebus  magis  gu* 
net  quibus  addit  pulpa  colloquincida,aui  curbith,aucllic  fiut  gratitdkimerficientfbuseot^mim  tfportbiit  i'u^ 
cus  cucumeris  afiointAut  aloe>auc  aliquod  cale , vt  liipra.  dhs,dk  fum  attrtmnus  dk  ver.dk  talia  non  fic  cominuem  ne 
videbitur  expedire . Iccm  fit  cum  aquis  filfis  bauracb  dk  fiam  otmis  confueta  dk  femilraria  k quibus  deinde  verinui 
hmdi.in  quibus  ec  cum  fuerit  fe.ponumur  cortiert  radicil  non  patiatur, IM  modo  vtatur  vna  modo  alta  imerponeci 
roori,dk  cortices  granaiorum  dkhmoi  lafrfgtdAtta.fed  hic  do  rjlSs^m  qi  videbitur  prudennx  rux.Nam  vrrbt  gratia 
aducrce  cum  talia  acuta  imponunf  fiue  fioc  clyfierta  ,fioe  aliquibus  diebus  vtatur  findonteo  in  rortdlrs.dk  cum  vt« 
fiippoluona  (p  anus  dehet  cufiodiri  ne  accidat  tenelmut,  no, quia  pueri  oes  libenter <omedunr  vnum  tortcllum  fic 
auc  cxcoriaiioidk  hoc  cum  riippofitorqs»iSk  iortonibus^'  comedendo  alcermcts  diebus  tempore  fufpedlo.deinde  co 
hibencibus.de  quibus  lupra.de  cura  lenermi.  Fofireroo  medai  torreilum  ex  rura , dk  mirubio  fidium , dkfi  p5i  ea 
pro  complemento  ret.oportet  quidtp  dicatur  de  paruit  abnmhio.Itens  rcalont]s,fiuc  bulbo.Iicm  allio, porro  ,dk 
quorum  cura  ficilis  eft  refpedtu  curx  ^demis.  Vnde  no  hm5i*  Valet  etiam  vliis  nudat  vt  fi^ra . Simtlher  tnterdfi 
la  cum  parui fii» ^pinqui extiui  dkq»  ficilicer  pfii  me'  demurexptiulcsaloe  vna  velduas.dkexalijsnoncdtinui 
dicamifU  fibi  approximari,^  nibil  io  cura  eorum  melius  doiedmutando,ncexnimio  vfures  efficiatur  docneihea* 
^ (uppol?coria,ik  civfteria  ex  quibus  defixiptis  fitisfidia  Iiem  fi  vii  ordina  puluerem  ex  dans, ve)  eJec.  vel  confle» 
puto  tibi  eru.  Clylcer^  ad  tos.it.c?taurex,carchami,hyr  diionem.Itrm  dk  vnguemum,dk  vnguenca  ex  imerficien* 
ibpi.ana.decoqttx,tndusdccodiioneaddas  decolloquu  ttbusfidh.dequibusftjpca.quidam  dant fcmen findunt 
ttdaiaut  de  itirbfth,vt  placet,  dkcofimiliter  fic  exalhs  re*  fiue  fememtnam.dk tepore  pexCeruanonis^^  tpc  curatK» 
buitmerfidcntibusvcn&ef iDdiAreatcr^ addat olcufli  itts.dkktncnoafiiiccaufiiquarccfididfiimieAcn 


IBM  CB  a VniaciftUter  Ibm  mfribilct  cxpcritmtv,& m 

citanivtor  dando^  vl^id.j-^atutem  curt  okIW 
aut  v»no  babitiui  6ctt  poccft«dC  multi  cenenc  fit  rcft>lu « 
cfuum,  vermium  edi«fiioum«dtf  quidam  vtbemewef  coi- 
ludant  tennentillam  quS  vftji  modo  non  tnumi  in  Iibria 
autbora.cK  quibuc  apparet  <p  inaW  opennC  <^i  uno  di  eo- 
«Kaut  pluribus  &eildem  mcdiaminibus  vtimS  tn  pfiruS 
do  pueros  i vermibtis,admimftr5do  fimper  idem  vngue 
iDicafdcpiluUs^undem  puluerem  dihmSi.&inb^ier- 
minctur  capitulum  decimo  fexto«dc  quo  laus  deo  infinita* 

D V B IA* 

DVbtutur  circa  caprm.primo yin  fluxus  vemrii  cu 
rctapoficraapet%oris,qutapleunfisdi  hm6i.  ar- 
guitur t^fic.illud  quod  vniuer&ks  matertalescu 
tat «gritudines  ctapofiema  curabitpctfioristhmdiauiS 
fluxus  ventris  ctun  fit  euacuatio  naturx  magis  dilct^a» 
Sc  conTucta^  per  ipCim  liberius  educant  corporis  fuper « 

Auitatcs.vc  capitis^oculorum>aurium}6ihm5i.  In  oppo 

fiuim  HippQ.svMpbo>vi.(c^ionisk morbo  laterali,  vel 
pulmonia  habito^lui  profluuiuaducmcns,malut.  Sc  ideo 
dixit  Mc^.in  pleurefi  Largitas  plurima  mala.  & V taucus. 
mul:um  vuanda  cftinhM morbo  moUiur^naturx  nifi 
vchememcriueriineccfiaru.namhuncmorbu  ibiet  Arqus 
uemns  rolutio.Ec  licet  de  hac  mauriaatflum  fit  fiipra.  i •• 
ca^mhilominusquia  vtilis  valde  lalicm  in  adhi  progno- 
HicodC  curati  ctiStm  de  ea  dicetur  prxmittendo  hanc 
difiin^ionem.Qm  talis  Auxus^aucefi  tnpnncipio^ut  cft 
dfi  fifx.fi cfi  in  pnneipio  ponitur  concluuo,  talis  Buxus 
■a  principio£a<fius  cfi  bonus.pacec  concluilo.pcr  Aui.  a •• 
cenq.de  fignes  bonis.diuafiias  Sc  fluxus  ventris  in  pnnei 
pfbcfi  bonum  fignum.  Secunda  conilufio,t;p  apparente 
Auxuinfiixquiwcx  materia  apofienMtis  ipla  exifiente 
mulca  prauui  cfi  Si  malus.patet  conclufiotquia  fignificac 
^ natura  non  poterit  dominari  maceris,&  quia  md  ipar- 
miur  fiu  euacuaiur  per  loca  propinqua  cordi, di  loca  mo- 
bilia, vnde  praua  caulabuntur  r/mpeotnata  mortem  mi- 
nantia.  Teraacocichifio,cpmatcriaexifientcpaucapotc 
ric  terminari  adbonum,natura  tunc  dnanie  cum  iorti  na  - 
curx  nihil  refiflar,  Q^rto  conclufio  talis  fluxus  cetS 
apparens  in  fine  ^^pecr  cdpalTionem  hepatis, di  vemns,  SC 
fpSatium  cfi  malus.nam  talis  fle  fiimulaca  natura  di  ope- 
cancc  rymptomarice.de  hanc  conclufione  voluit  Hip^  in 
allegato  apho.Et  fiarguicur  contra  primS  conclulioncia, 
quta  ols  euacuatio  fle  in  principio  i natura  btfia  mala  pa  - 
cebic  ex  confiquemi  dubio  auid  rerpondendum. 

DVB  ITATV  R.  Anfluxusin  principiomorbi 
fldhis  fit  cohtbidus  q»  fic,quia  nullus  ulis  cfi  ^ro  currum 
nacurx,vc  iccundo  apho.cdm.  z s.  Qi  autem  non  fit  con 
Ariogendusarg.quia  quod  mouei  humores  aut  rua  quan- 
gicue  fiiflbcantes^ucquatiiate  fiia  inflammantes  non  opor 
cct  cdpcfierc.il  lud  aut{  cfi  fluxus  in  pruicipto.crgo.  Pro 
■^dicldumpmirtendo ebulis  Ruxuscfialiqn  morbus^ 
ali^  accidens.  Prima  cdclufio,^  fluxus  in  pnncipfb  ap 
parcM  SC  morbus  non  cfi  edpefiendus  ubi  non  fiipcrfluc  - 
rit.banc  conclufiooi  voluerunt  autbores  afiimiUcescum 
critico  et  nuUo  modo  edpefiendus  cfi  nifi  ruperfiue 
ctuvnde  Dam.tQaphor|Aius.fiquts  per  per  multum  ipit, 
neq^  vomtuim,ncc^  folutioncro  veneris  habuit  & ei  lubi- 
co  eucniet  videndum  ocrefiringere  liefiines,  quia  htne  cor 
|Mta  prauis  pur^ur  humoribus.  Secunda  conclufio , 
fliexus  ulis  cxifi^  vt  accidens  di  cibalts^ta  po  viS  in'- 
dtgcfiioaii  proueniens  efi  cum  tepcraiis  fi vpiicis  in 
cipio  cohibendus,  vc  fune  abfimhtMm,raaftix,  citonia,'di 
bmdi.di  efi  Gar.peimo  eberapeu.  Confimilher  fi  fueric  c< 
tebralickmcfir»icadihmdi  proucoienscum  fittsappro-> 
petatis  fiypcicn.  Tcttacooclufio,<;^  talis  fluxus  humo- 
nlis  de  mula  materia  % qualiute  iatenia  aiic  vu ift)  virui 
•Bcxiftcattfl^cft  ficio  ptioc^.bMciHlMA  ^ wor. 


I3c  aegritud.intcftinonitik ' 


IciKacaiilfauigtndi»,taimoKmonaniii(inat  matmi 
deportaa  ad  aliquod  principium  debet  fieri  leuts  euacua- 
(io.di  hoc  forte  voluit  Aui.  i tf.tertq.cum  dixit  fluxum  flu 
xu  curari  ci.ds  cura  cius.Bc  in  hoc  confident  bene  autho- 
hraces  aus  addudeas  luprade  cura  fluxus  tntcfiinalit. 

Quana  conclufio,  vinuteexsfieme  debtli  lalisfluxut 
cfi  blandiendus  com{MC<dus  cum  cautela  tn  et  paulacim*  • 
vnde  fis  folltcitus  circa  virtutem  primo  t qm  qux  primo 
efi  contemplanda  vt  forufleetur  vt  paulatim  confiringa- 
(ur.ci  fic  pater  quid  dicendum  ad  dubium,  fid  propter  pri 
mum  argttfntni  quia  efi  aeddens  contra  cfi  dicendum,U- 
cct  natura  ex  fi  expeduret  digefisonem  quo  ipe  melius  SC 
cdmodiui  euacuaret/tthilomtnus  fiimulata,  aut  quamia 
ce  aut  quahace,maierta  fi  exififie  pauca, bdt  in  pnneipio 
ctionem  ad  quam  maius  fiqufi  iuuamentu  nocumento* 
OVl^lTATV  R.AodyrenterdIatfiakfinguine 
fit  deterioris  curationis  fitfiall  cholera.  Q.  ficaxguicur, 
ga  morbus  n5*^portionaltsefi  deterions  curp,$  morbus 
^pporcionaliSyfid  minus pporudalis  cfi  dy fiotena  Ctngui 
ni  Q cholcrx,qra  dy fenteriacft  excoriatio  intefttnoru  qu( 
h (anguine  minime  debet  contingere  cum  fit  temperate  ca 
lidus,d^humidut.ergo  It  cholera,  patet  confiqueniia  cu  lo 
to antecedente.  In  oppoflium  Aui.z.prognofitc.nS  ma 
lenx  finguinex,d;  phlegma  licx  fime  mmorumalictx , Q 
cholcncx  cfirinx.&  cholerx  nigrx.quxergo  tales  mor- 
bos inducunt  fialiorts  Cim  curx.  Refpon^iur  breuitcr 
VI  pro  parce  ra^um  efi  fiipra  de  dyfincerta . qi  deterions 
' curx  efi  tlla  qux  efi  ex  materia  melancholica  genita  per 
aduftionemqux  materia  vocari  confireiuc  mclanchold, 
metachoUa  dc  qua  Hip.xxiiij.apho.iiq.firdcionu,  Diflicul 
tasinccfimoru5.fiabat»bileincepcrii  lpalisefi,qapho. 
debet  intelligi  qn  intamum  pcefiii  vt  vibratum  fit  imC' 

• fimum  vicere  cancerofi».  Sed  hic  nota  q>  talis  materia  efi 
illa  qux  ebullit  fijpcrierrS,d^ampullas  (acie liqua  fygtat 
nuifcx  qup  diutditur  in  partem  grofiam,&rubttlem^m  ' 
qux  efi  ^eniensli  pane  fubtili  fic  adufia  cuius  recipit  cu 
ram  in  prindpio  fi  bene  Sc  re  die  medicabitur,  fcd  eft  mx- 
gispcnucio(a,qux  vero  cfi  l parte  grofia  cconcra.  Sc  ideo 
beoe  confidera.nam  cfi  ex  cdfimtli  materia  ex  qua  fit  can- 
cer.Quoauiem  Eaaliter  cure!  cancer  exterius,  cui  pofiiuic 
OKdtcamina  applicari  vc  cupit  medicus.cdfidera.  Et  p 
xima  huic  cfi  tlla  to  qua  fiulh  intefiinorum  tmitiqnir,  vc 
vidi  in  quodam  puero.  Dicatur  ficodo  principaltcer 
pofi  hanc  deterioris  curx  efi  qux  ex  cholera  rub.  peradu- 
fiionem  tn  melancholdra  conuer  (a.  Et  quarto  loco  dete 
rtorquxefiex  phlegmaie&Ub.  Quinto  vao  loco  qux 
cfi  corruptione  humonsmelancboltcf.de  quo.xliij.apho* 
vi.firAionis,QuicuqilieiM>fidiflicultate  trarfitnorum  ca 
piumur.vcinhatnsphd.dfinbaclemperfimicas  qnqtipe 
raiur,5(  efi  iHa  qux  non  cbuliu  , Si  qnidsm  udam  fe  cu- 
rahe  dyfinteriama  (elle  nigto,&£aUi6cafieaphonrmu.d( 
faciliter  focrunc  decepti  non  difiinguetes  tneer  humore  me 
lanchobcum.confidna.  Sexto  Imo  pomtur  ea  qux  cfi 
ex  phlegmate  vifiofo  multum  adhercte  vt  eft  phmma  ui 
creura  cum  & fi  n&  mordicat  ex  feitil  ex  foa  vifioiitaie  fi- 
cum trahit  cum  expellitur  fopcrficicm  intcfiini  Si  fieexeo 
rfac,matcrix  itaqi  inde  tranfrumes  pofiea  mordicant.  Sc 
petmo  loco  ponitur  qux  efi  ex  (anguine , Si  li cct  k (angui- 
ne manete  in  propru  forma,  vt  puto  nA  fiat  dy(cmcru  he- 
cica,cum  tfi  venainimefiino  (cinduur  Aibito  cauficur  vt- 
rulcniia,vt  in  exterioribus  efi  videndum.  Odbuo  loco 
cfi  qux  exapetturaapofiematis  qux  eft  leufons,auc  gza- 
uions  curx^mmaccrtx  qu2ucatem5r  cius  maiorem  aui 
minorem  malitiam.  Nonolocodcftexgroflx  fxctbus 
fle  qnqi  ex  a/fiimptionc  venenorfi.  Si  i fta  pcfiTma  propter 
’ etiam  ipforum  venenorum  malicil*  Sed  qmd  dicendum 
sd  Auic.qm  ponit  deteriorem  c(fi  qxx  cfi  per  adufiionf 
cholerx  amarx  $ mgrx.idcm  Halyab*  Pro  ifio  dicfdfi 
^ citfonc  ctex  impicflioius  docetor  qox  uebo^r* 


TraAatus.  VI. 


racioof  cndtcatioim  qint  cft  ex  melancholia  ador 
fta,(ed  tamen  ftabuargumemuiQ  ratione  materuenocu« 
xnrmi  abfolute«fed  taoKn  coniidera.  vel  dtc  compara^ 

uit  choleraaduibad  melSchoUam  aduftam,df  illa  eft  de 
cerior, vc  du^um  c0.  Ad  aigumentum  anie  oppolica  di 
■cendum  fp  tlle  apho.habtt  veru  tn  f gruudine  cGplexioaa 
li^on  aui  IO  compolitionali  qualis  efl  i(la.confidera. 

I^VBITATV  K*  An  indrfymerta  hepatica  c6' 
petant  U/piica.  cp  hc.  per  Vuticum  Halyab.r.pradt. 
& per  altos  medicinx  auchores  dantex  irochifcof  de  cara*' 
be  cum  rob  granaioi^>aqua  beiberu  &.  lunoi  ilypcica.in 
gradu &(lypticiutitelcuata.  InoppoGiumefl  Aut.i& 
icrcn*vt  lupra  de  ea«dc  caula  di  db  eil.Ei  nora  didium  C6 
^cir.di^etcatu.iao.hxc  pallio  tnetpu  interdum  fineteb.rS 
pore  procedeotc  corrupto  languinejicet  parua  ruperueme 
.ie.quam  medici  valde  conteium  inexpem>ita  vc  loalitcr 
videatur  eis  qhqt  laborans  abHp  leb.&  alibi  plutea  dect' 
piuntur  in  huius  pallionu  curatione*  Refpddtnur  qotp 
«ccidu  dylemetiahepatica  improprie,  ih  dc  didlaex  lan* 
^he  repletione  cocius,d(^  hxc  ell  (acilts  curx  qux  fic  con 
liHu  in  his  canonibus.  Pnmusallcuiatio  eorum  qup  Un 
guinem  mulciplicam,&  contrariorum  introdudhb.  bc' 
xunduseuacuattoCinguims  per  dmer&m  regione.  Tet" 
citti  adminilcracio  leuiter  Ilypt icanttu)  quibus  liepar con 
fortetur^dd  ipCt  materia  imus  nd  claudetur,  Cni  compcfiX' 
cur.  Dicendti.  s.  <p  in  dy&nteria  hepatica  qux  coiutngiic 
propur  debiliuum  aitradliux  hepatit' vnde  non  attrahit 
chylum, competum  calida  parumper  Ilyptica.  nam  pro* 
pter  cahdiiatcoiconfDrcaturattradliuay&^pcerilyptict' 
H^r,  utem  conlbraiur  hepatis  robur.Hepar enl  ddftomachus 
K9  membra  pro  toto  laborantia  lemper  tlypticisegenr,vteo 
ch  ity  rum robor cullodiaiur.  Dicendum.f.i^  vbicaltscom/n 
^iciKo  maierta  groHa  oppilante  meleraicas,  Sc  hepar  nui 

IcruaiX.  lantAda  eamDetrrrf  ft viw ira.  A*  rS  i»«  iO 


Cdp.  XVI. 


propter  quod  cdmiTccmr,  (ptea,  oamum,  i 

hm6i  corduha  dL  ftomancha.  & dc  hu  & pro  hia  reemto 
adeaquxrcripofuhcdeeia^f  dcfluxuintefttnals.  Eevo 
nioad  iolutionena  dubij  (cito  qiols  modus  curartoiiii  hi« 
micur. Aut  li  re  naturali.  Aut  non  naturali»  Aut  prvtcf  ivx 
curam.  A re  narurali,quia^  virtute  aut  i noxis,  vt  quiifioi 
ris,auc  debilis,aut  media . A re  ^cr  naturam , quu  k cauii 
morbo  di  accidente.cau(ii,quia  qfitp  eft  calida,  qh^  £rtgde 
da. Ab  accideme,quiaeft  qhtp  perraciolimi  dcRrucot  vat 
tutem, qticp  debile, qnqi  medib  imer  hfc.Ec  codmiUccr  dc 
morbo  dicendum.  A re  non  naturali  quia  nacdix  iRarum 
mediocriter  ludicandum.  Hrimac5cIufio,<^  virtute  exrf 
(leme(brti,caufa exifteme(rtgida,& dolore  remiilbrupcr  '* 
narcoticum  noneft  piumendum,  Tedcumanodims  proce  - ' 

dendum.  l^ropcerquodnouq>anodma  leperiunctn  tfi  . 
plicidiliF;remia,anodinadico.t.refflouenttadoIorem«NS  ^ 
alia  miti»m  dolorem, quraeiutca'u(amcuacuam,vt(blJ  ® 


lo  modo  competeret  ftypuea.  & ci  ex  feipla  nota  cft.  3c 
hoc  cft  q<S  uoluit  Aui.  t tf.cercrj.de  cura  eius  qh  inquit.  1 1 . 
lud  q<t  cadu  de  errore  in  hoc  ca.  eft  vc  dene  ilti  qui  ha  Ru 
MU  hepaticum, oppi1aiiuu,median(conllipaiiux  moppi 
lationc,addenicsiprinaconibrtao(cs  vc  (IringSt  matenS. 
Sc  id  ad  errore  perdude  maximum.  Dic^um.tf.  q>  vbi 
hxc  acciderit  ex  malitia  coplexiomt  calidx  hcpacfs,tta  vt 
«ueniat  (anguti  Cibctlh  loturx  camis  (imiln , qui  tandem 
hs  fecem  folet  xrugino&m  conuerti,cunc  opuscR  htgidis 
c6c?pcraiif  complexionem  caUdam  hepatia  remicthibiM 
& ftypticta  commeiuratf , vc  hepar  vigoretuiv  Si  (anguea 
iiibcilis  ingtollctur, non  enim  debee  eiit  adeo  (eypcicamia 
Vt  quod  retentum  eft  (M’ohibcatur  deTcefidcrc.  nam  vt  dt « 
Aum  eft  corruptum  excoriactonem  inducet , Si  ulia  (um 
biTcuca  .endiuu , Si  terra  dgilT.  Si  hm6i.  vt  (upra  de  cura 
dus quam  authores  ita  luccindre  rcripferum , quia  parum 
* conSli  rumdeauaialuteinConctlMtorc.allegata  di6^rl 
cta.Quicgd  dicere  poltimus  de  breui  cura  po(iia  ab  Aui« 
4e  (eb.pcitileiuali. 

DV biucur.  Vtruin  in  colica  competant  narcocira, 
Bonarguitur , quia  hoc  maxnnc  deberet  fieri  in 
prinadio,cum  vtrtut  fit  robuRa  .Si in peraeutia 
paiiioabus eadem  dx  hora  veterem  Ut  medic3dum. 

In  oppo(ltu.ea  q di(Ra;rum  dccura  eius  d^  editas  medi» 
amium.  Noutp  narcoacu,  quia  dolont  (edattuum.  Si 
hoc  qnep  eleuatur  ad  certtum  gradum , qdqi  ad  quartum , 
& ^oddam  fimpIcx^tS^  quoddam  edpofitum  • Exemptu 
pciai.aundragora,opium.hba  inuerh,  (blacrum  maius, 
dl£hfaof.£xefiiplum  (ccuodi/heriaca  noua  vCig  ad.vj.ml 
fes»pbilontum,requtes,aureaalexSdruia  ru.rroc.Nie.Opii 
«um  eft  tllud  Aui.  vigilo  ruperflua  croco, opio, &ca(ia  ii 
gnea,xqualiter.^tu  ibi.  Et  nolce  qi  Omplicia  funt  cono 
IMC  dcceitora,qmia  cdpoltcispoaunnircorredliiia  nocu» 
a»entorum.NaiQ prtmo  (ummorcificatiua,congelaciua, 
propter  quod  caftoreum,crocw,pi'pct,  cdnUcencur  cum 
<ttuo§tbcrttca»%caiido  dcftnuncvtrculcmA  ijpviqi 


iiua,rr(bruiiua,qtixdamquia  malam  remourntcdpiexto» 
ne  (bi  alterSi  qualia  fune  qux  tn  primo  gradu  calida,  vt 
momilla,&  hmdi  cdmenfurate  calida  complexioni  huma 
nf  confilia.nam  Hebengu,fed  complexio  hols  eft  aU 
da  in  primo.hxc  entm  diditur  demuigdta  rpiritus,dk 
foi  mrbriamia,quxdam  quxftniumil  mebroremoueoc^ 
vt  narcotica  didia.  Secunda  conclulio,vtriute  exiftemt 
debili  cau(a  calida  dolore  h>m,iunc  pfumedum  eft  rupei* 
narcotica.  T ertia  cdcluno,in  mednt  mediocriter  eft  agf 
dum.  Q^iarta  concluiio,q»materra  ctifteme  (rigida  grof 
(a  vteft  phlegma  vitreum, aut  ubi  iit  v^firasgro0a  noif 
eft  adminiftrandum  narcotidi  niii  cum  magni  cauteh,d^ 
dolore  multum  infcftame  quf  cdctuiio  eft  authorum.$ed 
nota  <p  qn  adminiftras  narcoticum  debes  alia  hora  dare 
emcuatiuum  caufx.nam  ex  hoc  (orcane  prohibebatur  nar 
cocicorum  in  pofUrfi  exhibtiio  quod  fien  debet,  vtfupra»' 
cum  t?pore,roen(ura,d(  cautela, ita  q>  iuuamemum  prx(e> 
ratur  nocumho  quod  omnis  tmendit  curans.Nam  diAcit 
limum  eftinuentrealiquoo' auxiliorum  quod  nihil  noc(^ 
conferat  vndectmo  de  ingenio.  Foftremo  noia  qubd  iir 
choiica  vetoh  fum  narconca  multa  eunida.nS  fpm  Si  cnJ 
lore  ingroflant  Si  mfbra  condenCim  ne  polTic  fieri  rtfolo»' 
lio.  Adargumcfuanteoppo(itumdicendu.q>cd  inpr^' 
cipio  corpus  fit  repletti,&  vmut  fit  (brits,  fperaf  de  mitiV 
gatione  dolons^ut  euacuamta,aut  aliter. A:  ideo  non  fic.  '• 
OVBITATVR  de  philonio,an  fit  calidum’.  Si' 
ar.^  fir  calidum  per  ea  qu^x  ingredujttir  eius  compofitio»' 
nem.nam  calida  obtinent  ftipra  frigida,  vt  patet  dircurren' 
II. Item  quia  rrfoluit  vemofitaiem  macrids.  Serap.  (X  {it 
frigidirm  ars.quta  ftupefadliuum.  Pro  hts  Si  fimtltbuA 
dtc^um.q>licer  medianx  calidp  excedant  frigidas,caw 
quia  fttgtdx  in  tali  cbpofito  ponuntur  in  multa  quantica  ^ 
te  hinc  natura  utitur  tit  principaltcer,A:  fic  per  phifoniun^ 
infrigidarur.calidisdit  vtituraccdlbrie  politis  tnemf^ 
rionc  nocumentorum  optj,&  iufquiami.his  etiam  vtendo' 
&aceei1brie(acisvhofita^  relbluit.Q*  aar natura  viaf 
frigidis  Si  calidis  ingrediemibua  vnum  c<5pofiium  per  h/ 
gtdas  infrigf  dando  per  calidas  calefaaendo.  habetur  pri^ 
ma  quani.de  cura  hemhnrxi.  vbi  didt  naturam, vt  pip^ 
contra phlegma,«S^piiGnacomra choleram inea  fac^dff 
pipcre.&  quinio  cafi.primo  ca.Ex  quibus  concludif  ipod 
frigidum.  Ad  argumentum  dFcalidanon  obtinere 
rrm, licet  tn  mafta  obtineant  fupraftigida.  * 

DVbicaf.Antlcoscaulktutexmngurca  ruretur  cif 
(ebrefiiperuememe.  Arguitur  q»  non.  perGarS 
ceftante.xlvfjjipho.vj.ft^bnif.  per  coram  com* 
mencu«n.&  tu  ibi.  Ad  oppofiium  eft  iphor.  prxdidlus», 
cuittihries.  Quibutexftillmdiovrinxileotf  (uperuene*' 
f n,io  l^tm  diebus  pereunt , nrfi  fcbre  ruperiienicme , 
tss  vrina  fluxerit.  Pro  dubio  (ciendum  Gar.  videtur  nel 
gareex  ftranguru  ileos  cauhrr  pofle , vt  af1egi.c5m.a.^ 
iMipcnjciMM  poilk  ttm  «uaottfc.  vide  coim  cdcoMl 

PfO 


n 


De  aegritad.tiueftinonifiC 


P 


X Pro  «fto  dicendum  iIcoo«*  ftnngurfa  generari  pofft»  nS 
^Hca  exiftence  plena  cuiura  aliqfi  non  potenjr  lanumma 
teram  euacuarc  per  virgam  tentat  eam  expelicre  ad  mem 
brum  ignobilioi^nde  abcpl  eam  expellit  ad  ioteftina  tSqi 

ad  ignobibora,J4iqm  vereturne  fiadgrolSmi&  redlum 

tnutac  vrinam  inde  fiat  c6preilio  di  dolor  amplior  io  vc/ 
flca,tn  gracilibus  eam  retinet, quare  iodc  cau&cur  ileoe,  A 
hxc  in  lumma  videtur  caula  eaConcitfiimpia.  lot.dtm 
remia.  Et  pro  refponfionead  dubium  ponitur  concuifio 
q»  &b.fttpetuenient  eam  curat  vel  curare  poieft.  patet  con 
cluBo,quonam  omnis  cura  fit  fiiocontTano.ileos  autem 
ficcauCicurcx  macata  exifteme  frigida  di  humida.ergo. 
Nam  febris  tale  materiam  pdc  calefaixre,  Cibtiliare  > di  rn 
motu  ponetur  ita  vt  euacuid>itur,aut  per  vrinam  ,aut  per 
ftcerfijm.quofiiiflo  requiiur  cura.ergodiS. 

Vbitatur  de  vermibus^nin  colon, &moooculo 
tm  gener  ccuruSi  videtur  tp  fic.per  ccx.  Aui.  inquie 
tts.ie.terin.trac.  f .s.cap.  Sc  fortallr  n6  generatur 

Colon, & monoculo.deinde  fparguntur  de  Utere  ad 

ftomachuro,diex  Utere  ad  anum.  Ad  oppofito  funt  quae 
detpfitrcTfpcafumrupra*  Pro  illo  dicendum  vt  Tuprat^ 
tn  omni  imcftino  generan  pnt.  patet  condufio,  quia  vbt* 
cunqi  pfic  currere  caulz  jxJudiu;  alicuius  e&dhis  ibt  po 

tcfl&efiedus^uciifrdininceilinuomnibuspfic  hpcau 

ix  pcrduct,vcl  elle.ergo.  Ex  ifto  poteft, inferri  etaj  tn 
ftomacho,quodraroauditn  efr  abauihortbus  icnptum. 

Io  Ari-  Itemdiinaure.Itemdiincecebro,dificdealns.quodcw 

fiotelero  ****”um  videtur  fijperficietcnus  contra  Arifr.+.metlwof. 
K>pares  inquicanimal  non  fit  in  ipla  digeftiooe  ficut  quidS  aiunt, 
argum?  fedin  aggregatione  putrefaAi  di  in  infenort  fegrrgaium. 
niw|^  Et  ^jpier  h«c  A fimilia  aduerte  tp  hi  ftomacho  corpo/ 

ris  Cuii  rarifiime  vel  iiun^  gcneranf  vermes. & hoc  volue 
rumauthorcsalferentes  infromacho  non  polfe  geocrari, 
quia  fim  plunmum  in  corpore.  Secundo  in  corpori» 
bui  xgrif  ,vel  xgrotatiuis  pdi.paiet  per  raciooe  addudtS. 
Sc  ideo  non  inuemes  fcripta  Cgna  quibus  cognofeumur  hi 
qui  in  fromacho  generantur.  Ad  aoihoriiati  Aui.dicen* 
dumq»  pcrilUm  nihilaliud  voluit  valde  pauci  gene 

cancur  nifi  in  monoculo  Sc  colonia  liter  quia  dixit  fonail^ 
Et  fi  bene  es  memor  eoru  qu*  pofita  funt  de  caufiseoru 
habes  confequeter  concedere  h*c  correUria  fequt.  Pri* 
iBum,r>  vermes  magis  generStur  in  aetate  inUntixySf  pue 
fttfp*  Secundum, q>  pofi  bienniu  magis«nS  fi  anie  adefier 
•nateria  ^jportionaTiter  calor  naturalis  qui  efr  agens  < tna» 
gis  hebet  atus,A  pofr  bifnium  incipit  difibluiabhumidi' 
utibus,qture  Ac»  Et  ex  ifio  fequitur  in  noitticr  natis 
non  generanf  ,ppier  nimiam  caloris  hebetationem, vt  ter- 
ta Apho.cdm?.  >6.  Inferf  quano  ipro«  plus  in  fenedute 
in  onientuce,dl'  mtnus  Cf  in  puerilia  multiplicari.  Pofrre 
mo4)babtTr teneri pdt  minus tnxiace  luuemutismul' 
liplicanf  ,quia  eo  tpe  multiplicaf  magis  cholcra.Itcexerci 
tia  optima  reiblurntia  iiipfluitaie*.Item  eft  digcl^o  opii  • 
na.dixi  4)babifr,quta  hxc  cdciulio  labet  aduerfentes  r5- 
nes  quas  omitto^  nac.nS  in  tradtatu  meo  tnagoo  de  uer- 
nibus  multu  tne  fiip  his  ampliaui,A  h*c  de  vermibus. 

A P HO  R I S M I. 

De  Fluxu. 

Ex  tf  l^one.  xtiij.d^bo.  '' 

loprofiuunaalui  mutationes  excrementorum  imianr,ni 
fl  ad  mala  mutatio  fiat. 

Bt.iifjJed.xxljipho. 

Deiedltones  ragrar  >.^Us  efr  fenguis  niger,  fponte  ve- 
nicnies,fiue  cum  imre,iiue  fine  febre, peitimx , A quanto 
colores  magis  praui,hxrinc  pliim,peius,cum  mcdicamS/ 
•0  vero  melius^  quSio  colorei  plurts,non  praut. 
xxfj.apho. 

Morbis  quibuslibet  indpieoubutfl  fttnbtlts,vcllu» 
fra,vcl  infra  cxierAkiak»  - 


zil 

xxtq.apbo. 

QuibuTdkp  ex  morbis  acutts,atKdiMamiis,  vel  ex  vul 
neribus,fiue  quouis  alio  modo  excenuatts, nigra, bilis,fiue 
vu  (anguis  niger  deiiibcer  exaerit^ioilridac  moriuntur, 
xxitn.apho. 

DifficultasinufrmorfiUlabaen  bilcincepcrir,lctaJis2. 
jcxv).apho. 

A difiicultate  inicQinorum  babtio,fi  vcluti  carunculse 
Ciam,  letale  cfr. 

xxviii.  apho. 

Quibus  biliofx  deicdiones , fiiperueniente* furditare^ 
cenant,  A quibus  (ut  Jius»(upcnaniemibus  bi liofis  deic- 
dtiootbusycriltnt. 

Bx.v.fe<!txxxtiii.apho. 

Mulieri  in  vterogeremi  fi  aluus  plurimum  profiuar,pc 
rtculum  eft  ne  abortiar. 

£x.vi.fedl.jjipho. 

In  longis  leuitanbus  imeftinoram,fi  rodhu  acidus  fiat, 
qui  prius  noncrat,ftgnum  bonum, 
irj.apbo. 

In  longis  difEculiaa  bus  intcfttnorumi  inediae  ex  hifti- 
dio  malum, A cum  febre  penia. 
xxxn.  apho. 

Balbiabaluiprofiuuib  maxime  captumur. 
xlin.apho. 

Qtucun^  licnofi  ddbcultate  imeftinorumcapiiintur, 
his  fuperuenienie  longa  difBcuhatc  ini;ftinoruro,aquatiiA 
icrcus^ui  Icuitas  imeftinorum  aduetut,A  motiumur* 
xlviii.  apho. 

Lfenofis  dffftciilras  inteftinorum  (Uperueniem,bonu* 
Ex.vn.fe(ft.v.apho. 

A' furore  dilF  culus  fmelbnorura,vet  aqua  intercus, 
vel  mentis  alienatio, bonum* 
v>.apho. 

Iii  morbo  diuturno  £iftidiumabf,AdefcdliotKsfyn- 
cete,  malum. 

xxiif.apho. 

A'  dete^ione  fincera  diCfrcultas  i ntcftinorum. 
xxvtj.  apho. 

Mulren'  Vtero  gerM.fi  iftto  rupoenerit,  fecit  aborfimi. 

XXIX.  apho. 

Quiaiba  pmiiia  detinetur, fi  fortis uemris  ftuxusfiipcro 
uenent,il  morbo  Itberabutir. 

XXX.  apho. 

Quibus  in  alut  profiuuijicxcrementa  fpumofe  funt , ijt 
ex  capite  pituiu  defiuu. 

DedohribMsinteflmonan» 

Ex.  itr| . fedt.xju  pho. 

QinbuscorminayAcirca  umbiIicumlabores,Alubo* 
rum  dolor, qui  iK9iim<dicamemo,iie<^alucr  foluiiur,Jn 
hydropem  uccam  firmatur.  . 

bcvj.apho. 

In  acutis  febribus  conuulfiones , A dra  vifceni  dolo* 
res  fortes,roaIum. 

Ex*vj.re<ft«vupho. 

Dolores  q fum  m lateribui,A  pe<ftortbus,aiqi  alijs  par 
tft)us,fi  mulrum  ditferam,perdirccodum. 
vif.apho» 

Dolores  ce  vemru  (ublimc84cuiorcs,qui  vero  n5  Aib* 
limes  fontres. 

Del/co. 

Ex.v7.fe1ft.xlifij.apho. 

Quibus  ei  fttllicidto  vrrmc  ileot  firpemeneric , in  fe- 
ptem  diebus  pereunt, mfi  febre  Uipemcniente,  fetis  vrina 
fiuxeric. 

Bx.vq.  fecft.xupho. 

Ab  ileo  vomitui,  fingultus,  dcfipiema,vd  coiuiulfio» 
malum.  . > ' — 

De  difpofitconibui 


*alfef 

i-viNoaef 

XtiVTa. 

• bUef. 
a«i«dM'tc 

euhk  tic«i 
dt  hUiuAs 

amHifpo 
cT«tn  1 rl 

brnuAdii 

t>6  mepre 
r<cMiH  e, 
flf  aoclqn* 
■iatujxei. 


ctfnntotci* 
dtnmffftf 
tt  OmMC 

O JIJ.o 

cxempiirf 

colltccrt 

fota» 


••  ; Traftatu*.  V 

De  diTpofitiombus  ani. Continens  Rubri# 
cas.xiij.  Cap.  XVll* 

De  defcriptionCy  dndtomid  dni^  tr  de  t^ntndmihHS 
i^atenienobM,  Rj<i>nc4.  I* 

Nut  eil  extremrtat  redi  tnteftini  fidmi 
dufU  tn  qua  im  vrl  quacuor  flruantur  mu 
r<:uU,ac  qutn(^  icrminsmur  venat  harmor 
rhoidalct  nuncupct^Murciili  enim  etuf  ^ 
poitionatur  murcuba  Libioruin*  cft  enim 
mufculuflvnus  btttudinaluqui  vehemcn 
fer  cum  carne  eius  cdmircetur.d^  tpfum  ctrcuicquicon^ 
hringit  & coercec  ipfum  vt  vuU>&  fua  exicdone  luuac  ad 
CKpcIlend)  ltercorati!&rcxtera«  rupHuttaies.eil«5c alius  ma 
gu  in  prouttdo  lituacus  qui  cum  radice  virgx  cominuai. 
vc  patei  ad  renruai,e(l  di  vous  alias  aut  per  vnum  fup  hot 
omnes  ftans  tranluerialiur.cuius  luiumemum  cli  elonga  > 
re  longaone  fjrfum.5^  nec^  accidit  longaoiKm  egredi  niH 
propter  ipUus  Uxiiaiem.Auic.prima  primi,  deanatomia 
ant.C^  de  ipCa  pro  nunc  Cicis.  Vcnx  autem  hx  fum  rami 
venx  chylis  dcrcendemis  dequibutin  requemt  rubnci* 

Et  anteQ  deueniaiadcuram  paltionum  eius  oporiet  prz 
mitteret^  Jefinitaiexgritudinumam  nonbcile  ^gnodt 
* catus  iis.  qm  fum  diftciles  ad  Gtnandum  > propterca  quia 
anus  eft  via^&  callw  fuper  duitatum, qux  ciuin  retinentur 
•n  rogolitatibus  ctus.nam  hora  poil  horam  fluunt,  cura 
poflcus  iit  m parte  ipferiori.Iicm  quia  eft  vrhccncntts  fen« 
fui, quapropter  ad  J^ur  in  dolore  qui  e(l  cauia  atira^idii 
fiutcnuii  ad  locu.  Gteunda  pnmi . de  his  qux  proueflmnt 
ex  dolore.^t  quia  eil  inuerflit  diflicultcr  fle  adhxrentta  me 
dicioaru  ad  eum-  Paitiones  ani  cdicer  a b auiftoribus  po « 
numur  plures  pluralitatem  eotii  qux  circa  iplum  eue^ 
niunt  VI  fum  hxraorrhotdes,riugadix>apoflemata,  flilu« 
Ix  & hmoi.mollificaiio  am.iSf  vlccra  cius.de  quibus  om' 
nibus  fuis  icqueniibus  rubricis. 

Deh^monhoidii^Mf.  RMbrtc4»  IL 

> Aemorrhotsedaugmentumquoddaquod  inore 
lafcicut  venarum  qjxinano  funtaqao  quidem 
k qn.^  etiam  floc  fie.  fluxus  inde  4>uenii  fanguineur. 
Vbi  noundum  vc  <b<^um  eil  fupra  ad.  orificium  ani 
j terminantur  quiq^venx  qux  fum  rami  chylis  defccnd^* 
tts^b^cmorrlididales  didix  ab  hxma  grxcc,iattn^  fanguit 
^ rhoisfluxut  3^cdes  q^Jod  efl  inienus.  vmie  hxmorrhoi' 
dea.i.fluxus  (anguinis  per  mferiut  > quod  eil  verum  valde 
Eequrier.NS  luiura  eas  venas  ordinauit  vt  per  tllas  expur 
garet  (anguinem  grofllim  melancholicum,  qui  i n 
dam  viris  3c  raulxribus  multiplicatur  exofus  flbi  Mcuc  et 
snenilrualis  per^merius. vnde  licut  cum  mulieres  hnt  flu^ 
auun  meofltuum  debito  modo  bne  d£ incolumes  viuunr, 
licd^vm  in  quibushi  humores  multiplicamur  fl  debito 
modofluxerim  (ani&  incolumes  degum  dC  vitam  prolo . 
gtnc.Nam  ab  xgritudintbus  meUncholicisaduilis  prf  Crr 
uanturfleut  mania.meUnchoIia, lepra, morphea.quarta  na 
hydrope,pleurifl,flmilitcrde  paitionibus  (|^nis,5:iicde 
8lcis.Sed  cum  fuperfluam  men(lrua,&  calidi,  dc  zgrt  (lur, 
Si  inducunt  hydropr,&  dfdiumcll  firrquacr,  qm  abquan 
do  vt  apparebit  (tat  meis  tumor  flue  inflatio  abfqi  fluxu 
funt  tfl  influxum  naturaliter  ordinate.  Hx  autem  m rmil 
_ ttplici  repertumur  diflerenita  qux  es  multis  fiimiiur.  Pri' 
Hxmor  ex  parte  fpectti.Secundoexparieloci.certio 

motdes  reuluix.quartoes  parte  finis  de  quo  aliquid  adS 

Bxpariefpfic5icapomimuriresvetnjcaIct,roora‘ 
ct  diiR'  yucp.Verrucalcs fum longx  verrucis flmiles^api 
bus.Moralei  vero  molles  Cinguincx  vel  humorem  erudii 
cmticemei  mons  flmiles. Vucp fum  latxrotundx  purpu* 
tci  coloris  ^quibufdam  veflcalesdiVlx  veflculx  flmties. 

Ea  quia  qnx  dam  fime  catrialcce  quxdamin^ 

J 


Cap.  XVII. 


H! 


trini^einteriutnarx  . Et  harum  imriniecaniai  qtrxAbi 
fum  (anguinex.quxdara  non  fanguinex . Item  di  haifl  q* 
damemirtemesquxdamnonemiicemei  didlxcecx  flue 
rurdx.vndeqflflcfurdxfuncveflcx  durx  non  cmiccicca 
k quibufdam  nominamur  fici . Quidam  in  aliier  leniiunc 
de  ficu,vc  qr  flt  exertfermu  qu^ dS  arca  anum  in  modum 
fld  granulanl.Et  confeqtiemer  de  condylomate  dicum 
eilcxcrerccmia  circa  anii  mollu  rugaiuB,qux  ca  fiieric  pk 
na  dr  condyloma, cu  vacua  actrktt . hxc  fum  nomina  ad 
p(aatum.iufcac;pdeeiscura vtplacet.  Exparte  malitia 
deteriores  funt  verrucalcs,&  proprie  ^tnquiores  caroc« 
rx  vemrisjflue  camtx  veretn,qux  fl  ap^emancur  oppi# 
lant  meatum  vrmx . q autem  fiinc  retro  nori  nocent  mul« 
tum.  Vuex  funt  (euiores.Moralcsmrdix . Et  iterum  qua 
fum  extra  minus Ixdunc,  fedq  fum  imus  difficiltotcs  fune 
ad  curandum, quia  ad  eas  nonbaliter  peruenii  tadus,  nec 
medicinx  aptx  applicantur.  Item  qux  emittendo  fuper.' 
fluunt  funt  malp,quod  contingere  poc  aut  raitone  quaitta« 
tis,aut  qtiiaiis , aut  tpis.  Vnde  nota  qt  fl  emittit  (anguis  tn 
quiaie  ciJiKniemi  proporiionalitrr  ad  qiramiiaic  (anguis 
tiis  muliiplicaif in  quahtate.quia  tn  colore  mgro,& 
pore  coniuetx  periodo  funi  bonx  dC  laudandx,  di  prxfer 
uam,&  viiam  prolongam.vt  fupra.Q.  fl  altero  horude* 
irctrit  dn  r non  bonx.  A.'  liic  fluxus  dr  innaruralis  r c fprdtu 
fluxus mcnflnM  . nara  menArualitlinaiura  ord>natutefl» 
fed  hic  non  nifl  gra  ncce(riiatrs.f  qn  fuperfluii  fanguitme* 
Undiolicut  (p  tn  horatoe  bene  (ano  non  conetngerec.  Hx 
quibus  Eadle  infertur  q>liorainet  abundantes  lo  fangume 
multo  melancholico  aduflofadliier  eas  tnairrum.&  pb 
boc  PerranKrsra3(l'uli,&ienKl!xhacium  pallionemuD 
tu  moledatf.  bx  parte  finis  quid  dicendum  patet. 

C A V S iE  •dicendum  promine  dux fiim  cauCcco- 
(iderandx.Prima  eft  muerialis.Secunda  eft  e(F.cicns.  M»  ^ 
terialis  vero  diueriiflcatur  fim  diuerflcaiem  nuterip.Naro  P^^***" 
vernicaliura  materia  efl  humor  metaticholicus,flue  (uerie 
talis  per  aduflionem  flue  non.M oralium  vero  eil  (angui» 
ipfe  grofliis  melancholicus  • I3t  vuearu  matena  media  e(b 
inter  ius.raro  aurem  acctdum  k phlegmatx.Q.  fl  conrin.»  i 

gaiapoflemaxuncaiTimilamur vcflctsqux  fumpifciun»  f 

ventrts.ll  cholera  quidem  num$,aut  ranllime  propter  le.  i 

uiiati!  cholerx  ad  fijperiora.  Cauia  vero  elFiCiens  di  pria  ; 

cipaliseil  natura  cmice  operas/S^  per  ilbs  venas  fle  in  ct>  \ 

cuiru  ani  exill^es  ruacuant  di  fuperflut  qnqt , maxime  qd 
earum  apertio  fuerit  magna,  aut  diminute  qfl  futi  tt  aptio> 
parua,aui  med/ocriter  qfl&c.  Eicoadiuuans  r(lprauf< 
tas  humoris  3i  loci  vilitas.  Et  ex  dnftis  patet  quid  dicl« 
dum  inierrogami  de  caufls  pr tmictuu.rum  omne  fanguit 
nts  muliiplicacfuum,5^  maxime  groiTt  melancholici  (lue 
adufliefl  ex  parre  prtmiiiux  caufx  lenendO.vr  carnes  vac 
cinx,flligo,milium,cafrus,uinum  groflum  di  hm^i  de  ge 
nere  ciborum  me!Scholicorum,de.qutbut.f  .tradaru.  viS 
de  imroducanc  cibi  generatiui  bbsi»  di  laudabilis  (anguis  I 

nif.Item forte cxcrcicium,dr  pmoitinleequeflre.  Irem&  < 

am'miaccidens,vt  timor,punilanimitas,qux  roebnchoJ^ 
cum  perficiunt, vt  ait  finex  noder.  Ex  quibus  mfrro  eat 
debere  multiplicari  tn  vento  audnno  t di  regione  audri- 
na. patet  correlarium  tntelligemi.  ^ 

SIGNA  demondraciua  hxmorroidarura,<S.'ma' 
xime  mamledarum  funt  rumorofltasapparem  in  loco  (t^ 
uccmincmia  quxdam.qux  (i  fuerit  dura  cum  roiunditste 
habens  fle  pedem  in  modum  ficinon  emucens  altquidk 
muliismortim  flue  ficus  dtciior.  fl  flierii  non  hab^ 
pedea»icdfimfuamtotalitaccm  aiflixrcni  appcibtur 
juca.Q<  fl  fuait  cmtneniu  talis  mollis, emittens  humori 
audum  album  vifirofum  vel  viridem  nigrum  (brtidunu 
&hmdi.dicitur  moralis.  Si  vero  fanguinc  emifirmflui^ 
dum  aut  groflum  temperatu  vel  c^nnue/unc  appcibiur 
b^orrhots  tusu  dcfcripcionem  fupra  pofliam.  led  drpo 
mintbus  uon  cd  a mcdico  difptmadum*  £.t)iCordpiua| 

quando 


? • ' 


rT 


Dexgriniduini. 


SZ4 


^ndo  lim  \ bngutoe  folo  vocanmr  vune.  QuSdo3(  &n 
me&chokradnrmoralc«»fiMtniorocuiiiincipR  ni« 
ficri*Ex  quando  fiunc  cx  nxUndioha  dar  vcrnical<s.Et 
fiiif^lcgmiiequodeftrarodQrvencaealbar.  8unc tra^ 
Sc  ienfut  manifdl2,d^  nocs  quae  nura  fiinr»  H fuertnc  pa 
rumoccuhpcxprtl&ocaamanffeftac.  Qt  fi  iumm  ad  in« 
trayS^  occulcat , lunc  kniicur  grauedo , dolor  i ncui  in  ano 
Sc  maxime  in  emifiione  hecum  proprie  durarum  * auc 

in  rmtfirone  cly fierii  ucl  ruppoUcorij  di  diSicuUat  in  ege « 
rendo.di declarat  eat  infrdio  (xcum  i ianguine  carum  h • 
d(a*Iiem  6C  maxime  fi  aperte  fuerint  exicut  Cinguinic  pofi 
ipfatdiab  eia  leparacaa . Ec  quando  non  (une  apen;  dolor 
fenior  fimtliadoloridyremenco.Vndealiquando  credi- 
tur fit  Auxua  dyfentericua^eft  httroorrhoidalia . Iiem 
fine  magno  conatu  egreditur  materia  liquida  (amob  in 
hpRiorrhoidibuacfi  conamen.di  cmimnur  fzcca  fchiba- 
lofat.  Item  in  patiente  fluxum  hxmorrhotdarum  color 
mutatur  ad  citrinitaiem  dia  d pallorem, di  vc  Auic.  efi  d 
ennut  declinant  ad  viridem, di  maxime  quando  fuper- 
fluunt  nd  fic  in  alio  fluxu.  Ice  cu  retinetur  Unguit  hpmor 
rhoidatit  dolor  erit  in  dorfo  grauitai  in  iibija,  di  coxia,rc 
ciibut.di  pe(fiore,dMnfiatto  in  latenbua,gurgulatto  in  vf - 
ere  di  huiurmodi . Cercifiimum  fignum  hxmorrhoidarS 
imrinlecarum  cfi  cum  ventola  inuerfetur  imefi(num,ec 
lunc  frnfiu  mantitUabtt  eat.  fl  flierinc  ab  hiimorihua 

groifiaydi vikofia  fonero  inflammationem» di gurgula- 
cionera  in  ventre  habenc,di  grauicaicm,  fed  nota  t^  raro  i 
phlegmate  flunc.Auic*  fiexhumortbuacaliduremi 
cur  pun<fcura,di  mordicatio  drea  anum. 

' Ec  quia  fupra  promi/Tum  efi  in  rubrica  defluxu  non  ex- 
coriatitio  ponere  in  hac  difiin^iua  figna  inter  ipfum  di  hf 
morrhof daiem  fdto  Cmgutt^  mebnt  ruperioribua  ve ' 
nseni.r.vt  fiomacho^epate,dihmOi.lempcr  comixxut , di 
curbulemuteft,non  lic  hxmorroidalu.cfi  cnim  guuaiim 
ade$,difi  foma fle expitio di  conacutfemiturtplanguta 
cxfc  impctuoicdimaximc  qfl  cfi  fubtilia,acutut.l(em  non 
fa)citurgrauttat,dolor, punitura» auc  aliquodcale.  Iiem 
fi  ab  epateacadencta  in  eo.flmiliter  fi  i fiomacho,de  qui- 
buc  (upra  allegata  rubrica.  Item  quia  in  abfierfioneani 
cum  petia  munda  retinet  macub  bnguinca  etiam  pura  nd 
fic  fi  ab  alio  fuerit  loco.  1 lem  quia  in  abfterfioiK  quando 
emittunt  languinem  Sentitur  ardor  quidam  in  exi rcmitace 
fiifterisquod  non  corxingit  quando  ab  alio  fuerit  ioco. 

Icero  quia  prxcefiii  dolor  di  aggrauacio  in  ano  pruritut 
& huiuflnodi.item  quia  confueiut  cfi  paci. 

P AO  C N O S T 1 C A.IndiflirrIterpafiionecani 
liiiK  diflicilif  curx,quia  locuc  efi  decliuit^  ad  quem  comi- 
ouf  fluunt  humidctatcximpedfcncet  operationem  medici- 
narum appbcatard.i.reraouent.  Item  quia  %ccc  rgredtu 
tur  remouencea  medicamina, di  addent»  in  dolorem.  Itt 
quia  locuiefi  vehementii  fenAia^i  i<l«>  humidiiaie*  flu^ - 
l»in  dolorem  addunt.  Itemqucalocutviltcnonie  hbc 
ter  intromiuune  medici.  Item  di  infirmi  flim  inobedien* 
let  propter  verecundtam.Icrro  membrum  efifngtdu  pau 
ci  calorit.  Fluxui  (anguinii  narium  auc  menfiruorum  in 
tetenfionehxmorrhoidanim  bonum,  hxroorrhoid»  la- 
nari amiquaoHippo.In  fine  ca.x  r .con(inencit.t  .capitulo 
hxmorrhoid»  hpredttaiem  luccedum. 

C V R A Canon»/Siamequamdeuenmad  curi  no- 
ta ho«  canon». 

Primui.(^  ne  decipiaris  deb»  diligemerconfiderarefi 
Ium  hxmorrhoidcs,quoniam  aliqfl  eft  dyfimena  di  credi 
turt^fithxmorrhoiaudiqfl  ecoocra.diinhoc  habuifiidif 
lerenni.lc?  di  fircundo  in  ano  erun^vlcera  fola  di  exifii 
nae  cp  fit  h^morrhoit,  oponct  ergo  diligcter  cdfiderare. 

Secundus.^  fUieme  bt^uine  hpnorrhoidali  non  debet 
Bcri  eius  c6ftn<flio  donec  apparuerint  hfc  flgna,  debilitas 
genuum. r.moUificatto»4^iflK|uitas  ad  fyncoptm. 

J'cruuB  fcbd  vbi  bicm  occcfliiu  «undUows  caua  fiat 

I 


paubtina>di  non  fubita  ’ ' ' 

Quanus.1^  deb»  cdfidrrare  qn  quit  patitur  fiuidl &t  i 
guinis  ruriuro  fi  prius  patiebacur  hpmorrhoidat.Q.  fi  fic 
extima  tp  I clauiione  earum  perueniac,  di  tuc  cura  efi  aper 
cio  carum,  ficque'  confimiliter  fi  mulier  fuerit  di  languinf 
cxpiiere  incipiat cxtra.Et  ego  habui  dnam  qcx  rrtciltione 
roenfiruoi^  fangutne  expuebat  di  dubitabat  de  phiifi  fittu 
n>dicx  apCTifone  venarum  maincit  libenta  fuit. 

Q;;tnius.q^  vbi  nonfiieric  dolor  neipa^,nc(|i  inflatid 
n3  erit  turK  plurima  neceificas  curationisearn.nS  artr  cu- 
ratio qfiqi  perducit  ad  fifiulas,di  ad  rhagadias  ani. 

C V R A parcicularis.CanonCTmagif  pticular»runc 
accendendi  luxca  parttcular»  difpdn»  earum  qux  flint  tu 
roor  fiucearo  inflaiioabrqi  hoc  atiquidcmitcanc,dolor 
in  eis  accidens,nimius  fluxus  ex  eis  nimia  »rum  refiri 

dUo  de  quibus  per  ordinem  dicetur  in  rcquentibus* 

De  tumore,  Satinpdtione  b^onhoida/ 
rwtu  Kubricd,  III. 

TVmoris  flue  inBationttearum  fincemsnacicvnecS 
cfi  auc  mala  coplexio  ficca  cdfirmgcs  languinf  g p 
uentt  vfqi  ad  orificia»auc  mala  c5plexio  frigida  c6- 
ddfans^aut  cuitt  inrptflacio>aut  (anguis  flue  humoris  grolif 
vel  meUcholici  gro(Iuies,aut  f^ces  fptflptdi  gro(^,  quead 
modum  obturanc»,di  proliibencei  fimgutmsexKum. 

SIGNA  matarum  cdplexionum  tam  nofafumeit 
fiequemer  rccitaits.di  limilicer  fi  acciderrc  ii  grofiiiie  Tan- 
gutnii  ex  regimine  prxcedente  cognofeetur  fi  ex  tnfpifla* 
'cit  di  induratis  fxnbus  relatione  infirmi. 

C V R A • Canon».  In  cura  tca<^  huius  diQxifitfon^ 
ficuc  in  extens  (equentibiis.  Primum  tfi  (ludendum  ctr 
ca  dixnmtn exhibendo. r.qux  (anguincmiaudabilrmge 
ncram»vt(unccibi  tcfflperactlaudabiles.es  frudtibus  ctil 
ex  oleribus  vt  borago,bugloHi,diex  poiu  vini  aromati» 
ci  digefiibilis,  di  hmdi.  de  quibus  terno  rratflatu . Iiem  fi 
opusentetiani  vti  qux  (anguiitem  mimiuntrccurre.i*^ 
ca|^.de  apofiemacibut  mamilUrum.  Secusido  principa- 
liter Ihidendum  ui  lentficatione  naturx  vt  remouraiur  (iti 
etiam  (i  (ita  ficcuate  nocent,  q temficario  melius  & comie 
memiut  fieret  per  fiipcriut  exhibita, quoniam  male  di  (in€ 
dolore  non  pofiiim  clyfieria  dC  hmdi  adminifirari . diin 
hoccafu  laudantur  maximepilutx  de  bdellio.  Tertio.qi 
maxtme  iuxra  caufas  didbs  fiat  cura  per  Tua  coirarra  cura 
vanis  ingenii8.de  gbus  pofi  vt  in  cS  fiigtda  di  ca  lidis , d} 
in  ficca  cum  hu.di  in  cS  induraiionis  cum  mollificaiiuts/ 
di  fic  (imiFr  de  alqs  de  quibus  bciam  le  fiatim  copiorumv 
Calidi  I proprietate  valentia  in  hxmorrhoidibusab  sd 
thonbus  nofins  pofi»  (um.aneihum  .allium,  gummi  prii 
nonjm,Iana,marubium,  fiabiola»  mcliloin,  oleum  amy* 
gdalaru  ama  rarum, rornunnus,porro«hylTopushumtdai 
aib.bdellium  bib«tum,vei  (uflumigium,cepx,  emnaroo.' 
mum,cypert,foenugrxcum,  centaur»»carabe, parietaria* 
(Mdaraca,rordfti»  panctum  balnei , tnphera  exane  phe-* 
nonis,cripbera  gal.  Ex  frigidis  Aini  gallx,  (coria  fer.myr 
cus.Cinisc3ptcis  menulx  ptfcts,plurobum,cftontu$,chiy 
fomtlla.di  rpecalicer  ualet  oleum  nucleorum,dracacanio, 
graoain,plamago, portulaca, nb»,tcm figil.  Exmollifi 
caiiuis  (uiK  adeps  gibbi  camelli.  Aui. pinguedo  anaiit , anr 
(crn,gaili, vulpis,  vrfi,leonis,bdenunsi  dtlTolutum  in  oleix 
amygdalarum.vel  maquaex  his  pingurdirabus,diconfi-' 
miliier  de  alcis,bxc.n.gratia  exempli  pofui  nd  (acient  me> 
tionem  de  copofiti  s,qm  de  eis  cop«b(e»  di  de  cxierti  alfja' 
fimplicibus  ^is  conueniemibus  locis. 

C V R A.Siaccidethictumor,dicxipfiut  (anguinis 
grofiicieeru.  » * 

Pnmo  ut  fupra  ordina  dieti  ca  fubcif  iStibuAqpi/k  ne' 
ex  reiblutifie  magna  feqref  maior  grofiities.  Iient-idJni  hu' 
midis^fim  ita^abi  temperati, vt  &pra  et  calidi  rlTprnno* 
buius.degbuifoaUegatoloco.ltcm  vtmim  pauoferum*^ 

Secuodus 


✓ 


t 


: TraAatuit  VI^  ' 

Secundut  canon  dtgeflio  cum  ap^tfpricKti  ipH  humo* 
f(peCcS(^d€qu<busdige{ltuithabc«rupra  quarto  tra&a* 
tu  dc  dig^uic  humorit  nxUnchoUct. 

T crtiut  cft  CIUS  euacuaiio . q etto  nat  auc  phlebotomia 
•ut  VCTrtsG)iutione.phlebotocnia  qdcmqnili  hicric  Cin* 
guit  fiat  phicbototnia  exGiphera^ut  cx  uena  q cft  poH  ca( 
cancdiaut  fiib  popliie.dl^m  h>rttor  olbui  Hcui  & in  rctcn/ 
tione  menllriioru.vt  inha  Gio  loco  dicet  q dcbcc  fieri  ma* 
lor  auc  Rimor  Pm  plethonS  raaiorc,(tatf,virtuc{.^  fiad 
particuUriorc»&magif.pptnqua  videbitur ellc  veniedu 
phlcboioma  ipCim  venam  hTmorrhoidalem  licut  dC  fre* 
^ecer  feci  phlebotomare  auc  fi  patiens  non  timet  appbca 
unguiCugas.  fifeiericexhumorealiogroflbphlegroa 
tico>auc  melinvholtco/oiuecumrohfiiuis  illiut humoris 
de  quibus  quarto  irat^a.  Sedliicaduerte  t^uferolutiua 
non  debet  elie  acutum  ficut  fcammorKa,coUoquimida,et 
hmoi.fed  fit  cxprelTiooe  foluens  ficut  lunt  ro/robalani.  SC 
adeo  inueniet  in  auihortbus  feriptum  multum  de  myro* 
babnis.  Dt  aloe  dicendum  vt  exifiimo  ipfiim  minime 
valere  qfi  fluunt, fed  quando  Tunt  cateatx  confert  & vtde^ 
lur  conueniens  prope,qm  aperit  orificia  vcnaru5 . tu  tam? 
(cito  <p  caufe  quare  vitamur  acuta  cfi  .quoniam  dubitat ur 
de  mala  relasaitone  venarum>&  propter  hanc  caulam  ve* 
laturii  mulus  aloe. 

Quartur  efe  redlificario  mal(  complexionis  rplenis,aut 
bepaiu,ne  lamcn  humor  talis  generetur  & raptum  habeat 
ad  locum  inferiorem. quibus  hic  canon  compkatur  liabi* 
cum  e(l  fupra  de  fplene,(^hepate«<&  tuibi. 

C V R A quandoalianonvalent,red oportet deueni* 
re  ad  applicationem  localio,aperiendo  cas,&  quSdoep  im 
medute  propter  dolore5  de  quo  infea.  ideo  hic  fubfenbl 
modum  operandi  circa  cas»& cum  medicints,d^abrqu<. 

Abr«9  medicintt  fle  cum  phlobotomo , Auc  feiigiiirugts 
Vt  di^um  efi.d£ efi  olbus  eorum  melior, fecurior,(S^  expe 
dirior  modus  vt  ponamur  langutrug;  in  ampulh  auc  can* 
oa  neadalia  loca  veniant,&  difiirrunt  a vemofit , qm  ipfe 
attrahunt  langumem  groiliim  melancholicum,  & vento* 
Cs  liibtilem.Auic.  In  aperiendo  auiem  cascum  medici* 
Ilis  duo  Tunc  canones.Prioius  mollincatio.  SecudiMcft 
mollificatarumaperiio.  Frimuscompletur  diuerfimo* 
de  fim  dtuerCifngeniaJslam  quidam  procedunt  cum  bal* 
tseis  cum  dcfro^tone  radicis  alihex,brandiae  vrfimc,mc' 
Illoti  ,mercunaris,rutx,&  hmui  habemium  vircuiem  fub 
ciliattuamicutui  quidam  cum  Ipongtjs  femencationefe* 
d^ain  his, quidam  cum  fe/tioiMbut,  quidam  cum  pingue* 
^'lubus  nommatu,&  gummis,&6acicdo  vnguera,empla 
llra,cerouria,d^hm5i.vt  videtur  c^mctius  cuoleude 
chryComtl.  Secunda  fic  perficiunt,  5^ dmerfimode . nam 
quidam  ^ iaciUoribus  incipientes  tpfat  fic  molliflcacat  fei 
eant  cum  panno  afpero  laneo.vt  Ra^.&  maxime  efe  veru 
quoddrqii  Tunc  extra  appar?tcs  &ficleuiterapcrfumur. 
^ida eas  fricaoc  cum  Foltjs  fici  recfejbus^quia  lac  carum 
boc  operaiur.de fic  indilferencer  fede  oeladicimum  vc  ci 
lhym2llui,eruU,5chni5i»&eft  confuetu  boc^m  ranKdiit 
& cde.quidam  cum  foltii  parietartx.quidi  cii  melW  ana  • 
cardino.quidara  cum  cepa  comrtta,df  ruppofita,nonnuiii 
cn  feicatione  panni  afperi  inflifi  in  fiicco  ipfius  cepx.Qui> 
dam  cum  fiercore  columbino  cu  melr.d:efecflicax.Qu*' 
dll  cum  AiccoflSmulx,dK  pedta  ceniini,  &iant  prsftBncis 
cis iuuaaKnci.Itcmccrocumexarpalto,& galbano  confe* 
dhimetum  efe.pprium.NonnuUi  cu  calce, & arfemco,  Sc 
bmoi.qu«  coolUlo  vitari  debere.  Alq  fijperponum  pulue* 
rem,aur  finapis,aut  euphorbi^dcmde  immediate  Tuperpo 
qum  empUllrum  fedum  ex  cepa  cruda  cum  modico  ace* 
tt  fqui1litici,vel  oximellis  rquilliiid.  Cpcri  applfcanc  can 
carides.  Quidj  cu  felle  ihauri , Sc  eft  feme.  vnde  oportet  cp 
6ani  cum  cautela  df  timore  ne  periranfeam  terminos.  Sc 
rapio.  vn^*eniura.%.aloes  fuccotrini  puluerizati.5.1).  fel* 
lvaitfi*S*hane(ha^ij»€cr«  modicun  dC  lupcipmvcl 


a Cap.  XVII. 

abr(^cefain(undemeitpannoa4urflliruifi,&fe(cai 
11  hterinr  intra  occulix  oportet  inucrlarcintefeinumcum 
vcniola  magna,detnde  fijperponerc  qux  aperiuc  aur  cum 
phlebocomo^aut  iangui(ugis.vc  fupra.  Qp^d  fi  non  po» 
terit  inuerCiri  dentur  per  os  qux  aperuit.&  pilulx  dcalot 
fime  proprix  Pm  ludicium  meum, de  altorum  multorum» 
Kcm  fupponaiur  radix  ircos  proprie.  ltcm.v.pulpx  cot 
loqutntidx.5.in>decum  oleo  amygdalarum  amararum^ 
de  modico  mellis  fac  lydnium  longum  vc  aitiogac  locfi* 
Item  radix  briontx  inundla  cum  felle  bouino.ltcm  coi* 
lyttumex  meUefedumarperfum  puluere  fcammonex,de 
colloquintidx.liem  vinum  decodionis  aloes.d:  hfc  duo 
vliimafimt  potentia  fi  vno  de  eodem  tempore  appliceo* 
iur.de  fi  dolorem  caufebum  h^c  fuppofitocia  extrahatmii 
de  lycimum  ex  oleo  ro.inundum  intromittatur.  Qubd 
fi  cupis  talem  tumorem  annullare  dato  qubd  non  fiat  eav 
aperifo.quia  forte  videbitur  materu  cric  pauca  de  16 
la  fufiFicit  approxf  mano  eorum  qux  habent  calem  nsateriS 
refolucre  SC cxiccarc,(unc hoc  bcilircr  adimplebis  cum fe> 
raentationibus,de  fiitriraigfjsemplafiris  de  hmoc.  cxcalf* 
dis  refoluentibus  decxiccancibusvt  efi  calamctu,njta,  pii 
lcgium.nigelta.menta,drhm6i.dequibusruprafomciuai 

110  taili  barbalbeftefi  in  cafu  hoc  tuuatiua  valde. 

C V R A quandohfmorrhoidesadmagnuradecedco 
fimj  deuenerim  tumorem,  vt  quaodoc^  ad  quSeitaiem  ma 
gni  panis  augmeuretur  ficut  vidi  fur  fum . Quo  cafu  opor 
lec  vc  phy  ficut  cedat  chirurgtco,quoniam  lUi  tumores,di 
fimiiet  minores  etiam  remouemur  inciitooc  quando<;pd| 
medicinis  acutis , de  quibus  altquid  dicam . Bi  primo  de 
tncifione  ad  quam  antequam  pcruenias  ce  oportebu  piiut 
hoscanonca  commemorare.  1 

Primus.(p  venter  leniatur, de  lenis  teneatur  ne  ex  indu* 
ratione  hecum  oflendatur  anus. 

Secundus.^  fiat  phlebotomia  bafiticx,  prius,  ne  ex  te* 
gurgicatione  (anguinis  ad  hepar  propter  tncilionemeiut 
qua  oportet  fequi  confiri^ionem  Ixdatur  hepar. 

Tcrtuis.t^  fi  ex  incifione  paucis  egrediatur  fenguis  pr<r 
pter  eandem  cauflim  reiteretur  phl5mia.de  eru  vtilis. 

Quamii . qubd  incifio  vc  ua  loquar  qux  magis  cafiM 
dici  debet  fi  pofiibile  efi  fiat,  de  prtus  lencetur  cum  fealid 
ribus,vc  cum  ligatione  earu  cum  filo  (crico,auc  fetu  equ4 
de  huiurmodi.vc  ad  carum  cafum. 

Quintus.!^  fi  non  poiefi  conueofemer  feparari  hoc  mo 
do,fiat  earum  loctfiocu  re  acuta  de  optime,  deinde  appli* 
cemur  confiridHua,  dc  quibus  fiacim.de  fiipra.  f .capic.di 
fluxu  (anguinis  narium.  fi  illa  non  profunc  procedirur 
adcaurcrizantu  poteacialii.de  fitllaiwn  vaiem  ad  talia 
atfiualii,  nam  caufiica  adtualia , vt  alchindui  liim  tn  hoc 
membro  non  ua  conucnientia  ficut  poceneialia  propter 
membrorum  feniibi  litat?, licet  in  altji  locis  adualia  prxa 
eligamur.de  quo  10  fineKubncse.  • 

Sextus,  cp  Icifiofit  paulatinade  fuccefiiua,vc  de  vna  io 
■liametiam  mitigando  dolore  fi  contingent, vt  infea.  > 

Septimus.^  nunquam  cum  plures  fuerim  omnes  mei' 
dantur  declaudSiur,tmmo  vna  reiinquacur  apenaramo*» 
fi  per  illam  potent  comieniens  quantitas  fengutnisaut  vi* 
rulemix,expurgari.Qs.  fi  non, dimittamur  dux  ne  ex  om^ 

111  fic  tali  confindtione  quu  hydropicus  fiai.iuxtaiUod* 
Hppo.xt}xpho.V).rc(fiients,  A dmiurnts  Cmatohxmor* 
rhoidibutyfi  vnanon  feruacur  pcriculumefi  aquS  tmer 
cutem, vel  tabem  aduenire. 

Ovfiauus.(p  cauendu  c4?  ne  ex  inepta  incifione  (equatur 
paraly  fisam.ck  qua  infea » Fit  naque  hxc  incifio  fecilictr 
incxtraapparfeibuf.  Q^fifiicrthtad  itraop$medicuv€' 
tofi  magna  p^ta  cuigne  (upand,de  diminaf  p hori,  aust 
p Idgfus  fpatia  vc  fic  muerfum  rtmaneat, deinde  cu  filo  ve 
fupra  Ifgtt  circa  radices  caru,&  n5  ,phindc(  ne  fequaf  xpo 
fiema, deinde  fi  eadem  bencuScii  Mn,tncidanf,  poft  cocia^ 
fipoeoi  fiv  VC  dt^Qua  tfi  cu  coofihogoibua,  & caofticta 

proUdendo* 


V . 0 Deacgritud.anf..  iiT  sz* 


pf (KrJewJo.de  quibo  ftKtm»  DucrtGordoi)uu.i^4ilu' 
gnen,fermcmum,calcf,porrofiCMilct,bulIttm  tn  aquat^O" 
iQcntti  frequenter  U>cue^uIdubio£>eit  ipiat cadere,  qcf 
gnagtt  prsrunierrt  tncidunt  eascumfrrrofr>rmcr  igmio, 
quia  fle  debh  fe  incidere  Sc  cdfolidare  floiuJ.  Sunt  Si  aiq 
qui  eae  incidum  flue  remoucc,  quod  idem  pro  nunc  voco 
gBcdicinia  acutit,quia  poi?iuUbusrauflici»,(ucQQame« 
dicatio  eft  frcurior,  tum  quia  noneftflcinfirfni8,x  pa« 
rentibuahomda,procedam  deinde  cum  frcicubua  cade< 
ftcftarS.d^cum  confolidaniibut  qtiod  chirurgicis  relin^ 
quo.  Satieb  Aum  luqi  mihi  efle  videbitur  fl  roedicinaa 
Rmplicetfd^compofltaa  nuraerauero  poftiaifrS  inctflo^ 
nem  conuentemet.  Bx  quibus  flim  pnmo  medicinae  fty 
petev,  conglutmatiux,  3c  Agillantes^v^t  funt.Aloc.l  hus. 
Balauflfx.  Sanguis  drac.Sief.meroMX.&  huiufniodi  put» 
iienzaifs,&  deinde  ligaitxfortiter.Tela  aran^  cum  albu 
enine  oui,&cO  optima.  Aquxflypticae , vinum  in  quo 
decotfnlunc  flyprica.  Qiibdfl  non  confrruni  coquan» 
(ur  cum  bombace  infufo  in  oleo  ebulliente,  deinde  arper« 
gantur  puiuercconflritlliDo,  frdin  hoc eft  timor  rpafmi. 
A ideo  relinque,  valet,  & confrdlio  de  flrona  ftrri,  A teli/ 
qua  mirfta,  flipra  defluxu  (anguinis  nartil.  Ec  propter  qn« 
cum  canotKro  dCea  qu»  infra. dixi ctiSaduerte  verba  Pia' 
cenrtnt  nofiri.  Inquit  quidam  delent  eas  cum  medteinit 
aculis, corrodentibus, moret fleStibus  tpflis  extra  appa « 
remes,  frdhsc  via  ndeO  fle  retina  &infm  maiores  dolo' 
res.Jf  citius  ducum  apoilema  in  locum.Ei  fubdti.Kemo' 
lio  talium  mflrmitatttm  cumfrrro  ignito  tncidenteeft  vl 
rima  in  bonitate  ad  quS  non  fequif  dolor  neqt  apoftema, 
neqi  aliud  tmpedtmcmum  vel  malitia, & propter  hoc  ma 
gis  rft  eligenda  h«c  operatio  Ispientibus  dcdiis&  cdfue' 
lisbcne  bccrcoperari.^alia  alioruexdi^rts  Itiperiusad 
qua  nobilem  operattotiem  frqut  dcbecaltcratio  loci  cum 
fnfrigidaiionevltpadiepusconfolidauonic.  Tu  modo 
bene  c5lTdera  medicanMn  nobile  ponendum  (uper  anum 
pod  caflim  carum,aut  inciflonem,aut  poft  corroflonem, 
Jepoft cafum  ercarsr.  qt.  achacix  rubex,  fcorix  plumbi* 
ana.5.rj. coriandrorum  flccorum.5.|.dragacatui.3.^f.te' 
ranturd^curaalbumme  ouimirceaniur,  (iipcr  locum 
ponatur  petii  ineo  nnda.  cdiblidac  A dolorem  mingat» 
Ct  htc  hxc  (ufEcianc. 

Dccitrd  b^nonfcoiddrvm  ctm  ptnt  confhi/ 
ac.  Rjfbricd.  IlII. 

ATienJefeopormcanim  apertiora  quando  aut  in 
totum  (unt  conftridix.  aut  quia  non  emtriunc  £in  ^ 
gttiiJ.  vtconliieuerunt,fnaxtmeineoui  quocony 
fiieiumcft&li  quarum  marationc  incolumitas  ii^uebaf. 
ram  quando  fle  conftringuntur  iniotum.  aut  pro  magna 
carum  pane  luncrauia  coencus  multarum  xgritudiMjm, 
Vt  maois,mebncholix^iydropifls,phihifls,leprx,  (iabi 
citcancri,  morphex , gtauitaus,d£lafrs(udtnis  totius  cor» 
porisj&prxctpuecocius  capitis,  renum  pecoris,  ihorar 
cis,  A coxiirum,  A corporis  turpitudtnis,&  de  caufls  dic 
proponionabihtcr  per  c5irarium  eius,  quod  didtum  efr. 
de  nimio  fluxu  earum  intequemi  Rubrka.  Tu  iiaqt  fls  fol 
liduu  catumapertieni  qux  fit  modts  iam  didt is  phlebo' 
comando  iaphenam^aut  venam  quxcd  poil  calcaneum* 
aut  fub  poplite.  Itero  rec'hficando  humorem  fl  aliquis cft 
dncauia  ipflim  euacuando.Itcm  applicando  ianguifligas* 
aut  cum  phlebotomo  aperiendo  (i  conueraetuiut  applicS' 
doex  medtcinssapaicntibus  de  quibus  in  prxccdeoii  ru' 
brica.  Ec  hic  nota  fbmencaiiooes,  A fufiucnigta  calida 
aifhi  & potentia  (unc  in  hoc  caflt  confrremia  nuiliuro.(C' 
eundo  qux  prouocac  meofrrua,  prouocaoc  A £inguinc 
hxmorrh^dalem  de  qinbiisprouocamibus  infra  fuo  lo 
co.xx^p.vbt  ponetur  modus  prouocauooiseorum  A 
tu  age  proportionalsier  tn  bxmorrhoidaru  prouocaiio* 
OC.&  fle  hsc  pofiia  vobia 


De  nimio  fikxHfumorrhoidtmm,  1 KiSrka,  V* 

F Luxus  hfmerrhoidalis  ci  eft  aut  natura  ip£i  crifloi 
bcilt.  Aut  mala  ianguiots  fluxui  fljbtahtas.  Aut  etua 
nirata  quSlitas.  Auc  venarum  ipiarum  relaxatio*  frtt 
vinuciscotcotiux  ip(uu  debilitatio,  ^miia^bsa  vaciaa 
caulas  oponec  vari)s  modis  in  earum  cura  procedere* 
SIGNA  quSdoeft^crtflqmconferc&bcnc  ferf*. 
Signa  qii  ^ rubcilicate  (anguims  maxime  choierict  exin 
oisciusmuliut&noguuattm  (biu  rubedo  eius  dara^wii 
ritus  qui  ^efljc  dolor  (aiisacuius.it>flatio  circa  anum  pen 
pca,regtmen  ptm,xtas,c6plexib,habiujdodrpus  anm.  A 
bmut.de  qbut  fxpe*<;p  fl  friem  <ppier  aquoutat^d^  Tubuli 
late  aquoTusem  A fluidus cu  pr luatione  didora  flgnotu* 
Signa  niniixqujmantc(lplcihorsi,coplrxio,  liabitu..* 
do,rcgimen,qa  tpTo  (anguinis  muliipiicatiuo  mutius  ufun 
fle,  quia  muttiaius&  huiuTmodt.vc  Tupra. 

Signa  debilitatis  cdtenctux,quia  cdiinuxexii  AedS^* 
tisaquoTustd:  non  frmdgrauitas,dolor,t&  hmiSi.  A quia 
(eder  (upra  petrS  A hmoi.qux  viriutem  debtltiauerum. 

C V R A ermei.  Canones  &qu3iumcft  ex  psricprt* 
cauCx  qi  cmicus  non  r(l  cohib«ndus,nifl  ad  magnam, 
rcunonbilem  perducat  dcbiliiatciuxia  ea  quxdidafrinc 
Tupra  defluxu  (^nguinis,&  defluxu  inceflinali.cp  fi  debili^ 
caucrii  conflringcndtiscR  fuccc(suie,&  no  Tubicocum  hisr 
conflriiftiuis  de  quibus  infra. 

C V R A . In  co  qui cil  vacuitate  vel  (anguinis  fribiilc 
cacc.Canonei.Ordinaiio  dixtx.Euacuaiio  humoris  Tubti 
lianiis>quiacholtrx.  nam  hic  loquor  deipflus  fubtilttate 
vt  k cholera  prournic.  nam  A fl  contingat  qncp  eius  (ubes- 
litas  Ii  phlegmate  (bbtili&acuco  dceohic  non  aliter  Tcrt/ 
bo.muq»exprimo^m  plurimu  cdiingemehabebif  mo' 
dus  cu^  rcdi.ientus  diucrflo.^amts  digeflto.Et  nota 
altCTatfo  hepatis  cum  epithema te,aui  vnguenio  erit  viile. 
quimus  viarum  per  quasiranlii  aIieraiio&  conflntftiOk 
fexutiapplicatio  reruconflringcnnu  adtmra&  adexirt; 
vt  res  tp(^  rcqutret.lepnmus  corretfbo  accidemuim* 

Primus  completur  cum  hts  qux  (anguinem  ingrolbot 
vt  cibi  vtrcofl,gro(si^(bilicet,lentcs,caroes  groilx,vi<^ 
Dum  nigruro  lymphatum, panicum, railuim  fradium»  fa^i 
ba  fraifla,  et  huiufmodi  qux  td  complexionem  dechoROt, 
cndanchobcam.de  quibus  cercio  cradiatu  vt  fripra  de  dy^ 
(emeriacidefluxuiai^uirttsnanum.  -j 

Sctfs  cum  euantibus  (iypticts  parttetpamibus,  vt  frint  . 
snyrobalamcurioiyreubarbaiiiabquabier  vflu  et  hmot» 
de  quibus  quarto  ira(llatu.vnde  ftatim  fls  Tolltciuis*  - 
TertiuscumappbcattoixvemolaruiiMerrptcuIn  flim  * 
feanficationc  fl  vmus  dcbiUs  erit  ei  rCiicrado^qd' 
tus  frient  fortiscum  Tcanficatione.lteearum  cdflmilis  ap 
plicacio  circa  lumbos, dkrrncs,ct  fr»it  p^niuiuuamcmi» 
phlebotoma  baflbcp  dexirx,aut  (iraflrx  vt  res  cxigti.Ita 
vtUior  cfl  sn  hoc  cafii  phlebotoma  6lua(ellx»Scd  nota  qi 
fl  fit  phlebocoraia  (lite  debiliiate  virtutis  efl  malu  ualde» 

A ideo  ifla  phlebotomia  efl  umenda  poft  mubu  fluxum 
flin.Icrimroducendofluxom  ran.nanum.xvq.terii)  cap.j* 

A muUotica accidit  habcmibus  hxroorrhoidas fluxus  (an 
gutnis  narium,&  remouemur  hxmorrhoidc. 

Oigeflto  fiat  cu  frigidis  rcmmciibus  acuitaie.vc  Ty*ro* 
viol.mlcp,miua  aionioru.fy.de  ncnuph.aqupfrigidx.  <k 
quibus.urj.cradi.vcaqua  porculacxJcfy.eiut  piprogatn 
uam  babenuve  (lipra  de  htsauiem  digeliiuis  vii  debes  c J 
linue  mane,&  (ero  etiam  alnsaddiiis  remediis* 

Aberatto  varum  per  quas  iranlu  fiat  cum  emplaflris, 
vnguenn^cerocis,embrochis,&  hm^i.ex  rebus  conflrtr 
<fhuisfadlis.de  quibus  (latim.  Vtxauccfrim  renes,&  dor/ 
(um,de  quibus  cfl  intcmioin  canone. 

Procoplememo  fextifato  tpmcdicaRitna  quxappfi' 
canf  (hiadimniflranTin  cura  caru,vr*xvii«tcri4.de  cura 
caiu  fruu,aus  4bibun£,aui  frippofl(oua»aucq)til)cniaia» 
Pradlica**S*  FP  auc 


j--:  Traftan».  VI.- 

«ttt  emptaflra,tut  lin^acnui  aut  puluem,auc  fuilumiga* 
ttones,aut  (cliionet  in  aauit  c6(lri<^iuit,  aut  alia  quomo' 
4o(fbec  rdln^tua»&  talium  per  embotfi  recepta»  de  qui' 
bua  omnibuf  tS  Crpe  dtwlum  eft  in  cura  altorum  Ruxuum 
4t  gbui  allegi.  6x  his  i)  bibunc  fimt  pilul«,ele<fhiarMit 
coo6ed)iones,pulueres,d<coc*)iones  3c  hm5i.  Oe  pilulia, 
c6riKndan(  piLdc  bddUo.de  quibus  Aut.dc  cura  earum.' 
Btlcias^pilularfide  bdellio  tuuaraennlin  iwmorrhoi' 
dibushsMttbus  periodosapparrs  n5  funt  mula  lU' 
uamenti  in  eis  qux  funt  fixx»no  habentes  penodos,  quod 
imciligo.fciltcrt  in  nd  emitihibui»qm  bdellium  cdftno' 
gtt,df  1)5  aperte  cas.d^  tu  c5(idera»pilulf  de  bdcUio  maro' 
rca.5(  minores.  Mef.&  inuemion^ruam  eodem  loco» 
Trochifci  de  carabe, de  terra  figiUaa.Item.qurconx  fer 
rnre.porrnameoa.  ana.9.J.carabe.9.1.f  .myrobala.  citri* 
fionim-5-).randara.  corticum  ouorum.ana.5.f.bdeliq.^ 
if.cucurbitxadullx.5.in.cofice  cumry.ro.<Vexconnmi<^ 
libus  compone.'Btexelcdluartjt  elimichleta  Nicol.irt* 
phera  ex  arce  phenonis,  triphera  minor  t triphera  GaI.oU' 
Mer.primadiftmc.antidotarnfui.licm  cletfniartd  Mef. 
feda  parte  diftiniflionis  primx.  cuius  initium  con^i51io 
eletf^rti  ex  tnuentione  nollra»&  el^  magiftrale  & bonu. 

Ex  cdfedltombus  ell  conftdlio  de  fcorta.nono  Alman « 
foris  de  cofbrtanttbus  (lomachum.  It^confc^io  de  gem* 
H)isabri9rpcciebMs.Ii{  triaCuidali  Sc  hm5i.fy.rob  hu* 

lufmodi  nra  di(^  fiint  de  dylentena  tnteftmali.nam  qux 
valenr  in  eo  cafu» valent  di  cn  ifto,  & ideo  iic  expediendo 
percranfeo.  Expulueribus.gr.galbam  ficet  pulucrizari. 
^n*bibac  cum  aqua  plamagims.aut  porroru.  vnde  Auic. 
cciam  (l  tn  potu  fumatur  tribus  vicibus  non  redibunt.  Iif 
limatura  fem  c5  vino  bibita,puluts  mille iblq  cum  vtno 
bibttus,di  nigel Ia  eft  ex  puluenbus  bonis  mirabilis iuua/ 
menti.  SuppolTcoria  primo  poRiint  conRci  rellringata 
lblum,iiem  reflringentia  3c  dolorem  mitigantia»  de  qui* 
bus  ad  plenum  de  cura  tenefmt.valet»&ledat  dolor?  fup* 
poHtonu  ex  nenupharehuRum.  Epithemata  fiam  ex  de  * 
codtionc  rerum  cdflringemtum,di  infuCi  petta  qux  dupli 
ata  fit  quafi  fngidi»ga  infra  icpidu  Qipponaf  ano.  & alia 
magna  extendat  fupra  renet  & dorfum.&  hoc  r^c  frigido, 
epe  vero  calido  fit  frigida.  Emplaftra,linunentaexaTd5 
c5fice»led  nota  ^ caiaplafma  ex folxjs  porrorum  ad  exira 
applicato  eat  noabtltcer  conftringic.  It?.qr.plumbt  vfte» 
ccrulBe»achacix,vitriolt,  pfidiarumMina.omnta  pulucn>> 
semur&cum  Oicco  pcnaphilon>difarina  fabarum, di 
oleo  de  chryfomfllis  fiat  emphftrum » di  miraberis  efk>' 
dium.  Qs.  fi  ad  intra  fiiennc  duntite  farmS»  di  in  reliouis 
teinge  pettasin  modum  luppofitorq»  di  fiippone.  Fu* 
migaiionctex  mulcia  fium.  Sed  nota  canonem  cp  fluente 
fiinguine  tepide  frigida  rfle  debem  ne  ex  adlualr  caliditate 
6figuisampliuainmocu  ponatur,  quodep  de  ftfiiocubui 
imcUige,&  propter  hoc  Mundinus  nu  multum  laudabar 
imemionemearu.  Su&migia»di(elsioncs6umautcura 
rebus  ftypneia,  di  mitigantibus  dolorem  fi  opus  erit,  di 
de  hfs  fijpra  de  dylcDceru. 

Pro  fepeirao  ferto  primo  ^ahqfl  in  cis  cScsngit  dolor 
mignusexduntie  foecumtranfeumium  per  anum- .ppicr 
quod  fis  follicitusvc  patiensveaf  ientficatiuttex  cibtsdi 
■I(js,vtfbece8ltquidxexeam.it?quia  inetsfolitus  e(lc6> 
tingere  dolor  etiam  ipfi  dolori  maxime  attendendum  cft 
ne  ex  ipfo  amplior  fluat  materia, ^pter  quod  tardabo  eiua 
curam  vfquequo  compleuero  curam  fluxurorum  #m  or 
dinem  caubrum  de  eo  politarum. 

C V R A ineoquipuenitroulra  eiuiquitctate  cano* 
nes.  Ordinatio  dixix.  ga  ad  ea  ^ fune  pauci  outnmnKi  di 
mediocria  quScitatit  habito  refpevhi  ad  xtate,  conluctudi 
tKm,uirtute,di  modus  particuUrior.poGtus  efi  fupra.xif. 
cap.decxulMStiala<fhs.dituibi.  Efioperphkbotomil 
cxfaluaceUa,velbafilica  dcxtnu  di  fi  oportebit  cniexfi* 
mftra*  OtuerfiovtfiiprsconftridUovtlabuuatib 


Cap.  'XVII.  ^ 

C y RA  inhiifioextcIaxatiotKorificiorfivcnanMB». 
fifecuta^ertt  dcbtlitasvirnJtia.Primo  intende  cumre*- 
fumpciufs.  Deinde  cum  refiriifbuit  puris.  V nde  laudatur  • 
fomitum  ex  taHb  barbafio,di  cakndub  in  uino  decoAts». 
liemapplicaalu  confincfliuaex  vngueotia,empla(bfsdi 
hurufin^i.vi  fupra.  6c  nota  propter  complexionem  ca« 
rum,  (p  etiam  cum  bigidis  debent  cdmifceri  cabda  con« 
ftrtd1fua.vc.at.aiafiicu,landanicx,dlragacafiii,  carab(.(e* 
mtmim  porn,  bdellum,  myrti,  Horum  ralsi  barbaist,  bt' 
laufiaruro,rof.cimiBi  vftf,thuris,di  huiufmodi.di  tu  po* 
ne  plus  di  mmus  detabdis  cum  bigidis  comifcido  vt  de« 
ccbtt.di  de  his  confiriifliuis  habebis  infra  in  boc  capitulo 
de  exitu  fiue  roolkficationc  longaonis. 

DecKradolonVb^o^hoidmwrn.  Rubrictt.  VI» 

TVaimeielt  ex  habitis  cauliu  doloris  rarum  tnue* 
fiigare,filcilicctefi  mala  cdplexio  immacrrialia» 
aui  materialis  apofieroa.  Aut  Ibtuiio  coetnuitat»» 
Aut  alia  caula  cxtrinfeca  bciens  illum,  nam  de  fignis  ho* 
fxpe  aiftumcil  qux  contrahe  ad  hunc  locum-  batisbiftu 
itac^i  me  cfie  puto  fiea  connunKrauero  rocdicametua  ex 
emplafiris  iutbmigijs,  cerotis,  (efiiombus,  vnguencis,  di 
hmufmodi  dolore  mictgantia  ex  atfloribus  approbata  cna 
gis  excerpta  calida  aut  frigida,  vt  ipla  exiget  difpofitio. 

Sed  prius  nota  mfi  ^danc  vniuerlalu  ex  euacuatio' 
nibusdiifiitex  pharmacu  aut  ex  phlebotoma  diuafio' 
nes,  dibuiufmodi  parum  profum  hxc  locala,propccr  qif 
ftude  in  eis  prxmiitendo  dolorem  mitigantia.  vt.ipi.&ra' 
pini,bdeHii,cafiorei,opi7,ana.fiaiIyaniO.  Aliud.iy.lemi 
m8lini.5.rj.granorunigelix.5.).bdcllfj-$.|.f. thuris, cype* 
ri,ameos.ana.3’>*bndaracx.5 J.ccrStur  di  dent  in  potu.^ 
fiq.  vel  circa  cum  aquadiell  Kaf.  Vngurniu  i^.olei  ^ 
chryfomilit.5-v.fioracis.$.j.bdeliij.vt.dillbluanf,d:tn' 
unganf.  Emplartru.ai.cepaalbamixelixacoafice  cubu 
tyro  vaccinodi  empUfiraxfi  entm  vtilc.  Aliud.iit.  fucc4 
radicis  (crpeiarip,olei  de  nucleis  perfici,  vel  cluy  fbmilit» 
vcl  lim»axugix  anatis,  vel  gallinf  cu  modicocei  x bc  va# 
gueam.  Itc.ai.mcItlotiJefUiu  excorticataruro.ana.par.|» 
comifceanf  cum  uiiello  oui,dioleo  roadipc  anaiis  a mo 
dico  opej.  Adeps  aratis  efi  vehementis  iuuamemi.  Aui'cf« 
Itr.qt.camomillS,  melilocu,farinS,leminu  lini,muciUa* 
gine  pfyltj, adipem  aratis, crocum,vitcilum  oui  di  hm5i. 
c6fice  vt  placet.  1 1?  radix  liliorum  alborum  dec  odia  fub 
prunis  ptfiata  cuM  okomyrtinofuperpofita.  liem  bna 
fucctdacusnolcoro.  Itcdiaqutloncumroodicoopibd^ 
croci.  Icc  ftoTax,cabmtca»  bdcUium,  cum  opio,  Si  cto/ 
codcioreicdani.  item  cepx inter  prunas dccodas  cum 
pcrmixnonc rerum  mitigatiumdoloremex  camomtlb, 
flore  mclhloti,(eniiuc  bni  ubi  barbabi,adipe  renum  ara» 
lis  dthufufraodi.  Itcm.^.folia  iuftpiami  portubex, vt» 
telium  oui,meduUx  paou  cum  oleo  ro.ptfirnl  di  mtfceS» 
nir  fiatim  dolor?  msugaiK.  Ad  idem  fiat  bbtotn 
calida  decodtfomsaortl)t»  floru  camomtUx, meliloti,  hx* 
nugrxn,althex,nuluf  bm5i.di  poft  eiuielcuationcm 
inungatur  locus  cum  vi^uenio*^iulquiami  nigri  at 

aia.$  q«aUitninis  Icibi,  vitt  icli  de  quo  fit  cncaufirO.  ans. 
j.}.tapfix,ceruibe.ara.5.v9.>.cerx.9.r.olei  roC^iij.  fiat 
vngucnnimdiexconfimtbbuf compone.  Itemumacut 
cumtefia  cdburein  clibano  donec  pi(ianpobtnr»d:eh< 
bell^urdicxbocpuUiereafpcrganfh^orrhotdet  adde 
modicum  olet  de  chryfomiUs,  vcl  adipis  arans»  Item 
budaiurolcum  defemtne  Uniinquo  bulicruni  fcaribci. 

Ad  idem.is.olet  rof. vioLana.5.i.cenii£c.g  iij.campbo» 
re.).).ccrseaU>xbc  vnguemuro.  Adidcm.ip.  maAicb, 
dragacami,gummi  arabici.boli  arm.opfiura.5.q.mum* 
mic.$.in.teraocur»di  cribellent  ur»di  mifctannir  cum  aibu 
mine  out.  lirm.*.olei  camomiU(.§.Q.bdeUn.5.ij.croct. 
^f.muctlbgtiMsbmims  althex-j.ij-cum  pauco  cenebe 
vngucmuia  A hxc  didb  fiifliciaoc. 


•1  V DcaegritudanL  ’ ^ 


Rjibrica.  VlL 
Afcxiccamexiccamta>vi  luncbabu(ln,nibigo  fer. 
hedera, pHdta  dC  hutufcnodi.Combunihuir  balau.5( 
JL^  cortex gra.5; cortex pinne, &puluert2cnrur  &fup' 

ponamur  bequccer  extccant  in  vna  vel  duabui  CKxftibuc. 
^ Item  plumbum  vfturo.  Item  fif  eft  expertum  appltcen« 
|ur  pnmo  baguidigae,  dnnde  imingantur  oleo  oliuarum, 
'^indepuluenz^rcum  putuere  maxillarum  lucijcom* 
bullarum*  tiempu1gufirrruginu,velfquimx  ferricum 
jfacco  tabf  barbabt  Tuperponnur optimum.  It^lmaraur 
primo  meU v,detndeaccipiat  pulutt  fadlux  ex  veretro  bo  ' 
ttiicxiccald,^tallbbarban[b.ana,&  fpcrgatur&eft  opil 
aum.  lteou9>. nucea  cupre&i  numero.x.  vtndu  ziu.5. 
Mf.olet.|.iij.ponantur  ad  ignem  donec  comburaitlur,  de* 
llnde  puJuertzentur,  & rupcrponaruurcummelIe,&  bna 
kictda,5;  totum  (It  bene  calidum.  Cum  tnhtgtdari  cepit 
remoueatur,dlC  replicetur  medicamen,  & muemeiurvtl» 
le.  Icem.ip.lolia  artcmidxtdC abdmhil*  A:  letStur,  Sc  dc/ 
coquamur  in  obo  ltlioruro,& calidum  quStum  fuftmere 
potell  applicetur*  dfcominueiur  per  duoa  vet  trei  diea. 

Et  1 n hac  operatione  exiccanonia  con(idcra,quoma  ali. 
quSdo  funt  durx,&ideo  oe  maior  fequatur  durities  expu 
tia  exlccamibus  oportet  vc tu  cum  eis  vtaritettam  mob 
llffcatruis ex  pinguedinibus,&oleis  tam  dtdlis.  Secundo 
aduertet^ talia  extccamn  adminillrarl debent  vt  fuppo' 
Ciorta  auc  aliter  quomodolibet,  maxime  qiundo  hxmor 
tfooidei  cxiccandp  Tunt  ad  imra.vt  didio  eft  fupra.  De  eia 
4iu!ldo  Aint  occultx.^olet  violalbummis  ouf,adipia  gal 
tinx,crrullae.phimbi.ana.(tmul  mifcc^dolorf  iollit*&  eaa 
'deoccat  probatu. Ec  non  mirtria  (1  de  tarum  paliuone  ^li 
'^t  &t,  qm  eft  xgrmido  quali  omnibuaaducniens,  Sc  te- 
\|io(a  multum, quare  te  volui  bcere  coptoAim. 
VcdfxSiemadbiiSdnL  Rjtbricd.  VIIL 

Et  quonam  eorum  quxdara  calida  Tunc,  quxdSlH^ 
gida.Ex  ex  calidia  quxdam  languinea,quxdaro  cho 
MTlca.Excxfrigidia  alia  phlegmatica  viTcob  dura, 
abatnebncholica,aliagyp(ea.Priuade  calidia  lanquam 
ak  magia  molcllanubut  determinabiiur, 

SIGNA  demdlhaciua  apoQemarta  calidi  fum  do 
lor  acutus,  rubedo,  SC  manifella  ani  inflamatio,  feb.acuta 
€ufs.vrina  imen(a,lrequemia  pullus,  cum  malo  anheliru, 
dolor  renum,  d^partia  poHeriorisancharum,ltliotvm,& 
diflricultaaege(lionum,&  vrinx,5C hxc inccniiora  m cho 
4erico^  in  (anguineo, & diUinguc  etiam  inter  ipia  ex  par/ 
ti  colorla,&  huiufmodt.(ed  fecundum  plurima  lalra  apo 
Hemaca  (Une  cholerica  propter  choleram  qux  confueuit 
cumloecc  dedendere. 

• • fl  ^«gidum  hient  coler  df  dolor  non  ita  fortia,  ne^ 
irbru  iuacuca,fed  ienrietur  notabilia grauitat  cum  mani' 
iiefto  tumore  cum  dilBculute  egerendi  SC  VTinandl,dl:  vrt 
jiaerit  mcolore  rtmiHa, turbida, pul&itparuua,  debllb,& 
aliquandorartta,&ellprauum  lignum  & erit  cum  graut* 
tace  lUoru  dC  panis  pofteriont,  & tu  ex  vfii  dilbnguc  in* 

acripfiiphlegmatfca,gypfer,rnebnchotica. 

F RO  CNOSTICA  cum  indebite  curanl  hxc 
•pollemata  minSiur  luturam  6(lulam,&  ideo  vt  IWpra  Ha 
i^icitua  etiam  de  hoc  rubnea  de  fiftuU  ani. 
tr.  CYRA  .Cinonca  tu  tia<^  hos  candea  non  tn  prln 
cipto  apparente  a^ie  calido  d^maxime  incipfeme,  fieri 
debet  t^bboiomta  ex  bafitica  fl  virtua,  Sc  extera  conlbi 
rfic^ut  uertiolaiio  fiiper  himboa  fiiper  part6  luperiorf  na 
sium,aui  hxc  duo  fimul fi  vtrtua,di  artat  SCc.  c6(ent ninr. 

fiecundua  ante  completam  maturationem  apolleraa 
tii  fiat  eiiia  apertio,  vt  non  extendatur  materie  ad  profiin' 
dum, & fiat  fiftub. 

Tertiua  91  in  cura  eoe5  oportet  prouidere  cfi  canone  ge 
‘ acralfyga  tn  pnnc.poo2do  repcrcuAtua  Sc  intffiora  dH  re' 
■ul«m  iotcauoai  dotcMM  di  «Mtirif  acui^ 


ginentovero  milixre  Sc  in  reliquia  t^nbua. vt  fupra  ^ 
pe,  & rpSliter  dc  a^ce  ftomachi,  &hcpatia.df ru  ibi.  & 
nota  9 dciii  ell.dl^  maxnne  iocipiSte.qm  iliqn  acddic  luc 
cdjhonehxmorrhotdaruiQ,dfincilIonedceub<3a.  Se* 
eundo  noca  dida  inde  cura  cenclmirum  hoc  locoaft' 
rcnda,d;  neccilana,dl£  vtilia  roulcum,d^  ideo  Ac* 

Quanua  vitet  ceneaf  lubricus  al  medici ms  lenteri' 
busex  calla  &hro5ime  duniie  Iceai  ledaturanus.  & qui* 
dam  vt  Pbcentinua  ruppollioru  cdmcndacvt  cxiliimo 
abf(^  dolore  imponi  non  poHuni,  A ideo  per  liiperius  ex* 
hibica  conueniemiua  procedenduro.Et  nota  k pharma* 
cija  (ortibus  abllinendum  ne  fui  acuiie,&  multam  dere* 
motis  trahendo  materum  multum  Ixdam. 

Et  defeendendo  ad  particubria.  Ordinetur  dif  ta  ex  H* 
gidia,&  humidts  lenieniibusex  cibu  A potibus.fy*d;  hu 
iufmodi.(ecundo  fiat  diuerfio  cum  phlebotomia  ex  bal!* 
tica,aui  laiuacella  vt  diiflum  e(l. 

Tertio  in  vitimis  fiat  emtapertfoamecdpletam  mata 
ration?.  ^ fi  hiem  luccelaione  doloris  aut  incifioms  te* 
neatur  locus  multum  mundus  vt  qu3to  pobibile  ell  mf* 
norquStiiat  bnieigcneref,dfcitius^fieri  potefi  incar* 
nc£.  Kepcrcursfua  autf  in  principio  ponendo.  Exempla 
funt.fa.oiei  rof.§.iq.Aicci  plataginit.l.rj.oun  vmtm  cu  al* 
bumuxdc  rubeo  ola  fimut  agua  A cdmifce.  Ad  idc  vn* 
gucnmdc  populeon.tc€vnguemO  decerufiaabfcit  acetor 
Iiem.qr.litargiri.^iil.cerul1x  locx  ter  inaqua  ro.^ij.b* 
pidis  cmatitfs.5.).(umach.$.). « .omnia  teramur  A cum  at 
bumtne  oui d:  cera  alba  fiat  unguentum.  Ii?  Atccus  Icm  « 
pauiux,robtn>item  fiiccut  plantaginis.  Item  empla* 
(Iram  bdhim  ex  pane  gratufaio,hdie^lburame  ouorum, 
df  oleo  roC&altquindoadduur  exfuccislrigidit  vt  fune 
portuUcx,rempcrurup,alchcchengf,  A efi  oprimum  fola* 
cri^  huiu(modi.aliqu3do  additur  opium,turquiamut.dT 
hradf,  vndt  recurre  ad  ea  q dc  tenrfmo.  Nam  A (cfjttonea 
fic^'gidx,ftypticx  ibi  pofirx  ett3  fiint  c6uemeiuet.  A uc 
di^um  efi  eas  bc  tepidas  A infra.  Ex  quibus  potet  bcere 
embrochaciones,5^  aliaa  applicat  tonet  diucr  fit  druer* 

ia  ingenia. VI  de  hxmorrhoidibtit  didlum  cH.  TrSbdrb 
principiocdmirct  cu  rcibiuciuit  ex  repercu&iuitcalfdr». 
vt  ca<nom(li3,mc!ilotij,alihe3.Gmien  Uni, cepx,littont,d! 
hm5t.au(  anodina.funraurccit  .pxtmavndecbmcndaiur 
diaquilon  difibhitd  A lotn  cum  aqua  ro.&  mixtfi, deinde 
ccoleoro.dCalbumincoui.  Ittmcepx.aut  porrfi  elixai 
tum, & mixtu  cfi  cenilbjdf  oleo  ro.5:  debei  olrd  ro.efle  b 
&a  ex  oliuit  lmaturis,tu  iraqi  ex  hit  A cdfi  milibut  c5mi> 
fcc.  Et  fi  videt refoltal  l^ne  efi.fi  nd  dcfinaMpplica* 
refiinguirugat,q»iplc(ortafieeradtcabum(ir,qififton,tn* 
cende  maturaiioni  cum  maluautreo,  aut  cepis,  di^  butyro^ 
malua.df  mifie  roaluauifcum,aut  cepam  albam  cum  bo* 
ivro,  A vitello  oui,hmdi.  deinde  vt  didlum  efi  ciro  ape* 
rM  eum, deinde mundtfica  cum  vnguerao  apofiolorumi 
vel  brtna  hordei  mixta  cum  meile  A vitelli t ouorum,& 
abluatur  locus  cum  vino  fty  pcico,  deinde  fupra  arpergaC 
CUI  minutum  crlbelbrum  A conlblidetur.  * 

CYRA  inbdtocxcaufafrigida.Ordtiieldiria  den* 
tur  digefiiua  appropnata  humori.  Fiat  euacuatto  comie^ 
mentcum  pharmaco,  Aphlebotomta  ex  bafiltca  (aliS  tn 
principio  qux  efi  magttdioeritua  velpofi  exfaphena  12 
vidd>ttur.Ec  in  pnncipio  appliceruur  liyptica  repet cuP* 
fiua  non  ira  frigida.  Demdc  proceditur  ad  maturatiopenl 
0 opus  erit  cum  empbfinide  ierbeniina,maiuiuTlco,ce« 
pit,  allqt  cotfiis  > vnello  ouonim,brma,  fimugrxci , A 
fimintaimi  mixeit  cum  buryro/axungta  cobta , oleo  de 
l^tct.de  Ultjt,&  huiuftnodi.  Deinde  apertatur  A bene 
mundificetur  df  conlblidetur.  Bt  valet  ad  conlblidarro^ 
Mm*maxime  puluitnuimmix,fif  nurum  cupreGn.*  Er 
fi  dolofinfifiabit  A inpnhcipio  fidere  poiefi  in  aquj 
^codWoniff  rentmanedinarum,Y(  fiminit  lim,ctmo' 
ia^,(Q:MSgiao^abfinthff,dl(huiufinodi»  A;  erir  viilN 
Pradica.S.  FF  q Et  ex 


Ant  rinif 
fcdn  , vc) 
bwSirii 


TnAatus.  VI. 

B(  ei  c*peni>  cft  fuccut  fiabtofe  fiinpcuf,  &cmplaftni' 
cus  frangit  Sk  £itut,&  lufrurcium  apent,  & maiurai.  Ec 
ex  bis  apparet  quomodo  procedendum  eft  in  cura  vtcera 
ani.Nam  deber  fieri  mundificatio  cum  exiccatiitts  forti' 
butprzdnflu  io  capitulo  cxcortaitomt  quSuisfic  dolor 
vemens  valde  in  fenrum  loci  dolorum &confmtiu  eial' 
maram  nigrum, & almaram  de  viridi  xrc.  dC  ponitur  lo* 
lucn  in  Una  fuper  caput  icmae  Auicen. 

Derhdgadiisanu  ’ Kttbricd,  IX* 

RHagadiae  funt  fiilurx,(iue  vIcerationet,fiueexicca 
tionesincircuituani,cum  dolore  ^m  longitudine 
• abft^  tumore  eueniaet, quarum  caufr  ^m  plurtmu 
efl  marerta  acut^lal(:a,nue  corrofiua  ad  eum  locum perue 
niens.  Et  dicic  mlurae,quia  fiunt  abfcp  tumore,  dc  nfiiira 
aliquado.  Dicitur^  plurimum qmex  aldscaufisctiS 
cdtingere  poiTuni.nam  qnqp  cauta  efi  mala  cfrplezto  ficca 
coirahcs  partes  am  quare  feparaiif,&  h«c  qnc^  efr  coniun 
dia  malae  cdpiexioni  calidx  aut  fngidx  cum  materia  ^m 
piurimu,m;p  e(i  ex  materia  foecum  durirte  , qnqp  fiiccef' 
Eone  tncifionts  h;morrhoidarum,aui  nimia  carfi  apertio/ 
ne,  ex  fiuxu  nimio,  aut  fucccfrione  apofrematu,  aut  tenef' 
mi,aui  dyrenterip&huiuimodi.aut  applicationerei  durp, 
vt  lapidis  acuti  &indcntit,auc  ferri,  aut  cau(iict&  huiuf< 
modi,  de  quibus  omnibus  reriaiira  cura  ponetur. 

S I G N A demofiratiuaearu  funt  dolor, &ardor  in 
ano,  & infiatio  loci  cu  fiflurisappar  itibus  raStfrfte.  A:  qcf 
cx  eis  emanat  vt  venena  nigrum, vel  viride,  vel  nigtufec' 
tens.Etfunraliqncumfrb.aliqn<pabri)ifeb.  Qtl*  fuerit 
b mala  complexione  ficca  nd  erit  ibi  humidiias  mfi  pauca 
valde.d^figna apparebunt  ficcitattsex  parte  tadtus* 
fi  ibi  aderit  cum  ea  mala  cfiplexio  calida  erum  figna  cali 
dicaiis,n  frigida  frigtdnaits.  Qt  fi  a ficcita(efacum,vrl 
(uccefatone  incifioms,auc  pofi  dyreniertare,auc  tenefmu, 
aut  nimium  fluxum,aui  pofi  caufam  aliam  pr:mitiuS  fii' 
cur  relationi  patientia. 

C V R A.  Canones  in  fadia  exc3  primitiua.  Ordinef 
dtxta  ad  cotrarium  ex  frigidis  Ar  hum.noc is  ex  parte  abi 
A^potus,dequtbus.irj.cra^  Sedo  digeratur  macera  cu 
dt^fiiuis  choltrx,aut  phlegmatis  falu.de  qufbus.iuj.ira 
dbcu.  Tertio  euacuef  cum  Icnitiuiseuacuanctbus  cholc' 
ram  adufi9,auc  phlegma  frlfum  timendo  (emper  acutuic 
medicinp.de qbuseci3.tirj.trac.  Qiarco,pcedaf  coloca* 
Itbus  frig.Ahu.  Ic9  frig.A^  ficc.  ex  licc.  cataplarmacibus, 
cmbrochistfefsionibusy vnguencts,  cerota  Sc  hmoi.vt  de 
hxmorrhoidibus  didHi  efi  acuieate  fanguiois  cdtii^emi' 
bus.  Quinto  mundificet  locui  optime.  Sexto  fuperj^/ 
nanf  c6glutinatiua,&  incarnbcia,  ita  atiedc  multu  mun 
dificatfoniyA:  citp  incarnationi  ne  cdtingat  locn  inSfiula» 
rt.Ei  nota  cp  fi  ibi  aderunt  crufix  ras  remoue  ufcjp  ad  ema 
natione  faticinis  deinde  roundifica,A  incarnatiua,d^cd' 
gluctnatiuaadmimfira.  Incarnaiiuxaui(fitm  medidnse 
ftypcicx,A^cxiccaciux,cuiurmodi  funt  galix  nd  perfera' 
C(,balaufiia,cerufla,liurgirra,plumbu  vAu,rcoria  argtn 
ciyclimia, femen  ro.ACc.bidlocx  his  vngucitto>aut  ceroto, 
dib^sprieate  cinis  hofiracoru4>olyp^ium,cinis  felio» 
oUux.  £cexcopofius.».litargirf,ccruf%,frfcationispla 
biyfemtnis  iurqutamial.ana.oieiroCquamum  fuffidcfac 
vnguemum.Ic?  fi  visadderc  potes  ex  medulla  ofitum  cer 
ut,  cerx,  femen  ro.thuta,cIimta,  & propter  dolori  fi  cx. 
pedit  adde  oppium.  Ex  cdglutinaciuts  fUm  amilum,  pul 
utt  molendini^  fimilta.  Item  cdfrri  inundio  cu  olm  de 
lcdri,o(eo  de  lilijs,olco  de  nucleis  chryfemillo»  Sc  hmdi« 
maxime  qfi  nd  adefi  febrit  qua  exifiemc  oportet  te  multo 
moderarc.ut  in  pccdenubus  dtduefi  fxpe.Similitrr  fi  nd 
aderit  apoficma.n3  qfi  talia  ficapplicaof  oportet  medica 
efie  multum  cautum  dCpuiflim. Quidam  tn  exiftfte  febre 
d^a^cc  ordinata  dixiabictufK  phlcbocomib,  fi  virtus  di 
oucn  cdftmiuiic.Aw  poount  vfto6a,vt  fiipia  dc 


Gap.  XVI I. 


rboidibuAmundificanteorpua  cum  myrobabnia  iadb^ 
ckrinis^ut  kcbulis,vi  maceria  regricjiur  ca  ptlulis  lodiap 
fortidit,&  hendi.  Bt  digerat  fi  expedu  cdfcquStcr.  Ddndc 
applicant  loca  ungucntfi  de  cerufia  cum  c3phora»  Aliud 
cx  eorum  inc^tone.».arfdiici,litargm,fuli^uris,  ana4*l* 
old  roC§.ujxceti.5.  c.di  fiat  vnguemum,  & in  fine  aliqd 
camphorxaddatur,confolidat,&  dolorem  carum  remof 
uetyfcd  prius  ante  mundificetur  locus,  tfta  Tum  fermnee 
fine  carum  louone  df  alieracionc  non  cfiem  auTus  appUca 
re, fcd  experimento  cfayrurgicorumftare  debemus. 
fi  non  feaic  feb.  veniendo  ad  localia  mundificato  loco  fii 
pcrponunc  vnguemum  viride  apoftolorum,df  hmdi.  Itf 
bciunccosfrdere  inaqua  decoi^ms  alihex, camomil' 
ix,faenugrpd,meliloti,di  hutu/modi.di  pofi  muiidificSr» 
diapplicane,vc  vnguentum  ex  oleo  nucleorum  perfici  m 
quo  diflblucum  efi  bdellium,aut  emplafirum. &tx  oleo 
roCvicellitouorum.farinahordei^hmdi.Laudaf  maxi 
me  vnguemum  de  cerufia  cum  pLmbo  vfio.  vt  vuellia 
ouorum  albiorum, oleo  roCdicamphora. 

C V R A. In fufiis 3 mala  complexione  ficca  di  caU' 
da. Maceria  rcrcindatur,di  ordinetur  dixta  vt  decet  cx  ha 
midis  brodialibua  dihuiurmodi.  fiant  fefiionesin  rebut 
hume<fiantibus.appficenf  rmplafira  humecfianita  in  oleis 
adipibus  tam  pauloante  nominans,&  vnguema  A husuf' 
roodi.femeatattoRes,embrochationes. 

C V R A .In  £a  Aa  3 frecu  dumte  fiudeac  moliificacib.' 
nt  earu  deinde  .pcedac  cu  mundtfioaui8,iS:  cum  rifdem  fi 
fiuifuccefsionefcilstoms  vel  inctfionisapertionc  arefit 
C V RA.fifucrttextcncrrao  dvlemc^  Ahm5i.ha' 
bilis  prius  memi  canonibus  generaubus  cx  nominatis  4}' 
cede  cv  incarnatiuts  cdglutinanui^flippontorrjs  incar' 
nStibusdihmdi.deqbus  in  rubrica  de  hxmorrhoidifaM 
& fupra  dc  tenefmo  dufiu  efi.di  tutbi.hxc  enim  cura  ma« 
gis  cft  chtrurgicalis  ^ phyncalis,ideo  leuiter  pcrtranfuii, 
Drmont/^cdtzonram.  Rithica,  X.  ' 

MOUificatio  ani  efi  eius  paraly  ficacio  qua  egefiao^ 
nes  inuolumanp  egrediumur, cuius  caula  ha  pia 
rimum  efi  mala  cdpiexio  frigida^  hymida  inb 
certis  ani  irobibiia*  Et  diaf  hn  plurtmu  qipab  alijs  cau 
fis potefi cdtingere,  VtabhumiditatecdiunJIa  tmbibd 
ca  calori  bctfri  ipfam  meliuspenorare.&.*  difierc  hpc  3 po 
fieriori,quia  inifia  femie  mor^atio,  dc  pundlura,d^ca' 
Ifditas.  It<3  cafii  fuper  rem  dur3  vt  efi  lapis,  vode  nrrcii 
quafic5ceruncuriamrumpunf,<5ific  fubitOydCctodeftai 
ratio.Simiitccr  dislocatiooe.  Auc  incifione  faxmorrhoi^ 
daruma^ut  bccno»  vt  i ofra  de  fifiub  di  huic  no  efi  cura. 
Aut  tnuerfione  nimu  ipfius  incefiini.  Qptg  fit  fefside  los 
gafiiperrefrigidS,autinaqu8  frigida  A:  bmdi.  Btctiam 
rrpent  quxd3  fine  fcofu,di  qupda  cum  fenlii,  A.'efi  iiKob 
mior.Bt  figna  eius  qupefi3frfgiditate  latis  notaXunu  Et 
aote^3  ad  canones  perueoiam  fcito  q»  hxc  pa^  cui^pi^ 
didifficiliscurp  A apta  valde  Ixdcreinhooefii  accid&bb 
propter  (Mod  cfiofolliatus^Aidiligensin  efus  rcmoucK 
ne,quod  nc  magis  cum  lo<»libus  ^ cum  vtuuerfalibus,  q 
tamen  non  det^s  omittere. 

C V R A canones.OrdiaatiodrxtxadcdtrariumcM 

fx  ex  calidis  ficcis,  A alijs,  vt  exigu  difi^ofitio.  Dtgcfiio 
matenx.Bu  acuatio  auidc  gbui  perficiunt  fe  Inbrs  fijpca 

1 iq.cradI.A  pro  his  tbi.  Vlitmui efi bufflorif  imbfiMci rt ' 
lblutio,abfierfio,A  cxiccarip,fiuc  mal;  complexionis  re* 
motio.  fi  fueru  cx  6ra Aura  oeruorum  aitritiooc  <o» 

Ahmdi.vc  liipracurSnon  redpit.  Ahicvltiimis  canoa 
cdplctur  fefsionfbuSy  clyfienbus,  lotiocMbus,  empbfiris, 

vt^ftisyApluribusbmdi.  Se^tioaquavel  vinbfiy 
ptico  decoAionis  fauinx,coft  r,nucts  oiprclst,  fpicp^^oi ' 
ittociUaluhe,acoH^iasmi,abfiotbq,^^  hmdi. 

Aboc  caub  eiaMWntt&igtdatm».  fuerit  cuqibvmi 
diacciuoAa  calidiiM. Matio  aqua  dtto^tibMs  balau* 

fiiirum. 


J DcapgrftwUni,  SZ7 


fH>r54bCmyrdIld«MdnmgefKfocxcalidu,vt  videbAitr 
cNS.pprer  mfbncdptewoo^*  Ei  poft  iftai  (cfiMonct  mun 
fii£««  vnguMM  fib< 4>poriioiuuitVi  lo  priim  cu  vngucn 
Hf««r«buf  caltdifyinfcdacxfngfdiirebui  CQCibditvt 
decebic,vrrbigr?tM,<k  pnmo.ip.oUi  de<pica>5.).de  ca« 
ftoreo.s.fde  (uphorbio.5.f).fiuca  cupreUi5.^ctnBdlCc*. 
ftc  vogu^.  Exempiri  fcdli.^.oUi  dobrynchto,  dt  my( 
i»^of.am.5  )<lpic(.9.^UoHnBro.5.).ccr(cnodicu  bic  vn 
gucfwi:&  ^ confiimliiNi*l»be«  bipra.q.cap.dc  paralyH» 
duuibn  $1  vnohicruexdi<locatione,caru3£bm5i.rc* 
atceada£  caudt  vt  ciq>edii,  uquircdi*  fuu  capiiu 
litd((fi<t,&dK^it*  Clyftcr4afianicxa9«marM^luau« 
nofif  Ciim  aganco,Urapino^MJ'ii  magni  s,oUo  rutacco  ct 
lioi5i  de  qi>fb«ffiipra  allato  toco.  fixc6nmiUbutfie<« 
fi  poOiioi  lauacra.caoiatiaiVnguctadl^  hm6t.&  tu  c6po<' 
artCada  lignea  decoquaiur».&fn  modu  cnchaiifmatia  fii- 
pcrponal»  Adidemencaihiimacx  Uuina«&quoin&qux 
diccncnr  m Icqucm^  rubrica  conucniunc  m hoc  loco»hioc 
bmuiia  remediorum  oarraiioiK  firpcrUdeo. 

Deegrefjiwcanu  Rjibricd.  XL 

Et  iicet  multi  doifiorct  vnuCaciSi  caprtulu  de  egref' 
fionc  ani,<&  mollificactone  eius,ta  vt  ducem  fequar 
du  II  fcnpH  rubricai  diiUngtieni  abquaTr  imer  vnS 
diij^iiiiooc  dc  aliSydaio  ^ in  rcmcdiji  latu  cuueniant,^' 
pcerquodcolueucrunc  vnufaccrccapicuiu.  figreisio  acd 
Bon  ell  aliud  if  eiuicxiiui  ad  exteriora, aut  propter  molli 
ficauonera  contingeniem  in  lacerto  conArtngeme  anum, 
difmouente  ipfiimad  luperioraide  quo  in  pnncipio  capi« 
tuli  didum  (uir  A non  accidit  Idganoni  egredi  nili  ^picr 
ipliui  lasttatt.  Auic.alleg.U>co:  Aut  propter  a(M  &i  graui« 
cate  ctiS  trabem  intcftinumad  inUnora.Poicft etij  cdtin« 
gere  calii,vel  pcrcuCiionc^ulocatioiw  fpondilu  A hm6r, 
vt  10  ^dcncf  rubnea  dc  moiiificaiionceiui  didxum  bitc. 
Egreditur  nanqp  anui  quandoqi  parum,  qn<y  multum  ad 
quamfutcpalmi,qnqi  cum  voluntate, qnqi  ptstcr  volun 
tatem,&  elt  magti  malum.  Hzcautempalino,  vtdiAd 
cft  de  moUtficacione,cft  turpia  vtrccuoda,&ntb  diligent 
cura  adhibeatur  Bt  quali  ioapolitbiiucur«,maiume  qri 
veterarcic.NamexUdiffictlticutzcxtnic. propter  quod 
foUtcita.Et  Teito  9 curatio  redeutuii£acilidreu  curaitO' 
tK  apoHemolt  qui  non  rediit* 

C V RA.Canoneiconlimilcileruen{,6ltcvniuerla« 
lei,vc  deeiui  molliacattooe  dii^u  fitiiti&  particubreacdll 
fnihteriuau  pariicularciaulueiui.Inea  veroqupeftcx 
tpollcmatenxiai}&c«ierac5ieniiunc  phlebotomia  ex 
vena  q tCk  fub  ulo  pedta^  diuerliua  ex  Uhiacella  fi  vide* 
bi^^pU^oriammaior^aut  mtnorc,aut  Ui^uioiiabun 
dantiS.  Iitauc  ventoUi  fitpcr  murculoi  dorfi,  vt  fiipra  de 
luemorrhoidibui.  Sedo  roollificetur  cum  moi)ificaaci<* 
iHMaoodinia (Otici  vt  eiuiretngrclMO  (equaf.  Tertio  ad* 
cninifirent  ftyptica,cd{orcatiua,rctinecia  imefiiou  fur&im 
in  loco  luo.  CbpUtur  imemio  icdo&  Tuapee  magu  cum 
fefidombut  ad  hoc, licet  emphfini,cerotii,  fufiu  migiit,d£ 
hm5i eteS cdpleri poftir.  ScGiio.ip.fiorum  decarno. ane 
ihiitnelltlott^dicts  althep.ana.decoquan£  inaqua  in  qua 
calida  Cedeat  panem.  Deinde  inunga£  cum  vt^cto 
iatSo  ex  oleo  ro.camomillx,&  anethi, & modico  cerx^dC 
tunc  quxraC  etui  imrodutflio,  qux  (1  fieri  pocerii  bene.S  i 
non,iteru  fedeat  in  aqua  prxdidU  calida,  dande  vngatur, 
deinde  lemaur  duiimrodudJo,&Ocraterct  donec  fiat 
cfin  tmroduiflio^qua  fiid^a  tnun^  locoicum  o!co,roCde 
€amomiUa&hm^d:alpcrgaturpuluercconfirt^uo  h 
dlocxgaUiid>alaufii|MQyrto,abfymhio,cupulugUdRi, 
■U)inii,zucchanni4ntiaK>nii,ccru£^  A huiurmodi.6i  q* 
dam  cum  bfiria  & patjc  bganc  Inccfiinum  ficingrcfiuin 
iountfhim  A puIuatzatum.Ec  fta  paiiem  in  Icdto  co  ano 
pleuato.  QuidS  fiudet»  cum  vcmo&  pofiu  in  aUhatim 
ffcduccrc  ipusi|&  dicoc  ^ rtdocci|kdanic  ciua  rtdu^bti'’ 


•cinlautiitcumvtrioftypttco,calido:&  ledicdto  pobie» 
rtzaot  cum  puUierc  tbuiti,  Ittargtrt,  A altara  rerum  note« 
tarum  edponeodove rea ezigti,&prohta  Iclnonibuire* 
currcadeaquxde  ccncCpoucaium.  PuUiii  cornu  caui 
vfiipoficiuiredui^onf&ablutiooccum  vtoo  fiyptico 
valet  multum*  Ad  idem  exper(um4g.cmbe,  cornu  ccr« 
ut  vfti,balaulU.thuriM0(tmoiii7»achicix,(eramur  A pul 
uenzenS  fuper  anum»vmbtkciMii,&  renei  co  vitcUo  ouo 
ruro^^  oleo  dc  myrto.  Iicvaleifiimuarecepcus  exacao 
arpafofiiperlapfdemolar^calc&t^fiueigmium*  lirat 
fumui  colophoMx>ihurii, corticum  pinearum,  lcf.qi.flo 
tumtafpc  bacbacc,gaUarum,ccrui]^deplurabo,achacig, 
barbx  hircinx,corticti  pini,ihurii,mynhxana«puhien* 
xemur.&  poft aui  loitooe,  &ificrodu^ioof  liipcr  a^xr <* 
gaf  puluii  hic.&  efi  Gal.Ec  fii  acirmia  fi  adeft  (ieb.auc 
qm  potet  dcbei  calidioribua,&  remifie  cahdia  vit,  A 
aofiigidaacibui,  VI  tpCi  exigit  dil^nno.  ^ 

C V R A ineaquxefirdncmmixhumiditatti  Buccit 
ad  anu,rerucnf  voiucrralia  ex  panectbi,&  potua,&aliaro 
reru,digefiionc,euoac,&bmdufiexpcdiL  Quanoad  lo*» 
calu  veniendi}  proportiooalitcr  vtada  cfi  fupra  dc  moU 
lificationc.Hunc  Icliionca  cum  rcbm  ftypctc»,calidii,aut 
fingidiiy&fiigtdisJlfcalidiifimuhui  cum  coUo,^ba^o 
race^ypoquifiidoi,balaufiia,nucc  cuprcCiH,mafiict,  ihia 
re,galUs,lumachHUia.d^  fiam  ptlulx.  Sufiumiganobdar 
cumfpoUo  ferpciiutm  cfi  optima.  Ad  idem  biBa  cuot 
bdcllio,dfcappartbui,&cil  conferoM  valde. 

C V R A uibdaex  diilocaciooe,auc  paralyfi, lacerti 
b<3ainciiione,autcalu  non  curatur  vtdiitucft«lcd  bcoe 
poteil  ex  roedicimt  btandui» 

PfpnmoiAnt.  RitbircA.  XII* 

PRurituf  ani  caula  e(l  aut  vermu  in  extremitate  ime 
fiinicxtRens,aui  vtcera  Cordida,  aut  humor  chole* 
ricui  rtlfiii,  vel  adufius.Ec  dc  bti  ommbui,figoa 
demonfiratiua  diifU  lunc  proprqi  rubrfcis:nim  hia  cdfiie 
ucrunt  venire  ardor  in  loco,pun^ura,ieruor,adufilo, 

C V R A eiutqux  cficxvermibui  lam  diiflacfi.  Er 
fimilitcr  qux  efi  ex  vicertbut  curadt^a  cfi  de  rhagadiie* 
C V R A IneoquiefilimaUiiahumoriiacutidcrtu!( 
tti  ad  locum.  Canona.Ordinario  dixtx  qux  deba  ordi* 
mriad  contrarium  cau%,Digrfito,£uacuatio.  Cum  qui* 
bui  pet  ficiumur  hi  canonei  lubei  fupra. iuj.  tratft.  Et  iteet 
diuerfio  videretur  conuentens, tamen  per  viat  vrinx  non 
cfihictenda  dubiundode  excoriatione  vcficx  quxclla 
dcierioy  dirpoOtio.  Qmrtui cfi  matcrif  fluxx abBerfio, 
A refolutio.  Completur  hic  quartuicum  fclsiontbui  in 
aqua  deco^onu  himuerrx,maluaruin,violaruro,accto* 
fz, meliloti, granorum  IupinorumJapacn,di^huiurtnodi* 
Refolutio  vero  fiat  cum  voguemitadlirabicm  cumre* 
bui|refoIutiuii,dlif  exiccatiuis.yt.i^axungix  porci  liquet 
<fix.$.ij.cerui&Iocx.5.).Ittargin.5.1«f.lutpbunc.5.q.olca 
laurtni^l.  (.aceti  paru  &cum  modico  ceixfiic  vngueo* 
lum.  Item  vnguemu  b^um  ex  tcrbemina,  vitelbi  ouo* 
ru»butyro3^  modico  (alit  bene  trtti.&  fic  dealrji.  Et  rob" 
cum  aceto  vini  efiiuuat(uumvaldc.Auic.  Item  nota.q^ 
ad  rcmoucndam  materiam  aiam  retentam  A n5  dc  nouo 
fluxam  oporta  te  procedere  cum  cnemaiibui,luppofi(0* 
riiiAsbj*>vtindc(eneiiiiodiV(um.&tuibt.  ^ 

De^Thtlifdni.  Rjrbhca.  XIIL 

FI  Iftula  ani  cfi  vlcui  Ibrdi dum,  imertui  latum  d^ocre 
riui  ftrtduffi  cum  calloficatc  quadaapud  iplum  c6t 
itngCi.Cutui  caula  cfi  maurta  vinilfta,  aut  a^  atif 
inepta  hfmor  rhoy daip  cura  A hm5i  c6ficuta,au(  ad  ipm 
Idgaoonc  defluxa  qux  tabi  ^ plurimucblucuttcflemc* 
laocholttadufta,u(Placetmui.  Et  harum  qufdifumnO 
peoeir3tct,quia  nd  pouenietei  vl^  ad  imcfiinu.Et  qdam 
fime  pcnetrSica,quta  pueniftcs  vl^ ad  incefimo,  A vkra. 
vnde  A iouftmn  eft  pcrlbacu»  A coc  egredte  htx  per  dlg 
Pradiia.S*  FF  iq  fifiulacD 


- Tradlatus.  VIv  ‘ 

fiftufaim.  Qiian  doc^  pcneirac  vil^ad  vencim,quta  vfint 
mcditiatc  VI rgc»d£  tunc  egreditur  vrtna,& hinc  non  cft 
rpe*  curx.c|n<;^  vr<|r  ad  ot  co»,quado^  vf(^  ad  nedum 
anchx>&  horum  omnium  figna  dicentur. 

’ SIGNA  dcmonftattua  fiihilx  mnetranrw,quta 
cgrcdtf  fteraia,5:vfcofiniper(bram<  oilulx  manif^c, 
Ji  hzc  chirurgico  maniftftarur,  cum  nnporucrtt  in  o«  fi' 
^ube  tentam  riibnlrm  plumbi»&  cum  ca  tcntaueiic  fiihi' 
lamcum  difcrctioae,ntnc  inucmet  fiftuliprohindari  v(c^ 
ad  longanone:  Sc  boc  pofito  digito  priui  in  ano  ad  quem 
debet  peruenire  cufpic  tenex  eiua.  Non  penetrSiic  figna, 
quia  nec  ftercut  nec  venroficaaper  oa  fifiube  egredi  perci 
pitur  neqi  mant(eile>ncqi occulte,  fed  inuenit  temS  phim' 
beam  prohmdari.vt  in  penetrance.  Et  antequS  ponamur 
ctnonei  firtto  <p  fifiulx  ani  vtplurimum  negligcntta  tnfir 
inorum  generamur, quoniS  locua  turpacft  la^u&opc' 
re,ad  quS  fequitur  rumor  cura  negledh: vnde  cum  conti' 
nue  fiuai  humidtrat  mala,  dfnS  debnc  purgetur  locua  ex 
non  fillulolb  cfiicil  fiAulofum.  Sint  ergo  infirmi  follfciii 
& bene  foluentca  vc  medicui  cum  acu^  aureo  curet  ne 
•ale  horridum  vulnua  incurranr. 

C V canonei.Iftxica(p  ncpenetrantctmulfum 
vlquc  ad  virgam  &ad  oa  coxx, nodum  anchx,&  extera, 
ndfum  curabiletnecdeeiaicm(romiriaa,vi  quidam  ilo' 
lidi,&  imperiti  bctuc/Oealijaautcm  penetramibua,&g>' 
pe  anum  ce  fixure  tmromtttcre  poteria,ncutpluriea  mcia 
vidi  diebus  mecum  coopcrancechinirgico  Amomo  la^ 
nuenO.  Ec  dabitur  modua  tn  non  peneiiame.  Ganones. 
Primus  foUtcrca  earum  curS  ne  ex  non  penetrSttbut  fiant 
penetrantes.  Sccunduscftordinaciodf(tx.  Tertius  df« 
gefiio  materix.  Q^rcuscuacuatio  cuifdcm.Hicanonea 
pcrfictuniur  cum  tam  di<flis,(er(io  Sc  quarto  canone, vt  fu 
pra  fxpe.namcum  maceria  efifaiflaacucaoponet  vtt  re» 
miitcctbusacurtaiem,&abacucufe  eufiodtre.  Quintus 
c(l  abfterfio,  mundificatio  putredinis, ieu  carnis  corrupe; 
remotio.  Sextus  ellbonx  carnis  loco  callofxi&corru' 
pif  regeneratio.  Scpthnuseft  accidens  corrigere,  quod 
eft  dolor  inde  contingens.  Perficitur  ita^  quintus  cum 
mundificauufs,vc  cum  aqua  mellis, meile rofi.  exeo  tenta 
intintfia.Icem  cum  tenta  balncata  m vino  tepido,  fic  tepi' 
da  melius  mundificat,3£abfiergic,  deinde  adminiilren« 
turqux  putredinem  & carnem  corruptam  remouenr,vt 
funt  medicamina  acuta, vt  vnguentum  cerafeos.Mcf.ma 
gnum,vnguemum  viride,  vnguentum  merum,  vnguen « 
tumxgypnacum,pul.a(phodillorum,ariitolocht;5;hu' 
Aifinodr.  Medicamen  nobtle  ad  hoc.qt.aloes, thuris,  lar' 
cocoi!x,(anguf.dnic.balaufiiarum,ancimond,  aluminis, 
zucch.ana.3.  (.Horum  eatremi.5.).fiamex  eit  fief  cum  fiic 
cofumiterrx,&  indurari  permittamur,  cum  necefielue 
rit  ponatur  vinum  in  fiftula  dC  continuetur  omni  die  vfqi 
ad  duodecim  diet.De  proprietate  mundificat  SC  confoli* 
dat  etiam  lachrytoalem:  vnde  rcutdeas  qux  firripta  funt  fu 
pra.iij.cap.de  fimila  lachrymalt.dlferit  vn1e«  Scribitur 
9 idem  operatur  radix  genrianx  imus  pofita,&  attenta. 

Hxc  autem  fillula  eciScautenaari  potcftdif  melius'ell 
cauterium  aquale, licet  etiam  cum  potenctali  fleri  polln. 
Omnem  enim  malam  membri  dirpofitionem  redlificar, 
Aimatcriat  corruptas  refoluir,  in  quo  ell  expeditio  di 
lut.vcra  efi  tamen  Auic.rcientta  hic  & alibi,  vt  k UalioH 
inchoetur,  ftd  certe  raro  cdleauitur  ex  his  leuibus  honor. 
dC  tu  confidera.  Sextus  completur  ex  his  qux  carnem  ge 
oenioc.Ecexexpcrttscftcaudbicqutiia,aloesfimplex  pub 
ucrizatus*lcem  correx  thuris,pulult  gallx,  balauftu,  ari' 
ftolochia  8C  huiufmodi.de  quibus  fiipra  de  fiftula  lachrv' 
maii.Mitfgacur  autem  dolor  cum  butyro,&  oleo  ro.Au' 
quido  fiim  necciSua  opiaa  mixta  cum  anodioit.  de  qut' 
buf  Ixpe  fupra* 

C V R A inpcnetrSiibiiilbticnf  canonetfiit  exparte 
d«Ms,dig(ftiQnif,  cuacuatiomi^  di  fDuodificaf  mnis,  Que 


>1  Cap.  XVII. 

abftnConit  QC  in  tion  penetrante. ' Deinde  procedaiiirai 
remotionem  carmt  eorruptp,&  neux  rtgemntionem.£f 
hic  modus  curx  Grmultiplictier.Quidicuffl  vnguemie 
iamdfVlitccraieot,dic.tcantflnortmcarecam  quSprnii 
mundtficanc  cum  inftrumfto  ditfio  Bulzarolo,in  quo  po 
num  aquS  mellis  vel  aquam  aluminolam.deiDde  ^Kcthmi 
ad  incarnamia,  dC  hi  certe  parum  proficiunt,  Sc  meo  tcm> 
pore  periccerunc.  Ec  quia  Mc  modus  fic  cum  imp<^cfom 
cerKX,fcito  ligari  debet  cum  filo  in  eius  extremiate,  vt 
extrahi  po&h  ad  libitum, quoniam  imin^a  eft  rebus  acu 
(is  inducentibus  dolorem,  di  ideo  cum  dolor  fit  tntolcni^ 
bflisexirahaiur di  mitigetur  dolor, vt  fupra.dciodcrcice^ 
retur,di  quia  hic  modus  non  pbcet  fummsciro  pertranii^ 
oi.  Secudus  modus  di  videnirefie  Auic.hoclocointrod 
mmarur  fiy  Ius  plumbeus  in  fiftuiam,  tn  cuius  csncmna< 
re  perfora»  vt  cft  acus  fit  anodatum  filum  lerlcum,Bi»  de 
Rrif  ,di  tunc  prxmaf  adfiiperrora  dtgitoinunifio  oleo  in 
amira  imromtlTo  vt  capue  Ry li captaf , di  tunc  caput  ftyli 
obtorqueatur  ad  extra  di  trahal,  vt  co  eo  filo  caput  exeas» 
deinde  ligentur  capita  filiadmuicem  fortiter  comprtmeii 
do,&  coltringendo  & fic  procctbl  de  die  in  diem  ad  yltc 
rtdr?compreisiqnr,donec  torum  fcindel,  di  inrer  im  cum 
acutis  vnguentis  iuuaniibus  procedaf.^C^  fi  dolor,  fpaf' 
mus,aut  fy  neopis  accideret ,rtroouearur  tenta  cum  &t 
fedei  acadens,deinde  rtherctur.  Et  poftremo  procedat 
cti  glurinanttbus  incarnatruti,quSuif  ex  le  confoltdarcttx# 
Htc  modus  n5  cR  in  vfu^  certe  credo  eft  lediofus  vald^ 
qu?  vc  exiUimo  nulluc  fuRrrrer,  di  (u  confideraidotor  m> 
mis  longos  eft  aptus  fpafimnn  caufiire.  Alius  modos  ve 
hgeturcum  filo  locus  fiAulx,vi  dti^umeft  cum  filofitta 
grofib,  Sc  non  fiat  cGprcfsio  IbrtiVled  leuis  valde.  Denxk 
cumvno  digito  trah^  furfumveldcornim,  veladlatu^ 
^mfitumfilhilx,  deinde  cum  alia  manu  procedatur,  aut 
rUm  blce,auccum  raforiofim  tncelUim  fili  incidendo  to« 
tum  donec  filum  fit  liberacum.Deindc  pro  ea  die  diforia 
ftqueti  pone  repercufsiua  ex  albumine  oui,pulueribusc5' 
Rrl^iun,  deinde  procede  cum  bcutit  remouftibuicallo^ 
ficaiem,vt  fupra  Sc  poflea  cum  tncamattuis.  Alif  in  pnn 
cipio  procedunt  cficauterrfs  potentiahbus  difcooperildo 
vfcpadfunda  imefiini,  vidtt^ell.  Aliusmodus  ScCc' 
curus,diexprdirutell,vtcum  penienisadfifiulampene' 
iram?  Imacis  vniuerblibus  vt  Atpra,q>  incromictas  extrr 
micat?  mftrumenct  cuius  figur3  hic  ponam, quS  cum  digi 
lo.inanoimmillb  percipiet cam^  obtorqixbit  adextt' 
riora  diimpetuolc,difontcrr  trahet  vftp  ad  fctfstonem  co 
cius  fpatij  occupari  per  fifiulam,  di  tunc  pones  repercuW' 
ua,vi  fiipni.Detndc  cauftico  vicrr  ad  renocionem  camhl 
cancrofx,quta nthilmelius,di,pcedemodocum  vnguen 
ets  iam  dt?hs,modo  cu  cauftico  vi  videbit  expedire,  fed 
pnut  vrereets  vnguenris,dicum  ndfufRcitim  ,vterecau 
ftico.  Deinde  procede  ad  incarnamia.  Et  certe  hic  modua 
verua  cft  di  pluncs  cxpcnus,di  ego  tcftis» 


Inftrometum  debet  efle  talis  figory  ,ifta  extremtat  dc' 
bcc  efie  fiibtilis  di  ferrea  fiexibifit,  tia  cp  magifter  bci?ic9 
non  debet  ipm  accelerare  fiue  chalybeare,nec  aliquo  lem 
perarcuc  fic  dura,fedflexibilitvalde  remaneac.Rch^  p«ra 
lata  debet  efie  berx  chalybeata,  aut  comrmperata,  vr  fune 
raforca  di  alia  inftrumenta  bencinddentta,di  del^  optf' 
me  incidere  VI  ralbnum,  di  quia  opus  cft  rcftauratoruna 
volui  haec  pauca  vobttluftccrt. 

Ponemur 


De  xgri  tud.rcnum< 


POnRKurhir  quvdam  vtiln  pnino«  deinde  dub<e 
rabitur» quta aloe  vUueeUncabfolutc  bbrphenue 
riin  hxmorrhoidibust  quod  idtiuclltgen^m  eft 
in  earum  fluxu»  (ed  vbi  conftrnfix  fint  laudandus  eft.  ape 
rtt  enim  venarum  orificia,  de  myrobalams  aurem  econ^ 
traallerendum.  Secundo  vc  altas gallx  fiimach.&huiur' 
•aodi  ftyprica  fti^'da,d(  fl  ano  fua  ftigidicare  noceant  c5  > 
fitrunc  tamen  esiccando  in  exuu  longaonit  prxcipue  quS' 
do  cum  nuce  cuprdsi,mafticx,thure,  dC  huiurmodi  cali ' 
dts  edenifeentur.  Propter  quod  aduencqi  Tupeiflua  fri' 
fidias&forttfl  paralyucans  nocet  longaoni,  temperata 
dcliccant&  coartanseftconuetiicns.vnde fecundum  di' 
Mcrlbt  gradus  nocet»  dC  prodeft  vt  fentui  eft  manifeftum. 

Item  nota  propter  Aphor.xi.fextx  partteuix.  dtcic  tea* 
tus  VI  infea  phreneticis»  quia  dtcsbxtnorrhoidibut  eua* 
cucturftnguismelancholjcusoon  videtur  phrenefi  coii' 
ferre  oim  catis  fit  cholera,  propter  q>  fcito  per  hemor. 

rbotdas  (anguis  euacuatur  melancholicus  de  cuiusnatura 
eft  deorfum  defcendere»cholera  autem  furfum»  dfideo  per 
fpfiisnoci  conuenfemer  euacuaiur,&  fi  conferunt  hoc  eft 
pto  quanto  euacuatur  matenain  venis  conunu  aptafo* 
ucrephrcnefim.Dephlegnuteautem  dicendum  epabun' 
dat  magis  in  imefttras  $ in  vems  ruperfiuat»&  n6  per  ve' 
nas  natura  ip(Um  purgat»  fanguis  autem  vtilisk  membris 
irahittsr  per  nutrimennim»melancholicum  autem  feu  fex  > 
culemum  ad  extra  per  lofertora  natura  ipla  tranfenittit.  ^ 
& licce  in  mulienbus  (anguis  fnenftnius»  Sc  grolTus  egre  • 
dGUur,nihilomtnus  reperiuncur  mulietesfluxum  hxmor' 
tboidalem  patieocespcrquas/aiigumemagu  groituro,<& 
impuru  iranrmiicit  natura  multo  (ar^ine onerata.  Nota 
^ubd  caula  periodicartdis  fangumis  harmorrhoi.eft»quO' 
siiS  natura  ex  illo  velex  parte  etus  fe  ruuarc  poteft»  & ideo 
apium  rcunet  vt  poteft»  quia  non  fic  continue  vel  omni 
dic  ereitiic»nonauicm  fle  eft  de  alfjt*fiipcrfluitanbus  vc 
fitnt  egeftiones,  vrina»  Sc  huiufRiodu  dc  quibus  nullu  vel 
s|uafi  nullum  poteft  recipere  iuuamenrum, quas  omni  die 
emittit.  Et  ex  ifto  poteft  reddi  eau(a  pertodicaiionis  flu' 
xus  hepatici.  Item  quid  dicendum  quare  non  retinmf  fec' 
ludxi  ccs^autvrira.&uicfifidera.  IcemfeitoqihscpaGnbcft 
cur  AiB  >mt^iud^rum  propter  tria.  Primo  quia  tneeplexione 
(ufiimelanchoUci.Secundo  quia  octofi.  Tertioex  vitionc 
diuifta.tuxta  illud  tPcrculsti  COS  inpoftenora  dorfi,op' 
dwtdas  (empiteroum  dedit  eis. 

D V B I A. 

DVB  ITATVR  virum  hxmorrhoidet  fim  res 
natumles.Qubd  fic, quia  eft  operatio  naturx  naturaliter 
opcramis.tp  non.fexto  dcacct^mid^  morbo,  omnisflu' 
iHit  (anguinis  eft  prxto’nsturam  excepto  menftruali.  Df/ 
cfdunstp  aliquid  clfe  naturale  poteft  tmelligi  dupliciter* 
vt  propofito  pertinet.prtmo.  quia  h rucura  fit  naiuralner 
operante.  Secundo  quia  ordinatum  ^ natura  in  rpcciei»aut 
Mdmidui  conferuiuone»  eft  iiaqt  htc  fluxus  naturalis  pri ' 
eno  modo.di  non  (ccundo.  Bc  abfolute  dicitur  pratrtrna' 
runm»quia  fic)  namra  coa^u  ) re  prxter  naturam, quia  ^ 
fiingutnc  Tuperfluoidf  nocituro.  nS  in  homine  debite  (ano 
f)on  repent  hic  (anguis  melancholtcut»  fcd  bene  m<  ftrua 
lis  in  muliere  quScumaitxii  fiina.&  in  hoc  confidera  fi  in« 
Ilicem  tmcmpcract(stma»quu  dubtetairm  habet. 

APHORISMX. 
Ex.vI.Se^otie.xi.A{flior. 

Atra  bile  vcxaift,d^  renum  paftiombusihpmorrhofdet 
fiipcnieniemes»bonum* 
xfj.Aphor. 

A dititurms  Anato  b«s»^boidibus,(i  vna  non  feruaf, 
periculum  eft  aqu  i imcrcuccm, vel  cabon  adueni re. 
xx).Aphor. 

In  in&nwncibut,fi  varas»  vclhsmorrboidea  feipcrue« 
amm»in&nhr  fohOTOi  • 


zzZ 

Dc  cMpofitionIbas  rcntnn.contincncRii^ 
bricas.ix.  Capitulum.  XVIII. 

De  deferiptume,  dn^tromM,  complexione 
renii^t  de  cdnonibus  wmerfaUbMS  in  aaa  eo/ 
rumyerdebautibuSft^noceabw  eis.Etdefi/ 
gniicomplexionimcontm,  KMbrkd»  U 

Enes  fiim  mebra  duo  carnea»  colt^fub/ 
rubn, oblonga, dura»  pSniculo  dante  (en ' 
fum  inuoluta,  in  partibus  ftiis  diutfe»  dif' 
formiter  fituata»tn  quoa  cdcauiate  pSm*' 
culus  colatonu  didlus  contexit  in  excola^ 
ttoncaquofitatts  Anguinis  fuperfiueina' 
tura  .pduc^lxiqflqi  fpondiiibus  poft  duodearoS  fpondile 
alligata.  Oblongos  creauit  eos  naiura  propter  foramina 
duoquxadipfes  terroinanf,n3mparte  ftjpcriori  verfus 
bepartcrminaf  ramus  venp chylis didhis emulgens  pquf 
I forma  rpccificaia  retrahit  aquofitatem  edeurrente  expul 
fiua  hepatis. In  parte  autf  infendri  terrotnat  orificium  po# 
rivmidiperauemaquoficasiranfii&  delcendii  invefi' 
cam.  Duros  kcu  eos  neacuinie  vriiueadeosquafi  cotv^ 
tinuefluentislxderentur.  Habent  panniculum  inuoluen 
tem  neruis  ) cerebro  vementibus  c5cextum, propter  cp  in 
eonim  pafeione  Ixditur  cerebrum  ipfum.  vnde  hic  pani<! 
culuseos  lumbisallcgat  Iquovel  fifimplures)  quibua 
duo  colla  gracilia  dura  exanguia  port  vritidesdidta  ten' 
dunrur  in  vefleam  diflCTcntta.lxxxv).  Sunt  diuifi.vt  pa' 
tet  ad  (enfum.  nam  magna  eft  necefiitas  modaodi  Anguii 
nem  ab  aquoficaie  ialt,quoniam  fi  non  mundamur  rema 
neret  inconucniens  nutrim^um  membris, quare  membra 
eum  rerpuerent,&  hoc  modo  caufamr  hydiops»  vt  fupra 
de  hydrope, & idro  ne  c6ttngfic  Ixfionc  tn  vna  parte  eO' 
rum  Ixderetur  totum  diuifi  hierunt  propter  necefsttatr  di 
dlam,&  propter  confimilem  rationem  naiura  duos  c6ftf 
cuit  eti3  vt  tanta  aquoflias  ex  ipfis  duobus  melius  artraha 
tur.eft  dc  ren  dexiet  aittor  finiftro  eo  dexter  eft  propin. 
quus  hepatyia  vt  videatur  tangere  pennulam  etus  & hoc 
vr  melior  fiatatttatftio  quxalqspanbusmclius  fic  ipfo 
cxiftentepropinquo,& vtad  remotiora  perucniar  aura' 
deum  eftpofitum(iniftrum  in  parte  inferiori.  Alitur  qm 
qui  eft  in  finiftro  defcfdic  cum  rplenead  inferiora  mmcf 
dioefteiuscdcauiiasadquam  continue peruenii  aquofi' 
las  in  qua  concauirace  eft  panniculus  rarus  qui  eft  venar 
emulges  didtus  coUtorium,  Sc  inde  purgatur  Anguis  qui 
penienit  vf<|iad  renes  pro eoip  nutricatione abipfa  aquo' 
ficate.oam  itadenfuscft  vt  per  ipfum  naiurahter  difpofir 
lum  Anguis  tranfirc  non  poccftyfedbmc  tpA  aquofiias* 
Bx  quo  apparet  caula  quare  aliquando  vrina  eft  (icuc  lotu 
racarnis,fedeti3  ex  debilitate  difcrrtiux  hepsns.  hoc  ide 
contingere  poftet, confident.  Reliqua  patent.  Et  ex  his  ex< 
pedita  funi  truanatomia  (cilicet  renum,  ipforum  defcctr 
ptio,ac  tertio  eorum  complexio. 

AN  TE  Q.VAM  ad  curam  ipfomperueniasopos 
tet  quxdam  vtilia  prxambuA  difcurrere»  quoip  primum 
eft.  qubd  ignorare  non  debes,  q»  rafi  fubito  (iiccurraf  di' 
fiMfiiiombus malis  renum  praux  inde ortunt  meis xgri' 
ludines.  ^pterra  quA  ad  eos  peruentut  ex  multis  locis  fu* 
perfluitaies  mulix.quia  cum  membns  mulus  colligamia 
hab?t , vnde  SC  qfiqi  uidimus  materia  pleurifis  per  uias  rey 
num  expellf,fimtiV  maieriS  cacarrhalf,  maxime  autr  cum 
aquofirate^cotinuc  vel  quafic5tinuefiuuadeos  fecUm 
ponSsdehumonbttsdiC  fupfluttacibusalio^  mrrobroru 
vt  apparet  in  (undo, in  hypoftafibus  vnnarti,i5d  ga  funt 
durx,<&c6padix  fubftitip  cum  penetric  difttculier  remo 
iiet^,&  ideo  co  inuetrranc  tarde, dl;  male  AnanC,ad  qd'  c5 ' 
cumr»quu  medicamina  ctamets  male  applicari  poftiinr, 
quia  funt  membra  remota  ab  his  per  os  fumumur.  Sc  fi 
pcrinftfiutadcniniftranf  locabaoiirepcriunc  multa  kef' 
PradIica.S«  F F iin  mcd« 


TraAan».  VI* 


Cap. 


XVIII. 


m«diitnptdKt««orumdtbitjia»ppl<c*c<oiKm 

cnliier  vicera  in tii  mal<  Cinanuir.  fsx  his  vide^reguU' 
firer  operantur  qui  dant  in  cibti  infirmorum  diuretica.Bt 
ipxra  hoc  noa  hos  canones. 

Primus  curarrdus^  dirpofirionc  renum  debet  eue  de« 
bite  ptirgatus,&  mundatus,  debetqi  eit  moderati  abi  dC 
potus.  VI  fi  pofvibile  eft  nulla  fiiperHuitas  in  eo  muliiph* 
cctur,  ne  finf  ul  cum  medicinis  renfi  quae  adminsftrabun^ 
lur  hxc  ad  renes  moueantur,iprosaut  mala  complexione, 
aut  compoficionc  ixdentcs. 

Secundua.(^  talis  pro  cuius  liberatione  fi  vinus  8Ccx6 
femiuni  debet  quotidiana  vti  euacuatione  propter  quoti* 
danam  ruperfluitatum  multiplictcionem. 

Tenius.<^  fi  ilomachus  patitur  fiat  inqufter  vomittM 
quonia  hxc  cfteuacuacio  diuerfiua  metior  priori,  kd  dc« 
MI  medicus  in  hoc  prudentia  vti  coiUidera» 

Qj^rartut.<^medicinx  renales  conuenientiorcs  Tutu  tn 
fiiblta  niia  liquida.quia  melius  infiuunt  Si  peneuant. 

Q^ttmus.cp  co  ^is  Temp  mifceaf  aliquid  hepatis  cdior 
tattixj  ne  ex  eont  aut  (rigidttate,auc  fluxtbilitate  Ixdatur. 

Srxtus.cp  coitus  fuperomnu  maxime  viteiut,&  fpecia 
liter  tn  vms.hic  ume  canon  moderationem  habere  debet 
cx  multis  corKingencns,quts  per  tc  confidera. 

8epcimus.(}>  ailumt  debft  teiuno  ilomacho>&  pofi  eUa 
cuatione  medteinx  dmrcticf  .poil  qua  airumption?  debet 
ftare  patiens  ad  minus  tribus  horis  fi  hierunt  Iiquidx,ii  b> 
lidx  plus  luxta  earum  roliditaicm,&  duritiem. 

Oc^uus.(^adminifiratio  diureticorum,  cum  eorum 
fortior  quxritur  operatio, conueniemiot  cfi  tn  balnco,ucl 
pofi  balneum. 

Noctus.cp  diuretica  folida  debria  venire  per  rems,  dc« 
bhcllGc  (ubtiliterpuluerizaca,dCcribelbta,cu  liquore  be« 
tx  cdmixu  £ac^  in  eo  refidem  ia  longa,  & ixpe  comi  xta. 

Decimus, qi  pofi  eorum  exhibitionem  per  tempus  pa* 
rum  debent  renes  calefieri  cum  cmplafins,aut  (acellis  aut 
vn^ionibus  trahentibus. 

Vndecimus.tp  diuretica  alembicata^ut  per  decotfiio* 
otm  dau  funt  meliora. 

Duodccimus.qi  vala  aerea  bUrphemanf . quare  aut  coi 
locando  medicamtna,auc  reponendo  cibum  cuiieniur. 

Tcrtiurdcctmus.<^  cauterium  qcf  c&tmue  lencal  aper« 
tum  vt  fiat  diuerfio  optimum  eft,de  quo  infra. 

Quarturdecimus.c|>  potiones  qux  danf  in  palsionibut 
renum  dcb«  efie  maioris  quatiatis,  ^ fini  illx  qux  dan* 
cur  in  abit  difpofitiombus^pter  longttudinf  vtx.  Ei  cx 
his  inferf  tp  omna  aquola  m le  habftia  groisiiie,&  lurbu 
IcntiS  fiim  tts  noctua,  qua  aquola  ad  eos  veniunt , & Aa 
grofiitie,dl^  turbulentia  oppilant. vc aqua  turbida,  vinum 
nODum.grofium.turbtdum^fiypucum  multum,  aqua  lu« 
ininofa.  Itf^  grofia  Sc vifcolk  cum  rubnlutiuts  mixta, 
ex  quo  tnfirC  trregularitcr,  SC  extera  mircenies  diurcii  • 
ca  cum  cibti.  Itf  cafiuf,pafiilitu  Sc  hmot.  Item  omnu 
corrofiua, omnia  vehementer  apaiiiua,  vt  canondea.  oit 
colletfiio  humoralis  membrorum  fijperioip,  Sc  vianoru, 
vt  intefitnorum.  Item  rnmia  varis  foluito,  tenclinus^ 
hm5i. nimium  enim  renesc6cuttunt.  It^omnis  crapula, 
omnis  reiftio  fixeum, coitus, pofi  abum  ^pue,oU  labo 
rioCi  btigatio,vel  deambulatio, vel  fiatio,  Sc  per  oppofi  f 
tum  difcurre  de  iuuamibus  fiuc  conferentibus  vt  abfttne^ 
re  ab  hts  qux  di^  fune  &c.de  his  rprcutius  inha. 

S I C N A demdfiraiiua,quiadeeorumc6plexione 
bifia  cfi  mentio  htc  tpfius  figm  hic  aggrega  bo,qux  ad  cu 
randas  eorum  xgruudiocs  non  parum  profidcnLScdici' 
co  in  paucis  bbru  Auic.rcpcncur  capitulum  de  difpoii 
cionibus  eorum, vt  ettam  GcrKitis  recitat. 

S igtu  calidiacis  renu  eft  rubedo,  Sc  dnifhira  vitnx.  oS 
rubedo  efi  gradus,Aipra  atrfnum,^quida  glolator  inqt» 
non  polle  tingi  k caliditate  reno, & dat  cxemplu  deaqua 
buUierwe  in  lebete  qux  tn  9011  tmgtiur,  Socfmcft  priua* 


ifo  ptoguedini,  drea  renet,&  circa  fotura  corpot.*hSpfor 
gtiedo  i frigiditate  generatur  laltcmcoffiplcuue.  ImiS 
cfi  perceptio  calidiatts  ad  tactu.  Quartum  frequfo  cuca 
cus  apofiematis  in  ipfis,&  maxime  calidorum,  nam  cali * 
duas  efi  caub  attractionis.  Quiotum  appetitus  ad  coitu» 
caltditasauie  renum  cSmumcatt  cfi  vaiis  iperroatiauicidc 
per  ip&m  trahat  maicriaprogcneracioncrpcrauns&io« 
deant  valde,  itequta  materia  eft  acuta  excaliditaicipft 
magis  fitmubns . Sextum  quia  tales  funi  fittbundi,quo» 
raam  caliditas  illa  fiomachoc5tcata,no  folumiun^fid 
etumorifionuchtefi  cauCi  rxiccationis  humidi  roridi» 
Item  qud  fiigtdu  luuaiur.ltcm  fincicaliqualem  dolori» 
licet  remillum  imcrpoilatc.Iicm  rauliiplicauo  vrtnx.dC 
indicdlfinnoae,vidi  vmimqui  cxcalidicaie  renum  ia* 
lenia  criam  per  potum  i fit  i noa  rclinqueb^ur. 

Signa  fngiditatis  renum  diicoloraiio  locms  corporfo 
Sc  aibedo  in  vrina,>&  ideo  per  concrarium  dicta  de  calidi 
taie.  Scd'm  paucitas  cottus,&  ideo  quia  frigidius  lUa  te« 
fiiculis  c5municatur,iS^  per  cooicqucns  non  aiirahic  nia* 
ceru  multa.  Tertium  cfi  eorum  (filius  cuius  fignadi# 
cemur  in  Icquenci  rub.  Q^rtum  euemus  xgricudinuai 
chronicarum  in  eif,qiria  frigiditas  c6gregat»  Quimttm» 
qua  nocetur  i frtgidts.&  iuuatur  kcaMts. 


De  debUitdce  renwm,c*r  oppHatione,  Kubricd,  1 

DEbilitas  renum  efi  eorum  actio  diminuta.  Cuiut 
cauia  vt  Auic.hac  fiquarcficrrplex.  Mala  cfiplc^ 
xio.Bxtenuatio.  Et  eoi^  vtarum,  fiu  colaionj  dila 
utio.N3<S:iicec  apofiema,vleera,  oppilationes 
debilicair  caufare  pofiinc.dc  his  (A  hic  mhil,cum  fpaies  de 
cisKubricx  fcribent.  Mala  aui{c6plexto,  dif calida  ttibf 
uens  rpGs,i&  eorum  rubfiamiS  fngidaro  reddens  eo*  calo 
rifcSeitepotefi.  Extenuatiode  qua  hic  mielltgifefi  tlla 
qua  extenuati  fum  tenet  quo  ad  eonr  fubfianii3  qup  cATccu 
neficonfumptionihitmidicambij^ficurin  hxdtca.  Er 
hic  aduerte  i3  debilitas  cAfiquens  malam  cfiplexionem 
fixam  ,$illa  qu;  confsqutf  lianccxtcimaiionf  efi  difficilif 
curx  Sc  ideo  raro  curanf  aii  longo  tPpore  pafsi  funt  renQ 
debtlfiat?.  propter  quod  fis  cautus  imromiii^do  te  in  tali 
cura.VA^modomiUa  vidi  curatu  ex  diuturna  eonldebi 
litate.  V bf  aui9  fuent  fiens  fiue  depedent,  Sc  non  chronica 
foctlis,  fiput  quod  Sc  iteni  replico  cautus  fis,  Sc  prudens. 

Dilatatio  auic  mratuum  ca  efi  debilitatis  corum,qm  ob 
diUtacion?tranfii,df  ndretmef  laiiguisqui  vemt  cn  vri- 
na  ad  nutriendi  cot  ut  Aipra  Sc  hicdibiaiionf  llrqQifdrbi 
litas  q cfi  in  potfen  fiparandi  (anguini  ab  vrina,  Sc  fic  efi 
debilitas  (equefinitiux  virtutis eorri,&  hancdebtiitatio' 
nem.  Auic.vocauit  debilitate  peopna,inqutt,  &efi  debi* 
Inas.ppria  eis  ambobus.  Et  in  de  cura  debilitatis  ucre  A 
certe  multas  expfiit  caufia.  Prima  cfi  frrqu^is  coitus  de 
quo  indubns.Sccfo  multitudo  admihtfirationis  fiupefi* 
cteotm.^ed  dicet  hxcefiprpierr5nem,quta  alacfi(trtn> 
gunr.  ppccr  quod  nota  ulia  cdftipant  vias,  Sc  phtbem 
uanfitu  aquofitatff  qua  de  re  detenta  cum  amplius  rema  • 
nere  nd  pofsttppier  iliS  multitudinem  dibtat.  Terta  efi 
vrinf  multitudo  q nifi  colatorium  dibtrf  exire  n«3  pAt,dK 
tunc  fua  c3lidtiate,A:  acuiiate  renes  ctiS  ^ebilitar.  QuiC 
la  cfi  eqtatto  plurima  SC  dun  motus. n3  in  tali  mota  muU 
tum  bborSt  renes  inmoiuagitattuo  furfumA:  deorfuns 
fadlo.vndefic  firpe  meatus  apcrionf,vndeacadic  muliit 
vt  vidi  Sc  in  me  (f  qnqi  pofi  alc  equitauonf  vnhS  quafi 
finguineS  mingantad  hMcficunii  caliditas  tx  motu  cau 
(aa  ad  viarum  apertione  iuuans,  ^tcr  quod  vt  fupra  fifi 
guticu  vrina  egredif.  Quimacftpercufiioin  renibuafa 
<%»ad  quS  (equfi  condraifiatis  (blutio.  Sexta  cfi  frcoDcns 
afccllatio  vc  in  dyienccna,tenermo,&  hmdi,  ei  qta  m fof 
ns  coflrefiib  ad  qu3  fiK^uif  renum  dibtaiio  vt  patet  ad  len 
Atou  8cptimaettpcdttiua3bttbtio,qaexcalbpfiur  cile/ 
fiunt.  C^uicftobbborrcmbusai^aicMvtskuati» 

ponderis 


eft  M 

Auk<as| 

ncmnJK 

rcriA 

intercas, 

voCA 
oMdbh 
qmiair* 
(oosslpi 
fk  (4«a 
tm«ft)M  . 

f 

tMloCt  COS  S 

aeci  Oed  L 
oro  , tt 
sdeps. 


l 


ViCum 
Afclic^ « 
cu  mul 
tura  de* 
biluaf* 


•T..-/X  /O  Dcaegrituircnumr  ' ' .r  :A;,.T  zzU 

mifti^»vnde  retiM  /ncAif  tUmthtit  bbortnc,d:  aln|.^flm  imcr  alb  ca(h  ponto  mettfc/na  rblb  eS  dtu>  Nephr. 

dilacamur.  Bi hu patet pnrao qunc  blcatorctdchrad^.  rcticiirumpa.l(cmbene^<flaN^cola(l&eftvruali««ltcai  ttcucd* 

tenet  h()c  debilct>&  tu  confideta.  Secundo  inferri  poceft  ■gaWcuiAMe^.poniturconucnicntinpaAonibutrenuiii  fercmta. 
cauta  quare  opptlatiocoartatoraf  caufe  debiluatitrent}.  fedtprumndcdputotmerfbrTei, licet  numeret ab  eo  tmer 
tum  prohibendo  detccntum  vrin^ eft  aufe  congregatio^  laborfofefoluact.Franarau  de  Pedemontiumij^pna  om 
ni«  eius  in  loco, quare  cum  dercenderc  non  po/Tit  mu  ape«  dicina  ad  renet  c(l  agaricut  nmplea.ca^de  cura  male  cd* 
rraturmulturafi^uitur&c*&hacc  reducthnt  tneamter^  plexionittcnum.Iiemele4fluaMumtndum,efeetiainiB<di 
nikin,d£ppcer  hoc  tn  hac  cade  Rubrica  ponet  cura  oppila^  cina  renum  maxime  hic  quSdo  humor  peccant  eft  groilut 
tionit  coro.vt  tn  Rubrica  ipCi  fcrtpium  Item  &op«  vtlcoiut,&  in  folutione  materierum  comcncarum  in  ntd* 
pi  btioesbpidecaulata,&dolorftcum  mulcipticaturin  buimuiiumcommcndo,clyferrta. 
ns  n6  folum  ^ppter  maiS  cdplcxtonem/ed  A pp  lapidem  ' Rcmoiio  malae cOplexionis  fi  hieni (Imples cum  oppo 

f l>  Tum  dolont  hufliuum.  ItCqrkp accidit  debitirat  reml  Htit  renaltbut,de  quibui  feattm.Q*  (I  hterit  cum  viiio  hn  ' 
i^iiaie  alioru,vc  cerebri, hepttit,cc  cordit,naro  cerebrum  roorit  pofe  euacuaiionr  alierantn  cdtrarta  apphcctur,  auc 
qilqi  per  nucham, &rpondilet  pofeertoret  rembutipHt  per  modii  vnguctKi,autemplaferi,aut  ceroti, dffic  de  ali|t 
raatertam  edicat  quae  in  ett  ceienta  cfe  cl  (3fV  AT  edteat  ma  Si  hoc  ad  extra, aut  cum  lioutdit  puluenbut , & hmdi.ad 
b m’cdplcxioncdl(  hepar,  S£  cor  fimiiirer.  Ec  hk  adtitrte  intra . Et  de  hit  olbut  (Implicibut , d^compoiitit  (latim* 
q»  in  multfs  contingit  cdiutc  cerebri  renet  pati.  Ex  calefecientibut  renet  renalia  dint.  Am(ltm,ap«um,qi 

8 I C N A dcmon(lrattua'eiutquzdi  imtlacom^  momtlla,melilo<u,calamutiro.iaima,camepitheot,cype 
plextone^nou  dinc  ex  pedenti  Rubrica . Similiter  it  acci*  n,fexmculut,burut,pulegium,petro(1Uinum,fifeteot,U||iii 
dcrii  aliqua  caula  ex  prtmiiiuct  ftetur  rebiioni  inSrmi.  nantum,bethonica,cuprenu*,mercorialit,galanga,  rapat. 

Signa ciutquxefe ex excenuacione  (unt  exrenuacioipfe  ruta,rparagut,hynbpuiAhmdimultaralia,dcqutbutfn 
circarenctdKcorpoftttoiiiiinaiuraliter  aut  accid^fiter  de  cdpoiltit  notitia  ad  plenum  habebif*  Exfetgtduftinr, 
ii^exlKdiica,vcUliaaegritudine.Ii?i1(u,d£vnnimut  Tobiru, amphora, cucurbita,alchech<'gi,cicorea, portui»* 
ca,alba,lioiptda,in  qua  non  apparet  aliquid  fiiperfluititit.  a,pbntago,  acetum,  atonium,  corallut,ematftet , bolui 
Item  caobtua  appetitui  ad  coiium.i.  gomorrhxam  qua  armenut, femina  quatuor  feigidamatora,&quaiuorm^ 
«xtoKiaruur  renet  multum  & dcbilitaiuur.Iiem  debilitat  nora.de  quibua  quinto  rrac.Raftira  eborit,  dragacamunA 
percepta  iohitqui  in  rene  furu  collocati  o^Kaniet  eorum  bc,biHua,myrtut,rorx^!ambum,de  quo  Sunt  broirae 
debilitatem  ett.Item  Sc  dolor  quida  extenSuua  ppirr  raul  peribratx.  vt  imra.  Et  de  htt  ad  plenum  in  de  compoSiit» 
ciplicacfonemmultx  materie,  phlegmatice,  & veocorx  Ex  infrtgidaniibui  vrualibuirfe.Unlrigidant  gali.  ccr» 
in  eif  ob  debilnairm  muhipliaie.  cum  land^inum.Mrf'.  oleum  ro.  myrniium , df  (Ic  de 

Signaciutque  cfeproprer  dibtacionf  nKttuQ&  ar*  alfjtexrcbutfeigtditrenalibutcdfeiflt»,  Exalrbeirnti* 
nit  eorum  qi  cobtortj  Aint^quia  ndefe  ibi  dolor, nec  qnr^  but  fune  olb  ex  rebui  afidit  <im  disTt  19  confedla.iM  oleum 
etiam minorafappetiiutt&cfevrina ante  dige(lionem&  amomiiltnum,ruiaceumJaunmim,^hmdi.  Sedquia 
adu^um  ad  venat  Sm  plurima  aiMofe.cu5adc  cibut  per*  imendo  de  aliit  calidit  &(rtgid»,vt  ad  extra , aut  ad  tntra 
uemc  ad  venat, tunc  Sm  plurimD  nccxiiut  langumudLhu  adminiihani  in  vnaqutc^  mala  cdplexione ordinate  pro< 
nidttaul  groibrum  cum  vrina.nam  cuma  uenit  ringuit  cedere  hinc  I multa  eorum  narratione  fuperfedeo. 
quircna  nutrire  debebat  ,5;fit(Icui  lotura  arma,  £eft  C V R A. In  mala  complexione  calida  ^tfl^euacua* 
vtplurimiim  ^ua,  d^qnqi  relidet  in  (undo . Et  c5muni*  cionibut  vt  fupra  admrniferent  ad  intra  tnfeigidamia.Auc 
catur  debilitati  renum  paucitat  vrinx,quia  propter  debt*  Aib  forma  fyrupoia^Aut  deco<fIionum,Aut  ele^cuan(,auc 
licatem  non  bene  attrahunt, (Sc  ideo  ndpaua  Sidehtiitat  crochtrcoium,aueconfe<?%fOhu,autcly(>erionnn.  Exem 
In  coitu,quia  (Icdebiliumur  valadficfetcuii.  debilitat  vt  plm  primi.ry.ro.de  portu.de  myrto  A^hmdt.  Hxemplfi 
fiitex  retentione  aquontaitt , Sc  (anguintt , qus  aquolicat  fecundi  cSfe^tiob^  ex  rebut  ex  quibut  Syni  fy.de  myr* 
rcctnetur,quia  tenn  non  attrahunt,  vt  (upra.  Ex  quo  infer . ro,portulaa,pbntaginr,&  S vftiortiut  tnhrigidareex  pa 
ri poifet qubd in  hydroptcit  afeiuicitvifus  delm  multi!  paucrealbo&hm6i.datocumzuccharopauco«  Exeo»» 
debilnan  fumoStatccleuata  ab  tp(a  aquoScate  retenta , dC  pium  tertij.ia.ro.ru.).  |.lpecierum  rrtalbndalf.).q.  femtnii 
propter  caulam.dolor  aptett  fequicur.  acetolx,  portu.ana.).  f . rpoda.$.|.  zucchart  .5.1.  r.  ^t  ele» 

P RO  G N O S T I C A* debilitat  rrnumqux per  Auarium.  Exemplum  quarti,  trochifci  dealchechengn 
(euoat  longo  tempore  non  videtur  cura  recipere,uc  didu  de  fpodio.de  Cindar.MrS.  Exemplum  quinci.inafimdab 
cft*  Debilitat  renum  pfeuerantcum.mab  cdplrxioneca  &fenc  viualet.Iifexfpectebutdtarodon  A ex  fpcciebut 
lfda»qn<;pperducucoiputadbpidtm,qh(p  adapoferma*  criaiandali.ana.Scconfed!to,&  qncppomrur  pltitdevno 
vt  fijpra  ^(pad  vlcera  eorum  A^veGcx.vt  Htpp.  nofecr  ^ de  alio  vt  vidcbtf  expedire.  Exeplu  Grxti.ia.fobcrt,b^ 

Nephritici  vlcra.4  «.anoot  non  curantur.  Et  quando  de*  Au.alchechfgi,ro.et  hi^i  infeigfdatiii.ui  lupra  decoqui* 
bdtcaa  ex  appliatione  naedkamtmtm  non  toUuur,dC  pro  cur  in  aqua  ferra, cn  oleo  roxx  oleo  omphaci no  bdloi 
cedti(2cvlcenutquamoplusprocedkraraominusficcu*  aut  dc  myrto  imponatur  5:  nonlitalidum  frdiepiduRH 
nbtJit,ACtdeocautut(it.vt(upra«  &ftccpaiiencfuptnut  ca  irapoimurAc  pofeimpolicionl 

C V R A voiucr£ilu«Incuraciutquxe(l^  tnabcom  feccaliqualicercrunl>uceleuaiit.Ecegoinnreilibuicai?* 
plesiooe  renum  anonet. Ordinatio  dtxtae . Oigeftio  ma*  buamultu  confido  de  hit  cncmacibus,  non  imponat  fel.  u 
cenx . Euacuatio  eiuidem . Remotio  ma(e  compicxionit  neat  pdc.  Admimferenf  deindead  extra,  auc  Aib  dor 
fii^tB , auc  fiemit.  na  emplaferi,  auc  vnguenti , auc  ceroti , aut  rmbrochx*i 

Dipta  ordinetur  ex  ctbtt,dfpocibut  ad  comrariuQicw  Exemplum  primi.ip.  (bbcrf,fempcruiux.  rofi.  Cindali 

fee.de  quibut  tertio  irat^U*  vtnu(cp,amomiUx,meliloti.ana.otet  ro.myrcini.ana.ni 

Dtg^uacoaflmiliter.v'tfiipraqtiartocra^cu.  . prc(ltparum,hxcaltdam<ppttrcdplexibnemremimba 
Duacuatio  cum  phlebococnia  il  videbitur  neccilarta  de  bx  bullant  inaqua  ferra,  w pifeecRur,Af  reliqua,  & cum 
quainfea,autcumfblutiuttapproprtfttc.dequibutquari*  fertnahordei  quantuluibcicaddfto  m^icocerxfecemi 
iotnc.Seddehienota<pinpidltonib(itr<numdari  nddr  plalfeum.  Exemplum fecudi'.ip.(liccifobiri  vmbkcive 
bet  (bntl,&  hboriofe  fi>hiuua/}m  utia  multat  materiae»  * ncrit.ana.f  .i.olei  ro.ex  omphaano«§.  r.aceti.).T|*  crrteab 
moultetilparubuactoioctty&idcocadaniur  talia, &11M  bx  parum  fac  vngufta.  Velfic.qi.(uccifolawi.(licciro^4 
iiaie  cn  dtumteia  feciuncpixciptcarc  mulcat  marcriat  ad  ana.f  .>.vnguenn  popaleoD.{.  f .dragacSrt.5.ij.rafutx  eb» 

yiaa tenuia propeer quod todcfequipdtgraodcnecuml'  rit.5«>Accuparaiampbo»egraaui}4Ccncaibxquanium  . ^ 

^ fiilbciu 


' - Traftan».  VI. 

. filftcit.  Ck  vrtguhum-ltcm  fi  vtiforiiiu  addaf  nfrmphw 
okuio  emt.tcein  (ciiiitupapatKris,iuai  rauctUagioera 
pfylc>>fctnmi  mitora  trigidi>d£  minora>  de  quibut  fiipra» 

& vlumo  opiu}  li  expedii  i quo  vi  potee  ablhncre,vc  in» 
fra  de  dolore  eorum.  Exconfirnilibut  ordina  ceroiuin 

2UO  ponat  magnam  quancitaic  dragacanci»iSC  gami  ara.ec 
fieri  poc  non  addat  aliud  gumi.  Laudacur  ^maxime  ^ 
Cordoniolamma  plumbea  liiper  renet  poitucuiutvcr' 
ba  fum  hxc.v.abulaca  plubcam^dC  perForec  minutimdf 
temperetur  in  aceto  (orcilTfmo , deinde  ligemur  in  capiti 
but  du«  chotdz,d^  lige{  («iper  rcnei,pofica  iteru  lerapere 
cur/fi  remedium  forte  opcimum.&  multi  um  eo  ope» 
nnc  in  dolore  de  cauia  calida  corpore  mundificato  miti' 
gat  3c  reddit  holem  cafium.  Hi  noia  q>  de  infrtgidatibut 
renet  efi  phlebotomia  qua  debet  medKut  vti  cura  difcrc' 
iione.de  qua  infra  de  dolore  renum. tu  lucpcdlidera.  It^ 
polium  fieri  embrochv  ex  dccodlione  rerum  di.flarura  ctl 
peiqt fpongift  & hm6i  * Iiem.qr.ruccum  fblatri  cum  oleo 
icnOtSC  aqua  fierraca,  vel  chimolca , Sc  infunde  pe^ 
ittt  criplicauMuc  quadruplicaiat  de  lino, df  exprime, & 
cmnut  (p  tepidum  Aipcrpone , dC  reiiera  cu  nimit  calefiui. 

Item  folat  peiht  in  aceto,&  chimolea  tnfulat . Item  fac.* 
culot  potet  cx  hit  fimiFr  cdficere.Et  ita  habet  diuerfoi  mo 
dos  admimfirauonit  hanl  rerii . Ex  qmbut  coraponc^uc 
incedendOtaur  remittendo  vt  ipCa  exigit  difpo . nam  cum 
craiflabitur  de  dolore  ex  c9  calida  ponemur  copioia  rcme-< 
dia,eciam  huic  proponto,di^  t|rmaxime  coi^ercntia. 

C V RA.lncifrtgt(bficfuomodo4Kcdatur,dequa 
czempiificabo.  vc  fupra  de  calida.  Defy.fy.aceiorusde 
ndicibu9.Me^.rv.de  cupacorio.fy.dc  hyllbpo.Item  ex  da 
tttconfice.n.  cum  aquitaut  fcemculi  ,aut  l»tliomcae,auc 
hind<.vt  (uprade  fimtlihui  appropriatiscdratrccStur/ed 
lemper  fit  atiemut  ne  faciat  tener  dilatari.  Dccotflionct 
cx  eifdem  calidiorei,aur  minut  cahdx,  vc  decet . vt  verbi 
gratta.ip.a  nifi.M.l.  calami  aro.M.f. cyperi  rquinaniiuina. 
5.n.petrofirpulegq.ana.5.).bullum  in  aqua  (ufEciemi,  3C 
colentur,  dC  ppmencur  addatur  zuccharum.  Ex  cdfimt' 
l^ut^c  cleduarium.d^  valet  ihertaca  metri,  valet  .pprie 
aromaticum  nardinu.Mej^.triphera  Gaf.  AUud  idem.ip. 
croci  doronici,zcdoari£,ligni  aloes,fmfiicit.ana.5.i.mar 
gariuru,  rerici  cobufii,  carabp,  coraliorum  ru.  ana.5.i.r. 
ulliae  phenonis^afiliconitjna.ji.beenal.d^ru.rpiczfo 
vi  garyophyllorum.ana.5.1.zmsilKf  IS  > cubebarura,pfpe 
cit  ldgt.ani.5.1.  (.murci. ^1.  (.foliorum  ro.ablimhtj.  ana. 
gj.  (.aioet  Ciccotrini  pluriet  abluti  in  aqua  buelolls.^  c 
caftorei.3.  j.cmnamomt.5.).3.j.  pifibur  rnbtiTiilimc  mei 
Iit  didci  quadruplum  ad  rpet,liac  elctfluarium  fine  ignc.do 
fitefiauellaaaoTmarK,&pofi  bibatur  aliquamulu vini 
odoriferi  colluendo  ot.calefadt&  foUiic.  Item  dialacca 
Ni.itcm  diaprafiium  Nic.  item  diacrtonpipercond^cfi  vl 
tifflum.  Exconficdionibuteficdfetflio  dialacyrionNic. 
aut  in  forma  rolida,autcleduarn.litm  confetTciodc  fitmi^ 
•ubut.Me^.cu  icaqi  capiat  fimpheia  cdpone.  Ex  cro<' 
chiTctt.Cint  irochifci  de  reubarbaro  Me^.  trochiict  de  ani 
Ib  Me^.5(  cu  ^m  modum  ilUim  ex  dattt  cOpone.  Clyfic 
ria  ex  tplia  rebut  calidit,df  oleit  didit  compone.vc  fiipra 
dequibutinde  dolore  ad  plenum.  Deadminifiracie  ad 
extra  exempla  pona  breuia  cum  de  hit  de  dolore  reno  ad 
plenum,  cmptalln  Placemini»^  cil  cera,^udSo,mafiice» 
myrrha,uernicc,d(  chure,d(oleo  demafticcficemplafiru 
(uperponc,&  ex  hit  cerotum  cum  quibut  fi  vit  fortiiit 
cSmifccexpuluetibut  fimphetum  didorum  gratuiroru 
fBigtt.  VMuemumJa.oleimafiici,nicaccf.ana.cyperi, 
fquinaci,h yltopi.aoa.aceci  parum,  S£ cum  cera  cicrina  fic 
vnguentu.  De  embrochii  ide  vt  lupta  de  cS  calida , pro 
qttdiut  oibutad  plenum  require  de  oleitdiic  vUimo  dice* 
furPlaccmiout,cp(upraetiamreraemoraiumcft«  Siaut 
trao  curaretur  per  hoc  fiat  cauterium  fuper  loco  ubi  dolor 
ftotuurai&nooiaiprtiMiur  ^uu^d^.dinu>(auuapcrtu 


Cap.  XVIII. 


longotemporc.rMm  de  proprietate  ale  caucenum  afcerai 
frigidam  complexione  cura  humore, dfabfip  humore. 

C V RA.lncaquzefippcerexienuationecuracilrc 
(lauracio^dimilTio  coitui  in  totu,  adminifirarto  eoru  qusi 
pofiu  fune  lupra  in  cura  debiliutit  fiomachi  cx  di^io  ficci 
catit,propcer  iuxa  primum  viaf  brodqt  gallinaru  pia>» 
guium,&  rtfiauratiust  cibit.de  quibut  tertio  trac.  A ltc5 
do.de  IU  ibMulculafirumM,nfuni  in  lade  aut  brodio  pm 
gui, vinum  dulcc,comedac  fspe  lac  amygdalarum  dulcai 
auetlan«,phiAict,pine«,nucct  recentet.&  ficui  pank,vi' 
ridet, item  vtatur  ouit,de  fcito  mfi  fuccurraf  huic  (gri« 
rudini  ducit  ad  htiflicS*  Aliud  ad  ide.ip.  olei  ro^.|.i.  olei 
vio.|.tj.butyri.^ij.pinguedtn(i anlcrii anatis  de gaUiroa 
ana.3.).meduUae  erunt  vituli.l.i.  f . pinguedinis  renu  ane 
cit.3.q.cer«.3.)aceti  parum  Jac,vnguemum. 

C V R A.IneaquxefidilataciorKmeatuurenumcd' 
fortatio.Dieta  fit  ad  comrariu  caufz  viendo  rebut  fiypu* 
cis  frigidii  de  quibut  in  de  dyrentena,de  dcbibcacc  Itoroa 
chi.de cu  fbt.  iJonfiauliter  digerat  fi  expedit . Et  euacta 
cum  phlebotomia  fi  erit  neceiura  ex  paru  plethons,  auc 
huraorit  peccantit , aui  cum  (biuiiuo  bcili.  Ec  fiude  vt 
potet  vc  nat  diucrfio  oiraoda  i viit  vrinat  d:  vomitu  fi  id 
fieri  p5<  fictiV. vr  en!  in  hoc  fingulare.  Ei  de  cuacuaciuia 
habuifiiin  prima  de  fecunda  Rubrica  pfrnttt capituli 

Expeditu  fic  fijpcrficirtcmjt  his  tribus  mcnionibutad 
quartam  venio  qux  completur  cum  diminionc  earum  le 
cumqux  funccaub  dilaiaitonis,dedebiliaiiteo9  vt  (une 
coitut  qui  caichickndo  dilatat,  mocut,de  pede  prxcipiie» 

A equiiaiionivSebalneaiionu  in  aqua  calida  qux  omna 
fua  caliditaie  dibam.iicm  abhorrere  diuretica  Aus.  A dc 
clinare  ad  quietem  de  cranquiUiiaiem,de  vt  1 fiy  pi  icu  con 
forcantibut  renet  intus  de  extra  admimltratit.  Exparte 
fy.vtderaynoro^.dehmdi.  Exparte  trodufeorum vi 
de  rpodio,^  betbeni  A hm5i.vt  fupra  cum  aquu  fiyptt 
cu.  Confimiluer exparte  confeifiionum vt  trialandali» 
clediuarium  deg^itabfi^rpecicbut.  Ad  extra  voguen 
tum  ex  oleo  ro.myrtino  Otndalis  mummtaibolo  ar.de  hu  • 
iufraodi.  Et  fi  vu  cmplaflrum  hxc,de  fimilia  confice  cu 
farina  hordei.de  modico  aceti. 

Optima  cfi  panium  conglutinaiio,&  hxc  debet  (equi 
quartam,de  cauCa  qm  non  (iiiEat  cfifinifho  (bla.lcd  opot 
lec  vt  fiat  conftridarum  parttum  c5glucioatto,quia  aliier 
aduenieme iterum caufadilatarionu  fierctfKiliterdilaa<'  ^ 

ttOtComplcturemmcucongluiinatiuitfngidit  fiypcicit 
ex  cibitd^  potibus  vt  fum  (auich,citonia  granata, gelador 
cia,adept  caprarum, lucciacetofi  muzi,de  hmot.  de  qbua  ** 

ad  plenti  de  dylenteria,de  tenelmo.de  cu  ibi.  Item  vtim  pd 
ticum  pallulaiu.Iiem  gumi  dragacamum  A hmOi  ad  in* 
ira  adminifiracum.  Ad  extra  uero  empUlha,vnguenia,& 
bmdi.ex  firtgidii  fiy  pticu  locit  allegatis  politis . ice  inni<' 
brica  de  debilitate  hepatis  defiomachi. 

Sexa  iotenno  coplecur  per  allumpu  tmut  aut  extra  ap 
p!icaa,perairumpta.  vtfunccibi  imptnguaiiui  habemea 
in  Ic  fiy  pcicitacem,ficut  Ium  abi  bene  laudati  ex  carnibus 
df  altjt  cum  ciconrjs  de  hmoi  fiypricit  decodli*.  A inqutc 
btc  Auic.Ec  la^i  quidem  ouino  no  efi  copar  m xgrieudi' 
mbut  renum  4>pter  dcbiluatem,d^^rie  qh  cum  eo  com 
mifcciur  ficuc  efi  bolum  ar.  Item  renet , quia  viuiquodqi  Mcbrfi 
membrum  aliud  fibi  firoite  confortat  9 proprietate , pro«  ,|m  j ^ 
pcer  quod  renet  porcini  exi ccaci  puluerizaci  c5  ctbit  mix ' 
li  fune  optimi  iuuamemf  ,(ed  mulco  melioret  lunt  renet  cz  ^ 
preli  la&nrit.  vt  fupra  li^do  tradtde  ett.Ec  nota  qi  (tcei  primate 
membrumObffimtle  confortet, qfii^tnnocumemaalu  cdfonac 
babet  Q oportet  aut  eum  dimitcere,auc  cum  eo  fua  ap« 

ponere  corrcifiiua.lermadminifirentur  clyfiertaex  capiti 
but  agni , brodqt , dehmdi  cum  ftypticit  deco<fiit.ltera 
ad  extra  vnguea  vc  cx  oleo  vio.ro.amygdalarum  dulca 
myrtino,de  fic  dc  alqt.  vt  lupra  vt  lita  exigie  difpofiao^ 
coolmikca  opciAR  dc  pQpUfiitf»cpoi%&  iimos* . 

Cura 


De*grim, 

C T R A ffut  q rft  jjjf  cStatf  I cerebro  hab«af 
tiofuR,vt  dt<flum  eft,de  mata  ddpone  Romacht  p c6ica« 
lem  i ccrebro,&  Hc  fuo  modo.  De  hepate  dC  corde  dtfcaf, 
dIC  de  hoc  rpecalfcer  infra  de  dolore  rcnum»&(u  ibi 

. J^eopptUdonerawm.  Kubrica*  HE» 

Licet  cnplrx fic oppilatio  de aitenuatortaim  agitur. 
Qax  es  multta  cauiu  contingere^  aui  ex  mul 

ntudine  (angutota^  ex  ali{t  humor^uf  groiTia^ 
viicoltt  dcicendcmibui  cum  vrtna  ad  eoe  > aut  vemofitat 
grofla  coartam  m eia  es  prxdiiSta  humoribua  gemuit  aui 
cxfiuiK,autexapofteiiute»aucex  Iapide.  Etiitcrctcoq» 
ftrictura  lumborum  ex  diploide  > vel  cum  cingulo  &dta 
cft  frequenter  non  atcenuacorip  caiUa  folumtfed  etiam  co* 
anmconpt  propterca  iuuena , SC  puelis  fe  abea  cuftodttc 
dcbentt&pr«cipuema(culi>cuuiaoppofltum  bciunt,vc 
pulchri , & gracilea  videantur.  Et  ominia hia duobua vl 
cfrniatquiadeciaeruiitrubriar  rpcdaleaidercliquiauo' 
Ium  cura  profequerur. 

SIGNA  demonftratiua^.Cn5cftexlapideta^« 
cctaut  lanie « quia  vrtna  cll  fubtifta  valde  >&  q^  ui  renibua 
femit  grauitatem,5f  q>  vfiiaeR  multo  ocio,  & ctbo  grof* 
fotVi ^fotd^  q»  cjua  lubitudo  i pinguia  pinguedine  phic/ 
gmaricatdC  habet  reoea  frigtdoatdc  hm6i.Ec  de  oppila 
tionc  magia  £ada  infra  dum  de  fignta  bpidiaagettir. 

P RO  C N O S T I C A. Oppilatio  rena  fi  plmo 
m»  eft  cS  dolorum  eo ^ 3c  gencracioiiia  lapi dta  in  eta. 

G V RiE  Canonca,in£icta4>pcerlangui'nemfiaiphle 
botomiaexbaiilica  vfqi  ad  lipoihymtam>fiviriua&c. 
confrmiunttvfrcucrare  eam, deinde  ex  Ciphena , vclaperi 
hsmorrhoidaa.  Diaeta  ordinetur  fubulia, cxienuanua 
itifr igtdaoa  Sc  ex  diurcticta  frigidta»  de  qutbua  ad  plenum 
cxpofltta  eiaioformatua. 

C V R A ineaqueeilex  alifa  humoriEiua. Canonet* 
Ordinatio  distf,dig6,eiio.  Ordinetur  dizu  ad  cumra' 
rtum’ingroirii>vircofia,caljdalubrtliatfua.Incalidiafri'gf 
da.Sed  hic  fiaaicencut  ne  ftaitmad  dturccica  deuemaa^ifi 
frieric  euacuacio,d(  brrafir  bina  aut  crina  iuxea  quan « 
ciiatemhumortane  fieret  prscrpitaiio  humoriaipfiuaad 
renettd^  fieret  additio  in  oppilatione. 

Dtgcfiio  autem  fiat  firailicc r luxta  estgetiam  humoria, 
de  qjibua  dixi  fupra.4>trac. 

Euacuacioauc  n6  fiat  laborioliitiuxta  canonemfupra  de 
caone  I de  debilitate  rcntx,frd  fit  hiera  Gar.fimplex,  cafia, 
agaricuaflmplcK.Fi8cctiamcuacuaitoca  diureticta  cali« 
dtapminaeaonecum  plurmacia,vt  (um  rpica,aqua  cfce 
ria  ru.capilii  vc.&hm5i.de  quibua  infra  ^ lapide],  dC  de 
difiicutcate  vrinf , mibua  lociamagiaapcrtecurcura  oppi 
laiionia  reno,&  tu  ibi»  Completur  fttuacuatto  cumvn* 
gufrja,c  mplafiria^rocta,embrochiat&  hmoi  caUdis  ape 
ritiutattSCrefoluencibuamateriS  oppilamcltem  co  clyfte^ 
rtbua.Eiootaq»  vomtiua  hoccalucfr  cGueniena  valde  fi 
dt  Bacitiier»  vt  fupn, fieri  p6c.nl  Ide  minua  frqitcl  nocumf 
to»rcd  p hac  parte  recurre  Aipra  de  oppiTontbua  hepatia. 

C V R A InfrAa  de  v&ofiraie»  recurre  ad  ea  qup  feri 
pcalum  decurainfiammaciomahepatu,ftomachi,&fple 
nia,&  illa  renibua  applica. 

C V RA  In&tfbex(iim'e,eftcaregimicdubellati,& 
llc  roudificarc  Cinguihe»&  laniem  ne  noceat, de  qbua  infra 
fua  rubrica«Et  vc  dem  cleurter^  raptim  de  cura  oppilb-* 
oia  ptrlfiui^qm  nccefiarto  efi  reiicrare  ci  apire  magia  ctua 
curam  in  rubrica  de  lapidc4^  de  difficultate  vrtmt. 

Deuentofit4tertrmnu  RubHcj*  IIIL 

QVia  ex  ventofleate  cauGitur  dolor  renum, de  quo 
ad  plenn  io  Icqucnci  rubrica,hic  deca  et  riua  cura 
^ leutfiimc  etiam  cum  Autccn.pcrtrannbo.ipra 
enim  grollaexiftcnc  dolorem  in  ciacau^cxcctiCuo  abfia 
graucdiac  extendendo  coheorium  i quia  tUa  pvi  en 


, renum*  ' ' • 3:30 

magia  extcnflbilia. 

SIGNA  priuatao  Agnorum  Iapidia,&alierd^«i 
cautarc  poiTuoc  dolorem  tempoealiter  affligit , & minutf 
cum  cft  vacuicaa.dl'  digeftio  ^na. 

C V R A .Ipfii  nlqi,vt  (upra,cx  grofiia  caulai  humori« 
bua  qui  ex  cibia^porcionalibua  gcneranf,pp  quod  opor^ 
tet  vt  talia  ab  eia  ;ffifiineai,&ab  ipOa  vfrofia.^o  fiat  iur 
ca  exigentis  humorn  peccancia.Deinde  inrua  & extra  vtaf 
carmlnanubui  vemoflcatrm.vt  ad  intra  rectpimdo  cali« 
da  aperiitua,  vc  femen  rutae,  femina  calida , femen  agni  ca** 
alta  de  qutbua  lupra  de  debiliiatecorum,  cx  fyru.dC‘ 
cotSiorabua  w altfa.  Ad  extra  cAfimiUa  ex  vnguemia,  em 
plaftrta  de  cymino,  anetho,  calamento  ficco,*mca  ficca/t 
hm6cJcem  cfifrruni  qmaxime  therms  naturaletdlCartm' 
ciakaex  rebua  appropriatta  iplam  ventofitatem  carmtnS 
cibua.l(em  rpongiae  infulae. 

De  dobre  renum»  Rubrica» 

D Olor  renum  efi  eontmtrifiiafenlacio  Irecomrar 
ria  (iibito  maicralitcr  impnmcce  caufeca . Cuma 
cau£iefi,autmalac6plexfo^ucroluno  cSttnoica' 
tia,aut  ucraqi  fimul.  Mala  aoe  c6plexjo,aut  efi  cabda,aoc 
frigida,!  qua  efi  fm  plurimo,  aui  ficca  raro , aiu  humida. 
Et  quslibM  lalia  efi,aut  cn  vitio  humona,aut  abfi^.  Item 
talia  aut  efi  talia  per  eflimcnniauic  per  colljgantxam!  etre 
brodiepatc,fionMcho,auc  rpleoc,auc  toti ua  communtette. 

Solutio  autena  c5cinuitati8,omifiia  caufia  pnmtciuia , fit 
coitacc  I lapide  in  eia  genito  • icem  ventofiure  extendente 
cobiorium,dlC  in  co  iicrcduccce  rolutfonem  c6tinuincta* 
V iriurqtaac  fimul  caula  efi  a^  in  cia^hufiumtdc  quo  rp&» 
iecapitulu.Itemrumqn<9  eorum  dolorum  caula  vtccra' 
ttoDeitneiarxtfirntc«.Iff&  vlumodebilitaa  eorum  ad 
quam  fequitur  nccefiarto  mala  complexio. 

C A V S jE  pnmKiua,vcftaumdiccfderegiminelS« 
feruauuo.  Ani,c6p6naba,malic6plexiocalida,auifri^ 
da  bepaita,aut  aberaua  membri  vctociua.  C6plexibnam 
C09  per  qua  bcibier  imbibunC  fejpetfiuiiatca.  C6iundla 
vero  roaUcoracdplexiocalida,autfrtgtda.Hab?t  renc^ 
vt  rupra,pani culum  vel  panniculoa'eoa  inuobirntea  fetit 
denfoa  eia  damca  finfum,  pp  quod  vemofitaa  inclula  noo 
porrna  frcdiier  exire  fortem  caulat  dolorem. 

6 I C N A demoftraftuadoloriatcaul  imlac6p!c« 
xt6e  cauiati  habeant  p ea  q di^  fiim  in  rubrica  pria  capTi 
tiuiua,(%cu  ibf.Ec  qn  dolor  efi  ad  intra  fi  locua  reno  dtgi« 
tia  clgK  no  dolec.Q.  fiefi  ad  extra  dolet,  &hoc efi  figou 
difiuufliuum  quando  dolor  efi  ad  intraaucadextra. 

Signalbroiuacotinuitactaquzcfi!  lapide hntur perca 
quz  przdi^a  liim  lupra  rubrica  decobea,  dCtu  ibi oino. 
Stgna  li  ab  viroty  fimul  etiS  figna  fimul  antea  cnmt. 
Signa  humotia  peccantia  habeant  per  figna  ipforum  % 
pe  ditfia  fiipra.  Vc  fi  cft  ! calido  femif  cabdcaain  loco  Ia# 
boni, vnna  tfn<fta,iLiuaiur  frigidia,&  ita  de  abja , vt  fupra 
decobca,&  in  pnncqMooperia  decta,&tu  ibt.  Similiter 
fi  friem  I caula  frigida  fenihur  frigidiua  in  loco , vrina  ad 
albedinem  declina  na,iuuari  I cabdia,lsdil  frtgidia,&  hu 
iufenodi,  vc  allegatia  locta. 

Stgna  ventofiiacia,  vt  ouia  dolor  non  efi  mSfiuus , fed 
deambutatiuua  labem  in  loco  renura,liccc  didhim  tic  fu  # 
pra  rubrica  de  colica,quia  dolor  renaba  efi  fixua,confidc# 
ra,ec  tu  ibi  olno.Ec  non  Ium  figna  lapidia.Et  dolor  efi  ex# 
tcfiuua,  Sc  abfqi  grauedinc  & minuitur  dolor  cS  vfrer  cft 
vacuua,vt  frjpra^l  qh  bona  fit  dfg6,&ideo  in  pacfiiibua 
dolore  tale  Czpe  cocinnuac  ,aut  augetur  dolor  pp  malam 
digSncm  Q efi  caula  vcnconiatia‘,  & hvc  bene  confideta* 
q^u  frepe  tn  pratfiica  habebta,&  hoc  cm  noiauit  Auic.  ' 
Signa  fi  frient  pp  coiutc  ab  alio  mebro  illud  denotac 
dtlpofitio  ilbua  mH>ri  ex  parte  c5p!extbnia  calids,  aut  firi 
gid«,aut  ex  matern  ad  coacranfinilk,vt  lupra.C  trea  quf 
lacbni  €0  c^oic  dfiigemer  fricito  inqutfinooem.  - x 

Prognofiica 


Traftatui.  VI. 

f KO  G N O S T I C A*Inmucnfbitt£ieticciir»f,' 
im  tinibiM  vero  4iflf)cOUcr,dl^€(f inUetcraiur  n6  facik  cura 
«irp|>cau&*anfgpaca9  loprioctpio  capTu  Ettn  libro  rpi 
ilrmtard.nephriiicoi  non  vidi  lanatoi  fupra.v.annot . Ec 
Aa*><|n  coannuauir  hic  dolor  dL  molitpIicaC  tfncm  hepar 
debiluai  9 ad  hydrope ficcam  {{ducu , maxtmc  qn  cft  vf 
aoliu^qi  0 humoralis  adaquoAm,  Si  qA  dolor  renum  per 
Vtinari  groflCam  lerminacur » Sc  pro  alijt  in  apho.  tnha. 

0ed  vidoaduerte  <p  pro  plena  nomia  Ugnoru  |etus  opor 
Kf  necdTirio  (c  recurrere  adea  quae  de  colica . icem  dolor 
6 perreueraueru  mmaiur  a^  m renibushmtrum. 

C V A A.Eiqahocaccideniedderaepeconcmgemtf' 
bus  muliii  u<r(uic^0crncns»4)  quo  maxk  foUtcieScur  me 
dia»hic  vero  ih3  nureris  R de  ems  cura  4)li«um  mc6acii» 
qmmnm*0l>u*P  recuperanda  Cinuaietn  cuiut  copara" 
iione  omnia  vt  lutum  exrtmSturJongua  Termo  luberinG 
po[ . Diuidam  iiaqi  eius  curam  in  regimen  pfr ruanuum. 
Bt  ^m  curatfuum  m td  quod  attendere  debet  medicus 
pore  adualts  doloric,dir tn  eum  quod  erit  ipe  quietia. 

P S E R V ATIO  Duidaturinrtgulaiione 
Icxrcrn  non  naturalium.^  in  regimen  medidnalc.  Et  in* 
choani  ab  aereq  male  p medicinis  rc<ftificari,haberiqipo 
teli  ad  nutu>rckramq«  melior, quisue  deterior.  Aer  eli< 
fatur  in  Tuis  qualitatibus  nonexccdenj,sd  quem  radi)  Ib' 
lares  rpirtutalitcr  onentales  perueoire  polUim , & H dedi' ' 
nare  debuerit  declinetur  ad  cdtrarium  cauTx  qus  cogno^ 
fcitur  elte  Tadiua  dotoris,caueac  ab  aere  ncbuloTo,  turbi<' 
do, gtoHb  oppilationem  inducereaptoi  pp  q^aer  paludo’ 
Ius  malus,  SC  qui  eR  vbi  coiugtT  mare  cu  aquu  duictbus* 
Iie  aer  v^coTus,indufus,obumbroru8  malus.  Item  fiip  om 
niaTrigiinatentpedit  euuet  maxime  et  ii  CauC*  ruent 
Eigtda.q»  n calida fcexcedenmocebtt.  Expartecibift 
potus, 5: aliorum  in  generali  euiiec  ola  qujcump  renet  dex 
bilium, dToppiUt,*  apta  fum  lap’ 3ern,&  arenulam , aut 
malS  eit  cdpiexionem  mducersi vt  &im ex  parte  cibi.ciba 
ria  multae  caUdttattt,mult'x  Trfgidifaiit,vilcofi,  dur»  dt ' 
feftioms.&oppiUttua.  NS  calida  Tunt  cSag^.ei  viTcoTa, 
groitii,caub  matertalis  lapidiiTadlfua.Ei  ad  Tpilia  veniet 
cuuetttur  paois  t2ymut,non  bene  codhis,r^.i  bene  fwm? 
uuts,pa(ltlicu omnuuL<ac,dc  quo  fiipra in  Hne  de  debili' 
nte  renum.Cal^  omnis  qutcuixp  0i, carnes  grofBc,bo<' 

irinae, porctaz,agmnar, (alti*.  Auet  paluftres  anldes,ana ' 

tet  qualiuiisarictinae  amiquf  ,iunuret,  cutei  animalium» 
cercbraeorum&hra6i  maxime  vniuerlalia  duoprima. 
Pifees  maxime  anguillx,tinc(  paludis.  Item  cdchilia.can 
cri>aromatica  calida  multum, alba  ouorum,  oua  durafreV 
n.Iicm  legumina  omnia, de  brodio  aut< cicent  Tecusdl. 
Item  gdadorcfa,acrumina.Guiiri  olera  omnia  pterfi  tllz 
de  qutbut  Itaum  m conueniennbut,<S;  0 caulis  non  nuda 
tur,tai»en  brodio  eius  qnqi  vei  poterri.FrudusTrigidi  Sc 
huinidi  Tunc  nociui  pr;ccr  filos  ^quibus  ilatim.  Ex  po' 
cibus  vinum  euirtnir  groiIum,turbidum,  nigrum  multtt> 
vt  gropellum  dulce,multumfumorum»&omne  qdcutKp 
Idigeftibile.Proptcr  quod  Tcito  q»,  vt  Tupra,euiure  deber 
fic  lUud  quod  p5i  efle  cauia  fndige0iontt,ut  pponere  grof 
fum  fub(ili>n5  interponere  i^pus  debii  A inter  vnam  ciba 
rione<&altam,&  0c  dcatfjscau0s.Br  nota  hic  cp  ftri^cu' 
ra  lumborum  e(l  impediet  digAncm,  «STcIa^tit  renum, 
Vt  infra  de  a^terenum.Item  aqua  turbida , acetum , acc' 
sola  Si  hradf.  Abftincat  I (bmno  Tuperfiuo,Cn3  de  eo  Ca* 
pra.i  f.cap.de  naufrauua  btieuteabeoTuper  ctbu  tmmc' 
diate  iadca)^diurno  ab  eo  fup  renet  de  quo  tirfira  de* 

lapide  renum  non  capite  deprcllb.  Nonexcrcncrur  poft 
«ctbum  immediate, nec  eo  baloceturtfpore.Iteabfrineac^ 
ieuattone  ponderum  grauium.  Pugtat  repletionem  om* 
sicno.  Teneae  ventrem  c6cimie  lubricum  arre, vel  naiura. 
Abfrineat  Icoitu,  &T|>ecia!iier(uper  abumfodo  unquS 
ab  mimico»  Buiieciram,tnfttriam/iaam,&haid4ac/ 
pidauiavitmu  Viniwm.o»cxteriistiMwluic^cuailor« 


Cap.  XVIII. 

bsetimmcelliecRfubftaficiaaicfrodillbUii  quiamm# 
tertorum . lil  et  omnia  qu«  rcoea  debilitam,lbpni  de  de» 
bt litate  eorum  Si  lu  ibi. 

Buiuodiiua<|i(uppofiuicdreqiKrweft  ponere  qturto 
regimine  pfrruatiuo  Eint  conuentmiia,&  hac  qdem  lcuf« 
ter  aperu erunt condderamieaquz  poAtafum  eligendo 
contraria hit.  EUgauirita<pacriemperatua,cUrut,vcfip 
pra,pedttcalidotteneartuxtaeaafentumcauif,  vt  fupra» 
Eligatur  pantr  de  (imila  frrmemacut,parum  filitus,  bc' 
ne  codhif  ,cx  bono  frum?io,rpongioriit,&  H frient  aliquae 
bter  frirfriraceut  melior,quo  vu  non  debet  eo  um  duro ^ 
Ao.  Caroibusvuturiempcratts,vtlupcr.s.tra(fL&lau 
dabiiibus.vc  frim  pullin^,  perdicit  Si  huiu(hK>di.Iiem  c6' 
ueruunt  Si  Iqsort nz  touenet.  Item  Si  columborum  luuc# 
num,df  Ccito  ryUiefrrcf  domcfttcis  &im  melioret , quia 
Tunt  paucarum  Tupcrfluicatum  Si  minus  viCcola , Si  vob'- 
tiUa  meliora  pcdicStibus,tnter  qux  maxime  laudatur  cau' 
da  tremula  de  quo  infra.Icem  renet  leporum,&  pulli  cora 
cxiccatorum,qup  carnes  debem  eile  bene  przparatf  ,dIco> 
^TezA  bene  mafticaiz , Si  conuenientiorct  Tum  elixz 
aiiatz  Tum  meliores  frixit,  ideo  i fruus  ie  abAineat  pa' 
Itent.  PiTcibus  oon  viatur, (ed  fi  vei  voluerit  fim  petrofi 
deaquis  mudis  luctj, terna (i>irur(,  Si  ex  marims  parui  lau . 
datt,&  non  mages  ih  vino  codli,  aqua,  Si  pauco  aceto  ca 
Toeiiiculo,amlb,velaliquo  hutuTroodi,vr  docebit  diTponl  > 
quodtp  (iiperaddere  debes,  vt  Tupra , Si  infra  (ubTcripiis, 
Si  Tcribcndis.  Ex  frudribus  Tum  vua  ^ne  matura,pafiu' 
la,pruniauguAana  przcipue  bene  matura,  mata  granai> 
iamuza,cerala, pepones  cumzuccharo  come cum 
fuit  feminibus, ficus  humidz,ficcz,amygdalz,aue)lanp, 
phi(hct,ptncoli,oUuz conditz,pyra,  & poma  non  Tunc 
oonuenicntia,vcTupra,dequtbustamen  decoC)ts  veipo»' 
tefi,in  modica  tamen  quamicate  Si  raro.  Ex  herbis  Tpi» 
tuchu, binis, endiuia, laquea, metcurialis,rparaguf,bra' 
Tcus,<&  lupulus,fr)iia  vriicx/.cnera  vri  ica , Si  vTus  cerme^ 
Aioniteius  cAcx  przTeruamibusab  arenula,  Sc  hic  nota, 
quiaeAdeexperinsentts  Auenzoar,  Taturegca,brodruai 
caulium , cicerum  rub.  brodium  fr fidorum , peiroTelti' 
nus,farniculut,borago,rapz,lac,Tcminum  communium, 
panata  cum  his,napone«,pafrinaca,crcror»et,n  hnri>r.  V# 
num  fit  clarum, Tubule, paociferum,non  dulce  multum, al 
bum,fiue  goret  um,vcl  aurclium, Ted  mebus  album , & fit 
dtbitacommixtioerttsanrecibum,  momam  multum  ta  • 
cicad  debnamdtgtAionem  quz  multum  eAconfideran' 
da  in  cafu,dli  de  lapidc^Mam  Sera.de  proprietate  malz  di 
geAionif  cAaitrahere  hanc  zgmudmem.  Aromaiibut 
vti  poteA,frd  nota  tp  Tumme  veredum  eft  aromatica  dni 
rerica  commilcerccum  abis, quoniam  fic  trahunt  eotad 
renes, & inducitur  opptlario  in  frnurumifim  tta^  aroma^ 
tica  conTbriantta  Aomachum  Si  non  diuretica,dr  qutbua 
infra.  Bchicaduerteeiiam  pro  lequentibus  nimium 
diuretica,&nimium  Aypiica  funceuitanda.Nam  alia  ni 
CBSsapertendo,ac  conducendo  nocent ,alia  proh&cndo,r 
in  loco  retinendo  oppilationem  caulamta.  Extrcriiu» 
conuenn  temperatum  ante  cibf  aiTump<ronc,&  non  pofl 
Ciltem  immediate  6idbim,vc  Tupra , (fo  dcbitiraie  eorum ' 
Dormiat  capite  eleuato,&  non  luper  renes,  licet  Auicf 
dicat  decora  Upidis  renum:D<Nmtre  fiiper  dorfum  eA  c 
citquf  lapidi  c6frrunt,&cu  tbuAbAtnear,vtpoteft  Idi 
turno,  potius  dormiat  de  mine  ad  bbitum.  Vemrisbe- 
neficium  procuretur  omni  dte  A id  fieri  potcA  natura,  aut 
arte  cum  Tuppofitorso,auc  coemate  interdum  ex  rcbua  dris 
rcticit  cfruenientibaf . Et  i coitu  Tuper  cdmin  6»Ao  ab  Ai 
ncit,dTfitpTo  vtitur  vtatur  expulfit  Eiperfluiutibuspri' 
mz  digeAionis,&  (ecundz,ita  fiac  poA  primam  digt' 
Aionem Calcem.  Gaudeataclpterur,dkabira,tnAsca,& 
hendi  malit  animi  acadennbus  abAineat. 

EXPEDITO  regimine  przTrruafiuo  m (tfrut' 
ia  z5  cBtttnl6uM0frquli  cA  vi  ponti  cdfimrle  regim^ 

medfciaz 


1 


Dc  xgriaid.Knuin. 


■K^’c#ra,quodtetribatconflft^rtb(i«.pnflM  cftdtgc' 
ftio^cuo  vf»4ccada  cft  eoo  pwnaiUrtt*ccrttt  cft  coiere 
lucio  rena  tn&iocrafaueca  tali  apertione  vc  toeiio5 
occidat  oppdatio,autaljqd  ak  qd  rcoibut  noceat* 

Pnina  expeditur  Cadendo  btiiiianDO*C  tempore  verte 
quia  in  prindpio.di  io  priodpib  autuni  digeilionei  .ppor 
CMmaiaehumonbtttfitbbrmacaufiKaotccedctie  exdien* 
nbua  ex  fy*agtttuif,dgeuacuanoPce  quai  digeftuia  • dC  ape 
ritiua  habita  Amc  fiipra  quano  trac.  ^ fii&cut  vmca  pro 
tpe  luo,fed  fexto  benedidta  eftiblutiod  proprnad  boc* 
& fimiliter cafia  eft  medadfarcnality&clydcriactua 
cx  rcnahbut  medicinit  emderunt  vald^ 

Secunda  completur co  particubribue  btuduii  adhoc 
btt  aut  kmel  in  mcnle  betendo  eas  vt  videbitur  expedire 
cx  pane  habitudinis^  Giperfluiota  multiplicationis  > vt 
cum  piiubsad  hoc  vtluntpilul«c6iiK^exrpebutbeiie« 
didis  addito  duplo  aloes^aut  cum  (bhitiuo  alio  rdpicten ' 
cthumoretn  cum  quo  cdcniiccamur  diuretica  qus  vtde« 
buntur  expedire  ^m  exigentiam  caufie  JEt  iuxea  hos  duos 
iMxa  qi  aliquando  conbrt  phlebotomia  maxime  corpore 
etiftente  pUthoricOyaut  languineodc  balUica  dextra,  pro « 
pter  quod  cdildcra.  Vnde  Mundmus  optima  eftin  vtratp 
caub  qf  fingulis  mcniibus  iteretur  phlebotomia  iapheoai 
io  conucnienti  state  luns* 

1'citta perficitur  pnmocum  deriuamtbuiad  contra^ 
rtum  vt  eft  vomitus  bdius  pofi  cibum,  vt  fupra  dc  vomi 
Cunbbcilicerficrip5c»&hocfin]Kl  inmenle.  Secundo 
per  ea  qus  ad  extra  dCad  intra  adminiihanC  ex  vngisotti 
ccrotarifs^kdhonibus , potibus  ex  fy.  dc  alijt  ofiertndo 
modovou/iiodoalfudneexaliueCadhone  vnaistm  natu 
ta  eorum  oonpatianir.  BcvitecoptofiorcmbciamaU* 
qua  ponam  exempla*  vofi  conlcruant  j quia  cdcempmne» 
X vias  apertas  retinens  fit  ex  diureticis  iiipni  nominans* 
Vt  verbi  gfa*q.lparagotum»  lupuloro  ,graimnu,  bxilra# 
gbctgai  yophyliais,(erpiUi»&  hmdi  ad  libitum  di  conde 
exniem  quS  ponas  io  vak  mufti^ue  vini  noui)dC  obtura# 
IO  bene  yafe  permittatur  bullire  donec  cbrcat»&:dcbcm 
cik  dc  vilis  albb  non|bdftibut  vinum  dulce»  & iis  itun# 
tustjb  vas  fit  iorteex  o!  (ua  partc»qub  incbuUitioDe  od  I9 
bendo  rcfpiraculum  firangcrciur  Imiter, (Uper  fotam< 
uafit  obeufum  fii  lignum  Corte  quod  adh(rcat  trabi  aut  ali 


cuitabin  vulgari  enim  nofiro^grcrpta*p5tcmmiioc 
calidti 


vinum’6cri  cimdtus  di  minus  calidum  tone  dC  minus  Cor# 
levcexigit  dirpofitiodr  quo  bene  potetur  circa*§.ttq.iS:^ 
mclin  hebdomada  teiunofioaiacbodte.vt  liqua  tn  cano 
fiibiu^  bis  fi  videbitur  expedire.  Et  ex  etfdem  rebosed 
6»  p5(  (y*&  cx  eodem  fieri  ckduarturo  dc  hmdi.afiqn>cn 
do vtdcvfooa^cfi.nShocordtoarc videtur  fijpcrfiuu, 
qm  oportet  bocbccre  ^ exigentbm  cauis.  Laudatur 
Vfitack^uarfj  ducis  luftini  liioiripon  cum  modico  vini^ 
dc  de  vino  diifium  cft  fis  memor  nimius  vfitt  diuretico 
tum  renes  debiluat«df  ideo  modera  vnguenta  dc  ala  ordi 
navtcaubexigic>deq(iibustdpkiiumiuprsd;inba*  8a 
ctsbAum  icaqr  putabo  fi  dc  his  q<bm  qus  aliquabeet  ma 
yam  & ptoptietaie  hoc  agunt  abquid  dtxero»qus 
amhocBaum^.pprtetateio  omnicauTa  valere  videmul 
licet  magis  io  voa  ^ io  alb  qnqi  conbrant*nam  taodi  06 
ddenreoportctltnoiiimqkfiUiuttm  occult^m^  nuni# 
ftfiancgUgacur.  Laudantur  boc  loco  uocbtkidc  (angui 
nebircidcquibuaadprs&mpaucadeeit,*in(raad  pim 
in  dc  bigtobus  lapidem  nutriatur  hircus  cx  berbss  diutc 
tteb  longo  cempo»»&  fit  annorum  qatuor*'&  quididi « 
cum  (p  debet  c&iaoeoia  di  nutriri  conctiaiehit  diuretids 
vAfttdaonosquatuor^cfictmelioc^baberiacfien  poT 
fooff  continue  cxoctmur.dcinde  decoletur  dC  aedptator 
Cinguis  mediu^  prtausidi  vltimus^qcsatitr.dlCcxscce 
luf  in  vmbra^  vfiii  renuet  ur»&  fiam  uocfaild » & vut 
vno  eorfi  in  h^domadacp  vino  diurerioo>vcl  decolo» 

ocfiocuoid^acfiiar*  /Utd»uibcouasvfiMWino^ 


dico  cionamornoaccipcendo  dcQ  limpfdiifima.f.f.vi9 
ad*5.j.fn  aurora  bis  m oiefi(e»vel  (cmel  vt  videbitur  expc 
dire , fi  pUeet  addito  modico  zueebari.  Ad  idem  valet 
vius  amygdalarum  mnndataru  i cortice  fuo»&con6c(fca# 
rum  vna  (bU  coopertura  xucchari  aedpiendo  dc  cb  (ex  49 
vice  ^ne  mafticando  inauronMlct^  ^inde  ieiunus  ho« 
ris  quatuor.  Idemdc  b>ruus  operamur  medulls  o(Tium 
cerarum  conle^  obreruSdo  vt  de  amygdalis  didum 
c^  liem  guramidus  dCbrcuiier  vAis  moderatus  diure# 
ticoq  aliquorum  debilium  aut  fiutiu  vt  cl  exigit  b<fhisin 
tTponbus  aberatiuis  cum  canonibus. vt  hic  dc  Aipra  eft  p 
kruatiuus  i dolore  renum. vnde  dC  vfus  aqus  Tpagorum» 
brodq  cicerum  rtudecodiorum  cum  kmt^us»  ac  udid 
bus  aperitiuis»&  edpooe  ex  bts  vt  expediraent  <Si  (urame 
laudalaquadtfitUatsbatscxtremitatum  vities  ca  tiqiura 
tiaaccipsndodeea  vfqi  ad.l.iiq.bis  mmcnlc  inaucora» 
utlupra&cftdeexpemixmuAuenzoar.  Po(irtmora' 
lotpappofiiiocauteri)  (iib  renibus  quod  comtmie  aperta 
remanens  teneri  debet  eft  ex  optimis  rebus  in  prsirrua/. 
tionc  eorum  lidolorc,dc  qua  prslduaitonc  hsc  ficdtcca 
(iifficianc.  dC  tu  confi  dera. 

C V R A autem  dolorum  renu  diuidaf  io  curam  qus 
debetur  tempore  quietis  eam  qus  Henda  ex  tempore 
aduabs  paroxy  froiffiue  doloris. 

C V R A tempore  quictis.Ordinetur  dista  ut  dicluoa 
eft  abfttneiidol(ooccmtbus.Et  vtaiur  luuantibus.Bc  deio 
de  digeratur  matrru‘&  euacuctur  vt  decebit  renibus. 

Q^rto  applicenl  ad  extra  qus  Aint  necellana  caltda*auc 
bigida  cdioriama  cos  cx  his  qus  kt  ipta  (um  (upra  dc  dc* 
biUuie  tpforum»&  ad  tntra  confimilticr  cooutmentia  ad# 
mtmftrcniur  ex  podiis  allegata  rubrica.dk  tu  ibi* 

C V R ACumoccurrerisdoloriactuabd^ibrtt.pri# 
ma  imencto  debet  efiectus  mitigatio,  fecunda  caurpcius 
remotio  vt  trxic  vera  conftquatur  cura.Nam  per  primam 
cun  fiet  medoft.  Tertia  cdpkxibnis  trapreits  rcfolutio* 
dc  didhim  eft  forti, qm  vehemA  dolor  facit  peruenere  cu 
nm  rdnalem.  vt  Tupra  in  priocipto  operit.  Vihle  Aui.luc 
cnnqi  dolor  fii  vchcmens»tfic  fiipercft  cibi  vti  as  qup  fune 
ficut  phtlonium  dc  quo  inba^trochtld  ftcilx,<SC  qup  tra 
miu  ilio  procedunt  donec  (edetur  dolor»  cuius  contrard 
operantur  quidam ftattm  cum cuscuaiiuis  proctdemes  cx 
quibus  accidit  fluxus  nous  matats  ad  locum  doloris»  dC 
(icaugctur  vt  (jEpein  meo  tempore  vidi,&  hicicico  qubd 
abft mere  k cibo»  dC  exercitio  vrt  quia  ambulat  tone  vt  plu 
rimum  eft  magni  muamemi.dicovtplurmiuin  quoiuam 
caufii  quandocgcle  calida*d^  tu  confidera» 

PRIMA  tiaqi  itentto  perfici  debet  primo  cum  ano 
dtmf^  fic  quando  lUa  non  coo(eruQr»cumittrcoticis,reu 
opiauuis.  Anodinaautcmduitquscomplexiooemeogt  . 
dc  caliditatcm  cmifortans  naturale  dC  ipdus  prohibent  re  * 
fiaiuuonem»&(uncqusprimnfK>ncxcfduof  gradumlai* 
tem  muldi»vi  camomtlla>aKlilocum,aiihea»tnethum»  (c« 
menlim»fiQenugr{cuffl.pingticdo  gaUtns,crocus»&  limdi 
vt  quarto  crac.qus  quidem  per  iruui  aut  per  extra  diuer# 
fis  allicantur  ingcnrjsvtcxcmplificatur.Echsc  applica 
ri  d^nc  dtucrdmodci^m  diucriat  dolorum  caufts . nam 
fi  ex  mala  vemum  complexione  calida  com  frigidis,  fi  cx 
kigidacacalidis,adhocvbi6icru  mala  complexiodm' 
plex.  fi  (isertt  caula  dolorsiblutto  cottnuatsts  fteua 

erit,quu  egcbtmusc6glutinScibus,c5(biidarutbus,dl^  ma 
di^ntibus,fifueriitbivlcustncarn2tibus&bmd(* 
fi  fisrit  matata  cn  mala  cOpkxione  indigebimus  euacua# 
cibus  materiam  cdiuiKftam*  Itero  di  qfiqi  matertam  ante# 
cedemf  betendo  phlebotomis  Squa  ooomiUtincipnin^' 
vc infra  dc  ca,aur  admtmftnndo  ii^uttuum,^ibus  oibua 
mddis  dolor  (cdabtiur  fiue  mitigabicur.C^  fi  fiicrit  ex  ve 
tofitate.  Ingtma  aut2  diuerfii  fiint.  (omcntatio.inumfho, 
emplaftrano.balncd,vcDCo(s,cly  fter;  Pocus,  ^(ftuano^ 
bai5i*de quibus omiubuscaniplifica^iii*  Clyftaail 
' hoc 


Traftatus.  VI.’ 

Iioono  jimim.i|i.Aorum  camboBillzi  aeUoritna^M*  f • 
femen  tim  foenugrz^na.M.M^^^^*  f .vio.M.  f. pingue 
dints  g3UirMB.|.).olef  «neihmt  ro.camomillz.ana.f.i.  vk4 
mo  addamur  %mel!a  duo  ouoru  recemtum.  Aliud  ad  tde 
ip,oleorum  camoniiUp^nechi  ro4ma.5.n*butyrt.5>|.T  jno 
guedinie  gallinz.|.^croct^ «.imponamur  non  muku  ca 
lida.  I cem  quidam  maif mc  cau&  exnce  calida  impommc ; 
ca  a^u  frigida,  vt  infra  deapoftemate  calido  rcnum^  n6 . 
cft  rea  longinqua  lirdne.  Cuidam  relptciemea  ctadcau' 
0im  addunt  benedi<^S,aut  callarn»  aut  aliquod  tale  re^*. 
cien«,&  euacuai»  maicriam.Sed  vbi  ^ritur  mitigatio  per 
anodina  non  debet  poni  fal>vtdiuttutm  corpore  reou' 
neam.  Q^iidam  ex  d)lo  butyro,&  oleo  camomiIlino»ro. 
dC  vitello  oui  operamur.  Sed  Inceft  diligenter  aduenen^ 
dum  (1  caufeell  Frigida  ventoOiyauc  non.iuxca  quz  opor^ 
tet  medicum  cu  anodinia  addere  quz  cale&cium , infrigi' 
dam.aut  refoluum  Sc  hm5f.  Nonnulli  vero  ftStc  Forti  do 
lore  vtunF  clyllerex  duiretictaEiiflo  imponendo  euacua* 
liua  approprutalirenibua  craheatia.vtiuQtbcocduru 
hm5f.<&  cene  laudo  plus  illos  qui  iimulet  femel  intcmio  > 
nem  hntad  mitigationem  doloria,&adcuacuationc  cau' 
fxciua,qfi.Ce(lcuiii  materia.  Cermiibnua  vna  Faciebat 
decodlione,d(  pro  cly  Flere,  A?  p fometatione  calem,  ff..  pa 
rietari*.M.in.fenationum.M.p.pulegq,calamenti,  came 
dreos,camcpiceoa,k>ln.ana.M.i.r41oraca0omilIz,meli 
lo(i,anethi.ana.M.f.radicumalthrp,Fioenkuli,ap[i,  pmo» 
fellini,rparagi,brurcf.ana.M.l.  feminum  ani  (i,i«nicvlr, 
carui,ameoa.daucf,carui,fe.lini , fesnugraecr.  ana.;.« . fiat 
decorio  de  qua  ^o  enemace.9>lib.).calTt;.|.  r.benedi^ 
$.).zuccha.ru.$.«.croa.9.j.oteorumcamomillx,iiliord 
aLaiu.|.q-felia  cdia.5.uj.  vitella  ouorum  oumero.iil.  3C  ex 
hac  eadem  cum  rpongqa  aut  petqa  laneas  duplicatis  quan . 
do  rpongi^Chabcri  non  pnt,6at  Fomemacio  quz  ponatur 
feipcr  locum  doloris.A:  non  permittat  rrfrigerceir  fed  Fk*' 
pe  reiteretur .«Sf  %'alet  maxime  cauFa  exnce  vetola.dr  pona^ 
cur  it  anre  ventrem  amertorem.  liem  SC  cFl  Fingulare  Sc 
cene  menti  maxime  remittit  dolorem  veQca  plena  oleo  ca 
ltdo,&  dc  retenta  fuper  renes,d^  reiieraia  ame^  frigefcari 
fed  tn  hoc  bene  cAddera  d fe.adtFl,aut  non , qm  oponcr  le 
moderare  hic.  Item  d caufe  dc  calida,auc  non , ideo  non 
podiinc  dc  medicamina  ad  complementa  res  dercribs  mli 
przfuppodto  ca&i  in  terminis.6c  ex  eifdem  rebus  deri  po 
ceft  balneum  quo  nihil  melius  mitigando  dolorem, vt  di' 
cecur  quod  operant  immediate.  Clyiler  ex  oleo  ruoceo 
cum  maluatico  in  omni  dolore  renum  ,!&  feequemeriuC' 
ceFTityfed  non  cFl  femper  canonici!.  Sc  ideo  conddera  caiu 
lam.  Vnguha  dant  ex  oleo  de  fcorpionibus  dmpkci,aue 
deferipeione  Med.A^  valet  li  propneaic.  Item  ex  eo  cum 
oleo  camomillino,  anethi, 'blioru  al..de  d>ica  ca  cinnamo 
mo.milco  FbUs,piretro,peonui,dl(hmfii  renalibus  calidis 
aut  Frigidis  vc  exigit  difpodtio,  ppeer  quod  conddrnicu 
modico  aceti,&  cera.&  ex  praeduAis  rebus, quta  herbis,nr 
sHcibus^  alqs  anodmts,&  oleis  didlts,  & croco  condeex 
tmpUFlrum  cum  6mna  femimtm  lini.  Et  nota  radsx  pa 
ftmachz  multum  laudaF.Balneum  dsquo  Aui.hic.&tinp 
vehementer  conferunt  ei  qh  decoquuntur  in  eis  imditinse< 
knicnne3c  fedattuz  dolorum  9m  tp  diximus  in  capholis. 
fiiit,cddmtliier  multum  budStur  indolore  colico  de  qua 
fiipra&cuibi.datex  rebus  taradi^bsinde  clyfecrc&ib 
mento  addedoexanodims  numeratis^  feigida  alia  d op9’ 
crumucaiio  cauFzinquo  balneo  fedeai  vr<y‘adextremia 
cem  codarum  mcndoFMa,ftet(g  in  eo  Tpatio  quanse  borp> 
vel  circa.A(non  di  multum  calidum  feddcui  tepidum, nc 
cx  fudore  multo  relbluacur,&  connnuc  per  alam  aquS  re« 
cenam  igni  in  fta  c6fenietur  tempcric.Caaucero  egredies 
balneum  da  patienti  per  os  aliquid  ex  mitigantibus  dolo'* 
csm,aui  ex  speriiuiis  didis  calidis  aut  frigidis,  vt  fune  iro 
^ifei  de  alchedicf^  &hmdi.vt  ipla  exigit  dirpodtto.vn 


Cap.  XVIII. 

aqua  lupu  lorum  tn  caufe  frigida  • Stmtistdr  fufiiiwo  cum 
vtfio  decodionts  mila  fi>lit,aut  fax^gts,dc  daiilucr  va 
lem  diuretica  dara  fupra  in  ^ruatiooe.  Sed hic  non  Aui» 
htc  inquu.veiihn  vti  feminibus.Ccalidis  cum  dolor  eft  tii 
morofimppeer  illud  mod accidit  St  defe^u.quapropm 
oontweadminiflrancQidpracceFlericeao.namqn  oppila 
tioeFl  fortis  valde  Sc  maiena  muka  cac  csmorolum  u pau 
ca  Qonfic,  dc  ideo  aducrce  • confrrum  etiam  hic  tn’  balneo 
cxhtbm.  Icem  d nS  porut  in  balneo  da  hoc  primo.deindc 
£ac  fomentationea  vt  ipias  cittus  dcfcendai  ad  renes,fed  ho 
numbus  pmme  enema  et  euacuatiuum,poFlcxtiu  ade  eiua 
ledus  ingredatuc,^  dp5t  dormiat  ad  libtiu.  Itemcon* 
Ferum  vemode  abfep  icand.ipFmappJicandoetia  furfijm 
deordim  diueriendo.Icem  conferat  d fuper otticis  ponun 
tur  qnq|i  cum  rcarificatiooe.vt  tnfra . Item  vt  infra  tn  doe 
Riibncz  dc  apoFlcmaic  eord,qn  pa  bxc  fedantta  non  re* 
mouetuc  dolor, tunc  efe  Flgmim  tp  cauCi  cFl  calidi,  SC  ma* 
xtme  Fanguina  vt  Gemi. & ideo  fummecofen  pMeboco' 
mia,i^  IU  recurre  illic.  Dc  potu  am  didum  cFl^audatur 
beihonica  cu  vioo  pona.  v t.$.i.  5 . vdp  ad  duas  cum  uino 
codo.Itero.ip.bethom'cx.5.ttt).piperagra.  t*.  vini  anci ^ 
quf.r.i.bullam,Ai  de  hac  deco^one  detur  cyatus  medn^ 
calidus.  Cofert  dmiliier  ry.diurericus,vc  dc  Fiicados  ca 
feminibus  Frigida  de  radicibus.  Deeieduarqsliiompds 
&alu  vt  fupra  Sc  philonium  dc  quo  lladro,ad  idem  aiha 
naFia  dercriptio.MaMccmvcfupra  tnphers.Gal.quzoia 
demur  cum  comieniena  doFi  cum  vino  am  aqua,Vt  odgtc 
difpoil5ioinextcubaioei,autame  applicationem 
rum.vt didum eFl*  ^dconcingac  doloteme/rcvche* 
memj.quU  d vmucem  multu  «pFlernac  cxpomcGruLcuc 
oportet  incipere  h narcoc:ris,&eius  vtidonec  dolor  alia 
qualiier  fedabitur,&  etiam  fequi  cumaoodinii  vc  feripca 
eO:,d^hoc  f <p  voluit  Aui.dum  mgt  htexutp  dolor  dcw 

hcmcns.tuncfupereft  tibi  vcienquz  (iintdciic  (^iilooio/ 

vrfupra.fed  fubdit  parum  pofe  Aui.Af  Fhidrmei  abihaS 
doh  tarcocicu  cfesmgu  neccnartum.su  mqi  coddera,  6c 
relege  quz  de  narcoiids  didafSt  fiipra  dc  tcnefmo , d£«le 
dolore  colico.Eraducrtecp  dirplexeft  philomum,  pccildi 
quod  magis  valet  dslori  complicato  ca  Auxu  venrrtt,& 
rtKMnii  quod  magis  confert  dolore  cxfiie  ctHn  fey  petem' 
revScris.vrru^tn  narcocKU  datur  vHpad.^.l.  cum  vino 
fir^Ii  poiemi  quod  oportebit  cominuare  vr  fupra  d do« 
lor  non  celTaueric . Alia  narconca  quxre  allegato  ioco.vr 
Aipra  quarto  trac.Iiftnmcmatibus  ponatur  idquamas») 
cortex  mSdtagerf  papaucmalauc  rag.oemipha.et  holos. 
Item  ruppodcoraopian,vtdeccnc(mo.df  uibi.  *!•** 
Q.  V O O S I O O 1/0  R fuericparuusdaottndu 
ctasmcipecum  hra  quz  fecundam  perAdunt  cmeouoneni 
quzcfl  euacuaiio.Ahoc  melius  ac  catos  completur  per 
iubmiilif^pcrftiperiusexhibiu.  Exfiibmdfrsairboni 
fejA  cnemaa.  vt.ip.meccuralttyparictanz,  ficlz,  maluZr 
vio.laxiFragiz*milcrroUs,racz,florumcarooiniilz,mcli« 
loti,anethi,dauci,caruiwcanami,  d^dcdoaliis . ACeirolcsi 
didis  cum  bcnedida.Ar  cada,aucch.ru.bc  clyferr  ad  cau 
fee EiqmfuppoFuorisFbieoliyriapmpara 
hincdeeumhilquzexeirdcmconAccrcpoces.  Per 
cius  datur  benedida  vt  fapra  cana,elcduariura  mdumxt 
«ftCcriutiuum  ^ ^iprtum  ^pb.cum  aquis  dhircticcs.ut  dj 
pratn^suabonc.  lccmconfrrivomsius,Aimuhulau<« 
datur  in  horadoloris  diucneiidoJ‘.di  caufem  amecrdcnri 
cua^uado  matenam  H coruundam  cdmoucf » SC  maxtnic 
d fucru  lapis,au(  aranda, & iphim  de  loco  tlrqtsaliter  ftpz 
rar,qtnre  Sc  dolor  maigauir.Iiem  hoc  callt  fuiamc  lauda 
Qir  pfalebotoima,tnaxiincsgro  luucne/bfrnguraro  cxtfr^ 
te,'^plethonco  de  vena  hafihca,def  nde  dc  fephena  exte« 
norimam  uitcnor  magis  veAam , ddmacricrm  refpfcu» 
dicidadem  parce  sc  quidam  mapione  abipfii  phfrhM* 
mia fdobrefocnvcptfltonaruisidlCcredocp  reda dt  ops 


4i  hmhtuf  liidtt^onNtidaiuni  cuw  vmocalido^auLai  wti>ikqmifdicuthonoc»ai  fabitunfoiil^ymvbs 
■ • apfa 


PhiV 

niu 

plex. 


L)eargricud,rtnufR.  . xjz 


, qua  putant  ftt  tuucnit  »{bria » robuftut»- 
plcthoticuf^im  &ngumcut.&  hmdi»Nani  multitm  thucr/ 
IU  de  cauraancecedcmi.& debet  rettmrtfllponibikcftuc 
primo  de  ^(Uica.recundo  de  kpheiu  ejuerioneturdem  U 
lertf . (ed  de  hoc  mhra. 

Iiemhsnctncenc^onempfiaunc.puoointa»  remoufta 
oppiljtioiieni,d£conducccNfamateriamoppibiK(  ad  cm' 
ua  qux  .pjocamta  debent  dari  calida,aui  bigida,cabdib« 
ra,auc  btgidtora  vc  ipfa  exigit  dirpo(7cfo,&  de  hit  cxepltS 
catum  cft  de  potu  de  elcifluarijt  &c.  Sed  vt  te  coptofiim 
fiictam  htc  ponam  unum  ex  ry.cxpiti ad  hoc,(ed  lu  primo 
conlldera  t^e  ucrba  Aut.hic  inquit . Veraun  reminibua 
cum  dolor  eft  cimorofui  eil  uerbum  hoc  replicatum  et 
bonum.nam  non  debent  adminiilrarinili  priut  btfbcua 
ciiaeione,& non  dubitando  de  materia  qusilc  in  hepate» 
oarn  multa  ibi  exiftfte  maceria  periculum  elln  futun  apo 
ftccnatia»am  macens oppilationtt.  Sy.expertut.ip.  capil 
lia  vc.buglonra,lenaiionum.fcolo.(ilip{dube,camedreo«, 
cainepicheot»acori,rcari3ls,radtcura  cicoreae , htpacicar. 
ana.M.j.radictthxniculi»  Ib^ragi»  brurci.atB.5.j.  corcicit 
radiciccelti.5.iti.polypodn.f.iin.cfmtnr,Rxnicuti,ameot 
fifrkof,aniomi, dauci, le.apn,allart,  nenuiarit,epitimf,lo' 
laorum  iens.zinz.ana.l.  f .liquiriiis,vio.foliorum  bora* 
^nia>  paflfuiard  enucleatarum.  ana.^.).prunoru,iebcften. 
aoa.nunaero.xl.turbith  hermodaifiylorum.ana.3.1.  pipe* 
nt/on.5.d.le.cdmunjum  kigidorum  cicerum  tu.ana.l.!). 
bordcf  Lb.)Jucci  refidencix  vio.§.l.zucchari  ro.vniusan 
m.5.ii).zucch.quod  fuibctf.tSf  cft  fy.  valent  tn  c9  calida  M 
gida  euacu9do,&  aperiMo.  vc  patet  ex  pauciortbuaBicerc 
p6(  apericiuum  tuo  propoHio  cduement,&cu  elige. 

IN  REMOVENDO  raalam  complexionem 
oportet  vt  prlo  cognofeat  li  calida  nt»auc  kigtda  va« 

ru  ingenia,  vc  lupra.Et  vc  reriactutt  de  dolore  ex  mala  c5« 
pkxtoiKtnatenalf  habeatur  cura, ex  qua  habebitur  CU' 
ra  malz  cmnpkxr  onicabl^maieria  de  ea  dtlVingui.  Om 
ms  amem  mala  compUiuo  dolore  renum  cau£int>  aut  cR 
calida  languinea,auccaljda  chokrica,auc  frigida  phlegma 
tica>aut  frigida  otelacholica  aut  iicca»de  qutbut  omnibut 
curam  Tuo  ordine  deferibam. 

Cura  itat;^  dolortt  renu  i fanguine  prouctuenut  cR  phk 
bof  omia  de  baniica>&  R videbitur  aur  propter  plofrariS 
ck  nigra, & Ci  ttk  fiinguiMi  abunda  nta  poterit  iteran . Ite 
dC  de  Rphena  vt  vtd^ur  expedire.  NS  pbkbocomiamul* 
lum  extimat  in  cura  huiua  doloria 9 rnultit  qh  conuenien* 
cer  Seri  pd(>quibus  multum  credo.  FadU  phkbotomia 
demur  cuacuatiua  remUTtua  kruont  lan.vc  dim  ihamarta 
di,C8Ra,manna,cum  aqua  cndiuisd^htndi  do  quibut  fu' 
pra  dc  foda  Cin.&  tu  ibi.  Itemd^  ceruo  applicemur  imut 
dC  extra  qu«  remitcut  calcdttait  fanguinit  ex  Tyr«&  bm^i. 
ex  vngufcif  fomnta  emplaRric  &h^i.vnde  fy.  ro»vio» 
«quahor.vinugranatoru,oxyzacchani,&hm6i  fom  c6< 
ueoientia.Ei  excmbiochk  bigidat»  vt  de  Ioda  (anguinea* 
dc  colica  ditRum  eR.&tu  tbi.ltrm  dealiii  qus  coi^unc 
inmala  cdplexione  caltda  hepatit.&  tu  ibi . Item  infra  de 
spoRematibut  caltdit  renum,  vbi  te  copiofijmhiciam.n9 
habuiRi  fri^da  conueniemit  ia  mala  c6ptcxionc  calida  re 
mim  de  debilitate  rcnum.tk  lU  tbi.Ec  htc  narro  quod  mf ' 
hf  contingit  in  dolorcmeorcnalillcaula  calida  Rnguinea 
ex  parcicularibue  applicacit  infundebam  pertat  tn  aqua  re 
ccmi,&  aceto  dC  fuc.  foUt  fic  frigidat  appiicabam  Ra 

•im,comukruiu&ftcellicdolor  immedtan*  Ethicoo^ 
u<p  vt  Cupra  renea  indigcm  aliquali  Rypcickatc  propter 
ccHvm  rubRanti9*ik  ideo  balu  fit  rct  Ryprica  cum  admi« 
niRntur  mediaiia»iion  enim  hic  defcripfi  receptat,  qm  ti 
bicxdatitluntaperta  fittit.&iucoafidera.  Ecoocaqm 
dixi  oxyzacchiratqmcum  dolor  fuerit  cum  reumatenon 
conueoic,  nec  aliud  inct£uumdiureacum>nucapcritiuu» 
vc  Cipra  de  catarrho  dc  quo  h infra » Conferunt  ii  balnea 
M rcbut  Rigidtt  A poR  cora  tiicim  detur  rubcurochi' 


fcata  defer^one  Niaut  aliquod  ak^pponionatum  arat 
vino  multum  lymphato»  Ethicnoca  vc  de  ctecerit  infra 
fialiquodefiec  membra  mittent ^Amaxame  ccrtbrfiq^ 
abRinere  debemut  ab  incifiuia,,ppter  qifoxyzaccara  non 
conticmrer,|ird  magit  fy.ro.de  nenuphare,  de  papauere.vt 
fiipra  de  catarrho  calido , & de  foda  bnguinca  * quo  caAi 
oportet  facere  diuerfionet  trahendo  aut  mouendo  mate/ 
riam  anteccdctcm  ad  altu  locum,auc  phlebotomia,  aui  aU 
ter  tbi.  Item  Rudeatur  rciRificationt  membri  mSdancia» 

Bc  vicimo  prohibere  ne  renet  reciptara  cum  firigidit , dC 
Rypctcit.Hc  de  hitparticularibut  remcdije  ad  plenum  dc 
mala  complexione  hepatit  calida. 

Ineoaut{quifit9chokniconfiderafi  eRcum  pk<Ro« 
ria  totfuaiaut  quia  ab  aliquo  oRbro  ad  rcnca  maceria  trSr' 
mmitur.Item  fi  eR  cu  reumatiilimo.  In  pruno  cafu  cum 
phkbotomia  cuacu^  fi  vtdcbttur^uc  cum  veniofit  cum 
fcartficatione  ad  remittendum  langutntt  aliquakm  fcruo« 
rcm.aut  cum  fohitiuo,leraiiuo,ca(a>  manna,  lamarinda. 

Item  digerat  cum  fyru.vio.  reliquit  digeRiuit  chokrs* 
quarco.trac.pofitit.deinde  veni  ad  renet  c6  cmpbRru  fr4 
gidii , vnguemit  (rtgidit , vc  popukone  addendo  fi  opua 
erit  aliquod  Rupeta^iuum  ex  papa.mandragora , vfqiad 
opium.  Item  adminiRr3do  clat  ex  rcbut  frigidit  ii  hmdf. 
vnde Rudium  debet efieex pane regiminit  olnoad  frigi' 
dum,&  pro  maiori  parce  ad  humidum.  Bc  hxc  fri.  & hu' 
mtda,& frigida,  &(tcca  habet  in  hoc  caproin  principio. 
Icc  de  foda  calida  chokrica  dc  dolore  colico  dc  mala  com 
plexione  hepatit  catida.d^  cu  ad  tUa  te  crantfrrat.  Item  in 
(ecodocalufac  vt  fupra  diuerfionet,  dfc.vt  de  (anguinea 
diiRum  eR  dchmi^i.an.  Ecconfimiliter  fi  fuerit  reumatt' 
zant  materia, & ideo  confldera  Ic  iRa  ponitur  copiofe  tn' 
fra  in  frquenti  ru.&ideoeS  relege  qifi  vrillimum  enr.Lau 
datur  eroplaRrum  faiRum  ex  portu lactt  frixit  in  lartaginc 
cum  latReaf^r  (a,df  tepide  fuperpofitum  renibutaddc.df 
cz  foitiorib^  ,ltcet  frigidit  v(^  ad  narcottea.  6i  cft  expin. 

In  eoaoi  qui  eR  9 mala  cowpkxione  frigida  phkgma# 
tica,qus  eR  pm  plurimum  aut  melancholicaqux  eRra* 
ro,opbrtec  vt  ea  confideret  quz  de  choknca  & fangtnnra 
di(Ra  (unt.Vndr  fi  maceria  friem  rcumarizanttp  abfiinea/ 
tur9diurecici8,&apentiuit(aitcmdigercnctbu8  mater 
Item  fi  fuerit  ab  alto  venient  membro  fiam  dtuerfionca» 
vt  fupra  Si  reifbficaiionet  membri, aut  membroru  man# 
dantium . ltemprohitio,nc  materia  ad  renet  fluat  ,iplba 
confortando.  V nde  in  peimit  fi  corput  frierit  pkthonrum 
non  crtt  malum  fi  phlobocomabit.Deindeeuacua  ca  amt 
doto  magogo,vt  ^nedi^,ek<Ruarto  indo,dc  quibut  io 
quarto  irac.dk  tu  fupra.  ClyReria  fum  in  hoc  magia  dik 
ra.  Irem  maximetnhoc  confert  voimtut,  quem  Rude 
prouocarc  faaliter.  Veni  deinde  ad  ipfot  renet  cum  anof 
dinit  calefrcientibut  vc  cR  dialthca,dkbmdi.cum  empU/ 
Rtit  ex  rebut  calidtt  diifat  in  pnnctpio,  dkallegatu  locw* 
Itera  cum  tinit  ex  eifdem  confrditf  poR  quarum  exitu  dc* 
tur  aurea  akxSdnna  cum  vino  dccotRionit  iburit,(cdad« 
uerce  fi  adeR  fr.quo  cafu  te  in  hia  modera.  Iicm  confrqul* 
ci  dic  poR  balneum  fiat  minutio  de  (aphena  nifi  morbuo 
fricrit  roiilcu  antiquut.  Et  fi  oput  cR  dtgcRiuit  digere  ma* 
ceris  cum  proporitonaliter  de  qutbus  quarto  crara. 

Ineo  vero  qut  cR  ex  ficcitate  quod c<5 prehendetur, quia 
Pm  plurimo  cRin  corpore  extenuatio. «SkprscefiiccauR 
exiccan^vtcotiutfoluiiovcmrit  fluxus  vnnxdk  hro6i» 
oportet  4>cedere  via  refumptiuaex  parte  dixts  hiunedlS' 
ttt  balneoa  ex  aquit  dulci  biia,vn(Ripnibttf,clyRcn|t/diii 
rctictt,hume<Ra(iuit,vcfutamygdals,frmina  frigida  ma 
iora,lac  capre,  vinum  dulce,aquolum,dk  hm5i  ,'vt  fuptt 
de  dcbilicaicrcnum.&  tu  ibi.Nam  quia  am  alkgaio  loco 
cnuka  diifta  (une  dcmala  complexione  renum  hinc  leao 
illam  rubricam  iranaferat,  quontaro  muka  dk  czeinpli# 
ria  tmieiifct  cuo  propofito» 

■C  VRA  decoquicRjuvctofitacctSdi^ficRlfrpnd* 

vcntoficaic 


::  TraAatus.  VI. 

remimi&qUontamniulcahabutAidccoljca 
vemoCit&venioriuicrplcnishicleuittr  pcnmUeoieid 
rcmtcum  ioca. 

C V R A A hicru  dolor  rx  ca{u,pculliofK,  ditlocacfVSe 
^diluji&hmdi^c  fiac  phlomu^  bnguinauonetcoue 
ninuea  m(  rdburano  vt  comirniuOrdineti»  diam  luxta 
cauCim^  viHflionetemplailraalonetdigcAioncscinp& 
tundi  vc  decebir,qu«  omnta  ex  dtdbt  habtia  funt. 

C V RA  Infadio  ex  vlceribufrcnu  habebo  in  rubri' 
ca^^ipna  mfiertux  de  vtceribua  eorum  cum  his  qux  per  in ' 
tus  dextra  applicabuntur*  PoArtmo  fciio  qubd  quan/ 
do  dolor  renum  eil  temporaneus  Sc  fpecialtter  tn  lene  nd 
curaiur.inalfia  vero  artacibua  difficulter*d^  fenea  hic  intel 
ligo  qut.xl.percranfierum  annot,d^  ideo  multum  aduerte 
Senes  9 ^ promiirioM  curandi  cum.  Nec  aliquis  miretur  A de  eo 
dicaoe.  VdgumKccrimfcrmoacm.nam vtidegerim  ruadebacdo 
loriple^uo  ter  sgtocauicompatiensita<|i& mihi  dc  cx' 
lerts  ad  lic  fcribendum  obligatum  me  iudicaui  * htc  emm 
dolor uadCtnbAans,&  muhiaacquaUolbuatia  cdtst^ 
mulca  de  eo  duflapaiiemibusaut  palliifit  per  minima  iu* 
dicata  func.eiui  itacp  compilationem  tolera  «quo  aiumo 
Vide  qux  di«^  fune  in  dubio  in  fine  capituli. 

VtUtpidermHm»  Kubncd.  VI. 

Q Votitam  cdnaleeA  vt  poA  rubricam  de  dolore 
num  (equatur  ea  qux  dide  lapide  cum  lapis  ipfit 
flt  caula  dolorts.ut  diclum  ell  rt^quia 
regimen  pretuaciuum^  dolore  eftdfprxteruaiiuum  i Upt 
<k,hinc  poli  tlUm  pofui  hanc  & 0 altier  princeps  ordina* 
ucm,quod  ex  caula  fecit.  Lapis  renalis  cA  lapts  qui  p af* 
fiuionem  matertx  groflbe  *vtrcofx  cum  aquofitatesd  rc' 
oes  tranfmiilx»vel  ^iofx,vel  vlccrolx  in  ets  cdgenitx  fi 
mliter  ad  tnduracionem , & pcmHcationtm  perducitur. 

Ex  quibus  apparet  modus  generationis  ipfius  lflpidis.nS 
humidius  viico&fgrolti.  qux  Pm  plurimu  eft  phlegma  * 
cicaad  renes  cumaquofiiare  tranfmifiatn  ets  moram  6a* 
ccemlcaiidtiace  earumafianir,fic  q»rubnhs  reibluiiur, 
dl^grofium  remanet  cum  certa  vifcolicate  induratum  ,SC 
fic  pccrificatur.vt  ell  uidere  in  parietibus  rtnanjm*&  bal* 
neo»,  Sc  tn  hindo  vafis  in  quoaq  cdfueuii  calefieri.  Hi  vt 
Alexandcr.Iia  in  generanone  lapidis  fit  quemadmodu  vi 
demus  figulos  cerreos  It  caiidicate  folts  vel  ignit  in  petram 
cofttierti.  Bcdi<fluraeA  ^m  plurimum  ph^gma,quoni5 
Cmgttttfitlliccranrmttcitur  Aaetm  cAucriiiurin  naturam 
vencolam.dC  malam>5^^  natura  expellitor.tcem  ex  fit  non 
cftvifcofuf,groirut,necmelacholta,qacafic  ficca  potius 
tfn  cinere  conucnd.non  cholera, quia  non  vifcofii  n5  grof* 
ia.  Ethicbpif qnqrnofai  lapis, ,qnqi calculus, quia  olim 
cura  lapillts  fiebSi  calculi  r6nu,qnqi  hthiafis  vt.4.apbo. 
de  quo  tn  apho.licet  quidam  per  lithiafim  lapid^  nomi 
nent  vcficx.  Gt  dfSc  grollum  remanet  cum  cera  vifcofi 
tate  cius  humores  exterminat,tunc  no  Ia  pis  fitd  arenulx  ge 
tieratur,.ppcer  quod  nota  de  caltdicaie  ^la  Aui.dixit.  vir 
cos  vero  adgens  eft  cabditas  cum  egrefu  eA  ab  xqualita* 
se.vndeablblmcvidei  tenere  Gfti.c^  nonmfi  abexccllen 
ci  cabdiuce  lapis  generari  pofiic,quemadmodu  tn  txtnnle 
cis  cA  videre.Scrapio  autem  vbi  de  hoc  inquic.&caufii  cf 
ficieni  eA  hunsor  igneus  &forfitan  ttmperacut.  Ad  htc  c5 
fidera  calor  temperatus poceA  in  !o«^  tempore  bcert 
quod  exceUens  i n paruo.C  redo  icaqi  confiderando  q>  ^m 
plurimum  8C  raro  in  paucioribus  non  fit  nifi  ab  exceUen  * 
cicalidicate,dl  fic  loquebatur  Auic.  ac  Gentilis  eum  expo 
nens,d^  per  eundem  modum  generatur  pilus  valde  Idgus 
in  renibus, macena  vtfcola  exiccaiur,df  in  I6gn,  roeuduip 
propulCi  per  renum  ipforum  anfra^iofitacet. 

C A V S iE  .&vt  de  caufis  lapidis  fis  ad  pleno  infior# 
0Mtus  cum  fit  non  morbus  oec  accidens,  fitd  caula  magni 
morbi  ac  fxpe  infie Aancis  morbi  hinc  eas  hoc  memortofo 
•rdinefic  d^ingatn*  Sexenimeau^  teponutturptia' 


Gap.  XVIII. 


dpalea.Pnmaabundancta  rupcrftjicacum.Acun^vilm» 
ficas3^  grofiit  ies  earum.ttrtia  aoguAia  meatuum,  quarta 
dcbtlicas  expulfiup  eom.quinia  calidrtat  afians^^ue  litcx* 
cedetcfpcramcntu  fiue  no.fexta  cA  fortitudo  cxpulfiuphc 
patts  venarum  cum  amplitudine  vurum  ad  renes  • Iic  cx«* 
pulfiuaaliorum  membrorum  Aipertorum. 

Cauft  aut  pritnf  caufx  fiint  cibi  groAi,viTcofi,maIe  di 
geAibiles,vt  caro  vaccina,poicmi,aueiaquaticx,  aiiaia, 
lrixa,fiiUa,lac,ca(eus,oua  dura,  pifees  dun , vifcofi, nucc^ 
aueliaiu,pcrfica,pira,  caAanex,*fru(Aus  aliquando  grofii» 
acetofi  & diibcilts  digeAionis.Et  qui  generant  humorem 
vifcofum,  vc  mala  immacura,caro  cicrt^  & hmot  vinum 
folium, turbidum, nigrum  valde, aqua  turbida, cercbcl* 
la,inceAina,cxtremita(esanimaiium,vt  cutis,piAcslacu« 
naies,  anguilla,rtfum,amilut,panis  azirous,(Sk|omoesctbs- 
de  paAa  vt  bganf  iti.dc  hmot.lGt  impedientia  dtgcAtonf» 
vt  aqua  nimia  lfrui.^8  aquofi.  Multa  comeAio  iuper  indi« 
geAionem.Gt  error  in  comeAione.Coitui  luper  icptrtio<* 
nem  b<Aut.  Exercitium  nimium  poA  abum  immedute» 

Somnus  prolixus,  vt  fupra  de  naufeatiua  fatietate.  Balnea 
poA  cibum  calidum  di.  ficcum  pr^cipuc.vt  betunt  noArf 
ruAict  in  bahxts.  Caub  vero  fecundi  eA  ipfum  regimen 
ex  parte  ciborum  di  potuum. ut  funt  ctules,lctet,&hmdc. 
vt  di<Aum  cA  de  caub  primx  caufx.ltem  aer  grolEis,  lur 
bidus,item  calidus,&  liccus,  dC.  refoluens  fubttlc,  dc  bal« 
neam  calidum, & ficcum. vt  fupra.  OebilitasdigcAiuf  ac 
caliditatfs  tnnatp.^pccr  quod  multiplicatur  tn  humore  W 
fcoiitas,&  per  conAquensin  Amoribus  bpis.  Cauft  ter.< 
ti)  fune  anguAanita  omnia  vt  fum  £rtguf,ars  pifeatorta',  dC 
hmoi.  Club  quarte  cauf;  omnis  roab  complexio  calida 
aut  Aigida,cum  maieru  aut  abfqi.apoAemob  aut  nd  apo 
Aemob.aut ^pter  vlcera.  Caub  qutmt  cA  caliditasipfii 
renum, exinnAca  veniens  ut  cibi  & potus  cahdi,aot  ets 
ab  hepate  & aliis  vtchyAi.vel  apoAemaie  fibi  communi 
nicato.Coadiuuantes  autem  caufx  fum  Antftura  lumbo^ 
rum.  vt  fupra  ^peer  quod  damnadx  funt  diplosdes  ArtiAp 
cingere  Ari<Ae,vt  bcium  toucncs, vc  pulchnores  pcrfotia 
vidamur.  lTemequtcaiioforns.liemcleuatio  ponderun» 
magnorum.Dormire  fuper  culacram  pennolam , dC  ca(i* 
dara.Item  reiiipioe.£i  breutier  omnia  alia  qux  fum  apta 
tenes  calefacere  per  Avelperacctdeos.  vt  hartcAigutpee 
amipari  Aafim.  dC  licet  confimilia  fupra  de  dolore  eorum 
pofitafint,'tamenhicde  illta  Urnalium  ordinem  mentio 
fit.  Dc  Axta  patet  quid  dicendum.  Btinfummapone 
ex  pane  caufx  efBaeniiscahditatein  afbmem&  expulfi» 
uam  mtttencem.Gx  pane  maten^abundimi9,utfcont8tc» 
&groirifiem.Bx  parte  vix  anguAiam.Bxpanevinu* 
itt debilitarem, diffic habes  quaiuor caulas  in generali.i 

Ex  quibus  habetor  qubd  iii  pluribiia  alqt  locis  qullm  in 
renibus  dCvefica  Upss  generari  poccA.vrfupra'  dc  colica* 
nam  vbicuiK|irepenripolIunt  caufx  alicuius  efledTus4v 
du^rtuxiUtc,d^eiAdlui.7'uiiaqiconfideraquare5c  ma* 
gts  in  his  generamur  locis,5f  in  alijeoon  generan  contin* 
girvt  argutum  eA.Haltabat  auihoricace  aliquorum in« 
quit.bpidem  tn  hepate, inieAmis,ct  suixAuris  generari  poT  . . 

A.&Gaf<  vidn  tufiienccm  ex  bpide  in  pulmone gensroi 
quem  per  osemifii,& curatus  fuit.Et  de  bpide  quidem  in 
diuerfislocisgemtodtufrfxenam  fum  caufx  bliemquo 
ad  intenlbmdf^emifTurafiue  quoadcAe  fbnts&mrout 
fortes,  &sd  tntelleiAura  medicorum . Nam  bpia  in  vefi« 
caexconfimilibusgeneraturcaufitAdfoniorAttt  ref^e^  ' 
dhi  earum  qux  fimtbptdttrenumbdhux.vt  infra  fuaru 
brica,  A propter  hoc  raro  accidit  in  Anio  non  reperiiur. ' 

Gt  pro  ebrion  intelbAu  etut  duAum  cA , feno  qubd  in 
gemracbinr  bpidti,  fiue  veficx , fiue  renalis  diurrfimode 
fe  habent  di  ipA  in  fe  «caces,  diuerfx  li^icudines , diuerfx 
compbsiones,  diuerfi  Rxus.  In  pnraa  quidm  «rate 
qux protendmir  vfque  ad  dentium  pbnuitiuam  non  cA 
vchumtbtn  rai6uibpidem generari. quomamptioio 

humotcf 


r 


. ' , .f  Deaegritud.muim..''/  ‘ *jj 

fcoiSoftii^ tipt  gfofa’ vtfeefl  tmmo  fubtiltt dc maxiim  ■tralu  rubciitcftnuedmnut»&vr6ccafbu«  vtlt<i(u« 

■I  hu  qui  fubtili  vtuni  nurnoicnio.  tc^nec  calornn  habd  Icedinr  dcclinin».lc?rtnalu  oblongus,&  vcHc^roiudu^ 
acutum  altuiuum.  Ite  nec  viarum  angullia,  quia  dato  qi  i loco  enim  forma  capiuat.  Et  amequS  ad  curam  peruc>. 
vta  (im  aoguftac  ratione  paruiiatu  corporis,  lamen  Hinc  natur  fcito  fi  in  vrua  (pifia  alicuius  arenula  multa  ap« 

I apc«ampIificaripropccrhumidfutemcoplexioofSy&ex  paret  raro  lapidem  iacurnt.^fiincurTet  durior  cricalqs, 

Pu^l  dSietJmi  materis  non  retiocn cu  cofiden.  Ec  hic  nota  Itc  non  omnibus  bciliter  lalutem  fp^dcat.  Nam  primo 
cur  lapi  duatcaufittgenerauomsbpidMinpucrispofitas  abAui*  leniorarocuraujr,&cumnuu:raadifflicultaie,&praeci« 

4em  Icn  m infantibus  puccupaltioaliqualiterchronicauenc.poftaut^  quinqua 

pier  appetitum  co^,quia  nimium  dc  abis  ai&imunt  pro/  ginta  annos  nunqui  /pes  habfda  eft,vt  uidctur  ueileHip. 
ptcr  motu  ipforum  (uper  repletione,  vnde  caulantur  fup'  quarto  epidimiarum.  liecdfidera  fi  efi  hereditaria,  vnde 
fluitares  vifcofx  j)pter  indigeflion^  vnde  attentis  duabus  Auic.in  fine  capituli  de  lapide  renu.  Et  /cias  lapis  renu 
biscaufisinpucro.xv).meonri velcircano  e/i vcrifimiU  &veficse/ieaasquehereditantur,d;vitracSm  cocm 
lap:d?  geoerart.&hoc  dico,pp<er  amicum  no/iiu,  ad  qtf  alijs  que  hsrediuntur 6icic  propinquitas  horu  membro^ 
eScurrlk  qi  calidiias  eo  tpc  /opuaeii.  fed  noia  cp  lac  gtor«  rum  mebris  generaitonis.  Dc  hereditate  bpidis  non  bcic 
fltm  po/Tet  efie  cauia  faduua  laptdts  in  pueris.&  ideo  cdfi*  mentione  princeps  rccfaprtmi.doc.prtma.  viq.  cap.quia 
deranucric^.cumaut^adeamquec/i  deniiumplaiKaiiua  ibtn5o2snoIare  voluit,  fed  aliquas  gratia  cx?pli  po/uiCr 
perueniuiu  in  eis  cdtingit  lapidi^dw  maxime  tn  vcfica  ge*  vt  patet  intuemi.Habct  & hec  dtrpofiiio  per  indicatione 
nerari.lccLdebistnfrainruoloco.  lniuucnibusquid2,«Sc  viinquicAuf.qu(n6c(l^formarpeafica.ledeS  imelligc 
pueri  laptdc  in  renibus  concreari  rationabile  c/i  ad  ratio*  e/le  nacrito  pamcule  roiitftis.&  panicule  rerpicictis.fiae 
Hcmqutd^  {umptdexpartccau/cefiicicmis,quee/iinru  aggregat is.A c6fidera.  Pofiremonoiadi(firiHaly.opoc 
fl>rtfs;intpfi$tnrarogcneraniur,qmeaeiaiedcfic/i  mate  lecautif  medicum  fpeculaiioncadhibere  diligentem  ha< 
su  qua  humores  fimi  Tubnlcs  vinus  digefiiiia  fortis,  uie  parsione,tudicium  roborare, cum  nonnunquam  palsip  iq 
laifformudoexpulfiue,h(cemmfimurforiiorarutiiipra  inicliinise/iqueinrcmbus  opinaf.iudicautt  cairaGalCf  Galenus 
catiCieftcicnte  fola.  In  (emovero  quia  maieru  ade/ide*  dcleipro  habere  lapidem  rena>&  maxime  quia  dolor  eia(  reipfum 
biluas  digcftiux  (iridura  viarum  4?pcer  ficciatc  debili*  tn  loco  per  quem  tran/ii  vrina  de  renibus  ad  vcficam,  Si  bfcllu. 
usexpulituf  l^is fornscalidiias renum  4>ptcrc6plcxionc  erat  humor  vitreus gro/Uis  inaltero  iniertinorumgrofibr 
eoqi  qma  carnei  fune  accidit  in  renibus  eo«a  lapidem  gene  ■ ruro.nam  per  impoutionem  er>eraaiis  ex  oleo  cantu  egreTf 
tan.  Na  vtdi^iu  c/i  calidiiasc/i  cauia  principalis  faifiiua  /iis  e/i  ille  humor,&  curatus  fuit  immediare. 
bptdis>qu;f&fiiRtoioinrenibusdeficuc,quiaifiin  rent*  SIGNA  demon/iramjaqnbpisc/iinfiert.phmo 
bus  rdne  cdplexionis  eoqi  adhoc  biis  fortis  icmanet.&  i5  apparet  vrtna  grofia, deinde  cum  inapiuiit  maten;  adin*) 
quia  in  vefica  quf  r/i  membru  (i  igiduro  defiat  hinc  mea  uicem  globari  dC  uniri  pro  bpidis  geiKiatione  oppibtioe 
leaio  Upit  nS  generaf , Sc  hec  quae  diifia  fum  imclligi  la«  nem  faciunry&  deinde  urina  ad  rubuliiac^fiue  ad  tcnuiiaic 
bent  mento  decui  Tus  xiatiui,  &idco  du.*tu  c/i  de  puberi*  venii,&  Tedime  ditfie  unnz  grofium  e/i  Itumororum. 
bus,&ittuembus raro» qua rdne indebiti  regiminis  non  dicitur, quta qn  bpisbdlusc/i  &c/i invia  diiloluiioms 
tncfiueniret  in  eis  calculum  frequenter  efiercari.  Ex  pane  /edimen  e/i  arenorum.&  qn  Iapis  bifius  e/i  vrita  e/i  fiib* 
hibuudinuquia  in  pinguibus  magis  generanibpides  in  ciliS4>pteroppibtionf.Iicc/iporuuredimen,&qu^oUf 
teitibuir  Sc  mmus  in  vcuca^  ccducrfo  in  maerts  Sc  exte*  pis  durior, tSio  magtsabft^  /ediminc,A:  plus  cu  rah  figno 
nuaits.&  caufii  qm  pingues  habem  utas  angu/ias,  Sc  in  ets  pa/iujerans-Et  aliqn  proueniunr  lunc  dolores  maximi,  Si 
muliiplicamur  materie  phlegmatice, gro/Ie,uifi:orx  n5  qfiqpmort.Eiqnobpis/iatquinus,rucdolor(liparuua 
naapcnxfaaltierperangullasviaspeneirarc.Iicm  aJqs  &aggrauatiuus,  fixustn  loco,&quando  e/iinimi/lims 
paribus  quia  coptexione  fum  minus  calidi  (p  macri  chole  fixx  augetur.fimiliter  qn  ctbus  dcfiedit  in  colon  confiim*) 
rict  huK  eoru  virtus  expulfiua  debilior ,in  chobricts  aui2.  gendo,&  confimiiiter  qn  euae  venter  alleuiac  dolor.  Iiem 
Sc  extenuatis  magis  generiiur  bpts  in  vefica,  quonia  vie  qn  bpis  mouccjiuc  dolor  augetur  qua  caubc  aliqua  /biu* 
in  as  fum  bte^umoresTubulcs,  divinus  expulfiua  for»  lio.&grauitat.^cxtrfio  inipfis  puris  vtiiibusjA.'e/i  mt*i 
lis.  vndead  vefieS  propelluntur humidiiates  in  rembus  rabile,^opcrtoa1tiaangufiu  pormbpisiraiifite,&tni 
no  rnemx.&qu/a  vefica  e/i  in  ets  cxiccaca  ratione  com*  tranfitueiusadvcficSjoportet  vt/efigat>mer  lumcavc/t 
plexionii  totius  hinc  corrugatur  SC contrahitur  3C  in  illis  cm.SC  tunc  caufai  maiore  dolore  iii  aduemu  aus  ad  vefict 
sugis humiditas  rainetur.qux  fic  retenta  i caliditaie  coqi  ^ in  exitu  cius^  vefica  ad  exira.  &cauia  quomS  vrx  (tms. 
fem'peirificae,&  ex  his  patet  quid  diecdumde  roebucoli  latiores  kvrfica  ad  extra. fcd  cum  peruenit  advcficamlx 
qs  cx  parte  cdpiexionis  rone  caufe  ag?tis  magis  in  chole*  datur  dolor,  ue  in  eius  motu  femuur  dolor  in  inguinibus 
rtcis&ianguinair5ncmatCTix,^alurucaulatn  inphle  &emun(fiorqs*  Itemfignuciue  </ipun<fiura  inrrntbus 
gmaticu,&  meUchoIicjs.  bed hic  noia  cp  accidrtales cau  fixa, ac  fi  ibi eltei acus.Ii?apparmoareinibrum  in  vrina. 
fejliuc  cxtriniecc  mulm  operarx,  vc  regimen  calidu,coi*  Confuccudo  cadendi  in  hancdiTpofiiionc  cciaconfidcret. 
uisyequicatio  Sc  hmdt.  vt  fupra.  Bx  pane  fexus  rarms  in  In  his  accidit  difficultas  mingendi  SC  exit  vrina  cu  ardor^ 

Mulic*  mulieribusimoraro^'c3potirsimaineise/i  amplitudo  &pauUiimAlcmffdolorinuirga*S:inextrmiiuie.  Ite 
rts  cur  vmu.nilampUoret&bfiorrs/umvirisin  parcibiisiiife*  quandoaliquismmgic vnna  nigramperaliqiioidiesveL 
*^bpide$  rioribns^pter  generaiionefoeius.  Itc  ex  pane  bpidisuefi  menlescum  perceptione  dolortsincaiim  luc  expetflea 
f^oSmuI'  ce,quatneiscolk1veficxcurtumeff,d>:bifi,propmqun  pidemtn rembus  fieri.  Iiempuntfiura  tefiiculi  eiurdem 
um  pa*  habens  tot  tortuofi  tates  vt  in  vira  hinc  in  cit  b partis  in  qiu  eff  dolor  cum  dolore  pedis  &crurts,&  cum 

liamur.  P**  generatur  in  uefica.  Et  hic  nota  q»  qn  apparet  in  obdormuarione  pedu  (uni  bpidis  figna  d/Taccidit  tn  cxi> 
vrina  humor  grofius,vircofus,&  prfcipue  in  viris  nifi  fit  tu  cius  propter  forictn  dolorem  frb.  Item  rubor  gena^ 

pa  modum  crtfis,tunc  prognoflica  de  futuro  lapide  fi  fue  rum  hepatis  SC  renum  calidiias  fignificani  lapidem  Sc  bre 

^ ritperreueranscuma!qs.&eff  ad  hoc  facientibus  ex  pane  uiterin  bpiderenum  fum  dolor  fortis  &fixus  in  itio  h 

: regiminis,debilicatts  renum  SC  huiu/roodi.fignu  eft  enim  parte  pofieriori,  SC  in  cmuniflorqt  in  virga  curo  appareo, 

• <]^^par  & membra  fiipcriora  tranfinittum.  Et  cognolcec  lia  yri  nx  rubtilis.&  accidit  voroiius  naufVa  vc  in  colica. 

. diffrrtncta inter h)rpo(fafim & taUhumore  exdutfluuri*  lcddiffingucrxhabitisfiipradecoIica.Naincolica  prx*j 

•>  >i3t,quiahypo/lafitin  paruas/eparatur  partes  humor  tn  cefstt  (aiitcasnaulcariua  & vrina  cum  (edimtne  vifcofi> 

.*  .gro/us.  Etl  ^ippe  bpis  renum  paruut  propter  paruita  humoralinonarenoroyiS^tabpideapparuerunt  atcnulxB 
icm  cteiuuias  reois,d^  uefie;  magnus  A pondero/us,  iu  Si  con/uctus  eff  pati. , . ^ 

•-  Pra<flica.S*  GG  Prdgno/lica 


Traftaiu».  VI. 

PROCNOSTtCA  hpitrtmim  magitSi^n 
frmbut  SC  in  pinguibus  propter  debiticaietn  espuUiu;  ad 
dlilantiamremoaoo.  (^intapidrrmum  urina  remanet 
fiibcitis>A  fi  fic continuat  eft  malum  lignum^  figmficac 
^ lapis  eft  durus  & non  rumpitur.  Cumauil  urtnauila 
pidc  groHa  apparet  fignum  bonum  quia  flgnificai  incolu 
fnnat(iiinutis  expulfiuar,sut  lapidis  paruiiat € non  muUu 
oppilant  e Qfl  H lapit  non  dtllblui^.  fird  fi  aut?  fic  rcroa ' 
nec  dedolor  ^dii  fe  augendo  dubiiandfi  efl  de  uita  infir 
mi.  Item  lapis  renum  eft  ex  his  quae  haereditamur.  Auic. 

C V R A iiaqilapidta  renum  bipartitur  in  praererua' 
fAiamdCcurattuam» 

PRiE  S ERVATIO  magna  fumi  ex  pane  de* 
pendei  ex  his  qu»  di^  funt  de  dolore  renu,&  ideo  le  refr 
ttsad  eum  locum.Sed  inter  cactera  mulmin  cOmendatur 
vomitus  hic.undc  Aui.Btex4>hibiiiutsget>rraitonis  eiua 
cR  vomitus  poR  cibum, &mulfuf  vfus  dc  maxime  fi  £ac( 
Itier  fien  poccR.  flc  con/idera  dc  vomitu  (bpra.xii).caplr. 
liem  ufus  urticae  ui  fupra  de  f^eruattone  A dolore  dc  qua 
cSfiieuit  fieri  aqua  ad  alembicTi  cum  tiquiricia.  Iicm  rua 
cnonR)ut  parti cuUrtbus.  Et  digeras.  Er  adminiRra  ^<o« 
catiua.vt  fupra  allegato  lam  loco»dl;  nonlrcquftrsea,qm 
reno  Rc  multum  dcbilitanf.  Vnde  Alexander.Ei  non  he* 
quenter  vt^a  fiinr  mfi  fit  fiifpicio  q»  in  renibus  colligatur 
materia  pinguis.  Irem  Reroutare  SC  fi  magis  conierat  in 
cura  curatiua,  etiam  confert  in  praferuatiua.  item  quta 
Autc.inquic.Et  dormire  fuper  dorfum  ex  eis  eR  qux  lapi* 
di  conferunt.  Et  uidetur  comranum  ditRum  eRc  iiipra  de 
praeleruacioneAdolore  rrnumA  exconlequeiui  ^lapide 
renum. Intcllige  di^um  ciusr^non  frequenter  dormire 
tile.Rd  aliquando  ad  retolutionem  maicrix  in  eiscomen 
te  con(m,nc  Itar^p  ad  hunc  locum  porta  qox  dicTta  fum  de 
prxCeruattone  A dolore  renum  ex  pane  diaetae  SC  alioru/n 
vt  in  prxcedenri  Kub. 

C V R A curaciua  diutdatur  primo  m curS  qup  fit  per 
medicinas  & m curS  qux  fit  per  tnciRonem  qua  breuiter 
expedtS  cum  Aui.inquii.Ei  lunc  quidam  qui  laborant  ex« 
trahere  ipm  per  IncmonE ilrj  Sc  per  doc fum.  Icd  eR  timor 
magnus  in  eo  eR  operatio  erus  qui  ratione  no  habet,  & 
ideo  qm  oportet  penetrare  per  murculosXp  dorfum>  per 
oRa  magna,per  neruos^rtertas,uenas  magius  in  quo  cafu 
acddii  r/ncopttrdl^ mors.  Item  uulnus  fit  fim  plurimum 
fifbtorum.&concmuc  egreditur  vrina.Itaqinccin  debi* 
U nec  fn  forci  re  intromiitas,dll  R in  fbni  Rr  minus  ptneu* 
tofum.nam  fctfm  me  periculoAim^diC  mortale  cR.ncc  un^ 
quam  audiui  nec  fieri  vidi. 

C V R A vero  curatiua  per  medicinas  h^diutditur 
primo  tn  intcmionescuraciuas  habendas  in  cura  bpidis» 
Scefo  in  curam  eius  capientem  diuerRtai?  ex  parte  loci 
motus  eiua  dif  temporum  fiiiefle.  Terno  in  cauia  qufcR 
deipfoqfi  fit  ab  apoRematcuel  ab  alta  cauia.  Incuraau* 
tem  regulari  ipilus  quanior  lUnt  intenndnet  principaliter 
habendf.ptimaablcifio  caufp.  Scefa  cdutRio^c6minu 
tio  lapidit*.  Tertia  conucnicns  medicinarum  applicatio. 

Q^rta  accidentium  corrciRio.t;^  Raccid^ta  (euilnma 
erum  tunc  oportet  cur9  pcnierierc  regularem  dC  ab  iproqi 
cura  inciperCfUt  in  principio  operis  diiRum  eR. 

Pnma  auti  im?cio  perfiaf  hisquatuor  canonibus.Pri. 
mus  ordinitio  dixif.Sccfs  digeRio  matenp  ameceddtit  R 
neccRarta  ent.Teritut euoeius-Quartuc  diuerRo.  Dixia 
fit  ex  cibis  boni  chymi.ficilis  dtgeRionts.&abRincai  ib 
his  qux  lapidem  generSr^aut  augmentat.de  quibua  olbut 
pamculirtterin  prxcedetittrub*NS  prpieruantiak  dolore 
rena  ^feruantA  A lapide.  Stcfsc6plcturdtgeRiuisappro 
prtatis  matertx.de  qbus  ad  plenum. iin.tra.tSf  tu  ibi.  Ter 
ttusperficiai  cum  his  qux  mataiS  antecedent^euant.  aut 
per  fuperiut  aut  per  inimus  adminiRrStis.  led  hic  Rs  me* 
mor  canonn  fupra  poRto«in  ^d^i  ru.de  hoc.cr  de  a^<* 
ic  renum  ^ ebibita  non  debd  cRc  forcia>nc  materias  mul^ 


Cap.  XVIII. 


tts^'pitarchci9cadviurct)&.litd  debenceRelcuti  flcol 
calb  fiRula.bcnedidla  A hmoi.vi  tn  allegatu  locta»  SC  tm 
tbi,Rcut  diiRum  eR  ibi  clyftcria  Ium  c5uenfitioradf  tftii 
luppoRtoru.Qa  matera  n6  mourt  Rue  tralmt.  vode  Aus« 
tmmo  fuppoRtoriu  amicabtitus  eft  mihi.  Et  nota  conR* 
militer  de  cnematibua  nd  dcb«  eReforiia  ftke  vr  esifti 
moq  diu  debet  manere  invitre.ftdqup  cito  egredi  debet  ^ 

VI  maceriS  facalemAaliquid  humoris  uiftoR  & aggrc«  , ^ 

gaiiinimeftintscxtrahercpotcruntettSforriaaliqualitcr*  * ^ 
dc  in  his  qbus  cxpedlaf  v?trislbkitioponif  ftUiialqtue* 
ro  qbus  expeiRaf  aut  altcratio  aut  doloris  muigatio  r>Ofi 
ponif . Itf  nota  qu9iiias  clyfteru  n6  debet  rRe  magna 
ne  fua  magnitudine  coanattone  faciat*  vnde  Autce.extn*^ 
heicftcccum  fuppoRtonoaut  clyftere  non  magna,  quea 
forti ctiS  imelltgipoteft.  tu  itaqi  clyfteru  dfalu  folutiux 
quxreinprxcedemirtib.  Qpanus  completur  diuerOo** 
nebdlapervomiium  poft  cibum prxctpue,df  quidai» 
hunc  Rib  tertio  ponum.confrruncetam  fticattones  tnfie* 
riorum  vi  lapis  ipfe  dercendac. 

ProftePauero  intetionc  primo  lcttoq»ipCi  cftpnnci* 
palbmmftemedici.dlfalixadhancordiranf quaR  ve  in 
finf.  Ec  eft  cGmmuece  RueftSgerc  landem  A fraiftum  ad 
extra  deducere.nS  q>  integer  uenui  It  ue  exeat  eft  pr]^er  in* 
ternione  principalem  me^ci,  nam  benefcit  ^tnieger  SC 
pcipue  R eft  magnus  eft  aptus  multum  vus  Ipdere  n6  aue 
Rc  comimitus.  Scd’o.q>  antei^  des  lapidis  comiminuu, 
Ruecdudciuuq  primo ^edascum  dilatantibus  vtaadif'  , 

dudlut  icnifttbuaad  mira  cum  calla  dau  cum  lunbtfspin 
guibus,deco<Rtonc  maluarum.et  butyro.de  qui  lucnatur'  \ 

res  plurima  cum  decodiione  alihexA  granis  ptni,df  cno  f 

dico  meilif.  Item  cumenemaftbusex  maluisuithxa,fce*  A 

nugrxco,lemine  Itnt.ofeo camomillmo,  pinguedine  ana*  I 

tum.mucillagimbusalthexAoteoru.brodrit  pinguibus  ^ 

& hm£i.  aut  ex  oleo  foto*  Ite  ad  extra  fomftationes  fiant 
cn  fpongns  ex  decodtiofie  prf  dtdloia  balnea  aquxdulcis» 
decofttone  meli  loti.camomiilx, ali  hex,maluarum.  ane* 
thi,radicisireosAluiiufmodi,dequibusiam.  VcuRio* 
nes  de  oleo  Jc  Itlrjs  albts.de  am ygdalti  amant,  de  lino,de 
aicana.  EmplaRris A conRmilibus  fadris  cura  fiirina  foe^ 
migfx.aut  Icmme  lini,radice  alihexA  hmdi.  vr  inprxce 
denti  rub.  Jf  tu  ibi.  T eruo  ordina  lapid?  frigentia  A cd* 
minuet la  dC  extra  educentia  qadminiftrabis.vt  infra  qute 
qiiibufdS  oportet  eRe  dotata  c6ditionibus.FrimacpRni 
abRcrRiia.calidrueeremperatSexccdnta/tiSnonmuIiu, 
nimiu  enim  calida  refoluedo  petnficam.  vr 

fupra  ex  quoapparet  medinnx  amarx  vt  amygdalx, 
nuclei  oGmu  ceralbia,  dC  perRcorn,  6c  hmdi  fum  hoc  cafu 
c5uemrmirsimf .hasenim  habet codittones^picr  qd  plu 
ribus  vel  altero  eoi«  vtunf  in  confrdliontbus  cn  vna  fohr  ‘ 

coopertura,vttn^edftfrub.  It?  radix  cofti, radix  lanri,- 
bdetlHi, radix  vrticx  A hm5t  qup  dan  cdliieuerut  in  pul* 
uere  ad.5.ii.cn  aqua  fcenicult.  Sed  de  hu&  Rmilibut 

ftitim.  Scd'aiCondirio.<p  ftSgcmes  lapide  renum  debent 
cRe  debiliores q^ftSgemes  lapide  vcRcf.& cauia  qm  lapt* 
renonSeft tamxrcRftemix.Item nec vtaeftita  longaad 
renes  quare  meltua  ftruatur  virtus  medidnx  t^in  via  loa  ^ i 

gfort  tn  qua  vt  eft  veriRmtIe  magis  perditur.  Ex  tfto  ap*  |' 

paret  quare  lapis  iudaicus  eR  medicina  renalis  dC  non  ve*  ^ 

Rex,  quta amequSperuentat  ad  veRcS  perditur  eius  vir* 
lus.Ex  iRo  inferi  cpftangemes  lapidem  veRcx  frangum» 

&Upfdem  renum.&  non ecomra.hoc  dico  quia  repemur 
medicina  frSgens  vtrunqi  h proprietate,  vt  cinis  fcorpio* 
nisA^nf*^^^*  tremuix,qu9Aui.  vocat  arerguilladet. 

Item  nota  in ftadibne  lapidum  multo  conferunt  tnci*  «kt 
Rua,qux  lunc  paucx  cal»ditatit,dicitur  paocx  caiiditatrs, 
quia  routex  addum  tn  cauia  Uptdit.undeftcamabin  conv 
mendal.^RfqutIla,&radixaus,&Blltumab  amoribus  nuuaDf 
cdmendiiur,  credo  illa  debere  in  caliditaic  remitti, &Rc 
rcffliRa  ouiUum  conferum,  quia  multum  leparant  mien 

partes 


r 


.T  ' ■ ' Dc  xgritud.rcnuRi.  ' *J4 

«rrrrlirniTti  6cvc,pmi(1amcftea  cGmtnurrm  lapi^  tum vimiK?proftcri)(Mitffi^ccdCTiiinib.dcbff^DWcod 
dem  boc  ordine  cdnufnerabo.httntin  cnim  boc  aguc  ch  bKtpcrt,ut  fiinc  (hoiaca  noua.phdontu,  de  (juo  all<ta« 

bppnetate.quxd3iicdpkxione,qucdSvtroq{  modo.dc  lo loco,<^ fi  vircui?  non pfternct  incipe  cumanodiniics 
horum  quf d3  fortia  qusdam  debila.  A proprieuie.Ci*  dyficrij^(DaKncaiiontbui,&  hm6{.ui  in  praeccdemi  rub* 
ma  leporia  decobci.  Cinii  h^iu  afini.  Cinu  icorpeonu.  Icc  n»xfme  cdkri  uomkua  qui&  fi  utdeaC  nocere  inquS- 
Cinis  caudx  creraube.Okum  fcorpionuro.  Solatrum  hor  tum  mouet  iapidcad  iupCTlora,ifi  plus iuuai  euando  Japi« 
ealanum.Lapia  fpongrp.Lapta  iudaicua&  cft  vigorofius.  dem  de  loco  doloris.  It{  quia&  dolor  (■  mU  cafu  ndmm/ 
Lttmbrici  terrcfires  extccatt.Grameo.  quSex  vcntofitate  fit  q generatur  ex  roatera  phkgmara 

Ac6f^xtonevtamaracabda  nonmultu&de  etspro  bincapplicarcroluctiaiplacumrpdgt>a*viinpr«cedeod 
pette  txfplificatum  efi,d^  amplius  cxfpiificabic  vt  radia  rub.&  tu  ibi.kd  bene  nota  canona  ibid?  pofiios,di  ma^ 
fparagoia,Polium.Bcthonica,Pcntaphiloo,CapiUisven.  atme attendendos/  Pofiremobicnoia  epibertaca  noua 
Grana  folittRadu  Ccolopcndriae, Apium.Calamemii,Se«  valet  tn  cafij  prinro  quia  confonat  merobra.Ite  prouocai 
i»en  raphani.  Aqua  radicis  eius,  Sc  fimtlia  de  qbus  ce  co»  vrioam.Itc  cdminuic  bpidem,iiem  fiupebcit,  & dolori 
pioliim6ici3.  Vtrotpmodo.  Vitramcbru  adufium  & ledat,&  hoc  per  virtutem  ingredtcmtum  eam.  Difiicul-' 

Ehicrtzacum»Fsx  adufta, Cinis  corticis  ouorum,Scara«  tas  midus  corrigitur  cum  lam  didu  lemoueodo  cauhm 
i, Semen gcneftae,&  efi forte.FrSgii  & prpcartens edu  ipfius accidentis^  qua  ipliim  in  rfie,& conieniarf  depen<« 
Cftyfimui  cokimbtnus,fimus  galli,&  fic  de  aliis.nS  in  fine  dct,(5i  cura  ipfius  infra  fiio  dicetur  loco.  Vkera  autem  fi 
rubricv  de  lapide  veficx  in  f^pcedcmi  cap.multa  ponam  accidant  curentur  cura  eorum  iam  dt<fxa. 
fiaplictad^compofitaquibustecoptorumfactam.  AD  O P T S dcrcrdcndopankuJarccum  quisrafeu 
Pro  tertia  tmetione  plura  fitnr  habendi  Canonea.  Pri*  Ium  patif  fic  operari  incipias.Primo  dixtam  ordina  vt  fii 
mus  in  cdpor>endo  medicinas  lapidis  cominutiuas  de«  pra.Sctfo  fi  dolor  efi  4>fierna  virtuti  multum  ftude  eius 
haadderemcdianasrubules,vclocispenetrati5is,vtcfi  mitigationi  etiacum  opiatis  vltiroo  aut  primo  fimulto 
peper, calamentum, cinnamomu,pulegiLt,qux  fi  pofitbilc  profiernerti,i(a  vt  ex  anodinis  non  fperetur  mitigatio.  Iil 
ent  cdminunoni  lapidis  refpicift.  Scd's.9  cti  hii  ponan  & vomitum  fiiciai,tn  hoc  ca&i  iduans  multum,  vt  fupra. 
tur  fona,4Mtocatiue.quf  macenS  ad  extra  ^li3c  ut  femi  Qt  fi  non, tunc  ordina  euatiuum  leratiuum,ei  icecum  edu 
na  calida  femina  quatuor  frigida,  de  qbus  in  dubfjs,  Sc  tu  <fiiuum,&  humidkatum  exiftemium  in  tniefttnis  ^iben 
tfbi.radixrubex,daucus,meu,acoros,ameos,fi(eleos/or«  tiumfua  coartatione  bptdts exitu.  Demdc  ordina  clyfia 
dumeni,cantandcst&  funt  fona  de  qbus  infra.  Tertius,  mmgatiuum,&  ebrgatiuu  viarum  ex  aliha,raalua,  vtob 
cp  cum  ipfis  ponani  medietnf  tactlta  alias  in  loco  perroa  fcenugrxco,lcmine  lini,butyro,idipcanaiis,olco  mucilb 
nere,  vt  in  cduenienti  t|^  fuum  ^^ducam  eSircfhtm.  vc  funt  gtml)ut  Sc  hmoi.  & fit  umfhiofum  magis  $ squeum.  1 il 
tnedianx  habeta  pinguedine.^  vilcofitatero,ut  eft  gum  ad  extra  applicabis  cum  fpongns&  hmfii  mediciras,  aur 
sna,f(micuium,polypo<fium,&lun6r.  Qmrtus.^cum  vmuieearumbpidicofcremaexapentiutscominuemi' 
his  ponanf  quf  funmcilit,ac  uelo^  penetrationis,  vt  pi«  bus.de  qbus  infra.Bt  mediciii8sebrffatiuas,ut  empbfha» 
per.  Qi|intus.(p  cum  ess  ponantur  qux  cofonant  &u  fiy  vn<Ttiona  loco  dolenti  Si  parum  iiika  vel  circa  rena,  vt 
pnciaic,&aromatiatate.vt  funt  fpica.cafia  ro.babufiia,  tn  Redemi  rub.ad  quS  recurre  ficcprtnouabis,  dl^femper 
&n,liiium  ficcum,rquinamiini,£uidau,  &alff  mcdfcrnf  fini  aAucalidp  (ufficicter.  Deinde  per  os  dabis  cfirainctm 
odoriferx.nam  cominucmia  bptdem  rena  debtltcaoc,  Sc  bpidera  fimplicia  aut  c^wfita  ruxta  canona  pofitos  dt 
ideo  his  egemus.  Scxtui.qinonfblumqu^Cumaromati'  quibusfiatim.  Q*  fiifia&rcuenaauteti^nd  retterata 
ca  frd  fiypeica  n5  aromatica  etii  inh^  cduenium  cafu  aut  non  reiteranda  fim  tuam  prudentiam  non  contulertor, 
propter  ahtgnatScSra.vtfumfitccus  &udluumfiypnco>  tunc  inducat  vomitum  forti  fi  extera  confcmtaiKiuom 


Kum.de  quibus  de  dyfenterti.  Septimut.cp  cum  his  poni 
dxfiintmedtcinx doloris  fedatiuxbproprietare  ctiSvI' 
craanodinatoptausdeqbusfiatim.  Poftrcmo  notahic 
Autc.inqutt.  Cuncp  cdponimui  roedicinam^mtonnam 
hancopaaiur  virtus  naturalis  tn  ea  & expone  diferetiua 


diciodcrebVta.autappbca  vemobt  abfip  fcarificarionc 
ponendo  primS  (iib  loco  dolons  per  paruum  fpaiium,  Sc 
alium fxbiib&teniS  fupcrpeAc,vtad  vcficibpis  ira« 
haiur,d(^c6ttnuencur  vt  iibividec.Itrmcdfiri^fo  fiat  fu 
pra  alchatim,  & pecten. vtcbrgenc  vix  defuper  SC  fit  for 


'ftrtku* 
Ius  I nx 
^icua* 


quare  vtitureb  quxadbpidem  fiinc  apud  bpidem  poli  iis.Itr  introducas  fiernutationes  foeta.  Itimoius  fones, 
quS  fiiait  via  ad  hoc  vt  peruenirce  illp  qux  fum  ad  bpidi  vt  dcGcrdere  per  gradus fcabrum  motu  forti,  agitatio, bl» 
ad  locum  bpidis.&nincvritur  ltqu^dituts&  bnitiuis  tutfuperunopedeb<flus,autfitfi  virequitarecquumma 
aUiCyUt  peruentat  medicina  bpidisy&bciat  medteinS  mo  b fiiccuilamcm.Itcm  introducas  retentione  anhelitus  for* 
nri,vt  operationi  fitam  eftciat  per  hoc  quod  dominatur  tera.Item  bicationa  iliorum  ad  inferiora.  Item  cbmorta 
ciubtusadmmtfiratiua,&c.BtinfumaupDflicvmutem  fones. Itera c5pre(inonafbrta  fupraleb<^s&  Aipcrrl 
diferrttui  qux  pnmo  vtttur  in  cait  coropofito  roedidna  durS  vt  fiiper  caput  tabuix  grofix,auc  capfx.  fi  ifia 
penetraiiua.nccalijsprotuncvtiqir,qutafic  primo  non  non  conferunt  pone  paixniem  inbalneofad^o  es  malua, 
fiinc  necefiaria.cum  aurem  peruernum  cfi  ad  locum  hanc  althau, parietaria,  camomitb,  & hmdi.vf^  ad  zon9  vel 
relinquit  A vtitur.Secado  medicina  faciente  aliss  in  loco  infra/&  pofi  exitum  dabis  ex  cSminutiuis  bpidis.ut  infra 
morari  tipore  conuenienti,incertm  medicina  cCminuriua  de  quo  balneo  habutfii.fiipra  in  rub.prpcedrntf.  & tu  ibi« 
opcratur.&(unc  vciuir  prouocartua  quxfacii  expulfioni  Et  rtete  in  longumampliui  protraham  ex  parte  medici# 
bpedisfie  cdminutt.  & hic  eftarticolutin  medtetnaque  rarumTimpliciumdl^c5pofitaruro  in  cafu  nofiro  valsn# 
qui  non  credit  non  efi  dignus  medicina,&  efi  tnfideb^de  lium  eas  fic  deferibam  fi  pnus  fatu  fecero  de  camaridibus 
qua  uirturc  diferetiua  habain  prima  quarti. de  cura  bcmi  vt  dimifiutn  efi.  pro  nunc  tantum  dico  q»  cantarides  funt 
trttxt.&  tn  hoc  primo  capitulo.  fortiter  prouocatiux,&expertliiam  vidi.led  nus  vfut  cfi 

Pro  quarta  aducne  m accidenta  c6fucta  confiqui  lapi*  pcrtcuiolus  A Gentilis  confiilit  vt  ets  non  vtamur.  exeo-» 


dem  func.Dolor  £onts,bifiicultas  millut»  V Icera  tto  uri 
itx.  Inquibusprimotcfichabas.vtfupra dedolorerc' 
tHtm  ditium efi.  Namattcnde  mitigationi  eiusfimcpefi 
iortis,auc  debilis  vt  fitpra  allegato  l^o.  A ibi  relege.  Tu 
cn  femper  atthic  in  dolore  f^i  cum  bpide  exifif  te  de 


riantenimucficam.Qubdfi  vti  uolucrisabfcinde  caput 
&abt&cumcts  pone  corrrdiuum  & demur  in  quanti# 
cate  lempcrata.fed  confulo  non  utatur. 

Mcdictrue  fimptices  bpidem  cdmtnuente«,fiue  bao# 
gcfua  fiinc  Kadix  cofit,Bdelliu^adtx  buri,  A cortex  ta  # 


|imuseuitarcnarcoticaquantupol«bilcefi,qmtaliafua  diciseius,Cicermgrum,&^prieaqua  efusqn.f.fic  Icuis 
i(imduaKOPpoQQtc5ciunuudfhpidis*ledubicl^  decorio,  nam  fi  multum  dccoquaccicer  amittit  virtuti 

Pra^uatS,  OG  ij  dfiircticf 


OG 


■V 


TraAatus. 


VI. 


Cap.  XVMI. 


4iurettcam,&cflficuur  aqua  (lyptick  non  ^uoeanin.Nu^ 
clcut  cerali»&  proprtc  fy  lueilris>&  domditci  eft  yfuiUs* 
SqiiiUa  acttum  ciut,  UjUCimum,<Iue  oleum  ctttt,&e(Ubr 
tc  in  harcura.damur  quatuor  guux  cum  vino  nboleo.ut 
verbi  gracta  ci  quaruor  cocleanbut  ctut.  ^ed^magna' 
nbtts»CarpobaUamu,Xylobaldmri  tn  puluerr.vt  uerbi 
gratia. ^.ij.dc  hit  cum  vino  ualet  (tmifr  cum  vino  ad  quS' 
matcm-5-i>f  •KSadix  cucumerisaiinini,  Scolopendria,  Sa  * 
xtfragia>Aq  ja  radtcia  cardi)Apxum,Daucus,Semen  cana 
buniadis  peiuaplnlon^a  qua  etut4^adixrparagorum>Ca' 
mepiceos.  Polium, Semen  raphan(,Ruuagredis,Scmen 
agrcde,5^  ed  forte. vt  fupra.  & ex  torttbuc  cd  bpicuidai  * 
cuttPulegtu,Camepitheos.Aui.&  forciora  funt  cims  icor 
pionum.&oleumeorumdc  quodiri  polTct vt exidimo 
Vt  de  balCutiodiaum  ed.  nunqua  tamc  ded(.  8C  hortatur 
Scorpio  Gentilis  cp  non  detur.de  cinere  eius  coiifidera*  fcorpionea 
nes  vti  adurantur  f-auiter  m vafe  vitreo  limto  luto  Cipime  in  fur 
ad'cine'  nodimiciendo  eos  vna  die  naturali  ita  cp  non  venaraad 
rem  re«  iummumadudionit.Cinjtleporis  decolari  & cura  rora 
ducant,  pelle  adudi.vt  de  feorpiontbus  ditTcum  ed.doiiscd  a ^.q. 
cum  aqua  aliqua  diuretica  ed  medicamen  forte  maxi« 
me  n prius  (ubmergsf  in  accto.dl^  dicu  Mundinus  q>  fran 
gii  fuper  omma.Item  ed  Sc  etiS  forus  aqua  fublimationts 
^cru»<SC  valet  in  vtrotp  lapide  veltcf  .dilicet  6i  renum. 
Ii2  lumbrici  terredrts  exiccati.  vi  fupra  & oirum  inquo 
bullierunt.  It?  vitrum  vdum. vt  fupra.  Lapis  lyncis,La ' 
pis  fpongix,&  ed  de  fortibus.  Autc.&  mtrabiliicr  opeiaf 
d^bockfbrma.Sanguishirci  prxparati  art?»vide  hoc 
loco  Aui.5C  cd  mirabibs.Sed  hic  aduerte  quod  ed  horri« 
bilis  odorts&  dporiSfVnde  inuoluae  tn  fcalctts  fiue  uebu 
liszucchararts,&  lumitur  ex  hirco  quatuor  annoru  nutri, 
to  ex  herbis  diuretiast  9C  debet  cile  non  primus  nec  vlii. 
mutySanguit  hirciprxparati.qiiia.iiii.innorumcahdior, 
& dmiliter  (anguis  medius.d^  ideo  fortior,  Cmtt  corticu 
ouorum  podqu9cuacuata(unc^  puUis  mirabiliter.  Item  ii 
proprietate  8c  mirabiliter,  cauda  rremutz  auis  cruda  co' 
ineda  melior  valec  dCailata,  elixa,  falita.  Itero  puluertza. 
ca  vede  fcorpiombutdi^med&  pofita  cum  aliqua  ex 
aquis  diureticis.  Item  valet  & potenter  lapis  natus  in  re* 
subus  puluertzaiusdC  bibitut  cum  vino  lubcili  albo,& 
cd  vdiaie.Iiem  dC  mirandum  &ed  probcium.hic  roiuUs 
dc  radice  raphani  decem  vet  plurcs,  & pone  in  vino  albo 
Ipcr  noiflc  mane  bibatur  ieruno  domadio,  aut  (ero  donec 
apis  cxeat.probatum,  nam  pone  in  vino  tdo  lapidem, & 
videbis  eum  cito  fragi,  quidam  dant  vinum  dccotflioms 
cius  6C  cxidimo  <p  etiS  valet,gumt  ceraforum  prunorum 
potenter  frangit.  In  capite  Iimacix  reperitur  lapit  qui  iri« 
lusdCin  pocudatuscum  vinodatim  mingere  facti  lapi« 
dem&ed probarum. i&nnontmjcnisvnam  magnacon 
grega  cx  pluribus 'paruis. 

Exedpontu  v(ualibus.Eleiduartu  ducis  Nic.Phiioan' 
trophos  Nic.^dmum.Ltcomripon  Nic.dauir  dc  eis  vfc^ 
ad.$.h«cvm  vino.vclaqua  calida a^aperitrua  vel  lapi* 

’ dis  c6mtnuiiua  (ero  vel  mane  qn  expedit  donuclio  icHi<' 
no.Iicm  comedatur  roiihrtdaium,et  ed  v(uale,cc  efFicax. 
cc  detur  de  eo  v(^  ad.5.q.cum  vino  (ubtili,et  (iru  l^oma. 
chus  et  hepar  expedita  \ fuis  digedionibus.  S yr.ad  hoc 
ig.fcoIopcndrix,rt  capillorum  vcn.tribuli  marinf^pin^u/ 
iielUc,roilei  (bC  truidici>nd4Uiae.ana.M.|.radiCum  fpara  • 
gi4>rurci,petro^.raphani,graminis:ana.$  ).feminum  iife 
Kos,althex,(benugryc.feminumam(Tjina.5.f.(em>rni  co« 
muma.5.;.liquitix  mundat^,pallularum  roundataru.ana* 
§.).ctcerumrub.M.j.fpfc«  nardi.  5.n«acttifquiUirici.5.ii. 
Ctrts^  rocUiseU<df,zuccbari.ra.lib.l.fiacfy.dequo  denLl.n.^) 
fWis  ma  vice  cu.§.i n*a4  rapham.ad  id?ai)  Aiblimaiioms.  cartaroi 
cii^aUuI  nurtni  ditdi  herba  (antdi petri.  Adid<opefmu,ctualeirt 
go  her*  tnlapid^vcficf  frag^do.ip.^ij.pulue.i^dtnf  opiimeex* 
ba  fa^  iccaifiCt  da  mane  et  (ero  covino  albo  optime  quStiiatis. 
petOb  ^iifj.  liFpocauorduarccragca  exlcmiiuUisdidiSyga 


c6ibusBmygdaliisaraartSitNiclcttpcrficctp,certro^i^ 
Itt  (blts.&  hm5i.cum  qufcitaie  xucchan  cdvctiicncs,.&sa 
forma  fobdavcplaoebic»  Adidf.i^bcextradtimcxnM/ 
cleitperdcorum,di:ccra(b*4^amyg.aou.cttain  dacuM 
decodione(axifiagf«3^roilei(br.  Aliudadtdem.qulc^ 
minum  genedrp,lapjdis  fpongiz^apidss  ho(s,api).ana.|« 
q.fiuafragix,milci(bl.ana.M..r.infundamur  pcrnodcM 
tn  Vino  albo  rubiiti,&  (ubbmetur  dctnde.de  quo  def  a^ 
b).v(quc  ad.ii7.teiunodomacho  adhi  calido.  Altudjig* 
Mccas  hederae  dC  decoque  tn  aqua  9C  calida  da  bibere.  A 
valet  cuS  in  lapide  veiicte.  Ad  idem.  tp.grame.agraoMM 
niara,camedtcos,laxtfragtS,  ameleot^auelianz,  tntot,  dfi 
puluenzatos  decoquit  in  aqua,  da  inferoaim  canonead 
hoc  6i,  fupra  dormtace  poicd.  Ad  idem  mirabile  d^eot 
d potet  vcerc.ip.ljnguu  hirci,myrrfax.ana.c56cecu  oleo 
balfaraieti9donsed.$.rj  &hocedquod  Auic.hoc  loco 
vocauic manus L)a.  AliudadideAuf.o.nneris  viirt,ci/ 
neris  fcorpionts,cincris  radicis  caulis  nabatt^velnd  uan. 


fpUruati,ctnerts  lapidis  fpongix,leports,(anguft  hirci  ca. 
tccaiict  cocritf, Cineris  corticum  ouorum 9 quibus  rgref. 
(i  fum  pulli, Upidis  iudaici,gummi  nucis,  acort.aAa.  par« 
irsxquales  pcirofi.dauct,pulegij,gummi  arabici,(emi« 
nisalthex, piper  IS  oium.ana.par.l.  f .cofictantur  cum  mei 
le,etcoo(eruene,ct  denf  deeo.).ij.cuaquairibuloip  deco« 
^oipdi  ciceribus  nigris, tt  valet  ctiS  Lapidt  veiicx.  eieft 
de  expertas  Aui<  Ad  idf  expertu.i^(eminu  geiiedry  puluc 
rtzaip.5.1). denf  cu  aqua  hxnlculidulcoratfcura  roel.ro.ct 
cd cdicax  lenino  domacho.  Ad  idr.i^.iemtnu  genedrar. 
}.tq.(emi.(axtfragff,&  c(l  e£Bcax.Multa  enim  periec6p« 
nere  poteris  ex  datis.&altqua  itero  rectiabo  tn  dicendis. 

C V R A.Viiaiiaqi derura lapidis rentitn genae 
uenient  dc  tudicaui.  vc  cd  ip(e  bpis  difitrewtas  roulns  ca« 
pttc  ex  pane  loct.rooitn,&  tpts  fui ede.ui  fupra  magtt  par 
cicubrita  dc  eo  dici  delme.NS  htc  iia  boies  afRigae  con. 
rucutt,&  quad  oa.vt  (upra  quod  cius  «plixa  narratio  non 
bdidire  polsic.Lapis  iiacp  aliqn  ed  in  renibus, qnqi  in  urb 
inter  renet  6c  vedc9,quta  in  pons  vmidtbusnon  nun^  10 
collo  vedey^aut  in  virga  ipb.  Qflautecdmrtmbutad' 
mimdra  dipta.vc  (upra.Dnnde  cua  curo  cada,&  bndtd^ 
nucerias  in  viis  du^lud  exidftet.  aut  cu  clyderc  leniciuo» 
di  uiardebrgaiiuo,qtt'  (tc  magis  vntduofum  q^aquo&ira» 
dc  illud  ratera  vt  videbir  expedire.  Dande  applica  rens 
bus.vi  (iipra  foincactones.vntdiones  ex  oleo  de  fpica,ca« 
momilltno^aiKihtHO^ilioat  aib.de  (em.lioi.  d^tmdi.  auc 
empUdniexmalua,aithea,farmafem.(ini,fixnugr.anctho 
mixio  cum  olas  pdi<dis,&mucilbgtnibusalthex,ltxnu' 
gr(  dCc,  Deindecxhibcex  diidit  cdminutiuu.  ac  fra<dfuo 
bpidis  cum  canorK  fuo,qa  domacho  dC  hepate  vacuis  exi 
denubus.  d non  currunt  aut  ratera  q dufibi  fum.  SC 
aliud foniuscdromuiimiro  dabts.de  qbusdaiira.  Qi  d 
ad  bc  balneum  cx  apaiiiuis  raoiliHcaiiuu,&  doloia  (eda 
ciuis.vi  6im  althea,anechum,camomilb,foBougrx.  femen 
lini, meliloti, radices  fccntculi,petf odllii,parietanx,  dau » 
ct,camepitheos,milei  foKctcortx,endiuix,cfca  bcado' 
lalis.laxiiragix  dC  hmSi  pod  qii*  maus exitu  dabts  cdml 
nutiuu.vtfupranSbalnaitd  quiddngubrein  cafuido. 
qn  indrmuted  (ortis  & no  aliirnqm  vbi  edet  debilis  ma 


IUS  foria(d:'fcqucretur  nocumento  quia  debilitas  virgiM 

ineio* 


te- 


i 


expuidux  in  cx|Ki!endo,quod  d fuerit  debiiis  apponeii 
co baliKirpongiasatu filtru inaqua balna prius  infufum 
dc  expilum  applica,(S:  calidum  clementer.  A; ^idb  oSi 
cddmiiV  (oiubit  lapide  extd&ein  vib>aut  in  collo  ved« 
cf,auc  in  virga.  Cdmimnauura  bpidis.ia.tudmi.5.1.bpi 
dis  iudaici.lyncisjfpdgix.ana.gra.frx.milei  for.gra.x.ctn 
namomi.gra.tiq.&  cum  vino  aromati,  (ubciii  vt  nbclo 
, detur.  *AliudfDrttus.ipJttorarfpon.^.i.f.  bpidis  lyncis, 
iudaicijfpongtx.anii.^r.mila  fot. grana. v. cinnamomi 
graoa.iiri.aquaru  laxafragix,fparagorrKana.5.i.  a.puhrai* 
zet|df  d^vtdipra.  Ad  ideUcfadludc  (emine  raileifoft 

pcobacum 


i 


r 


■ 1 ’ • ' 


Dc  aegricud.rrnum. 


2J5 


^^robaram«ft.  Qfiuerofapttftabttfivutd^nCmoutb^,  bui,vn£uait,clyn:mjt»&hm6/.vtengtf t^tpnust^« 
« nmc  (i  cft  in  renibui  f pp!^  iuxta  renet  vemoiain,  & aliS  iu.C^  u fueni  ex  a^ie  &<flo,iunc  adnn mftrftur  qu;  fiint 
r'  ^ circa  tlmm.dfaliS  ad  pcdcecortuofirXvt  trahat  ad  veficS.  caltdt  3c  iuimida.muctliaginet  ferotnit  al(hcx>fttnugrae« 
f;  Item  operare  fi  ^icfinc  in  vtjt  mednt.Jc2  iniunjng  fternu  ci,(emintt  ltni,caroomilia,melilotum,anethum.&  hmor, 
.V-  tacmnet,mo(utronet,&alta.vtfijpradi(f(umcfiin  gene«  perrodc^ohxccufiigidii vt exigit trput morbi. & hoc 
rali  deeo.Ec  nota  <p  hoc  a(u  Sc  eo  tpe  caminutiua,aperi'  aut  p clyfter  imponfdo,  aut  dando  per  ot*  aut  empbfirS» 
c^ua  caJtda  funi  fiifi>c^a.^re  c5ueiuemius  dabuntur  qu^  do,aut  cpithemaodo.aut  vngcndo  &hmdt.  Er  contine 
b<pprietate  agunt, & non  a qualiute  qux  non  erunt  excef*  amomacum,bdelitun],d^  hmat.mollificanua^dtaquiloa, 
ilue  caiida.(St:  tu  eltge.  Sctto  talia  non  fiam  nifi  pnut  p«  euS  cum  pinguedinibug,&  hmdi.  vt  fupra  dea^te  duro 
cefierini  qux  dttfta  fiiot  ex  enemaubut,  fbmentii,  cmpla  ipCofa-et  tu  ibi.  Pofiremo  quSnl  adcurSaddoeleduardl 
'lhta.balneti,&hmaimolltficStibut,&ebrgaruibui  viS.  mihiCiittmcarunoftro  eftcacilstmd.ip.cinerit  fcorpio^ 
fi  fuerit  fiant incollo  veficx.&^hibeat  vrinxexi'  nif.5.tj.cantaridaru  abrctfis  capuibut  etalq».).)*  fingut^ 
cura  tunc  panent ponaf  cum  capite  deprefib,  & cleuemur  mt  hirci  exiccaci.^.tj.ctnerit  viirt,caulit  non  trSfplaniaii 
cnira,nucanchx<SCc5cuitatur,  vt  lapit  invcfica  defien'  cinerit  leporis, dnentcaudftremulx.cinenccorttcu  ouo 

• dat.uemmambuscaprtinaturpectcnexpcl[fdo  lapidem  rumkquibutegrerti  (untpulli.ana.5.iij.lapiditiudaici  Ia 
ad  infirtora.Iic  introducatur  vomicus  lbrtis.&  cfi  hoc  ca  pidiaimienti  tn  trlle  bouis,lapidis  Tpongip, piperis,  daud» 
'fumuhumc5uenient&iprumfipocefifacias.nemimpo  carui,(emtnisat(hex,gummi  aribtci.fiimmt  Taxifragix, 
4ih  ur  firtnga  cum  aqua  expellatur  ad  itura,  lic  deinde  inij ' millet  ror.fifilcos,carpobaUamt,xylobaUamt,rpicp  nardi» 
ciantur  ex  didiis  commutiuit  lapidem  renum  cum  latfte,  capilit  ven.quatuor  fe.frigidoip.ana.5.  j.cdficianf  cu  mei* 
'■ucaquanphani.tc?dlCc5ftrtfi  icurueturfiiper  genua  Tua  Jcro.dof.c.5.n>vrcp  adircsmane  etfirocumaqua  deco* 
‘dc  membra  oia  curuer.  Iicad  Ik>c  faat  imromifiio  digiti  tfiioni  1 ciceru.ei  cribuloip  mannorum.  Nec  quifqud  me 
tnanuin&cumeobpidcmoucdo.  Stverofueritin  vir*  redarguarde  prokxitaiehabica  in  hac  materia,  qm  acci* 
gareteniut&rpcreceiutexitustuncqnc^lufbcit  maxime  dens  ipm.  ita  mihi  permolefiilstmum  vifumefi  vtarbf* 

• ^efiparuuslblarudioBiifiacnore.Q;  fifueric  magnus  traucrimnemincclfipoileinciuscuraplus  ^copiofum. 

• tunc  per  firtngam  mncias  olea  molit ficatiua  anodma.  vt  Deo  laus  Temp.  Nota  vltimo  q>  Aui.de  ditiocaiide  renil 

fiipra  pro  qua  via  elargctur.aut  fi  paties  efi  fortis  ponatur  hic  m^ionenA  facit.voluit.n.p  ea  i)  diceiif  de  dislocacioc 
tnbalneo.&efibalneumc6ltrensexdidtsrebus.dciode  veficpiibilattsfaifhiefiequaiiui  adhoc,etiuibifi  placet* 
-ramanuinumTcaexoleisdiifitsfiaiexpIsioleuis  quamo*  n n l-  ..«« 

■tieaturlapisadcxtra.Iicponuvir^tnat^a  calidadeco'  Deapo^emdiercmm,  Rubncd.  VII. 
tfiioms  malux,violara,olcf  violaii,mucillagints  alihcx,  a Pofiema  renu  efi  collectio  materix  in  eis  iangui* 

fiminislini&hmdi.d^fiiceturlocutvicevnapofiaUam  f\  nex.f.autcholeticx,autphlcgnfUticx,aut  melan* 
& memorare  facere  clyficrta  leniciua  vnc^tuoCt  magis,  vc  X ^ cholicp,aut  ex  his  mrxtf.qux  qdi  fiuc  k toto,  fiue  k 
lupra&<pifaecibas,&alrjs(uperfiuttatibusimefiirareii  mebroip{iscdicanictranfinittK,autifquic  vnnx  mulix 
neStur  munda. Itf  introducas  fories,ac  frementes  fiernu*  replemis  retentione,  aut  ex  lapide,  & hmoLcxcorutioni'. 

CimicS  vt  (upra.Item  ad  hoc  maxime  cAtrrt  oleu  tn  quo  Caufx  aute  primitiux  reeitatx  fiim  fupra  de  pleruaiione» 

cbulItttfimtdmiccsmulcicScniifitneoplusq^cepidoin  aucpnte(ficaulfa^us,d^iuibi,lcdimeraliash(c  memo 
vafi aliquo exifiente  uirga  ieneatur,immo  creditur  t^ettS  rat  Aui.finVcur2lnbare,qua  iuuenet  nofin  multum  dele* 
hoc  modo  tS  egredietur  uefica.Item  cimices  ip/i  commi,  ifianc  et  male.na  caufando  dolnrf  cauta  a^ttt  efiepoterid 
io  foramine  virgxpofiti  id? operari.  Et  nota  hic  tres  cofidera.  Et  ficuc  diuerficanc  a^ca  renum  ex  pane  cau* 
»canones.Primus  ep  no  intromittamur  infirunKnta  in  vw  larum,ita  ex  pane  loci,&  ex  parte  terminationis  ipforum. 

nifi  prius  faifia  mollificationecum  balneis, mplafiris.  Ex  parte  quid?loa,qm  qutdS  iproaifcium  in  ambobus 

vn^iotifbus,&  huiurmodi.  tlccfs  qi  vbi  funt  apofiemata  renibus  quxdi  in  altero  eorum  tm,&  horum  quodd3  ma 
r6  incroraittas  ea.Tcnius&  %pc  memoratus  q>li  facilio*  gis  declinat  ad  latus  eScauitam  emti^quoddS  ad  latus  pan 
nbus  inchoandum.  Pofiremo  qn  alia  non  c6^unt  oper  niculi  veUtts  cos.&quoddi  ad  parte  meatus  emtmAorij, 
set  feindere  Vtfgam  cum  aliquo  infirumeto.fid  fis  cautus  quia  poroip  vrmdum.&quoddS  ad  meatum  qui  cfi  fiipe 
{nimo  ligare  virga  fuper  petriverfiispeifiPnc  rediretad  riusuerfuiemulgctes,&quoddaadpartcdorn.  ExpariC 
collum vcficx SC m vanum  laborafIn,& infra  ipCum  ao'  terminationis,  (^n  qup dS  infinfibilir refoluunf  quxdS ad 
ce$  liges  trahes  cute,  & bene  ad  ruperioraverfiis  petfiem  laniatione  veniunt.  EihxcicrminSturqnt;^  pervrinam^ 
■VI  cum  redeat  curia  vulnus  coc^rtatur.confidera.  SC  po*  qnqt  per  rcccfium.  na  qn  rumpif  a^,&  efi  cuicans  pons 
fieac5folidalocumcuranufiicebono,&albumineoui.  vritidibus,tunccum vrmaadextrapellic.qnvero  rupif 
Qu6d  fi  ftient  in  motu  ruuaw  fomcmatsones»ficrnutaiio/  fuper  renes  verfus  emulg?tes tunc  lanies  qfii^  per  rpias  he* 
IKS  df  firailta  de  quibusfupra  dC  paulo  ance  adlum  efi.  par  tngredifvfqi  ad  gibbum,  detnde^gtbbo  ad  melarai* 
Ex  tempore  fuicae.quta  aut  efi  incipiecis,auc  confirma/  cai  & de  ipfiiad  mcefiina,&  hxc  efi  mala  terminatio 
'CuifCura  incipietis  efieadecunicura  prxfiruatiua,&illa  paratione prtmx.quta  fit  per trafiium ad  membrn  nobile 
iampoficaefiinprxcedemirub.dlfcuibi.Cura  vero  cd*  quoipmmultumnocetur,dfiucGfidera.It?aliqii  expel* 
firmati  fit  per  ordinaiion?  dtxtx.  vt  fupra  euonem  fad2  licur  materia  ifia  (aniola  ad  cdcauitattm  aliquS.unde  tndi 
pcrpharmactam,ciyfter,phIcbotomiS,pervom>tufn,&  geref  apertione  queadmoduinalnsfic  actibus.  Et  pro 
* hm6i.vtlupea.lt?pcrmedicinasfiangfccslapidero  f^ic  diiTcndffeqiicttbusnotacpaibtarenumbciliterfnlapidc 
cendoanodinamollificariua,apeririua,ehrgaiiua  exbal*  cducriumur,calida(aciliusrdneagfttscaurp,frigtda  vero 
netf,empUfiits,fomenunonilwi,vndIionibut,  dC  bmdi.  bcilius  rdne  materix. ledabfoluiefngida  funi  ad  hoc  ap« 
Itemperagitationesdfmotusfadiof  labonbfiperrcatw^  tiora.Ei  ordo  quf  addo  in  ipfis  fitiftc.vtGemil.N9  pri* 
dif  equitando, vt  fupra, df  latti  clare  pofito  cfi.  Er  hic  nota  mo  phlegmacicu^dewide  cnelanchoiicu.  tertio  languincu. 
^i||umproprxcedcmtbu8qicxe«rd^  rebus  fieri  pofiunc  quarto  cholericu.  raro  in  cfi  t^cahda  ad  prtrificaiioneoi 
‘cotiftdh'onesrolidx,vc  deeleifhiarqsexemplificacumefi.  deuemSt, et  calida  cholcrica  pfunmQacciduc  iuuenibuset 
dc  nunc  quidam  vtumur  liroiunpon  in  forma  foli da.  pueria  (anguinea, (Sfftigida  &nibus>ac  mulieribus.  Nota 

C VRA.auteeiutquiefiela^tecalido43cedaf.pri*  .fcd'o.(pqfioia^t(calidorenuerit  febrityd^alieoatioQ 
oso  curaodoa^  ipm  epeft  caula  lapidisfaciendo  phlebo  • cotts^  roagntcudinea^tts,cuius  fignu  cdcinuatio,&  ma 
. gomia  dc  admmifirSdo  fttpda  adlu  dif  potentia  in  princt/  gmficatio  ^dfcu  bis  erit  lugrcdo  lingu;  ,dqlor  capitis,^ 
^fio*dciodtadtUa  vi  fitpfa  dc  co»Ex  cmplafiniiUo^brU'  hmdi»ak  uJe  erit  mortale,  fi  figoa  appueifc  digumsdif 
> Pnufiica*S»  ^GG  iij  ala 


4 


Tnftatus.  VI. 


Cap.  XVIII. 


tlla bona, tunc rpcrandtitnertt de Edute.  Non  tmio  d^cumiacetruperventr?atigcf,&propttrtaqiaifitf|K»«  ' 

in  a^ce  renum  egredic  qnc;^  pinguedo,  qnc^  ptluc  rubeui  dii  rene.  H biertt  in  fubftaua  renum cft  grauuai  cum 

ad  magnitudine  palmi.  Finguedo  aui6  renaltt  m fupcrfi*'  pondere  maior  ^ dolor, quta  renet  (um  pauci  fenilia.  Renet 
CK  vnnx  apparec,«^  (1  fuerit  pinguedo  i rubfUmta  mem ' Signa  a^tts  duri  grauiut  vebement  in  rcntbuiperct'  paudfl 
-brofp  vcnin.uc  inhedlica.cunc  lUa  erit  cdmixta  co  fiibilS  pta  cum  qta  non  ell  dolor  de  quo  Hc  curando, mfi  qn  fie*  |iif. 
eia  ipliut  vrinf.vnde  videbit  pinguoCi  coca.  Et  quidi  cu>  ret  (uccefsioni  calidi  in  quo  releruacxenenc  aliqux  partea 
noH  impUf  vrinale  aqua  calida.  fi  in  fupficie  nara  bic  calidv.dl^  per  illwineiua  motu  dolor  caufarctur.  Item  cft 

finguedo, tunc  i renibua  iudicac.fi  nd  k mebrit ,et  qn  cum  teiuinaa  ptfidum  quia  prohibetur  eoni  nutrimentump' 
renibus  venic  modico  rpe  fietit  cu  vrina.&  ideo  nd  po*  pter  cditacem  fiupor  ambarum  ancharti  cdicata  bigidia 
cuit  fortiter  cdmirceri.qd'  lecui  contingit  qn  i mebrit  ve*  cceis  ab  a^ie.Icc  3C  crura  ipfa  ambo  ftupefiunt  ,ppcer  £rt' 
nu«&cfi  pporttonibilc  ei  di Jcura  efi  de  dy (cmeria  qn  gidiutem  cdicaiaro,  A extcnuSiur inferiora,  quu  per  a^ 
venit  i fupcrionbut^^qn  ab  inf^iortbut  intefiinit.  3C  tu  prohibetur  iranfitutnutnmenti^ etiam  debiliutur  vir« 
ibi. Pilus  gencraf  rubeus  (equeni  colore  renum,  5^  eorum  tus  ab  eo.  Item  vnna  cfi  pauca,  wia  renet  debilitati  pau' 
cdplexion?,&  longus  dato  ipfi  mS  fint  longi, quia  trSilc  cam  trahunt  aquofiiatem.&  efi  ugnura  cdmunc.Iiemeft 
per  meacus,fiue  anfradlus  coifi  per  quos  bene  poterit  clon  tenuis  propter  of^ilatione.  vt  (upra  3c  hxc  egmudo  mul 
gart, fiuc  longus  gcnerari,vtinalnslocts*  Clario  leno  cotiensproduettadhydropem. 

calida  cno  ad  durme  veniunt  propterfortererolmioite  P RO  GNOSTICA  quSdo  ap«  renum  termi' 

qua  fubiile  refoluit.d^  hoc  uoluit  Auic.x  vin.tenn*  vbi  de  naf  per  viam  vrinx  bonum, & fi  per  viam  recefiiia  mahl» 
his.  Ecrcitovliimocpapata  renumdura  funtad  fanan'  nStuncoponeipcrheparirSfire.&pcrmclaraicasadince 
dura.&qn  prolongamur  curam  non  recipiunt,  exunuanc  fima,  qnaut?  terminatur  ad  locum  c6cauum.&  venit  ad 
corpora, &adrparmumducunc.&ideoineorum  curafe.  locnquiaperinpoicfipcr  phlebotomiS minus  malu.VQ 
ilinabis.Itc  heqitcmer  cadunt  in  ea  patientes  cum  prolon  multottaefi  aliqd  capittsapatisad  exteriora  decliue.  qic 
gantur  in  hydropem  propter  minoratione  vrinx,  & con*  per  (e  rumpit  ad  extenora.  vc  Aui.efi  ^frminus  mald. 
uerfionem  ad  locum  vacuum,  vi  Cupra  dehydrope.  a^  calidu  efi  in  rene  cum  febre,  deinde  accidit  permixtio 

S I C N A demonfiratiuaa^iiscaltdiiunt febris tn  rdnis^pieripruma^cdican  vclamimcfifignuinortis. 
leparabilis , & maxime  qn  efi  ex  multa  materia,  ex  pauca  A^ia  renum  velociter  cduertunf  ad  bpidem.  Qufl^ 

aut?  no  nccelTario  fit  q quod  febris  inducti  motus  edeufii  aegritudo  irSfit  primos  dies  cum  crifi  budabtli,  &appa> 
uos.uc  accidit  in  quartana  .ppter  uapores  qui  \ renibus  cie  rrmia  vrinx  grofix,&  ledimine  multo  exhibitis  q conue 
uamur  fpondilibus  cSicaiot.  Et  efi  dolor  magnus,graua'  nium  bcile  curaiur.t^  fi  vnna  fiiem  rubciIis,cbra,aquoGi 
ctuu8,inreparabtlts,extenrusadfupertora&  inferiora  cum  iuncfaalecuratur,&  esitate  4alongafxgritudo,d^ia  feli» 
cofiridtionevriris,dCmaximeqfiefi  verruscdcauum.d^  rofimcGuertitur,  vel  ad  cancrum.  A^iadura  viplun* 
dumefimagnnimpedic  trSficus  vnnp.  Ei  locus  efi  ad  ta/  mu  AjmexmelanchoIia.Afadvlnmuperueniuntadcolle 
<fHicaitdu8.Ecadefi  filis  vehemens.  Abominatio. V*omi'  (reion?bniei,&vtrus,&inbpidccduertunc.  Omnea^ 
tus  cliolerf  .Malitia  anitelirus.  Et  alienatio,  3c  maxime  qn  renti  aut  refoluir.aui  coilediioncbcn.auc  induntur, &cfi 
efi  venies  per  cdpabtbne  ad  Cuperiora.  Et  efi  vnna  fiibu  > peius.  Qfi  a^ta  renum  proldganf  mduraiif  non  reci« 

Ib  cum  fgneiiate,cum  colore  bcKi  tendentis  ad  cttrinum.  pium  curS,5^  corpus  tande  ad  l^d(icS,et  moricperducfic. 

fifueriiexbnguinefebnserit  minor,  & vnna  grof*  Qn  vnna  perfcutrai  alba  indtcat  durtti?futurS,A^dubel 

flor, rubicunda  cum  colore,bciei  rubedo.  Cum  vemc  ad  bti,dL  cu  perCeuerat  alba  vtfcola  efi  malu  fignum.&  fi  efi  . 

colledlion?  dolor,&  feb.augentur.  Poft aute  eruptionem  rubea  SC  fedimen  budabile.tuiic  a^  digerie.  Quadoa^ 
ctus  reminune  accid?tta.tuxta  illud  Senis  circa  generatio*  rumpif  tunc  accidit  tremor, ngor,&  feb.&  Canics  uenicw 
nem  laniei,&  tunc  vrina  fit  rpifia  (aniob.  Qt  fi  bona  fuc«  ab  apofiemace  rupto  efi  cum  vrina  muini  mtxta.  fi  ex 
rst  eruptio  procedent  accidentia  rainorando.fi  vero  mab  vcfica  n5  fic  efi  mixra,  SC  in  hindo  Vefider,  qux  quide  b * 
peiorando.Etcfi  ftb.ina^tecafido  cumrigore  &fiigi.  rnes  fi fueni alba icutt non fbrtida.fic cum  vnna  exirseric 
ditate  extremoia  &propne  manuum,  &pedure,& efi  in  bonum  iignu,& melius  ^eifipobtt.C^  ficdoarrumac* 
lumbis  ardor  ^ brere  renis  infirmi,&  (Itm  egefiiones  cho*  cideric  cfitrarnim  iiidica,&  maxime  qnaccidemta  n6  vi*' 
kncae,in  eo<;p  vt  didium  efi  accidit  firan^rta.  denf  minoran  roultii.  Apofiemata  renum  (equunf  duri . ' 

Signa  frldi  (unc  grauitas  in  lnbts,&  connibus  ilioqr  ex*  iies,bpidetras.liydrops,Afc.dr  breuitcr  quando  vrina  efi 
cum  his  efi  qnqi  mollitiesbciei,oculoia.&iotius  multa  cura  bona  refidcntta,&  bnte  alba  xquali  fine  fecto^ 
vc  accidit  cacheciciscum  defeiflufignoru  calidt&dun.  recummicigattonefrb.&acacFiiumbonu,ddfig(iiieua 
Ecapparftfigna  phlegmatis  ex  parte  alioruvc  puta  ex  par  fionis.  fi  fuerit  vrina  giobob,cumbnie,fcrtida»5f  ^ 
le  vhnp,&egdnum.lccex  parte  regiminis.Et  ad  Itoc  facit  fijbti1f.&  n6  cum  alleuiatione  frb.d^  acctdfitum,  tunc  efi 
«cas,c5plexib,habitudo,&gaocfofedcgitddhmdi.  fianummortis.  Etqnxgrjiudoproldgatur.&vnnaefi  i 

fi  fuent  mebncholicu  vnna  erit  gbui^  cum  extenuatione  alDa,&  tenuis,d^  fic  per  Ihierat  fignu  tneurarionis.  Apo* 
tncbroqt  inferiora  & cum  coia  fiuporc  Sc  cum  reliquit  q ftemara  ilbrfi  partii}  tn  corporibus  macilentis  funt  valde 
demonfiranc  multiplicacionf  humoris  mebncholict,  vc  periculob,  quia  in  ets  deficit  calor  dc  humiditas  ad  dige* 

Ium  cgefiiones,rtgimen,c5plexio,color  bctei.i^  hmdi.  rendum.  A^ia  talia  in  lenibus  fum  dura  ad  curandum. 

Signa  fi  talia  a^rafifi  per  viam  defiuxusfi?!  fubicoiSf  C V R A.CanotKS  vero  diuerfificanf  ^mdmerfiiai? 

' coqiaccideuadidcirubiioapparebiitdf  intoro  vel  parte  diTpofiiionisa^tum.qmaliirumatcendendi.quSdofcilF 
pcedem  figna  repletionis-led  rdix  debilitatis  partis  trh.  cet  a^  efi  in  principio  nSdum  bmatum.  Sc  alij  qn  bnia« 

Signa.C^  fi  c5tigeric  in  rene  dextro  bcilius  tacebit  fup  tum  efi.  In  principio  ttac|ia^tis  renum  hi  funt  obieruS* 
brus  dextru  $ finifiru,  immo  cum  tacebit  (tiper  fintfiru  dtcanones.Fnmusordinaciodixtx.Sctfscfidiucrfio  d£ 
fintict  vt  pondus  furpefum.  Et  eeOtra  fi  fuerit  in  fintfiro.  eao  caul^  antecedemts.Tertius  efi  alteraiio  mabe  qualaa 
Etfi  dolorextendrf  verius  hepar,  efi  eti2  fignumc^efi  tts  renibus  ipfis  ab  ipb  materia  cSitatp.Quartus  cfiadmi 
in  dextro.q>  fi  extendif  ad  partem  vcficx  fignum  ^ in  rafiratio  diuerlbrum  medicaminum  tn  diuerflt  tempori' 
flnifiro.&  fi  ad  vtrit^  part?  declinauerit  fignum  9 cft  in  bus  apofiematum.Quimua  efi  aeddemium  corredio. 
vuoqi.  CuTK^apameritin  llifpenfionot&pSmcuiove'  £ T I N 1 T X V Mbciens  ^calidis  vt  ducem  b' 
lante,tuncdolor  ficacutiis,&patienscbmat,tKcpdtftare  quartSquSabetsq  vcfrequctiuseueniotdebnguioropri 
snvno  loco,  & augetur  grauedo  prohibens  ereiftion?,dlf  mo  dicere  arbitratus  luni,in  cuius  cura  fnpnncipto  ordi' 
fieriuiutiQf)?i 5(adsim.&q5rcfltpinaf»  fit  dolor  Jcuior*  mf  dipaadcdaaraucau£B.vtilipnfvpcdc4*l^l’us  ci 


bngutoc 


4 


De  argntud.renum*  ..  .;.r  . T sj^ 


CiMitu4fic.vi3cro<li&ngttinct^hiD$^.NSfrigida  conue^ 
nuit  3c  huroida,vc.tn.inK.&  lu  ibi.  Bi  htc  rctioc^  daio 
ftmim  firida  vi  Hc  cducnirrt»  tn  ga  puocaitua»  d:  dtHfliua 
materimiad  locu  ndrumadountftrSda  maxime  an  digC' 
fifon^,dcu»ncm»cuaatifiKC  d«  augmftoa^tu.  vbi  aut€ 
aiedicuf  kcunu  eikc  dc  paucitace  maierix  fteux  clTti.  led 
|M«d  karfiiacin  pnoc.raultSadenc  matcri3,d  hcK  voluit 
Auidd  mguic.EtoS  detin  potu  femina»d  pilulas  ^exew 
fiiiK  Si  4>pne  corpore  n6  modificato,  poft  autc  dignem 
SC  euatione  da  panatS  ctl  Ihninibui  btgidit.  Si  alia  diureti 
ca  irtda.  Iie  in  pnnctpto  cutte(  vinum  ctiS  lymphatum  SC 
•qua  frtgida.de  qua  tn  complcmemo  (rqueni  ts  canonis. 

SCCVNDVS  complcf  phlebotomia  Huc  furnt 
imgiMf  groHus  fiue  cholericua  lubtilit.  Nam  fac  Imediate 
phlcbotomiS  ex  bafilica  ciuTde  parns.  Si  gdS  imrdtaie  b' 
ctum  ex  dexcra,vt  ex  fonte  etkm.  Si  fi  plenitudo  fuerit  raa 
goa  daccidftta  infeflaueriot  poteris  facere  de  (aphena  ex« 
aeriori  etufdc  latertt.  verum  eft  laudaf  ab  Auic.  d'  ali)a 
phlebotomia  vrn;  ^ eff  lub  lite,  fcd  t>5  eft  in  vfu>  di  aim 
tfifhcultatcreperic.dideo  vtGettLn64?rumpat  ad  eam. 

Itc  fi  no  pdt  fieri  phlebotomia  applicent  v^tofe  cfi  Tea» 
Motione  in  natibus  aut  circa  fpatulas.  vt  videbit  deceO' 
aius.aut  fanguifiigas.nS  ipfie  etiS  coferunt  etiS  potenter  hf  * 
■sorrhoidibut  vcmsapplicatf  i vt  infra.  Sed  o cdplctur 
cum  euone  humoi»  qui  peccSi  cum  fanguine  in  tali  cafu  g 
ftmt  vtplurinKi  calidi  cholerici.qui  ctiari  dcb?t  cu  mcdici 
litilcninuis.  vtluntcafiacu  aqua  cafet, aut  iliamarindis, 
•ut  cum  prunis  mSna,d  limdud  non  cu  medicinis  forti' 
bus  vt  quidS  voluni.d  male  operant  eo  cp  per  tales  mate 
rix  trahunf  ad  loco  reno.Vnde  Aui.  Bt  oportet  ne  foluiio 
lii  laboriofa  Si  brtis,&  magmficef  nocumentn^pter  hu 
nor?  plunmu  effufiiroid  intcflina  vietna  renibus^  ha^ 
cuo  c^ueniftius  fit  cu  clyficribus.  V nde  Aui.clyfieria  em 
fimi  magis puem?tta  adiplacTi  fixione  virtuits  (lix»d^ 
hoc  nfi  bctiii  defendere  aligd  dciiiii  ficur  defccdere  faciuc 
caqux  bibunf,d^riefolutiua.  Ex  quibus  infertur 
oportet  ip£im  clyfier  efle  leuc>d  non  forte,  vnde  od  irao' 
fixndas  quate  eff  cafia.  V nde  Aui.  Et  cafia  quidem  efl 

ra  congrua  m curationibus  renum  manna, beneduTta»  SC 
fcnurmodi.  InfenurTccfo  aloes  ctii  poterit  exhiberi 
cum  li  remotis  non  trahat,  rum  cius  vinus  ad  hepar  foc« 
caflenoflperuenit.&tuc6fidaa.  Itemcilueniiinhocca« 
fiivomiiusleuiterfatftut.  Ei  htc  noac^ii  res  darer  indu 
ciu,d  dfgcftio  ponet  praecedere  evacuationem  congrue, 
liitscflct^hoc  voluti  princeps  cu  inquit.  & fi  cft  pofii' 
bilc  vt  humor  teperetur,  deinde  foluttone  educatur  pofi » 
cft  melius.  Clyfiena  autem  6amexmaluis»viol.mercu 
nU4blitt,(pinachii8,oleo  viol.cafia,ihamartndis,d  hui 
•urmodi.dfuatfrigtdad  humida.vtdefbda  languinra 
cbolaica.d  fi  eget  flypncts  propter  fluxum  ex  roCmy  r. 
ao^lancagtne,d  huiufroodi.lWc  autceuacuatio  ex  ciyfte. 
vi  fi  prxcedat  phlebotomis  congruentius  eni.  ItiSC  poft 
phlebotomiam  reitera  vt  opportunum  crit.  Expotibua 
rcmittcnubusacuitaie  Cinguiiiisftjnr  digefiiua  pofita  fu« 
praquano  ira^.frruorem  fingumis  rrmiitctu,  fcd  tu  bc' 
ncc6fidera,ne  fine  dtumica  faltem  rn  principio  ameeua* 
cuaaonem  ea  adminiflrabis.  Sed  foriafle  bte  quxrcs  gd 
ftmio  in  exhibitione  aqux  hordei, aut  aqtix  abfolutc  tn  ca 
fii  noftro.  Ad  hoc  rcfpondcuir  primo  dc  aqua  hordei» 
cum  Autc?.ioquii.  Et  aqua  ^ideoi  hordei  eff  ex  eisqui.> 
bus  cft  adhxrmdum^  oportet  vt  nullo  modo  dimt  uas> 
Idltcete3a»»&  hoc  habet  veru  maxime  tn  calido  iangui« 
fMO,&  choioico.  cft  entm  tnfrigidatiua,  buatius,abfter« 
fiua,&  hutuftnodi.  SC  ideo  vakt  vt  potus  &vt  medicios. 
Ck  aqua  veto  frigida  dicatur  tantum  enante  digeftionem 
ii  euacuationem  materix  nullo  modo  regularttcr  compe 
lil  co  cp  materia  in  loco  incurret, phib«  eius  digelbo « 
pem.lecundofija(ubciliatepcaetransadrcncs  fecum  du. 

am  aliquid  d(  mtcttt  bcim  id  augqKn^ 


cf  Usinftigfdatiooe&httiiKdbtrone.  Dico  fecundo  ^hV 
cet  na  fit  tamen  coadcc.quando  falicet  magis  tmendimus. 
adaccidctquSmadcaubm  eo  eapropter  tnflSmationem 
refbiutiur  infirmus.danda  eft  aqua  frigida  ame  digeftionS 
Si  debet  dari  pauca  quSiitaseius  munde,  Si  clare  pro  vi* 
ce  Si  paulatf  m deglutiri,  Si  fi  cum  ea  ponitur  aliquid  zuc 
chariconuenienitorerir,&non  taruum  prohibebit  dige* 
ftionem.paulaiim  autem  di;  tn  parua  quantitate  meliusfi.. 
tim,&inHSinaiiotKmrxiinguit.  vt  tertia  primi,  de  regi* 
mine  aqux  & vini,  multa  autem  flibicononfic  digeftio* 
nem  magis  impedn.aqua  autem  calida, & fimilita  omne 
calidum  videtur  nocere. 

Tertius  pcrficif  cum  frigidis  imus  5^  extra  applicaita 
expo(tbus,vngueiuis,cmbrochis.emplaftris,&hmdf.  Ec 
fiim  folatrum.la(!)uca,ro.nenuphar, viola, malua,  vmbili 
cus  ve.  vngu?ium  populeon, oleum  ro.myriinum, fanda* 
li,rarura  eborts/oln  (abeis,  vitis  Si  hmdi.  vt  fupra  dc  de* 
bilnateeord  Si  de  dolore  eorum.  Et  quta  ex  confimtlibua 
cdbeuit  fieri  balneum  feito  q»balnefiia(ftumex  htsaiftu 
cabdumnoedpetitame  digtftion?d^euacuaiion?  ^pter 
cam  duTiS  de  ftminibus.& hoc  regulariter.  Vbi  vero  acci 
densenet  forte  & intenderemus  miiigationieiusnontti* 
conuenirrc  balnem  anodinum  de  quo  in  dc  dolore. 

PRO  £XP£01TJ0NE  quaniaitrde.pri 
mo  m principio  talisapoftematts  oportet  applicare fti 
gida,d^  ftypiica  imus,<l  extra  qux  maceriam  repellam  S£. 
ipfam ad  renes  defccndere  prohibeam,  vnde  confert  em* 
plaftrum  ex  fandabs.  violis.ro^.roIairi,rarura  cucurbttx, 
aceto,  Si  aqua  rof»  Item  SC  panus  inhifus  in  oleo  roCace* 
co,&fucco  (blatri.  Item  epithemata  exrpeciebuscrro^ 
liftndabni  defcriptionc  Mcf.cum  aquafolatri.ro.  aceto 
Si  huiurmodi.de  quibus  ad  plenum  dc  apofiemaie  calido 
hepatis  ftomachi.de  apoftemaiibus  cabdts  capitis  et  alio* 
rum  membrorum.  & tu  ibf.  Ei  fcttocyepuiirraaia  fune 
edueniemtora  exteris  qupad  extra  applicane:&  ideo  plua 
de ipfis  Aut..ppter  fubiilitatceorum.nSfaciInjspenetrSt.  m 
Item  aduerie  bene  hic  qii  appbcsocur  rpi(hemaia,aus  7 
talia  frigida  renibus  vitare  debemus  fpddilet  ne  nucha 
Si  rpfi  arrui  fua  Ixdamur  fiigiditare,(cd  Ciiperporut  loco  g 
cft  inter  coftas  mcdofas,&ancha  dimifws  Tpondilibus  ad 
latu^&iicftentcdtinuepeiif fic  infufx frtgidp.  Iterocx 
bibitis  aqua  endiut^cTi  fucco  berberts  granacoai  citonio* 
rum.If?oxyzaccara»vinumgranatoau,aqua  plamaginisi 
acccorx,&hmdiftypticoipt.  Eihicaduertenenimitt  fri« 
gidis,diftypticis  vcariltnematena  «n  bpidcconuertaf  ad 
qu?  proni  fune  ipfi  renes.  Sed  o vt  (upra  tn  princ.capfi  cp 
cum  dane  tales  potus  deb?t  eflc  multx  quSiicaits  refpecflu 
potuuqui  daneinalnsdiTpofittonibus4?pirr  Idgiiiidini 
vix. VI  fupra  dcdifpofitionibus  pulmonis*  Cdurnmcdb 
^unaxirae  clyfteriacxrcbusfrigidis  eonfrefia  vi  ex  deco* 
cftiooe  lo.cil  oleo  ro.  vio.loco.q  clyfterta  pom  debet  adlo 
ftida.nec  tn  eis  debet  poni  fiibga  ex  ipfisqnf  fimplex  alte* 
ratio, vnde  exfimiiibusconficc  vt  videbiturexpedire* 

TrSfa^to  princtpio.vi  cum  auijmfiu  fuccei^rtt,  Si  eft 
imetio  nd  t m ad  Auerae  ftd  adflui^  matenS,  oportet  cum 
calidis  reroUiiiuis,abftcrCuis,muchficattuis,  Si  maturati* 
uis^Tcedere  nd  omitte  do  ut  re^uGnua  uinait  adgsportib 
n?  dupU  vel  circa  refpciftu  refoluiiuoip.  Hpc  ame  refbluci 
ua,(Sf  abfterfiua  X ht^i  flim  rem.bni,fcrnugrf  cu,alihea, 
camomilla,fnebloiu,rpica,ameoc,anifum,hyj?tcon,A^fic 
dc  aleja  calidis  renaiib*,ct  anodinis.de  gbus  t dolore  rrnu 
X 1 priD.cap.  Tuitatp  in  augmeto  hpc  cu  repculstuif  c5* 
mifccadpportioncduplSvi  dem  eft.  vt  uerbi  gra.ip.fbla 
cri  rofan.M.i.faodalo^  ni.|.  f .flo%camoraiU;.m<lif{»i. 
an.M.f.amcos.}.h.buUi3tinaq&poft  leu?eo*  bulbtio 
ne  infiindanC pccif  lincpdupbcaif,&  trpidp  appon3£  locia 
didlis,ct  reitcr?f  fi  addif  airgd  aceti  melius.  Vel.^.fiic 
a (btatrt.femi2uiuf.sna.5.iin>a^  ro.5.q.8ceti.5.i.aq  deco* 
dUfi»anifiiiamthhhypicon,aimoa4igritt|^  bbisd. 

Pta^^.9*  GG  itq  {.vj. 


Traftatuf.  V I. 

J.v).mtA:ean{  5^infundan(  petne,&  rrpidae  applicent.  Ei 
cxhucdlimilibtu  c66ct  vogu^a»  emplaftra  & hm^t  cn 
tirina  foenugrfct.rrraimi  lim,iTum?ct, hordei»  Sc  hm(ii  mt 
fcendo  ut  didum  e(L  Itf&c  rpttemaia  ex  ol^  ipHa  cum 
pSAQ  laneo, (S(  vi  fupra  epithemata  cduenttntia.  Ec  (icuc 
per  cxteriuaapplicant  haec  licadinufcem mixta  (ic  tacho 
per  tmertuf  .(ed  primo  lia  bene  follfcitut  ^ praecelleric,  dC 
cdtinue  fiat  cuacuacio  materixanircedentttd^  dtuerlio  cii 
phiebotomia,uenioCapplicaiioneCinguirugaru.6f  hmdr. 
Vnde  hoccafii  ad  imra  potent  dari  verbi  gracia.fa>emul 
Gonia  feminum  coium.5.q.aquac  endiutae.5.f.r.vini  gra« 
hatoia>5  n.mirce.  Ei  cum  pceilerii  augmemu  vafue 
(ummagi8daripotertifyru.de  bizamqacum  fyr.rof.vt 
^fyr.ro.aut  de  myrto. 5.1). fyr.de  bi2anctja.).ri.aqux  en^ 
diutx.5.tj.mtfce.  Sed  hic  nota  tu  debea multum  adurr 
tereadfubGanciS  humorum,  fi  eGgroGuaatitrubtilia.  nS 
^m  hSc  varietatem  oportebit  te  moderare  ex  parte  fortiu 
& debilium  medicaminu  quem  canon^in  memoria  tene 
in  olbua  (equTtibua.  T u tta^^  in  cdfe^tonibus  elecTtuarif r 
d^htndi  cdfimilttCT.pcede.  Nam  vtfijpra  procede  etiam 
cum  enematibua  ronc  euacuatioma  & alterationis.  nS  in  ■ 
ler  alia  remedia  elGcaciora  habent ,et  femper  fia  memor  G 
ade(Utb.<%tm{laautnon,quomam  ipla^citlTc  plus  aut 
minua  augere  proportiones  frigidorum  fuper  cabda. 

In  lUtu  cum  c6nmilibus.pcedea,vi  in  de  augmento  di 
«fhim  eft  mifcendo  frigida  cum  calidit  tn  xqualt  propor 
(tone,^  plus  de  fngidit  G ad  hoc  frruor  gradu  ipGus  feb. 
tecdpellit.vtfupra.Daperimeriua  calida  diuretica,  mi/ 
xta  cum  frigidis  fty  pticis  augendo  ^^porttone  calidorum 
fupra  bigida.vt  didium  eG  vt  fyru.de  rad<cibus,aui  de  bi 
z&cns,auc acetollim  cdpoficum  cum  (yr.de  myrto  to.aut 
oxyzaccarSfolamauc  ea  cum  vino  granatoiit  fuccober.» 
berum,5:h(n6iaqux  plamagims.acjux  folatrt  A*  exteris 
(rigtdts  Gypticis.de  quibus  copiofe  de  dy fentena  i nieGi < 
nali.  ItecIyGena  coGmilis  intCtionis  ex  oleis  lucets  deco 
<Giontbus^hm6i.vt  clyGerfaccum  ex  oleo  feminum 
sii»{iiiorumalborum,rof.vio.cum  deccxGtone  ,pportio.> 
nalium  ex  Iliceis  Sc  alqs.de  quibus  aiGtim  cG. 

In  declinatione  vero  ipnutrefolutiutt  plutvtereeatn' 
tus  & extra  exhibendo  ex  quibua  Ium  diuretica  calida  di* 
(Ga  tn  pnnc.capir.&  anodina  de  qutbus  atGu  eG  qux  c6* 
fni^ceadtnuic^vt  videbitur  expedireaddetido  ertiex  Gt  > 
gidisaliqurdGGruorfif  fcb.grauatls.  Ite  dabis  fyrupos 
apertttuosA  decocGionet  apertiiuas,abGerGuas,  mundtfi 
cauuai,  relblutiuas  fortes,  & debiles  vt  decebit  8C  confe* 
Mnter  maturartuai.Ite  lac  cum  lucco  fornrculi,quod  eG 

ungulare, d^emplaGra,vnguha, epithemata  applicabisA 

cl^eria  ex  olets  dttGts,  dc  expoGtrs  (Implicibut  fupra  de 
deDf1fcacerenum.5(tuc5pone.  Bthicnota  cjiaperictua 
SC  mordtcatiua,  vt  piper  & hmdi.nd  debent  admtmGrari 
m apoGemare  renum  ntil  propter  eius  magnitudinem,  ve 
natura  (bitiuc  irr}ietur,(iuo  cafu  Hni  mixta  cum  mollifica 
tiuis,&  fit  raollittuorS  ad  ea  proportio  ihpla.  & hoc  vo* 
luit  princeps  de  cura  eorum  hic.  icem  edpetum.  Scefo  qG 
humor  eGvifcofus  groGiis  cuius  grofsitttt  Arvifeofitas 
cmrdari  non  poterit  I debi1i.4>p(er  quod  oponei  vt  medi 
cuscuranteacdlideretfubGanciS  matertx.  vt  f>pra,nam 
quantitas  maior  d£  vifcoGcas  <5:  hmdi  inducunt  diuerlas 
intenuonet  iq  mfte  medici  ex  parte  doCui  dando  plus  aut 
ex  pane  fonicudinit  medietnz.  Et  aduene  vt  fcmper  I mi 
nus acutis  inciput.nam  acuitascG  cauCi  Iblmionis  conci  • 
nui  A augmenti  apoGemacts.fiidbautf  ipTius  refoUicione 
maunxfpia  (ana  permanebunt.  Propter  c^od  aduene 
dibgher  omne  ruo  Gudium.  omnis  tua  cura  eile  debet  ct> 
ca  refolunoneapoGematum  imcrtoia»qux  quid?  cum  fie* 
ri  non  poGttt  Gude  ad  maturationfto  calli  qui  nunc  dicef » 
Scd'o.q»  ficuc  variaGf  medicinas  ^m  varietatem  cempo 
rum,tca  te  oportet  variare  dixram,d^  fi  releges  qux  ditGa 
fint  Gfpn  in  Cnuirn  locit  deapoGcoiacibuaalioyfiitbro* 


Cap.  XVIII. 

rum  A maxtmc|depleor.n6  nocebit,'ta  ita^  leouwfcl»  \ 
Cum  aute  peruemum  eG,vi  apa  ad  matutatioiif,&  Gis 
ntatione  ventat  dc  nd  ad  relbUittone,  tunc  oportet  pnoM 
viquScicius  fieri  poteG  apa  maturet ur.nS  quSto  pluaraa/ 
teru  Gat  in  membro^Sto  plus  Ixdit.  Sccfo,(^  quia  mala 
cdptexio  eG aliqfi caufine  maierumacurcf,co(^ debilia 
lat  vinutc, debet  medicus  ettS  diligerer  attendere  tn  rem» 
uendo  eam,aut  eam  remitiedo,dCcum  quibusum  habtea 
eG.  Bcexemphlhisfonibuainmaturidofunc  ficusdi« 
xatx  cum  aqua  melltsAqfi  fortificatur  cumircos^&qA 
fortius  cum  mezeteon.  IiemadhocGmenlini^miluai» 
fqutnanium,fpica,camepicheot,polium,  pnroGllifM,cuS 
ad  intra  exhibita  per  tnfmus  aut  fupertus  aut  ad  extra  ap*> 
plicata.  Ad  idc  raaturaiiun.^.fannz  fbcnugrxcf,vcl  tn* ^ 
nci  lib.t.radiolalchex,hltorumaiboqi.camomiUx.aaa« 
M.|.radfces  decoquanf  SCcA  in  aqua  deco<Gio»dtnbluaia 
tur,adtpctanGnt,gallinx  cum  oleo  liliorum.  ana.|.|.fiaC' 
empUGrum.  Altud Ilaac.f|i.cancarualbarum,da(Gylo*' 
rum  pingu^.paGularQenucleatanuradicisalihex,  Grnu*' 
grxci,fem.lini.ana.3.j.teramur  SCe,SC  cum  aximgia  galli* 
nx  fiat  empbGrum.  Et  ex  cdfimilibus  edpone  vt  vide^ 
btf.hxcettSadimra  ordinari  poGuntcdciyGerc,dC tu  tr 
ordina  ad  ea.  Tenio.vt  cum  peruemu  eric  ad  lamr,quo4 
cdprehendd  ex  pulfirionx  c6tinua,&cx  doloris&Gbrt» 
muigacfone.  luxta  illud  Senis,  xlvq.  A|^or.q.  Seiftionif^ 
Dum  pus  conficti  doloret,ac  febres  accidunt  magts,(|iii 
confecGo.procede  cum  aperirtibus  ipfum  a^  & cum  diu 
reticis  fonibus,vt  fune  femen  agni  caGi,&acorus,quUN» 
ineGproprietat^ocandicum  vinute  laborio(a,A:tmrr 
forciicr  nlprncia  eGellrbonis.Iteaqua  decoc.caultum,fe«^ 
rapinum,nnugrpcum,parKtana,irrot&  bmdi.  Aut.^ 
aqux  decotfeionis  cauliG,  Sc  limactarum  tum  coniciboa 
fufs,dCdiiToiuein  ea  meiiie.^.q.fetapini.5.q.  fanugrxeu 
|.).<.pariecarix.i.i.olrftrmi.f.j.d:  immitte  cum  clyGc*' 
ri.  De  rumpetibus  a^  ad  intra  recurre  ad  ea  qux  deap» 
Gemate  hepatis, fpUms,dCaltorum  membroni  dt^  (umw 
Ite  da  eo  calli  diurettea  fortta,cum  modo  tam?  vt  fupra^ 
Ec  nota  t^Gcrnutaiioefbinaximecdferenstn  apenendot 
a^aextrinfccum,dl^tdcoea  vtcir.  Vndefic  procede, qa 
pnmo  applica  macuramia.  dcindein  crepufculo  da  ape« 
rGtta  fiue4Xiocaniia,vteGfemmagnicaGf,acprus&  hu 
rufmodi.i^  fi  non  rSpitur  admimGra  clylUrd  rumpecia 
sxdi^t  A per  lupenus  cdfimilia.  Dcindr  apparrme  £1^ 
nie  da  mundificS(ia.fe<Ga  aui?apenura  quu  Cinies  appare 
biiinvrimsidacuncUuSna  abGergencia  ex  aqua  mcUu^ 
zucchariru.aqua  hordei  cOmcl. vel  zucdi.cum  latGedItf 
hmdi.de  abGerfiuis  in  allegatu  locis  ^m  cp  cxigir  difpoG  * 
tio,df  cduentum  in  hoc  maxime  femma  frigida  diuretica» 
Et  fa<Ga  conocnienti  abGerGone  per  intus  per  portu  fpe^ 
cialitcr  ds  gkittnamx  «Sccdfolidamia  ex  trochi (ins de  cha 
rabe.de  luco  armeno  cura  b<Gc  uaccinocxttotGocumclar 
lybe,  &»lqsc*nfolidatfuis  fupra  de  dyfentena  intrGinaU 
vbi recurre  etiam  pro  abGerfiuit.  Iicmibi  dabisabGrr/ 
fiua  poG  duas  horaa,  vel  circa,  deinde  conglutinatiua,  df 
fic  bcies  bis  tn  die*  EcficutatGGdf  proctGumeG  decus 
raeins,quodeGexCinguine,iiaprocedendum  eGin  cura 
eius, quod  eG  de  cholera  sddmdo  quidem  inteiifiora  firtgi 
da  A remifeiora  calida  in  cholmco  eduemunr,  ideo  ^ 
accidit  cum  eo  feb.ettS  ratione  feb.oportec  multfi  te  in  ca^ 
lidismoderarc.  Sccf‘o<^inprincipiocOpccit  phleboco« 
mta  diuerfiua  Sc  nd  cuacuactua,ut  in  fiinguinco,et  nifi  eilel 
cum  ip(a  cholera 'Gnguts  admixtus.  Item  non  comperte 
etiam  in  dtuertedo  tanta  (anguinis  exmi(G«ox^  iniangui/ 
neo.Terttoeum materia iamcGfiuxa non  competiip^fe* 
boeomia,nec  applicatio  ventolaru  cum  fcarificatioiic,  vt 
Gi  ficuc  tn  GnguineOfdf  ideo  bene  confidera. 

In  cura  aut?  fetgidi  phlegmatici  ipfos  obl^ua  canoness 
Qm  pnmo  ^ordioadixti,qup  nullo  md  ficexaperiiniis( 
autdiucm€i%vtfitpn»  S^ofiic4uicrnooccGphkbotu 


Dcacgritud.  renum.  zj7 


niia>vento(ic,Jchm5j<  Tertio  cuictiat^oninfl  fbUictni», 
& rtnm  tnaceric  antt^dentf.  C^rto  (1  mala  complc>' 
SIO  frigida  debiitcat  tpCim  cum  calidii  (£at»  Pm  vana  iii' 
gcnd»Vt  fijptj  miiiga.  Quinto  diDingue  tempora,in  qu^ 
but  diurrflinode  ce  habebis, ut  in  principmcum  lly  pcicu 
fion  fngtdii,  fird  in  adliuit  temperaiie . (i  inuenirc  non 

potens  ctSmilce  calida  cum  frigidis, dk  fic  procede  c5mi' 
Icendo  vfcp  ad  decimationem. nam  l^emper  tua  imemio  de 
bete/tead  relolucionem  ip(ius«  Quodfifien  nonpoteft 
snatura,&apcnat  cum  aperniuis  macuratiuts  tmus&  ex« 
rra  applicatis. vnde  cum  rerotuemibus  pone  apeniiua  in« 
rus  & extra  maxime  fadU  puigacione.Et  laudantur  in  cali 
da  refoluenid  polita  cum  apcritiuts,laurus,folia  eius,  ru« 
ta,&  hmdijcum  clyflerns.&  per  fupius  omni  ingemo  ad ' 
sniniAraiur.oleuroenim  launnum  ddeledtuanum  de  bac 
CIS  lauri  maxime  valcmin  refoUiendo  etiam  vemoliratea 
corporit.Ei  procura  ampliori  recurre  ad  ea  quz  deapO' 
ftemaie  hepatis  frigidi  fcripia  Hinc.dk  tu  ibi. 

Accidit  ineisctapoDema  fngidum  melancolicum^auc 
quia  materia  melancholica  ad  eos  miirtiur,  dk  Hc  Iit  tnci' 
dendo,auf  fucceflione  fgruudmisacuif  refoluto  rubtili,et 
grolTo  melancholico  fluxo,dkc.  propter  approximaiionc 
nimiS  frigidoru.  vnde  ex  caubia  bigidttate  maiena  c5dcn 
Cifur  dk  bpidificatur  Hcut  accidit  phrcnellm  ,in  lechargiS 
tnuian.vt  pnma  lacii.  propter  approximacionem  mraiS 
frigidoru,&  ambo  fune  caula  in  hoc,neapolfcma  mature.' 
tur.nS  maturatio  requirit  calidiiaitsfqualitaiem  n5  excef 
£im  dk  etiam  frigidi(atis.in  cura  aut  hmdi  quf  difiicibs  rft 
przmitiamur  aliqui  canones.  Primusq>curahzcpen' 
det  ex  cura  duri  apoOematisheparis  propterca  ad  cum  rc  ^ 
curre  locu.  Seamdusqili  conucnit  phlrbotomu.ppter 
ccatnm  rang.melancholicipeccamii,quodipla  Hen  de* 
t de  bafilica  liniUra  vbt  Tupra  didiu  cft  de  dextra.  Ter 
tius.cum  medici  nz  edpetant  rcfoluciuz , tales  non  debent 
clTe fortes  vt  (upra  de  rpler>e,dk  lu  ibi  nc  Tubule  reToIuaiur 
dk  grollum  amplius  ingroil^ur,liuc  pccnffcef . Et  ex  lAo 
oritur  Qramis.(pmcdictnx  tales  debent  eiTeplut  mollia 
siu«$refoluitux,vtalihea,lc-tini,dkhm6i.  Quimus.cp 
debemus  conlidcrare  vrmam,qm  H luem  grolla  nuetur 
bida  cum  bona  quamitate  Cgnucft  digdnia  aponematis. 
dkcx  c5requcnti*debenc  tunc  dari  puocaniia  curo  «quali< 
aic.  Del^ndensadparticuUres,ordtiicnir  dixia  in  con* 
irariucn  cauCc.  Secundo  fiat  phlebotomia  dmerliua  fi  ex 
pedn,aut  fi  euacuatiua  conucnit  rbnematcnx , peccantis, 
dk  noo  aliter, qm  noceret. Item  fiat  digcfttoqm  conHieust 
bocapoftema  darcinducias.  Temo.ctiacuatiohumo' 
rts  peccantis , de  quibus  digefituit , dk  etracuaituis  quarto 
mdh.  Qwirto.akeratioraalxqttutisfiexpedfC*  Quin 
to.fmdiucrla  tepora  perde, diunfimodr,vt  de  alift  didiu 
c(l . Sed  Teitoe^  non  fic  copetum  repcrcufiiua  fortia  vt  in 
atnspprerifiepiitudfnem  maiertx  ad  fluxum,  vnde  medi' 
cime, competum  calidx,&  humidx , ki  in  pnncipio  iwfi 
iadb  purgatione  abfiinc  ab  aperuiuis,vt  in  alqs  dicfUi  eft. 

Medfcinx  itaque  conuemcmcMd  tncra  & ad  extra  ap^ 
plicari  hfle  • V ndc  maxime  per  os  laudam  ur  dccod  tones 
exaichea  bdfp.It?  fi  aflumi  pollem  exfr.  Itui,  vel  bliem  da 
puluerem  ems.detnde  potet  eam  qux  eft  ex  radice  althex. 
dkconfimibter  dicatur  defoenugrxeo  dk  hmdi  curo  gbus 
pocnmut  fiio  tpede  apcritiuu  plus  dk  ramus  vt  videbitur 
cxpedire.Itcmcomxntent  brodia  pinguta  ex  galliiusdk 
hmAt.cum aperniuis  (uts.Liudatur  iocaTu  cariamus,.  Iil 
in  potu  blicmfiidbeuacuationecauCc antis  laudatur  po' 
susexdiureticisCa^usinquibusdillbluatur  bdelbum»dk 
•raoraacumJtem  decoc.ex  tnbuitt  camomiUa,melil«Oi 
dk  polypcdio.Item  ad  intra  vt  firpra  fiant  cly fieria  ex  his 
rebus  moUttiuis,dkcoitttnu&ur  qm  in  a^tc  renum  vt  (u^ 
meft  fiol^nis medicina^ patiens ftctpofieotum  iropo* 
Ctionem,dk  tpe  tmpofinonis  cdttnue  fiipcr  renes  vc*  Tupsa 
dccholica»  Adcmaouppliccturvix&ioiicsydkoop^* 


ftra  moliittua,  dk  refohmua  > vt  firpra  de  apofiemate  duro 
hepatis  dk  Tplenis  quibus  locis  olno  recurre.  Et  ex  fimpU 
cibus  conueniunt  arooniacum,bdeIlium,lerapinum,oI<u 
dccamomiila,nardinum,cofttnuai,radixljltorij,totnugt( 
cum,lrmen  lini.  icem  maxime  conlrrumtnucillaginesex 
his  molliiiuis  imus  dk  extra  applicatx.  Conuemt  in  fine 
balneum  ex  mo!liiiufs.ItemcataptaTmaiureshu  Iieem« 
brocz  cum  pcfqs,rpongris,ceroia,vt  lupra  dealfjs.  Valet 
cerotum  de  meliloto  McH.Irrm  credo  q>  vefica  plena  mu 
cif!aginibusanodmoru,vtalthef,Te.ltm,lcenugr(ci,et  hgc 
maxime  cdftrut  tn  eo  eft  .ppter  lapidem , vt  quia  dolor 
fadlus  il  lapide  fit  cauft  aggregationis  matenx  Sc  apofte« 
imtis,dk  hu  (uiK  habendi  canones.  Primus  le  iransfc^ 
ras  ad  ea  qux  dicentur  infra  de  cura  laptdis,vt  caula  remo 
ueaiur.  Secundus  ^pter  dolore  talu  in  balneo  eius  mi 
ligaiiuo  ponif  ,de  quo  Tupra  in  quo  balneo  non  debet  roui 
tum  morari, nc(p  ipTuro  (Tequffare,neexipro  maior  acct« 
dat  roatertp  dinblutio,dk  fluxusad  renes^  fic  fit  c5  a^ts 
inaions.dk  ideo  debet  illud  balnefi  ec  ficui  tepidum  in  Ha 
lempcrtepiditaiereleruatri  vt  Tupra.  Ttniu8q>anodina 
adexiraapplicare,dkadimus,vtTupradedolorecft  maxi' 
mecduenics.quareadcatncfde,  Sifucm.ppter  vicusap* 
paret  ex  cura  vlcerum  tn  ftqueiKi  ponenda  rubnea. 

ACCIDENTIA  aurem  contingere  conflteta 
Tunt.dolor,dkvemrts  ftyptiatai  dicatur  q>  ftamea^ri 
cum  dolore  lenuro  debemus  pnmo  admiinUrare  Tuppofi 
tona  ex  mrlle,aut  lardone,fiue  de  lapnne,<Sk  Tum  couemen 
tia  mulul,quu  euacuant  non  trahendo . q»  fi  nd  conferunt 
imponantur  clyfteria  knttiua  dk  h>ma , qm  tala  multum 
nocent  trahendo  de  materia  ab  alrjs  locts  ad  renet.  Sed 
Teito  cp  fi  iuerii  ftypticiui  trium  dierum  vel  circa  in  apo« 
ftemate  calido  optimS  remedium  eft  clyfter  ^x  oleo  Iblo 
bdtum,  dk  melius  ex  violaceo , vei  ro.  dk  eo  caTu  abftitrc  h 
medicamine  forti quontS  in  cura  lapidis , vt  infra.nam 
trahat  materia  ad  locum  vt  Hjpra , & cduemunt  clyltei  la 
vmftuoHi,dkexpinguedinibut,cu  quibus  eiia  imponi  pof 
Tum  aliqua  leuia  ^xiocaneia.  Pro  fteudo  at1t  ante  nota 
ocftadiu  deba  efie  inftdatione  doloris.rqh  dolor  eft  ve« 
heroens  profternens  vtnucc.vnde  incipe  cfi  clyfterifs  ano 
dinis.  deinde  applica  emplaftra^dk  vnguenta,»  aln  aoodi 
na.vt  Tupra  vf^adftup^dlionem.  Q.  fi  cmnia  hpc  nd 
Aiffictuiit, fic  phlebotomis, qm  fic  dolor  non  remouef 

per  clyfterra  fignu  q»  macena  eft  calida  Cmguinca,vt  Gdti 
lit.dk  hoc  intellexit  Auic.hic  cum  inquit.  Et  fi  non  facii  d 
lud  fKcefianuro  eft  vcalleuietur  ficut  cum  phlebotomia. 
Itemapplica  vcncoCis  cum  Tcarificatione.  Qtibdfinon 
ex  earum  Tcanficacionc  ftdatur  dolor,  ftda  ipTum  cum  la« 
na  Tucida  dk tnhiHi  in  oleo  camomiltino,  aut  cum  oleo  cdt 
fi  primum  haberi  non  poterit.  Item  applica  ex  anodiuts 
iam  Tupra  Txpe  memoratis  de  dolore  renum. 

DcMlcmbMtfrmwm.  Rjibricd.  VIIL 

PEr  vkus  renum  hic  indifltrenter  intclligtrur  oiseo 
rum  continui  Iblutio  cum  drperditiooc  Hibfiantix 
coru,h  qua  ianguis,aur  (ames  emanac* 

C V I V S caufteftillaeademquxaliorutn  mfbro*' 
^mellc conTueutt.  Etllprimttiuisinchoans viTunt.Ca^ 
^^s  percufiiOipbga  in  ds  bdla.Nimius  comis.  vHis  meds^ 
Snx  acutx,& excorianux.niroiut  vHts  diureticorum  Tor 
auiai^ormitio  rcTupina  calefacicndo^irahendo  humo 
res  calidos  acutos.  Antecedentes  Tum  aut  i n ds  mak 

curatum  poft^  ad  apenurS  venit,aui  Iapis  ipft  tn  eius  mo 
tu  excorians  aut  humor  acutus  (alTus,auc  humor  Tua  quali 
tace  Teindens  venas  in  ds,aut  Gmies  S pe<ftore,vcl  heparc  p 
ipTos  iranAnil1a,aut  humor  viicuTus  valde  qui  ob  &i  fot/ 
tcmadhxrenttamS  membro  non  nifi  magna  diflrculatc 
ftparatur  in  cutut  ftparationcTecumirahitdr  Tubftamia 
membri  cui  adhxret,dkhutc  cxcorauone  facii,dkhxceft 
vna  dc  caufit  vkoationit  coUt  vcficat«vt  mfra  de  ra.  Sed 

Pta 


Traftatus.  VI. 

fupra  caute  plurimum  tscomtioiitt  taltt 
fiim»aut  humor  acucu8,au(  lapis.  hzcaut{  vicere  mtnoru 
fiim  matute  ^ ea  qux  vencx>A^  pororum  vritidum,d(  ue 
lurn  emulgeiuiu,qin  rciie*  fum  mebra  carnoCi  > in  qiitbua 
fortior  eft  virtus  naturalis.Cxtera  auilAim  iKruoCi,  in  qui 
but  virtus  non  cil  iia  fortis.  Item  fcus  ^ cale  vicus  qncp 
fit  fn  fubfUntia  renum.qn^  in  venis  concauitatts  eorum» 
qfiqi  in  panniculo  cooperieme,qn^  in  furp^rorijs»  qn«|i  in 
pons  vriddibus, qi^.^  m venis  erouigemibus»  & fempeft 
cum  deperdiiione  rublUnciz  mebri  in  quo  accidit.  Ht  efl 
in  principio  vicus  ficnpleic,drcum  emanat  rantee  vicus  Ct 
niofum^lird  de  nominibus  his  nihil  ad  pns>  qm  proprie  n5 
dicitur  vicus  nifi  6c  Cinies»(Si  cum  adcll  fan|uis  tm  dr  pU 
ga.  Item  fcito  qi  horum  qdam  funt  corroliua, vt  qn  ma  • 
teria  eft  mjlizacuttaiii.^^m  uon,qn  noncfl  unt^  acui» 
iatis.&  continuitatis,  (^andoipad  fortem  excorucion^» 
& corroHonem  iequitur  ttftula  in  renibus  qux  nullo  mo  • 
dolanatur^^pterinepurudinem  applicationis  medicina^ 
rum  ad  locum,  veruroin  talium  quxdam  funt  rouliz  ma 
lignitaus,qin  funt  i materia, & lUa  funt  iimorofa  difrum  * 
pentia  renes  & pedentia  ad  mortem,  quzdam  quz  Giiu  i 
materia  nS  multum  mala,red  folum  diutationem  faciunt 
f*n  renibus»&  corro(ionem,&  ida  non  funt  laii  umoris. 

SIGNA  demonilraciua,quiacumvrma  egredic 
bnics,&  pili  Hiie  partes  capillares  > SC  fruflra  carn^  Ci  par ' 
ua,&  maxime  qn  eil  ibi  fortis  adullio  ob  qua,  & pilus  fit» 
& frulla  talia  It  fubltamta  renum  feparatur  dolor  renum 
qnqi,  maxime  qn  edicatur  rufpenrorto»  vel  paiiniculj.de 
quo  fupra . Et  te  de  his  ceritficata  fi  ame  vicera  pceilerim 
midus  Cinguinis>aut  apoflema,  quod  prius  fii  in  renibus 
apertum.de  quibus  diligemer  inquiras.  Aui  fi  id  coniigC' 
rii  4>pter  lapidem  que  prius  habuic , aut  pofl  cafum & p' 
cu^ionf.  Sed  hicaduerce  qn  midlus  fang-ell  ex  apcriiO' 
iK  ven(,fiue  dilaiaiione  eius, tunc  ii5  rft  ibi  dolor, lang. 
non  mutatur  in  colore  fuo.  fifiieritfratfcuraciuiiaut 
ex  apertionea^tts  mutabitur  in  colore, dL'  erit  cum  com- 
mixtione uirus, maxime  qn  talis  inixtio  perlcueiabft,tunc 
eris  certus  de  vicere  renum^aut  veficx.&figoa  ponam  di 
ftindliua  inter  ipfum  vicus vefiez.  Et^^pter  id  quod 
fcnptum  eft  de  raidtu  fang.Iege  quz  de  eo  dicemur  in  n* 
pitulo  fe.nam  vt  ibi  dicd  cum  (ang.eft  fimplex  cornutus 
& cu  aliquali  dolore  fignificat  vicus  recreer  fadrum  & n$ 
vicus, quu  in  promifcua  narrando  figna  renum  dc  vcficf 
propter  diftdnero  d^c.raanifcftabunuir  figna  vlceru.ltinc 
8deafic4>mircuaaccedo.  Ex vrroepautem vlcerelaiues 
egreditur, fed  venient  Ii  vefica.ame  vrinam  cmittif  dedo- 
lor ientitur  circa  venc5.fceqaur,dli  peritoncon,  & exu  vri- 
na  cuqa  diif<culcate,dl^  cn  cfi  in  renibus  ramus  alba,  venies 
aat  fanses  ex  renibus  cu  vrina  venu  cdmixta,  &fic  rema- 
net  3c  fentiiur  dolor|  in  quinta  fpddili  fiiper  caudam,  cp  fi 
fuerit  in  cmundior(js,tuiK  percipieturdolorinlocovbi 
eru  vtcus.Q^  fi  vicus  fiieric  in  rubfiamta  renum  egredien 
cur  frufia  panica  carnea  rubea  vt  fupea  6C  k vefica  coni/ 
CCS  albi, & efi  dolor  vefic;  valde  fortior,  quia  efi  mrbru 
magis  neruofum,&  lenricur  in  ambobus  grauitas.  Et  di 
ett  quidam  qn  vicus  rfi  magnum  in  eis  fit  fr.  qftqi  in 
fomnietat  dc  alienatio, <Sc  midlusaufiertur  ,dC  in  vlccribus 
renum  H mingendo  non  cft  dolor, nifi  cum  pungit  in  exi- 
tu. Item  lanies  qux  mingitur  ex  vcfica  fUtim  refidemiS 
fadt,nooaucficltexrenibus»&noiinifipoft  tempus  no- 
tabile. Item  laniescx  vefica  cfigrauisodoris  ^^ptereius 
fngidicatem  & moram  erus  in  receptaculo, nd  aot  fic  quae 
ex  renibus.  Item  qux  k vefica  nugox  quamitatis,  ex  re- 
nibus pauoe.  Itero  in  vlccribus  renum  vnna  efi  liibian- 
guineafacilisexitus.vtrupraiiiqua  apparem  hirhirctqui 
dam  natStes,&  in  ano  efi  prurigo, d:  aliqn  cll  dolor  in  pu 
dibundus.  Bt  formalius  difhngueJsera.imer  hxc  vlccra 
Vcficz.C  S£  renum  ex  quatuor  fiiu  operaiione,rolurtone  ce 
Virtute*  OiiltnguiturfitUjquiaficfttnrcnibutdolorcB 


Cap.  XVIII. 

fnanchis»&  alchatl,dlC  in  fpondilibui  vt  fupta  fp  fi  in  vefl. 
ca  dolor  cfi  verius  emundorta  antenus  vcrCis  pedi2.fi  eft 
in  vqs  rocdijt  dolor  cfi  in  medio, quia  fub  vemre  ,dC  ilqs. 
fi  in  collo  veficx  dolor  cft  in  periioneo.fi  in  virga  ibi  ^ 
iKur  dolor.  Operatione»quta  vrina  dercendit  fociliut.  Sc 
fine  Ixfione  ea  rtnibus,fi  ex  vefica  cum  difiiculiate.  So- 
lutione fib,qux  ex  renibus  exeunt  fiU  carnoCi,dC  cll  urina 
pqualts  ingrofiiiudine,fi  ex  vefica  cortices  Ium  fimikt  pS 
niculis,dc  vrina  ftxtids,n  in  vtfs  mediis  cortices  fum  mi-' 
nores  & fine  graui  dolore.  Virtute  quia  in  renibus  lemif 
debilitas,  fed  in  vefica  maior,  6C  in  vr)>  mediis  medio  mo 
do.  Signa  caularum  eius,vi  fi  fuerit  ex  lapide  prfceterot 
caute  bpidis,  & lapis  tpfe.Sialia  caula  primiiiua  fiatur  itt 
dicio  inSrmi.Siapofiema  humor  acutus  corroCuusdIChuk 
lufmodi  flatur  informationi  ipfius  xgrountu,<S:  ideo  di- 
ligenter examinetur . 

PROGNOSTICA  difficilioris  curae  cfl  vi- 
cus veficx,qm  ell  mctnbru  neruofum, forus  lenlits. 
vicera  renum  per  remedia  nd  remittuntur  cfl  fignu  malu» 
figntim  q>  materia  rfl  maligna , non  obediens.  Qn  Amc 
longi  cemporis  malum,qni  funt  habituaia.  Qn  cum  vrt 
na  egreditur  multum  purismalum,quu  nd  cfl  nifiex  ma/ 
miudine  6C  prauiiaie  viceni.  Qn  pus  ell  viride  malum 
gmficantadullionem in  renibus.  Qn  faniesmuUo  foe- 
tet malum  fignificani  vehementiam  calidiiatis  pmredina 
Iis.  Qn  poli  miiflum  laniei  linguis  venit  fignificat  cor- 
rofionem  Sc  viceris  profundaiionera  di  cura  parum  ,pde- 
rit,&  fi  lang. pofl  liniem  multus  veoern  fignificabiteru-» 
piionem  in  renibus, <p  fi  paulatine  apertionem  ortficiorS 
venz  emulgentis.  V'lcera  renum  cuius  curamur  fivefi- 
cx,«&  locorum  tneermediorum,  quu  magis  carnofi  liim« 
Vicera  renum  antiquam  xternum  non  curantur,  fed  po- 
tius ad  fillulam  venium,  caue  ergo  i promilTionibus  va- 
nis»d^infinchabesaphonrmosdeiioc.dlCtuibt.  | 

C V R A Canones.Primusellfiellinatiocurx.SecuQ-, 
dut  ordinatio  dtxcx.Tertiusadxquaiiomateriz»  Qtur.^ 
luseuacuatto.Q^iotus  ell  localium  imus  admioiflraiioi 
ex  abilergemibus»5f  mundificancibus.  Sextus  cx  conglu-) 
iinaiio,«&  conrolidatto.Septtmus  remillio  doloris  fi  inten 
ditur . Otflauuscuraiio  horum  recemium . Nonuseoruoa 
quando  antiquamur, & fifluiaraur.  . , 

Pro  primo  inquit  uucicus,oport<  t cnedican  mitnera  m 
renibus,  qubd  fi  mueterauerum  nonamplius  poicrunc  cu- 
rari.Renes  vero  lencrx  fiint  liibllamtz  in  quibus  fi  laiuea 
tmmifceatur  medicina  non  recipitur.  Sis  ttaqi  (bllicicua 
ac  ad  eorum  curam  fefiioa  SC  Cetto  <p  ea  quz  Amt  in  pan-i 
niculod^  poeit  funt  difficilioris  curx,qup  auicra  in  (ubllS 
lia  eorum  facilioris,quoniam  fijbfiamu  renum  cfl  camo- 
Ia , unde  cura  hxc  ell  media  ineer  curam  ulcerum  ucficae» 
dc  pororum  umidum, & tiiarum  medurum, 

Profteundo  euiiet  acuta,mordicattua,  fillMcetola»dC 
grolli, diligat  dulcta^paucse  dulccdinis^auc  infipida.Nam 
amygdalp  dulces,oua,tri,rtlum,amilum,pcilana  etiam  hu 
iufmodi  funt  conuenteniia. 

Ex  carmbut  edpetum  cemperatx,&  dcclinanrct  ad  ho« 
midum  ex  pofiits  fupra  tertio  trac.  Item  fnidlua  humids 
frigidi  f Sc  pro  his  confidera  qux  de  potu  aqux  fitgtdx 
llatim  dicerwur.ltem  ptneoli  prius  in  aqua  frruemi  i^fi^ 
Sc  exiccatr.  Item  phillici.ficum  llccas  euiiet  olno  quu  m 
eiseflUAiciniumoccuica.lcdpdcutiaqua  deco^iocitt 
earum  cum  fuouinode  quo  llacim.  Cooucniunt  pifcca 
petrofi.I  te  uiTcofi  ut  angmJlx  Sc  bmdi  ex  aquis  dulcibus» 
Itemcx  oleribus frtgida»uc  blicia,ladluca,fp<nachia.  Et 
inter  alia  maxime  competii  lac  qn  bene  digeritur  primos 
quia  non  corrumpitur  io  flomacho,  quod  bene  confidem 
quia  tunc  efirt  nociuum,bc  afintnum  tuuat  Ji  411pr1e1stc.Sc 
eundo  quu  abRerfiuuffi,&  lauatiuum.Tertio  quu  redb* 
ficac  caembri  compIcxtonc,illud  idem  operacur  capnn& 
Scdqoarcocfi  magif  QiBriuup>  uaccioum  ant  Sc  oumuoa 

addum 


Dcxgritud.rrnum.  Zjg 

Wdufit  cj^ukn  illi  fum  magiV confott(!inrtt.utcre  et^o  ut  let  ffoa  nuluae, radii  afch<x^‘mn  (rmrn  Im  (errcfii(fUr » SC 
decet  altero  iftorum  ta  ab»  dC  cum  abit.  Ec  immtfce  cfi  fi  cum  bit  mifceamur  calida  conueniunc  malbx , fiorax, 
eo  ulcera  conglutinatur  dragantum^ut  gumi^uc  amt^  bdellium, ihut,harc  autem  omma  dtuerfia  ingenija  daH 
lum,corallut,chirabe,aut  ex  femimbua  diurettcn^gidit  pofiiint  aut  in  forma  folida  confetfla,auc  per  modum  cie* 
conglutinatiu»,ucfirmenalihex,&hocdfCopoftmundt'  Auarq,auttnpuluere,d^hm6i. redTempercu  liquore  etiS 
ficatior>em,ut  (upra  Sc  aliter  non . Item  qfi  datur  lac  mhil  diuretico.  Ad  extra  etam  pofiiim  applicari  cmplaftra, 

• conKdaf  p^  quoulif^  fiomacho  defcenderit  lac  vnguenta  confolidamia  vt  (Itpra  de  apoflemate.  & tu  ibt« 
tenet  locum  cibi  di  pocua,  cum  quo  cAmilcetur  mei  (pqi  nS  ex  hii  tu  cdpone  ^m  exigit  c6pofitio » & cd  h»  duo« 
necafeetur,aut(aluc  ciitutdcrcendat.&  doniefiab.j.rtj.  bua canonibue  tu  perHcefacilitercuramteceniii. 
vCqiad.ftii.ouarorbiliamtxlein  chronie».  Porutuivt  Proleptimorcno^qutadolorimpediretcurS  veno^ 
nu^albS  n6]potcna  ad  inflpidum  aut  paruper  ad  dulce  de*  tum  efi  fianie  ipfo  dolore.Tu  primo  anende  dolort.vndc 
clinans,  nam  nimis  dulce  efi  nimis  abfteruuum , & fic  ca«  Aui.&  de  radicibus  quas  oponct  confidetarerfi , vi  cum 
demin  vlcus.Minoretur  porus  aquae  frigidae,  vnde  Aui.  dolor  fii  fortis  curetur  dolor  pnut,dtinde  vlcut,5^cu  qui 
luc.dlf  minoretur  potus  aquf  vt  minoretur  neccituas  min  bus  curan  habet  habuifii  in  pedenti  nibnca:  ui  fupra  de 
fcndt.  Bx  quo  ir^o  pnmo.t^  magis  dC ^ fortiori  debet  dy ImterM.nam  clyficria  fuiu  hoc  ralti,  vt  fupta  mulin  c5 
nunoraripotusvtm.quia vrinSacuit.  Secundo.qihdtU'  ueniemiafrtgtda, tutatu  caltda  ^mtpextgtcdirpofitio» 
fcticonim  vfii  abflinendd.  tu  confidera.  Temo.  vius  vt  in  pedenti  rubrica.d^  Aui.&qn  necefiarium  cfi  vt  mi 
buAuumnimit  aquoforum  dC  multiplicantium vrinam  C:eanturcumeisnarconcaficutuirquiarausal.mandrago 
hoccafuefirurpedlus.  Icemfatot^cx  melioribus  poti.  ra,opiu,  papauer,&hm6i  led  caute  eis  vtere, nam  dcbilt^ 
busellCT  continuatio  potus  ladhiTt  cum  cibis, d^tempo'  undo  virtutem  prohibent, deinde  c6lblidationc,&curS. 
rc  ficti.  Quielcac.Vnde  Auic.Canon  curaiiuus  vlccrum  Bc  ex  Isudaiis.*.  lemmis  lurquumi  albi.5.1.re«ca,opq, 
«ft  quies, nec  balneo  vuiur  naturali,  fed  bene  ex  aquis  dul  chtrat.i.reminit  la<5fuac»ana.j.^leminis  portubcx.5.r.& 
obus3^  locoexercitri  vutur  fricationibus.  Nd  dormiat  efi  Autc.in  paruo  vero  quandocp  (ufbcu  lac  cumaqua  po 
fiiper  renes.  Ndrepellaf,d^otno  coitum  dimittat.  GaU'  taium,aut  fy.vio.cum  aqua  potatus. 
dat,&  cras,rtxas,df  ponentia  humore  incbullitidc  fugiat.  Pro  odbiuo  dicendum  c;|^  in  principio  vicere  exn te  recC 

Et  procomplemfto  lertij  Crito  q>  humores  debft  pqua  > li  fi  verner  hiertt  cdfiipatus  cly ficr  vt  didhim  cfi  cum 

ri ratione  quantinris,&  qualitaiis.Kacione  quantitatis, vt  lentriuit.fircundo  bc  vomiium  fi  ufaale  fien  poterit,  ter* 
ia  fitqufti can.Rdne  qualitatis  a"i  his  qux  te  opponne  ipfis  lio  lac  phlebotomiam  fi  competit. quarto  euacua  cum  \e* 
liumoribuscx  fimplicibus  dC  cdpofitis  vt  cfi  aqua  mdo.  nitiuo  di  refpicieme  macer»  m.qumto  fi  adefi  dolor  mits« 
IMS  tndf>lcbechengt,b(fnicx,endiuix,cucumeris,  cucur«  ga.fexto  da  mundificaciua  di  abfierfiua  ex  dufiis  vi  aqua 
bitx,lac,fiminum  fiigtdorum  de  quibus  in  dubqs , femi.  mellis, hordei,rmutlio  feminum  firigtdoruro  maiorum  di 
nu  papaue.al.aqup  hordei, fy.vio.i&  fi  quxrd  aliqualu  c5  hmdi.fepnmoc6folida  cum  c51blidatitiis  didc»  intui  A 
lomcio.ry.de  papa.  cor»ndrum,  cttoaium,df  hmdt.  fru-  extra  admtnifirat ».  Nam  A pro  hisabficrliuiStiS:  confo 
^us)frigidi  fiypt ia.lac  afininumauc  caprinum.  A htndi.  lidatiuis  require  fupra  depleurcfi  A de  dyCmierta  intcfii. 

Pro  compitmento  quara  fciio  ^ euacuatio  fienda  non  na1i,&  ideo  recurre  ibi , cum  quibus  tn  ponS  exemplum, 
«ft  in  hoc  cafii  cum  mediem»  forcibus,df  Isbortofe  (blue.  verbi  graiu.ft-aqux  mcllss  hidi*  fm  artem  A bulliam  tn 
sibus ^pccrcaufam  aiTignatam  Cipradcapofiemate,fid  «a  femina rndiuix,lat^ucx,cicorex,  (rnnnacdiaingtda 
fiat  cum  lenitiuts  vt  cafia,rhamaitndi,manna,febcfien.  A maiora  mundata.ana.  & in  ea  difibluantur  trocliifcorum 
bm6i.vC|i ad bcncdi(fiam,d^ per  Aipenus,et infertus exhi  de  alchechcngi.5.^  bibaccaliduminaurora.deindepoft 
btea.  Secundo  in  cafu  <%roaximc  budatur  ab  ofbus  au  tresboras  fumat  altquod  Colutnumi.  Aut.qr.boli  ar.cba« 
•boribut  vomicus  fi  is  bcile  fien  poterit^^  continuan,  A rabe.ana.5.f.ad)actx,balaufitx,gummi  arabict,  hypoqui 
propnepofieuacuatione primo  fa^Scum  pharmacole.  ftido8.ana.9.j.feminisiufquramtaIbi.gra.x.fy«d<myrto 
ui.  Vnde  Aui.Bc  melius  quidc  cfi  vt  xques  tnaier»m , A quantum  fuif<icit,d^  incorporecur,dc  mixtura  drtur.$.l.r. 
educat  ilbm  pofi  illud  jsprie  vomitu , vomitus  enim  efi  cum  aqua  de  alchechengi  ita  qi  vt  de  dyfimeria  denf  mun 
illud  quo  renum  vlcera  melius  curanf  .Et  fubdic . Et  qfiqi  dificantia,abfiergeniia,dnade  confolidamia,  Icd  hxc  be. 
«ft  vC»  vomitus  frequens  Iu6ftciensadillud  A cxcuiac  ab  ne  coofidera.  Er  nota  verba  Auicdiic  inquit.  Bt  oportet 
aliain  quo  vomitu  debes  duo  pitnapalnerartendcre.pri  vt  commilceai  di  mcdicinit  olbus  cdglutinatioifi  faciem 
fno.<^fiaipofial1umprumcibn,quiahici1unlitd^hoccu  tiaficucamiluin,dragac3ium,&gum(nifitgfda.  namglu 
vinodula,auccuroaquatepids,&iyrupoacctofo.Secun  tinatiorfiexeisquf fecurSt vulneraabexcoriatione.  Cu 
do  fi  materia  fuerit  Sxa  in  retn»  prxmme  ex  diureticis  ra  aOr  ipfius  reccm»fiiai»efi  rdpcdui  oirx  chronici  qu( 
vt  femina  cdia,  frigida  dando  fex  vel  o<feo.^decodltonis  «fidifhcilii.&iiiinprtocafurufhctum  leutaex  diifi»^« 
«oram,aut  firoilium.deinde  per  trium  horaro,  velcir/  fierfiuis,S;  conroli^ciuis,fed  in  chronico  fecus  efi  vt  fia* 
cabe  vomiium,Quia  ilb  iuaabummourndomatenam.  tim.Et  pnmo  fciasq»  multi  negligum  curam  tpforu  tan^ 

Tertio  principaliter  fit  hxceuacuatio  phlebotomia , A impofiibil»  .Vnde  Gordonius  vlcera  renum , A veficx 
boc qn conuemt  AiUcer non ,vtquia.Ctototo«fi reple*  dtuturrunoncuranturinxiernum,qmafifiubtarunr.  Jn 
tsoA  tueam  fac  de  vena  c6i,  aut  qu»  humor  peccans  cfi  chronicoitaqrnon  fifiulofoprxmilTisiiltsqfiqivt  fupra 
bngumi  mixtus,d^  iutk  bc  eS  de  bafilica  dextra , aut  fi  de  in  recenti  da  abfiergent  ia  ex  for  i ibus, vt  cfi  decoc . hyilb  * 
fiiperiordms  venire  videmur  bc  de  cephalica.  pi,orobut,&  bnoa  eius  in  fufculit  et  hm5t,pfyli7,irecs,ca 

Proqitimodebem  exhiberi  abftergentta,A;mundificS  ptilis  ve.&  fi  fit  t?peratus,&  per  horas  pofi  da  mcarnSt ia 
tb  abf<|pmoTdicatione,vt  emutfio  feminum  fobtri,althrp  extccatiua.vnde  ualet  muliu  bccumquo  damur  incarnaa 
aqoxbdm,aquxzucchartcumaliquodiureckolcui,ra*  traexdt^t.dlffemper inhiscdmiTcccongluunanctafuie 
dmffquintix^cxteris.vtfiipradepleurcfi.  fint  abfierfiua  qux  damur  fiue  incarnatuiaiuxia  dufiuex 

Pro  fexto  dacxiccaatta,confolNfamia,vt  decolo  rifi,  Aui.atlegaium.  Item  qn^  cum  hts  cSauQxnue,A  ape^ 
gbndium,lenciai1«(orobi.ItcmpufuMexhitcum  aliqua  rittuafortia,inparuacnquamuate vtducanr,&'penetrare 
«X aquis  diurctidsnotis.itf valet caudaequtna, barba  hir«  bdanictiamauiuscfinoaimentotuutmentum.  Exam 
dna,achacsa,bolutariBenus,fang.dra.&hmdf.  vt  fupra  plexamtbusvtrSqiimemtoncnicfi  bdellium  difiblutum 
dedyfemetta  &teoefeno,(Si:tuibt.  Itiexcdglucmantd^s  cum guraialbotm,d^boloar.&  terra  figillata.ana.  5fde« 
a dragacancum,gumiara.gummiprunordm  propne&cc'  1ur.5d.cum  vinodold.  Item.iti.feminumc6mumumfri 
flrit^r|**^**g**ry^*h^*"**^^“*"****"  ^***nv^-  ^dofumcniiofugi  tnundatorutn.j.tj.amygdahrum.^^ 

ptiisatiiin 


f = = Traftattis.  VI.. 

pincarum.5.  f.  dragarann.5.j.gurt)ratctraronim.$.Kf.5[; 
liqutnii«.5.j.boit  ar.lang.dra.ana.5.j.f  .Hauiprenio  ex  k 
minibuaamygdaiii, pineta  pruit  pHUcttydein^diiloluan 
tur  gucm&  rclu)ua  addamur»admimftra  uc  magts  placet. 
..  Ad,uiem.^:.retninum  bigidoru  maiorum  mundatorum 
(cminum  papa.albi, feminum  nuluz,fe.  bobacta,  poriuf. 
firminum  citon(oru>myniUorum,  dragacSci»  gummi  ara. 
ptoearum  mundatarum, tutubarum^t^ltcorum, pe  nidia 
rumJiquiritijrmundf,hordet  mundf»  muciUaginia>pryIn 
■mygda.dur.ana.5.r|.6ng.dra.boUar.  fpodq.ro^.  mynt. 
ana.5.  r. conficiamur  cu  meUe,&  fiant  crochtfci.  doHs.}.}, 
ciim  Uv^e.  Ad  idem  aqua  iigrufx  cum  aqua  data.  V^n  m 
lumma  hic  nota  prio  prio  debent  pcctkreabAernua,uc 
(upracumquibuacomiice  Congluitnatiua.tiemiecundo 
ftquamur  confolidatiua:item  ctl  hti  qnt^  opiata,qn  ali. 
qualia  imcmio  cA  ad  dolorem.ticm  confideta  fi  atkA  6eb. 
auccaltditaaexcelliuarenriqutbuacafibua  oportet  abfii» 
nere  i calidi8,&aperitiuta  acutia , vterc  tamen  frigtdia  dc 
aperuiuis  frtgidia,vel  temperatis  cx  ditis,G;d  feito  cum 
vicere  renum  raro  acctdit  ieb.^pter  tpfum  vicua  qm  ma« 
lertaetuaeucmatur  vc  patet, no  lic  in  vlceribuaalna  intrtn 
icets  comiundlta.  Nota  fecudo  principaliter  qubd  in  cura 
chronici  vicena  non  fiAuloli  cdpetum  foniora  ^ in  recc  - 
tiydc  funt  lUa  eadem  qux  copetuni  in  cura  vicena  vcficx, 
^ ideo  quia  de  vefica  dicetur  ad  plcnu  de  eis  fic  factle  hic 
pertranuui.  Adexcraautem fiamemplaAra,  vntfctonea 
f»m  locum. ut  fupra  ^pter  fpinalcm  medulUex  rebus  ipfia 
di(Aia&  dicendta  de  vicere  veficx.Ec  cdmendaturex  cali 
dta  olcu  maAicinu,dcalcana,&  Aorax.  Et  ex  higidia  oicu 
dc  cftonna.  ite  h Aum  exbrina  orobi  cu  mellis  in  vino  de 
co^o.  Item  ex  farina  hordei, ihure,oleo  de  maAtce,ro.lc 
(e  ficca  cum  mel.fidcum.  Item  b<Au  ex  ro.  myrrha,oIeo 
ro.  puLne  molendini.  Item  valet  emplaAraiio  trochi, 
dc  terra  figilbta  delcrip.  Me^. 

In  fiAuJofi  cura  procede  cum  txiccamibus  prohibenti, 
butvltenorem  viccrattonem  ,1^  talia  drbemene  k>rta 
abri]rmordicacione,neex  mordicatione  augmftetur  fiAu* 
Ia  per  iradtum  materix  arapliorti  ad  locum,  nam  cura  dc 
betcAe  blandinua,vi  fupra  de  fiAuliaani,&iu  ibi,&  cau. 
(a  qm  non  recipiunt  curam,  vndehxccxiccaiio  fic  cum  Ae 
qucmaiionefimqualitatem,d^quamnatcm  ctbi  cum  vfu 
«bAergennUjdi^mundificantium  abfc|i  mordicatione.  Et 
atf extra  cu  emplaAria  ex  rebua  Ayptida  notia  /ifr  vn/ 

diionibua.  Ex  quibua  patet  correcfiio  didloru  Gordomj 
quontam  aliquod  cAanctquum.fiue  diuturnum  quodeu' 
ntur  d^aliquod  non,Ad  credo  tn  cum  maxima  diAiculu 
(ecurari,ppcer  ineputudinemapplicattontamedicamimi. 
Bccm  .{^ter  comimium  fluxum  vrinx  rcmoueniis  medica 
nitn,vt  infra  de  vlceribua  vcficx,^ptcr  quod  fbrtaAe  di' 
xic  non  curanf  in  xternum.  Ampliora  remedia  quf  re  infra 
de  vlcenbua  veficx,&  vide  in  fine  capituli  quf  diifa  funt 
de  eia  in  dubio,&  fic  hzc  fuflFiciam. 

Vefcahie  renammir  mratuii  coric.  Rutri.  I X. 

SCabicaineiaeAbothorfplaquz  apparet  in  fupcrfi* 
cte  eorum  ex  humoribuacholericia,  & baurachtjage 
nica,ob  ij  deinde  mfbra  ipA  ad  vlcerationl  ptxntur. 
SIGNA  detaonArattua  ardor ,&  pruritus,  ptkAto 
in  pantbus  renum.cum  exitu  paucx  Ciniei  »&  &r^ria, 
antenAerurK  puAulx,A^q5c^  magnificatur  cum  ea  dolor. 
E*“**^»n*o«attbiiaquod  egreditur  cApanniculofiim. 
Ql,ibd  fi  frierit  in  vefica  erit  pruritua,puniAio  circa  par. 
(eaciuSfdc  dolor  vrinx  erit  grauta. 

C V R A iti  cura  ctuaeA  procedendum.  vtdidIumV A 

de  vlceribua  cum  lembus  femper.  N9  pnmo  ordina  dip . 

, tam  ad  frigidum  3c  humidum  declinantem  ex  carnibus,tt 
oleribua,dC  fru«Atbua^  hmSi  boni  chymi  qui  factle  dige 
nmur.  Secundo  phkbocoma  balilicam.  vnde  Auic.  SC 

waiuiiuuafiuqa^omMddpofiu^cftphicbotomaba 


- ' Gap.  XVI II. 

niicx,4[veiuo&iioioci  renum. . Tenio  enacuacum  Ical 
nitiuis  cu  vomitu  fi  is  Icuuer  fieri  pouA. . Quano  da  mS 
df  ficamia  buatiua  cx  leuioribus  duAta»  Quinto  conlbb'« 
daitua  ex  boloar.liqutmia&huiulmodi. 

Ei  ad  accidftia  pcede  fi  qd  apparuerte  vc  de  vlctnbus 
'per  ola  a<ftucA,dc  infra  dc  vlcenbua  vefic(,ct  Cabieetus» 

P V B I A. 

DVbiratur  circa  capitulum  vrrum  diuretica  c5pe« 
tant  in  pafijombua  rrnum.t^  non  arguitur, qm 
lia  materna  ducum  ad  vias  vrinx  infirmas , Ad  p 
partes  infirmas  non  debet  fieri  edu(fno,(mo  potiuaad  op. 
pofitum  trahendum  inquieme  Aui.quarta  primt.cd(mgic 
cum  membrum  ii  quo  expellitur  ,eA  tpfum  membru  pcf 
quodeAeuacuatfofienda,fedeAinipib  xgritudo  veiu^ 
auc  recens  43pter  quam  cA  timor  de  curAi  humorum  fiiper 
• ipfum.ipfi  ergo  ad  aliud  quod  fit  melius  fum  cranfpoocn^ 
di.&  GaF.  1 1 ,de  tngenio,nequa<^  net>  cum  fim  anum,  v’cl 
aliquam  proximarum  particularum  pnncipiura  phicbo.' 
lomationisfiat  ventrem  mouebia  quemadroodu,neqifi 
fim  veficam,vel  pudendil , vel  renes  diuretica  pharmaqi 
iranlglutirc  iubebis,ne.:^  mulieri  fim  matricem,  vel  pud^ 
dum  menArua  moucbis.Ad  quxIClongilTima  Ainper  ip 
contrarium  emulficnem  faciet.  In  oppofitum  ea  ola  quf  Diuictl 
di<Aa  funeex  Auic.dCalfja.  Ad  dubium  rcfpondena dico  fw  quid 
diureticum  fiuevnttcum  idemeA  quod  vrinariufr  qd 
pronuntiatur  calidu  Sc  ficcum.acutum  languinis  fubtilia. 
ciuum.fubtilisligrofiforidiAretiuum  ipfiun^tn  vias  te« 
nutus  fuacuatiuum,vt  Arnen  api),fQcniculi  Sc  hmoi.  de 
bua  fupra  hxc  Conctlntor  difivrentta.zoi.  fi  dicatur 
q»  femina  maiora  frigida  fum  apitiua  Ac.iUud  credei  ca* 
lidicate  prouenire  qux  in  eweA  dato  q>  abfolutc  i n cia  vin 
cat  frigiditas,  vnde  opium  inqiuntum  amaru  calidum,  10 
abiblute  frigidum  cA,ltc  Sc  femina  inquarau  aperiuua  cx* 
lida  funt.  Sed  nota  in  corticibus  coru  minua  cA  de  fri. 
giditace,(S^  humtdiiaic  q in  medulla, & i5  cum  corticibqs 
eorum  fiim  magis  aperniua.Si  vtro  dicere  volumus  oi 
verum  diureticum  eA  calidum  dC  ficcum.iuxta  illud  Ha. 
lyabatis.Med>camina  vere  vrinam  jauocantu  calida  cfis, 

& acuta  fimul  clAoportet.dicendum  Amina  talia  nooefie 
vere  diurettca,Adfim  quid,  quiahnt  humidiiacem  aquo^ 
fam  &muiiam  per  quam  ipb  Anguincra  fubtiled^  aquo.> 
fum  reddunt, & ficad  vias  aquofiiam  ducunt,  quibdmo. 
dum  facit  vimim  aquofum.&  tu  coofidera.  Ex  quoappa 
ret  vbi  quxritur  fortia  aperio  ex  eis  debem  adminiAra 
ricumcorciabuaubi  uero  iofrigidaitomator,dL'mioor 
apertro  demur abf.ji  coriicibua.  Secodo  prxmittendum  V 

q>pafiiorenu,quqieAcummatcru,qnqiabf,^  materia.  * 

Iiem&;cerifoqnt^eAfr>rtia,qn(^debilit.  luxtahxcpo  . .* 

mmur  hxconclufionea . Prima  q»  in  dirpofiiioiie  renum 
abfi]i  materia  diuretica  competunt  r6ne  alieranonia,&  de 
du  Aionts  medicinarum  ad  locura.cocliifio  ex  A nota  cA. 

Secunda  q»  in  difpofitionc  renum  cum  humoris  viiio  & 
corporeexiAeniepAtliorico,autcacochymo  non  cope- 
aimnifipoA  purgationem, patet  quia  uniuerfiiiia  debent 
prxcedere particularia. nam  euacuato ante.  Acuriuteua' 
cicAiiur  deinde  coiumAum.  Tertia.  (^Aameoppibtio. 
ne  in  uia,fiue  fit  ex  lapide  humore, uri  carne  cdpeium  dui. 
teiica  leuia  non  roulmm  calida,fi  membrum  paiiiur.quia 
nonficapoAema  ueluIcua&hm5i.patet.n3forcia  fic  eidic 
bita  materias  in  vtaa  ^ipiurc  facium,  d^adduntin  oppe. 
lationem.Itemet  multum  alidartibluendo  (t  pctrificat, 
quare  eo  cafij  vttre  temperatis,  hxc  uifa  Antenna  Conci  - 
liatoriaallegaca  diflfercmia.  Qiarta  coclufio.q.  Aame  ul 
cere  recenti  in  renibus  i quo  emanat  (anguis  abAmendum 
cA  ^ diurettcia,quta  talia  adhxrem  ulceri.  Quinra.t^  ufri 
hief it  turbidus  Angma  in  uija  eorum  quod  cognofciiur  cx 
gramtate,&urinx  retentiorK,tunc  competunt  diuretica 
t»cxu.q>ubl  quatiatur  ailccria  conroUdstiq  con?p^ 

diurctka 


•'  DcaegrituAveficae.  zjjj 

tfhiKtica  cuA  ftyptklsmixea.vt  «quarpingorum , cum  DcdifpoGtioniblU  VCficaCjCOfltfoens  tU0 
boMangjincdra.<Sfhm6i.  Sc|Hima.^l vicere anuquo  bricas*xo.  Cap.  XlX* 

nofunoliumm»l«goo,(aA*prtu*efK)iieidoppofiiumco  ^ ^ . 

peiunc  diurttka  rcmi/&.vt  alchechengi»fci«enahhc* , S£  De  d^cnptme,  dn4f0mia,  «rfompIexKwe«d?c< 

hmdi.quae  £jm  mundiBcatma Sc  ab(lergrmia,vc  fupra  de  eic tms  cotrocmtate  aan  ttUbrn  regalibus,  Rjibr.  I» 
inde  demur  ftypcfca  confoiidamia.  O^aua.^  vbi  ulcut 
(ucrit  malignufn»&  chronicu  c6pecni  fortiora  vc  q»  gto(' 

Cimonua  eft  abftergatur.  vt  captUia  vc.ircot»artna 
orobi.«S^  hmdi.detodc  incarnatiuia  confolidaiiuta.  No' 


Errat  115 
oGcuiUo 


na.i^  exntcapoUenute  priuaad  dfgerendum)&euacuan« 
dum  da  digeltiua.df  euactianua  cum  di uretiat  leuibui  ne 
nimium  prouocent  mouendo  mateham  plurimam , & ne 
(ua  caliditace  infpcllem  Sc  pecn(ictiK,&caflta  in  tit  m op< 
nma  medicina, vt  Hipra.  Decima  conclufio.  ^ in  ardore 
vrmae  fune  diuretka  cuitSda,  qm  ad  locum  innrmuro  ma 
tenai  ducunt, & magie  mingere  cogunt,  & tta  dotorf  au« 
gcm,(S£  maxime  calida*  Ecvltimorememoro  canonem 
fjprapoOcum  pUtnca,<&  eft  Auerrou  q>  diuretica  dari  de-* 
- bft  ante  exhibitfoncm  cibi  per  tru  ad  min^t  aut  per  qua« 
tuor  horat>ne  Ii  demur  Hmul  cum  cibo  Tecu  ad  renet  ma* 
trrnmtnbam,cuiuscomrariumaguiic  cfiitcr  praiflican* 
tctcommtrcemeadiuretM^ctbo.  QtH  dicatur.i4*de 


I EHca  eft  membrum  neruofum  veluc  (ac* 
'culut  cx  61if  nerueiSyd;  ligamenta  libut  cd 
1 textum, vmco  collo  carfK>ro,&  mulculo* 
fo  fultum  1 n vtrii^dC  non  in  mulieribut  an 
I foidiuofo.Duabui  tunicis  intertori.r.  grof 
*fiori^  porit  vnitdtbus  circa  mediu  ciuf 
obliquuforamtnibutpcrforatftperquosad  tpfamvt  re* 
ceptaculum  vriru  infunditur.  Et  per  eius  collum  adextri 
propellitur.  Fuit  enim  creata  neruola  (uper  Tpondilet  fii 
ftemaia.vtrenfumliaberetquo  perciperet  nocumcmn5£ 
fdem  rem  nociuam  i & expelleret.  Fer  hoc  quod  diaiur 
(acculus,rangitur  forma,e(l  enim  rotunda  continentis  c% 
VI  (Ic  melius aquofltarit  capax, habet  quidem  coUum  car* 
nodim.Afrourcuiofum  VI  ipfomurculo  retineat  & expef* 
Ut  vrinam  cum  opus  rrit.&ed  in  viris anhadluorum  ha* 


Mt  VilIMMI  VU*M  «•  MI  VM  •«  «iUt  <1  WkUWIMI*l  II 

bcnitresanfoi(flus^pier  iongiiudinem  eius , vndeab  r.- 
*nrniodo«b.ta|«r,cumoxynKll.7nprioc.p.o  men/  tradrea collum  vcft«vi>ofumcBmurculu.d..nu.  a>f. 

«^dumVS'«cc.pidc^«tn.ccd>.alKriuaalm^  ad.ftudconcurr.r vmu«voluKar«..nmulicribua  collu 
iKmA(»rtdtbcipaticn.llarcpcricmpua  oo<ab.lcvtdi  curtum  cft,pp.trpropmqu..a«m.pnu.  ad  collum  ma.ri 
«urieft.  Admt^  in  opificum  dicendum» per  ci,.&ideocii.u.mii^tmul«r«.E.trrm.naiurinvir.. 

<a.non  dcbci  ficri  edudio.qu^o.Cpar.ca  tim  v.hcmrn  hoc  collum  adcannalc  v.rgcAhabc.fonm.n  paruO  pp 
Krl*fa,velmicll.,iiAuu&idcmGar4imcd.£.ft.oncm.  »-<>J«<nwi.bpl,  dififx.liu.»  in^mulKr.bu.  tgr^ 
&i«ieri*amtccdcnua.uacuat.ootm.coidideta.  Dua«hab«tumcaa<S:in.er.orgrolT.orcftc«e,.ori.qu.a 

obutac  immediate  vrmx  cum  cu  fut  acutiate,  oc  ergo  1;  da 
APHOK.T  SMI.  iurdehocindubq8.Foriautemvtfuprainpcedrtirubri' 

^ I fl.i.  ca  inprindpio  portamvrinamvfi»  ad  mediu  vefic*& 

Ex.rtq.5e<Siooe.lxxv.  Apim.  perforant, A:  Udum  ibi  duos  ramulos . & in  pnmit 

Si  birguioOT^ut  puimuigar^ui  icnurfui  vefleae  tzul  „,„„fcc5  vmco  foramine , & pofira  per 

cerationem  lignincBr.  aliquale  fpatium  tranleum  imer  tunicam  vn5  et  ali3,  fic 

lxxV|.  , non  irareum  per  ambas  perforando  direde/cdobltquc  et 

Qi.iibus  in  vTina,craflae«fteme,  caninculx  panij , aut  j|„r,„.f.intnofeca  h fotaroine  vno,et  fatTct m fuit  hoc,ut 
vduii  capilli  exeum^i^niDui  exccrniiur.  ^ vefica  implcref  non  rediret  vrina  ad  renes, tmmo  quan 

lxxvq*Apho.  V . IO  plusforaminaiUaclaudumur,quia  paries  vnius  tume* 

Qimcuikj  fpome  nwngum,  qia  rembut  ve*  coopenorrj  applicatur  &a!hgatur  rp6dilibus,d:  poft 

rpSdiiet  renum, de  quibus  fupra  cx  qbushabef  delbripno, 
anatomia,&c6plcxio.  AmeQadcut5»gncudimi  veiicp 
defcendSfdio  q>  vefica  colligamiam  non  paruS  habeteu  nobili 
mCbris  regalibus.imde  Aui.qnq?  coicam  uedex  mebra  re  c» 
galtaj&n^ilfaficuccerebrn^picr  q«'f  contingit  ipCiab  ‘*<*"**“» 
argruudtnibus  uefics  uehemcncer  pati.undc  cerebtu  quS* 
doc^  aut  ueriiginem,aut  Hr  fen  patitur  propter  calidas  pgri 


nuUm  nrptam  fignificacur. 

Uxix.Apho. 

Quibus  tn  vrtnit  arenola  (ubfifhint , ija  vcilca  bbo* 
at  calculo. 

Hx.vj.S«AvJ.Apho. 

Renum, & vefies  vitu  tn  fcnionbua  difficulter  (ananf. 
X).  Aphoi 


Atra  bile  vexatis,*  reno  paflibmbus , hzmorrboides  ,udin«  uefic»  * hmSi.nS  ut  dido  eft  neruofum  eft  mem 
fiipcruememes,bonum.  bruabfprocerebromuliumdepcdens.rtrm  *ipftimhe* 

Ex.vr|.$e<ll.xxxiin.Apho.  par  q^qt  in  hydropf  incidit  ei  coicatahftgfditateobuemc 

Quibus  in  vnniabulUe  (ubuftunc,morbumreiiaImH  tcmueficpma]Scdplextonem^ptcrip(iusad  hepar ^ptn 
& longum  fignidcaiit.  quttate,*  fic  de  aiifs,*  i8  inets  curSdis  Gs  follicitus.  Qug 

xxxv>Apho.  quidemzgrirudfnesueGcaefnagtieueni'rec61ueueruntt2* 

Quibus  (ubGdens  pingue,ac  Gmul  totum, qt  renum  vi  pore  hycmis  in  aeribus  frigidis  fepicmrione  propter  apti* 
tiumacutum  GgntGcamr.  tudinemlapfUseiusmmaUmcoraplexioncmfngidamra 

xxxvj.  Apho»  cione  fuz  complexfoms  naturalis. 

Quibusautem  morbo  renali  laboraniibus,pi«dida 


accidunt  ngna,dolortr(|i  drea  fpinz  mufculos  fiunt, Gqui 
dem  dra  loca  eseriora  fiam , ablceiTus  quoque  exterius 
foturos  expe*a,n  vero  dolores  magis  dra  locaintcrio* 
n ahlcefl&is  expcdb  foturos  interius. 

Iv.  Aph. 


Dc  Upide  inunca» 


KubrUd*  Ih 


LApis  ueGcz  eff  bpit  qui  per  alBi ionf  marenar  grof 
fz  uifcofzFm  plurimum  muctlbginofz  ca  aquoil 
lateadipfamtranrmtUzuet  faniofzrnauel  collo 
eiuscongenttz  finalV  producitur.Exquoapparei  fatis  mo 
Quibus  inter  ventriculum»*  (epruApituita  repoGta  dusgenerationisbpidisinuefia.ConGmilesenimcau&t 
cftA dolorem  a^^  non  habms  exitum, oequeadalte*  arbmanuelisconcurrereadgerKrationem  bpidisinueff 
rumvcnircm,qtpcrvtnuadvc0cafBpituftaverla  folui  caquz  concurrunt  ad  gene^itonembpidis  renumquod 
cut  morbyi.  oponetucadapitulumprzccdens  oInorecurras,*hoc 

uoluii  Auihic  in  principio  capuuli.lnqt.oportet  ut  con* 

fidetea 


1 


TraAatoi.  VI* 

fidere  ittud4J6d  diWfflui  delaptf(iereiiUfDuMnde|^u« 
ceri<adhovcapicu|um,5fdciiitamc  ppHiioncro  canona 
diffirrcntui  mulus,uc  tn  jScedrmi  capiculo  ex  pane  masni 
cudini9^auicacu^olons,&hm5i.Iceexpane  xtatuqm 
in  puertt  oiuicu,dC  ruo  in  Grnibua  generat  hic  Iap(g,&  cau 
C)  diAa  cft  ibi ex  parte  (!txus.n2  iti  pucllix  raro>5c  in  mafeu 
lis  frequenter  cauCiia<fla  fuit  propter  brtuiutem  coHi 
^ veficx,df  propterhanccauCimetiamfaeinellae  ErequAtut 

aKllf  |„  mingunt  ipQ«  pueris, vnde  3C  ex  eadem  cauia  tcci 

cur  dic<^difficfuuscuraturbpis,<S:miAusinlcdloinfcerael- 

quettut  iii  in  mtrcults.vt  diceiur.Itcm  ex  parte  habitudinis  * oS 
in  le^o  m macris  magis, 5:  renalis  in  pinguibus  magit . Et  vc 

mingSt.  ea  qux  feripta  fune  hic&ia  prxcedenri  capitulo  iintch^ 
riora, etiam  ad  hitura  aliorS  di«florum  vtilitatem  eat  cau* 
(as  hic  ordine  deferibam. 

C AV  S £ •Otscalapidise(l,autconiun(fla,autantk 
aut  primttma.  CauCi  coniundta  cil  multiplex  materialis 
primo, quia  arenuix  ipfx  ex  phlegmate  crudo  muctlbgt  ^ 
nofo  diu  prxternaturam  in  vefica  retento  generacx*b'ecun 
dacfl  magis  remota  vtphlegnru  ipfum  mucillaginofum, 
aut  crudum  circa  quoda<flualr  agit  calor.Tercia  caufa  cf  • 
ficiens,quta  calidius  ipiius  vedex  temperamentum  exee 
dens,aui  temperata,v(  !>erapio,qucmadmoda  in  pedenti 
capitulo.dit5lamremotamatenipecrificans,vc  declaratu 
cft  tn  ^denti  cap.  Sed  hicaduerte  q»  et  frigiditas  veiic£ 
cfiplexiorulisadhocfacir.Nam  cum  per  calidiiaie  hepa^ 
CIS  renum &alioru  humiduaceseliquenc,&eliquatx  defe? 
daiuad  veficam,tprx  venientes  ad  locum  frigidum  faltc 
rcrpe^iue  codenramur,&  in  eas  Ac  condeniaias  agit, dem 
<k  caliditas  pecrtficans  vt  fupra.  Caula  antecedens  efl  prt 
sno  debilitas  expulilux  vcGcx  oon  potetis  illa  phlegma  > 
n ^ fe  expclicre.Secudo  cft  materia  ipfa  phlegma  i (loma ' 
cho,hepate,d^  alrjsad  veflcam  veniciic  in  quam  agit  aefru 
calor  ipbm  in arenulam  aui  petram  conuercendo  ,ex  quo 
apparet  eadem  caufa  potefl  dici coniumfea,  et  ans.l  cr' 
lio  cft  oppilatio  attenuatoria  colli, vc(Icx,d^  catifx  amcce 
demes  divftarum  caularum  funt  calidius,  & humtdius  vc 
Hcx  fuperflua  tplam  expuUiuam  debilitantes  iufticuliier, 
dC  elemenuliter.Secunda  eft  debiltras  expuldua  inteftino. 
rura  non  valentium  expellere  duftam  matenS  phlegmati/ 
cam  ob  corruptam  digeftionc  ftomachi,&  dimimitS  hc' 
patis  genitam, quf  deinde  venas  egreditur  ad  hepar  mic 
citur,^ab  eo  ad  renet,&il  renibus  ad  vefteam.  Tertia  eft 
venarum  meferaicarum  oppila(io,quxfum  inter  hepar 
jmcft  ma  ^pter  quam  accidunt  phlegmata  multa  tn  renes, 
& in  vefieS  prxcipiure.Quarta  eft  debilitas  virtutis  col^ 
If  veHcx  i natura  contradis, quia  infbrmaciuc  qua  collum 
generatum  eft  angufto,aut  oppilatio  ex  cS  tpali  d contin  • 
gens.  Caula primitmaeft  inordinatum regimenex  parte 
fex  reni  non  nacuraliu,dl^  eis  annexarum  qualuacc,d^  quan 
dote  peccantia  qbus  corrophur  digeftio  ftomachiA  hc' 
patistpladiminuil,vndein  ipftsmala  complexio fttgida 
mducftur,quapropter  hxc  geiKramur  phlegmata. 

S I C N A demonftratiuadiuidanf  pronUncincom 
munia  &ppria.  C6ia  de  quibus  adlum  eft  funt  ex  vrita 
dolore  Sc  exeuntibus  lumpta.Ex  vrina.nara  cum  videbis 
vrinam  ^3  confueuit  patiens  mingere  turbidam,  SC  grof 
£imclari&cari,d(l  attenuari  tuncexiftimabts  generationi 
lapidis.  Ex  dolore, quia  11  cum  ea  femiet  patiens  dolorem 
in  inftfis  vrinx,tunc  magis  certideatus  eris  materta  ag 

gregata  Iit  pro  eius  generatione.  Ex  exeuntibus  quia  fi  cu 
his  videbis  aliquid  liabere  relldeniip.iunc  coplera  erit  tua 
cenificatio,maximc  fi  c5prcbendes  vrinSaliqualicer , aut 
multum  retineri, .ppter  quod  nota  <f  lapis  magnus  vcficx 
non  pfii  impedire  cranfitum  vrinx,quu  fi  fe  collooppo  *> 
ntt  etiam  ab  eo  bctliier  remouerur , fi  fiieric  paruus  non 
impedit  in  toium.quta  non  complete  oppilat.  Cum  vero 
cft  mediocris  copletius  oppilat,et  ideo  raagtt  impedit.Et 
(larcaulxapparcmarruQtadadhua  mofa  bpiscriiio 


Cap.  XIX. 

fieri, fidur^infii(flod{&  Propria  quidem  fompea  fisos  c* 
qualioie  vrtnx, natura  doloris,dlf  cxeumium.Nam  in  lapd 
de  rtmira  vriru  eft  rubea, dotor  in  lumbis , 6C  exteris»  vt 
fupra  de  lapide  renum.In  bpidc  veroveficx  vnna  cftal< 
ba,&  arena  alba,vel  cinrmia.vndeSencx  nr.lxxix.  apbo» 
iid.fe^omf,Qtiibus  in  vnnis  arenola  fubfiftum,iis  vefi* 
ca  laborat  calculo.  Dolore  quia  in  pedlinc  pefiioneon«ct 
eft  dotor  mmor^quia  Iapis  eft  in  loco  ampliori,  vtplu« 
nmum  vrtnam  reiinet , df  eft  maior  lapit  renum  .ppeer 
maiorem  cxienfionem  quam  matena  lapidis  recipere  pdt 
propter  amplitudinem  loci  & cft  durior  4)pccr  Idgiorcm 
materiam  comratftS  in  vefica,cnqi  cadet  in  collum  vnni 
retinebit  olno  Si  fici  do!orfonit,al  eft  fignum  confirma^ 
rionis  cius,d^  eft  fignum  forte . Item  adeft  pruritus  forne 
in  peiftme,& canali  virgx,quareiubem  cum  quafi  conci« 
nue  confricat  eam  circa  radicem  eius  & magis  fi  eft  puer» 

Si  accidit  ereiftio  afiidua,  Si  qfiqi  molUficano  vim  mo«  ^ 

dum,di:  perducit  ad  exim  ani,&  caub  in  pruritu  cft  exafpc 
ratio  veficx  ex  lapide  duio  SC  cdmoto  in  fpatio  veficx,ff 
maxime  fi  fini  plures  lapides,  fiuefinc  in  ea  gcnerati^fiucfi 
renibus  ineaconrenti'  hierint,df  cum  vnna  tuncmiminl 
furfures, & qnqi  Cmg.propier  abrafionem.  Et  accidit  ha« 
bemibus  lapidem  in  vefica  appetitus  mingedi  frequemer 
propter  bpidem  incitantem, & eft  tunc  in  eis  dtftictlc  inin 
gere.d;  cum  mtngurn  appetunt  afeeibre,  Si  qnqp  exit  tunc 
anus. vt  fupra, df  qnqt  exigit  lang.  .ppeer  ranficationem  Ia 
pidis.  Bifigmimcrncaxq  bptteracincollocft,quiafl 
refiipinetur  p4tiena&  eleuemur  anchx  eius,  Si  concuaan 
remoueturlapislimntu.  Item  eum  fiicomprefisofupra 
petftinem  eiicirur  vrina,&  hxc  fignificaito  fbreis  luper  la« 
pidem,&  quandocp  patiens  alleuiacur  ex  incuruatiooe  fu« 
per  genua  fua  Si cdmocione  fuoru  membrorum  adinuki. 

Si  qnqi  aileuiatur  per  tmromiftionem  digiti  rcmouEdo  b 
pidem.vt  infra,dCqnrpalleuiatur  p*er  moiu,comprcfiion< 
membrorum,aui  limili  modo,vt  inuenit  experiroemum» 

Si  ifta  fum  figna  fortia  fuper  bpidem  veficx.  i 

PROCNOSTIC  A. bpis  medius,  vtfupra.tV 
ter  paruuip  Si  magnum  refpe^u  meaius  colli  eft  qui  vtu 
nam  retinet,df  caubeft  foms  dolor  in  eo  loco  in  quo  figi« 
lur.  Et  io  regionibus  fepientrionalibus  magis  multipli  * 
caiur  bpis  veficx, exiftirao,quia  multiplicant  materi;  vi 
fcofx  .ppter  indigeftiones  ex  plurimo  cibob(fta«,df  cont 
fert  ad  eius  complem^u  aeris  higiduat.  vnde  require  qu; 
de  caufis  eius  fcripcafiint,df  ideo  dnivltramontam  fiiup  Vlm« 
uifi.  A ccidii  Si  extenuatis  magis  pinguibus,  SC  caufa*  m Staai 
qm  vix  in  extenuatis  fum  anguftx,&  ideo  maierixretm?  cur  bpi 
turineisdfreiemxpctrtficanc,ad  quodadiuuatdcbilnac  drfupn 
eorum  cum  frigiditate quxcft  caufa  multiplicationisma  modu) 
terierum,dfconfequenterdic<^pportionaliier  plus  tales  ftacifiu 
vixanguftaniur  ^ VIX  rtnum,quia  funt  ncruofx,df  reno 
carnof;, quod  addidi  .ppter  mftanciS  de  pinguibus  in  qui' 
bus  multiplicatur  magis  bpis  renum,  vi  fupra.  vnde  Si  in 
eis  vix  ex  pinguedine  anguftamur,  Si  lu  condera . nam  in 
pinguibus  minus  multiplicatur  bpis  veficx,  fed  corrfidc' 
ra etiam  debilitatem  expulfiux  in  pinguibusdebiltorem» 

Item  in  infaniia,pueritia,ac  xtate  conlequete  adobfcen« 
cbm  maxime  multiplicatur  lapis  vefic;,qufa  tn  his  utrtua 
cxpulfiua  eft  forcis,&  ideo  macerias  in  renibus  rxiftenirt 
adoelicamexpellunulnfenibus  afit minus  multiplicatur 
bptsueficx,fed  magis  renum. vt  fupra  .ppter  debiltiaieoi 
expulfiux,&  dotor  qui h-equentatyft  rrtemto  vrtnx  ia  dc 
biliant  hepar, ut  aliquando  fim  caufa  hydropifis. 

C V RA  prx(eruaiiua.Canonet,pnfflus.<^h>rrieta 
competum  tsKdicamma  in  cura  bpidts  ueficxfi  incura  b 

Eidis  renum.quia  ucficacft  membru  frigidumTongtnqua 
ipis durior  ueheroemius  coagubttis,£quia  ualeota  in 
pafijonibus  ueficx  ualcm,&  in  pafTiombus  renum>dl(  non . 
ccomra.uitnprxcedemtcapfo.  Secundusc^  non  ^bc* 
mui  Uti  nulcua  apcriuubamc»r.complcuisi  cuacuacionf 

caufa 


Dca»ritud,vcucae.  T 


Aurximcccdemii»dbon5in«Ue(WTne  materui  pci^' 

brc  fanamus  tn  ueflca.  Ttttm  q»  cura  lapidw  uefic*  di* 
uidipiit  »n  pferuatnam  pleniatiua  ad  pk 

luim  di(flu  cft.de  pftruanonc  k bpidc  renum  qu»  ab  eo  p* 

fcruamfti  lapide  uefic«pr*feruam.& tu  ibi. 

• c V ft.  A curatiua.diuiditur  in  eam  qo*  nt  m^icinta 
SC  ilhm  qux  per  chirurgwm.Et  primo  de  ea  qu«  Hc  p m« 
dicinat.<!^^tpl*  fit  prtmua  canon.Ordioatio  dixtx.Secn 
dua  euacuaiio  materierum  coiura 
larum.  Tertiu#  euacuario  minoraciua » Quartus  digeftio, 
Qitintus  apertio  uiarum,pr*ier$  gibbi  dc  renum.Sextut 
cradicatio-Septimus  diuerfio.  Odtauua  fortius  apenamur 
dtAx  vix^Nonusabfterginf  di<ftxmaterixl  renibus» 
vcfica. Decimus  intendaf  mundificaiioni  merobroru  mu 
leniium.ui  ftomacho.hepatis  ,&hm5i.  V i^cimus  remo 

ueacur  mala  cSpleaio  renum  &,ppriu8  ucncx . Duodect" 
mus  confortetur  uirrus  digeftiuadiespulfiua.  ui  dicetur. 
Teniurdecimus  aperutttr  collum.  Sc  via  unnalis . 
turdecimus  adminiftrenf  medicinxedoiftiux  lapidis  3c 
prtuf  comminutiux.Qihotufdecimus  fi  educi  non  poteft 
neqi  frangi.tunc  manu  chirurgica  extrahatur. 

Dixtaordioetur.vt  fupra  de  lapide  renum»  debet  enim 
elfc  caU&(ftiua,(ubtilJatiiia,  apaitiua , cum  moderamine 
tamen  vt  ibi.  . . , ...  __ 

Euacucnf  materix  cSesco  medicinis  lemtiuis,vt  eit  ca 
fla, mina, fcbeft?, pruna.  Iiem  A cum  his  benediifta . Iiem 
al  clyfteribus  leniiiuis»abfterfiuis,vt  fuccusex  viof.  mal 

irtt,blt»*,*ncrcurialfs,furfunbus,xucchaforubeo,v«tello 

oui.cafia  ipfa.pro  enematt,oleo  c6i  6C  &le,&tam  medici 
pe  p os  ^ cl yfter  iptum  frequenter  fi  videbif  expedire. 

MtnorSdo  maienJ  detur  cafia  cu  eleiftuano  indo  plus 

de  vno  3 de  alio.vi  videbitur  expcdirt.!tem  vt  in  de  coli 
ca  diaphoenicon  videtur  eflie  medicina  4?pr*a , quoniam  a 
remotis  non  multum  euacuat.vt  ibi  oftenfum  fu'** 

Pro  Ageftione  materix  recurre  ad  quartum  tractatum 
fupra.ac  ibi  inucnies  digeftiua  tuo  propofito  viilo.Et  Wc 
nota  qubd  in  primis  debes  vti  eis  calefaAiuis  fubiiliatiuis 
dKinnfluisabfterfiuif  abfqiprouocaiionc  lali?  notabili, 
vr  funt  oxymel  fimplex.mel  rolitum  colatum, oxymel  de 
vnica  radice, deinde  his  daris,&faAa  poft  illos  euone  mi^ 
noramn  djbii  c«  digtftiuit  apiiiui.  n3  muliu  a\tbiimu 
rubnlaiiui.,'%  incifiua.vi  o.ymtldtduabu.  ndicibiu, 
& fic  de  fic  cOpItbii  quarid  5C  aiimU  cinonem. 

Et  pro  eradic.iiuo  dabi.  pott  hoi  vltimo.  fy. accepto, 
plunbui  vicd>ua,elcAuariuni  indum  cumtnodico  calif. 
Vt-ty-tleilitarn  indc.5.iti.cafi*.S.  t.vel  diaphoenicon  cum 

caria.velbenedufla.acaquiiappropriatte.vt  tibi  vidcbt- 

lueeupedirevelaliud  ex  folutiuia  tibi  magie  grane  fupra 
tjuano  trac.Ei  hic  fciioq.  hmSi  materia  phlegmatica  dt^ 

bet  paulatinedigert,5£paulatineeuacuari. 

Pro  diunConc  introducatur  vomitui 'fpeciahier  poft 
cibum.nam  tft  ex  rcbut  optime  confeieniibue  tc  maxime 
tn  pratfcruatione,vt  in  pe  ■cedenti  capiiulo.Studeergo  ad 
cumhKiendum,  vt  pofTibile  eft. 

Pro  octauo  vierefortibueaperitiuis.  de  gbiit  fupra  gn- 
cotraiftaiu>ex  parte  fimpliciii.dc  cSpofitoi.,  vr  eft  fyrup*^ 
de  radicibue  quinr|i, oxymel  compofiium,iSi  extern. 

Materix abfterganiur  cum  aqua  ciimzuccha.  rub.  & 
anifo^  huiufmodi.aui  decoiftione  furfurum  in  aqm  cum 
aliquo  ex  aperitiuie  roagii  graiix,  aut  dcci^iSe  fumrum 
hordei  cum  zuccha.ru.cum  aliquoapeniiuo,d£  abltergc * 

na  habuifti  liipra  qutmo  tra^a. 

Et  pro  deamo  recurre  ad  propruffufarteat  membro ' 
eum  mittentium  qux  corrt^bne  indigent. 

Mala  complexioveficxremouCTi  habet  perliiacfitra^ 
ria  df  nmiliier  rtnum.nS  de  rcnibua  iam  a Aum  eft  in  pr* 
cedctiti  capinilo,*  tuibi,ftd  qu«  rtmomne  malam  com 
plexionem  vefic*  ponentur  in  fijic  rubricx » 6i  firoplrcil 
df  compoGia  calidi  aut  (rigida. 


Pro  duodtrimo  debet  confortarr  digeftiiia  ftomachi^ 
ve  phiegouta  non  generentur  mula  muciUagmola . Item : 
A txpulfiuainieftinorum  VI expellant  aTaphlegiot>. 
la  ne  ex  remanentia  ipforum  fiat  reiogicflio  ad  htpat  Se 
andem  pnecipiaiio  in  vcGcam.  vt  lupra  di  hoc  tnemaur 
bua,ptlult.,d:  hmSi  ad  hoc.Iiem  invfu  iinun)  abficigm 
Itum  ex  pane  bt  odiotum  di  huiuliiiodi.pci  boa  qux  zuc*. 
chanux,difur&irai«3ihuiulinodi.  i 

Apttuiui  via  colitidi  vtinf  pto  exitu  lapidii  ad  inini> 

ftrtniurexfomtntia,einplifttie,balncu,cerotif,un<Sionie 
bua,&  buiufmodi,molliScaniia,di  viam  ipbm  dilauntta 
Se  aperientia  ex  mahiaalihea , bt  Cma  lua , femine  lini , fax  < 
nugrxeo , pinguedirobua,  oleie,  di  hmSi  radice  petrofcl. 

Iini,apti,fcagotum,leiianonibua,dihuiufmodi.vilupra. 
in  prxcedenticapjpplicaodoad  faxmur  ,ad  locum  pm- 
tonecn ctrcavirgaraipfamdind debet  balneum  tranurc 
vmbilicuro  h quo  cfi  exiutrit  detur  mediana  cdminunua 

lapi.vt  in  prtcedtnn  ca^.de  lapi.tenu.et  tu  ibi. 

Medicinx  autem.lapidia  veficce  ruptiux|,fiuecoinmie 
nutuix  tS  politx  (hra  pto  magna  pane  m prxcxdeu  capi 
se  funi  ille  qux  fune  fbrtiortx  lo frangendo  lapidcni,yt  ,ibf 
adhuc  ponS  aliquai,dinaitaboex  CmpliabuaidicSpofl. 
tiiqux  videbumurcIficaciotcefeaiDdii  duiali  ingenia. 
Sunt  quidam  qui  cum  firiga  inqauni  per  viigiirt  tn  ve* 
ficam  medicamfbpidf  frangent  etiam  paiicic  exiftentein 
balneo. & laudant  inicilionf  baUamiA'  eft  fotiia  ■ to 

magnatibus.  Item  inKifttonem  olei  de  fcorpioiubus  Ijiiif 
pliaa,dCcopoiin.Iiem  inietfliontm  ftercoeia  columbi 
oim  lixiuio  dilToluii.Qutdam  fiiccum  lymonum,nonnul 
Ii  fuccum  alS  batljairi.  Iiem  conii  miliiie  fnieiftio  liion* 
iripon  cum  aqua  bxifragtxfridta  colluiionc  debita , di  f!c 
de  alijt  fimplicibut  aut  compofliit  fonibut  poGni  in  ptx 
cedtnncapiiulo/td  illud  quod  politum  eft  de  languinr, 
d^ pelle leporit eft  forii.niuai.vt  placet  compone.  Ea 
compoficii  laudatur  ab  Aui.hic  fy.ai.milei  folii.5.av.  ca» 
pir.vene.5.vti.penoltl.j.nij.  Gcuealbat  fepte  numero  dcr 
cowrxurcumquaiuor  libr.aqux  donec  tcmaneai  vna 
Itb.doTueft.  |.v.  viqucad.vj.  deboadmimftrare  calida 
poft  cxiuim  i balneo.  Ei  peopitt  boc  de  balneo  noa  qubd 
inbaliKiibiidtbem  poni  etiam  ftypiicamia  ne  6ai  exna 
nimia  rtmollino.vnde  in  balneu  leponannir  vt  liipia  W» 
btmia  vinuiem  aptritiuam,diflblutiuatn  lapidia , vfl  poi 
natur  agnuicaftuf,capilli  vtne.di  hmdi.  Letn  ad  ideme 
Sc  tft  nobilit  Serapio.«.feminiim  melonu  mundaiorum, 
mileifolie, dauci, vitri  combufti.ana.paiieefqualeiiieran 
tur,se  ctibcllcniur , didcntci  ex  co.;.iij.  cum  aqua  dccoc. 
cicetii  nign.  Ad  idem  Almanf.  di  frangit'  laptdcm  ut 

fpaito.xI.dierum.ic-carpobaUiKniifcmtnumnphaniifami 

num  peirofa.corncum  radicit  oppopanaa , corneum  ra* 
dicia  cappaioniro, amygdalarum  amararum . laxifragix, 
fquiuaniiicypet  I , Ipicx.ruex.caGx  IigiK>,fcolopcndrix, 
feminum  cicutx , geniianx , anftolochix  ro.aHart , caruf 
agreftitA  ‘^'•fca  pini,  bdeUnacoriana.partea«qua 

ln,gummp  m fufticiton  balfamo  malaxemur  di  cum  alg. 
fprcicbin  mixiit  informemur  piluix  io  modum  cicena 
doGi  eft.5.j.cum  apozimate  de  faminibut.di  eft  medica* 
men  magnaium.poitiexdanebicdi  fupra  de  frangenti* 
bui  lapidem  renum  fombua , di  cx  dicendia  connccie  vt 
placebit.  Et  fummatim  ttcollige.qubd  primo  debet  eua 
cuarecum  clyfttributJiam  euacuario  imeftinorum  mul* 
lumadiuuaiadexiium  lapid»  fpecialiitrueGcx.Secun/ 
do  fac  inieiSionem  cum  Gringa  ex  aliquo  fimpltciaiii  c6i 
poGio  diiflo  hic.aui  in  przctdenei  capitulo.deinde  ingre- 
diatur balneum  de  flore  camomtilx , melbloioona.  fafei* 
culum,  i.  caulibuaad  quantitati  omnium  famincfamigtt 
ciiftmine  linUna.|.iin.leiiationibui,parKiariaana.fafa* 
culox  odio,*  adde  exalija  vt  uidebiiur  t ex  quibua  facere 
poterit  cmphftrum  cx  fannafaminum  didiatum . Item 
tpGtpulucnzatti  unguem  ua  cum  oleo  liltoeum><kf»te 

pionibo. 


f : Traftatus.  VI.  • >•  ' ' Gap,  XIX. 


|^Qnft>ut^de(^catS;huiu(«nodr»d«qii6d  bifneuoi  ftrt 
trmpcr  temperatum  i5£  non  eacedat  vmbilicum » dL  poli 
eiuacxiiumcitipUthabisioca  dim>MKtnungc«  &<hbic 
aliquod cGmifiutiuum  Upidie  per  00,  deinde  dormiat » tSc 
oportet  continuari  per  tiueruaUatosdirs>auc  (i  vircuatole 
Mtommdiefirnicl.  dedbicbenec6lidera,(^quai*doi(U 
continuata  dftroquemata  erunt  qjK  priut  debent  diUgcn« 
ler  temperari  antequam  ad  opur  manuale  perueiuatur » SC 
fldaxtme  longo  tempore  per  menCem  vel  circa^  compre 
henckt  medicus  cp  accidemu  naii  minorantur , nrc.\nino 
prouocasur,fi;d  potiui ccontr»,&  infirmuaGc  alleulatio' 
nem  non  inuenit.nec  in  ciua  vrinaapparuit  arena, tunc  cit 
derc  debet  qubd  ille  lapttnon  (ubrjcftur  medidmi  fran- 
gentibus fui  duritie,  fed  pro  eius  extratfiione  cura  indi- 
get manuaUfd^  debet  ipfe  medicus  ftudere  enratfiiont 
ciu«,quontam  aliter  poft  illud  timput  ex  comtmio  dolore 
di^nimtaafRidcione  infirmus  ipfead  hetfltcam  peruenki. 

fi  comprehenderit  dolorem  ratiigart,&minut»d£ 
%rrftura  proaocari  melius  ac  facfliui,&  in  ea  videbit  are- 
nam fperare  debet  ex  medicinis  eiut  ha(fiiont,&  tunc  con 
Medico  linuetcaremedta.ledbcnenotec  fi  patiens fitfoms, fi ad- 
rfi  Pera,  cfi  feb.&  fic  dealtjs  in  pera  medici  relufru . Et  licet  de  cu- 
ra per  chirurgiam  dicere  fit  aliqualiier  ^pofiium  iranfire 
prinadaletflqtiiapnnceptficftfcripfitjdCvt  ubi  magis 
cdplaceam  modum  tenendum  fiicctnifle  defcribam. 

C V R A per  chirurgum  pro  quohoscanoncsnota- 
bis.  Primus  antequam  te  mcromtttas  de  tnafione  debes 
diligenter  confiderarc  fi  ibiell  lapis  an  non, nam  cu  ituro 
tnittamur  digtn  duo  dexterx  manus  in  anum,  & cum  pu« 
gno  fintlire  c6primisventrl  Aipcriamur,&  femis  velui 
globu  durn  tunc  crede  ^ cft  lapis  .Si  vero  qd  eli  inuemu 
cli  molle  eft  carnofitas  impediens  vnnS,&  tu  confidera. 

Secundus.c^  talis  incifio  dirEctltus  ct  periculofius  61  in 
«Hliere,quuK'Cusincilioms  £jpcr  lapiam  noned  pro- 
pinquius loco  lapidis, quia  oportet  vt  locus  ^^undtus  tn- 
cidaiur,5:in  hoc  eft  timor.vi  inha. 

Tentus  eft  ordinatio  disix , quia  (altem  in  quamuatr, 
quia  duobus  dwbus ante  mcifioisem  debet  flare  quafi  icsu 
IMS.  vt  eo  tempore  venter,&  vrfica  fint  vacui. 

QltartusrfieuomaterienjniciSniro  in  vijs  doifluuext- 
fieraiiicddyflcsc  ad  hoc  medicina  leititiua,&fori«oK 
liat,aut  phl^otomtavbi  videbitur (anguimsabudamia, 
lUDcdo  nt  es  dolore  fluat  atT  veficam,&  cau  ftf  apoflema, 

Quhmus  cii  accidenciuaa  corredio  in  uli  inctfione  cuc 
fitre  confiiecorum. 

Sextus  r(i  apparitio  quortidam  (Ignorum  malorum  & 
bonorum  in  incifione  ip(a  qttandoqi  apparentium. 

PO  S TREMO  festo  abfbluic  hic  modus  ope- 
randi non  efl  fine  magno  periculo, immo  ex  ipfo  nonnul- 
li moriuntur, quare  in  eo  caute  agendumeil,  A cum  medi 
ci  honore  3c  ablcp  eius  prxiudicio,.  Nam  abfolute  melius 
rftvt  medicus  (e  in:rommac  ad  auxiliandum  xgro^cp 
eum  fic  cum  tanto  dolore  mori  perraiitac,debet  itaque  re 
^Mircmibus  prxdicere,&  fe  excu(are,nec  de  eo  fe  iinromil 
iere  nifi  fic  csucus.<^  fi  contingat  xgrum  mori  nullum 
detrimentum  inde  patietur, icacp  prudentia  non  pania  hic 
modus  exercendas  efi.  Quare  efi  lalis  fpectalKer  in  viris 
maneieiuno  fiomacho,& prius  euacuato  ventre»  vtdi- 
dbim  efl  ordinetur  vt  patiens  faltci  ter  aut  quater,  vt  Iapis 
ad  fundum  defeendat,  deinde  extendatur  rcuerfe » Icu  fupi- 
ne  fuper  difciim  forte, dl;  curuct  coxas  fuat'  fic  curustas  ad 
collum  eiut  fortiter  ligemur  ,&  per  mtniflros  teneantur 
ampliatx  fortiter  ne  moueantur  hora  incifionis.^  ff 
bieric  puer  potefl  (edere  pofi:  puerum  mini  fler  1 enent  etus 
toxas  incuruacas,quia  fic  vefica  ad  inferiora  melius  dedi, 
rat.deindc  ponatur  pugnus fiipra  ventrem  eius  per  msgt. 
ftrum  Sc  comprimatur  (iipra  veficam.dctndc  incroreuta/ 
tur  digitus  oIm  mundus  manum  & bpidem  cu  so  ad  coi 
tumvcficsduat^quavlif  tdlocuquicft  imeranumdf 

- 1 


tefticulot,5[f  tuc  (ecundu  incefium  rugarum  in  loco  rem», 
toaliquamulumi  cSmiflura  qux.Ctungif  cum  vefica  per 
duos  digiios,qa  in  ip(a  cil  locus  mortali^  vt  Aui.  incich^ 
cum  raforio  in  latere  fimflro.vrcp  ad  lapidem  Sc  fiat  ind- 
fio  minor  q cilc  poflit,vi  mtnor  Idc  (equas  dqtor  qd  dice- 
re efl  fiat  imantu  q»  fijfiiciat  facili  cxtradiOQt  lapidisp 
vncum  cdcauuquodefliiiflrm  fadti  in  modum  coclcA' 
ris^  debet  magilcer  l^imudlediuerGficau  innugnicu 
dine  3c  paruiuic  pp  diuerdcatS  qu(  ct  in  qiitate  in  lapidi-' 
bus  rcpcritur,&  debet  cilc  magis  concauu  Q fit  coclear, vt 
non  cadat  lapts  ab  eo  capcus,incifio  exterius  fit  lata, & in«^ 
cei  IUS  fiianguflior  g efle  poicrit,deba  eebda  m foncanel- 
la  fuper  anum  duobus  digitis.  Cauc  tn  ne  mctdatur  filuni, 
quod  e(l  inier  anu,&  teflcs,&  accidit  qnqt  vt  cu  fob  digi 
u expilione  lapis  ipfe  egredutur  & maxime  qn  cfi  paruus», 
Quo  pado  debet  locu  mundare, & ipfum  imwdute  fiic-, 
re,<S^  fuperponCre  albumen  oui»  & tgc  frigido  ct  ad  dolo-, 
ris  mitigatione  potcfl  poni  modicu  de  vitello , & curetur 
Vt  extera  vulnera.  In  mulieribus  aut  diUinguac^iaaut, 
c(l  virgo,autcorrupia»io  vtrginciui  ^uppofiusdiooi- 
bus&Ciliibuiacexienfionc  fu|2  difeo  dC  ligationibus 
imromutacur  per  magiflru  aut  magtllra  digitus  in  ano,ec 
Iapis  inucncus  impe flatur ,d;  ducat  vfqi  ad  radicem  coxx.^. 
demde  incide  fuper  iptn  apud  apenionc  medietatis  v ulua^ 
in  radice  coxx»d^extralK  cu  vnco.d:idc  operate  in  corni 
pia  imponendo  digitfi  longu  tn  vulaam  ad  qrendum  lapc 
dem  quf  inucmu  ducas  ad  locum  tncifionis  fiendx  dufln. 

Qt  (>  contingat  plures  fiat  lapidesaut  in  vito  aui  mu 
Itere.tunc  primo  extrahe  voii.dcinde  abum  f m modu  di - 
<Ttum.  Et  licet  dii^  fit  cura  eflc  pcriculoCim , mattende 
q>  in  ferubus  dcbilibus,puerts  paruit  ualde,cll  multum  uc 
renda,qusreiu>Q  debet  fefie  quis^faciUicr  imromiuere. 
mfi  fuerit  in  arte  bn  exj^tus.  Qt  ^ dubiuueris  de  magni- 
tudine lapidis  dc  q» extrahi  non  pofiii  mfi  fadia  magnam-, 
cifione  qux  fortafle  extendetur  vfqiad  vcficx  fubftaniia. 
quare  incurabilis  iuxta  Senem  nrm  kxuapho.  vefica  inci 
bmdCc.df  in  fine  capfijtunc.pcedasaitero  duotum  moda 
runi  aut  cum  icaaculi8frangcndo»&  fic  ipm  paulaunc  cx- 
trahedo  donec  totus  egrcdias,qm  fi  abquid  remanebit  mx 
gniScabttiir  aiu  ,pcc  Jcs  cum  paleaitua  qux  tn  hunc  fit  mo 
dum, ponat  pauens  in  balneo  mollificatiuo.vt  in  ^eden-v 
CI  cap.de  hsec  fupraexalihea,malua,fe.linidl^  hm5i . dein- 
de intromittatur  firioga  inun^^a  butyro,  aut  oleo  <5^  pro-! 
pellatur  bpisadhmdum,aum  digitti  inanopofituadip- 
fum  craitatur.Nam  dfcunt  expeni  cp  fic  iraiftus  qn  efVma. 
gnus  in  fundo  remanebit  per  multos  annos,  Sl  quidam  vc^ 
theoricus  chyrurgicus  per  quadraginta,  Cuqi  fic  opera 
tum  fuerit  manualitcr,&  lapis cxiracftus  debet  paiicnspo^ 
ni  tn  le  Jio  dC  non  (olui  vfqi  ad  tertum  diem , & deinde  cu, 
tari  vt  extera  vulnera . vt  (iipra  poflquam  ordinanda  efl 
dixta » Se  parum  potent » dC  vinum  fii  nigrum  cum  aqua 
chalibcaca  cdmixium,&  cibaria  dentur  liquida  paucaiti, 
liipeifiuicatum  habentia  in  (e aliquid  flypnciracis  parux*, 
luturalis  vt  perdtx^uc  alix  vt  volet ,&  hxc  fic  rapum  d^ 
cura  eius  manuali  pro  nunc  ttbi  fufficiaiit. 

Accidnia  aut  fequitncifioncconfueta  fum  dolor, difiil, 
latio  vriof  pp  uulnus  factu,  lerciu  efl  coagulatio  (angumia, 
in  vefica^ annectar  qiurtum  c^accidcre  confutuit  qncp 
(lertlitas.f.in  viris.  Bt  pro  primo  nota  q>'ft  facit  non  folii, 
ad^hibendo dolore, (edetum  a^^cfiineocaAi  resti-; 
moro(^ Auic.cp  debes  pofi  etus  abfiraafonem  iacere  cly; 
(Iere  leniuuutn,&  mundare  ifuefiioa,ct  munda  tenere  etiS, 
cum  leniuuis  per  os  exht  bitts.  Se  phlebotomare , vt  fupra 
deinde  facere  ipfum  sbfltnerei  abo  multo, dic  dare  lenifi^ 
caiiuum,dcaquam3^  non  vinum  propter  eius  acuitatrm^ 
deindefi  dolor  inftflauerit  ponatur  patiensinbalneoci^ 
rebus  molUficamtbusA  anginis  ^cto,ut  (unt  maJtu,  (c^ 
lini4|ihea,fy  rfur.in  quo  balneo  multum  fit  de  oleo , 3e 
aqua  auc  ip(um  balnem  cc(>idum, extracto  autem  infirmor. 

dcbaliqo 


Dc  zgritud.  vcficae. 


Z4I 


debllMO  inunge  virgam  ex  oleo  camomillino>anethtfm 
A fupcr  vuinut  pone  butyram  abfqp  iile  ccpi  du, 

^iimdetn4pm  & Cipcrpone  cotum  infutamin  olcorof. 

Apaucoaceto.detndc43<xdecuaiconibljdaiutbus.(^  fi 

dubiuueria  de  magnitudine  a^itfac  aCndue  fedeie  de 
tuilneoex  decoifbonc  feminitlim&ficxniMrsecf.  Item  bc 
cum  iederc  in  aqua  & oleo  tepido.  it  contingat  non 
«nultum  li  dolore  molclbri  ibkic  vt  fupra  tpm  in  dic  ter  • 
tio»&  veiica  continue  calefiat  cum  oleo  deruta.  I^ropt  er 
diilillatfonem  vnote  in  inciltone>debes  vt  fupra  bcrre  » 
patiens  vtaiur  aqua  3c  non  vino  in  potu,&  pauca  ne  muf' 
«a  generet  urina,  fcdo  tempore  miiftusminifier  teneat 
manum  Aiam  (iipcr  locum  & coprimac  fuauiter  vt  prohi 
beatur aduemuefcifiurf labiorum  vlcerie.  Protento 4>< 
pterquod^ibcfesuusunnx  oportet  vicum  digito  iH'* 
aromiilb  in  vulnac  extrahat  frulium  tale  bnguims  prohi 
bensexttum  urtnx.de quo  inha  in  fpectalt  rubrica  fua. 

Pro  quarto  fcito  cp  in  tali  inctijone  aliquando  incidunt 
vaia  fpermacica  qux  fune  ibi  propinqua,  vt  patet  ex  ana/ 
iomta.ideorpcrmadctTrri  nonpotcft  ad  virgam^SccPo» 
quia  ceilicult  multum  debilitant  ex  tali  incifionc  propter 
fonem  dolore, & ideo  inde  femen  nd  generatur  bene  pro  > 
lificum,  & attende  fi  per  incifionem  venx , aut  arierix 

tuc  iac  cum  federe  in  aceto  & aqua  .aut  hc  diucrfione  cum 
phlebocomia^ut  pone  fijpcr  pe«.^em  Sc  inguina  narcotica 
& procede  cum  alqs.  vt  fupra  de  flu.£ing.na. 

Poiherao  quantum  adeurSb^am  pro  incifionc  fcito 
in  taliincifioe  reperwmfigna  to  duplici  manerie.Qup' 
dam  qux  apparent  ifeeatflueincifionit.  Qypdjm  poft  lO' 
cifione,&  hxc  fune  duplicia  bona^cilicet  Si  mala.  T em 


daucus,diafulpliurMe£dl^Autc4n.v.dapirmn  Nic.diar  Carti' 
praftiumNic.ebukitqafiiccusiummiiatu  cumutnopo-  mu*  ma 
ntus  hedera,  quia  baccx.x.vcl  circa  cum  aqua  triif.  £10«  rinuivr 
diuarium  duas  Nic.fimus  columbi,  galli  tmerior  peliicu  netos 
biventris  eius  cum  oleo  tnie^,  geneflra  3i  tfi  fortis,  vt  herba  ia 
fupra  de  renbus,grame  decoc.etus aut  ra dicis,  iunt perua,  <^i Pcii i 
oleum  CIUS  inie«ftum, bptsJyncts, lapis fpongix,  bpb  ue« 
ficx,bpts  inuencua  111  u^c  galli,  (anguts  leporis,  SC  ctma 
pellit  CIUS  vt  fupra  IiioncnponNic.iumbnci  irrreni  cm^ 
blici,  mithridatirai,  mat  ricina  cum  aqua  mellis,  mtlium 
folis.  Nigella  cum  aqua  aut  meile  furopta,oleum  dc  aray^ 
gdaltsamaris, oleum  bencdu^umNicoL^'  piperibus,  de 
fcorpionibus  prxcipuc  magiilrale  dc  (auina  inietfluro. 

Pxomx  decoctio  cum  vino,pincx,  pollicrtcum,  polium 
montanum, porrum,  raphanus  rubeus, bxilragia,  fauina, 
fenaiio , fptea , pilium , fynapis  ,fifymbtium , fcolopcn' 
dna,  fparagus,  fquinamtim,  theriaca,  tnbukis,  iriibbum, 
vitrum  ufeum  &cncum.  Vittea  fuccus&  ciusaqua  dc^ 
codt  vel  difeillationtf.  V nguenium  bxaituum  NfCo.htr« 
cus  Cinguis  eius,  vc  fupra  de  renibus , iringi  cum  vino  St 
meile,  ibe  hxc  pro  frangendo  bpide  renum  etiam  iibs 
maxime  erum  adtuuamemum.  vt  fupra  de  lapide  renum 
,nprxcedemi  capitulo. 

Dc4poT?cm4Cif)«#Kf5crf.  Rjtbricd.  III. 

APofeema  veficx  efta^  tnea  cdcingens,aut  rxhu/ 
more  fengutruo^uc  cholenco,aut  mixto,  aui  grof 
fomebncholico  per  viam  refolutioms  fiegermo 
de  quo  fupra  de  apoficmaic  duro  tnrenibus.undcapofie. 
ma  durum  invefica  accidit  i caufisconfimilibus  cauila 


pore  quid jatfhtsincifionia.  nota  cb  fi  utderts  fupenienire  apofiematisduriinrenibus.&iuibt. 
flsgfouehemewiS  quafi  iniolerabilem  doloris  lorfionem  Accidit  aut€  vt  materia  mlida  ianguinea  uel  cholerica 


coUi,caium  virtutis, defeTutfliooe  moiua,&  frrmonis,c5 
Iradhon^  palpcbrarum,&  oculorum,  lunc  debes  defiile. 
re  ab  «Htermc • inciitone.tN  a fi  tande  ,pccdcs  cum  tua  pra: ' 
lumpiuofitare  monet  ilico.  AuK.hxc  enim  fignificani  li 
sncibonem  ad  membra  nrruob  pcruemrr.qosa  penculo* 
ii(aimum,& mortale.  Signa aucr bona  8c  fpcrandx  faiu^ 
cispofiinafioocfeinc  faUtsrationtSjquiafignTi  q>anima.> 
fex  uirtmes  bene  fe  habent  fimitas  appctitus,&  eft  fignn  q> 
1)6  t(i  mutama  Ixfe  etil  naturalis,fed  parum, bonitas  colo 
rit,d^formx,&cfe  fignu  (>  n6cft  b<^a  magna  rcfoUiito. 

btgna mala quxeum accidunt cxpeifbi  mcdicusetiam 
•nortem.  Aui.fiim  fortis  dolor  fub  vmbtlico,  qu!a  multu 
virtutc^ifttriitc  infrigidatio  cxircmtiaia.fignificar  enim 
caloris  naturalis  fbkxionr.T er  tiu  eft  acucio  fcb.qa  fignifi 
cat  matenas  nugis  mouen  ad  putredm?,  nec  hfiores  liare 
iub  regimine  natorx.Quartu  efl  rigor  qui  motu  fy  mpto.^ 
«taticum  &maiitm  figntficat.Qunitueil  cafiisurrrutis. 
Sextum  eftvebcmftia  doloris  acmiin  locoperforaiioms 
cufaccidH  fingtiltut,A:  mocus  ventris  motu  extra neo.NS 
hxcfigmficSt  nsaximS  ftoraacht  debilitatem  propter  c6.- 
fafeionc  qu5  habet feomachus  &c.  V'liimo  hic  pro  com 
plementofubricx,(Sf  eorum  qux  deUpide  vcficxponS 
aliqua  fimplicia  SC  vfinfia,  Sc  Itimlitcr  compofiia  valen^ 
tta  in fra&ione  bpidis.nS  ut  dufcum  efl  qux  uain  in  fran' 
geodo  bpidem  u^cp  ualent  in  frigendo  UfMdr  renum.  Si 
s>onec6tra.  Akhea.&ppriedccodto  radiciseius  &femi 
siisameos,amygdaUamara,&eil^rianMgis  renibus. 
Amagogttm  Nic.rumpii  lapidem.aprt  vcfica  puliirtta' 
ta,«Sf  urina  porci.  Abrotanura cum  umo  bibitum.  Balfe* 
inus  inieiflutatt  duflum  eft.  Bethooica.  vnde  quidam  pro 
fingubri  remedio  dam  aqni  bethoraex  cum  aqua  berbe/ 
nx,T)ullefol(i.ana.cummnd>coaccti  rquiUitici,&  pauco 
sneilis.mel  naiK|i  ut  fiipn  prohibet  generationem  lapidis 
pexcipue  in  renibus.b<kllium,cameleo  nu.  capillus  vrn* 
vius  (kco<ft.csuB, cinis  radicum  caulis,  cicer  nigru,  cype« 
rus  irtius  inietfbii  cum  oleo  pet  firinga.  Cucubp  cum  vi« 

Parr^ 

....  :J 


ad  ipfam  vefieS  perucniat^  ibidem  a^  caufet,  quod  cu 
c6ctngii  fit  xgrttudo  praua,&  mab.  nS  efl  xgrtcudo  fibi 
difproportionabtlis  nonnifii  forti  cafatfta,  Sc  ideo  mab, 
dCimerficiiin primo  periodoaut  in qiiarto^pcrr  vrhe. 
meniii  dolor»,vt  fcd'o  «pgnoilicoir  in  fint  Hipp.fed  hoc 
veficx  raro  cocingit  cum  fit  fiht  diftimilis,  Iicrc  fecquen^ 
iiutaccidat,  qn  accidit  pueris,  ^alqs  xutibut  r6ix  bpi» 
dis  aut  dolons  in  ea  xtacc  caufata, vi  dnitu  cfl,aut  groilbv 
qmeiiSapoflemamebncholicu  ineageneran  poteil.vt 
fupra  dc  renibus.  Tu  tamen  fcito  <^apa  durum  inuefica 
fit  plurimum  per  viS  fequelx,quu  qn  apollemara  ca* 

lida  genrrScur  in  vcfica  tunc  fubtiie  rcfuluitur  & grolUtm 
remaner.  Fiunt  ex  percufrione  veficx  ex  cafu  Sc  ex  fetf* 
fura  colli  veficx  qux  fici  lapide,&  efl  fim  plurimum.  In 
prxditflii  cafibus  debilitatur  vefica,d^  muhiplicaof  fu> 
perfiuitattsex  quibus  ifla  generamur  apoflemaia. 

SIGNA  dem6iliaiiuadolorinpediinc&peritoi 
npo  afe?d<  t dolor  ufqi  ad  renes.  Et  vnna  miitiiur  cu  ma 
gna  dilfcultate 8c fimilirer  flercus.Ei  cfl  in  pentonpo  m* 
mor  ad  catflum  & efl  infiatio  pedtlms,  & ilq  cum  tfolore, 
Sc  efl  aliquSdo  retemio  vrtnx.tta  vt  tacentes  non  pofsini 
aliquid  deea  miitere,immo  efl  necefiariu  vt  flent  fi  min> 
gere  uolum  maxime  qn  apata  cfl  magnfi  dToppilit  forti* 
ter,  vnde  tunc  necefiaru  cfl  fbrm  exprefeio  mufculoiii  qd* 
iicendo  fieri  r>equic,&  tn  htsfignisuirunqtcdmunicai.  1 
Signa  fi  a^  fuerit  caiidu  erit  dolor  vehrm?s  pug ittuua 
cum  pulbtioneuehem?ii*&  cum  feb.tmrofii,6Cqni|iap(» 
rec  rubedo  exterius,6f  cenfficac  medicus  de  eo  per  luiian* 
ib  aut  nocencia  et  adminifirata  ex  vaporatiombut  forti* 
bus  calidis  k qbus  Ixditur  Sc  hm6i.  Et  ipm  cdfequunf  ac  * 
cideniia  hpc  fitis  uehem^uomi(us,cholerx,aflhma,qu^ 
phragmaexuaponbua  eleuatislxdif  frigus  cxtremiiatfi, 
alienatio, nigredo  Itngux.  Ec  ad  ipm  fignificandum  con* 
fert  xtaa.regNnen  prxtericum,dk  caufx  pnmitiux  alix.  ^ 
Signa  fi  hierii  apoflema  frigidum apparrbum  figna  di# 
dea  uuKp  c6ia,dld  cu  fignia  frtgidtiaits  & accidftia  fn  frigs 
doreouilaenimrefjpedlucalidp  Ecfctfm  plurimum  bpd 
Pndlica.S»  H H apoflcnuta 


TraAatus.  VL 

•poftemata  fiuni  ticrfttf  coUua  'u^rar,  & 'quia  cuno-' 

iiim.  Btharca^aqnqiap<rtm)£adimni  qnc^adexna» 

& in  a^ie  qutdc  duro.vt  (upra  contrarium  fcnnc  (lupcti' 
ifliocrurtum^agitatto  duicr(a,&aliqnpcrducu  adhy/ 
dropj.  Et  a^  durum  uclic;  plurimum  6c  per  vta  k* 
quclf  ad  a^ca  calida  rcfoluto  iiil^ilt  remanente  groAb. 

PROGNOSTICA  a^  vcficf  inquo  ellretc 
tk»  ftercoria,&  vrin(,&  dolor  fit  fortis^  (e.efl  continua 
acuta,&  urina  non  digefla^eil  morulia,quta  lignificat » 
eft  de  mulca  quSiicate  maienx.  Ec  qn  inapol^maie  veu 
cje  apparet  in  vrina  kdimS  cft  Ggnum  fpei,  quta  Hgnum 
digeftionit.  Bc  quSdo  apa  ueDcx  (amatur>tunc  apparem 
hornpilattone»,^  (cb.diuerrx^maximeqn  maceria  eft  di 
uer£i.  Et  exttui  (anief  cum  urina  maxime  cum  remi&io/ 
IK accidentium  fignificac  ipHuf  eruptionem  lam  faifiam» 
Et  eruptio  ipitua  cum  incipnic  apparere  Hgna  digeftio' 
fiisertt  in  fpaiio  otflo  dieru.  Ec  lege  etia^noHica  in  hac 
paTsionequpdiiflalumdeapoftetnacibut  renum  qux  htc 
adduci  fum  pro  parte.  Poliremo  feito  <p  apollemaca 
bic  dC  rpectaitter  dura  qnc^  producum  ad  hydropem. 

C V R A apoftematum  velicx  diuernutem  recipit, 
vt  (xpe  de  alija  (cripuimeftexpartediucrrorum  Tuorum 
temporum, principif/ciltcet  augmenci,fiaiui,&  declina* 
tionia.Ec  initiumhciensde  calidu  ponamur  canones.  In 
principio  iia^  aponematit  calidi  ueiicx  ordinetur  dixta 
ad  contrarium  caufx,&  decimet  regimen  non  folumad 
(rigtdum.Ted  amplius  ad  humidu  vt  multa  deinde  aquo* 
Bias  generetur  quxadveTIcam  termiitabttur  ad  prohi* 
bendum  euemum  apoftematte,  & ad  reroittfdum  malam 
complexionem  m ea. 

SECVNOVS  eAcuo,<&rifuentex(anguincurI 
cx  cholera  Cinguim  admtxta  frlliru  ad  phIcbotomtS  boli  • 
licp  GniHrx,auc  de  Taluacella  eiufde  It  fortior  quxriiur  di* 
uerlio,  maiorem  aut  minorem»  ut  uiriut  tolerabit,  maio- 
rem in  (anguineo, & minore  in  cholerico  cum  quo  mtfce- 
bicur  Tanguis.  ^ li  hiem  ex  cholera  foia  non  commuta 
ndeil  fienda  (aicecnatiua,vtrxpeduflum  cll  deapatibus, 
vtfupra  de  a^iehepaiis,(Sc  licet  eciacotihmic  de  baGlica 
dextra,de  dniGra  tn  diifium  c(l  magis, qm  materia  habet 
magis  raptum  ad  parte  HniUrS  jipter  debiliiatc  loct.fccfo 
quia  m^brum  mandans  rft  hepar  & 11  Geret  ex  dextera  vi- 
deret trahi  maceria  ad  mebrum  principale,  hic  enim 

cu  hoc  diucrttt  cTrai.quando.r.ex  materia  bnguinea  aut 
mixta  langutm  peruenit  a^,&  ideo  eft  melior  cura.Item 
cSucnit  euo  cum  medicina  leninua  ex  caGa,  iliamarindis, 
mSna,reubarbaro,uomuu,d^  hmSuad  quas  euacuationcs 
in  principioielbna  ut  minorce  maceria  antecedens  apoGe 
matis  etiS  cum  clyfteribus  leuibui.  ni  medietnx  tales  n5 
debent  t(k  Tortes  ne  augmenum  a^.  adiuuant  tales  rua- 
cuaeioncsdiuerGoiKs£a(ftx  cum  vemoGs,&cum  TcariG- 
catione.Icem  fimguiTugx  appodex  ano. 

T £ RT  I V S rrpcrculsioinquaoporcetteeGG;  ad- 
monitum qi  tala  frigida  dC  G coucniam  in  prinapio  & in 
prima  parce  augoiTti,  ran  debciK, tamen  multum  cdtioua 
ri,&  plongan  Giper  locum  ne  ex  tpTafrigidinie  Ixdatur 
veGca.Scd'0  ne  accidat  ex  eorum  c5tf  nua  approximatto- 
Dcapodetnatts  induratio.  Medicinx  autem  cales  llinr  bi 
gidx,(lypacx,vtper  Tuperiusaqua  hordeicumdecodl. 
ro.vcl  cuoniorum,  aut  aliorum  Ilyptfcorum  bigidortr, 
de  quibus  fxpe.vc  de  apodemate  renum. 

Item  ex  fyr.vc.9.porruhcx,  la<ftucx,captl.ven.ana.f . 
|.(eminum  quaiuor  bigidorum,  Icmtnis  papa.aL  bmimt 
9aUix,dragacSti,iiquirtox,poflulanini.  lem.endiutx,  fin 
rtolsB.ana.^ii«zuccK.albi(inmi.Gat  Ty.  Excenusautc ap- 
plica empUftruaicxberbisbigidis.vt  ex  vio.folarroro. 
blitiyinaluis^  buiulinodi.cum  oleis  uioLro.nemiphan- 
no»dcpapoucrc,  unguento  populeon,  liero  brinabbaru, 
•ut  de  hordco,&  hoc  uTqy  ad  dies  tres  vel  quatuor  empla « 
ftnndo^utungeodoiauupithcmando  coibcciabagidii» 


Cap.  XIX. 

& pauco  tcctf  locaveGcx,  vbgxyvc  pedito,  pcriwr 
neon,&  hmdi.Ec  hxc  fiant  per  cocutn  principium 
primS  pan?augtnemiquod  coprehendesex  Ggms.  Ec  ga 
eb  morbus  acutus  vcriGimle  cft  pnneipsura  triGuerx 
pob  quartu.&  hoc  mator?,&  minor?  eius  icuitai?,dr 
tu  benecdGdera  hocJtem  Tortabcwpnnapoadmtlcerf 
anodina  roollificatuia  cu  hts  en  cconu«netietus,uc  alihe^ 
boxn  ltni,facnugrxcu,camomililA  hmoc.,ppccr  mitiga 
cion?  dolons,vnde  Amc.immoGinctptasa  moliificanr 
uts  cum  no  Gc  aliquid quodab  illo  prohibeat  cx  ibifiivc« 
hemect  erit  roeliut,&  diuetG  diuerla  ingenia  habent.  Nai^ 
qdS  in  principio  applicant  ucGci  pleni  aqua  calida  q am 
implent  oleis  anodmis  & t epercu  (uuts,ui  eb  catnomiUi* 
numro.ddhmdi.dequo  ingenio  Tupra  de  dolore  iciHisob 
QuidS  inbindui  Tpogias  in  fuccit,auc  liquoribus  btgtdip 
bypticis,quid3  pannos, df  hmdi.vt  Tupra  de  dolore  renfi 
&a^cerenu  qui  rubricam  procSplememo  huius  debei 
relegere.  Et  cxemplabrts  bonis  eb.at.floris  fartnxbu- 
menti, ucl  nmilp.5. excoritcaii.  3.1).  laibts.  $.hfs 
olei  viol.ro.camomillinf.ana.§.v.rucct  roC5.i.cnirce.  & 
G dolor  cb  uehemens  adde  papa.aui  de  midragora  vt  vi» 
debitur.  lccexfiarinabbanim,&(uccUbyptictt  nocit, 
oleo  de  (emine  lim.ro.inucilbgtne>  fanugrxci,ahhcx3c 
hmCi.be  emplabrum.  Per  iobrius  vero  admmtbra  cly 
bcriaivc.ai.aqux  hordei.lib.i.olei  ror.5.iiq.fiicci  Tobtr^ 
immiue  Sc  c6Gmilia.lcem  tnncbscum  Tinnga  per 
virga  lacaGnx  curo  mucillagtnc  piylij,auc  aquam  hordei 
cum  la<frc  aGntno  Si  hmCi,&Tcb  melior, quta  minus  (rigi 
di.  Cum  aut?  peruemuem  adaugroemu,quu  ad  (edam 
pane  cius  iuncc5pone  inxqualtrrr  rcpercubiua  cum  rcib 
lutiuis  vincentibus, iS^  anodmis,  vt  videbitur  expedire^ 
qualia  fum  Camoroilla,mcblotucn,at>ethttm,  femen  Irai, 
fanugrxcitm,a(ihea,blumialbBmbcirdo  cuaporationc, 
fometiia,emplabia,  vfKfuonec,  Grtnganones,  clybcrtza» 
iionesdSdo&per  tocumviTupra.  Cum ucro perumea 
erit  ad  batii,  quod  cru  pob  otflo  dies  vel  circa  l*m  maio» 
rem  aue  minor?a|^usacuitatem.  unde  Auic.c^  G hrbdo» 
modi  pertrSTeat  & approximet  baius,tuoccomponc  hpe 
adinuic?xqualiccr  bUe  in  prima  pane  bMUs.vi  (iipralx» 
pe  di^m,  vt  de  a^te  rerai,  atu  bc  rcToiutiira  vincere  vt 
videbuur  in  fine  Si  medio  Ibitus  vr.at.brmxbbaro,flo9 
camomilix,anaht.ana.|.).&  fiat  emplabrum  cum  aqua 
roelUia.  Vcl.ip.radiccm  lilq.bmen  Jim,fiacnugrx.oJeum 
de  Gbmoro.&bcemplabn1  curo  aqua  rocllis.G  uisadde 
ex  cartcis,adde  exbigidis,vt  videbitur  etiS  per  os  per  irr* 
bnus  citi  admimbr^do,  vt  de  altjt  temporibus  duGum 
cb.  Item  maxime  iplbcxibctcbnguiiieo  aut  ex  materia 
mixia  bnguini  coraptcii  phlebotomia  poplicis  G ea  habe 
ri  potem G oon,bc  de  bphena  .illa  emm  cum  hoc  q>  di 
uemt  magis  ilococuat.  Itero  aperiamur  hxmorrhoidca 
blc?  cum  bf^iTugii.  In  declinatione  vero  attende  ma- 
gis refi>lutiutt,cum  quibus  pone  etiam  anodina,di^  addas^ 
vt  Tunc  cancp,Tpica  nardi,amrum,(brniculus  Sc  hmdi,  eriS 
per  08  aut  Grtngaimpon?docmplabrando&^m  alia  m» 
gema  operando  vt  Tupn.  Emplabrum  ad  hoc.ip.hyilb» 
pi.5.iq.caborei.5.hf.oleo  ro.camomtUtni,ancthi.ana.|k 
f.brinx  bminis  linf,bumcn(i.ana.|.  f .&  cu  decoift.cartr 
cani  fiat  empbbruro^ut  cumjeera  ac  unguBum  dtmiliie 
brints.  It?  budae  balneum  bdhimcxrebus  mollificacb 
uif »&,rc(blutiuis,Gcui  eb  Cnsen  lini,aUhea,  cordumei,fi» 
cb,amonbcd,Tqumam?Lfamitgrx.caules,&hrods.  vnde 
ex  hbauc  pluribus  eoia  ac  balneum' in  quo  ledeacpan^ 
miiigabic  emm  dolor?, et  rrTohiec  mateni  apobemaris,dfc 
debet  abiduars.  Qt  Gcdnngaiperhxcnonpobeperue* 
nire  ad  rcTolucion?  Tcd  magci  ad  famem,  quod  coprehen» 
det  ex  remibione  doloris  dc  bb.iuxtaiUi^  Senii  nobrq 
q.Aphor.  Circa  generationem  bmcf.  tunc  |xxdr  cura  fi> 
milibus  Gmpltcibuiylcd  brhortbui  hii  qux  ditfla  (unt  fil 
padeapatcrcnD^ivibi.vadeAut*Curaae$^  dubd« 

lacietiw 


,r  ' De  argritud.ve(icx.  242 


Isi  «Im  dl:  curarfotn  dubcHati  rinum  fiCtdt  Mt<|r 

cvoi  nuoiaauu  ad  cura,  vi.i^farmx  fatnugrgeci,  vcl  uf 
aci*l*b.f>radictfalthcx,camotniU«,radicuin  iiliorum* 
MS«M*Md<pMaa(cnat&  gaUinx,olci  liliorum  alborum» 
•fia.$.).dcco<]uamur  radicca^di  cum  ea  decoc.Sai  empla  •> 
g^nuii.  Adidem.f|t.caricarum  albaru, dactylorum pin> 
gnmm,pailularum  cnucleaiarum/adici*  alihcx.fcenugrp 
cidrm.Ufii»ana.l.).co<|uanl  ^cum  colatura  3c  pmgu<di« 
urgaUimc.d^  luit.ciemi  quStitatefarmx  frurocmi  6)cem- 
pbftfu»  DcuKt^r  admmtUra  ctyfterucx  hia  qux  habeot 
a^tpenrc  vt.«»aqucd<codcionif  caulium,  & limaaa' 
nam  cum  corcicibuc  ruia>&  diUblue  lo  ca  fndlia.|.ii«lera  > 
pam*V^»lbtiMigr«.|.l.Cicci  parictari«.5.i.r.olci  111(11.5.1. 
c(ii  immutc,&  Hc  conlimiiiter  dc  alqa  credo  rp  inie^ito/ 
fimcx  hit  cum  Hringa  per  virgScilimc  c5uenMiuca.  Ii2eo 
tiporc  cdiinuare  fternutaciooet, multum  cmm  confer» 

rem.  tcac^ apparebit  Cintea  tn  vrina,  tunc  per  oa«S(  cd 

Tiruiga  admmiftra  lauSria,  &abllcrgentu  ex  aqua  hordei 
cum  meile  vcl  zucc.  vel  ladlc  Sc  hmdu^m  q»  ubi  uUebil, 
VI  iiipra  dc  rcntbua, deinde  cu  ccflauerii  Cinica  da  confoli» 
daniia  per  oa,&  cum  firinga  admiiutra,  Sc  cum  hia  q dan 
tur  per  otcSmirccaperitiua^veilcS  rerolueniia,  de  quibua 

eft.led  pro  his  olbua  recurread  ea  qup  de  renibua  df « 
dklum.  In  Crigfdo  vero&duroa^ic  cdnmilitcr  jpee» 
drndum  vt  de  a^te  duro  renu  feripta  ell,  vnde  ^Kcdc  prt 
aao(i  videbil  phlcbocomSdo.deindc  euanJo.Iiradmini-» 
ilrSdo  per  oa  Icoiiioa,  moUificaiiua,  & apuiua  ea  ci i3  per 
virgS  in:1ciei»do.Ic2  ad  extra  cmpU(lrSdo,(nungcndo,  b» 
cddo  embrochaajsalnea  molliScaiiua,  I<ni(tua,hicicndo 
paciencera  ledere  in  eil  viile  valde.  Et  Ha  IbU^icua 
curatiombu»  per  euonem  ex  cana,m3na,rcm.mclonia,te/ 
niculti  Sc  hmdt.cu  refpicfrtfbua  mclancholi3,  vnde  copo» 
ticcx  fy.cum  aperiiiula  molli ffetuuis  noiia.  vt  cu  caricia^ 
ndiclbuaalth^^laltovalboiaufcmlrabuabistdia  roa/ori» 
bua,cd  dacty lia.pallulia  cnucleatia.  Itl  cmplallrcS  cu  fue 
nugrx^lthea.radicc  liltoip»  vt  fupraaioUonardinOyCo* 
ftino,camomiilino,pinguedinc  gaLbutyroiamoniaco,le« 
rapano,bdcllio,(S(  hmdi.  Itl  cmplaftrum  de  meliloto  cc« 
ffouim  hyUbpi  Mef.  Purgd  cum  caHajpolvpodto,  fima» 
epithymo.  Pomeiua  ex  meliloto»camomiua»ant  h 
cadoai&buiurmodi.  Quidam  poft  purgattonem  faciuc 
tale  baloeum,<S(  ance  non  cft  Rcndum,vt  fiip«a.«.br3cbp 
vrnox,  radicis  apq,  & loliorum  ctua,  radicia  irmgorum» 
trcoa»nulux»Aov  camomdlf, meliloti.  fe.linuna.^>.«lei 
amygdalarum.^tq jMilluni  adtnuicem  ingrediai  vfqi  ad 
^^bilicum.tertia  vero  die  poftipm£aciut  phlebotomia 
de  Ciphena,vt  lupra  deinde  applic3d^ cmplallru.  ip.fo» 
U0i$  paiicurip  quSrum  via.  & torr<mani  in  &rtaginc  cum 
hm  oleif .ip.oUoia  anethiicamomilj^dc  blqa, de uio.de  pu 
lcgto.ana.|  1. deinde  emplaftrantcmn  emplatris  molItS 
caciutt  dc  quibus  lupra,auc  applicant  emphftru  de  melito 

Vbi  vero  a^  merie  aqut^um.  Curatur  cum  diuren* 
cmcalidic,ut  phiegmaticu»ut  fupra  dc  renibus  fi  vecofum 
racarmfn3tibut  vemofiraic.vt  fupra  de  hydro.&  tu  ibi. 

, R £ S T A T vltimo  de  accidentibus  aliquid  d<crre 
ve  dolor, gra>^do»dlf  viinx  retentio,  Sc  de  hta  tantum  di» 
CKurcy  corrciflio  eorum  apparebit  late  (aiitin  proprrjt 
ftquemibus  rubricis,  & ideo  rupcrlcdco  ab  eorum  irderi» 
puone  pro  nunc,  quare  dlCc. 

DeulcmbiuttHic£»  Rubncd.  II IL 

Lcuf  vtficx  efi  folutio  cdtinuuaita  eum  putredi» 
ncaui  ab(<y  ineaaim  perditione  ruffubfiScipcd» 
tingcs,cuiua  c3  fim  plurimu  ell  huor  choierteus, 
mvt  6lfiia  fua  acutrate  pecc3a,dicic  fim  pfm  qm  ab  alqa  po 
icfi  cdtingere  caufia.  vi  fiint  acuttaa  vrinp,qu3tuaa  nimta, 
|)^roo^ta  eius  vttco(lcaa,ppter  qu3  nimia  adhfrcc,d£  in  ie» 
paratione  acadti  vlcut  iiuc  vulnus, vt  fupra  dc  vicere  re» 

pNDgaui  laoia  lua  acuiotc^  pcdore,vd  iKpacc  ^ 


vcnietyauc  a^  fiiie  betbor  in  et  male  cuntS^  lapsa  iplb 
esconana,auc  vetoficaaextcdmdo&&cildo  fi>Uiiioatm 
corimnatta,aut  3 c3cxfcriori  plaga»feti  petculBo  adla.Itl ; 
cafiit,nimiua  coitus»  Vfiia  nimtus  diureticorum,df  fortiu, 
ailumptio  medicinx  acui(»&  hm6i.  De  plaga  & vicere. 
Vide  qux  icnpu  fum  de  vicc.triuim  in  prii  cipto. 

S 1 C N A demoofiraiiua  vlctru  vcficx  fune  dolori 
iit  perit onxo»d£ardor  qui  icmmir  us  cmulfione  vrinp  quf 
cum  dtflhcultaie  emttttf , Sc  patiemcs  eam  guiiitim,  dc  ra». 
riua<|i  pofiimceraftiuru  prpconcfpxntradolorr,&  angu»^ 
ftam,&cxQt  faniea  paulatim,db  DdfubiiOyfimilr&iang». 
dc  efi  hoc  fignum  c^,5i  renum  vlcCTibus,&  vcficp.di  tu 
ibi.  Vnde  dC  princepa.iam  diximus  ligna  tncap.tenum» 

PROCNOSTIC  A>  vlcera  vtficx  aniiquata 
cur3  non  recipium.i3  fifiulaca  funi  vi  de  renum  vlcenbut 
dH^ell.  Vlcera  vtficx  in  lembus  non  curantur.  Vice»' 
ra  veficx  larduia  curantur  cfi  rerii. vi  lupra.  Vlcera  vefi 
cx  quandoqi  perducunt  corpus  ad  cachexiam. & fiialitc#' 
ad  hydropem  maxime  quando  fuiu  diuturiia,&  acuta. 

C V R A canonc8»mulit  enim  ex  rocdicuvnf.  laciunt 
capitulum  dc  cura  viccrum  renum  dC  vcfici  volerves  cd» 
fimiiescanonetcofimiUa  quafi ingenia  tnvttilqi  deberi. 
V ndc  dc  Auic.brcuiiu  locuiua  efi  de  vlceribua  rcnu,pro^ 
pccr  quod  oportet  vi  volens  habere  curS  de  vlcct tbiw  ut* 
ficx  legat  qux  faipia  lunc  dc  vlcmbus  renuro.-  Eositaip 
infircutua  multa  remittam  vidcnda,di  amplianda  loco  ai»  • 
legatOy&iuibi.Etficuiin  cura  vlcerum  renum  nouem 
fum  canones  principaliter  contrmplandi.lia  6c  in  cura  vl» 
ctrum  veficx  fum  obteruandi.  V ndc  Auicc.coiifidera  cx< 
canonibus  dans in capitulo,  fcilK«  renum, <Si  pluiiraor 
eorum  permuta  ad  hunc  locum* 

Pnmus  liefiincs  ad  curS  eorum.  nS  cum  antiquamur! 
non  reciptum  curam  4>picr  caufia  afitgnaias,  lupta  de  re»-- 
mbua.  vrKkfciaa^  adhuc  difiiciliomcurx  fum  vlcera' 
vcficp,  ippcerea  quia  membrum  neruofum  rfi.  Iirra  Icito  ■ 
fcd'o.  li  icindatur  vefica  in  collo  carneie  curabilis  cii 
tfincruofo  nunquam.viin  Aphor.in  fine  capituli. 

Sctfi  efi  ordinatio  diaetp.vnde  cuitri  filfi  aoira,  dulcfi  1 
vdiememia  dulcedinis  conurntbilia  in  choleram,  exrrei»  ^ 
tium forte,  debtle  quidem  dC  fuaue  virtute  conrortai,qux' 
omnia  quxre  dtfiindte  pofira  dc  vlcerationr  reuum  iiipra' 
vnde  hic  laudatur  maxime  lac  equarum  ab  Auic^.  de  quo' 
nthil  didhim  efi  allegato  loco.Er  pro  ipfo  etiam  vidc  qup  • 
ditfia  fum  fupra  de  vlcenbut  pedtoris.  • 

Teniutefi  adxquatio  matenz  quomodo  adxquaiur 
vidc  de  vicere  renum. 

Q^rtusefieuo.qvt allegato  loeodeberefieei  medi»' 
cin^euibuc,vc  talia, m3na, ihamarindta, frbcfien.dl^  ifrp ' 
ad  benedidtS  & hier3  limpliccm,  SC  hoc  exhibeo  per  or, 
aut  per  infernis  admimfirando.  Vt  uerbt  grana  per  oc.fp. 
mSnxctevlp.|  if.iulep  vi0l.5d.aqux  decoc.  viol.liquin»: 
cipjpalluUru.  Vclfic.ip.calix.5  l.<.fibefif.|.f.pulparu 
ihanurindo9,<5i  prunorum.ana.5.tj.bulliSi  pubx  in  c6*  t 
uenieniiquSittaicaq"p,dL'fimilii<rfibrrten,&.'  nat  colatu  ’ 
ra,&exprefatovt  decet  cuaqua  fi  potes cxirahas  cafiam, 
aut  adde  aliquid  alchechfgi,  dC  cum  modico  fyrupo  vio»  * 
lato  fic  potionr.  Item  cx  calla,  & benedidta  potes  haccre ' 
eradicatiuum  dando  cum  aqua  decodliomaviobrum.  It» 
qutritix,paniilarum,aU*hechrgi,emulfione  femmuni  o5  - 
miiniu  iulep  viol.la^e  papaueria,6i  hm^i.  Per  infrruit 
adminifiraenemata,quxquantu,adc3mcdfun<fiam  funt 
maxime  cducnicmia.vi.i|r.maluarum,bl(tit,viotaium/a 
dicum  alibcx,femmumfcrmigrxci, oleorum  amygdala»* 
rum  dul.vfo.c6ia,fifiml,adipis  porci  n6  fiitii,  dcct^io» 
nit  capitis  eafirati, vitellos  oui,  zuccharfi,  dc  huiurmodi. 
ex  quibus cAponc  vt  decebit.n3  ex  his  fiant  clyfieria  miii 
ganria  ardore, dolorem, lementia  intefiina,  dC  ipfi  confor» ' 
tamia,&  tu  bene  confidera,  dC  pro  ains quxre  fupra  de  re» 
lubutcqfioiili  capone»  led  nota  qi  vo^rfititoon  iia  videf ; 
Pndbca^l»  HH  ij  cdpctcrc 


T ra  Aatus.  VI.  ' 

c6pftcre in ca(u licuc  invIccnbutrmnn.conndm4 
Quiotuf  (ft  adfnmtftniio  parttculariu  ad  incn  ex  parte 
abftergcniia,fnadtficamiu.Vtrumaqiia  zucchan,dlffor« 
tiorefl  ru.aqaa  mellts.Emuino  firminu  cdium  cum  aqua 
maxime  coagubta  cum  bufirt)dccodho  femmn 
althef.Lac  caprinum.&cum  hit  poruc  icniper  aliqcf 
diuretico.  Et  (cito,  vi  fupra  q»  femina  cou  magis  (iiot  ab . 
ftcrfiua  abfq»  coruce  (uo  aperniua  magis  cum  eodem,  vt 
dubrjt  de  renibus.  Ii < abilerffuum  6C  cuionatiuum  eft 
roel  ro.colaium>decoque  igiiur  Sc  cdmtfce. vt  videbitur. 
Bt  iicut  hsc  dane  per  os.  iia  adminiiba  cum  Hnnga  tnt\/ 
ciendo  per  virgS.Ec  nou  aliquando  egreditur  per  vir> 
gam aliquod  vifcofum tfdenaadfufcum. cum  viderit 
cdcinuari  pone  cum  abHerHuit  aliquod  rubtiliaMuum>  & 
laudat  tn  hoc  cinis  arbo.dct.cmu  quercus.&  hoc  cotiuua 
vA}ueq  jo  mundidcabil.poft  cero  cduentfteft,u(  iequaf. 

Sextus  eft  cdrolidacto  Sc  conglutinat  lo.nS  quradnxodu 
didtumelldcvlcenbut  tnceftinoiit  prtui  debem  tmpo 
ni  cly  flena  abftcrgftia.mundificantu,  Sc  poA  illa  paulu' 
Ium  (equi  debent  incarnama,  iia  3c  tnhts  pedendum  cil 
partiormtter  cumfirfnga.Pnmotnijcicndo  abi^erg^a. 
deinde  cdroIidaiMa>&Ung3dusiaceac  fupinus»  vt  liquor 
melius  delcendai.  Ite  nota  c^confolidaniia  adminiitiS# 
da  non  debent  abfolui 3 congUitanatiuu.Ecex  laudans  eft 
bcdequo6ipraderenibus,dftuibi.rcdUc  muliebre  eft 
melius  cum  his  qua  inqciunf.  liem  lac  in  quo  bullita  Hnc 
bolusarm.achaca.df  huiufmodi.Iiem  valii  iruchilcf  de 
charabe.il?  de  terra  ligillata.  Iiem.a  diagacami.5.j.tro 
chi(<»runi  dealcherhengi.^i).dinblu3(urin  la<5le,ck  ad' 
oiimftremur,&coilyrizrne  per  virgam.  Ite  laudaucruiic 
quidS  & efficaciter  valde  vfum  latftis  caprtni  cum  uochi 
firta  dealchechengf.Itcccrunat.Circoco(ix»ihurts,gumfni 
■ra.opci,(anguinisdraan3.5.i  fiam  collyra  A' cum  ladte 
rimjetantur.  Adide.a.citrulli.5.v.boliarm.gummi  art' 
bid|iburia>ftnguinfsdrac.lcmiiHim  papaiieris  al.amyg* 
dahrum  escortaurum.rucct  Itquirmse,  dragacamit  ami« 
|j>ana.5.iin.leminisapn.$  j.granorum  ru.folairi  hortula.» 
sv>alchechengi.ana.5.|.  f .fiam  trochi fci.demur  cum  Tyru  * 
po  viobaut  iulrp,etum  dolorem  extingun,  & limt  Kaf.& 
vlcimt.  Ad  td^.  fp.ierne  Hgilbchimolez,  coniu  caui 
vfti.an^.|.  (cminum  canapa.  3.j.opij.  gra.  x.  vnguenii 
de  cerufta.5.f .(arcocollat.  3.1].  myrrhx,  thuru.ana.  3.ij. 
omnia  incorporemur  cum  oleo  ro.  Ad  idem.  a.  ftreo' 
coUx.5.i|'amili.$.|.cerunfx.5.in.plumbi  vfti,(huns.ana. 
5.1.inijcamur  cumla<ftar>&eft  fttisforte.  Ad  tdem.ip. 
oiapapaueris|.f.diadragamf.$.|.5ucchariviol.5.i.f.bo^ 
liarme.5.in.fiatcle«ftiiarium.  dolis cft.^iij. cum  aquaal* 
chechengi  cum  hoc  quod  conlbiidat  mtttgat.  Ad  idem. 
^iConfolida  maioris  & minoris.ana  J(.iij.languirHs  drac. 
boltarmc.ihuris,mafticis.ana*5.n<achaciz,myrrhx.ata. 
$.r.rcubarbanvfti,piIorum»fpicx  rurdi.ana.^.i.draga' 
cami,gummtara.ana.3.n.(V  cum  zuccharotaccledcua* 
rium  dofi.^.in.cum  aqua  plamagtnis  poteft  fieri  in  modu 
fyru.poftunc  neri  trochiTci,  & dari  dum  aliquo  confolida 
nuo  SCc.  vt  duftum  eft  fupra.  Aliud  de  quo  ftnex  quid? 
cxperieiitiam  habuit, vnde  ex  vfij  eius  poft  lex  menfet  CU' 
ratus  htu.ir.tiquiricie  mundT.5.n*leminum  melonis  mun 
datorum, feminis  papauerual.granoru  alchechengi.  ana. 
^).ciniumomi,myr(illorum.  ana.5.  i.dragacami,  gum  • 
miara.inlurorumper  nodeem inaqua  rof.ana.5.).amy 
gdalarum  dulcium  excorticaurii,  pinearum  mundaiaru. 
ana, 5.  f .mellis  ro.cotati.5.I.aqux  roCplatagims.  ana.$.q. 
aucchari  optimi  quantum  lufficit,d^bteleiftuar£. 
idem  lief  album  inieiftum  cum  aqua  alchechengi,  & me' 
Ifus  ctAn  U(3c  mulieris.  Valent  & vnguenta  ad  extra  ap^ 
plicata  fuper  peden  & in  loco  peritonzi.qt.ftoracis  liqui 
d«.5.).pinguedinii  anreru.5.tiq.cerae  albae  quantum 
fici^&  inunge  comprimen^.«.dactylot  ptngues,gallas» 
palIulaa,araacu,hypoq|uaidoMbuae,byilbpum»&  fto' 


Cap.  XIX. 

racem,dlf  compone, aut  efnphftrum,tut  vRgiMHM^ 

Aliud.^.olei  ro.).if.olei  myrtini  ,fiica'  pUmagtnb.aBib* 
f .hcrochifcorum  de  terra  I7gi llata,^  chirabe.ana.5.I.acr 
ti.5.ij.cerse  quod  rufiidc,&  nota  t^nfil  timeatur  venerb 
ftypticitat  clyfteria  effem  conueniemia. 

Pro  feprimo  ftude  doloris  mirigaiiont  cum  anodMii 
afeendendo  It  cogit  necefsitas  ad  domcftica  ftupebdtua». 
Sc  in  fine  quidc  cum  cogtt  necdsitai  vf(;p  ad  confiieta  fior* ' 
tta.Et  de  Icmine  papa.albi,ad  tufquiaroum,&  opftr,eacai 
pii  gratia,  ip.  feminum  c6ium  frigidorum  excorticacotd» 
5.1, feminum  papau.«l.f.|.granorum  alchechengi,  folatid 
hortulam.leminn  porcutacse.ana.5.ij. omnia  ptftenf  SCdi' 
ftemperenc  cum  aqua  atchei-heitgf  &frc  fyr.cn  quSifrate 
fufficifri  zacc.auc  inqcias  per  lihngS.lt?  Inqcias  olefi  roC  ■ 
cum  mucillagine  pHlrf.  Exeplum  (ccFi.ip.lemtnu  papa*- 
al.^.).opq.5.t.adiptt  gallin*.  {.).«. piftentur&  colemur 
Sc  inqcianf . Aliud  mttigant&  rcmouens  dolorem.qufr* 
mmum  quatuor  frigidorum  maiorum.|.).r.lemino  por/  < 
tulacae.rrmintt  iufquiami,  feminum  ait  nex,  papauerisat'  - 
bl,leminum  apq.ana.5.1.  amygdalarum  dulc.  cxcortiCB' 
unjm.$.r.dragacanti,amiii.aiia.3>I*fuccifrquirrtfar.5.i^  • 
boli  arm.5.q-zucchar.  albrrsi'mi.5.if.  informentur  pilula 
cum  mucilbgine  pfylq,(V dentur  qumquepro  vice  bit 
in  hebdomada  mane  in  aurora, detn^  biban?.f.tii>.  aqua 
alchechengi  calidum,  ftet  deinde  ieiunut  hons  quaiuor. 

Hi  cum  limtiibus  rebus  fleri  poteft  rragea  cum  plurimo 
zucchari.  SC  confrtftio  folida.  liem  fpeciet  rrtabndalo-* 
rum  fum  hoc  calii  conuenirntet.  Item  poteft  ex  paticso' 
ribuB&  pluribus  coipponere,  vt  videbitur  eiiamfi  opus 
erit  aliquid  apij  apponendo.  Quod  fi  non  fulfrcient  re* 
curre  ad  pliilomum/hertaeS  nouam.pro  quibus  te  tranfr 
frrasadrubricom  ded^meria  immediate,  d.*  de  colka,- 
Sc  de  dolore  renum.  V alme  d^cmplaftra  A wnguema  ex 
his&confimilibus  rebus  frigidttfatfhr.  vt.ip.tnfrigidsn' 
ciiGaltfpecirrum  ceroti  (andalini  MeCrafurx  cboris^gra 
natoruin,atcliechengi,boli  arm.&  liuiupnodi.  itetn  epi' 
thema  loco  fxpe  dicto  vt  fupra  de  renibus,  iiem  ex  frigi»  • 
dis  anodinis  clyfteria  patifte  ftante  fuper  fua  genua.  Item 
bc  fijppoficorta,  vt  fupra  de  renefmo.  nam  ibidcbea  re»  • 
cuntreprofimilibut.ic?  procurando  vulnus  fordidum 
amiquum  veficx,di*cuibiquxreiido  curam  non  recipit 
vetam.vc  fupra  infra  in  Aphor.nam  cominuus  fluxut 
vrtnx,5f  paucitas  carnis,  ineptmidoapplicandi  medici» 
nas  hoc  facium. 

Quid  autem  dicendum  fitdeotftauo&  rxino  volovr 
libi  lufficiam  pro  eorum  complemento  qua  fum  feripta 
tn  otftauo  d^nono  de  vlcertbus  renum,  oportet  auie  fi  bc« 
n:  habere  uAuerit  curam  hanc  ilbm  relegas  rubrkaofc' ' 
Sc  fic  hac  lufftctanr. 

Dc/cdhicMc/icx.  Ruhftca.  V. 

SCabies  yeficf  habet  caubs  eafdem  quas  habet  vfruo  • 
ctusA  ideo  princeps  de  eis  mhil  dixtt.  fit  tam?  frm* 
per  auth  materia  adufta  aut  CiUa. 

SIGNA  demonftratiua  eiusaduftminemifrioiie 
vrtnx  cum  foetorc  eius,  & dolore  vehememi,  pruritu  ^ 

cum  (emine  htrhirco,&  quandoqi  currum ^ra  albdua^ 
tione  humidttaies,quando(^  currit  (angue^T 

C V R A CIUS  eft  cura  ulcerum  in  ca  Icuioribua  tamen  . 
remedijs  btfta  cum  fit  fiiperfiaalis  magis. 

Primo  igff  dipram  ex  frigidis  ctbfs,humidit,dulcibua, 
quia  iRfiptdts  Sc  n6  dulobucapift  eSuerri  in  choleram  vf 
fapra  immoabftf nendo  bora'^ymt  generati,  & vifcofi. 

Ec  budamur  pedes  aiumaldi  res  pingues  oleum  amygda  < 
brumfrumemucodtum  cum  carnibus aunl  genera  bv^Vit^ 
di^faLPifret  de  aquis  currAibus  anguilIpA:  hfn6t.  Far,ri» 
Ium cedum in  iurcnUirarum.Ite  bccoMfto,hordetMH, 
olera,aquS  hordei  bthae,di:  vino  lymplutu  mulctl,  dkma  » 
giaaibd  ^nigra,frdpi«ic6petfiaurclfuai.  Abfttmai 

his  a 


Dezgritud.vrl!a&  • > Z4} 


hit  !i  qii:'buf  «bftinft  h»M»  vicrn  utfic»  quibus  Sipri. 

• -Sccfs  canon  eurf  ffpc  cu  mundificamibut  nuterti 
' aduftS  v«l  Cil6m^  fim  leuu.ut  Cipra.un.trac.&  de  ulec' 

' tibus  renum.  1(9  (quenl  humorei.  Fut  abfterHo  SC  mun 
* diHcatio  confolidaiiOjAr  fi  adcft  dolor  mitigaito.  vr  fcit' 
ptum  de  ulcenbua  renum^  ueficx  SC  ru  illta  locis.lt9 
araedhonea  fum  hoc  cafu  mul(ucncon^eTerucs.  Poftremo 
'confidera^quta  compecte  phlebotomat  Sc  uide  qux  fupra 
Cuu  de  fcabie  renum.dic  hxc  luificianc. 

r X>€COdgidaxionefanff4inH  in  Rub*  V L 

HOc  accidena  fequi  confueuii  poft  6diam  loclfiocie 
eitrahendo  lapidem,  vt  fupn  quandoc^  retemio- 
nem  eius  fiuxuaimembna  fuperionbus  ad  «am, 
ejuorum  duo^icaufx  per  ferauf  notf  fimt.  Modu*  excra* 
hendibtiftum  taleeiuefica  tempore  tnafiomi.  dKftum 
‘cft  fiipra  de  incifione  bpidit.led  modutA  huic  conferent 
& fecundo  in  medicinarum  noneft  poficua  vt  ordinem 
'|)rincipis  fecundum  pofle  feruatrm. 

SIGNA  demonftraciua.  primo  fignura  anguflia» 
quia  k (anguine  tUo  tam  (antato^quta  esrenus  eft>  eleuSrur 
vaporei  ad  cer«  lyncopu  propter  eandem  cautam,  fngua 
'extremitatum, quia  fit  doIorfneo8gulatioiK,rctrahi(urca 
lor.paroftai  anhelitui  c6municatit  vaponbut  diaphra^ 
gmat%&  frequentia  pu!rut,naulca  .ppter  etndera  caufam> 
'rigor  cum  amecelsione  midui  (anguinii,  aut  f;culttonii, 
auc  cafu  fuger  ueficaai* 

C V R A canonei  ficot  lapit  difrumpit  per  feparttio* 
ni  partii  i parce  ira  3C  hic  prrindfioncm  partu  k parte.  SC 
'ideo  copetot  incifiua  p oi  adminiftraia,dlC  intedla.  V nde 
laudaf  (y.acetotut  fadtutcum  aceto  fquillitico.  Itefi  cum 
’co  datur  cinii  hgni  fici.f tc  3C  contieniunt  medtemx  (ubii 
liatiux,  inciiiux,  &lapci  rumpttiux.  it9  maxime  confert 
coagulum  ieporti.l(9  ualrt  potui  carpoballamicumgra 
'tis&  pxoaip,aut  ligno  eius.Iiera  oxymcl  fimplex.iiJcom-' 
pofitum.icem  cordumeni,  tauinXtbladcXtbizamfx.afla, 
amomacum,rubea  andb>ru,fileleo«,ariftolochta.Ex  qui- 
'bus  confice  eledluarffl,fy.pilulaf,dif  hm5i,ut  utdebnur, 
’&^proprietateheparafinf,blirRudmit,coagulum  IcpO' 
‘rii,  nc  fici  exkcatum  in  acciptedo  aliquid  paucum  de  eo 
cum  aquaaltqua  diuretica. itera  aqua  ciccntni.iiem  aqua 
ligni  abrotani,&  decocabrotant  cum  vtno.ctr  femen  * 
ntculi  cum  fneUe,cimino  cum  (bnineaptj  fumpm  vinum 
drcodlionit  cotulx,  matnearia  cum  aqua  rocif.  Sc  fic  de 
aHs,de  qatbui  habuifii  fupra.xin.cap.de  (ang.  coagulato 
tn  ftomachoA&  tu  ibt.Poftremo  fciio  <f  tina  ex  rebur  va ' 
leruibuiadfndlionS  lapidtt de qna fiipra eft  rubttliiroe' 
diana.fua  enim  cahditateipfumfic  coagulatu  dlflbluir^ 
CC  ideo  ad  ea  te  para,&  tu  bene  confiden  hxc. 

VedUiocadone  Mcjicx.  er  aw  molU^c<u 
tione,  Rjubricd,  VII. 

VT  ducem  kquar  hatdtitt  efiprehendam  difpofi' 
ifonet  fub  rbbrica  vna  prtutrfi  deuna  pertratfift, 
deinde  de  ala.  Dtilocatfovtficxed  remotio  cru« 
hfijolocoverfusaliquSdtfbfmtiS  pofitfomc.raut  deor. 
lumtaut  furfum^iui  ad  dextrum>  aut  ad  fimRrum  ex  reb' 
statione  (horum  ligamentorum,  vel  ruip^forioip  cau&ta. 
Cuiuirctaiacioniscaula  fimpturtmncflhuraiditai  cum 
frigiditate  paralyticam,  fiuemoUificam,  quare  membrii 
ipfum  in  proprio  toco  non  regitur.  Bc  dideum  e(l  ^m  p!u 
rirod,quia  cafit,percu(Wonc,r^xatione^ut  rumpente  bal 
ncattone  tn  aqua  frigida  multum  vento(1tatc,d^  hm^i  c5 . 
cingere  p6c.  Et  qcrdt^deft  de  ucficaetiS  derenibut  inteb 
ligal.vi  fupra  memoratum  eft  de  renibui  in  fiix  capituli. 
S T G N A dem6(lra(iua,quiaimpedi(a<fiiovrinan 
qfi(|i urina  inuolunrarte  emittitur,  SC  (enthur  grauk 
nocumentum  in  loco  ad  quem  dechnat.Q.  (Tfuenc 
^ oofb  tifinnlm  friutr  rclKiODc  fi  hicru  cx 


liumidicatc  dlk.fcfnir  ea  flgnti  appareneibut  hiimidkaiit 
prxceilertt  regimen  humidum&  huiufmodi. 

fROGNOSTICA  elige  ex  dicendu  de  difiv 
culcatemidhtt. 

CYRA  canonet.Quodcftll  caAi  vel  percufsionc  eft 
di£ctlcccurf  .Et  fi  poicibilecft  illud  fit  redudlione  ad  lo« 
cum  fuu  cum  lfgaiuni/mplaRni,d:alns  medicmit  fiy . 
p(ictf,conglutmanrfbuc,&  huiufmodi  relinquo  refiaur»* 
loribut,  Sc  hic  canon  pofitui  efl  prtmui  ne  ex  improuifb 
&frciliter  prominatur  eiui  cura. 

iicdiefi  ordinario  dtxtxqux  debet  ede  declinaniad 
calidum,&  ficcum  maxime  quando  eft  ex  relaxatione  p* 
pter  huraiditarrm  SCe.  vnde  eft  eadem  cum  cura  paraly« 
fii.de  qua  fupra. fecundo  capitulo. 

Tertiui  eft  digeftio  materix,5:  laudanrr  oxymcl  fquil 
Jiticum,ftddeoxymclledidlum  eftaHegitolocoia  quo 
pofitaTum  plura  digefhua  in  quibuilraipcr  ponitur  ali' 
quid  diureticum  dudhuum  digcftiui. 

Qj.unuteft  euacuatio5^1audaf  maximeagan'cu»,f<d 
eriemataquoadcauCim  coiuumftam  maxime  conferunt, 
Sc  ideo  per  euacuationem  caufx  antecedetis  pet  fuptua  h* 
<ftSbc,^folIiciu  eooncra  coniuiiiftx  per  inftriuf,«&alle' 
gato  loco  habeiad  plenum  de  ipfiiA'  ideo  fuperfedro. 

Quintui  eft  diuerfio. vnde  maxime  efipem  uomitut* 

Sextuceft  adminiftratiocalidofacalebciemiu^&exic* 
cantiu  materiam  iplam  c5iun(ftam  aui  emplaftrandoauc 
vngendo,aut  cmbrochando,appIicando  remedia  locadc 
tftis  de  bpkk  veficx, <5^ conferunt  maxime  in  cafii  balnea 
naturalia.rulphurca^  aluminoft.  liem  artificialiter  b^ta 
cuS  ex  uino  fty  piico  cu  herbu  ad  hoc,fcd  lu  anende  (emg 
fi  adeft  fc.aut  n5,qm  oportet  te  moderare,  ftd  pro  fut  po* 
nS  fpecialiuc  poiiedo  aliqua  exfpla,&  cffincia.  conferunt 

peroi  tyr«aca,muhttdaiumacorui>  coditutydiacurcumiW 

Iiec5ditum  de  r uia  cum  roclle>d:  fios  cius  dccoduc  cum 
vino.  Itlinrjciantur per virgloleum buiinum,deru(a» 
coftinum,iardinura,curo  quibus  cfimifccamur  ut  ca(b>« 
reuafta,galbanum,oppoponacum.  Iiemualrni  cyperi, 
cimioum,cinnamomu,bde[lium,rpica,fnyiiui,camomil 
la,ftycados,mel,&  hmi5i.de  quibus  conficc,aui  fy.aui  eb 
ctuarta,aut  empbftra,iut  per  lobnut  clyftena  ex  cdfimi 
libus,<&  ex  cciaurra,coUoquinttda,  oppoparuco,  oleo  de 
alchetri,oleo  deru(a,dectnnaroonio,deco(lo,&  huraf' 
modi.quxfunt  calcfactiua,5^exiccatiua,pro  qbustStahb 
recurre  ad  ea  qux  de  paralyfi. 

Seprimut  eft  correctioaccidentfu^d'  ftmt  aut  exitus  uri 
nx  tnuolntartus  quo  cafii  mbes  uti  muliu  ftypiicis  cx  bal 
neis  iniectts,btbitif,  SC  (irppofitis,  vi  funt  nuces  cuptcGu, 
maftix,  alumen &hm6i.  aut  difhculcas  mictus  quo  ca(U 
vunecumcxhibitisapcmiuis,  vt  funt  corriCes  feminum 
melonis  ficet cum  zucch.accipiendo  pugillum  vnum  de 
eis.  Et  budamurli  proprietate tcfticulibpons  ficcatia! 
vino  odorifero  bibiii,aut  guttur  galli aduftum  cum  aqua 
tepida.& es  his  patet  quid  dicMu  demollificationc  eiut> 
recucre  vt  didum  eft. 

De  dolore  ne Rjsfcnctf.  VIIL 

DOlor  veficf  diflnt  «i  dolore  renum  loco  SC  fpccie, 
Sc  cum  eo  conuemt  in  caii(^  Loco  qua  renum  cll 
circa  locum  eoia,ve(icx  circa  pciftc.  Spe  quia  r«  . 
nuffl  dolor  eft  extenfiuus  magtt,  SC  minus  acutus»  vcficas 
autem  magis  acutus  propterca  quia  eft  neruofa.  Ex  part^ 
autem  caufx  conueniunt  ,quia  vterque  fit  i mab  comple . 
xione  qualibet  diuer  Ci,  aut4  vemofitace,  aut  eft  ancecedb 
ertfira  per  vrinara  ex  lapide, ulcere,(cabie.apoftematibus 
&hutufmodt.Et  multiplicatur  hic  dolor  phlegmate,  ven 
IO  (ieptentrionatt,quia  frigidus  eft  Sc  ficcua.  Et  dicitur 
apparet  in  habente  ipm  fub  afccb  eius  apoftema  ficut 
citonium,d^acaditillud,in  die  frptimo,  moritur  m.xv* 
di  propne  fi  accidit  et  profundus  fommm 

En^ca.S»  H H Cun. 


d; 


Tradan».  VI» 

C T It  A ononcf  Prtmitterdincturd^aid  centft^ 
rium  caurx.S((f t cuaciictur  matrra  pcccSt  fi  qua  cfl.  Ter 
tMM  fifiiertc  mala  complfi<orobpr<Keda(  cum  alrerantt 
buf  c5irartff  anodmia.  Qiurcutcp  nonadm^tnrtotdiU' 
mica  cifida  «Sefortta  nifi  pofi  euacuaiionc  quentam  talia 
c6ucmin(mattnaf  adutaiurinf.Quimua.q>fi  nonfiiHi' 
ctumanodiiu  pcruema(  adopiaia,iiquibuiui  poilumua 
abilmcrc  dcb<mui,cum  multum  csicrmifKmcalorcm  m 
luralecn  vcfic«,&cx  cdArquemi vircut?,(cdrtii  n6  debet 
expedhtreultimanidrfedtiotifvinum^ideo  oportme 
dCmedicu  qu^ibetcfie prudenti. Et infiimma  procura 
humtdolontrtcurrcadeaqux  dedolorerenUt&  bpidc 
vefic;  di^  rum,tn  quibut  locit  babes  emplafira,un^ctO' 
n^balnca, epithemata, poticDetieic(5tuaria,d^  huiufmo' 
di  m hoc  cafu  maxime  confrremta.  Ei  quta  ex  dufht  dc  (V 
gn/t  de  dolore  remi  aperta  lunc  figna  doloru  veficx  hinc 
abeo  ruperredi>&  cu  ibi. 

Dc(icf)dit4tekf/icA  Kubiicd.  IX. 

Ebilftatueficpeilnocuniemuadifonit  eiutdimi* 
I nutx,vel  ablate  circa  operationi  edrm  qux  rfi  fu 
perfluttatisaquorx  cxpulfio.Cuiut  cau&  plu  < 
rtmtim  efi  mala  coplexto  frigida.  Dicif  plunmu.  qm 
ab  alia  fieri  poterit.  Iti  abapate,itili  debilitate  lacerti 
vtfiatim.  Ad  hac  amipa&ionclequitur  primo  qntdiio 
cfi  abbta  inuolumariut  mi(fhit>dli  mitffut  in  le«5to,d^  mul 
tirudo  vrine.d:  dicit  dy  furia, vt  infra,  aliqn  vt^  Gal.no« 
minatur  diarhxa  urinx,vndeqn  vcficapaiit  malam  c5' 
plexionihumidam^unc  debiliiac  bcertutqui  non  poitil 
fiiAciemer  confinngi,5f  extrahi  ad  ^ibendo  vnnx  ext. 
cum, de  quo  fupratnprinc.capituli.  Scefofi  adfiofiKric 
dtffiinura,cuncaccidu  paftioqux  dicilfirangurta,  qa  guc 
**cirn  egredrf  urina^  hoc  c5nngic  qft  non  cxcersiuc  mo! 
kficat  bccrtua,led  parum, unde  non  per&dte  confiringere 
potefi,hinc  guttatim  ^redirur.  QuSdoqiaut  polkfdcbft 
malScdplexfonem  frigidam  &humidSqux  prohibebit 
ciSdridlfonc  bcmoar  vndit^  ut  unna  nequeat  exprimi»5C 
cuncaccfdet  difiicultacvrtnx.  Qitandoqi patitur  exefi^ 
rounteate  alfoijt  membrorum,  vt  fopra  in  prtnci.  capituli. 
Sc e^ontam  de  hta  qux  Jequumur  debilitatem  ve ficx  di' 
ce<  in  rpectalfbut  rubriac  (equent  ibue.  vt  (bpra  biisaper 
cum  cft.C^id  agendum  in  rubr.de  debilitate  hinc  ne  tibi 
fim  bfttdio  txtama  replicacionc  relega»  ea  qux  fcripa 
fiioc  allegari»  rubrtei». 

DckfntofitdCciie)?&f.  Rubricd.  X, 
rEmolita«inuefica  fit^pUirimnab  humidrrate 
exifientcfnea  cum  debilitate  caliditatis.Ni  fica« 
Iidita»  fbrttseflet  illum  humorem  humidum  tn/ 
icnfibiliter  re(bluerec,di^  non  in  uentum  cducrtertt.Et*hu^ 
iufinodi  humiditatk  caufa  ^ra  plurimum  funt  cibi  innati^ 
ui  apif,lctlicec  in  uentum  conuerti,  di  fignumefi  mutatio 
calori»  extmfiui  abfc^  alioua  grauiiatc  percepta. 

C V RAbciliscftcxhabiti».CaooDft.Primu».(;^ot 
dinrf  dixtaad  contrariu,  ui  fim  cibi  rerolim ui  calidid^ 
ficct,dc  quibu«.irj.tra^.  Sed’»  q>  fiancc  dolore  nonadmi 
nifirenf  dtoretrea  nifipofieuonem,vtruprade  rerabu». 
Item  Don  admimfircnf  narcoiica.caula  nota  efi.  Tertiu» 
per  o»  ad  extra  adminifirenf  qux  ultofitatcm  relblufit. 
vnde  valet  thcriaca,michridaium,dfaciminum,&hm9f» 
de  qutbu»  fupra  de  yentofitate  renum.&  tu  ibi.  Ad  extra 
cmpbfha  inunge  & huiufmodi. Et  in  hoc  valent  ruiatca» 
morailb,aoethum,cafiorcum,ana»murcut,bmgalia.lam 
bucu»,dk  hufufinodi.  Et  b(c  immitte  in  uirgam,ut  oleum 
anethi  cum  modico  cafiorei,aut  fucoit  ruix  cu  aUquamu 
Io  mufct^ui  galla  cum  oleo  bmbucino.  valet  adep» 
f « cum  oleo  de  cafloreo.  Item  alitu  codum  cum  reiu 

Olmjpe  fia,&appofitum,&prouocat.Iicmoteum  pccroleumtSc 
voko.  Imiufinodf.  Item  cdfcrum  balnea  fiilphurca  aluminob  SC 
alaconfimibi  virttttOfdlcfic  hxe  fuaicam. 


Cap. 


DfardoKHriM. 


XIX. 

Rjtbiicd.  JCL 


Vj 


QVa  ardoe  urtnf  cum  exitu dus  cum  bnie  6ak4i^ 
(ftumcfi  (uprackvlceribuiueficx.hincamu^ 
^ etu»  ardore  abfqi  Cinte  perfcruiabftur.Quid  au 
tem  fit  eiu»  ardor  fiui»  noturo  eft. 

C V I y S caubautcfiiniplaurina,auiin  membri» 
4Wum  du»,qutt  in  collo  ucficf,  aut  inextremiutcvirgf 
qux  fiint  membra  valde  &iifibila,di;  pr;cipuc  caput  uu* 
g;,mod  maxime  prae  c^tais  {enfibilecfi,auc  aritudo 
cucliquan»,&rcfelu^  Cau(aauc{inurtnae&quafp£l 
eA  acua  ratione  materix  cholericxaut  blfx  fecum  c6mi 
xtx  ratione  cibo%  comeAorum  auc  quia  calidttucA  fibi 
ab  hepate, & rembu»  c5icata,ucl  abalio  loco.  Aurqutafa 
(Aa  cA  cdfumptio  humiditati»  carmum  gbndoiarum  exi 
AentiTi  cfrca  collum  ucficx  ad  imra,  qux  humidiia»  &ci» 
cdgiuiinofa  creata  eA,vc  extendatur  fuper  meatu  ad  xquS 
dum  acuuatero  urinx  qux  confucuit  defirere  non  raro  ui 
iuucmbu»,prpcipocexmulta  coitu»  Arquematione.Iil  cx 
nima  ab  Atncma,  item  rx  mmio  cxercuio,  di  hm6iapc>» 
humidiiaie  ill3  rcfohierc.  Io  membii»  quuM  qua  in  uij» 
vrin(  tam  didei»  fint  ulcera  aut  fcabie»  di  huiufroodi.  Idc 
operamur  xgniudine»  fortes coicando  urinx,aut  cum  ca 
cdmildndo  humores  llipercalebtltos  ualdeetam  tali  ca« 
lidtuie  pifternaturam  ipfi  uriox  cdmunicaia. 

S 1 C N A demonAratiua  fi  fuem  ex  urina  erit  unna 
citrina,inflammata,tin<Aa,&  fic  dcalq»  figmi  fuper  uehe.' 
roeraemcal4diutem,&qipatttnscA  calidofum  renum» 
aut  hepatis  calidinaturaliter^aut  accidentalitcr  infilna.' 
ioru,qux duo  adiuuantadetusacuitatem, (tem  regimen 
prxcedensex parte cibf&  potu», &aUorum  non  natura* 
lium  Jtem  xtas,c5plexio>  habitudo,ar»»&  hmdt.  Quod 
fi  fuerit  cx  cdfiimptione  humidiati»  carnium, &c.ex  cos* 
cu^ut  cx  xgrtcudinc  acuu  Atiur  relatione  xgrotamt»^& 
quia  corpus  etu»  cA  exteiucuum.bimiliter  fi  cxalijs  fuctic 
caufiscxtnnltcts. 

Signa  fi  fiiempropur  vlcera  fcabiem  dc  hmdi.nm  dt « 
^liinr.  Iteroucxttb.auialaxgruudine  qupde  acucti 
fii  humoribus  Aabitur  narraiiontpgroiSti»,au(  aAamw* 
ItfiS^ quando^ calidiuietottuaipfi»  membrit  Itepaii» 
di  renibus  cdicata  quod  cGprcbendif  facilc.  Ei  ob  roem 
bra  imrinfica  indi^cnter  cum  fime  calida  oaturaliicf  auc 
acctdcmaliier  polUinc  ctie  caula  ardoris  urinx  fiuAiua. 

P RO  G N O S T I C A.de,pgnoAicts  Aacira  tn 
cafi.ardor  pducii  adrxcora(ione,excorano  vero  vt  Qtp, 
C y R A canones.  Canon  primus  <;ydilige«rr  deb^ 
attendere,  vc  fiipra  de  fluxu  cbokricoabfig  excortattone. 

fi  perfeuerauerK  laUs  ardor,d^  non  fiat  prxutfio  pat^t 
adexcoratioD^  perueaiet.tutia^xgro  prxdica*&  iptp 
Audiofi;  Ibllicita  ettam  di  fiib. 

Sed^ceA  ordinatio  dipix  quf  debet  declinaread  cGcra* 
rium  caufx,vt  fifiiic  exacunate  prouenienterGne  materap 
cholcncx,lalix.nonaduAx  cu  ipia  comtxtx^ujc  rGnc  in* 
fiImaciofMsfcb.iSfc.decliiiet  adnigidum,&  |iumidum,uc 
fune  olera, &Au(Aus  humidi  io  Ce  n5  habfte»  mordicaiio' 
nero,immo  euitet  mordtcatiua,  bU2i,acua,  dulca,  vehe* 
memis  dulcedint»,coitu.exercitiuAc.4  dc  ulceribus  rz^ 
nu  Ccripu  fum,d^  cu  ibijaudaf  maxime  chiA  hordetVbrO' 
dium  pulb.  fi  fuenc  ex  raroto  coitu  fim  cibi  reAaura 
tiuibumiji  uel  ad  humidudecbnames,&  laudamur  oua 
forbtlia  tn  aqua  frigida  prius  retema  per  vnaro  horam»  Af 
omnino  multis  menfibus  irner dicatur  coiius. 

Tertiusin  primiscafibiu  eA  arquatio  liuidiati»  aquo* 
Ik  cum  diureticis  Aigidu  di  hum.per  oseti'S  per  iniciAio* 
rKm,&  hoc  maxime  ualct  in  ukimo  none  in  Redemi  afi. 
narrato»unde  maxime  cGmendaf  aqua  horda  excorricaci» 
cumrrouinonefemtnufrtgtdo^ycumgami  ara.ttc  aqua 
hordei  exconicati  cum  dadnganti,it?  iulq>.  vio.fy.de  pi 
pawctaUifpocuacx  muciUagtne  Arofmscuomor0»plylj[| 


De  xgritud.vc(rc3e. 


«44 

qiuor^z  pirtt  qialint>i,qaia  cfbin  fic  valde  paucoi,  piu 
cam  habent  humiditarta]j&  VfftotS  cxtccandi  hff' 

midtticei  corporis,  vt  pani»  onlucius,  de  panrco,dc  ha* 
hire  forbinoicx  hordco«lenttcula,  cibi  filiri,  panie  bia  cd« 
<fltuȣru(fhit  p5(/ci,A:  (imiliu.  Siimlher  ex  pane  potua  nc 
cum  fuem  poon  iqu^  gro^jiuf  bidf  uintf  grofti  iC  hm6i*. 

Scchi  fumiicx  parte  corpoixafi  per  porot  fic  kiioi  reni] 
bititer  fiib  harma  fudorit  aut  tnKmdbfliicr  ettacuicur.cor^ 
pora  nan<y  multum  dc  bcilirer  reioUibilta  fiim  pauci  mi^ 
deus.  l(cponi£proiertttcauCiab Auifluxutuentria,va 
qahumiditateti)  pervnnStranrmicti  deberem  emitrunf 
per  lccclTum.vndc.v.8phor.aphor.ij.unfW>  muka  ftcel&M  • 
paucus.SimifV4(  vomttut  muItua^fii|;tor^Uft  eradfcS* 
do,&  ab  inferioribus  rrah?do,&  con/liV  imclkgaf  de  alqa 
fluxibus  et  de  fluxu  6nguinis  narin>&  de  alqs  cdilmilibM 
cuonibuB.  Quarta  cS  lumpra  ab  ipHs  membris, vt  qa  pri 
mo  debilitata  eft  uirtus  rend  aitra^atiua,9uare  nonacifa» 
hum  aquofliaie  ab  hepate  taneS  quStiutr  quantS  debtrfr, 

8c  ideo  pauciflcaf.Iic  ga  hepatis  uirtus  ex{wlfltta  cft  debi» 
litata^  nd  expellit  kreaquofiiare,immo  plos^ctSueniaC 
cum  Cinguine  remaner fle  flt  cachexia, aut  quia  hepatia 
(equeflraiiua  eft  debilitata,  dC  cum  inguine  ad  membra 
mixta  quSmasaquofitatis  tranAniitif  ih3  potens  ianguinC 
a taliaquofliate  (eparareaut  econtra.progbus  vide  fupni 
de  cachexu,iS^  hydrope.  Ad  paucttat?auicm unns  adui 
uai  acris  cSflhutio  flrca,boreaIts,qux  humiditates  corpo 
rum  exiccat  (alte  per  (c,hcei  per  accidcm  urinam  multipli 
cet  c6(lringendo  vemrenuliem  SC  extera  qux  habet  cor* 
pusexiccarc  vt  nimia  ablbn^ia,fDne  cxacitium,uigi!ia» 
animi  accidentia  immoderata  qux  corpus  exiccam*  oam 
vt  Gal.debilia  minorant,d^  forica  auferunt. 

C V R A canones. Ordinatio  dixtx,  qux  conflflic  ix 
alterando  & permutando  in  quali, quanto  ex  parce  cibi 
dc  potus,cxhihendo  humedlattua,ut  fupra  de  mala  c6plt' 
xione  flcca  flomachi,&tmpin^ando,&  lu  ibi. 

Sctfscfteuonis  retentio  fimnbilis,&  inftnflbilis qux 
primo  cdpleiur  cum  cibis>&  potibus  humores  iafpifbn* 
itbus.de  quibus  rupradefyncopi>df  quSdofiiertt  knflbi' 
Ls>ut^  fluxus  venirirA.*  hmdt.iunc  detur  flyptica  dC  ta 
ftringemia.  vt fiipra defluxu flio  locoexhib^nrur dmre« 
tica.  Item  flant  fricationes  balnra,ut  humidiiates  druef* 
iamur,&  tunc  vrcre  ipfls  diurnicis.vt  urinx  moueamur. 
Conflmiltier  agendum  fl  fuerit  aomttus,aut  fluxus  m* 
rnius  (anguinis. 

Tatiutefladminiflratto  c6fbrtantium  rcdhflcSm  m 
hepar,aut  rtrpddeoB  ^m  cp  expedit  de  caufa  (ua  cS  quf* 

bush^  flerihabeat  habuiflipioprrjsrubrtcii.&iutbt. 

Cura  etiam  hxc  magis  aperietur  dum  tradlabirur  infra 
de  multitudine  vrinf  ,d:ex  habitis  alirgatts  rubricis  SC  es 
dicendis  dc  multitudincunnx  apparebunt  manifrfla 
gna  paucitatis  vrinp  cum  umim  contrarium  ex  alio  eluce 
/tat.Et  (ic  Icxc  (ufhaam. 

T>edil[icUtatturmayftrtnm  Rxh.  XIII. 

. Ifliculrasuricizetut  quamquidam  Hringunam» 


‘furoftminepapaa!M.<S(8quafHgfda.  keualeilac  aflnr« 

■tem  bc  aprinu  bc  muliebre  A'  ^ipue  inx<f(um,iiem  al 
iMiiacn'  oui  cumaqua  aliqua  diuretica  vt  cum  aqua  atehe 
chcngi.itcm  ualei  tragea  fadla  rx  (eroinibus  quatuor  ma* 
doribusfrigidiscum  modico  xucc.itebaapio  mucillago 
plylij  cu  modico  cSphorx  inicdb{&  efl  medicina  ^prta. 

|c^  dc  efi  c(hcax.fp.inucilUgine  pryli), oleum  ro.be  mulie 
tis»tnodicum  capliorx,&  inticias*  ^ fl  dotor  multum 
perieuerauem  aut  augmentabif,  tunc  utere  narcoticis  per 
ps  3c  fiiqciendo,  incipiendo  k bctlioribus,  dC  afeendendo 
■d  fortia, vt^  (emine  papauerts  albi,turqutamo,  uf^  opiu 
«Ic  quibus  de  fluxu  iteniris,&  tu  ibi.  Item  trochifci  dc  al' 
chcchengi  cum  aqua  hordei  modico  dragacanii,aut  ca 
alia  aqua.iic&  omnia  qux  (criptarum  devicere  renum, 

A (obK.dl: prxeipue  quado  efl  ardor  vrin(  ex  ulcere,aut 
fiabic  tn  ue(ica,uel  eius  coIlo.aut  in  ext  remtuic  virgx,& 
adeo  ad  eas  rubricas  recurrx,  quamuis  aliqua  ubi  experta 
ponam  in  fine  huiusrubricx. 

Q^rnisefl  etio  q ut  (lipra  de  renibus  dcbetfleri  cu  leni 
tiuis,nd  cu  medicinis  fortib*,ct  hmdi  Amc  caOa,mSna,iha 
anarindi,  pruna, febefl^,  Sc  ud|tad  beneduflS,  aqtia  btflis, 

Ctnx  prxparatum,polypodium,ruccui  uto.&  hm^i.in  ea 
autequx  efl  ex  coitu  non  tndigcmus  euone,(rd  reflaura' 
aione  magis,fld  inalia  debes  ipfl  euacuatiom  multum  infl 
ilcre  dc  cum  pilulis  leuibusad  hoc  dc  qiiibus.iiTj.iradl. 

C^ibui  e(f  remediorum  ad  extra  appliiaiio  ex  empb  < 
dlris,un^ionibus,epiihcmatibus,&luiiurmodi  lubenii* 
bus  miugare  ardorem  urinx,  de  quibus  fupra  deulccri' 
bus  ucCcp.5:  tu  tbi, laudatur  tamen  cfhcaciicr  mucilbgo, 
pfy  ltj,cum  oleo  vtolato^bde  mulieris, cera  alba  cum  roo 
dicocamphorx» 

. Sextus  efl  membrorum  coadiuuancium  infrigidatio  ex 
cpuhcmatibus,vtidtionibut,&  hm^i.vt  fupra  de  hepate, 
saala  complexione  calida  A dc  renibusA  ibi. 

De  corretftione  vero  acctdemium  lam  didlum  efl  quia 
de  dolore  de  htc,d(  ftipni  pluries  aClum  efl. 

C V R A u fuerit  ex  uehementtaxgrhudtnts  noraefl, 
eporiet  emm  imederc  curattont  efOs  cu  tnirtgidatiuis  hu ' 
cneiflatiuis.  d^oitatfla  efl.  Dc  remiitcmtbus  acuitaiem 
efl  liquiritia  in  o^m  modum  admimflrxsionis.  Iii  fuccus 
Cttohioip.Iiem  oleum  roCcoiiiimetfltJ  ptnex.  fltnma  c5ia 
bigida.  Ad  ide&confolidat  etiam  vicera.  p.vngulf  ca 
ballinx,uirgx  paflorts^folidx  minoris, pimpincUf.por 
tubcx,capilli  uene.  bugloflx.ana.M.).liquiritip  ,malua/ 
eum,uio.ana.  5.i.iuiubarum,  (ebcflen.ana.  mrmeto.xl.  fe- 
«ktnum  papauerts  albi, (eminis  la<ftucx,portubcx,  kmi* 
mum  c6^m.am.5.iu).zucch.lib.rj.fiat  fyru.  icem  ex  iro 
chffcit  vt  fupra  dc  al^chengi,&  proprx  cum  btftp  afiop 
^ti»lrcm  fy.  vto.uel  myrcinus  cura  aqua  hordei  d^  bqui . 
xiii^  Item  emulflo  (uninum  eSium,  de  quibus  Amtlibus 
plene  dc  vlccribut  itmim.A:  veflcp.A;  tu  (bi. 

C V R A fl  (usrit  cx  ulcere  co(blidarhia  ut  ib  i.item  po 
sttiur  expertum  potus  cx  femine  la<flucx,poruiUcx  cam 
sticcharo  uel  ry.ui'o.Q^  fl  contingat  ex  vicere  in  extremi* 
cacedcquoatflaefl.imin{>3ttcniauiaquaro(!in  quadiflb  Incultas unoz eius  quam^idam  ttrangunam» 

luium  fit  aliquid  opi)  & imponaf , tft  laiwn  opu«  I 1 dySiram.quidam  Oinam  uoch  cuoAm-  Ctpj  ,ri 

.chirurgicum.  Egoauteexpertus  (um  ungueiuuoi  dcihu'  ^ ^ potentia  expellendi.  f*. 


potemaexpeNendi. 

C V I V S caufx(exab Auic.a(Wgnamttr.de  quibus 
profequentur  fl  prius  dcclarauero  inierpretaiionrm  nomi 
numinRubricapo(rto9r>ppterquodadumenducp  Ani.  Crciii  L» 
Rubnc3  facit  eSprehendent?  ocm  modum  retentionis  uri 
nx  curo  dixit  de  diflicultaie  urinx,  & retentione  eius.  Std  ' 


ctaprpmifsis  euacusrtombusdftfbdealtjf.Itesn  reanero 
virgam  in  laifle  t epido.  Et  cura  huiurmodi  pro  magna  fui 
parte  conflflit  ex  his  qux  dufla  fune  de  vicere  retii  dC  ucfl 
exhinc  ii  pluribus  remedrjs  (uper(edeo,  quare  fl  plura  cu  * 
pii/ecurrc  ad  eas  rubricas,&hxc  (acis. 

De  paucitate  Ricbricd.  XII. 

PAucitatis  vrinp  quinqueponuncur  caufx.  Prima 
fiimicur  ex  pane  ma  terip,quia  cibi potus  tn  qua « 
litate  &qualicace.qpS(tcate  quidem  c]uia  paucus  fle 

cibus'&mtnorpotut.nanictfldecibotrai3(aKinaqu9ri*  » « 

JtUtmpUimma^pooi  cumfl{ipfliiiupil»u  proptn\  Knpusdy(uria.riiha(emper.VdfK.Strangutfguita(im, 

• Pradhca*S*  ••  *HH  hij  . . h*r4W 


Alcx3.eamdifF,cuIi«cnotiimdy(brtS,pa6iionarius  uero 
ruri3.quidS  in  modernorum  inquiunt  e^  flranguriS^psf. 
flnnc  c&tli  uefle; ,in  qua  irttna  guttatim  mtngif . curo  nero 
folu  per  horas  emintf  ab  ets  noroinaf  dyfiirta.  Si  uero  Ion 
go  denegal  tpe  q>  noneminafnuncupaf  furia,  unde  ver* 
fus.Bgru  guttatim  flranguria  mingere  facit,  impedte  ad 


TnAatus.  VI» 

Cir.ntlidyfiir^  per  Korai*  A!q  (^cuUituilocuci  diseroc 
h«c  adtnuicc  dd&rrc  in  quStOt&  Cpi ciula>&  loco» 
ferum  inquamoqmftrangurtacft  vrtnx  retrmto  mator 
$ in  diScuUate.Ni  tn  feranguria  rticncio  vnnae  prx  fup  * 
ponn potentia  vuiutte  cotciniux  exiftenmincotlo^quS 
arguit  fupcrfluiias  rctfewmi  k qua  procedit  ex  certa  caufe 
oppilaote.In  dtAcuIute  vero  rctfeio  vnnx  prxrupponic 
^bitiiaiem  vtrtutu  expulitue  in  vc/ica  Sc  in  lacertti  ueO' 
iris  coadfiAiamibus  qua  arguit  dura  expuUio,  dC  diflictiit 
ouUaexiilemccaufaoppilaiionutncolIo&via.  In  rp?^ 
fiS  feranguria  proprie, & c0emtaiittr  cfe  omnis  &ab  folu « 
icunpotftafeciUs  cxpuliionuurinx.  Caulaqura  ftran' 

f;uru  j3ueniccxpcccaio,d^rupcrfluitace  cotemiux  ^pter 
xfioixm  exiftcmem  tn  coUo  veiicx  Sc  cius  lacerto» vr  qa 
fit  rpaCinamsex  humore  currente  vel  feigorcad  ipm,vcl 
j>pier  cdiiacem  ad  ruperiora,vc  in  carabiioaponema  nu« 
chx,vei  in  cius  via, quia  oppilata  aitcnuaionc  ex  caltdita 
te&flcctute,vc  tn  febribus  adurentibus, vcUlrigfduate» 
vc  in  algoratis,aut  propter  acrem,  aut  ^ter  aqnS,  aut 
pter  (cChon6  fupcr  rcfetgidam,  vi  infea, velex  medicini^ 
vd  cdprelisidnc  vicinorum  turoclccmtum,  vel  rcpletoru 
vt  in  apoftemaie  imeilinorfi.dirmaxime  redlipe<rtinis,pc 
rftonei,tefeiculorum,dl^anuItc  tumente  matrice,  propier 
quod  prxgaanies  feequenier  mmgum.  Item  m tenefmo, 
rhagadiis, nxraorrhoidibus, dolore, oppilatione  coartato 
tlc,quod  efe  plurimum  ex  humore  groHb,<5^  vifeofo,  fan/ 
guine  c5gelaio,fanie  grona,bpide,vcntontaic  torquente» 
vnde  iplam  ueHcS  extendens  Sc  prohibens  eius  cCpt  efsio ' 
o^efe  caufe  ferangurtx,&  diificuliatts  muflus  quaJoc^  ut 
infea.  DdHculrasaut?  puemt  ex  peccaiod;  dcbiliiite  ex 
puUIuc  ppta  Ixilonem  propriS  exinencem  in  ueHca,quu 
snalacSplextonero  naturalem  vlceration^aponema,  vel 
per  cdmumtatem  ad  principium  lprum,quu  hepaj  vel  ad 
lacertos  ventris  Ipros  coadiuuates  ipfam  in  cxpuldone,  3C 
magis  cum  vrtna  cfe  pauca,  vel  m fe,  quia  molli  ftcati»  vel 
per  c5uatem  ad ccrebru,vi  m nuporc,icthargia.  Eii3 dii 
ferunt  in  loco  in  quo  umen  aliqn  conucnium.vt  qii  caula 
cfe  in  virga,  Sc  uia  cius,  aut  pons  vritidibus,  Sc  oppilatio 
aliquo  triu  modogi»Eiiam  dxfitrum  ex  pane  locati,  vr  qa 
vrtna  (ucric  pauca^  cuiusc5prcrsionede6cii  uirius  expul 
Oua^ut  multa  ppter  long3  retentionem  eius  qu3  non  va^ 
lctexpellerc,duritic  fenfuu  propier  fomnum  ropieiu?  vir* 
cutem  in  no^e, vel  occupationem  die  dtflmhcnt?  iplam, 
vel ppter  verecundis  cdpcrcentr,quarevtlliciusdiu  re* 
manentes  extenfl  debilitant  in  cOtraiflionc, 6C expuIHooe 
ncceilarfa.vc  de  ucmofitatc  didtum  e(I,  aut  quia  hiir  acuta 
bciens  dolore  cum  tranleunc  per  vritidet,5f  per  coilu  vt* 
itex  & virg3  maxime  cum  fuerim  vicerara.cum  enim  firn 
ciunt  ardorem  refugit  vefica  k c^refeionc,&fenngitur  la 
cenut  colli ,&  lacerti  venuis  celunt  propi  er  dolore  k c5* 
ftridfonc»  quare  retinetur  vrinareni  bc  difhcilu  exnut,& 
cum  patiens  (ludet  in  fcipfo  mingit  vrin3  Atara  naturale 
tnqu3tiuM&qualitite.(edaiurdolor,&con(imtlitcrcu 
vincuntur.  EtexcauiiJ  exterioribus,  quibus  cduemunc 
funt  percursio  carusexpontio  aeri  feigido  SC  nemus  fepte* 
trtonalis.&hocpcr  fe,  licet  per  accidens  prouocem  vti* 
nam  quando  efe  debilis,  vtin  prxcedenti  Rubrica,  nam 
quando  e(^  fortis  vrinam  tn  membra  confertngtt,  SC pre/ 
^ndat  calorcm,qui  eam  conliimit. 

Et  in  Tumma  cauCi  didicultaiis  vrinx  efe  aut  debilitas 
vedex  aut  nocumemum  in  collo  c5tingent,aut  debilitas 
virtutis,aut  nocumencu  murcuU,nuc  muGruloru  coadiu^ 
uatittuadeiurexitd.vt  (iipraaucdefedus  membrog;c5i' 
cantiu,aut  nocumencu  in  ipfe  vnnaext(l9i»Qua»runt  cau* 
Ix  (ex  (ic  hoc  ordine  kprincipepodtx  qux  ruccin^e,& 
Hc ordinate  ponene,A:ncdetp(is(argfusdatu(it.  AcCi* 
dic  debilitas  veGcx  (emper  k mala  c6plesione,d^  ^pue 
fetgida,diefe  ^m  pluri^,auc  .ppter  apoGema  aliquod  ta 
,pptcc  c6itticm  iu  di^um  cfe  dcbcpatc,remb'i;i^ce« 


Cap»  XIX» 

rcbro,&  lHnurmodi.Cdtingit  propter  rrocumctitR  lA  caf 
Io  per  fe,uel  per  c(5itate.  Exetnplu  pnmt.quta  ibf  eft  tpo> 
(ltma,aut  bpis  oppi1ans,aut  humor,  aut  (anies.  Exempti 
firtfi.  vt  quia  multa  e(l  fbex  tn  intcfeims  c5pnmens,&  co^ 
ardlSsci^Ui^ut  apoftema,aut  (cetus  m matrice, dif  hmRi; 
vt  diifhun  eil,aur  ulcus,Ar  dolor.  Prouemc  & di6frctrlcaa 
ex  dtfecfhi  uirtutts.primo  ren{ibi1is,deinde  mottux.  Item 
ex  defe^u  virtutum  naturalium. Exempla  pnmt.t^  t»<M 
ciiur  in  fenru  ,ppter  quod  non  concipi!  obiedn,ur  in  carb 
bito,Iethargn.  vt  prima  tcrtTj.de  ns»  Exemplo  (ecundii 
qb  in  lacerto  colli, aut  ueniris  accidit  tSta  debilitas  q»  crir^ 
IUS  motina  n6  potefe  eum  aut  eos  rxefefere  (eu  dilacare,a(l 
cuius  mufcuti  dilataiionireauitur  rxpuino,&adnutc6' 
feri^iooe  retentio.  Exemplum  trrtq.vt  (i  qn  k mala  c6* 
plexione  feigida,  k qua  efe  ^m  plurimum,  raro  k calidb 
dcbilitac  expuKiua  etus.uc  n>pra»  Exemplo  quarti,  vrqr 
murculut  dc  debiliiatusk  mala  c6ptexfoneirigfda,atR  fpar 
matus,autapo(lemo(us,«Schm6i.  Exemplum  qutnci.vi 
quiaaccidac  debiliia8inhepate,&quodineo  deSctufe* 
que(lrattua,aut  tn  hydrope,  quare  non  mntitaquonramiV 
comteniemem,aui  debiUtas  artra<5Hux  renum,  aut  torum 
oppilatio, vt  ex  a pofeemare  lapidis,  SC  hmdi»  E xemphiA 
vltimf,vtqnvrinae(l  valde  acuta  inducens  doloifqua 
in  etuS  exitu  natura  ipfum  rertnet,vt  dolorem  (cgtac.  vc  fir 
pra  de  vlcenbus  veGcx. 

SIGNA  qdcauia  eius  e(V  cdpiexfo  frigi  da  afbedo 
vrinx  cum  gro(situdine,aut  tenuttateadefe  grofsitudo  c9 
expelli!  cura  urina  phlegma, cenuftas  uero  cum  (bla  aquo' 
(tras.  Scefm  (ignumfecquemia  mtnmdt  euentent  ante 
difbcultatis  r*':eniion?,qua  primo  debilitatur  iitrtas,  dtf« 
dcultaiur  in  emue?do,tta  c^debilitasaliqualisiaciradFre* 
quemer  mingendum, maior  autem  addifbculfarem,&(u 
confidera.  Tertiummulcus  vlusbalneatioms  aqux(n^ 
gtdx,qux  (ac(r  multum  ad  debtlitSdum  ueilcam. 
tum  fenlacjo  frigoris,  ut  quia  flauic  ventus  feigidut,  vc  (e* 
ptemrionalis  Sc  huiurmodi.  Et  vltimo  aded  priuario  (K 
gnorum  ca  Iidorum,d^  calidis  iutiatur.  Q;  (t  ex  cauia  feie « 
rir  calida  urina  erit  anira.A^  perripietur  caliditas,  Sc  inflS» 
macio  iuuatur  rrtgidtt,&  huroe^riuis.Irem  prfcerttc,atik 
aded  febris  adurens,el(quans  A^c. 

Signa  (t  (iierit  propter apoden»  tn  vedea,  aut  in  mem« 
brtt  vicinis  et  iS  podta  funt  firpra.  Ai  tu  ibi.  Ht  didert  hxc 
difficultas  ab  ea  qup  e(l  es  alrfs  caudf,moniam  difbcultat 
qux  ex  apodemarx  paulatim  venit  nm  multa  edet  mare« 
na  qux  fabico  mouerur  ad  facien^m  apodema. 

Signa  d foem.pprer  aliquodmembrum  mittent,  tunc 
in  vedea  non  apparet  aliquod  nocumentum,  fed  bene  tn 
membro  comunicanre. 

Stgnadfuerir oppilatione vt,|)fMer  apoftematll  di^8 
cd.Sii)pcer  aliam  cam  tam  compreh?deturex  imromif' 
(Ione  uringx  per  illud  quod  egredie!  ex  fengui ne,  aut  alio 
humore»  'buentetur  res  dura,  & erit  ed 

naulea,dolore,5^  huiurmodi,  vt  fupra  de  tpro,  & vriiife 

prxcelsic  harenoOi.  d luerit  propter  fenguinemoppt 
lamem habuidi  dgnafupradeeo.&rarodreuado.  C^. 
d furnt  propter  phlegma  grodum  cognofee!  per  gratiedi 
nem  loci,A^  maxime  quSdo  maceria  ed  plurtma.A:  cp  exft 
humor  crudus.  q>d  fuerit  propter  (rtgus  (cietur  per  aeci* 
dentia  frigoris.  Q.  (7  Tuent  ex  ventodtare  (enttrur  tendo 
dnegrauftate,  A^cprd  cum  permutatione»  Qubd  d he* 
rn  ex  oppihriotie  meatus  vti^x  dgna  repletio,  Si  indam  * 
macio  vedcx,&  chorda  cenfa  grauitas  efttn  peidineiA 
ancha  cum  dolore.  d (iicnt  ex  carne  nata  rn  rao' 

dum  verrucx  femper  net  Tanguts  aut  (antes, &dolor,d^ 
grauitas  loci.Af  impedimentum  vrinx  ti5  remouctur,  (ed 
potius  au^mentatur. 

Signa  u feerit  propter  debilitarem  expufdux  quoniam 
vnna  facfb  comprefsiooe  cum  manu  (acilicer  educiiur. 

S fgna  d ,|9pc(r  inoUificacion!  bani,  quia  patiTs  (eodtr 

mii^ 


Dcxgritud,vcucx.  *45 


m^ngii  quindo  «ipn  vtDom,*  (oemur  fit  comprtffio. 
Qsbdfi-proptetfpjImiimUaidfigiiumtj  patumvrinf 
cgrcdttur  compr^onc*  , 

, $ignafifu«ntppc«rdebiliiactmrfiiuin,?irt  ctu&Upi' 

* " diijut  apollnnatu  e*  Hgnu  uim  de  eiipoficit. 

fi  cx  rembut  doIor4^  grtuicw  erit  illic^d:  ita  dc  al4t . Qt 
fi  coanogaccx  debtluate  aitmdiu*  renum  cum  erit  yen- 
lerleuiatbic^nocuinenioin  vefica&alnt*  Qt  ii  iuemex 
vicrnbuiJutacuiaie renum  iam  (ignipofittrunt,&iu 
ibi.  Q,  ufuem^pterlongfirewDtion?  figmim,qutacn 
fii  comprclbo  cum  manu  mtnguur  vrina^  fim  reien^ 
la  v^tra  voluntate  per  t^ui.  fi  fuent  <ppter  debiliu* 

lem  mufculoru  ventrttcoadiuuantium  ad  vrtnSdum»  tuc 

apparebunt  figna  ex  parte  c5plexionii  materix,aut  c5po 
fitiontt.  Bt  fi  fuerit  c5pafitoneaJioiptnebroi|t,vt  cctcbri 
&hu(urmodt  lam  figna  erum  vel  prxcellrium. 

PROGNOSTICA  ablatio  vrin*  fi  diu  dura 
bti  mortem  fignificat.  Si alicuiaufertur  vrina . & foper» 
tieniKtenermus infra  firpiemdiei  morietur, mu Atperuc' 
oiat  ieb.lique&icient,&  apenen». 

^ Y K,  A canonet.Primut»  m cura  diAcuitaiitvnnx 
varundi  (ft  varkttiicm  cauut.df  ideo  ne  accidat  con 

fulia  prolequar  de  cura  eiuap«rticuUtiter  Idnper  par 

cicuhtctn  curam  eiua.  Sed  tnietj  ad  curam  vernat  fciio 
a hf  paiTioiteenoniinaie  llrangutu  4rc.fi  funt  ea  mala  c5 
pleaione  fimpliciiaut  eahumotibua  dciliicr  curanf . 
veroex  arenulit  difficulter.  Ex  lapide  vero  via  aut  nuntii 
ItC  ea  ft  eundo  p6r  vrur  re  ho.  ar . drebua  rpjibut  nibil  dc 
vrira  emittitur.vt  vidit  Brixtenfit,  qui  tmlai  Artufiim  de 
Vinario.qui  ftent  tanto  tpe.  Tenio  nota  vcrbti  Aui.hic, 
&di(ffu  tft  g habet  dtftcultatem  vrin*  aduentt  et  poft  te- 
nermli  nifiaccidatfrbria^tptouocanoncplurrmS  factar. 
Bt  fm  ordinem  caubtum.vt.  incipiam  ordinem  cutx. 

C V R A in  ea  quxell.ppier  debilitate  vefica  cama- 
bcotnpleatoneftigidaiquaeff  fim  plurimum, dcraro  k 

calida  pesmiffia  canotiibucca  parte  dixtx  digdnta,4i  cua 
euationta  fi  tiectflatn  fini  operate  cum  hia  qu«  iplam  ve- 

Ccamconfortcnt4icale£aciaiit,dequorura  numero fiint 
caraomrlla.lpicanatdi.pulegium,  buina , cttiiumomum, 
oleumeiua.iriphciadlicadoa,cuprefiut,  lauttia.cypetua, 

hyffb^  humtda,&  oia  illa  caUda  rupcnua  nominaia  ca  • 
bda  in  palfiombua  renum.  V nde  c5pone,4i  adroinifira  p 

caper  infetiuacumclyftert.  Adeattaemplaftta,  vnguen- 
' u,fometuationta,balneaoaiutalia,anificialia,4hm6t.de 

quibua  fiipra  aiftum  eft.  Et  hic  nota  vt  fiepe  replicatum 
cft,q>  di  hta  quae  per  oa  admmifitantut  dati  debent  diurc 
rica  portantia  vittift^  aliarum  mcdiciuaru  ad  locu,  4i  hoc 
maaimr  ^ Cidla  ell  euacuaiio  maietix  ani  tcedhia,  & n6 
dubtiaiur  icondudlioneamplioriamaicTixad  veficam 
I *“  «tacta inde Uedaiurmagit.  Q.fifuCTiiabf!,vitrohu- 

BiotitlblaficfufficienealiefStiaabrqifurpinone  maatma 
] coipotenSeaiftemepIcihotiCo.  Idem  operare  fi  i cauli 

calida  peeuenii  vi  cum  myno,fo!airo,maIiia,  ciiooio.  ItP 

valet  cucuracrdomefticiit,cucuifana,iolx,4:  cxicra  frigi 

da  Cipra  in  de  tenibua  pofiia.  & tu  ibi  I tem  valem  olea 
ifperara  Itnificaiiua.vi  oleum  de  violis, de  cucurbiia  raia 
ta  eum  oleo  de  eamomilla,anethioo.Qi  fi  ibi  fuetu  fieei^ 
latadminillrenf  iinx,olea  mollificanin  ,4:  regimen  loia 

bumedfaiioum.balneri  in  hoc  eft  lingubria  mediana. 

C V R A infadlapprer  caliim,&prrculboiif>aut cu 
afiaicAui  non,bc  phleboiomii  eabafilica.deinrfcadmini 
ftrea  iinaa  mollificaiiuaa,  aut  fpongiai  in  ipfia  infulaa,  aui 
■lirer in  geitete.deinde  cahibe  diuretica . Q;  fi  faoguintm 
plurimum  minaeni,da  conftringtnia,  da  irochifchoa  dc 

eharabe,*  hutulinr>di,vt  infra  in  liia  lubfica. 

I C V R A fi  ea  retemione  nimia  tunc  adminiftra  mol- 

lificaiuiacx  balneiadpongtji,4i  hm6i,ddndc  immine  per 

I |iringam,diprxapucoleiimballamii)uodcftmaaimiiu 

qaoKiKi  ia  bac  ofevnde  fiaiu  linx  cx  focnugtxco^ditaia 


femine  lini,cartarao,«  hmffi^  ex  cdflmfiilw  empUftaa 

aui  inunge  4cc.4ifin'i]ga,4r  per  oa  da  diuretica  fori  ■>  , 

C V R A infiidlaptopieroppilatiooSinmcaiu.  Pri» , 
mo.quia  ibi  fii  apoftema  caiidumAUt  durum.tunc  pmtte 
laiur  phicboiomia  bafllicx,dcindc  fi  videtur  dc  laphcn*,. 
« hoc  rjhqi  liifiicii  in  puocaitone  vrinx.Auic.Quo  fadlo 
curetur  apa.  VI  lupra  didtumcft  deapoAeinair  vrficx,4t 
ptocrdaiur  curo  molbficauuta  IcniRibua  fiifiia  cx  eia  bal 
neic^ut  emplaftrit  dtroinat  ftyptica,  Sc  abftineat  i cibo, 
& poiu  lallem  duobua  diebua.Hcm  minoret  polum  aqup, 
& rei  aquolx,&cum  mollificaium  fiirnt  comprime  fui' 
uiiei,&eapiime.Ec  conferuni  hoc  calli  alihca,cauleadior' 
rum,cccpx  codrx,«  exiccatx,«  emplaftraty.  fim  il  iter  al , 
lium  cum  refta  fiia,vi  fupra  de  pauaaie  vrinx.  Ineaauii 
quxcftcxoppilanoneppicrhnmorem  aut  laniem  icgaf- 
regimiiK  coucniemi.  V i fi  luerit  cx  humoribus  grofiisabe 
ftmrai  k ab»  diffialis  digonii , vifeofla,  de  quibua  in  <le 
hpide.  Qc  fi  fucnibmci  abftineat  ab  acutu  mordicttie 

uia,maaime  oB  finiet  illa  eft  ab  vicere,  vr  fupra.de  vicere 
renum,&  veUef. deinde  dentur  digeftiua  apptopriaia,  in- 
cifiua,vt  oporrei  dC  oxymel  rquiUiticum , laudantur  urna 
euacuattua,vi  dneet  per  oa,«  per  inferius  cum  clyftere 
hmAi.Deindc  adminiftrciur  diuretica  fortia , ijuia  humor 
vifcofutficindigtt.&maaimeqn  aliqua  prxctfiii  dige- 
ftio,4t  fimiliter  feniea.Item  vala  balneum , & emplaftra, 
& vmftidcsad  extra  moUificaiiua  apenuua  rrfolutiua.  Er 
ea  romendaria  fiuii,aqua  raphani , A fortior  eft  decoifiio 

eiuf.Iiemai]ua  ciceris  nigri,pettplellinum,myriba,aniO' 
niacumAcoriia,anerhuro,lefnenaua,Afbrniculua,aniloia 
aphim,iynaca,miihridaium,&func  vebrmrncitiuuamef|- 

li,dlacurallnI.  A fimilia.de  qiiibuta fupra  fxpe.  Item  11 
contingat  patienifefie puerum hiffaniero, dentur  nuriicl 
fimilia  alitraraia  lac.vt.f.lac  reapiat  viituirm  i cah  re  afi 
fumpta.Bt  bteuuer  medicinx  valentea  in  fra<3'0na,  lapi* 
dn  fime  hoc  m cafu  conuenien«a,maximc  qft  n5  tft  vicu* , 
aui&nguia,Atuibi.Eiftmperfiaaiteniui<p  tfti  nonad- : 
miniftremur.mfifiiffapnuaeuonemaitrixanr».  Etex 
laudaiixip.iaiunx^nari,amomi , amet» , pettolclliai , fc, 
api),  rubex  iindiorum,  amygdalarum  amararum,  Ipicx. 
ana.y.a.ifminum  axlonia.5.v.caniaridarum  abfcilTiica.i 
piiibus,  A alia.5. ».  amoniaci.j.i.  r . refoluarut  amoniaeS 
tu  iriplo  vtni  ad  ipfum  amoniacum  A fiant  ptlulp,vi  auei 
lanc,A  detur  vitp  ad.)-Ki.cum  ladic.  Iiem  initciantuile 

mina  Aa&.A  quidiadduni  hiacaftoreunMuphorbiiua 

zinxiber, pipet  longum, oleum  balbroi.vi  fupra  de  lapi- 
de,A  diiSum  eft  manua  dcl.Ei  inielligc  vt  diAum  tft,  q5 
nfi  bierii  vicut,  qm  loniiet  apetiitua  acuta  blicm  liini  no 
ciua.frd  capillua  venerit  eft  fortticrapcntiuiu,  A non  aeu 
lut  A ideo  conuenirnt  caufi  caBic  cx  rane  finin.  Et  cx 
habcmihui  pprteorcm  in  hoc  fiint  vrlica  damuix  exicca 
rx,de  qua  bibanf  cumvioo.s.i).A  oMxime  in  poena . Ec 
confiffliliier  fi  eft  ea  ali)a  caufia  primiiiuit  ,aui  per  edmu- 
nitatem  ab  alio  mcmbto.Cura  erit  rtmoiio  lUax.A  illiut 
membri  pnmo.  Qi  fi  oppilatio  liierii  pptet  irm  tonge 
latam  10  collo,iunccurtiuicii  hia  quxdiAa  liint  A con- 
gelatione finguinu  in  vcfica , A adminiftrn»  emplaftra. 
vnrtionetiniettionrt.Iitmadminiftrcnfdiuteticafoiiia, 
VI  fupra.  vt  aqua  raphani  A hmoi,  A fit  memor  canonia 
pofiii.  Embtothaadgoc.ip.finapi,pulegium,A fimum 
columbinu,ficbnllire,Arnibtocha,  ve  fupra.  Itrm.x. 
baccarum  lauti,amomiAluroiiut,rotliloti,Afarinx,cicc 

rtt  nigri,camomillc.ina.5.v.dauct,lc.api),lc.raphani.ant, 

e iii.  i.fic  cmplafttum  cum  oleo  balfimi,  aui  cum  oleo  It 
Lorum,  A cum  ac|ua  caulium,  veidccaAiomtallii.  Ex 
unguentia.ip.fenpini4iAlli),oppopanaciptcori.aii«.cum 
qutbuafacvngucnium  cum  adipeanaiit,olco  Alilija,A 
cera  ciirina.  Iniciuio  bona.  ig.  galbanum , 'oppnpana- 
curo.ftoracrm,piper,  ofla,  A cum  oko  balfimi  aut  A U- 
Irja  dtftcmpacmut,  . . 


I 


Traftatus»  VL*^ 

* Q>  II  opptUtvo,  & caiiCi  fiier7(  caro  ora , aut  vemtoc, 
tunc  cora erii  cumbalneic,molliBcatiuul>crbi»,d^  firmi' 
Ilibus  di(5btrOlei«  moUificaciuM,pjngucdintbut,d^hm6f. 
vt  rupta  firpc^  de  cura  oppilat  loms  hepaci«t&  abftineac 
abacetolls  HypucK.6i  loquit  htc  Auic.&iorcaile  prodc' 
r foruKe  non  prodcnc.&  es  illo  verbo  colbgo  <p  CU' 

ranusau{impotT(bi!i«,8ut  vaUkell  &rumnK  dt£ba1is> 
quare  de  et  ut  imromiHione  bene  conii  den. 

C V R A tn  ea  qux  cft  k paral/li  curetur  cura  paral/' 
(U,dc  in  hoc  conivrt  firmat  columbi  (ylueftrtt  Hikeobf' 
batvir.j.l.cum  vrma  pueri.  Idemopcra£  llercuimuritcu 
aqua  decoc.anethi.Iicm  conlerunt  imedionet  ex  olett , & 
iKi  t rcbut  approprtatityde  quibua  Cepe  a^ura  ell.lcc  irae 
tflio  balCimuIieni  alib  cum  la^ce>&  hmiV.  £c  nmiliier  Ix 
fuerit  es  rpatmo  Uceni  curef  cura  rpafmt.  Et  fi  i cerebro 
quiaicarabtto,5xhm5icuref  liludpriut»  (^fihteruex 
vemofitatt  curetur  cura  vcmontttts  veHcx.  Si  verocau 
D fuem  lc.&  calor  pcedatur  quamu  ell  ex  hoc  cu  remiBi' 
buf  ^gidff.viell  fcmclatfiucx,  aqua  granatoip,&hm5i. 

C V R A . In  bda  es  dolore  primo  incipe  cum  ftu ' 
pefadiutt  incidcndo.detnde  procede,  vc  de  cura  vicerit  di 
tflum  ell.  Hs  parce  medicamtn^.&  diattx , Sc  intentio 
cnedicaminum  conglutinamiuni , & rerum  adherentium, 
prohibemium  mordicationem  eft magni iuuanumi,vi 
inie(5tio  drjgacami,reui  hircmi,aut  arKtit,  &huiu(modt. 
Vtfapra  dedyfenteria  intedmorum. 

< C V R A •Ineaqu;  vicinitate  ruoramembroru,vt  es 
ftercore  duro  aj^te  d<^hm5i.cura  ilU  prius.Similiter  H ex 
hepate^ut  rene.C^  fi  fuerit  k cerebro, vel  nucha, attende  tl 
Irt  pnut  cum  theriac3,michridato,vn^ionibu$  cum  oleo 
de  lilio, de  narcilco,de  croco, debailamo,  emplafirucum 
oleo, ruta, nuce  mufc.dxhmdi.deinde  ea  ad  pctfcen  applica 
qux  ipfam  confortem  veficam.de  qutbui  fupra. 

C V R A .In  ea  qux  e Q caula  debilititii  veficx  proce 
de  prtut  abfirindendo  cauCim.ddnde  cdforta  veficara,  qt 
aliter  non  firqueretur  emtfiio  vrinx , qm  adhuc  remota  ca 
remana  debilitat,  dande  da  prouocStta.lemper  enim  fune 
neceilaria  nifi  es  eit  teneatur  betant  defeendere  matenS 
piurimaininvcfic2,&brrui(erficaubfueric  bptt  attede 
ciut  remotioni,dlf  confimiliter  rcmo(tomcuiurcum]i  alce' 
riuf  caufx.de qbutolbut  faritdKflumefi  fuit  rubricitpcr 
quas  difeurre.  Ecfequcndoduef  enumerabo  multat  me 
dietnae  qux  li.pprietaie,«Sx  artificio,»  qualitate  maniblH 
fanc  vrin^puocatiux.Et  ad literS primo  adduco q^  firri ' 
pfit  in  fine  capituli  de  cura  ambarum  fimuUnquic.&lcias 
q»  lac  ell  magis  retconucniens  eit cO  non efifeb.5SoII>0' 
ra  m qua  fonc  dandx  pilulx  fimil»  auelbmt  de  Crminibut 
finlicec  fortibut.!^  cum  cfi  feb.cunc  confiliu  meum  efi,  vt 
cum  bJle  fumanf , qub  ilb  femirta  fune  nimit  fortia  hinc 
lac  contemperando  aufieritatem  eoru  3c  ventrem  lenificS 
do  per  partem  eius  firrobm  efi  maxime  cdueniens.  Bt  qm 
(requencer  di^m  efi  incipiendo  per  firingam,  in  de  cura 
lapidis  btit  apertum  ad  cSpbmemumeorufic  pofitorfi, 
& dicendora , Icito  cp  firingandus  debet  habere  ficum  p* 
portionabmclyfierizando,llaifai|t  ipleTedens  fupiout, 
dCcleuacis  coxit, Mmbut,5!apertit , 3c  traliat  ad  k conci' 
nue  vi  potell  ortnetum  ani,&  melior  firinga  ceite  efi  de 
bynnga  ^rgentojica  aliqui  eam  de  plumbo  aut  Hanno  coponant 
optiaex  ytH{in;igt«f|exibilu,(cdvtexttmoicarubtilitfierf  no po 
mate'  argento dc  tta  conuemem , budai  tn  Ainc.de 

plumbo, dc  de  ^nno,&  lubdic.d^  aliqn  fit  de  argenco,vtl 
fietereHuf,^  cura  manudefeendedo  coprimacur  peAen. 

Sed  hic  nota  cret  can.Primut  vt  rupra.'-q  non  iniromit' 
camur  dumadcflt^.Secoodut  epnonfrequacf  mtromiT 
fio,&  excradio>qm  hxc  lxdunt,dC  tu  conlidera . T erciut 
cp  bromittatur  vlqiad  medieratem,dc vlcpad  finem  vi>' 
gx.  Sed  de  firinga,  vt  fupra  nota  ip  duplnefi . vna  qux 
Strtnga  diciiur  firinga  ,ppnedCallunibturcIyfiert.Alia  qiix  dici 
dupl^  turnroinvul^i|boz2aroto,&hxccnhuaquofitailad 


Cap.  XIX. 

fit  vi  vactii,A:  ca  vtunmrcbtrutgtci  tn  (ihSdit  vtmfiM» 

Et  de  medicinitad  hoc  Cini  fimutcolumbmut  catauai 
miairoe^hit.  Itemfuppoficoriudelalgbna.  Iiemvcfii 
pramtromil1Jopcdiculf,aucctmicit  tn  virga»  Iicmcm'  p 
pbfirumexaboaut  allio  aut  cepe.  Iteminsetfhooktde 
fcorpiontbus.  Nota  tn  vc  fijpra.de  bplde  renum , 3C  vefi 
ficx  q»  ilU  non  debet  fic  priinoadminircrari,mfi  poH  ad' 
minitiraiionem  rerum  mollificantium , 6c  apericcuun  ad  ^ 
cxiniexbalneit,lanKupt}t/mphHrit,fupcr  pe^ocm,pc 
rtieondCc.  Item  valet &opttnKimpofitiocSddz  paru^ 
dc  ego  feci.dC  fiiccefiic.  Item  cerantur  folia  parsetarui  dfi 
frigantur  in  patelb  cum  oleo  antiquo  vel  de  ca fnoatiUt, 

Sc  fuperponatur  pe^ini,<jL  efi  vfitale.  Iccra  ai.  bdsafima' 
buct,pariecarix, radicum  dauci, pctrofi.canuridarum ab* 
fcifiu  capitibus  & alc)t>&  decoquant , Sc catapb  fraetinr» 

Item  mafia  fili  crudi  cotfri  cum  cineribus, et  fic  calida  fic . 
pcrponaiur.  Itemvalet  &maxhne  Hercuibouu  rubet 
calidum  fuperpofitum.  Item  oleum  de  anetho  in  quo  de 
coquantur  ctmicet,canundes,bteoli,&  petHini  appUeen* 
tur.  Itemfimen  vrticxpulucnzatum.5.).&bibuucufia 
vino  fiatim  .fxiocat*  Purfiir  buUuc  tn  fucco  apc),d^ cali* 
dum  fiipponitur  pc^ini  fiatim.puocai.  Lk  de  nuclei» 
pcrUcorum  cum  feuocaprtno  potenter  vala.  ^\crcuril*^ 
lis,fenacion  jUiu,buUanc  in  vcno&obo,&  catapbfiia' 
lizetur.  Baccp  hederx  fex  vel  circa  cum  aqua  & vino  c» 
lidts  datx  potenter  ,immo  8c  bpidem  frangfittVt  fiipca«de 
lapidercnum*  Radix  raphamcum  vaoobibiiaalbo,dl&' 
eli  fortifiim-x  efiicacrx.  Vinum  deco^ionit  inngorum 
Cura  vino  atradice  bulltra , & ell  forte  cum  :uccba»cti» 
mingere  facsc,&  efl  certum.  Galbanum  in  potu  dato 
extenua  empbfiratu  cmilltmr^suocat.  Ei  breuiter  qux 
pofita  fum  de  bpide  renum, & veficx  fune  hoc  cafu  confe 
rentu,q  fi  plura  cupis  ad  eas  accede  robricat*  Et  fetto  q» 
ttnx,dl^  femicupia  fune  magnz,&  fortis  efificadx.  3C  ideo 
ad  eat  bciendas  fiude  fi  leura  prius  lemata  non  profiienhc*' 
iMecenim  paJlio  cH  ^iaad  ileos  mortale,  quia  cum  vefi* 
ca  ex  vrina  retenta  tumefit  colon  fibt  fuperpofitum  c6prt 
mii.vndc  fit  raentio  faeciim,quare  dolor  caubtur  colicua 
aut  iliacut,(5^  apoflema  veficx, & mort,quaread  earocu* 
randafflfieHina.  PoHfemocum  omnia  non  contubrinc 
vfipad  dMs.v.vclcirca^,  vt  qfi.firet  pofita cft  in  defpera* 

Itone  apponitur  caufliciim  tn  loco  peritonei , deinde  fiac 
incifio  leuit,&  pania  in  loco  magtt  carnoCa  ipfiut  veficx, 
deinde  vi  expedit  .{vredal  c6  c6iblidantibut,d;c.cum  chi/ 
rurgico  apparebit  SC  virtut?  femp  bn  confidcra,qro  fi  fiuc 
rit  multa  ekbilis  deficeret  pp  vebememia  doloris,  vt  cot» 
tingit  tn  dno  Cbarolo  de  b torre  militi.d:  fic  hxc  bcit.  . 

Dctfi/Hlldnoncimntf.  Robricd.  XJIIL 

DIfiilUtio  vrinx  efl  inuolutarius,  & paulatinut  exi 
IUS  vnnx  cum  pauca  quantitate  cum  trapotcii* 
cit  concinendi.  ftilEi* 

C V I V $ caufxc^muniicrquaruorallignSiur.Pr^. 
ma  quidem  fumpoi  efl  ex  parte  acuitacis  vrinx  ipfiut.  Se* 
cuda  ex  parte  multitudinis  etut.T eriia  ex  parte  veficp,cot  **** 

li,iSf  lacertorum.Quarta  ex  parte  renum, hepatts,d^  mem' 
brorura  principalium  fibt  cdicamium  lenfum  et  motum, 

' Nam  tcuittt  vrinx  mordicando  virtutem  expulfiuim 
incitat, quare  non  cxpetflatur  digeilio,colle(ftio  vrin(,lc4 
cum  efl  in  uefica  pauca  quantitas  mordicans  flimulai , di 
caula  acuiuiit  vrin(  k primitiuis  furapra  ell  ctbiacuci,po> 
tut  uint  poiemit,excrattum.cotiut,  A hntdi.  k caula  ante* 
cederae^humor  cholericut,lalfus,&  hmdi.  Item  6C  calidi* 
iashepatit,&  renum*  Ex  pane  multitudinis,  quiauirtat 
mulniudme  grauaia  nititur  Ic  degrauare',&quia  non  poe 
io  unica  emUltone  .ppeer  grauitacem  multiplicat  gutcatim 
rmieteodo.ltem&tunxfiiiHa  uefica  non  pot  debite  con» 
flrtn2tkmu(lculo.d^ideonoanin  parumamittii.  Expat 
K ocucxipropicra  quta  comemiua  uut  dcbibutaruiide  d 

lud 


^ ' Dcatgritudvtucap*  Z46 


ilud  iJivuum  quod  congttcatur  emuttcurA 
tattt  auft  eft  maU  complexio  frigida  plurimu.  Ii? 

propicr  coiutcm  ad  c«rtbrucn,aut  ad  macncem.  nam  qn 
mairta  eft  plena  fatu  c5primu  veficam  & egreditur  vri' 
jia.vnde  pgnantes frequenter  cdquerumur*  Item  ex  ditio 
canone fpondilts.  itemadtmeftinarcpictafacibut.  Ice 
quia  expuiriuc  eft  debilitata  ctum.quare  non  pot  niC  pagi 
«mittrre.Ec  caula  debilitatis  emscfti  auiin  ftiplatauc  per 
couatem  ad  hepar,rcnet,aui  japter  malam  c6plcxiooI  pu 
ratn>auc  cum  Cinie  ex  apoftemate,vlcete,A  hmdi  in  ipiit 
contmgcntibur  Secndo;quia  in  veficaeft  vlcut»auirca 
biet  ipla  tetemiuam  debiliuntppier  dolorem  etiam  qu€ 
(entieex  acuitate  vrinp  ftacim  ftringirur  velica  fu  per  tUud 
modicfi.quod  ad  eam  venit, dt  fic  diftillatur  vnna.  Ter 
uo  (fi  m veQca  eft  oppilatio  non  cdpleta  prohibent  exau 
vrinae  rouUx  in  vna  vice  ex  pane  colli, vt  tpiu  mufculut 
cius  fic  debilicatus,non  potens  conftnngere  meaiu . vnde 
vrifM  guttacim  egreditur . Item  quia  molbficatur  fupfiue 
auc  quia  accidit  ftupor  ineo,auc  deftrudtio  Icafus, fictu  ac 
cidic  ano  pp  vicus, aut  pp  maUcdplexione frigida  forte 
cum  materia  & abt^  maceria.  & Ideo  in  algoratis  vr  ^ 
vrina  guttacim  emittitur  qux  eft  aut  per  cfteiuiS , aut  fibi 
edicatur  It  cerebro*  Item  qn  debilitantur  muAruliveO' 
trujSC  nocumentum  edicatur  mufculo  veficx^  di<fturo 
eft  in  pauca  quai«iute»qm  qn  ftc  exit  & in  multa  quanti « 
care  fubito  dyfuria  appellatur  ab  ipla  diftillatione  ficin 
quanto  diftcrcns  cum  ea,in  conucruens  in  cati  (a  et  cura.Di 
cuoc  tamen  quidam  oportet  eontentiuamindyfuriaelle 
ablataro.in  diftillatione  vero  diminutam, & ratiocinatur 
caulas  in  dy  furia  fortiores  er,lcd  de  nominibus^  medico 
non  eft  difceptandum,vt  Ixpc  fupra. 

S i C N A demonftraiioa  qux  fiint  ex  parte  acuita-' 
its  vrinx  fune  ardor ,&  dolor  in  virga,  Sc  circa  peditnem* 
vel  farouf,A paucitas  vrinx  cum  diftillatione  inuolun« 
aaria,dli  reliqua  de  ardore  vrinx  fua  rubrica  ditfta  fune. 

Signa  fi  fuerit  propter  nuilritudioem  Ulud  comprehen 
diiur  perdiftillationcm  vefic(  cudi  grauitaienotabilip' 
cepia  tn  ea,dKqubd  prxceflii  regimen  vrinx  multiplica' 
liuum.rctcncaeft  longo  tempore, df  aggregata . Item  ali' 
quando  apparet  tumor  in  pe<ftort,et  ceruficac  ic  introauf 
no  digiu  in  anum,vt  de  lapide  dictum  eft. 

Signa  fi  fuerit  propter  oppilationem  vicus, & lapidem 
veficx.&hmdi.um  prxterierunt  fignaeiu*. 

Signa  fi  fiieritcx  debilitate  veficx,tdc  patiens  nihil  vel 
quafi  nihil  cmuiii  de  vrina,di  quod  emictiiur  inuoluoia' 
rie  cxit,d^  fi  cu  digitis  ^irur  vefica  vel  famur  exir  vri « 
na  violenter.  Qt  ^ propter  dcbiliuti  mufculi  eius 
aucmulculorumvctxris  comprehenditur  ex  malacom' 
plnione  in  eis  communicata, vi  Cupra. 

H Signa  fi  fiicrit  cdmumutc  ccrebri,auc  dislocatione  f^ 
-dilis,auc  ^>p«cr  fatum  in  matrice,aut  4>pca  ftercoris  nmt 
eitudinem,&hmdi£iCiliter,d4fuiB  maniftftiicdprehendi 
nirngnis&^mplurtmufignactuserum  figna  phlegnu' 
tu^  humorofitacis  ^ qua  ^ plurimum  contingit.  Q»  fi 
i’bi6Kmhumidirasvriaa  inuolumarieemtetitur  ^m  tem 
ptts,aut  paulattm  diftiHandoabA^  ardore, & pun<ftura,& 
apparem  in  vnna  ili pcrfiimaiesalbx,ldg(,vclrotundx. 

PROCNSOTIC  A.  fi  l»fc  pallio  durabit  quf 
ibedacftpercdpallioncmvencx  ad  alia  mulca  mebra  ita 
ilb  IxdctyVC  dc  altjs  pafiionibus  vcficx  duftum  eft.  ^ 

C V R A CaooiAs.i^imus  ordinatio  dtxtx.Sccudut 

digeftio.Teruuaeuacuati6Ahocfi  necefiarij  fim.  Quat' 
fuaeft  abfctfiocauCs  um  imertorM  <pextutoriafi  qu(  cx' 
serior  fie.Qmncuacoobrucio  membri. 

Trct  primi  cdprchcnduntur  cum  didis  fxpc  Cupra. 

Et  pro  c6pleoientoquani,Ccito  tp  adminiftraoda  litnc 
medicamina  varia  Pm  varitutem  caularum , & ^ m?bns 
in  quibus  Cum  cauC(  ip(x.Nam  fi  fit  caula  lo  lacerto  ^m  ei 
pm  pluriniD  ^ ft^ida^  hpmtda , tunc  ap/ 


plica  medicaniiBa  calida  exiccamta  es  didis  fijpra » & 
Cub  forma  aut  cmplaftri ,aui  vnguemi,  aut  finngando , Sc 
hmdf . fi  luent  ex  dislocatione  Cp^tlis  reducat  fpoa  <' 

dilefipoilibtlceft.  Siexcdiuteadcerebrtiaut  adaliad 
membru.Cura  eft  redificatio  illius  membri.  Sicx  mul' 
ciiudine  vrinx  cura  perfictetuc  cum mcdicims  diabete  ui 
fta  dicedis.  Ch  fi  fucruardor  aut  acuitas  vrtng,&  hm6i. 
cura  i2  dida  cfti  Ei  fimiliter  fi  ex  caufis  cuencrit  primi' 
tiuiscxcibis &potibua^t  hmbi.curaetit  rerootioilla' 
ru  & irarodudio  c5cranaru.et  fis  memor  linx  Cum  ma 
ximiiuuamftt,dl  in  remouendo  malam  coplextoncm  dc' 
rclid  S.  Et  alia  cura  ex  callf,pcufiionr  dimittatur  c htrur/ 
gicis.&  latis  fit  cibietiam  ex  didts  Cupra  Rubrica. 

Quintus  per  ficicur  cum  medicinis  habentibus  coofbr' 
care  neruos  moUificatos  , & proprie  inferiorum  parttu  SC 
proprie  vefiep^  ^rietatc  retinere  vruiam,  vt  fijpra  dc  pa 
ralyll.d:  hxc  ^m  plurimum  Cum  calidx  ftypiicx,Qa  cau  ' 
la  vt  fijpra . eft  frigida  Sc  humida.  Ex  fimplicibus  Cunc. 
Cyperum,landaraca,ihus,&  cortex  etus,myrrha , fiorax» 
piretrum, enula  ficca^ulaCce, femen  vriicx^f  «ft  toruM' 
Cirum,macit,anacardus,Duxmuft:aca,ciminum,origaiHr, 
cinnamomum,fttcados,gallx,cuprefif,acorus,&hm6i. 
d^fint  cum  meile  datf,& ex c6pofiiii,vr  Cupra,  eft  thetia' 
ca.triphera  maior, confedioanacardina.  fitxdrfe- 
diu  Sc  impotentia  expulfiue  .pcellem  admintlcremur  pro 
uoc3ciacuftypiicationepauca  fimpliciavel  compofieg. 
Sc  tu  compone  ex  datis  efimdeendo  prouocamia  cura  ft/ 
pticis  leuibus-Et  muroia^rictatem  liabet  in  hoc  lutum 
artnerum  merdafengi,&  hmoi  quxad  imra  admtntftrcji 
tur.id  extra  vero  inungatur  pedenex  oleo  de  maftice  , de 
ruta,de  Cpica  cum  modico  caftorei,vel  ruphotbij*  11 
ex  calidiiaie,&  humiditatc^efiertc,quod  eft  raro,conue 
niftcs  erum  ftypcicx  fngidx,  ut  coriandrum  ro^.  frudus 
ftypcict>femcn  portulacx, genera  myrobalanoium,conif 
Ii,camphora , bolum  ar.cumzuccharo  Cumpta.Extenux 
inunge  cum  oleo  ro^.myrtino,oenpl>aci'i)o,  ^ balauftijf, 
Caro  liericij  vnnam  retinet.  Ex  compofius  ex  cauU  fei' 
gida.ig.caftoref,myrrbx,haleCcx,cuputaio  glandium, pi' 
rccrMna. confictantur  cum  aqua  dilToUitionts  myrrhp.do 
fis.}.^  Medicamen  ad  calidaro  aucuttandrotum  exrcca 
ioip,rofe9  rubeaai.ana.^).fpodij.5-v.feminu  laducp,p^ 
cuiacp.ana.5.vh«boli  aroimt.5.tn.camphore.3.i.guoimf 
arabici.5.).confice  cum  aqua  granauaceiofi.  Item  confi 
ce  ex  carabe, bolo  arraeno»my  robalaois,  Icoce , medullis 
glandium, & hcnfii.meniha  in  frigida  cauCa  esuxime  coin 
medaiur.Item  maftix,galaiiga,&hmdi etiam  ftomacha 
confortantia.  Trochifeiad  idem.at.caftorei,royrrbx,ha 
laCce, cupularum  glandium',  piretn.ana.  confice  cum  Cyr. 
myriino,aui  Cuccocfusfihalmur.  dofis.>).  Icemadide 
nigella , & femen  ruix.ana.  profenibus  valet. i».  cafte^ 
ret,opri,feminis  iuCqmami  albf.feminis  ruex . dofis.5.f.cu 
|.^vel.q.uinid:mummia  traeda  £acu  retinere  unnan^ 
ut  fiipra.Ec  hxc  fic  btis  tibi, 

Dc<ximmHolimt4rioHrin4f,  R.iibricd,  XV; 

EXit  urtna  quandoiy  contra  hominis  uoluntaicm, 
huius  dtCpofitionis  caute  quinque  afiignancur  ^ 
Auic.Quamm  prima  eft  colli  vcficx  paralytica 
xio , unde  collum  tunc  Cemper  apertum  remanet , <k  uri/ 
na  exit.  Secundaeftdebilitasconcemiux.  Teribpiue 
rima  atindioa  renibus . nara  quando  multa  utuia  ad  rC' 
net  trahitur, tunc  multa  c6municaf  ueficx.  Quarta  dislo 
catio  epondilium  verfus  interius.ii*m  fic  ucficaro  coartft 
ut  continere  minime pofiii  uriram.  Quinta  eft  repletio 
fXKmbrorum  fibi  propinquorn  ut  fiiru  intcftina , matrix, 
nam  replwio  multa  iiueftinorum  comprimendo.et  fifr  re 
pletio  matricis  maxime  qfi  fatus  eft  magnu^^  «ul* 
primens ueficam, 8£ prohibens ipCim  continere . &idto 
prxgnantct  multi  temporis,  ficquemer  unnam  emiuui^ 


Tnftatus.  VI.  ' 

Vf  fn  pr^ctdenn  nibrtca  ex  di  Ait.hf  c de  caufl*  3c  (apra. 

S I G N A.Si^ttvenne  potens  (urum  caubrum 
Cgna  comprehfndcrcAbcitKer.&fdeoprinccpsfionali 
icrdefigmifcnpfii. 

C V R A Canontt.Ordtnatiodiartx.Dtgefttof1  nu« 
terta  mdiget.Buacuatfo.Remediord  particul^tum  appU  > 
cacio  dC  diuerforum  dhirrntateni  cau(x  membrorum 
c0tcamiiim.Corre«flioaectdenttu,(Sfeo9  remotio. 

Dixta  ordinetur  ad  contrarium  caufx  materia  digen « 
tur  (t  digeilionetndiget.Qubd  (iirola  qualitate  ^xieneric 
fola  fulfiac  alteratio , Sc  nota  hic  q5cp  a cafitatc  pfit .p  • 
uenire  htc  inuoluntarius  miAui,maxime  quando  e(l  cxcc 
dens, quod  cR  raro  valde , quo  cafu  procede  cum  frigidis 
ftypficis  fxpe  narratit,  vt  fune  coriandrum»  roEi,  Tpodiu» 
femen  Udtucx»remen  poriulacx»  bolum  armenum,  cam  > 
phora.gummi, granatum  aceiofum, carabe»  glandes, 
robiLmi,lenietexcorticatx»acetum,dchuiurmodi.  conii* 

' fnilicer  etiam  3C  euacuactua  habes  fupra  quarto  trac. 

Membrorum  communicantium  corredio  fuis  quxra 
fur  rubricis  iam  didlit  aut  dictndis.C^t  H (unie  ex  dicloca 
Itone  quxratur  redud^io. 

Acctdensi^euenirccGrueuuefeHtis  rupAuacmTuccur 
re , vt  fxpe  didu  efe  cum  frigidis  Sc  hu.  dd  hic  comendat 
Aut.lac  cum  brtna  hordei, valent  6C  thamariodi  retenti  in 
ore.Itepruna,iic  mararcQ,tiem  zuechaipcandi.tcem  feme 
' citoniora,iiem  fuccus  fngidus  & hu.&  exteri  (rudus. 

Reflat  edpiemento  quarti^pter  quod  nota  q>  eius  com 
plcmemum.ex  his  qux  pofiia  Aint  in  prxcedenti  rubnea. 
vnde  quSdo  efl  h renibus  cura  efl  cura  diabecit.de  qua  in  * 
fradatim.Ei  ex  conferentibus  in  caufa  frigida  func.Cy  pe* 
n»acori,enuix  ljccx,raedullx  glandmm.ana.5.ij.myrrhp 
^iti,do(It  efl  coclear  vnum  Bi  ducimmum  cfl  iuuamen 
ti  valde, & maxime  in  caub frigida»  &etiam  epithimactl. 
Item  thiisefe  iuuacruum.dolis.5.ii.  in  potu.Irem  conferut 
clyfleria  exrebus  calidis.ftccis.flypticis  confbrtaciuis  vt 
• ficx.  de  quibus  fupra . Et  oleum  de  becn  cfl  forte  valde. 
Auic.snfinedehoc*  ^ 

DemingmtibHSmUSo^  Rjc6iicd.  XVL 

CAufx  huius  viiuperofx  diTpdnisiam  pro  parcc,di' 
dx  funt.Vndemoilificatio  lacenicolli  veilcx  efl 
vna  de  qua  adum  dl  pluries.  Secunda  cfl  acuitas 
vnnz  uirtuicm  flimulant  de  qua  mam.  T crtia  efl  pro  • 
fundius  fom.ii.nl  tunc  impletur  vefica.unde  uirtus  inci* 
tatur  ad  expeUcndum»ac  fi  vigilaret »accidit  itaqi  fic  volti 
tat  vnnandi.vndecxputfiua  tuticobedientcoginmueex* 
pellit,  vinutes  nSqi  naturales  ficcogRattup  in  fummoobe 
dium  efl  mirandum  certe  tale  opus  crealoris . Et  hxc 
pafTio  frequenter  accidit  pueris  qux  in  ipfis  non  efl  limen 
da  multum, quoni?  procedente  xtaieexiccamur.  & fic  ex 
confequemt  lacertus  veficx  qui  propter  humiditate  rela* 
sabatur^iam  fomnuicominue  minus  profundatur. 

S I C N A demonflratiuafumCitunotauiru&ihfir 
mi  rcbtione.  fi  caufa  fuent  caliditas  cum  humidita  * 
tCftuc  erit  fitis  aliqua  & fenlibths  caliditas  in  renibus  mul 
cum  intenfa,d^  aliqua  mordicatio  in  vnna  A profunditas 
fomni  cura  reuolutione  in  fedo»etnm  hoc  vliimum  ma" 
gis  confutuit  pueris  accidere.  Vnde  cum  reuoluumur  in  eo 
motu  excicafexpulfioa  qux  cd  fentiaefe  grauatS  cxpellie 
ad  extra  vrinS  cuius  expulfion^nd  percipit  puer  ^ccupa 
tus  fomno  graui  profundo,  fi  fuerit  pp  frigiduat? 
tucapparebii fenfibilisfirIditatrtnu»&totius&  pnuaiio 
fetis  A urina  ? abfqi  mordicatide  pcepta  et  ^^fiindi tat  (5ni 
maior  cfi  reuolutione  in  lcdo»&  em  vrina  turbida  fpiffa. 

Signa  G fuerit  propter  moHificaiionem  lacerti  veficx, 
vcl  paralyfi  m»tunc  in  vigiUjs  cuam  emittet  inuoUiitcarte, 
&infenfibtlttcr. 

Signe  fi  fuerit  propter  nimium  potum»&  vfitm  dtumi 
conuafUbtturiiarnuoniiofirmi^vdtflam^^  . . 


Gap.  XIX. 

C V R A duarum  pitmanim  Iam  didaeftfeinibridi 
prxcedenrtbus  de  roolUflcatione  veficx , A diflillatiocic 
vnnx.  Sedprotertucaufenota^inadultia  gramterfl# 
uc  difficulter  curaf.Er  cura  eeru  efl  tret  canones . Prioiua 
cfl  ordinatiodixtx . Secundus  cfl  cuacuatio  .Tertius  cft 
particulanum  adminiftratio. 

Primus  completur  cum  alienatione  cautarum  facieodi 
multiplicare  vrinam.de  quibus  de  multitudine  vtinxin* 
fea  in  rubrica  fua  A cum  allcuiatione  ctbi & potus»  A per 
maxime  potus  aqux  plurimx,& abi  aquofi,  aut  apti  tri« 
Cre  in  aquofiratem  ne  inde  vnna  mulnplicef.  A fic  ctb«« 
rtadf  potus  ficta  erunt  humidioribus  conuenicmicin* 

Et  breuiter  abflineat  Ii  rapis,  naponibas,  cucumenbu^ 
ciirullis,melonibus»ptpere,zinzib.carui»vinoaquo(b,d^ 
hmoi.tam  calidis  ififrigidit  aptis  vrinam  prouocare , auc 
Giaacuirare  aptisvmutisexpulfiuam  flimulare.vtfunc 
acuta  porrum>aIiium»raphamic,Cilfa,&hmoi.ltromno  p 
fundo  nimio  fxpe  excitentur  ab  eo  & innitantur  ad  min^ 
dum  antet^  fe  ponant  ad  dormiendum, & pofl^  dormie*' 
riut  ahqualiter  moueant  Te  & mingere  coneniur»&  adhi' 
beantur  vera  contraria  cx  rebus  flyptias  cibo  A potu  uc 
efl  viitu  flypttcu  lymphatu  cu  aqua  decodhonis  fumach» 
myrtilloip,  A hmSr.Itf  condere  carnes  cu  vino  gronatO' 
rum,agrc(la,nerpillis,df hm&i.vt  fupra.dedyfentcrta.  Ec 
qm  in  tflo  prio  regimine  cbudunf  ea  qup  fe  tenent  ex  par* 
te  accidentium  animx.hinc  fic  primodicaf  ^ tales  fi  fine 
pueri  verberentur,A^feib  timore  teneantur  cu  mmis»vt  cx 
hisfeabflincant.ItemdifcSruradlocoin  quo  mtngerrc5 
fucuerunt&ibihabeanirpuerautpuelbifepetqs  m corfi 
prxfencia  bis  vel  ter  in  die  verberemur,vt  cx  hoc  iiftu  m 
memortS  fxpe  vende  timor  de  mingendo,  ab  eo  fic  ab 
flineanr.  fi  fuerit  adultus  A vir  redarguatur  cum  ver 
bis  aoibus  A tn  loco  rn  quo  confueurnini  mingere  dueS 
iur,q»  fi  fuent  ledlus  in  ledo  ipfo  ponaf  anchona  feu  figu* 
ra  alicuius  fandi  vrl  (aerum  aliquod  tale  reucr^ia  dignS 
vt  cum  de  eo  recordar  verecundabtl  mingere. 

Secundus  perfidctffcu  euacuanuis  diuoterxibui  mate^ 
riatnefluanrad  vias  vrinf. nam  iuxu  femen  noflruRbvri 
ra  pauca  feceftis»mulius,&  tcomra»5^  maxime  cdmenda 
tur  vomitus  c^tnendartf  clyfleria»vfus  pilubru,& 

Pro  tertio  dicatur  cp  medicinx  comicnientes  m hoc  ca* 
fu  lunt  medidnx  exiccattux»lly  piicx»  ntruorn  couforta  * 
tiux»quia  remouerepnt  relaxationem  ad  vigotandumciS 
teattuam  A debilitandu  cxpuifluim.Hxc  complemur  dl 
uerfis  ingenqt  exhibendo.  f.per  os, pt^r  inferius,  &ad  extr* 
applicando  empbfira  vnguenta  balnea  fonKmaiiones,& 
hmdi.  Laudarur  enub»  myrobabni  vfli , florax'»  gbn^ 
ihut»mynha,vinum  nigrum,fhyrtus,d^hmdi*de  quibug 
fxpe  fupra. Item  A herbx,&  extera  de  molliRatione  (u/ 
m a.  x.cap.trac.fexri.Item  A de  mollificattone  veficx,  d! 
^um  de  beenefl  vittmum.  Aui.&rx  expertia.R.gbndA 
thurT8,myrrhx.ana. 5.  f. decoquamur  in.f.ii).  vini  vfqiie/ 
quo  redeat  ad.J.l.&cofef&  potefeum  pondere.^.j.olei 
dc  myrto.&  ell  Aui.5f  hocremediu  fumme  budat  Gem» 
Pranc.de  Pcdemonn'um,df  extrn  multi. valet  ft  cerebru 
leporis  nutriit  erum  vino.  Irem  renes  lepons  exiccatt,  vt 
fp.eorum  feminis  anethi  panem.),  pirem, et  femi.apij  p.f  • 
Auic.Q^  fi  dicatur  apium  prouocat  Ac.  Dicu  cp  ponitur 
vt  fit  dudfuum,  vt  fupra  de  renibus.  A dofis  cfl.5.if.cum 
aqua  frigida.Puluis  veficx  capraru  cum  aqua  prodefl.Iig 
valet  thertaca,criphera.f  tem  uefica  Aun,ucl  apri  coda  cu 
aceto.I  tem  H .pprieiatc  caro  hericif  puluis  eius,  de  quo 
Auic.c.de  hendo*  Item  ctyfleria  ex  his  qux  vrinam  re* 
tinenr,dl^  earum  imedionf.Item  valet  memha.  I tem  com 
poneeleduarta  confedtonet &pilubs,rrochiA:os,d^  bal 
nea»femicup^,&  hmSi  ut  uidebitur.nam  flyptica  A cali* 
da  df  frigida  A confohantra  fieruorum,&  ueiicf  fune  hoc 
cafu  ut  fupraconfbrtatnn.de  quibus  adpimu  in  de  dy^ 
fCtiatdKtu  ibi.  PoftfcmocumaUaDoaconfermitRioUi* 


De  xgritad.  vcCcae. 


cfe,u<iuii 

4MCt«»«P 


•Bi 

^/^4’ 


ffcawficam  cum  paucoofrtf, Atfp&mappNca  vt>gf& 
anditt.vr  cum  minxerit  non  mingat  in  fedo.Nonenim 
mulctpUcaui,qm  multa  ac  plurirAanint  polita  ad  hoc  ^ 
fiercntia  locis alle.&rutbt.'  GulielmutPlacd^.laudacbuc 
pul(iere,maximc  qilFtll  ifngidiratc,  Sc  humidirate.ip.glan 
diumliccaruin.5.x.ihurit.5.vff<  myrrhx.t.  t.cortandriaf 
iatt,acort,cypcn.ana^.ti«t*(erantur&crtoreiur,5:ratna' 
inr  de  ifto  pulurre  llomacho  ietuno.5.n>fum  umo  rubeO) 
(>y  plico, lympharo  cu  aqua  decodlionta  piperis  logf,  ga ' 
UgT,cardamomi,croct,dl^cum  iRoeodm  puluert  con* 
dtan( cibaria  Tua, &cdaquadecoAionit  iflaru  renlvmu 
cit  lyrr>phe{.df  hxc  breuu  ruftcianr , qm  multa  ac  pluri •> 
ma  dt^a  funt  huic  difpdm'  cdurnteima  in  rubrica  de  inuo 
lutaria  emi/Bone  vrtfHe,dlf  dc  multitudine  cius  irdra. 

Drili4£>ctc.  Rithncd.  XVlL 

labcteted  propria  pa/TTo  renum  qua  vrina  indi< 
geflaliueveiut  aqua  magna  in  quanrtiate  multi' 
plicatis  vicibusadcxtra  mittitur.  Cuius  cS  fm 
plurimum  eftcaliditasignea,nueexcciriua  iproru  renum 
obquiab  hepate&ll  toto  aquoiitatem  multam  atirabunc 
tam  ipii  9 ipil  multitudine  aquofitatit  grauati  & dcbilna 


d; 


te  virtutis  cdtentius  eorum  concurrente  fuRinere  oCpof 
1 ltmt,ad  quod  concurrit  pororOvriiidn  nimia  apertio,  re« 

nesnSrpexntmiocaloreexiccatitrahumabhrpaie.Arhc' 
^ iftr  co  par  k ftomacho,&  imefiinis,r(cqi  patiensexiccatur,  3c  va 
^ lidS  incurrit  iiitm,  6c  vt  Aui.hequfter  q ad  liquationem, 

&adhedlic3corpusperducrt.  Et dtcil diabecet idem qd 
Cic  lo.nS  quod btbhur  in  breui  penetrat,  Sc  rgrc' 

s^f«  pro  dicur.vndcPalTiortanuSydiabeteseilmmiutfluxusvrtnf. 
^ ' -c.  Aquii)t,f(]jff,(i;diaphfcos.idemeRquodiitrm  bdena. 

Abalqs  htbricitatrenum.A  ndnulltt  dtarrhpa.Et  in  furo- 
maeil  mab  renO  dtrpodtio  ob  quam  multo  plus  de  urina 
egreditur  $ naiury  corporis  conuenient  Ht,di^  proportio^ 
natur  Hemcnx  ftomachi.nS  Hcur  ctbut  fdige(lus,&  in  ilo 
macho  morS  nd  cdirahft  muliSad  extra  iicut  indigeAua 
^ emittddf  (IcdCaquontasadrencsventenf  &eord  calidi 
tace  ^m  plurtmu  ad  eos  tra<^  I ei t nd  te  figens , 4>ptrr  cau 
Cwaftignacas  ad  extra  porosdtlatatos&^^cS^pellicur. 
siS  c6  moram  tn  hepatcac  renibus  aquofitat  tpb  non  con 
trahat  minime  digeri  p6t,ac  coloranfx  quo  dr  adargU' 
cnemdquo  faretur  ip&m  debere  efle  coloratam  ^pter 
hepatis  ac  renaexceiTiuamcaliditatem.  Didtur  magna 
in  quantitaie.nam  aquoficas  ab  heparr^fkomacho,  tmelii' 
•iis,&  k toto  mouetur  ad  renet,  vndevidt  hominf  dtabe» 
Sfcum  in  dte  naturali  emittere  quamitart.  i4*lib.5^  non  tn 
multit  vicibus.  Dicilcuiufecaufa  ^m  plurimum,qm  ft 
ab  altjs  pdccauf!sconringere,vt  kfrigidrtate  3C  ab  humi' 
ditate,  vnde  nimiusaquaefrigidz  potus, fir/Iio  longa  fuper 
bpi4em,flatio  io  aqua, aut  mue  Ar  hmdi  poflunc  ee  fadi' 
ua  caula  dubetit.  Et  intcllrgeq»  omnis  tahs  mala  cdple* 
xiob^iuadiabecia  calida  aut  firfgida,qhaeft  materialis, 
non,4^er  quod  in  cura  cius  qdqt  fota  fuSiciunt  alte 
nmta,vnde  indifldcnter  ots  caula  apta  debilitare  renet  SC 
^(bs  exiccareexceflrue  potcft  ef&  caub  bufliua  dia  betis  ut 
liim  fuperfluut  coitus , vt  vidi  in  fene  Andrea  de  Anfel' 
tnis,(uperfluut tabor,ficdras  fbrtis,k  ciliditate  (ebns  vc' 
nienc^ppolltio  rerum  calidarum.  Item  multus vfus  rern 
diureticarum*^  hic  aduerte  periculum  in  his  qui  conUiC' 
lierunt  pati  calculum ,ex  vlu  diureticorum  fortium. 

I G N A demonlbatiua eius iam  nota  funi  expoli 


*47 

de  conflndtit  meatibus  membrorum, &exiccatis  egrcdie 
lur  vrina  1 qualitate  feu  colore  potus,  quia  erit  vrina  fub' 
tilis  alba  aquo6  ac  (i  rflet  aqua, deinde  procedente  cui  nd 
fuccunuur  mgroflatur  vrina, & reditur  (icot  lac,qh.r.hu' 
fflidtiates  membrord  cum  ea  cdmilcemur  ipfisliquefa' 
dhs.di  frquiiur  inde  mors  ^m  ptunmum.Ei  hac  dtfpo 
diione  efl  iliis  inten&  valde, & tales  magis  deflderSt  aquk 
kalium potumaqusevelalteriusliquons  nd  remoueiur 
mti,d:  ficui  bibit  ita  fhtim  vel  per  paucum  tempus  poft 
mingir.ita  non  alteratur  potus  in  colore. 

uid  contingit  ex  frigiditate  Ixdemeconienrtuam, 
tunc  tn  lumbis,&  rrntbus  pctperetur  frigidiias  mamfella 
& vnna  tn  principio  non  em  inultv  quantitatis  refpe^u 
conlueis,fed  tn  pofterum  roulfiplicabiiur,  deerit  ficui  lo 
tura  carnts,minus  td  tindla  ^ in  pcedenti.deinde  vt  fupra 
rauiabif,5:ertt  magfsaquob,magisaiba,&eritcum  fitt 
reminiori,&  minoris  quantitatis  q ex  raub  calida . Ei  cA 
hsc  paiTio  cum  fiii  vehrmenti,&  vrhementiori,vi  ditfiu 
eflabr,^fcb.&abraardorevrinf.  Eiacctdic  iuuentbua 
habentibus  renes  calidot  ex  caula  cahda,  Sc  mulieribus  vc 
plurimum  ex  caula  frigida. 

PROGNOSTICA  hxc  pafTio  quandoqi  per^ 
ducit  corpus  ad  hydropem  propter  infrigidittonem  hepa' 
iis,df  alia  mala  nocumenta, vt  dtt^um  ell. 

C V R A Canones. anie^adcuramaccedas,rcfio<^ 
nifi  Clio  luccurratur  huic  paltiom  corpus  incurrit  pencu' 
Ium  mortis, quia  aut  hydrodf  propter  errorem  digelliup, 
aut  helicam, ppier  dere^um  nutrimrnii.maceraiur  enim 
corpus,d^  confimiliier  venter  cdfiipaiur,&  moritur  (ger 
Sc  ideo  rolltciiuscllo.&  in  eius  cura  priusactende  fi  efi  cti 
humorum  vtiio  an  nd, quoniam  fi  fuerit  abfq;  humorum 
vitio  Cola  rufhciunr  alterktia, de  quibus  poA  C.andnes.  Or' 
dinaiio  dixix.Digcnio.Euacuaiio.Mediciitarum  appli' 
candarum  confideratto.  Vlitrooacctdaium  corrcdlio  ui 
hac  palTione  venire  confueiorum. 

Difta  femptr  deber  elTe  frigida  Sc  hu.dr  ideo  dixit  Aui. 
quapropter  plurtmu  curationis  eius  eA  inrrigidatto,&  hu 
meatio  cum  Au(Albui,&  oleribus, d;  robub  frigidis  de 
illis  qux  non  ^uocam,de  quo  fupra  quieferre  in  aere  frigi 
do  Sc  humido, (edere  in  tina  aqux  frigidx  1 3diu  donec  for 
laAe  congeletur, di  fedetur  fitis  eius,&  inAtgidemur  tenet 
Sc  fortes  fiam  hccrii  eorum, mx  ola  iniellige  prxcipue  i? 
porr  exiAeme  cafido.Ei  confert  in  ra  odorare  camplior3, 
di  nenuphar  di  fimilia  de  redolentibus  Aigtdis.  Et  de  it« 
tis  qux  valent  ad  hoc  eA  dormire, dibccupatto  k fitieA  re 
gimen  antecedes, quare  oportet  vt  occupetur  faliem  in  fu' 
mendo  in  potu  fuperfluitatemaqiixAtgtdx,&  melius  il. 
lo  eA  vt  fumat  in  potu  aquam  fngidam  valde.deinde  euo 
mar  eam, di  iteretur  in  eo.  Et  oportet  vt  conuertaf  aquo' 
Aras  k renibus  cum  vomnu,&  fudore  forti.  Et  de  illis  Q 
oportet  ipfum  deuitare  eA  labor  doi(i,Sc  ideo  coitum 
afliimptio  diureticorum, di  lenificatio  ^idem  naturae  cd 
fert  eit,di  fi  non  cu  alrjt  la  liem  cum  cly Aeribus  irperatts» 
plures  nSmeorum  fieex  funi  naturx.  Ei  deebtbitisiuua 
Ituum  eA  fac  de  quo  extrahitur  butyrum  acetofum  inAtgt 
datura, di  de  ipfo  mefiui  cA  quod  eA  ex  la<fle  ouino  aqux 
cucurbirx  alurx , di  fiiccus  ctiruili  cum  pfyllio , aqua 
granati  acerofi,di  aqua  mori,diaQua  prunoru , & fimilta 
eoruffl.di  fit  potus  huius  gerKns,<xcoru  Auifiusca  aqua 
quantum  poffibtleeA.Et  robub  menihx  cdflrrt  eis  valde, 
di  aqua  ro^.imrao  fucciro.5.f.conftrt  eis  redansfinm  ro' 


S 

(tsineiusdelcripttone.  Q*  fi comigenc caliditate fuper'  rum,d:ntdofisqtanritatcodlf1fs.f.ucl.J.).la4Ats.Iiema^ 
flua  refKimfbrtificameattradiu3,nincpercipxtur  calidi'  diAillata ex lad^tvacdno butyro extradlo,aur  ladeout' 
caa  tfirenibut  et  lumbis  di  erit  vrina  mulca  in  principio  et 
sleclinarNadali^Krubedinem,diminorem  ^ qh  eA  ex 
sSeitcAi]  diAra^hux  hepatis  di  maxime  cum  meatus  etnul 
gentium  amplificatieruni,dierit!(anguinisabundS[iain 
VCfMt,di  quanto  magis  de  bnguine  erit  camo  magis  rube ' 

Vftrau^KcdenK  vero  i{^  dimifiuto  (anguine,  d^  proin 


no  acetofo  butyro  cxtraiAo.  Bc  de  illis  ouxexptt  fumus 
ad  illc^eA  vt  fumatur  alfbca,quta  cibus n<Aus  ex  pane  de 
forina  hordei  quoiiTs  comburatur  hoc  eA  magis  AigidQ 
quare  bibatur  infngidaium.voluit  Boab.q»  cibi  vitra  m' 
frigidationem  debd  rfic  vndhiofi.Ec  ideo  aduerte  toquic, 
oportet  vtt  cibis  vnduofis,  refrtgeramibus,direfumeh'* 

fibus» 


^ TraAatuf.  Vir-  ' . ’ 

^jbuf,&bm9i(U(Kc^rQhardQruQi«agnarum  pcdn,<Sfmc 
AtlU,ouarorbi1u,quod  imellige  albumen  cuvucllo.lc? 
comedit  ca&um  recentem  .pifccf  recemea » &aljquantula 
magnos,bufyrum.Exoieribu«por(uUcam»Udlucam,Ex 
frua  ibur  poiin  > pira,  cuonia»granacai  luiubas  rccemet, 
tmygdilat.  Bt  hic  conlidcra  textu  Aut.in^c.  circa  iinj 
capuub.Bc  oportet  vt  a (rudcibui  cullodtac  in  quibus 
4nbigidatio,&ftypticatiocuprouocat!one  Cicut  fumei- 
(Onia»  Hcig  apparet  contradicto  quam  tu  per  te  folue . 3c 
^rum«nictbinmgroiIi,dlf  diAaJts  digdnis maxime il 
virtus  elUortfs  ne  b calore  hepatiscomburanc»&  corpus, 
aut  peip-je  11  c2ete  calida  cibi  fabtilec  in  choleram  c6uer 
cicur,  vnde  lufcula  hordei  in  caufa  calida  Hint  maxime  co- 
ueni^ti.  Ci^ente  lacouiiiu  deco^cuaqua  vfipadciS 
fUmpuanem  aquz, pinguedines  galiinz  pinguis,  pedes  p 
cipue  vaccini, pifccs  recentes  cum  aceto  pparati  &:1im5i. 

Secundus  perficitur  cum  digefcmia  appropriatis  mate 
tcriz.vi  in  caufa  calida  cdpetit  lulep  vioUium,rofi.  oxy 
zacchara  & hmoi.de  quibus  quartn  irac*  vndein  fumma 
debent  elle  infiigidantta . & humecflant la.  in  frigida  vero 
econtra.de  quibms  allegato  loco.d^  tu  tbi. 

T ertius  completur  in  cauCi  calida  quandoqi  incipicdo 
k phlebotomia  cum  eiut  necelTitas  vifa  tuent  vt  extingua 
fur  caitditas  hcpatis,5c  renum.  fi  non  hiem  nrcefiaria 
cuacuecur  cum  euacuittbits choleram  ex  dant  fupra  quar 
CO  trac. vt  funt  diaprunis,Af  medicina  tn  hoc  fingularit  di 
clec.dr  fucco  ro^.(;c>n  cafia  cum  eodem  elcc.&  licet  pilu 
lis  conueniant  c6ucniemiorcs  fune  Iiquidx  in  paflionibus 
renum  przcipue,  vt  diiflum  efi  fupra.  tf  .cap.&  przcipue 
qn  efticaufa  calida.i^  fi  materia  hient  htgtdaeuaciu  cfi 
cnematibus,&  alqs  euacuamibus  materiam  higtda  vt  eil 
benedi.fta  & hni5i.de  quibus  allegato  irac.&  tu  ibi. 

Pro  quarto  fcito  m fumma  Auic.vult  in  caufa  ca ' 
tida  medicinp  exterius,<&  imeriut  applicandz  fim  frigidz 
& liu.5f  atiqn  liceat  tranfire  ad  fiupefaciciia.Inquit  & fiu 
pefa^io  pamsalchaiim  efi  ex  ilJit  quz  conferunt  per  dor 
rtitf  onem  virtutis  ab  inobedtentia  aquz  > & dcftdtu  eius 
ab  actra^ione  tm.Item  conferunt  lly  ptica  in  confortatio/ 
SIC  renum. fim  itaqi  frigida,  humida, ditem  adlu , fiypcica 
etiam  qfiqi.  vnde  fumme  laudatur  c5mixtio  aceti  cum  cis 
uz  ad  extra  ponTuur,&  in  tpe  calido  fint  aifhi  frigida,  in 
igtdo  faliem  tepida.  Mcdicinzaui^fic  inhacpallione 
dari  confuecz  diuidumur  in  eat  q*jae  per  intra . & in  cai  Q 
ad  extra  applicamur.  Ad  incra  parantur  potut»eledluarM 
d yftena.i^  h m5i.  Ad  extra  vero  vnguenia, balnea, cero 
ca.empIaRra.epiihemata.&  hmoi.de  quibus  esmpla  po- 
liam. Aquahordcicum  fy.de  papauere.aquagrarutoru 
enuzorum,aqua  citoniorum,  lac  vaccinum  aceiofum,  vt 
fijpra.iSc  ficdealqi  frigtdis  coicmperamibuscaliditatem 
renum  hepatit.dl£  alioru  oKmbrorS  fbuemium  renum  ca- 
I iditattm,li  quz  funt.&  hzc  per  te  ex  miiics  datis  fabrica* 
Item  maxime  conhrunt  clyfierta  ex  rebus  higidis,&  fiy - 
pctcis.  Ttem  &efl  forte  clyfirr  ex  laific  de  quo  rxtradlum 
cft  butyrum  cu  fuccis  frigidts  ftypticii.  Item  danf  troc* 
frigidi  camphortzati.vt  troc.de  fpodio  cu  camphora. 
aqua  cucurbitz.<Si: aqua  granatorum.  Item  troc.de  ba- 
buflijt,quorfi  deferiptio  clbv.achaziz.j.tj.ro.jjq.balau 
fturum.i.tid.gummi.5.i.draga.).  r. bibatur  cum  mucilla 
fine  pryllii  <Sf  aqjx  cucurbftz,&  fi  uidetur  adde  campho 
eam, 5^  m fumma  matenalia  fum  frigida  dkfrypttca.de  q. 
bus  fupra  de  dylcnteria.vi  fuiu  Cinguis  drac.^losar.ba  * 
laufra,hypoq'jifrido8,achacta,cupulz  glidium.  myrtus 
dfhm5i.5(tuc5pone.  Ad  extra  ponuntur  qnt^  infemi- 
cupto  aquz  frigidz  vfi:^  ad  vmbilicum,&  pro  tunc  inun 
gatur  hepar  ex  rebus  frigidis  de  quibus  de  mala  cdpicxio- 
ne  eius  fupra  inungamur  ftreneaconfimiliier.&ficpmiC' 
umur  frarr  donec  eorum  caliditaset  ficettas  extingultur. 
vndcAui.&frdereintinaaquzfrigidz  cSdm  donec  for* 
oHe^coiigdctuiridlf  frdeeux  ficii  eius  df  in^igidcotut  rcncii 


Gap.  XIX. 

vtfupra.  Vagucnn^eeerotariafiecxtcbiitfr%Alb»ft^ 
pcicisyhumidis.vt  funt  Cicci  ro«fotatri.d^hm5i»cu(aalr^ 
de  quibus  hic  ame.cdmifizodo  qfiqi  dk  calida  ftypuea  vi 
vrget  oeccfTttas  (t  propter  membn  cdplexionem.  Valett 
& epithema  fadlum  cx  thuns.5.q.achaciat.^iiq.  fiicd  bar 
bz  hircinZjlaudani , ramich  olum.  ana.5.q.gallaruoi.5.)»' 
teramur  6c  imingancur  cum  aqua  my  ru.&  rfr  Aui. 
pone  ex  confimtlibus  empUftra.nS  tn  fumma  vt  di^  cft. 
talia  componentia  fint  frigida,&  fr yptica  pro  qutbos  rc^. 
curreadea  quz  de  dylcQceria  frnpca  fum.  Infatfia^  cau* 
fa  frigida  in  qua  omnu  accidemu  fum'  recnilliora  cura  cft 
pu  fimilem  ordinem  ex  rcbusk  contrario  fumpus^vt  ca« 
Icncerc,  & non  infrigidare cn  caleficiemibus  moderate* 
liem  cx  his  quz  non  cito  peoeircm.quontam  cauCi  efr  ^ ( 
lior, propter  quod  oon  laudamur  ctbaria  ne^  potus  liqui 
di,fed groltz  fiibfraraiz.  vnde  hoc  cafu  vina  grofla  Si  t»* 
Iida  odorifera  funt  fubttiibus  alqs  paribus  meliora,  fiat  Si 
gefrib  cum  cale£acientibus>cSf  non  prouocamibut  falteoi 
poteter.cuacuaiio  fiat  cu  ciyfreribus.  pilu!is^&atifsap« 
proprtatis.de  quibus  qiurto  tract.  Item  confert  vomttua 
faifrut  cx  raphaiiOg&  fimilibus  fupta  cibum. 

Pro  quarto  conferunt  euaporattones,  fu£imigta  i» 
fine  balnea  calefacientia.  Item  confrrt  fricatio  exiremtta* 
tum-  Item  applicatio  vemofarum  arca  corpus«lfem  exet 
aiium  iempera:um.Iiem  fi  ad  fortius  tranfire  cduenit  ru* 
bificatio  erit  vtilis.  Item  admimfrraiioantidotumcali. 
dorum  grofte  fubframiz,vt  diacalamencum.  iheriacaaz 
ctqua.miihridat  um  ectam  hutufmodi. 

Et  pro  cSpIemenio  vltimi  can.fciio  duo  fum  asctdd 
lia  q.iibus  occurrere  debet  mcdtcus.primO  cfr  litis,  freut» 
dum  cfr  corporis  extenuatio.  £t  pro  primo  da  aquS  fn . 
gidamcaubemtc calida  in  noiabiii  quantitate frude» 
vt  ipfam  pofr  eiusafiumptionem&fpatium  moderatum 
euomat  3i  fic  reitera  et  cfr  nobile  medica nKn.aur  da  aqui 
cucurbii;  cum  aliquo  rob  frypiicovirciineaf  tiectcoiia 
vritum  tranfeattfimiliter  aquS  frigidam  ca  vino  graoai» 
tum&hm5i.  Et  in  cauCa  frigida  da  vinum  purum  grof 
fum.Et  exterius  frude  ad  mfrigidandu  aui  ad  calefacifdu» 
Pro  fecundo  vero  frude  refrauracioni  cum  cibis  lauda»' 
bilibus  fr  cilit  digSnts&pocu  vini  rubei  lymphaii  cope»  t 
tenicr.&  in  fumma  aim  lali  regimine  refumptiuo.  Bt  iiv  | 
fine  deferibo  cerotum  nobile  in  caufr  calida  valciis.ip.ha  . 
dani.rpodq.ana,t.n.(eminum  frigidorum  maioru.  ana.5.. 
j.camphor(.5.f.1aifrii mulieris h«fran:is  pucilam.5.q.ittc  , 
ci  femperuiuz.fuccifv>latrf.ana.5.i.aceti.|.f.  oieicucurbtf  ^ 
tini  rofi.quod  fufr.cu.inunganuir  renes.d:  cx  hit  etfdc  fac  . 
emplafrrumepuhtma,vccupis.  Irem  valet  vngucntuni.  . 
populeon  defcriptiooc  Nsc.  Iiera.ip. vngucmi  populeo* 
ms.$.i.  f .ola  rofi.myrtini.  ncnupharini . ana.5.  r.achacip.  . 
5.q.thuru.5.^hypoqnifri Jos.hudani.aru.5.  f .galtaru.5.^  , 
mucilhginispfyln.5.j.r.aceti.$.ri.curocera  fKvngunS.  . 

Iiem.qi.fiicct  litfrucz.rcmperuiuz/oUtri.ana.5.  f . aqug  ^ 
ro.$.i.aceti.|.  f.farm;  papauc.a(bi.3.i.cerz  quod  fuf.  Va/  . 
let  in  hoc  calti  applicatio  hminp  plumbey  pforatf  remb^ 

priustnfulemaceco,deqbutfupradccalidi(aiercw.  VI  , 
cimo  ferto  cominuatiohumidoru  SC  maxime  pocftfr  m , 
liumnimin  mollificando  renes  debilttanccG  fintm^bru  . 
carneum, ideoqi  ca  ets  fr  yptica  cdiunge  vt  ditfrum 

DrnwItiwdmfHrinrf.  Rubricz.  XvIIL  ‘ 

IAm  apertz  funt  caufz  Si  pro  pane  magna  ciiam  cura 
multicudinit  vnnzin  przcedenci  Rubnca.Sed prole  • 
quendoducem.dicocp  dutauiltiplicatio  qfiqiefr  cS  : 
fiti.qncgnon.  Itat^aliquiDusacaditmultipticatiovn»  1 
nz  cum  qua  non  contungtiur  aliqua  dirpoficio  diabetes» 
aut  accidens  q5  in  alifi  euenit  vt  fiiis.Et  caufz  hutus  cooa  1 
muniter fumautacuiiasvrinztS^cuhac  muhituduic  cfr 
fitis  clamofr  quz  non  factatur.aui  vlccra.  aut  frigus , fiue  * 
.n^c^plcxio^frigtdaCQofrrui^cnslaactosvef]^)^  4 

cxprIiiKRi 


Dexgritud*vcucae;  X4Z 


'taprtfnms  vrfnaoMut  qu»  ipfiioi  (rigut  per  teddent 
rem  calefacit  5^ vrtni  exacuit  qux  fic  acuu  £idU  vmuif 
fttinuUcadexpuUionem,aui  mmia  a/Eiraptio  aiboru& 
potuum  vt  pueriaaccidtcmam  virnitgrauaca  cnulticudi' 
neeiuamultHJllcexpelite.  ltetndlCacciditinaugn»gu« 
fpdtqn  cum  rebuaqoaa  comedunt  aut  bibunt  cdraifccnc 
rei  acutat  6C  nuximeaperitiuai,vt  cft  rapa,&  cum  hia  n5 
adeft  licia.  vnde*dlf  tllit  lic  magnti  guio&  interdum  acci' 
dit  vt  in  le^o  mingant  licut  pucri,d^  dant  vt  porci.&  cl, 
cu  hia  accidat  fomni  piundnaa  ex  crapula, viriua  I» « 
dbiht  fatda  Topita  non  imperat  mocnjz  vt  retineat . vade 
comemiua  ^ multitudine  aquolicacta  in  quam  incurrat  ex 
gulolttate  grauaca  3c  debilia  htda  non  retioet/mmo  lacer 
fui  rtiani  ex  ipla  aquodute  mollificacua  non  luuac  ad  retC 
fionc,&  ideo  egreditur  vrina  in  mulia  qua  nictate. 

S t C N A caularu  tam  ex  habttta  diis  rubricta.  aper 
•a  Altu*  & lu  ibi.^ 

C V R A poiitaedinprxcedentibua  Rubriciadradi 
uerAtacem  cauCirum.dC  i^o  ad  illa  loca  recurre.  Vt  ver 
bi  gratia.n  Aicric  exacuitate  vrinx  curam  babuidt  com  > 
pleram.  Si  ex  vicere  coUmiliier.  Siex  crapula  imrodu 
caturabdinhia.  Verutnduxperdcutuseddeeadequa 
gjpra  minui  adtum  ed,(iccp  condmilner  agam.  A uenden 
duraed  ita^  dmaU  c6pkxioedabA^nutcriaauc  non. 

(iAjCTicabA|i  matenalbU  fudiciunc  alterantia  calida 
adminidrau  imus  3c  extra.de  quibus  danm . (i  hKrit 

cum  materia  ordinef  difta  ad  contraria  cauCx,  6C  budanf 
oua  for  bilia  in  temno  & generalaidia  co<fh  ptra.dadyli, 
in  teiuno  vA|iad.5.n’L.emca  vrinam  mtnuum,  icuictes  v< 
uf  ,padulx  pingucs^ntdix,caro  heneq, renes  lepor»,  3C 
hro3i.digeratur,iSt  cuacue£,admtiiidrel  qux  deinde  mtua 
Si  extra  ex  parcicularibua  medicaminibus  de  oCbus  hic. 

Et  htc  nota  can.vFtm.dl^cd  Aui.in  hoc  ca.  Dico  ergo  cp 
ocsmcdicin^  qux  Amt  ad  coitu  calebcmes  iuuaiiucAint 
ei  qui  habet  multitudinem  vrinx  ex  digort.de  quibus  tn 
dq.ca.fua  rubrica.Oleum  debeened  vltimum,thus,  ga^ 
Uga^myrrha, cyperi, (cona  ktri,  coriandru  Si  hmSi.  Ex 
compontis  fum  cIyderia,empbdra,vn(flionet,  cerouru 
ebibita,epithcinjia&hm6f.  PiUilisadhoc.ie.  cadorei, 
myrrhx.lialafc;  , cupularum  glandium,  piretri,  ana.par. 
«quales,  informemur  pil.  cum  fyr.royrtino.  dodsed.5.). 

ClYderadtlluddC  renes  conA>rtai.qufucci  halafcx  de* 
codtiad  fptHitudtnem  eius  vucllum  oui.i.adipts  renis  ca 
prini.5.).milceancuro!a,d^fumatur‘dela<de  recenti  muU 
fo,&  de  butyro, & de  adipe  gibbi  camellt,&  dc  oleo  gra« 
norum  cerad  fyliicdris  p.xquales,  SC  conquaiTamur  adin 
Ilicem  Si  6ac  ciydcr.  Si  cd  Aui.  Sed  ceite  tn  partibus  no 
ilris  coplcri  fK>n  pnt.&  ideo  aka  hic  Aibiungo.ip.  glandia 
thuris,myrrhx.ana-p-xquales,decoquamur  omma  in  vi 
noquanaatts.5.iirj.colentur  deponamur  cum.f.).olei,& 
11  podibfie  ed  bibantur,aut  d no  augmemef  dol.et  dat  ex 
eis  ciydcr.  Trocht(h.ip.mym\fimi  colubmt,fiSt  rroc. 
cumac]uafrigtda:&propineiicur.  Adidetn&edScrap. 
ip.glandes  Si  inAmdamur  in  aceto  die  ac  nodle  dedi gSt  ur 
tn  paicib, deteramur  SC  AuDanturexets.5.x.Dcinde.qr* 
SByrobarcmblicorum,  dl^  bclliricorum , lorreb^orum, 
xna.5.V).granorum  myrti.5.x.tcnmur  Si  cribrenf  Si  den 
curexeis.^.tn.inaqua  in  qua  exiingutiur  ferrum  ignitum. 
Bt  bxc  Ai£^m,cum  plmitna  feripta  One  huic  propoQ' 
eo  vtilltma  tn  praecedentibus  rubrtets. 

XyenuBuf(mffmupmittrnopHru  Rubr,  XIX. 

SAnguiius  aai  puri  exitus  cum  vrina  cd  aut  i rcnibiis 
ipHaaut  h membris  fupra , aut  ioda  renes . Membra 
autem Aiprareneakquibuspcruentre  poicdAinerpc 
cialicer  Si  auxtme  hcpar,&  fplen,veiu  chylis , Si  lumbi. 
Ioda  vero  Aioi  vedea^  vix  eius. 

G A V S A eue«usciusabbismfbrtsed,autapcrtio 
^lcMe»vt^pQrpdaca  eniidibianaynair  togutaiubti^ 


liattts  egreditur JUtt  ipdus  venx  incido^aut  feifdo.  votk  ec 
«oilus  Si  rubttus  egredi  poted « Et  hx  apmioncs  veoara 
nunc  quando^I  caufa  primtiiua^cu  exteriori , vt  fcilicec 
ca  Aj  percudione  feu  tncidone , aut  ,ppicr  forte  exercitium 
podbborcm.  Item  ex  potu  rei  acuix,  aut  veneno*  Auc 
ab  tmra  vt  Dnguints  reccntiooe,mcndruorum^uxus  Cnt* 
gutni  narium  hxmorrhoidalu,aui  tn  mutibto  in  quo  bn 
guu  confuetus  didimdj  ad  membru  muubtumli  natura, 
expellitur  per  vias  vrinx  cum  eo  grauaturvteomingie» 
quando  etiam  in  coco  ed  Cioguims  repkcio  ex  mmia  ciba 
rum  auc  potus  alAiropcione,  qui  naturam  grauaru  ,ab  cX' 
cra  per  vas  vrinx  ab  ipfaexpctliujrrMiura.Aucdmmido’ 
acuadifux  renum  cum  prxfenna  mulii  bngutnis  fubtilis 
valdc&acutiquieddcinmoiu  diidipros  rcnci  factli'; 
ter  mouetur  at  tradltua  cxilUnte  eoiutn  forti , & ad  vedcl 
expclhtur.  Aut  diilblucio  carrus  in  bnguinem  rediens  vt 
cum  corpus  liquefit.  Auc  coitus  AjpctAuus,qutaaucex 
motu  tali  continuaro  aperitur, auc  dindiiur  vena,auc  quia 
adipAim  requitur  Aipcrfiua  debilitas  comemiux.Itematl 
hocbcitacuicas  non  foluro  Ginguinis,ledaliorum  hurao' 
rum.Iiem  vemodeas  plurima  qux  quandot^  ed  caufa  fo* 
iuiionis  cominui.Q^  aliquando  contingat  vt  fymptomA 
as  aut  crids  non  incomienic.d^  tu  cdddera.Iiem  fpafmus. 
Si  digus  poiEinc  ede  caub  miifrus  (anguinis  pun , qa  Aiik* 
caub  foluiionis  conditui  .Non  pun  droilia  lorurx  caintx 
cau(a  ed  auc  debilitas  dircrcnuxhxpatis,  auc  renum  nd  le 
parantis  bnguinem  ab  aquodcace.  Permixti  vero  cu  hu 
mortbutgrodis  caubed  debilitas  digcdiux  ipibruro  re* 
Itum.  Eiusveroquieddmilit  capillis  caufacd  debilit 
cas  digedmx  venarum.Ec  hic  fcito  q>  quandoi^ed  longa 
valde  quad  duobua  palmis  Auic. &cau(iprolongatio* 
oited  generatio  cius  etiam  tnuoluitonibus  venarum  rc' 
nura,auc  aliorum.  <&  hx  humidicaces  fle  longx,  quandtxp 
albedinem  trahunt  Si  fuccindlam  cauCirum  eius  colkiAio 
nem  ponam  in  dubns.&  m ibi.  t 

SIGNA  deraondraciua  d Aiehc  propter  replctto' 
nem  in  toto  apparebit  ipla  repletio.  • 

SIGNA  d fuerit  ^ptrr  apertionem  venx,  tucenio 
exitus  ed  abA^  dolore, (anguis  cbrus,viuidus,rc  fit  pau 
biinusexiiusctus-namquiedcxsupiionc&  fciilione  cd 
plurimus,^  condrailitcr  qui  ed  ex  vedea  cd  paucus  pro ' 
pter  paucitatem  venarum  cius>d^  ed  ihrdbofus.Ec  qui  cd. 
cxreiiibused  multus  re  illtusnon  thrombofus.  Ec  eiua 
qui  ed  vlceribus  lignum  quia  vemc  cum  dolore . Bc  d cR 
corrodo  venit  paucusad  nigredinem  declinans,&  quan  « 
doqi  e(f  cum  eo  Axeor,  Si  mulcot  les  farx  cum  eo  cortices 
Sit»aitt,Si pus,d:  fii  fim  plurimu  pod  xgritudinet.  Va 
dequSdoedex  lique6i<dioneilgm6cac illud  Itquefatdio, 
Si  quod  mtnguur  dc  bogumccd  tenue  dcui  adudum , aq 
d ipAim  dc  abrado  membri,  d fueni  propter  tenuit* 

lemeiusdgnificatuf  pcrtllud  quod  egreditur  dc  phlrbo^ 
comta,quomS  tenue  ^d^ei  non  adocaiur  illud  dgnuro.. 
&deh»ettam  fupra  defluxu  (anguinis  non  excoriatiuo^ 
Si  locus  (aniei  Si  doloris  ex  parte  viccrum  rmum,auc  vc4 
dcx,apodenutis.dr  hmdihabesur  perea  qup  hfpatis  Aiia 
rubricu  Aipra  didued.nam  quanto  magis  ed  (^me^coaa 
mixta  camo  i rupcnoribusmagis»quarao  muius  tanus 
propinquidribus,vt  Aipra.  1 

Signa  d (uent  jfpptct  virgam, & partes  vicinas  et , tunc 
amccedie  vrinS  & ed  paru,  vel  qd  nihil  mtxius  c6  vrina.- 
Signa  d (anguis  Aienc  dmilis  loturx  carnis crii  I debil^ 
cace  rcnum,vel  hcpatis,df  (ames  I renibus  veniens  magis 
dedinac  ad  albedinem  9 illa  hepatis,&  lUa  bepxtts  magis- 
ad  rubedinem, & non  magis  (ubntis. 

Signa  d ex  apaie  fuerit  nota  Atnc  ex  habinsdeapodcma-i 
(ibus  horum  membroru,&  (ames  qux  cd  via  crids  cd  cA 
al(cuiacione,&  forcit  udinc/lC  Aibico  fir. 

P RO  GNOSTICA  quiedcSrepletconisaup 
eacrciiq  ^a^ifliane  • aiu  piba  muulauoix  habes  petaoa 

dos. 


- 2 Traftatus.  V I. 

do9.  Phiiiti  Cinguintt  ex  veflca  ardhtt  finatur  Qab  atife 
fnrmbrM.  ^anguum^vniu  apparens  longo  lempore  ma 
Ius  3c  prll>nit/«,quia  vicera  ^uduUta  iTgnificat.  Omnis 
Aimii  Cingutnis  mundi  li  Iu  muliuc  malus. 

C V R A Canones.&ame^  veniasadeanonet  curt' 
ttdis  pcicuLrcs  mada  meit  qd  didU  cii  Tupra.de  diTpdni' 
bus  velicx,d:remf.<^  medicinxin  diTpdne  ve(ic(  deb^ 
cHealdt  panbusTomorese^  to  diTpdnilMsrenum. 

Secufidus,c^  fluxus  nSdcbecTubitorellringi  ied  toter^ 
dps,vt  de  air)t  fluxibus  di^um  efl. 

T ertio,<^  canones  dirigamur  particulares  ad  partteub 
res  caulas  cni<fcut  bnguinis  ftn  ordinem  caufarum. 

C V R A . In  eo  qui  Tubtiliiate  aut  acuitate  (ai^ints 
accidic. Canon  e(l  inTrigtdacio,dT  Tanguinis'  titgrolutio  n 
cum ftypcicu procedendo.  Vndeinmuliisverbis  Auic. 
vtdecur  m cura  eius  hos  duos  cari,  cangere  prunus  cTl  tn^ 
frigidatio.fccandut  eft  conRruflio. 

Tuitatp.pcede  cum  regimine  iTrigidanuo ex  pte aeris, 
cibt>&  potus^d^aliarTi  lex  rerum  ndauiuraliu.  Vnde  CS' 
butcaaigranatisrumacagrcRa&  alrjtde  quibusad  ple> 
nudedyTcmeriain(elbnoru,diCde  exicu  Cinguinu ab  ore 
fune  hoc  cafu  conueniemta,&  cu  ibi>&  ex  parte  potus. 

OigeRio  fiat  cum  Cy.  reraiuemibus  acmiaiem  v<  Tunt 
violatus  dc  papauere,nenupharmut,oxyaicchara , & hu^ 
sufmodi.de  quibus  quarto  irac. 

Euacuetur  cu  calla, thamanndis,  9c  thamarmdi.n.mul' 
IU  remotsem  Cinguinu  acuuat^,ac  feruorc,  confrmti^eua 
cultiones  bifif  in  de  dyfenteru,dl£  lu  ibi.de  phlebotomia 
im  htc  dtcaf  q^  ipla  competit  diuerfiua,  (<d  in  pauca  qcita 
It  i qua  icipies  phlebotomSdo  baTilfca.defndc  eua.  & hic 
canon  halxt  maxime  veritatem  qn  caula  ell  recfs.  Et  hic 
nota.  Aut. tnquti.cu  htc  indiges  phlebotomia,  magis  tunc 
conBrrt  (aphen«  baliltcae,d^  aedo  etus  di^um  verum, 
prxcipue  quando  eR  Ii  renibus,  quia  (apherta  magis  renes 
rerpicit,&  limthier  a lumbis  vel  Tpina  dorli. 

Tentus  caa.cR  intrig  idatto  cu  Rypiictute , & hoc  per 
exterius  3C  interius  adminiRrado  ex  vngu^iis.empris,  ce* 
roets,balneis,embrochis,fy.c5l^'lionibus/le(fluatt}s,pi' 
luIis/roc.et  hmoi.de  qbus  in  de  dylenteria,&  de  fluxu  (an 
gumis^pe<fcorc,d^cuefiponedoaptiiui  ducentia  ip(a  ad 
locu,vtdidluhticrupni.  Ei  ne  vacuus  loco  hoc  diicedae 
habelimpliciaex  quibus  copone  vtimmina  neceRiras, 
& Tum  aha  memorata  vi  dtm.Semma  ^ maiora  Sc  mmo 
ra/emen  papa.dragacantu,gumiara.cupulx  glandiUtfpp 
dtO, carabe. landalf.bolusar.fangu  is  drac.terra  Rgtl.myr' 
tus.Tumjch.corundrum.pbniago.ruccut  eius.lemen  eius 
comgiola.burfa  peRoriSitaRusbarbaUus,  balauRia,  hy.> 
poq  jiRidos.  Ei  cx  calidis  qux  cum  frigidis  commifreri 
poiramfunt,olibanu,randaraca«maRix,myrrha,&hm5r» 
de  quibus  fupra  de  dylenceria.dle  infra  defluxu  meiiRruo^ 
rum.Bx  quibus  compone  cum  aceto  nigro,au(  cmplaRra 
aut  irochifcos,aut  potus, vt  pJacebic.Ei  R videbitur  e^pr 
dire  ttmendo  oppilationem  viarum, appone  aptum, A hu 
suTmodi  aperitiui  calida.  Et  hic  aduerie  Auic.tnquK.dl: 
no  approximes  Rypttea  nili  poR^  vrina  Rgniflcac  mun^ 
di£cafionem,Rypucaeniiii  congelant  quod  inutlcanleR 
df  coRringani,  quare  qnqi  reuenit  aquoflias  ad  poRerio 
n,3C  ineo  eR rimor. acetola,5^qd3  cum  htt opium 
vbi  dubitat  dehnuraexcortstione.  EtexedpoRnt  vAia^ 
libut  Tum  troc.de  carabe  cR  aqua  pUmaginti , (ed  recurre 
pro  pleniori  informatione  ad  ea  qux  fupra  allegatis  locis. 

C^miscan.cRdiuerRo  & ligatio  extremorum  eor& 
(ricaiio,appoRtio  vencofarum  circa  rcnet,tlta,  petfltnem, 
Sc  anchat,&  prxcipuc  in  eo  qui  eR  cx  veRca.Item  phiebo 
comia  ccphalicx  fubirlts  Rex  vcRca  cR.&coRmitner  liio 
«0  do  dicatur  R fiient  cx  hepate  aut  fplene. 

Quimus  canon  cRcorrcvRioaccAm  influxu  talid£ft.« 
quett  euemre  c6Rictt*ii3  languts  fic  ad  vcRcS  uenictis  qnqi 
ioarcouiKi  & ia£r^ida£df(6gcbi«  vfitliqflfub  dauct« 


Cap.  XIX. 

RsfbrmisexpelbturaljqRtta  ingrolbiurvt  egredi  nSpbf 
Rt,&  Sc  in  collo  veRcx  qnrp  flxus  remanens  denegat  vri.* 
nx  exutim,&  Rc  dolorem  caulat  exccnRuu . vnde  & <|n^ 
eR  Rc  caufs  apoRemaiu.Cura  autf  tam  habiucR  Rjprik 
rubrica  de  coaguktionc  Cinguints  in  vcRca. 

C V R A. Ineo  qui  eRlicSprimitiua  calli, percufljoM^ 
inciRone.ti  videc  repletio  fac  primo  phicbotomti  Sinet ^ 
Ruam  plus  dominus  vi  videtur  expcdire.detndeexhibciR 
Crtgidantiad£Rypcjca,vcfupra.  Si  fuerte  potu  rei  acur* 
eadem  conferum.  St  ex  veneno  da  ea  qux  contra  vcna£ 
lUud conferunt k proprietate  di^um,vtcrc  iUm  inRigI* 
daniibus,5:  Ry  pticamtbus* 

C V R A. Ineo  vero  quieR  retentione  (aoguiiib  (aC , 
phlebotomiam, d^coptoRorem,<S^fonaile  reueratiocrtc. 
nccedariadeillishigidtsRYpiiai  vtere.  t 

C V R A.Sihiem3.replecionetdemoperare« 

C V R A.  Siexnitnio  cibo  introduc  cum  phlcboto«i 
diia  abRinemtam. 

C V R A .Si  fuent  fbrtttudioeattratfttux  renum  tnfriM 
gida  coscum  lam  diiRts. 

C V R A.Si  fuem  ex  diRblutione  carnis  introducit' 
Rauraiionem  cum  trigidisRypcicittemperatsc. 

C V R A.Sifuernrx  Ripe^uocomifac  vt  fupra.  frd 
ad  exira  applica  emplaRra  debila  forhi.&  Rmilu,vc  vi' 
debfcur  expedire. 

C V R A.Sifuericvttioacuitattshumorts  alccriwtl' 
Ium  digeras,&cuacuet,&alieret,V(  fupra. 

Cura  R fatfcum  Rt  vti  cnRs,aui  modi  flcaiiomi » od  ra 
Rringaiur  mRdcbiltrasad  hoc  te  perurgeat. 

C V R A.Sifueritexfparmoaut  Rigore  Irruetur  Rbl' 
proportionabilis,  vt  de  aliis  discum  cR. 

C V R A.Inndpurofsdocxdrbiitratehepatrtaai  rt 
Dum.pce  Jendu  eR  cTi  cdfonainibus  vmut^iproru.df  qui 

busap  plenfi  fupra  fuis  rubricis,  (ed  rn  nota  <y  f muflu  fan 
gumis  indiges  adminiRranAe  rubiiliaiin  inciRoott  cx  dhi 
reucufortibtis  t)  datif  in  cura  lapidis  rcori,&  rora  cib^  Ri 
h jme«Rauuus,humc(Ratione  abudati.  Aui.&  hxc  (atis. 

Demi^fH/^ici.  Rubricd.  XX.  ' 

Mictus  Rnirt  flt  qnqilmtbrit  fupra  renes,  vt  fum 
puImo,pccius,  VI  Vidi  lplcuriR,)iepate,rplene,ci 
hmSi.vc  tn  prxcedemt  rubrica  de  ns.Auc  tfrrio 
nbus  vt  (unc  veRca,collum  eius,(Sf  vix  medix  cum  vlct 
nntur  aut  in  ipRfmet  renibus, aut  via  criRs.  dlRgna  exhi* 
bica  in  proprijs  rubrtcic  inquiramur. 

C V R A .Si  autem  accidit  exitus  via  criRs  SC  mundi' 
Rcaiioiiu.iuc  iuueuir  natura  in  eam  expeliciido  quradoio 
dum  df<f(uroeR  fupra  fuis  peeprtis  rubricis. 

C V R A .St  cxalia  prouencrit  c3  quia  ex  ruptura 
tum,aut  vicere  veRcx,«Sf  vuruin  eius  ame3^  retro  teop* 
cum  neccilariia  lam  fxpe  diiftts  de  cura  vlcerum,  St 
apttu  taliu  mfbro^  fuis  j>prns  rubricis.  Et  hic  nota  <p 
tn  mi(Ru  (aniei  vnna  mingitur  (piRa,aIba,cu  faetore, mot 
dicans,vel  aliqualiter  colorata.ihrombob,  etura  cum  foi 
rore.deinde  infundo  reddet  corpus  fpiRumcompa^m 
cum  albumine,  dfeR  magis  adhxrent  htndo  vniuWip 
phlegma  grolTum  inter  quod  & (aoiem  multinoo  diflit' 
ram.licmcoletur  per  petiam»& remanebit  lanieaaut  vc« 
Rium  emsiRcuc  accidit  ex  (arae  vulnerum  exicrioruo^  Ei 
Rc  hxc  breutt  de  iRofufliciam.  , 

P V B I A. 

DVbharur  quia  non  videtur  modua  quo  languis 
exiens  dc  vena  chylis  per  eiut  Aduram , aur  de 
venis  fupra  renes  ad  concauttacem  pedons  vel 
alia  per  vtat  vnnx  euacuetur  co  tn  tali  rnacuatione  opof' 
teat  ingredi  tt erum  venam,aui  ad  hepar  denuari  cum  inil 
laaliantuta.  DuiiRugersusqubd(anguis.verb>grafta« 
qui  per  Raduram  vesx  chyits  io  concauiiatem  p^oria 
cnuutturyinuic  lxp>u*  uuRenic  fbiupcrytoarcapsh 

iartt 


'4, 


DesFgritud.ve(ic«.  ^ 


i 


^(tid^Strwhtc  (|>ong^ratf  fimt  vtdemus  (an}?in  lafi 
c&catMtatceiullcmjab  ipC>  puloaooc  per  venaa  capillarct 
HxHe  (Tahf . dande  ad  extra  cmtm , vt  tn  pipnettmonta  hoc 
td^accidu  de  ratigumeciiuroad  iliScdcauiiatf  qfi  per  pol 
^on^cutufMextraemimc.Q.  (i  vircua hepatia  liiemde' 
bilta»rQn«:  (anguia  ibt  rciAanca  in  lanilcduertif,iuxfa  illud 
^n.jui.  Aphor.v|.SeA^i  in  uentre  Cniguia  prxter  nacurS 
4&ndic»tv:ceneetl  ruppurari.  Itemaduertec^  v^na  ctr* 
4UU0I  oicur  ptngucdme  nnxime  qux  eA  in  rene.&  tdeo  di 
JnagLi  pinguedoreiiftuCinguim.  vnde&fanguta  quo^ 
per  ip  fam  ueiiS  fle  fradiamucl  rupeam  curru tad  quod  c9' 
.currit  virtuf  expuiflua  4 med  expellere  per  loca  coucnien 
,nora^  iimifr  did  poceil  qfl  vena  cumpuur  vel  ulceratur 
vbi  adfli  carnofltaa  dupedica»  difitculaa  vero  fumor  eft 
decxiiunrad  cotKauacaif  notabrlem.  vt  duTtum  c(l.<fktu 
confldera.Et  Ikei  hoc  dubium  .ppeer  Tequena  fuperfluum 
vidoc.in^jpter  aliqua  lalia  Tatia  clarein  rhflonc  ipm  non 
cancel  Urum  dimttte  vt  Tpecularioni  detur  locua. 

OVBlTATT  Rvtrfl  ea  ruptura  venpCinguinfa 
cccidat  mi<^a.<^  n6arg.n&ea  ruptura  chylia,  ne^  cmul 
fen.ia  vemr,qm  cum  lalu  rutnponf  (anguu  fuitdiC  m con 
cauuatS  qux  cfl  mlrri<MCircrHioIutam  fypbac,comiocm9 
utcflma,di(lamcmukumk  rentbuf . dCcft  ita  vt  non  pof- 
ficad<a  ruembrareuerti.  (ifflfrangtf  venacalia  magna, 
quare 00 accidu  cAunuus floxua ianguinia  Teuipflua  mi' 
i^uacdttauuacum  vena  flt  mebrum  fl^ermaricu  quod  ex 
dc6icilitert>5  coRTolidaT.  Oppoflrumefl  dufcu  dipuSc 
in  plurrmia  Aphor.ponedta  in  flne  dubtj.  Pro  Tucem^u 
repiicatioiK  caui^  mi^tua Cinguinii A do^rina  firoiiO' 
n caha  pome  difliinflio  «;p  fanguimt  mi(flua  cdimgere  po< 
cefl«aut^  cauTa  interiori  vt  ucnaru  debilitate,  aut  Ungui 
C)ia  quStiiarctVcI  dimi&ionc  cxerciiii«db  gulofliate^aut  ali 
cuiua  p.mu  muiilaiioneadautSi.vel  acuiiate, vel  Tube itiia 
ce  ii  taiibut.  aut  ii  cauU  exteriori  vt  calu,  vel  perculaione, 
frigore.  iC  hmoi.plunmo.  qui  quid<  aut  mingitur  purua. 
Auciiotocorporc  vel  aliqua  parte  vel  hepate  vclTplene 
cumeorumrelaxenc  vigorea  velper  modum  criucxex* 
pulflomt  quddmodurn  Unguia  cfHuichxroonhoidaltt, 
aiuc^jpcer  Tparmum.uel  carnueliquationf,&  TutTiioniaCia 
gutntapriuauon^ui  renum  atira^ionia  vigor?,  velaper 
cionetn  viarum,nue  ualbqi,  Teu  perforaiion?,  fci(aionr,auc 
anciflonc.Similtsautem  loiurxcarniam>ngd,auc  propter 
fubtilitate,auc  debilitate  Cioguiflcx.dcc&couux  vinuiia 
Jiepacia  quod  hydropiciaeuenit.dlC  dylecHcria  paiiencibua 
licpacicam.autpropterimbccilliute  digcflfonia  renS  Sc 
dticretioma  Unguinia  abcquofltaie,p6eetu  Unguit  nain- 
^ipropccrapcrtione  venarum  mauKla.  Scd'a  rc^den 
dum  ad  qfttum  ad  liierS  pon2  Tolutioncm  Concif.noftrt. 
J nquu.Tctendtl  ^ Unguia  qui  raingtl  ex  vafo9  ruptura  ra^ 
Ciuakirfltan  coiingicex  venia  qux  Tunc  circa  renca,  & fli- 
pra.Nd  enim  pur  mox  Unguima^acedcre  mitfcua  aifl  ibr^ 
acperaccidena^flcucpurcTcribu  Viauci«,ex venta  ^func 
amer  renet  & %^cS  cum  flm  pori  vriifdea  eianguccgnc(|i 
de  veflcacumTanguinta  mitfluramodi  per  viScorroflo/ 
«ia  viceraiion?  cauCMuia.uenp  nanqi  ueflex  cum  flne  du« 
XX  occultx  in  ip(a  calcar*  (anguinia  exigui  non  crepatur, 
vt  qux  renum  hta  oppofitxfictx.  Aphor.iin.erit  itatp  ru 
pturaucnxchylta.utampl>uaexprimum  Moderm  tnxta 
lIlud.Misfco  flt  purx  chylit  ex  venx  errpatura,  ucl  ernul^ 
genuum  flrtfm  protenduntur  i chyli  m retiea.aut  prouc 
^naArift.tpTc  incorpora  expandunt  ipTorum,quoru  ru* 
peurS  videntur  pentiorea  arapiiua  tangere.  Siquidem  ru* 
peura  flt  in  venia  emulgeitbua  prouc  expSdumur  in  renet 
fctfrn  partem  aTsigiucam  cum  pSnicu  lia  coopcriatuur»& 
ftdipibua  n5cft  dubium  ferre  cogitur  per  poroa  vmidea 
rentbuacnitnuatot  inuefleam  Icccder^qimultotief  cuc* 
pic  cumUpilhex  rembuadcfccndunt  afpcri  non  parui.  Si 
|uit?  rumpaiir  chytia  (upraemulgcmca  aut  infta,no  mul« 
tiMi  potcru  Ciaguii  M fi  loa  eotulcet 


24» 

cdhuc  poCribilia  cft  (anguini  mt  Aura  ex  alia  emulgeott» 

^ uero  ^m  partem  Tetndarur»  dc  propne  in  parre  fuparori 
emulgAts  ^nguia  incurrere  (Ufficicuningiiur  Aquidem  M 
parte  infirriori.adhuc  aliquid  decurret  in  renem  vt  mir^ 
cur,niflfortaflegrSdiaefl(rc  partta  inftnoriauenx  depeidi 
lio, Ita  ut  Tanguia  ualeat  obllaculo  tn  rene  dirigi,&  ita  fiil* 
lem  ex  illa  parte  languia  tninime  poterit  mingt,&  proprie 
cum  hyatua  propinquior  fuerti urnf  rhyli.huiulmodi au*  * 
rem  mi  Aitraa  flgniflcatfo  taliter  cau&rt,  quia  quando  vr* 
na  frangtt  cum  flt  lenflbilii,&  na(uralfs,maxime  fm  Ari. 
vinua  regtttua  tiluexd  tumendum  cum  Tpinnbua  curm, 

& humoribus  repletis  multis, ira  (p  cum  locua  non  flt  ca« 
pax  tUorum  in  locum,  non  folum  cadunt  per  inciflon?  m 
vicun.uerumeti&inloca  dirigitur  ^natuta  expuiflua  c6* 
ftrufca&meriio,quia  natura latagit  amplius  Cinguinem 
mittere  ad  viaa  vrinx  ut  mingatur  exterius  ^ in  concaui* 
rare  fliflbcans.  aut  in  putredinem  mutatur  conctdatcum 
(emper  quod  melius^  operetur.  Cdmtn.).cxli  &muii. 
flgniflcatettSid  decurfua  humorum  per  inguinam  crunu 
afura.rumeflum  enim  nfl  para  ex  iplia  flmtlner  3c  m mun 
dama  repertt  paradigma  quafl  cui  lot  occurrH  tn  An  Aibfi 
dmm  tutore, ut  opua  fli  illia  hofpttio  cedere  aliud  expciftS 
do.nfl  etiam  cnpio  qi  partaltqua  de  qua  flt  curandum  (an 
guiniaad  inflrumha  reuertatur  urinx,tun  forrafleeuapo* 
ratto  flat  aliqua  cum  (anguit quando  in  concauitaieeflun* 
diiur  prxirr  naturS  nectik  fli  in  lanum  comxrts.  AphoA 
vj-InfanieiquidemAm  Conciliatorem  fpctn  aliquSvel 
groTcitie  cum  ntgrcdinc.frigidicate  nanqi  loa  congrlMur, 
dc  hanc  qutdem  pdnem  aflero,qui  & Ibla  cum  co  quod  ve* 
ritati  innititur  pr*  exterit  ab  incomirnienii  ialuatur.  Ad 
primum  dicendu  ut  ex  prxdiAia  pactt.c^  lictt  Cinguia  dc* 

01  dat  in  concauttatr  naturalem,tn  non  parua  para  cadit  in 
inflrumemuunnf.  Adaliud  dicendu  qt  vena  poteAcd 
folidari  magia  extenua  cum  ibt  uiautgeai  amplius  regi 
coix.  videmus  enim  maiua  efl  arieriS  urnaU  in  pulmo* 
ne  c6ToIidari  ip  t qua  cA  fiii^inis  muli  tiudo  cahdi  valde 
raniastpmembn&moiua.  concedo  etiam  debilitate  ac* 
rraAsux,quoaiSn6cftpoG(umCingumemad  coflromen 
ca  redire  uiinx.&  cu  tn  hit  confldera,dC  Oinilibua. 

A PHO  IU  S M I. 
Ex.iiq.Sev^tione.xvi.Aphor*.  i.'  ri  . 

Morbi  In  pluuurum  mulniudinr,  magna  ex  pneflnt  • 
£ebrcsl5gx,aluipfluuia,putredinet,morbtcomitiaie%«% 
attonifi,quoaapoplcxus  grxei  uocant.«Si:anpinx,inflcci 
ratibus  aucfubitodinea,  ImpKudinet.articuloruaRdolo* 
eca,flillictdtauruix,d£dimcultatetimcftfiiorum>  ^ 

xxq.Aphor.  . . 

Autumno  uero  & plurimi  xfliuimorbiflur,A.'  firbrea 
^Niitanx,&  crniicx,  SC  henea,  aqux  Itercoiem,A^  tabet, 

Sc  fiillictdia  vrinxjdc  diffiCuUatea  imcftioorum*  & leui| 
catea  intefl  inoruio,dLc. 

xxvj.Aphoe*  . / . 

Cfi  uero  iS  magia  adolcucrirK,<onnil(,et  uertebrae,!^ 
occipitio  ad  interiora  luxatioftet,crebrianhcitiui,quot 
grxei  aflhmau  uocantycalcak, lumbrici  roc4indi»&c*'  ' < ‘ 

xxxj.A^or.  * 

Senil>ut  fpirandi  difbcultacettdiflillaciooea  cum  tu/Ie, 
vrinx  ftillicida.unox  diflicuUates>dlc* 
Ex.iii|.ScA.lxix.Aphor.  ' 

Qpibua  vrinx  craflx,gniiaorx,paiic«,non  flne  febre, 
mulcuudo  vcnicnacxhia  tcnotaavuat,pescipuc  vtrota* 
lea  vtniunt,qutbua  hb  fniiio,Vfl  breutiftdiaKo  inefl. 
Ixx.Aphor. 

^ Quibus*  yrinxpcatwbaixqualealuiii  iumemororo, 
fja  dolor  capitia  ueladefl, vel  ad^«  ^ . 

IxxJ.Aphor. 

Quibus  firpeima  tadicatur,rit  nubecutua  habet  quarta 

dkurtnarubcu^&aiiaexrationc..  .4 

Pradtica«S*  II  txx^. 


afr  W. 
fusi  XI, 
f n febri.. 

fcjt,  quaM 
partitutt 
« a r9;.11 
ia  ci?plk* 
rfj  nwte 

habfant, 
•^«fioratfl 
efaibi  tA 


Ic<(n 
Mvt 
quJpitiria 
adoMMri  » 


VI/ 

ftViuW. 
ijtcffartai 
M(d,quaA 
fpanfi  iter 
«nA,a(  M/ 

ri«,n6  aut 

iitnoRM 
entis  i/tf. 
^tcoab  i* 
upftai  ad 
geoua  tcr« 
«bif  ,t/ 
ndhucm 
beo  OQbii 
afldkLco 
•ktM  Fb 


e «riiliy* 

t^ieiriO| 
nam  tic 
ate 

kwsm  uk 
adMiM 
ftgsiAcvi 
io  c6nFta 
ri«.Cak* 

RM  C<Mi 

m. 


Tradlatus.  V.I* 

Uxrj.Aphor. 

, Quibusvnnieaibjc,&pcrrp^oi»,nuI«»prx(rntiii  fi 
in  dcliramtbuta(^»reant. 

laziq.Aphor/ 

Q«bua*ila  fufp^ia n]urmurS(ta,Iufnbo9  dolortfu' 
pcrucnkcr»ijf  alut  hum«flanc»nifi  flatui  mlpant)  auc  vn« 
nx  multitudo  pj:ouciiia(,hzc  vero  in  febribua* 
Uxiirj.Aphor. 

Quibui  rpera!  abrccltun  fucuril  ad  artfCulo«>lt6erai  ab 
abfcdVu  uruu  inulia,craila^albafii«fu)auaiu  in  Uborio 
fis€cbrtbu«  quarto  die  quibufdS  inctpic  beri,  fi  vero  ctiS 
ex  niribui  fiuxerit  (anguii,breut  admodtt  folutio  fit. 
Ixxv.Aphor* 

Si  Cinguincm,iut  pue  m>ngat,aut  renvm,aut  ueficx  ex' 
ulcerationem  fignincat. 

Txxv|.Aphor. 

Quibus  in  vrina»crallacxifi(nte,canlcube  parux»auc 
Velua  capilli  vna  cxeunr^rjii  renibus  excernitur. 
Ixxvii.Aphor» 

Quibus  in  vrtna  crafia  hirfurra  quxdam  fimul  exeunt» 
iji  vefica  fcabic  laborat. 

Ixxviq.Aphor. 

Qutcunc|t  fponte  Cingumem  mmgunt»ijt  2l  renibus  vc« 
nutam  ruptam  figmficatur. 

Ixxix.Aphor. 

Quib*Iuriauarenofa  fiibfifiur^turfica  laborat  calculo. 
lxxx.Aph.dr.vi>.SeJl.xxxfK.Aph. 

St  Cmgutncm  mingam, aut  grumos,  vel  fitllicidtu  uri' 
nx  habeat^diC  dolor  tn  imum  incidar  uemrem,  & pci^tnF, 
Se  ^ foemca, circa  veficam  labor  eft. 

Ixxxj.Aphor» 

Si  fanguinem  aut  pus  minxent,  am  fquSimilas,  Sc  gra« 
uis  odor  adfit, ueficx  exulceracionem  fignificat. 
Ixxxq.Aphor. 

Quibus  in  vrioarta  fiihiU  tubercula  nafcuncur,ifs  fup. 
puraiione  £adb,&  eruptione  foludo. 
lxxxu).Apfaor. 

MidUo  Bodhi  plurima  (cS.paruSfignificat  dricdlfonF. 
l^.v.SedUvii^Aphor. 

Redlo  {lefiMo,aut  utero  IfiSmarton?  paitrre  urinp  flillt/ 
cidiu  accfdtt,  et  renibus  purulFtts  urinpaduf ii  fiillicidio. 
hepati  autem  infl&mationem  patienti  finguliusaduemu 
Bx.  v|.Scd%.  vj.  A phor. 

Rcnu,(S:  ueficx  uitia  in  fenioribut  difftculier  bnantur. 
xviij.Aphor. 

- VeficadiTcinii,autccrebro,auccorde,autfcpto  tnnf* 
ucrro,aut  aliquo  ex  tenuioribus  imefiirde,  aut  uencrtculo» 
auc  tecore, letale  efi. 

xliirf.Aphor. 

Quibus  ex  ftillicidiourfnx  iteoe  rupueneric,in.vif.dic' 
bua  pereurK,ntfl  febre  (upcrucniente, fatis  vrina  fluxerit. 
Ex.  vq.Sedl.  xxx^  A 

Qutbufcuntlifebriciunctbus  tnvrtmsfium  fedimina» 
Vtluti  fenm  crarsfor,long3  xgritudincm  fore  figmficat. 
xaxq.Aphor. 

Qusbitt  autem bilioia  <^mina,‘  fupra  tenuia, acurfi 
morbum  (igmficanr. 

xxxid.Aphor. 

Qutbufcunqi  urnix  dtfiamei  fUnc,qe  turbatio  fortis  tn 
corpore  fit. 

xxxiitf.Apheur» 

Qwbua  io  ursnss  bullx  fiibfifhmf, morbum  renalem, 
Sc  longum  fignifiom, 

xxxv.Aphor. 

Quibut(ub(4dcr»pingue,acniaulcocum,rjsrenQ  Vi« 

ttum  acutum  fignificatur. 

xlix.Aphor. 

Vric»ftilli€idiu4(mingendidifficalcatem,  vini  po* 
lio,&vcnxfe(fiiofoluic,ioadcfcautcmtnecnoref«  ^ 


Cap.  XX. 

De  di^ontfonibus  membrorfigaeratf5lf  Ai 
viris  counens  Rubr.xxxiiij*  Capic.  X 

De  dcfcnprione,<mdtomia,<S^  cophaone  tefliculone^ 
HdfcmmfmimdlbanjO^Hirg^,  Kubricd,  L 

luina  ^uidenrta  humano  mixta  generi  cfi 
indiuiduationem  perpetuari  non  pote* 
ni  arbitrata  cft  ipm  feliem  ^m  fpccie  fena 
picema  fiiccre,quodcppulchre  perdii  m 
homtne  duos  creSdotcfticulos,  qui  tn  eo^' 
demefiene  membrum  principale  feniin« 
fpfius  produdhuu,quo  vnua  cxalioindeficiemer  crearer» 
Sc  hic  nofira  ^reatio  fir  ex  ^tfifone  eius  feminis  in  ma. 
tricrpercalamu  ipfiim  naturale  qutefivtrga.  Ex  gbus 
apparet  qualiter  ad  h3c  generationi  cdcurruiu  mas,  X kz 
mella  ^m  diuerCi  mebra.  vnde  in  ifio.  xx.cap.cradlabnut 
de  mCbrtf  ipfit  generaiiontsin  virif.&  tn.xx).  fequrmt  <fc 
mtbris  generatidii  tn  muIieribus.Er  primo  lonpi^do  ab 
anatomia  icfiiculord,va(bx  fpcrmaiiconc.dli  utrgp.  Vn^ 
trfiicult  tn  virit  flim  membra  glSdo(a,alba, extra  corpua 
emtncita,ad  quxun^ad  rufpcnforia  va(a  ttrminani  fper 
maiica  m pSntculoorto3  fyphac,  dydymut,  fiuc  oleti 
<fio  cOtema  geniturp  per  fe  principamer  produdtiiia. 
ciiurglandoraalba.nSrorum  caro efificuc  caro  mamiJ« 
Urum,5f  ficut  maceri3  fengumeam  ad  fpfas  mamtlbs  ve«^ 
nienef  ecdem  mamillx  in  lac  conuerium,dk  albificanr,  ua 
Sc  lefiiculi  vtiU*  fupcrflufcatF  vltimo  ad  eas  delatS  albifl' 
cant,&  ingemtur3cducnum,quxquidFcfi  homo  inpo* 
tftia  vnde  primo  de  gcncrartone  aialium.  fperma  efi  Tup* 
fluitas  vtilis  vtumi  alimemi  dillributi  per  membru  loiS 
habFs  in  pot?ita.  Dicif extra  corpusad  dil£;rrmi3  carmu 
giSdoCiru  qup  Tum  in  mulieribus  extra  matricem  ad  i)  re» 
fotuunf  vafe  rpermaiica.vt  infea  fequeacap.<)carncs  fune 
minui», nd  tefiiculi  diifii  fem  plurimos, licet  medi* 

coifinc  tefiicuii  vere.  Dicdad  qux&c.nam  valaipfa 
intra  myrach  non  germinantur, fed  egrediuntur  royracb, 
dl^tefticulis  ropulanf  de  duobus  rufpr(bri)s,d^ quia  inem/ 
bra  nobilia  vt  fim  tuta  ab  cxtrinfecisalicramibui  debrne 
cllc  vebta  p3niculis>dir  quia  non  cdiincntur  in  Typlnc^vc' 
bntur  p3niculo  ortoab  ip(b  fyphac,  qui  nominat  dydy« 
mus,cufus  orificium  efi  in  fineiliorficbufum  cxtfiensm 
naturam. In  pcelfej  vero  eius  Fm  quanriiatrm  uaroipl^r* 
maefeortiro  dilaiaiumesifiir,&iofineerusdibcaiur  ^ 
quStiratFtefitculoip,tSC  in  parte  illa  vocatu?  buria  leOicx 
lorum  fiue  olleuni.  & fic  apporet  quomodo  affert  hic  pb* 
nfculus  luuameiuum  ad  c6cinendum  SC  cuftodiendn  teftd 
cufot,  Sc  vab  rpermaiica  tpCl  ad  ipros  tcfliculos  venirn' 
tta.dicoueiiiemia,c^  nonlicaditbquxfimrimcr  tefife 
culos  A utrgam.  Propter  quod  nota  t^  vafe  rpermartex 
fitnt  duplicia  pr«paraiorti,finlicet&  btona.  Rrxparato* 
rta  auie  fum  ilb  qux  meJiSt  mier  renes  <SCrefiicul<M,quo^ 
cum  onus  efi  dextri  iuxta  renF  dextrum  ^ uena  chyli^  ar 
mia  aorti.finifert  vero  iuxta  finiftrum  ex  vena  emulgen* 
le.  dlC  dextrum  uas  ad  dextrum  terminatur  lefticulum,  A 
finifirum  ad  finifirum.vbi  pcrucnmu  ab  extremo  ad  cx* 
treroum  lefiiculorum  feruntor,  deinde  inAednitur  ad  pri- 
mum cxiremUidlCtnuoluta  vab  dicunf,  5:tnhis  reflexio* 
mbus  credidit  Arillo.fpermagenrran.Laior>a  vero  di> 
cuniur  vafa  ilb  qtr»  3 lefiiculia  inchoantia  adtoilum  ve- 
ficx,dl^  ad  virgam  cum  foraminibus  quibus  ditfia  termi- 
namurper  hxcvab  diifia  femmaria  femen  ad  cabmum 
defertur  raiuralem.  Et  icito  ^ vab  rpeimacica  Tubda. 
rtam  icfiiculorum  nonutgrrdiumur,  fed  ctrcurmiohifeia 
tefiiculot  funt  veUii  (aecum  fecientia,&  Tupenora  fimi 
venob  magis, btorta  amplius  neroob,qu»  quidem  bf 
toria  Vfe|i  ad  meantia  virgx  peruemont  m loco  qui  cll  %n 
foramfncofeisfmmorfSf&iuc permeatus  gibifemduo, 

fic«d£  vab  lUntdttOciaudir  i^iai  laprfpwaioerisfo^ 


VIri 

H 


Caba* 

natunf» 


M 

xnii 

im 

»M 

B. 


Spermi 
tis  dA' 
oiuo. 


|S  perna 
vbi  gc'  Gmc 
neteuK*  lov 


De  xgritud.membronim  gencntionlf  in  Wr^ 


*5« 


iAum;AreSna1ea  vi>ga  deinde  ^fiim  ad  esrra. 

Vfrga  Propter  quod  (cico  virga  cft  metnbru  neruofufQtVC' 
^d«  nolu«i,&aruriofiimc5cauUimurculo(ufn,cuincoilouc> 
ficxcaraofocdtimiatunall  corpore abfoluuim  adpalim' 
vnaf  I vel  drea  magaiiudin^  la(flu>in  cuma  pnncipto  duo 
■pparnforanama.eiuf  extremitatii  prxpuauin  di<fia,  ter/ 
Minacn  wi  emtCnone  Ipermaui.  Sc  vrinx  fiiubier  co(l«u« 
tum. Ad  fplam vero  oSponendS  motcialc^um  nerui,<Sc 
fpeciaAr  k nucfaa,4>pcer  quod  ipla  eU  ita  rennbiiii.  Ite  VC' 
tuum  ad  ei  multp  ven^y(&^  arcens  ^ii  magnx  orte  k ve* 
m dfltcendcnte»&  arteria  tn  loco  vbi  biFurcal  ad  duai  an« 
chat,&  hz  venc  fune  Heut  radicca  vitgx.&  propter  tftaa 
venae  virga  eftioia  caucrnolatd^ruxcaucraouiacci  re< 
plemur. vcntolitatc  generata  m pifdufiif  aricrijs,d^quan* 
do  ventofitacc  ecplenf  erigitur  .uirga  cft  quid^  «uTculola» 
ftearnoia  vt  pacet  3c  fuit  mouef  muicuiif.  vc  GaUn  Jibel 
Io  de  anaiomu  duu.conimuacur  cura  ooUo  ea  multic  li 
garaenu<&  chorduorutab  ollcfizinorit. Fuiiablbluta, 
quia  hoiaines  non  debebam  ftediungere^ra  dorCalia  <6* 
Pwe«  trapoHertorifticoa>vt  animalia  bciumbrqta  (cdaraple^ 
fionfki/  xando&c.EftquippcvriiipIuribuipalmi  vniut  admen 
citn  coi  flirarocdcmmamcucrrata.&ineiutpnncipio  apparem 
Mootan  illa  foramina  didb  deleruiftia.vt  fupra*  Ex  quibus  appa 


doQtf  ficuc  ou6,cepc,£iba.cn  hli  enioi  ooci  fetum  cft  prfe 
apw  edcdliuu  geocratsonta^d  ettS  mata^.  expermiur 
emm^  nulla aduemficcxtranlccacaulagerminam  navc« 
plurimum  corpulemia  iplbuun  refeluamursn  germen. 
&Qc  vniucr&liier iemen  nominacuromncpeotificude* 
Clium  ab 00  quod  vim  babei  viriulqi  lcxua,vt  plaiup  plti 
rtmf aiumalu  mulca  per  Iripla  line  coitu  Ubi  iimiie  ge 
aeramia.vc  quarto  dcliiilorijs  animalium  vltimo  cap. 


DemdUcomplexioivtefhurtu.  Rjcbricd,  II» 

p; 


Aceducts mei aluira ordine poniabeo  quipofuii 
ipic.xx.fua  fen  ur  mihi  mcliusiatulaciam.Incipfam 
iia^eoordinedeipdsquemabeodtdtci  demem^ 
brit  profequent  primo  de  cura  malz  coplextotuteorum 
quifelUcice  quiii^  mcdicua  snueflrgare  ac  curate  habec 
lum  ppeer  membri  ipliui  noubtliiaiem,^  eiutcolligaiv 
ctam  ob  qui  cum  laelum  eH,&  nobilu  alia  lardic.  rum  p* 
pter  finem  ne  fruilreuir  k camo  fine  vt  ek  bomuiit  produ 
dtio.tum  quia  cum  fiirpoogtofera&cilefuperfiuftatcsre^ 
cipit  ob  quas  incurret  apokemaad  quod  maxiroe  luuat 
ciut  procliuitat  ad  inferiora.  £6  iiaqi  eius  mala  comple 
xco  aut  aacuralia,aur  accidentalis.  Naturalis  vt  cft  lapfut 
csutoaturalcriiavlcimati  ddtdusvtatfcum  propriu  gc* 


ut  qi  in  ea  irta  fum  foramim.iliud  autr  quod  vrinae  6e6u  neraiiux  virtutis  impediat  tn  aium3li,aut  fi  non  in  lotum 
uiicxcollovcficx venit,d:cxteraduoperqux  incinalc  impetit, ialicm  notabiliccr noceat.  Acadeaulis  auicni 


c5em  natura  l^rma  ipTura  finaliter  cuomit.Auic. vero  Cn 
nolando  tria  vau  ponit  vt  per  t^  alguadi emiitaf.  quod 
credo  ipm  iriMlIigcrcdefcclo  foramine  Icruicmc  finifiro 
vafi.dftuconfidera.  Pofiremohicapponoverba  Auic. 
in  fioc  de  anaiomia  cefiicuIoi^,&  vaforura  inquit  .Ei  fetaa 
virgxaduenii  virtus  cretionis  i vcntofirate,corde^ 
aducnic  ei  (enfus  i cerebro  & nucha.  SC  aduenti  et  iMguit 
Adefideriumabhcpate.&dcfidenumnaiurale  quSdoqi 


cfi  ficut  cura  eis  naala  complexio  calida  aut  frigida,  ficca» 
aut  humida.&  fecundum  pluiimura  cfi  aut  kigida,aui  ha 
mida,qux  quandot;^  cfi  talis  per  eilenciam.  quandoqt  [ er 
cdmunicaiero  k ccrebro,ccr  de^pate  & huiulmodi. 

C A V S lE  &buiucmal«C(>plexioaitcaufapnmui 
uacll  qfitp  aer  trigfdus,aqiu  frigida,  quia  ilacso  in  ea  aut 
calida  calefiicietit.&fic  ^al^tcaufio.  Aoiecedens  liu/ 
•nor  multiplicatus  exmalo  Kgimine,  vt  ex  comefiione 


fii  cicaula  renum  dC  apud  me  principtn  cilh  corde, & pro  mukorumfru<3uum  £rigsdorom,pouaaquae  frigidae.vcl 
his  vide  infra  rubneam  de  vtrga.dihicproconfirmarso*  alteriusrei,vfurenmirauicumcxce6iuecalc£aci^t4rai4]u 
ne duSi  vltimi  AuiJDicam  vidi  iuuenem  quidr.xxiii|.  roei^nuum.&coafimiliter  deah)i.f tem  debduaie  vutu 
annorum  xtace»dl^  languincu  cdplexsonc  cum  phlegmatis  usex  nimio  coctu  exercmoAbuiuiinodi.coniuoduticro 
parncipaiioncqui  deurnii  ad  impotemiS  roliiicretTuonis  ipfii  mala  complcxto^aut  mala  compofino. 
virg«.di:faecfjc6qtteftus4iccbatlcibuireqn<^ooubdc  S 1 C N A demdfiratfea  bpiuscalidi  naturalistpfe/ 
cordis frigtduaicquandoqi  nocumenrumaliud,<91radhi«  rum  icfiiculorumfunc,btitudo  uenarucnofiei,& vtrgar, 
bito  remedio  ad  cor  cSuatuii.T u kae^  principis  uerba  c6  df  iplai ura  eminemu,&  rarscascuiis,ntmia  fpilsitudo  pi* 
fidera.  Prxierealcitomodri  quohxcfitgmraiio. ima*  lorumpetfltms,«S£coxaiu&corum  «nulitUido,duniietf 


Genera 

fiovn« 


ginaciuacxfe  vel  obieifio  exteriori  ad  coiuitpfum  tnoia 
cum  fii  cxprindpaltbus  viriutibus>prxctpic  conaipifci* 
bili  quae  in  corde  vigei  vt  fpiriuim  Sc  catmead  gemtalia 
■Kmbra  minae, qui calor  ferris  fic  mifius  huroiduates  cd 
tentas  in  vrjs,&aricri)s  per  quas  venii  diflbluii  illas  quz 
ad  vala  vehium  lpcrniaiica,&eareplemex  qbutfperma 
i^auc  alguadi  nc,lbiic^  imerim  calamusexicfus  prxlcii 
lia  rliius  calorisfii  Ipus  ad  quod  adiuuat  cttS  hrtcatio  capi 
cis  virn.de  lunc  uala  emitium  materiS  in  eis  comeniS  ad 
tcfticuTos,didetciliculis  adua£ifeminaria,d^de  illitad 
virgi  concurrente  naturali  appeutu  expellendi  ipforum 
fiip^orum  uaferum,d£  naturali  attradionc  infimoris^di 
de  virga  in  roauice  proijciiur  incosiu  debico  cui  obuiac 
matrix  cum  orifido  fuo  aperto  di  trabit  Iperma  dciidcrSs 
•Uud  fua ppru  virtute  di  lefiiculi t fitis  prx  dileiHtione  etiS 
procedit  fperma  quod  tn  cis  generatur diad  ci^cauum  ma 
iricis  remmE.cura  ergo  aml^  edeurrum  de  fibi  tnuicem 
obutSi  permilcenfjdecomfpcranf  indcpucnit  generatio. 

Et  didu  eA  gemtuif ,&  no  fpermatis  in  fine  delcriptidis 
Vt  cogiiolcaf  difierenria  foi  malis  inter  ipla  nola  genuura, 
|perma,a  fime,('puisdehoc  medicus  curare  no  debeti 
makk  pra<fltcus.vt  fiipra  fapeqbus  multi  utunf  in  fyno* 
Bymis.  Genitura  iportat  maieriS  dcciCtmab  aUlipfecfio 


decril^tudoeorum^ecionpropterionuofiiatem  poro* 
rum.Dcnderiuai  coiuis  vehero^,  uelocitat  in  conCrcu* 
isone^iluo  ipermaiis^color  eius  ad  citrinum  procls« 
uis  vcl  ad  fufcuro.Qs.  fi  feeric  cum  caliditate  ficcitastiuoc 
cnirperma  ficcumnon  fluidum,  di  erit  dcfideriuro  aia* 
duum  ad  conum, tca  ut  apud  quaqi muliere  adipfum  fia/ 
lim  moueaiur.diekeredlio  ineofertisAril  talis  mtfcu* 
lorum  plurimum  gefKTatuius.Q.  fifuerticum  caliditate 
humiditas  efi  pluris  fpermatis^  calida, de  eA  paucorum 
pilorum, minus  impregnans  de  ucheraaioris  ferriiudtnis 
fuper  coitum  plurimu,  &non  fit  erec^Uo,  vt  in  calida  fic* 
ca  eA  plurimae  polluiionis. 

fifgna  contraria  lapfum  A^dn  indicant.  Qtibd  ficum 
Aigidiraiefucrit  humidttas,tnncpiltpe(Aimserunt  lenra 
non  afperi,vi  in  prxcedcnti  paruttas  defiderij  coitus,  fiue 
tarditas  eius  tenuitas  fpcrmaiis  pauaias  imprzgnaiio* 
nis,dCiardius  onus  pilorum, & paucitas  eorum, drbi.' 
litas  credetonis.  Quod  fi  curo  ea  feeric  ficcicas  em  fper# 
ma  groAum,fpillum,de  paucum  de  cA  diuerla  k calida,  SC 
humida  in  omnibus. 

Signa.  Accidentalem  rci^  coplexionf,  quia  prxiemaro 
rale  ugnificam.  Ex  parte calidnatis,  quia  ad  tatAum  cali* 
dtoret  funt  cdfueio,  SC  percipif  incis  inflSmatio,de  color 


pcrconS^ifimilegencrSte.inquacArolu  geiKraiionis  verget  aut  ad  rubedine  imcnlam  fi  eA  Anguis  in  cau&cfi 
prldpmcmdliuuquarrexpuUumabhoIe,equo,&hm5i.  apparentia  plenitudinis  venarum  burix,&quia  Angiii* 
g{  coitu  gcniiurS  vocamus.  Sperma  aute  & femen  dicic  in  neus  regimen  Anguincu  Sc  huiufmodi  cum  principio  do* 
010  flaml  repertf cfltdliuQ  df naccriale  piiocipio  genera*  lons , & qn^ cu  dolore,  df  eA  cu  grauiiaie,  dealiquaJi  eo* 

Pra^ica.S.  II  4 rura 


4 


Trai!latiu«  V I. 

rttm  ttmcfx^uMie  ipaw.&  in  dc  al^  HgM> 

oit.Q;  (i em  cholera  nutor  enc  tnflSmatiocum  calidua^ 
seiDceniiori  percepta  cum  pundltone  iitte  mordicatione* 
color  verget  ad  cicrimim  iniUcnatu,&quta  cho* 
lericuc»& maxime in  pudenduipiis  regimen  cholencu, 
di  o5  percipietur  grauuas  mulca,&  cum  hii  eft  feb. 
cdicato  calore  cordi  ficie  & htndi.  Q.  (i  iuerlr  mala  c5« 
pteiio  hoae  coatraria  apparebunt  ,ui  quta  Irigtdiiae  ad  ta« 
dium  SC  ven;  erunt  ut  abrconfacj^  (icui  diminutx,«fk  gra 
uitas  maior  cdplexio,xtai,habitudoy  Si  regimen  hoc  in^ 
dicabunt.  Ethicadueneq»  HcutmaU  coplexionatura' 
lit  excefsma  generatione  impedii,ita  accidentalis.vnde 
htcadoerte.quumS  non  raro  ad  manus  mcdtcoia  veniunt 
tudicandi piures  conOiio  luriHarum  ininquid  Hm  apn  ad 
coitum  an  non. quta  piures  tales  inuentuntur  ob  malSc5* 
_ . . plexioneieilium,&virgzquinullomodoponunrcoire, 
&dicufu  lcene£ircinatot,&ideoeo9  complexioni  bene 
nati  (94  eiamtna.NS(rfgtdtrascumhumidiiaiec6rucuitcJlecau(a 
aiunt ; q hutus.coQlidcra.&  dc  hoc  inha  de  dimtnuiionc  coirus. 
Otcanc*  P R O C N O S T I C A. magnacoplewoad  m3' 
la  accidentia  perducit.de  quibus  infra. 

C V R A in  cura  malp  eoplexioms  C09  oportet  jKe^ 
dere  vt  de  mala  coplexione  hepatis, renTi^  velicp  cura  di 
deum  eft  ordinando  dtxi3,euacuando,alierSdo,c6forian« 
do/&hmoi.  vnde calida  &frigtda.prenibus  pofiiafunt 
in  hoc  cafu  coueniitia)^  lu  ad  tlla  recunc.  Ei  vt  cibi  ma 
giscopbceamhisfubfcrtbam  altquacxeisqux  maxime 
coierunt. Et  fune  ex  frigidis  aqua  ro.alchechengt^olairu, 
OleG  ro.Muctllago  feminis  cttonioi^.Citonia,  Kaba  fra* 
dla>Fanru  hordei, Farina  ^barum.  Acetum,  Chimolra, 
Aqua  cucurbicz,Farina  le  mtiim  rxcorticacaru,  Si  hmdi. 

Ex  calidis  flos  camomillXjMciilocum,  Farina  cicerum 
au*Mel, Carice, Bdellium,  Herbrna , Folra  caulis.  V iirlla 
cuorum,Cimimtm,Pa(lulf.Sicrcus  vaccinum, Fcex  Vini 
amiqut, Radix  lilrjal.hyllopus<!^hmoi.  quz  fum  calida 
c5ucniemu  vfquequo  necellarta  crii  rcfolutio.  Q,.  H ad 
oiacuratioiic  dcucnire  oporiebit  viere  macur3tibus  ex  pin 
guedine  porci,radrcealihez,  liliorum  albortt,  femen  Itni 
dc  hm6t.T  u iiaqi  edpone  ex  llmpticibus  tamumutere  vt 
videbitur expcdtre,&i1Io8canonct  (eruaquos  ibipofui 
cx  pane  euaiionts,&  tu  ibi.  Sed  hic  nora  licet  naturalis 
curabilis  (ic,m8xttna  tff  cum  difliculiaie  curaf.  qm  quod 
mturalecfl  n5aliieraJTuercir,&quodnatura  ingentctl  dC 
infixu ell  arte  non  viocif,red  leuiter,Seneca.  Abeiui  itaqi 
cura  n potes  abdine.  Quo  vero  accidentalis  ed  $i  recens 
6icilc  curatur,^  antiquata  & habiiuata  didiculcer  valde, 
vnde  Gal.mala  cSpIexiofl  pfcdto  mrbrodominef  dure 
Cinac.c^  fi  aliqua  earum  em  cum  pruniu  cura  potKf  infra 
de  cura  pruritus.!  Cura  etiam  hmdi.  malz  c6plexiomsp 
parte  n6  parua  accipi  poted  cx  dicendu  infra  de  a^tibue 
iplbia,d^  de  dolore  coiti.de  quo  datim  ut  fupra  clarebit. 

Ve  dolore  tefkctdorwrn»  Rubrica.  III. 

pT  curam  doloris  redium  breuiter  pertrandam  cu 
iplacx  dicendis  in  cura  apodematis  depcdcai  p' 
pter  quod  ibt  recurre.  Et  ob  hanc  cautam  vniuer 
fiUter  icribeniet  de  cura  etus  paniam  fecerunt  memio' 
nem.  Dolorem  ita<p  ledcs  foniuittur.aut  a malina  com 
plexionis  diuerde  digidz,aut  calidz  ilmp1tcis,aui  rta» 
Ig  ab  extrindco  vel  imnnrecoacquifitz,vt  de  mala  com« 
pkxione  a^um  ed.  aut  ex  ventoUtate  apodemante,  iblu 
cione  c5tinut,cafii,vel  percu(sione,velapodcinaie&hu« 
sudnodi.latts  mamfeda. 

S J C N A n fuerit  3 vemoiitatc  ed  illic  tenlio  cum 
permutatione  abr<|i  graurdine,&  percipitur  vemodtas, 
dt  adiuuat  ad  illud  ootuta  regiminis  praecedentis  quo 
Viiiscd  patient. 

Signa  d hacrit  cx  malactiplextonenScd  illic  i?do  vehe 
■MB^appuemdgiiaeiuudi^ioprzccdend  rubrica. 


Cap.  XX. 


Vi 


r-KOCNOSTICA  dolor  Sc  13  pcrfaidlU# 
perducet  ad  apodema. 

C V R A.CanonesituaitatptmcredconnderarecSm 
dc  fuxta  illam  canones  ponere  ex  daris,  vt  flipra  £cpe,&  cu 
ram.ut  exempli  gratia. pro  nunc  d ed  mala  etiptexio  dmo 
plex  iblitalteratiuis  ^>cede.de  quibus  de  mala  coplexione 
coia.dd(l  ca  macera  euacua  dC  digeras, & diucrte  d opus 
ed,df  enemata  funt  hoc  cafii  efiatiua  alqspanbus  maxioM 
conueniemia.  Qt  d ex  vetodtace  refolue  cum  calidis  rc^ 
foiutiuisdequibus  fupra  de  colica  di£  infra  dccuraa^iia 
eorum.  Q^  d ex  calfditaie  ^pcede  cum  fuccis  frigidis.  <p 
d procellerii  inflSmaeio,  & ardor,  tfic  cum  tis  pone  ahqd 
opi|  cum  thure.  Aui.  Ec  in  fadlis  ex  digore  procede  cura 
calidis,  dc  valet  rpecialitrr  oleum  de  berbena,  di  euphor« 
bium>in  pauca  tamen  quStitaie  cum  alrjs  mixtu, & oleum 
eius.  Sf  cafu  aur  pcrcuCctonc  fiat  phlebotoma  diuerdua 
in  fuperioribus  apponedo  frtgida  repercufsiua  loco,  dC  cu 
hic.d^edo  caucus  q»  reptrcufstua  non  dni  muta  curo  dy 
pticitate  vehememt.  vnde  Auic.&  adumaiur  membrum 
cum  infrigidannbus  repcrcudiuts  abiiy  dypiicintc  vehe 
mfei  quare  dolore  dennt,  immo  dt  cu  eis  vinus  Icnuiua 
dem  vto!(,nemiphar,cucurbtta,&  dmflia,drindc  pod  if« 
ludadminidrrnf  muci1lagoaichef,5fcamomiila,A?dmi 
lia,&  grana  pini,dl:  myrrha  cuaqua  dtgida  A^fe.Iim  edte 
klu  cu  aqua  digida,A:  bucyro,et  gluren  alimbat.i.xyloca 
rarefquad.  Q.  dhicricexa^te velfotucionecoiinuicu 
ra  dictt  infra.&  cerre  cx  di^is  f«pe,(%  ex  dtc^is  in  rubrtf 
cis  fequemibusailegatis.cura  doloris  eois  ed  laus  aperta# 
dc  ideo  conddcra,&  fpectaiitercurSapodrmatueoruro. 

DemagnitudinedtttpaTMieatctcfHii,  Kkbr.  XIII. 

COnfequens  ed  vt  de  mata  eorum  cdpodiirne  aga^ 
rur  podquS  in  primis  de  mala  eorum  complexio^ 
neaiflumed  magni  fleantur  quandocpccdiculi  vi« 
cra  decentiam  per  viam  impnguatioma,&  augmenti  da« 
tO(^  corpori  non  aderam  nocumentum  loiflbile,quia  nd 
cx  caula  pr(cer‘naturam  hoc  fir.Similiter  3c  paruincamur 
dcut.xrj.cap.de  mimiKisa^um  huc.  Edicet  hzeinqui 
duo  ad  decorationem  attinere  videarur  in  vt  hic  de  ea  di 
cere  non  foret  opus,  ramen  vt  ducem  hac  in  parte  (equar 
aliqua deea  rubfcribamctiam,quia  caeceri confueuaunt 
hoc  loco  de  eis  dicere. 

CYRA  magnitudinisordinatiodixrg.qus  ordinet 
fubtrahendo  materiam  cibi,^  potus  vt  decer.  Euaciiatid 
d ed  necedarta  folmione  ventris  vel  phlebotomia  przce« 
dfce  digedibne  Arc.parctcularet  ad  opus  ipfum  magis  de* 
bilitatio  virtutis  nutritiux  ipforum,neaugmemaiiuz  ma 
tenam  adminidrer.Coadiinacio  duc  coartatio  ne  cxt?do« 
nem  fufcipianCt&augmemum. 

Primi  dC  fecundi  cDpIcmenrum  tuz  relinquo  pruden* 
cizydfexerctno. 

Tertius  vero  completur  di  dmilirer  quanui  cum  frigi 
dis  dypeteis, quibus  dC  manuale  regimen  in  quibus  qux« 
rhur  vr  dent  ^ non  cadanr.de  quibut.xij.cap.Ec  valet  ad 
illud  cerotum  fadlum  ex  lurquiamo  al  epiihymo,&  cera. 
Item  empladrum  ex  herba  cteutp  cu  fuo  fe.facdu  di  fuptr  ^ 
pontum.Ictfricarura  plumbi  dicati  adinuiefeO  aqua  co' 
riadri  humidi.  Xtc  di  fricatura  coti  aut  lapidis  molendini. 
Ecdeappropriacts)idfIlud&c?pent(  iproiedvt  adiduc' 
rur  imetdioolei  fambucim  in  virgam.  A uic. 

C V R A paruitatis.Parurcatcediculoru  naturalis  ed 
virorum  decetta,dcuc  paruttas  mamillarn  in  mulieribus* 
vnde  nid  hjetit  canta  ^ propnS  Ipcdiat  aidiont,  tunc  cum 
eius  d6  ed  neceilaria.  d canta  fuerit  ppni  impediat 

a<dionem,tunc  eius  cura  ed  necedjria,qufadmodum  dC  d 
pratter  naturam  dr.Ec  etutcura  ante  finem  augmemi  pof* 
dbtlited,df  crmari  debet.pod  vero  imporsibdis.nicune 
magnificarinonpoitmc  nid  per  modum  troptr^uacmnia 
quar  noned  magoificatio  veta* 


Paruitatia 


Dezgrftud.mcmbronmigmeratibnfsin.viru.  zci 


1*  ParuiQtttvrro praeter  raturalu  cura  omnino  qusren* 
daeft«CututctttCi  poceft  eiiie  aliquando  tncccc&io  ic«  iK<’ 
dbccdiC  huiufaiodi  auc  applicatio  rerum  frigidarum,  fty ' 
pcicarUtCorrugamium,&  c6frringentin  iptoa  furpeofora 
coip, quare  contrahuntur  d^cleuantur  ad  myrach  vemria, 
'A  fiiguina,aut  occurfiisaqux  fe,vel  aeru  frigidu  vnde  iic 
«leuata&ibirciemacolln  qujdoqrconfrrtnguoc  vciiCf, 
vtl  vcHcS  ipCam  ut  accidat  cx  hoc  dolor  quando  mingif. 
aut  ddhculiat  vrmx  aut  cius  difrillaiio. 

Canonra  quacuor  frruaodi  in  cura  cfu«>  Primut  abla« 
tk»  caufre  praeter  naturam  qux  fit  ex  dtdtis  & dicendis, & 
fihieriioulacdplexiofoUitio  continui apofrema  veiali' 
quodale*  Secundus  confortatio  tiuirttiuxvc  augmen/ 
catiup  dcfrruiat  es  ctbit.ct  poiibus  humidu  mediciiiu  in « 
<ui  & extra  applicatis  per  omn^  modum,vt  fupra  de  Uo  • 
anacho  calidis  confonaonbus.  Tertius  diUtatio  tpfonl 
«omra(Aorum,&confrrti5lorum  cum  fomcotaiiontbus, 
& balneis  calidis,()ux  virtutem  moll  ficatmam,  &.  dila> 
lattuam  habeam, vc  Hinc  Aores  meliloti,  camomilix.fa  > 
nugraec>alihex,caUmemi,&huiufmodf.  Qiiarius  con' 
iraAio  nuirimenrt  adrpfos  cum  fricationibus  derubtus 
trabemes  infrnut  cum  adipe  anatis,  oleo  marticino,de 
■nyMOjderolUiVtnaaieru  ad  eos  liciratfhi  noorefolua* 
lur.fed  remaneat  etiS  recurre  pro  hitaduibricam  deere* 
diionevirgx.cx antiquis  quidamdtxctunt  ntceflarca 
eft  imromiisio  balnei  m virga  donec  de.c6dai  icfriculus. 
&tuconn<kra« 

Vt  ap<^cmatihM  tefUcuknm,  Kubried,  V. 

P‘  Ofrqjaa<5Eumefr  de  magnitudineeorum  naturaP 
contcquenseli  vt  de  prxcernarurali  agatur,de  efr  u^ 
ipii  magnificencur  exapofremate  eisconitngente, 
<|uod  quidem  aliquandocaltdum  efr ,quandocp  vero  frt * 
gidu,qiiandoc^  ventolum,  quandoe^aquofum,  quSdoqi 
:duru.  PnmumitaqpcxpcdiSqnx  pro  cura  calidi  dicen< 
da  fum,  deinde  ad  curam  frigidi  & aliorum  mc  cransfrrS. 

Buemuiapofotmiiisin^iefriculisdiuerljHcatur  exparte 
loci\quoniam  aliquando  accidit  tn  ipfo  tefticulo.  qficy  in 
ofleo  (lue  burla  eius,  quandoe^  in  virot^.  Er  aiula  eius 
#m  plurimrl  eft  Auxus  matertx  ad  locum  ipAim  propter 
cau&m  prfmictu2,vt  cfr  cafus  perculiio  (lue  comprefao. 
£t dtettur fccfm  plurimum, quia ettS^caula  antecedente 
contingere  potefr.  vt  ab  humore  cauCime  dolorem  ui  eis. 
•ut  k mala  complexione  idem  focteme. 

S I G N A demonfrranuan  apofrema  calidum  acu ' 
cum  illic cft  dolor  fonfs, cum  rumore,ardore,  & pulTatio  * 
ne,rabedine  loci,  dc  (i  cum  cholera  tkclfname  ad  airintl 
cum  pun^ura,&efr  quando  eftfortemagnu  cum  eo  fe. 
bris  propter  c5muiriiatem  iprorumper  arterias  ad  cor. 
^ia  erunt  venx  uimidx  maxime  quando  i (anguine  efr 
dCctit  complexio  (anguinea  regimeii^^rxicriiuro  fangui. 
fKum,&  in  (anguineo  etiS  tumem  venx  qux  fune  fub  ca/ 
iticuia pedis.  ^ Arxcholeraeruntilbaccidrmiatnten' 
fion  maxime  ex  parte  dolorTt,frbrts,pt(t(ationis,atdorfs, 
Mn<fcurx,d:color(vtdiAumeft)8d  cunnum  dechna' 
hittA  adfuuat  ad  eius  nomiam  complexio,xtas,  regtm^ 
tempus  anni  iS^  huiufmodi. 

8 igna  fi  foenr  frigidum  phlegmatica  color  corunrnon 
«Dulrum  difrabhicolorecucitconfoeto  vS;! fi  declinabit, 
declinabttad  albedinem,&moHitiem,&  erit  dolor  rc' 
fnifius.comptexio,xras.lubiti«do,regifnen,5chuiu(fliods 
c604er«ntur.&  fi  em  cum  eofebritremifia  valdeA  boc 
dicoantequSad  (aniem  vernat.  Item  &quandoqi  tmmo 
vrplurimum  taleeftabApfrb.  fifoeritdurfi  melan# 
choticum  erit  ibi  dur  ities  cum  colme  liuido,  abftp  fr brr, 
temifib  dolore  valde, d(c6plexfo,xiat,habinido,rcgtf»^ 
A huiurmodi.  vt  (upra  eon(idereniur. 

Signa  fi  frient  uftofum  cr»  eximfio  abf^  grauitate  fiue 
fqoderr^  permutabnur  dolor,  ^ In  paruo  s^on  dou^ 


meSet  3c  ilico  pofr  augmemabiuir.  Sc  enine  figna  vsnto(T 
acu  etiam  cx  parte  regiminis  SCc* 

Signa  fifrieru  aquolum  ibi  erit  mollities  manifrfla,d^ 
comprehendetur  aqua  claulainier(ubfianiiaicfrium.& 
fy phK  eoru  vt  in  hy drope.&  cru  color  albus  cum  rplen.’ 
dore.  & aqua  ip&  tacftu  digno  coroprehcndciur.&  qubd 
in  ofiico  vtfu  cdptebcndeiur,  fed  quod  eft  in  uiliculis  dif' 
fictlecognorcitur.&quodcftin  orcorubiiliuscJi  3c  tri* 
ifcabiluis  & excenfrim  fubttJiaium  nd  ingroiTaiu.  Sc  quod 
cfr  tn  vtroqp  diifrcilius  cxicris  cognorciiur.&:  oportet  di' 
ligenter  confiderare. 

PROGNOSTICA  cum  vides  apefremate# 
fticuloru  dclitcfcere  &abfcp  cau£i  minorari  dubna  ncad 
paries  pc(fcoru,d£  (Upcriorcs  permutcf  vt  ad  coc  &c.qua 
tunc  interfiat  & cfr  apofreroa  telticulorfi  pcriculo(um,& 
audiuialiquotexeo  mortuos  efle.idco  confidera# 

C V R A canones.  Ordinatio  dixtx.UigeAio.Eua" 
cuario.  Particulanum  mcdicinaru  freundum  diuci6  lem 
pora  applicatio.  Apatio  fi  ad  (amem  deueoem,  accideo" 
iium  corret^lio. 

Completur  pnmus  cu  moderatione  abi  & potus  fub" 
cratfcionecarniu  & vim  maxime  exi  Atmefrbrc.&  lu  vff" 
lutem, xtatem. confiietudtncm  &huiu(hiodi.coa(jdcra, 
quietem, fomnum,&huiu(modi.vc  decebit. 

Digeratur  materia  curo  digeAiulspropnls*de  quibus 
fupra  quariocratfniiu. 

Euacuationes  auic  fiam  cum  foluiionevencnsper  infe* 
riora  foiAa  ex  cly  Aeribus  medicinalibus  appropriaiis  ma 
cerix.vnde  Aui.Na  cum  admtniAranf  fuppofitoria  confit 
runc  magntfice,&acirahum  materiSadanu.colerunc  ettS 
pocata.fedpoifriuspcr  inferius  conferunt  &vidcf  magit 
necenarta,&maximccxiAeme  calido  phlebotomia. unde 
Auic.in  cura  a^tis calidi  ficincipir.oporiei  vt  fiat  phic" 
bo(omta,5^  (bluaiur  iia  q>  phteboiomiS  prpponu.frd  c5> 

Adera  ambo  quafi  in  paruo  tempore  fieri  poAum.dlC  de 
phlebotomia  feno  apo Aemace  3c  dolore  exiAeme  in  Ia 
tere  dextro  debet  ficri  primo  phlebotomia  diuerfiua  Ima 
nu  dcxtra.C^  A nccedaris  uidebttureiut  iirratto  poA  eam 
qux  de  manu  lac  tpfam  qux  de  faphenaeiufdcm  latens  A 
foeric  apoAema' in  viroqifimul  acapiaf  quod  neccAeeA 
accipere  dc  (anguine  ex  vtrifi|i  manibus  fimul. 

Quartus  copleturvt  (upra  de  apatibusreniWn  prtrici" 
pio,fctlicer  applicSdo  rrpercufrtua,AypticaA'  refolm  ma 
frigida  vt  eA  panus  infofrts  in  aceto  & aqua  ro.mucillagi . 

•le  citoniorum,fucco  folatrt,iS;alchechrgi  A hmdi.  vt  de 
alcibus  renum  atATt.  vnde  valent  cx  fimplicibus  in  cafu 
i(io  oleum  ro.acetum,muailago  frminum  ipforum.pfy" 

Iq, ciconia, fuccus  eorum,  &mucillago  femino  iplbrum, 
faba  fracAayfrrina  hordei  & hmdi.de  quibus  in  de  mala 
complexione  corum.&:  tu  ibi.ex  frigidis.  q>  fi  dolor  muh 
rum  infcAauerit  cum  hoc  adde  aliquid  lufquiarai  A (am> 
phorx  A huiufroodi.cfifonendo  vt  deccbir/mplaAran». 
do,  eptthemando,  vngendo.  Inaugmemo  vero  oporiet 
ve  cura  repcrculnuis  adminiAreiuur  rrfolutiua  vt  cum  fo 
rina  fabarum  ponantur  fiores  carooraiilx,frrma  ciccnim 
rub.roelilotum, folia  cauiis>betbena,uitrilum  oui.  A hu" 
iufmodt.addcndo  ex  frigidis.vt  (um  acccum,aqua  cocur" 
bitx,  folia  alcbechengt,forina  lentium, huiufraodi.de 
quibus  fupra aJlegau  rubncaaddendo  plus<&  minus  vt 
videbitur  expeti.  Et  cum  proceAerii  augmentum  plui 
verfus  Aacft,tac  addi  poceA  aminu, crocus,  A hmdi.em" 
plaArando  cum  vino.  curo  deuemafrxritadAaiuin 
relblumiisamplius  vratur.  veacapxndo  de  calidis  lam 
didbs,& (upra  allegata  rubrica  paucum  de  Oyptienace 
cOmiferndo  A continue  minus  quanio  plus  appropinqua 
bit  fini  (bens.  vnde  laudatur  Aereus  vaccinum.  & eA  roC" 
diccoa  pro  ruAicse&AAuiJaudei. vnde  Uudaiur  Aereus  RuAiVo 
vaccinum  cum  aceto  A cinere  caulis  emplaAraro«d^  que»  ru  medi 
4iaiidduniuluUaou(,&ndidicucunKncafiluM.A:eA  amtn. 

*Pra(AicirS,  II  iij  forte* 


Traftanii.  VI.  Cap.  XX. 


fiortt.  Qnrfdim  operamur  cum  ridiee  1iIiorum>hy(!bpo» 
9L  meile  mnuu.  Vbt  amem  ventat  ad  declmanonero.  ib 
Ium  vtere  purit  refoluciuie  ex  calidts  um  poOtia,  vt  cum 
fememattoneex  aniro.camomtlU,  vino,cimtno,&  hu^' 
tarmodi.t^  (1  autem  ad  matui  at  tonem  dcuenac»quia  refol 
tti  non  potuerit  vtere  maturaiiutt  qualia  luntfblia  matua' 
fura, radix  lihi  albMkhcx,  muciliago  fccnugrara,  femen 
|ini,axungia  parcina>cepxalbf  decot^^cum  butyro.  Et 
muuriRs  optimum  in  principio,  di  quxniur  maturatio 
cft  (anna  fabarum.camomilla,aiihea,mucillago  feminia 
lini, vinum  co^um. 

(i  ad  finiationc  deuemt  apcriaf  cum  medicfnisuiut 
cum  phlebotomo.Sed  hic  aduerte  apertura  no  fiat  tan 
ta(^adaiiumdeueniai,qutanc  facile  accideret  filiula,& 
adeo  fecuriut  fit  cu  Iit  aperto  ad  aliSpart?^  verfufanTi. 
immo  (lude  ad  applicandum  errea  ami  dtfirnrorium  ex  hi 
rinarizicitm  aquaro.d^  myrrha, maxime  qn  eruptio  fit 
cumcnedicinii.aui  pliibcaf  ibi  eruptio  Sc  membrum  di  • 
mutat  introtium.dl^tnhoccaru  valet  emplaftruex  myr> 
rha,balauftr|t  ro.camo.  Sc  galla  decocta  cum  vino,  boc 
mimemplallrum refoluit,exiccat  A.frfiibet  eruptionem 
fieri  in  loco.locua  aiitfaperiendut  ei^  oiteum  fiuc  burla  tn 
loco  c5uentemiori  cum  cautela,  vt  debet  eft  Sd  m tine.  Sc 
cft  vliimnm  Aut.  vt  inticiatur  tn  virga  mufeue  cum  oleo 
iambu. aut  debet  (ambucntt.eftrnim  muliones  fufiicies, 
&quia  opused  chirurgicum  magis  hinc  me  nd  extendo. 

Pro  fextodicendum.A  cum  accidens  cdroeiiim  venire 
fit  dolor, & cura  eius  ii  (it  duTca  non  eli  opus  pro  eius  cd. 
plerasnio  protelare  firrmonem.  Sed  pofiremo  htc  confi  ■ 
dcra,(^  vbi  cefiaret  dolor  ex  repultionc  materix  ad  fupe/’ 
nora.quod  cafu  illo  timendo  de  nocumcio  principalium 
debemtM  applicare  membris  principalibus  confortantia 
bigida^romatica.de  quibus  fxperuisiocis.dcindeirahc' 
re  materiam  id  lefliculos.dc;  ad  mirriora  cum  diucffiont. 
bu8|fricanonibusi  emplallris,  & huiufmodi.  qux  omnia 
fiint  bput  experti, & prudentis  mediet. 

C V RA  inapaiefrigidoiplbip  Diftimordtna.Dige 
ftion?.Euacuationr,vt  decebit.  Deinde  procede  in  princi 
pib  cum  fiypticts  calidis  appolliis,  relbluttuis,  de  quibus 
adlumefi  fanna  fabarum  cum  camomilla,bla(fix  bizan. 
cix,fquinantum,panulx,myrrha/hus,&  fimilia  (ImpU- 
eia  aut  cdmixta.Deinde  cum  procedit  ad  augmemu  auge 
bitcalida.  Etoim  procedit  ad  fiaium  multo  magis  aU' 
gmemabis  calida  refoluemia,&  minorabit  fiy  pcica.tifc  tn 
heluatione  fortiora  calida  qtulia  fum  rubea  cind orum 
cum  oleo  nardino,auc  oleum  nardinum  per  uirgam  iniC' 
dium. Et  hic  fciio  tp  taba  apollcmara  non  raro  fequumur 
hydropem  aut  cachexiam. 

C V R A.Sifueritventorumtxfoiua£ cumfarinafaba 
nim,ctmino,oleo  nardmo,  A nKlle,  & inticiatur  aliquid 
olei  de  rnula,vrl  (ambucino  cum  muCro.ucl  de  cherua.  A 
c(l  vltimum  &ame  applicationem  huius  empiallrtvel 
fimilis  prius  fomenabis  cum  aqtu  decotffioois  femmum 
tpii,rucx,fpicx,anifi,fanicub,carui  haliarum  vencofita 
tem  extenuantium.^  fi  bierit  in  ofieo  apertio  cum  phte  * 
botomo  rclbluit  cam. 

C V R A fifucmaquorumQmi1iicrtentare(bluere,h 
enecare  cum  fomentis  ex  aqua  maris  (allata  luminola,rul* 
phurca & emplafiru  cum  vino,hjrfure>hfiileeil  efiicax* 
Item  3C  mcdicinx  didlx,rupra  in  cxiccando  hxmorrhoi* 
hf.i(em5fb<fh}cum  fariru  foenugrxci,furfurx,&uino, 
AColeolambucino.Itemcaubum.M.}.cancarum  nume« 
to.v.decoquantur  inaqua  (alCi  vel ahiminoia  donecdif- 
(bluantur,&fiatemplaKrum.  Aliud  fbnnisbrma6dM« 
rum,cicerum  ru.cimtnum,  adept  renu,camoinilla,  meli  • 
totum, cera  fac  vnguemum.Bt  oleum  de  cherui  efleA 
cax.aui  cum  oleo  fambuano,&m  vitgaro  iaqcia£»&  cft 
aficax.  Autccn. 

C yRAfiadidiroHoiveticrttfiueaddurtn&aiaHii 


fuerit  cale  i principio.tnolbficef  ain  refoluaf  dillinAt  Vel  , 
cdmixtc,  vt  de  aliis  acubus  duris  ditHuia  eft.  Et  excar 
plentibus  hanc  inxennoni  fune  emplafira,cerotaria,& 
turmodi.ip.ficuum  adipis  anacis.ana.^i.folio9oluiarum> 

6C  cuprelsi.ana.aggregenf  cum  vino,dk  butyro, & hyfiiv 
po  humida,&  fiat  ^lafiru. Auic.addii  amonucu*  Abud 
qi.colcocardiylTopi  humidc,ccrx,oIei  ro.meduUx  cruna  Cokaiw 
ccrufnt,foboiarubi.ata.fiaccxcisliniaKnium.  Alwddlf 
cxpcrium.iii.furfur&indefinmrterafdi  cribelletur fiib- 
tiliteri&rcfoluaturamonicum  cumoxynKlle.h  confi-  Moida* 
ciaf  cumeo&inuifcetlocodumccrapcrafum  icnetcaJo»  i^mv» 
rem  3C  retterrf  fuper  ipfumabidue.rfl  enrm  cdferenaooa»  *****"** 
ni duricicf.Auic.  AdideminTigaciir  locus  cumdiabhea 
deinde fiomencciur  cum  aqua  lalla  vbi  bullierint  ficus, 
camomitla,radixalihex,&Kxfmgrxcum.multa  confims 
Ita  habutlli  de  actibus  doris  fijpra  liiis  ru  bncts,et  tu  ibv 
volohfc  fic  raptim  (cripta  t ibi  de  actibus  cefiiculoniai 
fulf.cere, quoniam  materia  chirurgicalis  vc  fiipra. 


Dc  Mdriabus  nwa  duritie,  Kubr,  V I. 


eildegcncreapofleniatumfrigidoruro,&pluriipa  acet- 
dicin  latere  limfiro  propter  debilnatciplius,  A;  quoniam  ^ ^dml* 
habrt  vrium  additam  ad  quam  effunduntur  maierix.Cu  Am  ,«{9 

ra  CIUS  efi  cura  apollemaium  durorum  3Cc.  ^ 

^ encO  qasi 

Dcmollx^caoonco/fei.  Rjcbricj.  VIL  ^ 

M011ificacurolteu,&  prolongatur  forda  prolonga 
(ione,^qnqt  ihcmrum  doiorf,rumorem,dlf 
nchitmtdiiatc  frigida  mollificamerexturi  Villo<' 
rum.cura  ergo  ponderem  tefies fua  grauiiate  irahui  deorr 
fum  burram.GueolIni.  Cura ell  duplex ieuis,& fortia^ 
vbima.Ueuia  vc  dmiiuacurii(fluaeo9,fncatio  eorum>h 
coitus  omnmo  deinde  empUfirentur  cum  frigidis  Hypci- 
cis,&  ratis  arsiductur  embrochatio.&  eciSper  os  fum- 
pcfs.  Fortis VI fiat incifio partis ofiet.vt verbi  gratisAi^ 
maf  ilia  pars  qux  ell  vib  vritis  Sc  neccl&na  pro  a%iinen^ 

Cta  tefim.^nde  quod  ell  extra  bjiura  ranquS  iuperfiun  itv 
cidaf. deinde  fiat  cSlblidaiioincili/l^cfi  meltbt  operaria 
cxteru.mamnlibuarclinquo.EifichxcfuHictanc.  > 

De raTnice,&‘ ruptura,  Kubrica.  VIII.  ■ 

De  ipla  dicetur  infra  fuoloco.xxii.cap.  ^ 

DrcorTMgutaonerrffacMlonfm.  Rjcbricd.  IX.  fi 

Fit corrugatfo caufa frigons vehemfiis aut  cafij vie» 
tutisd^elUigmim  malum in  habentibus xgntudi' 
netacutat.  S icau6frtgonr cura  ex didt ia  nota  efl, 
n cafu  virtutis  attendatur  virtuti  vt  fppe  Aiperius  didhxm 
eft  de ca(u  virtutis. 

DeuubxeribmtefictdQnm,  Kubricd,  X. 

ACcidiint  vulnera  in  lefticulie  bciliier,quia  fum 
membra  rpongtofantuatainfenusapud  membrt 
ad  qux  mulix  currunt  (uperfluitaies,& talia  fune 
■nua,h  virga.  6t  horum  caula  fecundum  piunmii  eft  hu  • 
mor  calidus,  fiunt  etiam  exliidore  caufisaliia  extrinfreis 
VI  extera  vulnera  A quia  ex  cabdis  humoribua  frequeof 
ter  fiunt  hinc  habentibus  ccftcs calidos  quiluotettanacar 
bdxcomplexiomt  magis  accidcm,ad  quodokurru  et^ 
rum  caliditas  trahens  humores  ad  ft. 

C V R A canones, 5; aocequSadcurameorn  detxmat 
rcicot^^inc  debet  oticus  (uccurrcre,quoni9  fune  ma^ 

Ia  detmbuiariua,  iraomS  membra  ifta  fum  ^m  formiad 
quorum  partem  frenat  putrefruftio,quom9  fiint  procetfra 
■b  aercy&  decbuia  ad  cabdiot^  dc  humidicail,  & appso . 
auiuximcaubiwiugc(ftuin(um.Auicc,  bccundoquo^ 

horum. 


k 

'N 

I 


De  aegntud.mrmbrorum  generationis  fn  viris.  252 


a; 


tMrum  cur»  fimilti  «ft  cur*  tnieftinoi|h&  orit,  Sc  ideo  tu 

fb^.  Tertio c^dctcrtorarumiUa  que  Buntin  beertoam, 

de  w radice  virgf,& illud  Ideo  qm  indigent  exiccauonc 
forcl^  (cfifut  eof»  cum  hoc  eft  vehemem.  Canonea.Or - 
dinaiio  d(*t*  qux  debet  riT:  ad  cdtraruim  caul*.  Et  qu^ 
cam  complent  colbgc  tertio  traiflatu.  de  quo  f*pe.  Dige  - 
ftto.Euacuatio  dChitc  complentur  cumdigelliuisphlc' 
graa(iilalit>aut  humor»  calidt,cholerki,5e  dmilV  de  akjs 
cum  euacuatiuis  appropriatii,dc  gbua.tin.(ra<fi«<Se  tu  ibt* 
liopuf  (uettt  phlel^comare  qcf  cxitgn»  repletioni* 
&hm5t  coprehende»,fac  tllud  Sc  phlebotoma  bafilicam. 

b»  th  (emper  atictu*  cuatlone*  pedant  firmp  particu' 
laria  remedie.  It^ clylUrta>  fuppofiiortt  funi  hoc  caCu 
cducnieiuil*tma»vt  (iipra  de  acubus  eoi».  Et  veniendo 
»d  particularia  fcito  cura  hoi»,df  vlcctum  vtrgx  eft  U* 
milit.pptcr  ijd*  Aui. vnum  ambobui  capiuilun^tecu»  A 
beet  m fimtii*  in  fp?,diffirritflin  gradu,  qch  ncctoradc' 
bent  vlcerlbut  teaiculoiiHdlf  ideo  vide  inha  de  vlccribu* 
virgx  quid  fcripium  lli,vnde  eligas  ex  dicendi*  ibt  qu* 
ctbi  erue  graiuiia,qm  ic  copiofiim  faciam  cum  paftio  K*c 
lit,&  maxime  iuuenibua  faequemereuenien*.  Poftremo 
Idio  qp  aliquando  hierit  ex  humore  Ita  acuio  ncccilaria 
•ft  caftraiio timendo  ne  nocumentum  accidat  coidi  gri  ♦ 
de  propter  mignam  eorum  colli  gantam  cum  eo. 

Df  tmfionc  aecidmte  in  HaftsgKmuirif.trde  eorum 
moUifcationCj^afmOfdr  tetano.  Rjrbricd,  XI. 

Ccidti  valis  fpermat»  iffio  fpafmue.Cuiu*  lignu 
cll  inllario  vemru  cum  fudore  higidoCuiuscau* 
h.  b eft  mala  cdpiexio  (rigida  maieruli*.  Curaha 

beturin&i  de  titillatione  virgf.&inore  matricu.  Altu 
•bi.nam  eadem  eft.  vnde  Si  propter  hoc  Auic.  vmim  tccit 
capirulum.Egoautemqux  ad  virgam  amnem  vi  feru' 
tmi  feriberem  Tuo  ordine  collegi. 

De^frmaff  tr  nw  difpofiaombMtfir  quid  muintu 
dine^dMcitdteeiHS^^de  hisqudipfum  mulapUcdntj 
trdiminHunt*  Rithncd*  XIL 

QVidrpcrmafiiditriucft  in  principio  capttult.eft 
enim  vtib*  ruperfluitae  vUimi  alimenti,  qua  glu 
^..^tinis.Vnde  Auic.de  caul!*  eius  eft  defubftStia 
bumiditaiis  proxime  coagubttont,  ex  qua  nmrtunl  mem 
bra  dura,vi  pote  venx.  Si  arterip,  & Hmilu  illis.  £c  lale 
recipit  diueriiate  ex  parte eius,quodeft  generatiuu,A:no 
generantium. nS  generatiuu  eft  illud  quod  cxic  bene  digC' 
ftum  ex  hole  halnnie  cdirarias  condiciones  homini  k quo 
tnepri  («tt  no  gencraciuum.Nam  laUseft  aux  ebrius, aut  dccrepi . 
fed  gene/  iut,aut  tofansAut  multi  coicus>aui  qua  eius  virga  eft  mul 
fandum  lum  16ga, vt  tn  foclo  noftro  qui  non  poirft  generare, qua 
0ai.  proldgatur  fpacium  motus  l{^rmaiis,quado  veim  ad  oa 
cncem  calore  em»  innato  um  frai.^o.Non  ergo  generat  ft. 
eundum  pluricnu.  Auic.vndc  mmu  breuiias  eft  etiam  in 
ciula  non  generSdt,quare  alteratur amcaui  veniat  ad  ma 
cncem.aut  quia  in  membris  fuiseil multum  debilitatus, 
quare  ii  tandem  generat  talurarogenerac^num.Itfquia 
•Mmio  aut  paruo  tepore  (uit  retentum,  quare hm  imperft* 
dHim,  vel  naturS  vcnentailuinpnt.  Vclquia  licibopro. 
ctisit^  proprietate  generationi  ipermaiis  contrario.  Et 
multiplicatur  fperma,  aut  propter  mukuudmera  gencran 
Cium  fperma  ex  parte  cibt  Si  potu$^  aliorum,  de  quibus 
|biim.aut  quia  minoratur  coitus  multum,  vi  Qinc  volen.> 
tn  cafte  vtuere,&  tn  bene  comedunr,&  bibunt,am  quia 


vnde  fiuM  motus  extranei,  vnde  df  cxpuliiua  «ouctur  ad 
cxpellendu  fperma  (icucd^ariudnociuum,qufadmoduiQ 
accidit  ftomacho  vehemnl.n1  aliquidei  nocet,  vnde  vo.» 
micu  Si  luuatfuu  Si  noociuu  expellit  aut  eis  acddit  mollc« 
ficatio, quare  rperma  ndrennef  ppierdibtaiione  accidl> 
lem  m meatibus. Autc.Bx  his  fcas  fpafmus  metnbroqi 
iperroaiis  eft  foluiiuusd^  rpafmus  lacerti  ani  eft  rrtfituua. 
creatus  eft  enim  ad  reriorndu  Si  illa  ad  exprimendo.  Aih» 

Accidit  Si  qhqi  cS  renum  rtus  multiplicatio,  vr  cum  cx 
nimio  caloreeorum  adeft  liquefit.  multiplicatur 
cum  mtilitpitcaf  cogincioad  cono.  Si  verba  irruStta  ad 
cum.  vnde  volentes  cafte  viuere  debent  ab  h»  Si  ab  ob*- 
dcismourmibus  abftincrc.  quare  religiofi  honefti  cauti  tn 
htscftc  debent.  Ec  pauctias  eius  cdirartjs  fit  caulis, vnde 
bborantes  ftque  fortiter  cxercicames  fum  confiieii  pau« 
cum  fperma  multiplicare.  Si  quia  vi  radium  eft  hxc  roul 
iipbcatio  quandoqi  cxcaulii  ncprxceraaiurain,hinc  de 
cura  em*  eiam  agendum  putaut. 

C V R A muliiplicationi8rperma(is.SedanfequSpo 
nat  cura  aus  poneda  fum  vt  pmiftum  rft  qup  fperma  mul 
ctplicani.  Ec  ex  cibis  vel  ci^rijs  fum  ea  qux  fune  calidf 
Si  humidx  complexionis  bnguiocm  mulium,dli  bonum 
multi plicaniu,  &c&irana  dimimium.  V nde  hoc  Crito  Si 
pro  curioniaie,&  pro  vtiliaic  pro  omne  deriuaiiuu  (apre 
natura  fui  primitiui.dddeo  qui  mafculot^^ucere  volAc 
debem  muliu  atcenic  cdiiderarc  obaru,&  potus  fuos  vc 
ad  bcus  calidiuiis  declinem  Si  non  ftigidiia{ts,de  quibus 
infra,5C  lu  coniidera.dL  maxime  uHuta.Oua  foibila  cum 
cituamomo,pipere,vel  ga  liga, rapx.na  pone*, cauln.bau 
eia  cum  carnibus  bouinis,&  budatis  vt  fum  gallinx  ptn« 
gues.caro  hxdt,mafculi,A:  pinguis,  caro  caftraci,  colubi 
repinguaii, palleres,  vnde  Auic.  Ei  quidi  dixerunt  ille  qui 
al^duai  comeftionem  paiTeru  & bibic  fuper  eam  bc  loco 
aqux  line  ccllacidc  eft  eredlus,&  mulii  fpermatis.  Ec  caro 
pifcium  frigida  refrada  cu  pipere, zinziberc,cinfu.  dr  fi « 
milibus.  Item  cerebclb  paruamauiuro,  Si  prxcipue  par» 
icrum.  Iifmedullx animalium, cancri  fluiiales  Sc  hmoi. 

Vc  iccopiofum  £icam,& ordinatius  hic  fubftribi  per 
ordine  alphabeti  vt  conCicui.qux  (tim  fperma  multipli» 
camta  cx  parte  ciborum, & potuum, & medicinarum  fim 
plictum.dd  cdpolliarum,d^  qu*  ipfura  exiccir. vt  uolen/ 
ribu*  k coiiu  de/ificre  fuccurrrre  pofitnc.  Augrnrmami» 
fperma  Amygdalp  dulces,  Auclbna,Antfum,Bolu*.B5» 
lacis  Crmen,Caocer,  Carthamus  L'ep*.  Caules  quidam 
AlmSf.&  extimo  c»  fint  caules  apud  nos  dufti  capuct>aui 
capueini,  Cicer , Conandrum,  Coturnix,  EnuU,  Eruca^ 
Faftolt.Faba  Si  maxime  quando  cum  eis  btbtiur  vimim 
dulce  nouum.Et  k Pbctmino  raulm  (auditur  fiftici,  Fce» 
mculus,Galanga,Lac,Lingua  au»  fccfm  omnes,  Medul» 
Ix  aramalium, MolochiaAapto, Nux, oleum  fibmmum, 
amygdalarum  dulcium, Oua  galliftarum,perdicum,Pa» 
pauer  al.  femen  cius  cum  melIe.Paftinara,Ptnr*, Piper  16 
gum,Pifcesrecftes,Pifcesmultorum  pedum  ITcuc  fiepa, 
Porrum,Raphanut,Kapa, Rizt  .Satyrion.  8paragus,i»im« 
cus,Tellicutus,  Tubera,  Turtur,Tribului  fiuuulis  cum 
meile  conditus.  Et  ex  comunibus,  SC  vliiacis  dtabty rion 
valet. Bt  c6fie(ftin  philolophorum.  Autc.prima  quinti.Et 
cdfedlioaphcdiibiipofitaab  Aui.iertii  quam.de  lepra. 
It?  laudatur  caro  pmgu»  cum  cepis  dumodo  n6  fngatur 
qmftidcioprohibct  rouittindinem  nutrimenti  ctus.car» 
nes  tamen  porcorum  luuenum  in  veru  codl*  fune  conue» 
mentes  maxime  qh  condiuntur  cura  cinnamomo, galSga, 


ipm  fperma  eft  nimutenue,dl^rcfudar,dl^exuficuf  omne  cardamomo,aoco,&  hmdi.  Ecnotap  didlis<&dic?da 

Cm.  K A...  ........ 


tenue,  aut  ga  eft  prurictuu  (eu  mordicaituu,  quare  virtute 
Aimubc  expuUiui,&  fic  fxpiui  emittif.  SC  multipltcaiur 
firefm  quantiate  dilcreti.  Accidit  Si  eius  multiplicatio 
ob  dcfatftd  valbnl,  quia  eoa  virtus  retetiua  ^bil»  fic  fa> 
dia  cx  mab  cdpiextonc  cius  accidete  ga  cxic  ftequeter,aut 
quia  cxpulfiu»  fic  fa^vtbeaKmv»ldc.aut  qua  IpalOMf 


t^aliqn  homines  nd  polhint  ftarc  in  vna  qualitate  ctboa 
vnde  de  calido  ad  fngidum  (e  irisftrum,&  tn  uli  cafii  fiat 
reftaiftfoftigldorum  cum  pipere,macropiprre,cinnamo> 
mo,&  huiufmodi.  Item  vfascibidc  rapis, de  napt]*, 
de  ^uctjscum  carnibus  pinguibus.  Item  etsqui  lum 
confacti  Cibit  cx  butyro  Si  bifte  Si  modico  cionanioroi, 
Pra^a4>«  II  tiq  Item 


TraAatuf.  V I. 


Gap.  XX. 


Item  fierculum  dc  imicoccx^o  vlc^  id  ciiu  tnipiflanonf 
ficut  puU^^nH  cum  U(Tcc,A:  caro  cumlade  ouino.Iicm 
v(ut  methz.undc  Autc.ipb  enim  confortat  membra  Tpcr 
matica  ualdct&  etua  uTus  fortitudinem  £iai  fuper  fperma 
fub  rubrica  abi  puri.xx.cerirj^d  conHdera  qux  dicemur 
•nfra  dc  gomorrhza  de  ip<a  dC  <pSltier.  I tem  frixio  ccpz 
cum  butyro  optimum.  Ad  id^pcnidtarum,&ica  cepar, 
fa(fTU.ana.decoquanf  donec  ad  fpifkttudinc  uemSt  de  qua 
mixtura  fumatur  omni  diearca.|.i.  Icr.i^.cicer  nigri. m 
terac  modicum  & infundaf  in  aqua  decoiftfonis  erues, 
deinde  cum  tumefacTium  erit  extrahaf ,&  exiccctur  in  um<' 
bra  Sc  cum  pcnidii#  cdfictatur.de  quo  accipiaf  omni  roa-' 
oe  quanittaa  auellanr,&  de  fu  per  bibatur  modicum.Item 
maxime  uakt  cicer  ipm  cum  quo  decoqutttur  carnes  ane 
cis  cu  modico  annamomt,  Sc  pauco  croco.  It^  i$t*aqus 
cepx,&  melli8.ana.&  buHtam  ad  confumpcionc  aqup.  de 
quo  accipunc  duo  coclearia  curo  itur  dormitum  cfi  aqua 
calida.Breuirer  ftude  geoerationi&  multtplicaiiont  boni 
Cinguinis/nodo  cum  calidis,modo  cum  frigidis,  vt  exi- 
git complexio  reapiemis,  & rei  ipiius  dirpofitio.  Qui- 
dS^ciunt  ele^uarta  dcletflabilta  ex  pinets,phtnicis,  amy 
gdalis  duIcibuB,leminibiis  cdibus  emundatis,  (emine  por 
culacs/rucs,  baucix  addendo  cerebra  paflerum,  cinna- 
momum,pipcr,galanga,pcnidias,aut  mcl,&  tu  compone 
Vt  utdebic  ex  iam  dt<5lis.  Et  ingemantur  plures  ad  potus 
fuaues  faiflosexpallulis,pemdqs,decodione  eiucx,  napi, 
& ficus  fieex,  & quidam  addunt  bauciS,  & qutda  ex  tam 
didis  alia  decoquendo, dulcorado,<Sf  deioquum  cu  aqua 
fcrraia,qih  cft  cdtbrtaiiua,  & uinum  nouii  dulce  multum 
valet,&e(l  potus  naturx  magis dtledus.  Ad  idem.^.feo 
minis  baucix, (eminis  naporum, ceparum, raphant,rpara- 
gi,erucp,pineatum  mundatarum,carda.pipeMs,  phiffico' 
rum, lentet, linguparirus»iringf,been  al.&tu.(acyrion,co^ 
ili,2inzibc.|piperts  long.nafiurtij.ana.^  i.ieratit;tS(  cum 
meile  fiat  do0.;.  j.cum.5.  j bdis  calidi  &.  r .prnidiatu  ma 
nctSc  lero,auget  fperma, &uirgam  ettgir.  Ad  tdem.itf. 
amygdalarum,auelbnarum, nucis  indicx, pipent, phyRt 
conim.ana.]^.}.zinztbcr,pipens  long.(e.pponicr.ana.5.iii* 
confice  cum  pcnidrjs  mane  9C  fero  fumatur  de  eo.5.)  cum 
vtno  dulci  nouo.  ipfiim  enim  ut  fupra  opiimu  efi  & cum 
cibarqs.  Qux  minuunt  8C  exiccanc  fperma  funt,  ancthu» 
agnus caftus  cummenthaffro  poiatus,album, anethum, 
aqua  ualde  fngida4itriplex,canapis  (emen  cum  multipli- 
catur cius  vfus,camphora,curuilus,  coriandrum  Serapio 
Auic.&  cxterf,propter_quod  cdUderi  quod  diae  de  ruta 
infra  degomorrhxa,qm  hic  utdeiur  efle  cStraduTcio  cum 
pofitum  fit  fupra  augmetare.cruib,eruca,5^  pro  his  etiam 
laduca>lemes,&aqua  eorum,  melones,mora,nenuphar» 
radix  i proprietate  coagubt  fperma, piper, ponubca,pIa» 
lago»  ruta,  dc  qua  in  degoraorrhxa,  hylTbpus,  bc  aceto« 
fum,6irina  gbndium.  Itemilium  torrefadura,  & n5  tor« 
rcbdum,(cm.vrticx.fem.agnica(li.  Ec  ex  copofitit  va 
Ict  empbcio  cum  oleo  dc  nenuphare,  dc'  caftoreo,  dc  ruta 
cum  iufquiamo  ntgro^uc  alad  tdfsculos,&ad  anum  h» 
dla.li?ceru/Ta  abluta  cum  pluroboaduflo,  & cum  carni' 
bus  melonum.  Et  ex  frigidis  bonis  femen  bducp,re.iuf' 
quiamial«(e.cnrulli,endtuix,(c.pfyltj  nonfradumyCoriS' 
^um  (iccum  6C  nenupbar  ficcum, teramur  omnia  prxtcr 
pfyliu,&  fiat  puUiis,quo  utere  ut  uts  in  (orroa  pilumi,cr*' 
Kcrfone,eleccu.<Sihmdi.  Etdiaciminumcftexiccaiiuum 
rpcrmatis  ualde.  Aui.dl£re(blucndouenco(itate  uehemeter 
tollit  uirgx  eredionf, cuius  cau(a  cft  ucnco(iias,  ut  iiih‘a. 
Ad  idem.gi.  femen  ruix,ani(I.ana.5.^caftorei,iufqunmi 
•]ana.5.n.ro.ru.babuftiarum  ana.5.ii}.(craniur  3c  cnbcl 
l^ur,&(ic  dofi.5.}.uf9  ad.rj.fiactn  forma  pilubri,&dc' 
liiper  bibatur  aqua  cum  uino  permixta.  Aliud  ad  idem* 
^feminum  hducx.5.iij.f.(cminum  rutx.5.1.  babuftia^ 
rum.^tj.(caii>agni  cafli.5>dofi.5->ad.rj.  Aliud  ad  idf* 
Recipe  ladicif  camis  fieex^ozami  monoiiiyniyrrbxaoi* 


Df  CMT4  mMlhplicahontf 

VNde  quia  multiplicatio  cius  fcefro  cau&salsigna' 
lasin  prxcedemi  rubrica  cfl  homini  ac  mulieri 
quSdoqi  multum  noctua  hinc  duxifuccurrendum 
diucrfimode  fecundum  fuarum  cau(arum  dtuerfitaictn  0 
prius  aliqua  annota  utro  (igna  dc  eo. 

S X G N A demonfiratiuaadeamveroquxc(lcau<' 
b rpcrmatis  multi  non  frquiiur  debilitas,  & dimioutio  ex 
coitus  multitudine  nifi  corpus  fuerit. 

Signa  qux  cfl  propter  leiuiicatcm  cil  tenuitas  ipfiua 
rpcrmatis. 

Signa  eius  qu;  efl^^ptcracutratrm  fperroatis  cognolc^ 
per  mordicationem  fperroatis  in  eius  exitu  per  ardorem 
vrinx  quandoc|i,dli  color  eius  ad  dirinitatem  declinat,  SC 
regimen  prxccdcns,complcxio  Sc  humfmodi  dcclatSr. 

Signa  (i  cS fuerit  dcbdicas  c6cciiux. vt  tn(n  in  ^eden^ 

anib(ica<kgomonh{a)5;polluuooe.figfiuqm  egmM 

ab(i|i 


i 


5.fi.euphorbr{.5.r.laninum  nitx*$.^baud«»agiii  catt, 
maiorans.ana.5.;.pondus.5.).dautuidcbuur.  PoAremo 
addo  dictum  Autcc.hic  Sc  dc  his  qux  experti  Ium  expert- 
memttores  cft  inccdiu  nudis  pedibus.dcijcit  eram  d^de 
rmm  cottus.&:  hoc  rcmediu  beatus  FrSafcus  in  prpeepeis  praac^ 
filis rcbquiilequadbus.  quod bciunc  multi  hacmiiscidli  fnimxi 
boaireltgion^ueneremoltftati,&decorapolitis  hicOc  ^ecpn» 
percr9(eo  cum  per  te  ex  datis  inulta  cdficere  potes.  Et  ne 
ta  (p  in  omni  xiaie  ualcnt  frigida,  Sc  in  omni  cdpicxionc, 

(ed  lic  noneft  dc  calidis,  qm  calt^  xquam  complexione 
frig(d9,prop»ter  quod  in  phlegmatico,  di  (eix  non  opcra« 
bunf  VI in choierico,di iuuene,unde  nota diaum  deruta 
infra  in  rubnea  dc  gomorrhpt,&  qm  fumma  cum  (bllid' 
tudine  omnia  exquirenda  qu;  ad  notusam  generationis  fii 
cium  in  qua  natura  videtur  ellc  multum  follictta.  hinc  <k 
ipAa  fpermate  in  fine  huius  rubnep  ponS  qup  multum  £a' 
cient  ad  aperiendam  medici  operantis  imcntionem  ciica 
ip(am  generationem  habitam. 

C A V S i£  fpermaris  iutp  quatunr  conCdcrenf  cau 
fxmaceru!is,formalis,cfrictens,d:finalis*  Oc  maieriaU 
iam  dictu efr.tpia  cnimedhuiniditasilb  pervtnas&cc' 
fles  delata,  vt  fupra  ex  corpore  toto,  quia  ex  omni  mebre 
per  uiS  rcfiidationis.  Sc  tidmilli  dicum  eam  efle  materiam 
CinguincS  dcbtamdic.vt  fiipraiii  princ.capit.di  hgc  qui'  ' 

dem  humidttas  fim  magnS  pariem  i membris  ucnit  prm« 
cipQlibus,&  plus  9 cerebro.  Vnde  Auic.de  caufis  fpcima* 
iis^Hippo.quidSdixitinfitisintemionibus&  plurimS  ^ |, 
materi^  fpermatis  efr  in  certbro.di  quod  defccdit  ex  dua« 
busuenis  q fune  pofl  ambas  aures.&  propter  hoc  abfero* 
dit  phlebotomia  ambaru  generatione,  ii  bcit  incuriere 
flerilitatr  Et  parum  infra.Et  cfl  uerum  <p  dixit  Hippo.de 
ede  duarum  uenara.  ideo  oponet  ut  Hc  ei  ex  omni  mem'  | 

bro  principali  bdo.&  vt  fic  ex  membris  refudaito  etiam 
ad  illas  radices, iSi  ideo  oportet  membra  cuflodire  prind 
paliaingencracide.&ideoinpradllcacondera.  Forma'  | 

lis  duplex  accidentalis, di  fubflanitalis.  Acddemalis  cll  al  | 

bedo  quS  recipit  virtute  cdpiexiomselementogi  ipfotUm  i 

tcflium.SubnStialis  cfl  germt  nu  ede,  idcfl  generatiuti,di  ^ 

hoceiaccidit  perfptriium  gignitiunimercepiuro  infpu'  « 

mofo  eius  habente  poiemiS  trium  vmuturo  vraiarum  in 
ipfo  quasdefrrt  ad  ceflesexirinfeci  prirKipio  fpiruus.quta  ^ 

i cerebro  animalem, k corde  vical^,ab  hepace  naturale.  SC 
hic  qdcfpirirutgignittuus  in  ceflibusalieraiionf  recipit. 

Sc  copiexionem  aptam  ad  exercendum  atfcum  generat iux 
virtuiisjd^ex  illo  cdprehendis  quaniu  fludere  debet  mc' 
dicus  in  conieruarione  ipfoin  leflium  cum  ex  cogi  Ixfione  ^ 

generatio  ipGi  impediri  potefl.  Efiirtenscfl  aggregatum 
ex  virtute  genrraciua,  Sc  teflium  cdplexione,  Sc  ideo  ipfia  Vp 

Ixfis  Ipditur  efficiens, & prinapale.quarc  &c.  Finalis  cfi  ^ 

ad  confrruandam  fpecicm  per  indiuidui  gencraiionem,vc 
fupra  in  principio  capit uli  patuit  dic. 

Rkfc.  Xllt 


D<  aegri tud.  membror u generationis  in  viris 


yntf 


ertifhooc  viigm,S£  Ofr  G fiicnt  iliic  molli  9citio« 
Stgtu  li  ^uerfi  eae  (pafiQoem  illic  ien(io,&  ere^o>&  tS 
figiu  rpafmi>&  mollificaiionis  lubiu  fuiu , & lu  ibi.Po^ 
ftremo  de  hu  in  fequemi  rubrica. 

C V R A*d^(cuo(|thaccurileuiicr|;>crSnbo,qdihic 
fti  fequemi  rubrica  curi  pona  de  gomorrhfa,&  pollutio^ 
n{  4 etl  cad^  vbi  remedia  pamcuUria,&  plura  colligca» 
C V RAuitaeflapphumiduai^abi&poiue  mtno' 
rc{  cib^et  cuocu  pUlebotomia  fi  corpus  lucni  pleiho 
rtcfMui  fi  (anguifiti  abudScu,vcl  in  eo  peccatu»  aut 
cfio  cum  medicinis  praecedente  digefiiu;  fi  oporiebii,dc« 
snde  iruroducatur  vfus  rerum  exiccaniium  iptum  in  prae« 
cepetui  rubnca»&  rerum  infiigi  dantium  vt  in(ra. 

C V R A in  ea  vero  qu2  eil  minoratione  coicusfim* 
Ae»A  honelie»&  cum  rat^it , de  quibus  infia  rubrica  de 
coitu  nocumeni  is»&  luuaoKntis  eius  cfi  qi  cibum  m inO' 
tem»&  cactera»vt  lam  diiflum  efi. 

C V R A tnillaquxeficxtemiitaievtamur  ftypticia 
calidis  pcrmmfscumexiccatiuis.deqiubusrupra*ad  ple/ 
num»&  inlra,&  lam  rciutfii  ea  ex  ctbis  tngronaiiuis  ficut 
fiint  pultes»&  trilicum  codium  vt  puli.pruriius  autem  Sc 
snordicatio  tollitur  cum  infrigidantibus, & parumper  fiu 
pcfiicietutbus domeilicis , VI  efi  papaucral.rolairtrm& 
bmoi.  Virtusautem  conteneiua  fortificatur  cum  Rypti.. 
cis  iam  didlts  frigidis  aut  cabdis » vt  exigit  dirpofitio  rri^ 
buendo  in  pocu»&  exterius  leniendo.  £t  mentha  quidem 
cft  pharmacum  noubilc  ingrofiando  rperma,&confortS 
dovalaeiusad  retinendum  iplum. 

C V R A autemrpafini»tetani,&  moUificaiionitiam 
ditfU  cfi*cura  ergo  efr  cura  eorum  Sci» 

DegomorrhddjttrpoHatione^  Rjihti,  XIIIl, 

I Vomam  in  viriiqiacadit  rpermatis  multitudo 
•s?«iff'  ^ J hinc  poft  rubneam  pedentem  ftatui  hanc  po. 
^ ^^^^-'tKretCxeoetiamqmimcriutrubricis  prxee* 

dentis  clarius  atque  particularius  hic  aperietur.  Dtfk' 
P*'  runtauie  nomina  abimiicem»qm  gomorrhxaefi fluxus 
rpermatisinuolucanusinvigtiiafodlus.polluiiovero  efi 
■mvsIy^  ^ fluxustalisintemporefbmntcdtingensy&drgomortbpa 
ftri  gomo  graecc  germen  A rhxa  fluxus.  QuidS  vero  pollu ' 
uon^  fic  dcfcribut,  pollutio  efi  expulflo  rpermatis  tn  fem 
no  Sc  hora  nodiis.&  fira  plurimum  in  «tacc  a dolefccntix» 
qua  pluninu  abundat  per  tnterualla  temporis  frtfla.de  his 
&iis,qutal  medico  non  efi  de  nofbusdiipueandu.vt  fivpe 
fupra.  Vnde  Auic.Et  qn^  nonmouri  mfi  apud  fomnum, 
quiafr  abr<|i  forano  fieri  comingtt.frd  hic  fcito  q>  Auief. 
hanc  pafiionf.CgomorrhzS  nominat  multirudinem  exU' 
beracionis  rpcrmatii&  humont  qm  egreditur  ante  vrtn3 
d£  fub  illa  rubnea  ponit  capitulum  in  quo  declarat  cautas 
ipfius  gomorrhex  qux  pofitx  tunr  foprain  rubrica  de 
rpcrmace^qux  etiam  pro  nunc  ponemur,&  bretitter. 

C A V S £ eiusrumexierioraurimerior.Siexierior 
ficefi»auc  cdcuptrcfrta.amptexufyvifio,  auditus  vehemfs 
cogitatio  ad  coitom.fr/Tio  tuper  lapidem,calus^rcufiio, 
vn^iones,vru8  balneoru,  Sc  hm6i . virtutem  contentiuS 
^bilicamium,aut  cxpulfiuamfonificannd,aui  irmamiu. 
nam  vt  fupra  in  principio  capri.concupircrntia  irritae  ex. 
pulfiuam.  Si  interior  aut  efi  ex  parte  ipfiut  rpermatis»  qa 
fua  mulritudine  aut  acui tate  vel  alia  mala  qualitate  virtu  - 
tem  grauat  concemtuam.^pter  quod  expelliiur,aut  expul 
fiu3  trrirat»aut  quu  loa  Tub/lantia  tenui  refudar.  Aut  e(l 
ex  parte  virtutis  contentius  in  fr  defrtTt  tonem  pattfri  s ^ > 
pter  malam  cdpicxtonem  frigidam,dfhumid3,aut  pacicn 
tis.ppter  vehementiam  exprc/liux  laccrtord  ipforum,  va 
forum  rpermancoip,cutus  cauta  cft  rparmus,cdirahers  ve 
hementet  bcertot„ppcce  quod  rpcrmacontentil  exu,ut  ac 
cidit  inepilepfia.  Auceftexparie  vafonim ipforum, qm 
molli flcara/lint 3 mala cdplcxione.  Auicxpartenimue 
mUUntk  wniimi  Aittobiliylatoai  c«y6onnal3coqi 


plexionem  calidam  aut  frigidam*  ,'Scd  dfcci (fic  in eptic 
pfia  emittitur  rperma^  retinentur  freccs,d(tVTina  cum  in 
ca  fit  rpafmus  cdicatus  toti,&  lacertis  aiu»&  veiior.  vnde 
etumpereortlcomra^tioDcmdobet  flaicxpulfio  tupa* 
fluiutumprimx  digefitonis  ficut, dtquari«,fiue tertiae» 

Diceiidum  cp  lacerti  am  4>dudti  fiim  ad  retinendum»  va 
/bruauc  rpermaiicorn  ad  expellendum,  quemadmodo  la^ 
certi  meri  in  exteriori  eiua  tunica  fituati.&iu  confidera. 

Et  hzc  pallio  diligenter  curanda»quta  abier  cum  prold 
gacur  corpus  ad  mortem  pducit.  nam  certe  cum  aliquod 
membrum  intrinfrcu  debilitatur » dtilla  debilitas  j>cedit 
in  longo  raro  lolbtur , & fi  toiluur  magna  co  diflicultaic 
fit  illud.  Et  ideo  dt  qdS  ornatius  ponut  cau&setus.Qug.> 
dam  funt  primitiuz  vt  inordinaiu  regtme  ex  parte  frx  re« 
ru  non  naiuraliu  quas  per  te  confidera.  Antecedes  eft  ma 
Ia  complexio  iproto  vafortt  i quu  vinus  debibtatur  eoru 
acuius  rpermatu.  Coniundta  debiiiias  rcten(iux»UKen« 
fioexpumux,intenfioatiradliux.Er  harcomma  tn  fiio 
pulchro  confilfo  extendebat,  quz  gracu  brcuiutii  omiC' 
iorperaniexdi<fittlatitsperta  foifle. 

S 1 G N A demonfiratiua  gomorrhex  fiintilb  qua 
diifla  funt  in  prxcedemi  rubrica, qm  vt  didcum  efi.Autc* 
pro  vno  Sc  eodem  capfo  habet.  Sed  vt  tibi  magis  cdpb« 
ceamalia  addam  figna  ctparticubnora  magfs.Nam  fi  cd 
cfgcrtt  propter  caubscxtrinfrcat,vi  propter  vtfum  audi« 
tum  ve  lupra  fiabitur  ludicio  patiemit. 

Signa  hfoerit  propter  palTioorm  aliorum  membror! 
cognofcitur  difcurrendo  per  dirpofittoneseorum.ui  fi,p« 
pter  paraly fim  eorum  fii  fine  eredlione  Virgf  vt  in  prxet 
denei  nibnca,A^  erit  eius  exitus  infenlibilts. 

Signa  fi  foerir  ^ter  Tparmu  ncruoro  vel  lacertofp.tuac 
eft  cum  dolore  pe^tnis,d^  inguinu.quod  fi  4?pter  ca  lidiia 
tem  olum  horu  luoc  Ixduni  calidis , Sc  tuuaniur  frigidis. 

Signa  fi  propter  mulmudrncm  non  maceratur  corpua 
ih  CIUS  eratUionc. 

Stgru  fi  propftr  calorem  frmitur  calor,d;  mordicatio» 
Sc  tn  exitu  ipermatis  cauCiiur  tremor, & rigor  fine  frigort 
et  inaliquibusaccidtc  dolor  capitis  etiam  quafi  quxdam 
rpectet  cnanix.& accidit  inquictudo,&  grauiiat  tottus»dd 
ifia  accidenctt  ?t  accidunt  hts  qui' habent  femen  cabdum 
cum  coeunt  dato  non  habeam  gomorrhxam. 

Signa  fi  luerit  cx  aquofiratcfrminis»cuncpamMlupct 
quos  cadit  parum  infiauntur,&  ciro  penetrat. 

Signa  fi  fuerint  renet, tunc  femen  e/igrofium  vilcofum 
&femcnaliqnantccedit  vrtnS.&aliqn  fequiiurvttnMfl 
tua  vidimus, & abqh  fimul  veniunt.  Et  dixtt  Alexander 
cp  patiens  debet  tnirrrogart  fi  frnm  calorem  in  virga , di 
inicmints  cmilTiune » & fi  plus  conliieto  vAis  efi  coitu. 
Sc  fi  regimine  tmpinguaiiuo  vfus  fuit  d:hm&r. 

Signa  fifuerttikbilitarccontemtiixtuccorput  maeri« 
fict,£  color  efhcietut  pailiduscinerfiiuf,vtin  dfioGurc 
lo'deSicilia.&tales.pofi  coitum  fumme  drficium,dCro^ 
tum  vrinaefi  tenuis, di  quandoc^  rubicunda. 

PROGNOSTICA  cum  perfeuerat  adhedlt^ 
cam  corpus  paducit  Sc  ad  morte.  Sc  ideo  habentes  nd  ve 
fecundemur  cito  detegere  cam, et  et  prouiden  bcere. 

C V R A canoncs.Ordinaiiodizix,euacttatio  marc^ 
rierum  c6munium,ec  pariim  .pprrantm,digefito,eu8cua« 
lio.Quimusefi  ^m  dtuerficatem  caularum  dmerfio  ablc/ 
fio,fiueremotio.Scxtuscfiacctdemnlcorre(ftfo. 

Pnmus  completur  ordinando  dixiaro  ad  edrrarin  cau 
fx:  vr  cum  caub  fuerit  acuta  falla  &c.ordt'neniur  frigida, 
vt  efi  latfltica,  cndiuia,  portubca,&  hmdi.  Et  ecomra  fl 
fiierti  frigida  SC  mentha  rfi  rn  hoc  excellens,  vi  fupra  tn  G/ 
ne  rubricx  decura  mulitplicaiioms  fpermatis.  &prohi^ 
ebrius  recurre  fupra  tertio  tiatflatu. 

Sedidus  perfictaf  cu  enemaiibus  mollitnns,  rubnlian-« 
utt4bftrrfiuts»lenrtiuis,buatiuis,di  edu<frtuis.ut  efl 
cxbiiti/u^Ucc,poriolici»l«AHCa,fDcreiirnli,cantabro 

anctbo» 


TraAatiiB.  VI. 


Gap.  XX. 


M(tho,hordco,caria,benedi^^leoc6i,&le»dChmdi.It{  grolfantia  dc  nicc2nm,SC  tu  per  ce  compone.  Confert fa* 
• Sc  pro  euacuacione  propriarum  da  rerpicin  maceriS  pro^  net  fy.croc.pilulat  ex  agno  cafto,caUmento  i & alijacaU' 
pramaltqualiicr  minorandoMiem  H acciderii  pleibo'  die  extccauuisdi<fxftbjpraqu«  habent  rcibiucre  cuccaic 
rta,aut  Ongiimii  peccatum  Uude  phlcbocomaiione  ex  ba  & ftypckitate  pariicipam  cdmircendo  feigtdit.  V ndc  ru' 
Itlica  plut  Sc  minus  pratem,pIcmtudiocm  3i  huiufmo  iha  maxime  comm^^tur  in  cahdu&  o5  frigidtx,  quia  in 
di.qu2  omnia  diligenter  conHdera.  eu  fperma  auget. vnde  memficaior.Ruiha  virit  venerem 

Digeratur  mueriaciun  digelliuuapproprtatitde  qui  •mininc>multcnbufaugec.Ecprohocquatrcitipra  rubrica 
bus  quarto  rrartani.&  in  feigididj  digclliualdgioritem  dcrpermate circa  finem.  Puluit  comroei>datu«.v.ireoa» 
pore  in  calidi  pauciores  rjflhciunt  vices.  menthx,emaimt»ca(lorei,femiin8  portulacae , agm  caiiw 

Pofl  dibis  euacuactua  eradicatiua  ex  pilulis, de  benedi»  firymbri,&  zuc.quod  vis.dofis  vt  videbitur  eft  dc  men<> 
rt  i ex  bcnedicca,ca(ia,agarfco,reubarharo , 8C  hmAi.  fim  te  Ra^.&  fi  remoueatur  caftoreum  piopcer  malum  odO' 
exigit  matena.item  memorare  de  pliteboiomia  fiexpe  rem  pone  calamentum, 
dit.  G(  pro  his  duobiu  canonibus  nota  hunc  canonemq»  C V R A*|ln£acbpropcerdebiliiatemc6cetiu(vafo' 

in  cafu  ilio  Uu  Jatur  vomicus,  <5^  vituperamur  euacuaciO'  rum  procedatur  cu  fty  ptictsad  imra  &extra  admimRra^ 
taesfecfcxper  inferius, ijuonia  materiam  ad  loca  ixCicon^  tisexcaliditautfeigtduivi  docet  dirpofitioexfyru.&po 
uerttKy5^  maxime  tones.  Item  X non  laudatur  vfus  diu*  ciontbut,vn.fcioiiibua,pulueribus,embrochts,coflfertio« 
retccorum  propter  vicinitatem  viarum . Sc  ideo  pruden*  nlbus,c!c^ruarlit,^S^  hmdi.  Potio  ad  hoc.^.fynip.  dc  tai 
ter'3C  caute  le  habeat  non  frcqtjemando,&  non  cont inuan  iha.5.n.>eminum  agiti  cafii.9.1.reminu  portulacx.5.vnS, 
doea,qiarcbeneconfidera.  vndeabettvi  potes  abfiinc.  corundrorum^paratorum.5.r.ra(urxcboru.3.j.mlUui 
vnde  nota  Serapion.  & cum  mundificacionc  per  vomitu  ficcx.5.  r.aqux  pUnugtnts.5.iq.poimur  ad  coUiorn  dC 
com  adclc  rxceiTitas  prohibeatur  ab  euacuatione  per  in  fiat  fortis  cxpreiTio.Item  maxime  valet  vfiis  menihx  viri 
feriutyd^  prouocauo  vri nx  prohibeatur.  dis  cum  aceto.  Item  3C  eius  vAii  ficcx, valet  enim  enam 

Quiimus  habet  dtuerfa  cuplemha  fim  diuerfiiaiem  cau  per  tertum  virtutede  qua  fiipra  valet  & trochifict  derof» 
fuQ.  Vnde  fim  ordine  caularum  in  farta  a cauli  exteriori,  cum  femine  agni  cafti,&i>dalis,d^reniinepoiiulacz,  mea 
cc  primictua  rcmoueac  ipli  ci  cotinendo  ab  auditu  laiiuin  tlu,ficca,«S^  hmdi.ex  quibus  potes  per  te  coponere  df  ia« 
vifu,&  hm5t.<&  tdeo  vtfupra  prudentes  religiofi  nd  libc*  lia.  Ad  idem  valet  epiihmu  ex  landalts,thurp,  martiese. 
Religio*  vagant  per  ctuuaicm^nec^  cum  mulieribus  loquuntur,  memha.vio.cum  fiicco  plantagints,d^  vioo  aromaticofii 

ii  hinc  Item  introducatur  turpis  afpcrtus  mulieris  turpis,  differ*  rtum.  Item  valent  quxdirta  fune  fiipradcmaUcdple* 
dtfcam.  roisSfhuiurmodiiVt  pulchre  docet Ouidtus de  remedio  xionecefiium.naficut  illa qncpefi calida  qni;p  frigidaita 
amoris.Itemficxpedi[Aigella,iciunia,&accidemutmro  &debiliias.hicqh(|ieftiicau(acalidaqntpfngida.  Item 
ducamur  cerribilii  cum  dilcreiionc  moderata.  valent iS:  qux  dirta  fum  de  dy  furia, & qux  de  renibus,  vn 

C V R A fifeeritcxnimureplettdecibi,d:po<usmi*  dc cetransferasadcalidaaut fefgida coi^rtantta fiypcica 
noreiur  cibus dlC  pocus,admmifirnur  q.ix  dixi  incura  de  ^m  q»cxigic  difpofiriotpCi.lcem  quxdam  fiint  de  diabete 
nultiplicacione  fpermaiit,  & lu  tbi.  3C  tu  ibi.Qiitdam  maxime  cSfidum  in  hac  paibonc  in  ca  > 

C V RA  fifueritcauliextrtnfecacaufadebiltcattfcd*  (loreo, iia  vt  duc  t^cafioreum  biu  potatum  fit  efl^xad 
Cemiuy  ut  fellio  fuper  lapidem  frigidum,  vius  balneorum,  curan  Ju  hanc  pallionem.  Item  dC  Icmen  lartucx,d£  por 
&bmoi  procedi(urut  dicetur  flaiimineaquxcll  pro*  tulacx.vtfupraroirabilVcdferummaaiDKcaufacsficcca 
pccrdcbiiuatem  comemiux  vaforum.  lida>qutdaireos,ali)  agnum cafiiiialn  mcmhS,&in(um* 

C V R A .Infarta  aut  propter  fperma  ipfum  fua  acui*  raa  oU  illa  conferunt  ad  ipfiim  cof^cndam.Stmiliter  vt 
cate  (limulaos  virtute 4}cedatur  cum  frigidis  & hu.extin*  In  coriandrum  ro.nenuphar,piper,caIamctum.blatrum» 
guencibuaacuitatcm,perueniendo  vfi^adea  quxparum  femen caiupit, anethum, emsmestn  momulti  fuampo* 
per  feupefacium.Et  hic  aduerie  qi  ex  frtgidis|qux  fperma  niit  fpem.Decortio  IeDticuIp,(emints  iaccucp,icmiiiu  por 
augent  ,vt  fum  lac,albumen  ouorum  & hmdi.  dc  quibua  lulacx  mirabiliter  libidinem  exiinguum. 
liipra  ad  plenum  rubrica  de  rpermaie.&  ideo  bcnecdfide  EcbreuicerexpediitscaufisquoadearuOi  complemen 
raoeadimra demur.  Vnde prxmiilisvniuerlalibua ope  caponSinfincdegomorrhxaei  c6ferecucx  fimplictbut 
rare  cum  pantcuiaribui  incus &txcra.imus,vt  dando  cc*  &cdponiis.qrefuperfedeo,ctquia4<l<cenf  in  baceadem 
bo«  ex  Icmibus,brodio  ipfarum»lartuca,portulaca,&  hu  rubrica  dc  poilucione  fum  in  cab  peipua,  6re  eam  relege, 
tfufmodi  hordeo  corto,milio,&hm5i.Icem  valent  femi*  CYRA  infecta  ex fpafmo aut  mollincationepcede 
na  c5ia  frigida  maiora.1  tem  triafendali  3c  hmdi.  aqua  fer*  cura  fpafmi  aur  mollificationit  qux  fupra  pofita  e(l  fiia  ru 
gida  fi  non  cfi  cp  prohibeat.  Item  vnrtionetad  extra  cu  brica.  <5c  hicaduerte  hpc  palTio  curptt  c(l  umenda  cus  fi 
oleisfrigidisro.vio.rKnupharino&  hmdf.  de  quibus  de  cico  non  fuccurraiur  corpus  aut  ad  heateara^ut  ficriltta* 
mala  cdplexione  renum,  vnde  ex  hit  vngamur  renes  vfip  ccm,aut  ad  paraly  fim  viMuerfeif  perducir.&  ideo  fiet  aui 
•dalchatim,cefliculi,dlfperten,^fioportet  addendoali*  ferusq»exiiumfperraacu,phiberen5dcbcs  quoufc^cor* 
quid  iurquumi,opihmandragorx,aut  olei  eius,  item  infei  pus  ex  eo  non  incipii  fenctre  debtlftaiein,dl^  tunc  inctprat 
gidans.Gar.etcam  cu  iriaCindalta  roboratum. iiem  vnguS  cohibere, ne  inde  fequamur  qup  dicia  funr.  Bxtiusautem 
cum  poputeon,de  papauese  fciio  cp  auget  fperma,  dC  i5  ad  cius  qntpell  vtilis qh  no  fuperfluii  & maxime  qn  fett  diu 
extra  fecure  credo  adminifirari  polle,  ad  imra  vero  non.  retemus  qm  ad  naturam  vtpeni  cduerfuscfi  Sc  tanqp  vti/ 
item  addatur  camphora  qn  oporcet,qni  talis  cfi  vtilit.  ii2  li>  liabeauir  eius  exitus.  Electuanum  es  quo  honorfac* 
valent  oia  pofita  fupra  in  rubrica  de  ardore  vrinx,  vicere  cepi  & valet  fi  pcrueniat  ex  debiliraie  cohceniiux  vaforu* 
colit  veftcxiquxre  tbi.  Item  quia  ponene  plura  depoliu  n^memhx  ficcx.5.i.f.ruthx,nenupharis.ana.5.r.agnica/ 
tioneexa^tc,acuitace  fpermaits  4>uenieme  fiatim  hinck  lli.S.i.r.ra(urxe^rts.5.i.r.  fendalorumru.5.i.fy.ro.p.|* 
multa  talium  debriptione  fuperfedeo,dl^  cu  ea  rele^  ,qm  zucchan’  ro.p.ij.c6fice  electuarium.  ' Ex  fimpliabus  go 
Vttita  libi  vtilia  crunc,5f  euocofermia  propofiio.  morrhox  conferemiboa  bnt  Agnus  caftus,Aqua  feigida, 

C V R A«In  ferta  ex  tenuitate  fpermaiis  dentur  fiypci  CaUmencu,Camphora.Lac  caprp  cum  meile  potaiQ.Ca 
ca,cum  quibus  cil  praixcio  calidicaiis  cum  fic.  ficut  fime  floreum  potatum  cu  bccotgni  cafii,  vclambo  demur  tn 
polies  dc  criticum  decortum,dlf  puls,rizum,&  memha  efi  forma  ptlulari,&  congruenter  fiuis.Iicex  eis  vnctio  reni* 
n^ilc  medicamen  in  hoc  fim  ofen  modum  adminifirS'  busfecta*Cicorcaf£macftesfi43prietate  rectificat.  Eruca 
tidis  cius.ee  plurcs  cibi  dirti  fui  fupra  rubrica  de  fperma*  comefla.LaccucaJfimienctua.Nenuphar.Ponulaca.Phini 
CC.Fuo(  vortiocKsfeautaliacoafimiUifperauipfimiin*  bua&  Umma  ciuf  dc  quofiatim  dc  poUuuoiic«Ruts» 


«co« 


D<  »grioid.mtmbroru  generadonii  in  viri». 


tnnvnik  A«ri.io(trt.gomorrh«>m  & plurimam  pollu 
iionem.  £ccxceaipollciidupralViui]iNi.liccn.«.remi' 
Bumlaciucx^p«u<rii,portuUc-*,an«hi,canap»»,pla«a 
«mf,a^mciftl»ta**.a«a.5.n.ro.incth*,necuiphari*,royf 
if,£ind4ii,baUHfttarum.irco«.  gUndiu»achacMt.aru.5.iij. 
dragicatui  gummi  ara.boU.arm<.em«aif^na.3.j.ctftO' 
iti.5.^camphor(.3  f.pcntdiaruni.|.i.Itein  fy.  cun»  ^cco 
piamagtnia  kcwcf  vel  mcncx.  Iccm  potetex  his  cdhccrc 
ckctuara.led  rcaioue  ca(lornicD«l(em  coiccuo  de  tria  Aio 
dihsdiadragamumbtgidum.  Renet  aui  vlqiadalcha' 
cim  <5^  telliculot  inunge  e*  vngueniit  frigidis  fty  pucit  <k 
gbu»  de  mala  coplewooe  rena  addedo  ciphoram  tiiTquta 
mum  opium  d^calu.vt  Tupradf  nMxkrace  cum  tnftabtc 
iMceilitat.  Item  inhiHo  panmin oko  ro.  mymno,  maftt 
cino,Aicco  Uctucp  dtf  modico  camphoit,&  tu  per  te  com 
pone  & vade  ad  loci  remiUa  fupra  ibi  exvnguemit  SC 
•lijs  coptam  inueniet  Ciut. 

CXPfiDITO  de  goraorshxa  accedo  adpollu' 
licHtem  quf  vtdeeur  habere  eafdem  cau&t,&  remedia.  Vn 
de  Aui.de  ea  dittc^emtcuraedilU  cura  demonllrando 
curam  exuberitiontf  rpermacis  quam  gomorrhxam  vo* 
cant.vnde  A multi  vnum  faciunt  capFm  de  ambabus  go 
iliorrhxam  fotum  nomiruniet.&  oux  polita  funt  pro  cu 
n gomof  rhe(  Hmplicta  A compouca  hic  adduc^da  fune. 
A quxhic  ponencur?!  ad  tollendam  gomorrhxj  aflvran' 
tur,&  vt  tibi  compbceam  fcuo  cp  Auic.  captiulum  de  ea 
fic  inciptr^uAceutt  fiim  caufe  cxuberaiicntt , A raotut 
Ipcrmatis  quam  caiberation2»vt  fupra  gomorrhxam  co 
gnomtoamu*.  Sum  itaqie(utcao(xe«rtn(ecF,vf  dortm 
re  fupet  ceruicemyllue  fuper  renet  longo  tpe , ftiper  (Iram 
multum  caicfaciemem  dormii»  iogo  tpe.  A corpora  apta 
«am  incurrereiempore  Ibmni  Ainc  corp**ra  rarx  lexturx 
&calidxc5plcxtomt,nimta  cibtaot  potus  aflumpiioiSc 
^aalicer  vini  dulcia  A nout  <p  eft  facient  multum  ad  au 
gmenta  rpernuttt.Nimu  c6cupifchta  diurna  etrea  amo ' 
tcm,&  (cKo  pollutio  ex  hac  caula  vcmfi  petih  eft  mot 

«alc.vtqiMdamaium,&limilicerqt«cxcrapuUefl.  In« 

tnnkca  vt  abundanca  fpetmatu  replemis  vab.  vnde  oa« 
itira  oncma&  in  Ibmno  confortata  & exonerat,  aut  eiua 
•cuttat  (limulant  virtutem  naturalem  aut  viracg  limul>c( 
fiipcrfluitacet  primx&  fecundx  digfinia  fic  ^m  plumnS 
ex  virtute  confortata  in  fomno  n5'expcilitur  .qiibi  requi 
ntur  vitra  motu  naturalem  moiut  abkt.  l^doaduniam  • 
ad  eam  bciemttfumi  eleuaes  ab  tpla  materia  errebru,  pete 
aet,8c  phancafimta  finaiuer  mouemetatem  adtuuat  dib' 
tacio  viarum  btfbtnfomnoa  calidtracetpeR  ^ipucqn 
corput  ucec  liipcr  dorfum.hanc  pollutione  non  patiuraur 
puert.prtmo.ppter  defetftum  matertx,  quia  toi3  tn  nutri» 
memum,&  augmentum  natura  conueiui.  Item  quia  vtc 
fiint  angullp  humidiutibut  rep(et(,&  calor  impfe(flus.ac 
cedente  vero  adolcrceiia  fum  caufx  cdiranx.  vnde  mate» 
ru  in  (bmno  calefa^  Ac.cxtra  mimtur.  A tu  con^dera. 
EthtcaduertctpipEiapparentin  prtnctptd  morbt  maie» 
rialit  longitudinem  morbi  (igm fi€ac,&  muli2  materiam, 
n vero  in  ^ apparuerat  digeiltonem  fnatcrix,&  naturx 
potentiam  dcTignaiyip  11  conitnuabic  eruex  defetTtu  cora? 
Mux  vafonim,vt  dcgomorrhxa  dii^umelV. 

C V R A.CanonetfcruciurfimilciiVtdcgomorrhfa 
politi  fum  bkem  generalet,vt  in  fpecialibut  coUdera  cau 
lam  d^eamremoue,vc  dcgomorrhxa.  Ex  couentemibut 
curat  eftsdormirc  luper  fola  folairi.falKCt, folia  agni  cafti 
fiiper  qsx  ledebaot  athemenfet  ^m  Auerroim  m diebut  fe 
fttt,vc  ex  hoc  cafti  redderentur.  Et  hic  aduerte  q>  meo  ic 
porc  quida  magnuapra^icut  in  hoc  calii  fecit  tuuenem  ro 
i>uRd  dormire  &iper  folia  lalicti>&  infirmus  fuit.  Et  ideo 
ftctaitcnius,ne  ad  tlb  extranea  currat  remedta,et  (Ivtilta 

liitM  li  non  findunt  ad  magnam  infamii  medicorumac 
cedura.quodnoncftdc vfiiatitdfdomefticit.  Valeilcf 
ICO  la^MC»,gw,fu«  aHwnuntut.yt  lupraadidcm*^^ 


*54 

feminum  la^uc«.5.Mj.s.njtx.5.t.fe.agnica(H.5.1.tcraii<, 
A cum  aceto  conficaantur,dC  opinetur  cum  modico  zuc» 
charitdf  poftea  exercitetur  corput.  Iiem.b.  &rin2  glan» 
dium.d^  cum  albumine  oui  A aceto  diUein perata,  & po» 
ne  Aipce  pectinem.  Item.gt.bahuRiarum,  fe.portulacx. 
ana.3.tn.fe.anethi , ruthx , fenunit  arnogIoHruina.3.n.bc 
pulucf  em,de  quo  leiuno  da  bibere  cum  aqua  ruih(  A fy, 
mymno  feigidu.d:  nou  <p  femper  llt  prudentia  erroiuo» 
luiut  ne  volem  vnum  membni  curareaiia  infinnes,feude 
ergo.  Aliud  Rai.feminum  agni  cafti.5.x.fe.  portulacx, 
lamudem  foliorum  cabmeit  exiccatorum  t foliorum  ni» 
thx.ana.5.v.cimtni, cyperi,  baUulliaru.ana.3.q.lumatur, 
5.i.f.vfi{i  adduat  pro  vice  cum  liquore  vclaliterconfi» 
Ciendo, VI  libebit,  fiam  vndiionct  circa  getmalta,&  renet 
vidcgomorrhxa&rembut  diifcum  e(l  cumpopuleon, 
oleo  ro.cera,&  campbora,  & aliquantulo  aceti . Et  quida 
vt  Placentinus &alq  addunt  in  vnguenttt  argftum  viuil 
de  quo  ell  dubium  an  llc  calidum  lui  fetgidum.  liem  ad» 
dat  lufquiamum  A alia  opianria  t vt  fupra  &hic  aducrie 
epnimmi  harum  rera  llc  infrigidaniiumcmbnt  ipfit  fic 
applicatarum  facilV  induceret  mollificattoncm  vugp  i A 
fpectaliter  tn  fene,^  frigido  natura,quarc  fies  femper  aui» 
feiutjCdmedat  acetola  agrefta  frigtda.d^  vinum  lympha» 
tum,&  dcbilc.Sed  tu  ob  eum  prudeima  difeurre.  Poftre 
mo  hoc  pono  remedium  k mulitt,a  (ialeno , A ab  alqt  cd 
mendatumde  bmina  plumbi  minuttro  perforau , etrea 
quam  attendas  primo, <pdebcrKe(fe  duxiamtnp  fubttlet 
ne  luo  pondere  graucnt.Secundo  debent  elTc  difiamet  per 
pollicem  2 leiplls  ne  hccara  luper  fpondtlra  A ctt  (ua  frigi 
ditate  inducam  noarmemum.Trriio  debent  ter  vel  qua» 
tra  infundi  tn  aceto  nigro,  vtni  debilis  in  quo  bullierim  li 
ihargynum,agnut  cafiut,&  femen  poriubcf,&  btftucx, 
cta  <p  acetum  debet  cllitebulliem  qn  tpli  tiihindetur.  A fic 
reiterari  vfcp  ad  quaiuor  vicet,&  erunt  cac  finguiartt  me 
dicinteiopoiIuiioneipb&  ^omorrhxa.ltgeniur  deinde 
ad  corrigiobm.d:  fic  fiiperponamur.  Se4  hic  aiifde  vrr 
ba  Aui.inquit  de  cura  pollucionis.Bt  findtura  bminf  piu 
bi  luper  dorfum  efi  tmprellio  magna,  verum  qncp  nocet 
rembut.quare  oportet  vt  bic  attedaiur  in  eo,  iterum  A fit 
aitemusin  reiterando, &noncorainuetencamiir.  Vnde 
quidam  Nobitit  V' cnetut  quem  in  manibus  habui , el  ett 
fenitebat  renet  notabili  calefieri  ex  raru  nimia  retetide,  fc 
de  his  bmims  babuifti  fupra  de  renu  caliditaie . A tu  ibi. 
QuidS  A efi  modus  c6it  ponfit  eas  fic  perforatas  A:  ndalt 
ter  alterauc,&  vt  cdprchendts  pne  pius,d:  mmut  alierart. 

D e KirgdjClr  eim  mala  c ople^ione,  X V. 

POfi expeditionem  de  fpertnatc,&dedifpofittom« 
buseiusctimipfumordinatura  fiivt  per  virgam 
in  matricem  immittatur  ad  conceptionem  facirn» 
dam  cdfequens  duxt  tradare  de  virga.  &dilpofiiionibi:t 
eius,c6picxtonis,componuoms^  feluttoniscominuua* 
cit.  Brimn  ttacp  virgam  delcnbcn\ut , diCaluer  ^ fupra 
in  pnocipto  cap.  ad  maiorem  rei  decbiattomm , qm  e(l 
membru  quo  fxpe  patitur. iS:  oportet  mcdicu  habae  bo» 
nam  curam, & vr  ebrior  appareat  eius  anatomia.  V irga 
efi membrum  feminale,plurimx  concauitaits  infetret 
meatus  cdtinens,  compomum  exligamctis,neruis,ueni*, 
arcerqSyUceriitt/t  pte  caroea,cuius  ortus  li  carne  pctflinut, 
vf  eiusolle  exifiit  tn  emitiedo  fperma  i matrice  finalV  crea 
cu.  Dr  plurtmx  cocauitaeu,  qm  ea  generata  vetofitaie  r« 
pletur, qux  cfi  caula  cretionis  eius , A ideo  vciuob  vir» 
gam  erigunt  yt  iiifra,concurruot  et  nerui  ad  esus  etediof)? 
qut  fum  alii  i neruis,ex  quorum  mollificacione  mollificaf 
virga,d^  tlli  nerui  ventum  ex  fpondihbus  caudx , A ideo 
non  fum  multi  fenlut,oeqtfii  fubfiamiam  virgx  multum 
penetrat.neniiant  qui  ad  extrtmuat?  virgc,  vernum  funt 
acuttlllmi  fenfus,vt  bi  qui  td  oa  fiomachi,iu  pnmi  vi 
demur  c&quafi  puri  moaui.fecui)di  vcrofeniliiui  pur^ 


• ’ TraA«MSi  VI. 

AIlcmbro.A  ncdtavemunc  daiMft  fe11^um  A^moenin, 
RaHc  Io  vein prinapioca^  Ligamentaamei venimabon«foe' 
expia  moria,(S^»6  q^Rallidixte  virgSonumIttbereab  ollefce 
natus,  foorts  imellexu  quo  ad  partem  ligamencalcm.  nam  virga 
quo  ad  panem  carneam  ortu  hal^  Ik  carne  peAinis.  Ha 
Ikc  SC  venas  per  quas  rrnmiur  Ch^is  aequalit,e«  quo{  fit 
^^rm4t^  defidenum  naruralcab  hepatc.vt  (upra.in  prin 
cf  pio  cap.dcfiderium  aot  naturale  quod  uocac  concuptfce 
tia Ji  corde  efi,&  deflderium  coicus«defideriuoi  aut  nacU' 
lalc  qn:pab  ipTii  eft  renibus.dl^  dici{  naturale ) quia  k me-' 
briB.pcedit  naturalibus, ut  cum  virtus  nauiralis  repletio» 
Dc  valbrum  grattata  eft  qux  k exonerare  cupit  ficui  acci» 
dii  multis  hotKftit  viris  qui  longo  tpe  fieterunc  caftt,5:p 
ter  eorum  volunrarem  ad  coitum  irmannir.  De  mufeu  > 
lis  virgx  audi  Auic^prima  pr  imi.,pprio  cap.  8c  brruirer 
inq’jti.marciili  que  virga  mouem  fuot  duoparia*  vnus  pa 
rium  in  duobus  lateribus  virgat  funiexceniitqui  cum  teti» 
dunturadioramen  dilatamur, difiplum  amplificant  pene/ 
trano  re&ificac,5^  rperma  iti  ipfum  cu  facilitate  dircurrit. 
aliud  vero  par  eft  q3  li  fcemoeis  oiTe  orii,&cu  radice  vir 
gx  tranfuerfionem  c6nnuatur,dlC  cum  rcifhficatur  i?» 
dicur,dl£  infirm  fim  re«fcJt  udmem  e(euicur,&  cum  cdfirin 
gitur  reducit  ipfum  ad  pofieriora,  q>  fi  vnieorum  accidit 
tenfioipfiusparccm  declmahudl^.  frafus  declarat  qm  in 
confiniftioneant  fcminir  motus  in  pe^ine , Sc  conuerfio 
virgxadpollenora.&egovidt  hominem^  cuius  virga 
.cgrelfi  funi  mufculiex  nimia  putredine  mcbri,dlCcum  ma 
'gnoiicc(ore,&morainse(l.  Demratibusaut  vtrgxcri» 
btu  diiftum  eft  in  prmcipio.dlC  lu  ibi.  Mala  aor  eiut  com 
plexiofrtgtda  aut  calida  curetur  co  dt  qux  dufta  fuiK  fii  • 
ifvra  de  maU  complexione  icfisTi.  Item  di  his  qux  dicenf 
de  actibus  calidis  aut  fr  igidis  virgx , aut  de  dolore  crus, 
ut  infra  ponendu.Sed  ne  vacuus  hic  recedas  enarrabo  qu^ 
-Hmt  ex  Aggregatote  hic  colledia  calida,5^  lrigida,quibus 
Vlaxeritdi.icrfimodc.vt  diucrfa  requiret  dirpolttioyaloe 
cum  aeno  linmtm,  Alumen,  Adamas, amurca, olei  tofia, 
.cupreilas,corijndrum,cailoreiim>h>mdatioeius,  densca 
ballmus, ebulus,  hxnugrxctam^  vint  vfia,  lena,  grana » 
; C3,fiiccut  eorum, Ia  na  fucada,crms  cius  cum  aqua  fngtda 
■lilium  ,lini  CEmen,marrubium,caniomtlbi,meiiioid,myr 
>aua,rociKha,oua  cum  amilo,paucedanum,rubut,&  poten 
ter  valet  cmis  vngularum  vfnex  tritum  appofitil.  Ht  hxc 
iibi  liiibcfanc,quia  copiofut  ens  infia  de  fimilibut. 

Vcmaff\itudvieftrpdndt4t£HiTg£,  Rm6.  XVT. 

TW  J vn  efi  lurpe  loqui  de  eius  magnitudine  aut  parui 
' taie,qm  funi  ex  caufitexqbusperuenifadgiionc 
&gb^  qnqi  fpcdif  gHo  ficut  acctdic  ex  coangi^a 
ti6e,fiueparuiiaterecepttuf.  V^tideaudi  Aut.hec.Mulcp- 
tiHefi  paruftas  virgx  cS  vt  n5  deledlet  ea  mulier,qm  di' 
'treria  eftab  qua  e(l  afitieta,  qfi  non  emittit  fi>erma,A  qn 
‘ mittit  n5  fit  filius .&  i6'inuemp  funt  mulieret  Q cu  vno 

viro  filios  concipium,  SC  cum  tranfeunc  ad  fteunda  vota 
iK>n  prolificam.A  bfc  paruitas eft  qnqi  cauli  vt  mulieres 
alium  i eonfUM  fuo  habente  paruam  virgam  quxranr,dl: 
ideo  eis  eft  inlTfiendum.quo  autem  magnitudo  ntroia  c5» 
<epcionem  impediat  didlum  eft  de  fpermate. 

Virile  < Magnificant  atrt  vinlc  membru  fricationes  cum  pSno 
mrbru5  afpero  poft  quas  fiat  imindhb  eius  femp  frieSdo  cu  adipi» 
magma  bus&olei^calidts.  Itemd^adhocvaletbcquensinfiiflo 
cancta.  laifiis  ouini  fuper  virgam  fiiperdiiccndOt&fiicSdo,  quia 
plurtet  in  die.  Iiem  vilis  rerum  impinguantium  corpus. 

Item  valent  ianguifiigx  exiccatx  cumqutbus  fricatur 
membra, eodem  modo  cu  lumbricis  terrefiribut.  It^ 
empbftratio  cum  pice,  vt  Ratim  dtcef . Pheentinus  hoc 
•tnodum  pofuit.  Abluatur  prrmo  of  die  bis  virga  cu  aqua 
calida  dccodltonis  pipent,  vel  aqua  decodhbms  ihittmal 
Ii  fricando  fortiter  tam  diu  q^  locus  rubeat,et  ufquequo  lo 
<uiiocip«tuii»ere  ieutiiflari.ddodcvogacuf  virga  tota 


, Cap.  XX. 


vftgadRsfnur  cum  oleo  decofto,vefdelpica,ttitcsole* 
conOmili.deinde  iuperpooaturempiaftrfi  circuent  tpfim 
totam  ex  pice,&  amoniaco  fadlum  ame » d£  fiat  hoc  ol  dK 
bisconttnuatit  ad  menfem,vcl  quadragioca  dtea . Ifta  mo 
dus  cene  non  cft  abfcg  dubio  euf  tus  apofiemauMdeo  pra 
deter,d^  caute  qm  hicile  apofiecnatur  virga.  Valet  8c 
quensvfuB  coitus. Icihgare  plumbum  ad  ipfrm  quodef 
continue  deorfum  trahat  elongando, et  infinaum  incertoi 
bonis  reple cibu,&  impinguantibus, &erii  i^unor  ma» 
dus.  Ego  hic  non  me  extendo,qm  (lo  cum  Seneca  nro 
naturale  eft  arte  non  muiaf  .Credo  paruam  vii«9jl  natura 
male  pofie  magnificari  magmeudine  qua  Citufiac.  Sc  ideo 
de  materia  me n6  imromifi , nec  credo  huc  cafum  ad  ma • 
nus  medicoia  venire  mfi  raro  valde, &ab  his  qui  &c.pacc 
rcttaqi  fi  brcuiloquus  fui  in  hacraacertademagnitudioc» 
Vedoloreuirgit,  lUhncd.  XVlL 

ACadiccxraaUisa  coraplexiois  diuerrpfrigidxaut 
caiidx  ex  vemofitate  apofiemat u cafu  iuper  veo» 
ciem  percuUione.l(emex  vnnx  rttennooe* 

S 1 C N A habcanturexhisquxdemala complexio 
ne  ccfitculoru  ru.&Tapofienuium  eorum.&  lu  ibi. 

C V R A am  patuit  qdagendiiin  hac  cura  cx  his  qu« 
dufla  fuiic  m cura  malp  cdpiexioms  lelliculorum  apatun 
eoru.&  tu  ibi.Ht  ta  paiuit  qd  agfdu  in  haccura  ex  his  qu( 
di^  iuncin  cuia  maix cdpiexioms  ccftscuiorum  in  cura 
a^cum,coia.&  reibluttooc  vaoiicaus  corfi.  vn  \*bt  cS  fic 
fngida  vehemens  Uudat . vt  fupra  oleum  de  ierrua » in  quo 
dilIoluiueileuphorbta.Et  in  ^alida  ibcci  fngtdi , vfqiad 
poitctoiK  opq,f  nam  ponendo  aliquid  thuris  Sc  hmdi. 

C V R A fiifadtoicafuautpcrcullionehudaturprlo 
phleboconata.Hc  repcuiltua  ftypcica  in  pnncipio  n5  mul 
IX  iiyptsciraua,  VI  eftro£i.&  cum  hif  ponantur  ienitiua, 
Sc  violx,&  hmouvt fupra  de  dolore teiliciilorum. 

C V R>  A .Sifueni  ex  retentione  vrmx 'fiam  clyilerci 
lemiiua,quia  qn^Ciiiaoc.BtabftiiKaiabaperiiiuit,&fna 
xime  h>nibus,  vt  fime  it  firmma  ut  non  dcfcendSr  fijperfius 
taces  ad  locum.fi;d  fiat  diuerlio  quia  euacuatio  mamierfi 
per  pofienora  d:  ai  lcujbus.DeideadratmTcreiic  excemia 
exemplafirt8,embrochis  rcfi>luiiuix<5(  hmdi.  Bmpla» 
ftrum  mtiigaits  ohn  dolorem  virgx  vbicum|ifueric,cor 
pore  tfi  pnus  purgato.^.micS  panis',  Sc  mfimdaf  in  laiflc 
deinde  accipsaniur  vuella  ouorum  codta  m oleo  ro^ . in  • 
fimdaiur  Sc  inifccaniur  ola  adthuicefB,dl^addatur  fi  expe» 
dic  j^pter  veixmeot  ti  doloris&  inflitnaiione  altqd  opi^ 
Sc  crochSc  fiiperponaiur.  itera  fi  expedi: adhuc  ,ppccr  ca 
lorrm  fac  tale  eropUlirum  cum  folqs  luiquiami  dccodlft 
fub  prunis  Sc  muohiiis  in  folqs  caulium.  Ei  non  obliutia 
ris  vniueriaiia  exetlonephldrou,&  hmdt.confidtra. 

Vfapatib*ts*tirZ^^trmfccif,  Rubri,  XVIUj 

SV nt  ex  apoficmaiibut  eius  calida  &frigida  * QuoriI 
curacioixs  d^ligru  fune  olno  fimilca  curartOf>ibuf,e( 
fignis  apacuro  lefiicuiorum.  de  quibus  fupni , nec  la 
alio  diarum  nifi  q»  a^ra  virgp  funt  magta  roleraiKta,  fiy 
pcicamprincipiorci.d^prxcipueapoRemacacalsda.  Icd 
aduerte  q>  virga  eR  membri)  magis  potrefinbiie,n  magia 
calida  ipfii  tcificuli6.de  ideofrigtdiora  coierat.  Icm  de» 
bemus  in  talibus  apoRcmaiibus  mulrii  confiderare  rerpd> 
rationem  .ppter  hcilcm  cafiim  virgx  'in  putreh^ionn% 
SC  tu  debes  menfurare  tfpora  morbi, alta  tn  alio,dealio 
cpeadminiffnibis.vciupra  d<dum^  deapoRemnibut 
tcfiiculorum.  Sed  hicaduertecannnem,^  quia  apofie» 
matacxtrinifcafaciunc  altqn  oppilationem  aitenuatonf 
tu  debes  in  virga  tenere  tentam  de  crra,uti  de  p9oo  linee», 
vt  poibnc  hurmdicates  fiipflue  libere  currere . Ec  quis  hie 
canon  fit  magis  nccefiarius  in  imrinfcCTi  apoficmiiibcaii 
nthilominutcttamincxtrinfecis  mulinm  confert,  hsestff 
fic  moderare  fipas^caboc  dolorem  uon  caofirnciqatail» 


Dcaegritud.membroru  generationis  inyiA  25$ 


ccfttc«ciiuadaagmeiicuina^rts.Itcm  (iclfgtnir&ru' 
ftineacur  vt  non  ftet  pendent  ne  dolor  tnde  caufttur* 
e V R A Mpttncfpio  apoftemttncalidt  ordina  dtK« 
eam  ad  cdirariura  cauis.Si  neceflitai  cogit  (ubito  euacua 
diucrtttido>auc  pharoucia^ut  phleboioaiubanUcx  etuT 
dem  bterit.Detndc  d oput  eft  digerac.  Deinde  euacuet  d 
oportebit. Vnde  non  pcermitui  Nxe  vniuerlaica.  Ei  ve- 
iiKndo  ad  particularia  in  principioordina  Rigida  ilipiica 
cx  ro^.cortice  granatorum, lente, & hmdi.ex  cit  betendo 
epKhemaia  cu  accto,aut  decoquendo  ea  cum  aqua.dcinde 
cdmifcendo  olcu  ro^.aut  adminiftr5do  chimoleam  cum 
•qua  rolam'.&  limilitcr  boU1  ar,cum  aceto,  aut  cum  aqua 
•Utekmgt  Sc  foliia  (bUiri,aut  cum  fuccoeiut.  In  augmen 
coaut  addatur  ficut  maluauilcuf,&  bifmalua , aut  femen 
lini.  In  Itatu  fanugrxcu,femen  lini,  volaitlium  molen' 
dint  cum  oleo  ro.b<fIo  de  oliuu  maturit  aut  cum  oleo  de 
amomilla « Et  fcito  tp  Quu  iit  virga  tn  loco  emundtorto 
tuhilommutquiacefttculifum  metnbruprincipalebcict 
■d  eile  indtuiduf.ideo  3cc.  Ad  quod  edeurrit  quod  eil  m^ 
tru, vt  fupra  multum  feniibiie  dc.  aptum  faciliter  puireHe 
ri.  Iningtdoautdixiamordina&c.vrde  cali^didlil 
cft.deinde  procede  tepora  dnitrrtmode  diuerla  appli- 
cando Sc  ilyptica  refoluiiua  &c.  Vt  iit  bene  coptoiut  in 
cura  vcriufqp  hic  fubicribam  plura  ea  iimplictbut&com 
poiiiif  per  alphabetum  ordinata.  Apbodilii  radix  codU 
cum  fxce  vini  emplailra  in  frigido,aloe  in  vtno  diiTblum 
aut  cum  melle,bdcUium,butyruro,ctcer,cimtnum,  cero- 
tum cum  farina  fabarum  oleo  communi  pailii.  Sc  cera  rt- 
feluituum  d^c.cortandrum  humidum  cum  meile, faba  cu 
Vino  emplailranim.icl  tauri,tufqutamut  cum  fartna  triti- 
cijyctum  radix  melilotum  cum  robemplail  ratum.  Item 
cum  farina  fcenugrxci , viiello  cui , femine  Itni , putuere 
iBolendint,my  riut  cum  foir)t  ro^.paiUilit  ru  brina  bbaqt 
plubum  vlfum , ruta  cu  fdlrjt  buri,  ferdicict  ex  cauda  b - 
Df  pecudit,thucia&c.cligatbrdainca!b,&cab  infrido. 

C V R A.Sf apoftemafueriiduru vicremoliificaiiuit 
es  bdellio, amoniaco,malua,maluautrco,  Sc  hm5i.  A pu- 
trebd)iutt  eft  multum  abilinendum  4>pter  bcilcm  cadim 
virgxtn  putredinem.  Ei  expertu  in  apoftemate  frigtdo 
budatum  ab'Aui.fp.ona  daif^ylorum  partes.rj.  aloes  par- 
iem.i.teramur  cum  aceto  &cmpbRrenc.  Item  medtea  - 
gncnexfurfiire&amoniaco  btfcum.iu  itaepeompone  ex 
dant  ponedo  ex  hii  caUtb  cum  bigidtt  SC  ecdrra,vt  difpo 
fitto  ipb  Sc  t^  exigit . Hxc  aut?  materia  magit  manu  eft 
ti^canda.&  ideo  1^'icr  periranfiuiin  hac. 

pe4poftem4dbM^tnmn/ecii.  RuBrica.  XIX- 

HjE  c autem  curari  hni  vtexcrinreca,ordinando.r. 
dixtam  diuenido  cu  phUbotomb.&  alijt,  vt  v{ 
ioflt,<&  hmfii.il  difpoiitio  extget,&  xtat  fi^.con 
Icncient  euacuando  SC  hmfii.Deihde  ventrdum  eil  ad  par 
cicularia  appliando  in  principio  rcpercuflfiua  in  augmen 
10  mixM  &c.vt  iupra  deextrinitf  It  calida  aut  bigida , vt 
ipb  exiget  dirpoiitio.  Verum  attendendum  eil  luxta  pof 
fc  ne  accidat  vlcut,ita  q>  refolurioni  iludeaiur,  Sc  no  cum 
liiperflue  nlidit.^ptcrea  qux  de  virga  dicfla  fum  SC  dice  - 
tur  in  ieq.rubrica.ad  ea  enim  nimtt bcilefluum  humidica 
ut  eil  parata  redpere.fed  co  moderate  refoluentibut.  Qt 
13  tandcoi  ad  vlcot  venier,tunc  procedendum  eil  matura- 
ctutt  leuibut  ad  imra  SC  extra  admimilratit, vt  de  plcuriil. 
deinde  aperto  apoilcinate,d^b^o  vicere  procedatur,  vt 
hic  in  iequenti  rubrica.  Poilremo  fcito  <p  licet  in  lenibut 
plurctmuliiplicenf  firpcrflutta(et&  groiliorct  ^pterqd 
virga  eorum  magit  apoftemari  dcbera,iamen  quia  luue- 
net  funi  rartoret,&  moUioret  hinc  bequemiuseorum  vir 
gaapoilematur.namncruiienum  bdliiunc  duri,&fol4- 
non  (3c  rupcrflukacct  rccipiunu 

Dmlccri&iWM^ir*  lU&ticd,  XX, 


VLcerum  virgxcauia  cft  primirtui  a8t^  coniun- 
da.  Primiuuaiautaercalidut  iiccut  j^pter  q3 
magit  accidSi  tixc  in  media  pilare,aut  quia  virga 
nimtt  retema  fuu  cooperta  cum  flrabulit  de  pasno  aut  aU 
ier,aut  vfut  cibariorum  acutoro, potuum  calido^,  exercd 
lium  forte  SC  immoderaiu  vt  in  Viaioribut,  aut  coitui nt 
miut,&  maxime  cu  muliere  calida, &iicca,aut  menilrtia- 
u,aut  ex  {permace  malo,auc  aliqua  lali  re  inieda,  vr  lepro 
ia^  hmfit.aut  cum  muliere  qux  flbi  fuppoiuit  rea  odoris 
ferat  calidaMui  (uit  ex  cafu,vel  percuiTi^,  Hue  tnctiioncb 
Aniecedenteil  humor  malut,cholcncut,Cii  Aii,fiue  acu 
tut,&roebncholicut  bdottalit  per  aduilionem  bngui- 
neut  cholericut  vcl  adullut  in  coco  vel  m parte  exiflent  et 
indifferenter  mala  coplexio calida.  Comunda  vero  eft 
ipb  mab  efiplexio  aut  ipb  humtdius  acuta  actu  mcmbqi 
fcindent.  Et  nota  cplicei  ponant  hic  remedia  provlccri 
but  imrinfecit  vtrgx  intentio  principalia  eil  loqui  de  lUu 
exiriniecit.nam  volo  in  magnS  partem  tibi  fufiicuni  quf 
dida  fune  devicere  veli cx. vnde  Auic.de  vlceribut  yir/ 
gx  interioribua  mquit .curaito  illiut  efl  curatio  vlccrn  ve 
iicx.  Ec  ance^  penieniam  ad  canonum  pofitionrm  fcito 
tp  vlcera  tn  hit  locii  contingentia  fum  mab  ambubttua, 
qih  membra  iba  fum  ^ formam  ad  quoru  partet  mulxi/ 
plicatur  putrebdio , qm  llint  pteda  aere  SC  procliuia  ad 
caltditatr,&humfdiiacem,fif  approximant  mcaiibut  fu- 
perfluuatum^airimibmurquodSmodoulcetibuavifcc 
rum  Sc  orit.  Bt  deteriora  fum  qux  fium  in  bcerto  qui  r(l 
in  radice  virgf  in  itwhSc  tllud  lo  qih  indiget  exiccatio- 
neforti,&fcnluieoqicumhoccllvehemc«&  fbrtailitne 
ccnariu  eil  abfctndere  virgS  cum  fup  tpbm  puire6um  v! 
cera,&  perambubnt.hxc  Aut.Bi  cx  his  efiptehende  diHi  - 
cultat?  curp  cogt,&  maxime  qh  vetera  fcum.  V nde  audiui 
plurct  hoc  oportutHe  deueniread  ipfiut  mcbn  inctrto 
ne.&ideo  (it  follicitut  in  principio  ik  veterafeam. 

SIGNA  demonilratiuafumbtiinotaexdidttde 
mab  cfiplexione  iellia,dlf  a^tibut  eo  rum. & lu  ibi. 

CYRA  Canonet.Inrecemtcrdinaiiodixtx,qtfp<3e 
beteiTead  comrarinm  caufx.Ofge{lio,Euacuarfo,£3iuer« 
fio  di  hmfii.  vt  fupra  de  alijt  apatibut,  Sc  vlceribut  didu 
eil.hxc  appoltn  vt  fit  memor  vnmerblmm.  Altus  abilcr 
fio  Sc  mundificatio.  Ablutfo,&  malx  qualitatit  remotio, 
^xiccamium,&  incarnanmim  admimfiratio. 

Abfierfioaut&mundificatio  fiantaut  cum bombace 
munda, aui  petia  linea  (iibtili  Sc  munda,aut  cum  yino  al- 
bo tepido, aut  aqux  decodtfiit  leuisblitit.dffli^^Aellta 
ro.&  hmfii,  vt  ipb  exigit  dilpofitto  cx  magit  attl^riut 
calidit  aut  frigidit . 

Abluatur  cum  vino  decodionit  ro^.  abfymhij , me- 
lilotijauihuiufmodi.^qubd  difpofitioexigfr»&  fitlo- 
rio  ipfaquafi  tepida. deinde  bene  exiccetur,d^optimc,& 
fiiauiter^pcer  membri  fcnlibilitatcm. 

Adremouendumiplam  mabm  complexionem  poiea 
vti puiuenbua  exrebutdic?dttautempbfiritui  lil^bir. 
Et  ex  fimplicibuseflaloct,&  pgluit  riut  maxime  efimen 
datur.exiccac  enim  fine  mordicatione . liem  blia  gbndta 
puluerizaia.Item  puluit  cucurbitx  qux  fieierit  longo  te- 
pore ad  fumum  vt  fum  illx  noflrorn  ruflrcorum,plunibQ 
vfium,folia  rofinarini  puluerixata,climta  abluta  cum  vt 
no,ihucta  ptxparaia,margartix.£t  venx  combufip  furK 
mtrabtlet,ctnitouorum.^  fi  indiget  ficcioribut^ptrr 
humiditatem  adde  ihut,xt  viluin,&  lotum,concx  arbo- 
rum pim  habemit  grana  parua  adufia. 

1 T £ M propter gerKrationem  carntt  addaturthu^ 
brcocolb,ma(lix,df  hmfii gcfKrancia  carnem,  de  qutbua 
quintotrac.  Ecexcompofititexpenitvbi fitneccfiitaf 
cxiccandi  multum,  SC  tncarrandi.i|i.thuct« , brcocol/ae, 
thurtt,galbrum,babufl«Brum,achacix,emaihtfit,corts- 
cum  mcdianaruiblicit  adufti,lumiDit  tamrtn.ana.p.;t^ 
IcatAorii  «rtt.p.i.d^  i .opiiu  granaioniin.t.1.  ^ 

ro.& 


Cspertil 

rcmcdu 


BapM 

€U 


TraAatin.  VI. 

ro^  een  fac  vnguentutn  ..Uuetur  flos  ptunbut  WcAm» 
cum  aqui  ro.ted  prius  c6buni(ur  vr  de  thacu»  Aliud  dC 
cft  Gat'.«.(cons  (erri4>Juinbi  vAi.chartx  combuAx,  (an 
Mioisdrac.aluroimsaduftf.tna.  cerantur  cuolco  &cera 
uc  vnguemum.  Ad  idero.i|c  iitargiri,cerunx  Ione,  myr 
rhx,tarcocoHx,thuctx  pparatx,draga.churit,  ligni  putre 
roifceantur,et  fiat  puluss  de  quo  pnut  abluto  loco  c5 
vino  tepido  3C  bene  esiccato  ruperafpcrgac  bii  tn  die  aut 
ter  magni  calorts>&  fi  placet  fiat  es  eu  vngu?tum . Bc 

Don  roircru  de  ceruiri  quia  qn  cft  abluta,&  curoalqseiut 
malxiara  refrangentibus  p6t  poni  in  talibus  vlcertbus.re 
roouctur  eniro  eius  mordicatio.  Vnde  nota  ^ quxappli 
cantur  tn  vlccribus  virgx  debCt  elle  exiccatiua  abfki^  mor 
dtcaitoiK  ne  intieratur  dolor  cui  maxime  cft  infiftenduin 
his  vIceribus.Gt  quod  df<fturo  cft  habet  veritatem  invl-* 
ceribus  tn  quibus  non  cft  corrofio,&  deambubtio  fune 
vlcera  mtU,rTaudulcnta  tn  quibus  oportet  aliqft  vri  cau' 
ftico,au(  tgiK. undem  talibus admintftraturarl^tcu,calx 
viua,&  hmoi  cauftica.  Vnde  Aui.&  iieruro  lorttut  illo  fu 
macur  de  vnoquocii  arC;nicoru.vri.&  calcis  non  eetin^x 
taptdes.s*.&aciiicix.i  s.conficuntur  ca  aceto  & fucco 
pUncagmis.  Bc  iceruin  forttus.i|t.vtruqparlenicu,&cala' 
raemu,ftaphibgni,5^  cincrcanecbi,&  piper  aIc  qbus  fiiU 
irochifci.  biautccrltabum^corrofionetiS^ ambulatione 
craplaftru  fupponal  ex  ccfticulo  vulpit,ACatiio  rylueftri. 

Et  noca  <p  .ppeer  nirota  mebri  (enftbilicat?  phires  magia 
tiudanc  cauftccu  ^ a^uatero  igncro,&  in  his&  fimilibus 
non  cft  tanta  dubiii  de  dilatatione  caufttci.  ft  ad  nigre 

dtne  venient  melius  eft  iuxia  fnlam  Senis  infra  tn  fine  ca^ 
cp  totum  nigrum  abreindaf. deinde  fiat  pccftus  cum  tocar 
nantibus  duftit  es  aloe, thure,  (arcocolla,dC  hsndi. 

G V RA> In antiquaaat procedatur vcditfhleftinre 
ccii^dtn  illa  attendatur  ablutionibus  &exiccattombut 
fortioribus  addendo  chusminutu, cortices  etus.aloem,  8C 
hmi^i.et  laudatur  multum  aqua  hdlaex  cinere  ligni  ficus. 

Ad  idem  in.aqux  bb.j.  vtridit  xns.J.r).  zucchari.|  in. 
puluerizentur  oia,&  mifce.dcinde  obftruas  bene  os  fialf, 
vel  vitri  tn  quo  pones  aquam,&  ponecotn  fub  cineribus 
calidis,^  ftude  ftcftare  per  horas,  viij. deinde  remouc  car 
bonet,dl£  dimiiatur  ftc  tneineri^js  ftare  per.ij.boras.de' 
snde.Q.petiam  tineam  fubtilera  mundi, duplica , & in' 
funde  in  didla  aqua,d£  (iiperponc.  eft.n.mufiu  exiccatiua, 
d^fifper  me  dc  fiiper  alios  expenus  rum,red  in  primis  bcic 
ardorcm^qualem.deindeceftat*  Sum  conluctusinhis 
vtialo^8bncolla,& charta  cdbufta,&  maxime  in  recen 
cibiMiHKd)us,&  fiicceftic  dei  g?a.  Puluis  de  emnamo* 
rno  lal^.drac.bolo  ar.mundificat  Sc  conlblidat  3c  incar* 
nat*  L4targtrum  cum  cerulti,toca  vacua  carne  repler  pul 
uiscmathms.Iiem  puluis  piloru  leporis,  mulii  cmpcrict, 
&ruftici^&populares  vrunc  putuere  ligni  purridi^df  ma* 
xime  quercus.^  de  his  Cictt , qm  phyftcus  de  hac  cura  nd 
inultum  ft  intromittit.  Pro  cura  intrinftcorum,vt  dicfta 
eft  recurre  ad  ca  qux  de  vlccribus  virgx , ih  pro  mmc  tm 
dicam  cum  duce  meo.Bt  qQcp  ikceftaria  fune  ea  qux  fum 
ficuc  medicamen  de  chartis  combuftis, alumine  adufto,rt 
clirata  adufta  poft  cdbuftionem  de  corticibus  arboru  pi 
ni  mmoris3^  plumbi  vfti»  &thuris.de  quibus ifiant  ero' 
chtfci,dfadminfftrent  in  hume^orto.  Scfiohtc,d;rec« 
laorix  manda  tp  vlcera  qux  fune  fuper  caput  virgx  indi' 
gem  eis  q fum  vehemetioris  cxiccaiionis,q  fint  gbus  indi 
get  bda  fuper  ^ucm,&  cutem, etiam  quu  urrga  cft  vehe 
sn^iorts  ftccitatis  ia  cdplcxiooe  lua.Hxc  Auic. 

Dcc4nrromKirg4.  Kithricd.  XXL 

ACcidit  vt  virga  canceretur.vt  & extera  membra 
verum  Aui.hic  deco  ndfiicii  mfttoncm,  multi  in 
alrj  prxdiffti  in  hoc  loco  loquuntur.  Credo  Auic. 
oqxifbfle  ad  tertam  quani,ad  quS  dC tu  recurre  procom 
f dodrina  cutx  cius.  Hicaut  rememorabo  quaiuor 


Gap.  ,xx. 

intemioiKsab  Aui.poftcasatlegaro  locoft  aliqua  ttmt^ 
da  ab  alrjspofita.  Prima  eft  cancri  dcftnidtm  penitus  «dk 
cft  dtfiF(Cilis.Sccunda  prohibitio  addntoms.  Tena  pf  oW 
bitio  vlcenitioni8.Q<arta  vlcerati  curatio.  S 

Pro  pria  fiat  euatio  materi;  anus,  dC  rcfolucio  materis  i 

cdiundx.Et hic aduerte cp talu  debent efte  refolutiua, dk 
cjiiccatiua  abfip  mordicatioix , vc  fum  thuca  prxparita  .. 

abluta, oleum  ro^.loturo,olcum  deleein  dC  hm6f.  *• 

Pro  lecuda  redificef  regimf  ad  cdirartu  cauff  ex  parit 
cibi,&  potusidlf  aliain  ftx  rerd  no  naiuraliu.  Item  cdfortcf 
membru  cu  repcrcuitiuis,  vt  eft  linimetu/rfcaiio,la0idia  | 

mo!  jdini,lapidis  cocis,squx  coriSdri, oleum  rofi.lotu,luc 
cus  agreftXyVngucmu  de  plumbo, de  ihucu,5f  hmdi. 

Pro  tertia  coferunc  ft  am  ditfta  terra  ftgiltaca,bolus  ar* 
aqua  ftmperuiux,cerulL  cum  fucco  Uducx.curo  mucil' 
lagine  pfyllij,cerulTa,plumbt,&  eft  copoficio  bona*  Aui* 

Item  emplallrum  ex  cancris  fluuialjbuj,&  clima  bdu* 
Proquartaaftidueiurappofttto  panni  tnfuft  inaqua  fo^ 
latri  in  qua  cum  exiccaiur  madefiat.  Item  fumat  mtdul" 
la  triiict,olibani,crrunx.oIum  ana.  j.|.terrx  figillaix,  bo 
liaraloesablutf.ana.5.n.pulucrizecur,  madefiat  membrfi 
cum  aqua  ro.&  fupcrafpergatur  puluis.  Item  ihucia  ab^ 
luta  cu  aqua  portulacx  aui  mucillaginc  pfylltj.  ltetn*gi* 
arftnic>,^  aluminis.ana.$.).adurantur  fuper  tellLdeinde* 
s panni  blaui.|.  e. & aduratur . deinde  coriteu  granatt.5. 
vj.puluertzciur  o(a  ftmuidk  fuperponatur, mortificat  can 
crum,et  cum  mortificatus  fuerit, quod  difcermiur  quu  ca 
ro  incipit  rubere  fupcrponnur  deinde  maftix,thus,  aloe^ 
&farcocolU.hxcemm  carnem  regenerSt.  Et  fi  caroplu 
rima  mortua  apparuerit  conilimatur  lTc.s.iartari , caicts 
viuxaphodillorum,(aponunigri,difBlbiana.diftempc' 
rentur  cum  lixtuiofiido  de  cineribus  ftipitum  fabarum* 
dC  h;c  non  fiant  nifi  prius  bene  mundificato.df  cx  his  pau  | 

cis  contentus  crts,quonum  k duce  tn  hoc  loco  mc  ftpara«  / 

ui.nammccumprogrcllusnoncft.  | 

De^kd^ddijlKtrg^.  Richncd.  XXIL  ! 

CV remur  cura  thagadiarum  ani . Hi  ex  iuuaroent'*  ^ 

adearumcuram.fp.chimo!cum,ihucum,dragacH' 
tum, vitelb  ouorum4f  cx  ns  dc  cera  Uc  vnguctfi* 

DeKemccumKirgd.  Rubrlcd.  XXIIL 

INcidaniur,&.  fuperponatur  meJtcamrn  retinens  fto' 

guiuem  ex  puluertbus  coollndiuu  bolo  ar.  fang.dra*  ^ 

albumine oui, fimo  afioi>&  fimitium,vc  (lipra  de  ftu  • 
xu  ftnguinis  narium,  aut  cum  fei  ro  tgnito  c.  uienzando, 
d(  vlterius.detnde,pcedatur  cTi  rebus  dtdtis  fupra  dc,cura 
vcrrucaru  ani.  Q^udS  excoriicam  eas  cum  vngue.  dcin' 
deapponutlacfieus.velpuluercarlenici  rubiiluiiad  qti' 
uicmgrammilei.fonilbinucmm  cft,  quia  aqua  arftmci  Aqugar 
corrodit  oia  metalla.  Ad  idem  fquilla  limia  cu  oleo  gu*  ftnici uts 
cni  pini. Itera  elleborus  cum  aceto,lac  ficus  fylueftru*^  mirSdi* 

DeboihoT,trmon,trcdmeddiadin  wi/ 
gd.  Rubrica.  XXIUI. 

SVmatur  baurach  aduftum.d^  cinislignis  utris, irran 
tureum  aqua  berbenx, deponantur  fuper  morum, 
aut quxetsailimilancur.Q\  ftnonconftrum  auefi» 
railu  incidamur ,de  dcluper  putucnzccur  airaroencu , auc 
srfenicu.^  ft  bierit  deterius  illo  nd  erit  exculaiio  qn  cau 
unzeotur.  Ad  tdem  capita  fardclonim  adufta. 

DcpnmWKiigrf.  Rufcricd,  XXV. 

CAuCi  |eft  materia  calida , acuta , falft , vel  baura^ 
cha  eftiifii  ad  ipftmet  fudore  rrlnuStc  ex  pariibut 
eius, quare  factr  ip6m  fttean.  Auic. 

S I G N A demoidlratiuaacurx,l4lfx,A:battr»diix 
matertx  nota  (iioi  ex  regimine  pcedemc,d(:accidentc«prx 
cedcncc  vt  ga  rubei  cft  Uccttatc,dkaduftfone,arrelbluut| 

quafi 


Dc  acgritud^mcmbroru  gcncradoms  m vim  r 5 < 


«afi  Murti  cum  fftWae/oAqwndot^ott  VI  virule- 
tia&humiditir^iMqttandoeftmiccrit  ph!cgoutt« 

ca  iinc  eredtione A t iiillaiione  fic«  &lcquiiur  do^ 

lor.Ei  cum  cft<«  vemoluacc  eft  teniloA  virg*  inflSmi' 
tii>  fiwc  graucdinc.C^  fi  rrii  propitt  apoftcma,  erut  figna 
apoiUmiitt.SimiUier  fici  rcieniione  vnmt»au(  eiutacutf 
uti«  pceifaune  figna  eorum.de  quibui  a Aum  eft. 

C V K.  A Canonci.  Ordinatio  dixtx.  Digeftio.  Eua* 
cuaiio.Diuerlio. Particularium  adminifiraiio.  Ducta  0»^ 
diiKtur  ad  contrarium  ordinando  CiKaacuca  ,baurachu* 
& Viatur  (rigidu.humidts  • Digeratur  maieru  cum  digC' 
lliuis  approprtitii  lupra.4-iradt.  Confimilitcr  euacurtur 
cu  euacuannbui  approprutts  de  quibat  allegato  tract*  Ec 
fi  phlebotomia  au  neccilaru  Uc  illam . Itera  duieriendo 
^ vetoracio  in  tmeriori  parte  coxf  luxta  radicem  Virgp. 
Item  applicemur  (anguifiigf  in  eodem  loco.3£  poft  phle- 
botomum>qn.Cnonc6iulii.  Proviumo  (edcat  paCKn* 
in  firmicupio  aqux  dulcif  .deco^bonii  vio.acttof*,meH' 
loct»lumnerrx  in  quo  fit  afperfum  oku  ro^.& acetum,  SC 
quidam  addunt  nicrumid^  alumen.deinde  exicceiur ,ec  vn 
gacur  ex  vnguentit  nocti  ad  fcabiem.Et  ilUt  ert.i^.achacif 

aiamix.ana.5.J.Cili*ar.aloet.ana.9.j.cr(^.gra.it|.  v6k^ 
quaotumfuf.omnta conficiantur  fimul  aioleo  Tambuci* 
fH>,Aeftmirabik.Aui.(^  fi  materia  fuem  phlegmattca 

«dddaturalumen,ftaphiuigria,dc  parum  ter  benti' 

m,(^abluaturcum  aqua  martt,vct  fiilitapnui . Qubdfi 
d>i  fixrit  corrofio  Icnificetur  virga  cura  lenitiuii  ex  olett 
filamino;idipe  gallinx  anatia,mcduUa  crurium  viiult,ccr 

ui,cera.refina,okode  narcifco.Btexconfimilibut  filr  cly 

u,fiippoQtora  3Cc,3C  hxc  fatu. 

Dc  immodcr4t4  ercfliorte  mtg^Jktyrijfis , dMt  prw/ 
piJrnMtfdifE4.  Rjcbricu.  XXVL 

CVm  ad  adcum  coittu  perucntre  quit  debite  n6  pof 
fit  abf^  virgx  ipfiut  crcdiione  cxpcd»  vi  amei^ 
de  cpfo  cotiu  mentio  fiat  Rubrtca«  dc  ctut  ercditO' 
ne  cxpedtamui.AcciAi  aut  vt  eius  nunu  3C  comiiMia  ere* 
dlio  impedimemu  Ciciat  tn  generatione.&  tdeo  de  tpCi  df 
cendu.  Repentur  aut  duple vredio,  vna  cu  qua  cfi  vo « 
lumas  dc  defiderium  ad  coitn  Sc  c6pkto  aifcu  cefiai . Alta 
qux  non  efi  cu  voUimatc , & fi  ad  adium  puenitur  adhuc 
iplam  remanet  ipfa  virga  creda . Prima  vocatur  ab 
authoribus  immoderau  virgx  ercAio  cum  volumatc  ad 
coitum.Sccunda  vocatur  pnapi (imui  • & it  immoderata 
Vtrgxere<5Uo  non  4)pttr  defiderium.  Aufc.  Proptuqil 
cft  notandu  trtaeaigutur  ad  coitum . Prima  humi  dius 
qux  fim  maiorem  parte  venu  k cercbro.Sccunda  calor  dC 
fpui  qui  humores  difibluit  qui  fluant  difiblutt . vc  fupra 
in  fine  primx  rubrica  quimi  cap.T ertto  vencofiia^  Secii 
dum  ergo  defeifi  um  alurtus  boru  ditxrfx  fiunt  pafijones. 
Si  itac^  ruperabundat  vftofitas  & alia  duo  defictum  fit  tk « 
iyrtafii,&  prupi(mus.Si  deficit  veniofitas  dC  abndanc  hu 
snidiusl  calore  diilbluta  fit  gomorrhaca.  Si  ola  tria  fiunt 
approxtmcroo  dr  ab  ii  cfi  fine  proximis  operaito.qa 
cft  fine  opone  coitus.de  quo  de  diminutide  conus.  Et  h(C 
6tyrtafis  accidit  magis  ktubus. priaptfmut  pueris. 

C A V S >6  habent  hxdifpdnescaul^primuiuas  an 
cccedcnces_&  coniuodaa.vt  fiipra de vlcertbus  virgx. 

OiiiCt  aut  pricniiiua'eft  cibus  calidus  dC  humtdut  I quo 
cft  humiditateatranca  apu  in  ventolitatem  grollam  con 
ucrti.Nam  cu  tpia  humidicas  in  prima  3C  fecunda  dig6ne 
non  confiimat  tranfii  ad  tert  iS.  vbi  calor  cft  diminutus  i n 
cdparauone  caloris  prtmx,dlf  fecundx  dtgonis,d^  ^ caIo« 
re  uc  diminuto  tn  ventoficate  conucrtkur  dC  cum  (ugui« 
ne  ad  vugS  mittitur  dC  partes  d iduciui*Sc  fic  ipla  iogre 
dientneruum  magnum ipfiusvirgx,aut altas  concarna* 
CCS  vt  venaru,ar(eriarum  virgam  erigit , qux  eredtto 

longiori  aitcbcctftorffpaup  dunuM  ipfiut  vcmofiatti 


grofijticro  maiorem  aut  mtoorem^  ctbi  cales  fiirM  cteer, 
vua4aba  A:c.de  qutbus  infra.&  abi  qui  fiaacuiraie  utnu 
f<ftimulant,vc  lunccruca,cepx/[^  hmoi.Item  potus  vini 
noui  duldscut  ineft  pprtetas  generandi  fperasa.ltcm  dor 
mire  llipcr  renes. vo^  cakfiur  dC  fua  caltdiate  matenam 
fpcrmaticam  calc£ictum,6f  liquefium  in  vaporem  cduer 
tum  grofium  dC  deCetadau  ad  neruo  virgx  dc  loca  conea 
uartuscredioncmfadt.  Item  fioriis  ftruftura  lumbo ru 
quare  onficta  venav  aperiuntur  di  humiduaics  tndead  tn 
krtuaconuercunf.&tuncfuamutacudine  eredionem  hi* 
ctum,aut  qua  in  vencofiutem  cranCrunt.  Item  mmu  re* 
plecto  fpermatit,lcem  nimrua  vftis  coitus  vnde  liumidia 
CCS  fluunt  iam  debtli  exiftente  virtute,  dC  calidicas  tam  fit* 
dia  dcbiltt  eas  in  ventum  c6ucrm.  Item  accidens  animi 
lorte  vtconcupifcema  alicuius  mulieris.  Caulaafiscft 
humiditat  ipla  fluensaut  in  loc»  pptnquis  eafit,qnq<  cali 
duas  tkbilis  (altem  in  coparacione  ad  ipbtn  refolucndam 
dc  fimenda  in  vencofiutem  groflaro  conueriic.  Contun« 
da  verocft  ipla  uentoficai  aduaiV  cxni  in  concauicate  ner 
ui  virgx,auc  arteruru  aut  venarum  qux  cum  ipfo  ftngui 
nc  ad  curo  peruenu  locum,vt  didura  eft,auc  maicrta  fper 
mattea  indigcfta  aut  digcfta  multa  quxeftinvafis  fper* 
matifcometa.  ExadiuuSitbuscaulaahasrum  nimudcn 
fias  pcUis  virgx  ^phibentisrcfolutionem  dc  latitudo  ve^ 
narum  vcnicntiu  ad  cam,vc  acctdtc  tn  fotu  (Indura  lura 
borum.  Item  materia  acun  mordicaciua  aggirgattua  in 
giandulispofittttnduobuslaieribus  orificn  vclicx.  Ec 
hx  difpdnet  .plongantur  pkis  Sc  minus  fim  q»  matens  pJu 
riauc pauciorirfllmditur.  Hthicaduerieqihx  difpdncs 
non  (unt  dcndendx.vt  quidi  dc  tpfis  factum  in  principio 
non  cognofedes  rem  fuS;,  qraaliqn  perducunt  hoiimad 
mortem. vnde  cum  pducampetducunt  homtnum  ad  fpa 
fmum  .aut  tetanum  va  forum  fpermatis.&acctdaapoUc* 
ma  calidum  cura  ca,quia  in  priapifmo^  tncerncu.Auic. 
dc  ideo  tn  cura  eorum  diligentiam  habe,  vnde  Haly.  qui/ 
cupcphmdipairiontsad  fpafmum  fertur  velocnis  mori* 
curcuiut  venter  fic  tumidut,&fudorfrigtdus. 

SIGNA  demdftraiiuacjaeftcxmulrimdinemate 
rix  calidx.quia  cu  crcdi6e  ali  cft  corpu  h«bttudo  carno 
£a,rubedo,&  tumor  venaru  faciei,&  oculoru . vn  ad  vala 
fpermatfs  multa  ac  edtinua  defcrdtt  humiditat  (anguinea. 

Signa  fi  cS.hiertt  vaofias  tunc  eSancedee  plurimum 
cremor  virgx,d  crii  in  ea  icdigatio , dc  unllacio , dC  cno 
venict,df  cito  recedet  dC  approximans  calidts  refolucnb^ 
(upra  vitg3  3c  circa  anii,&  famora  prapifni^tflblutt. 

Signa  eius  cuius  caula  cft  onficioru,ariemflm^  ve* 
rurum  dilaucio,tedigatto,<l  tniUaiio  non  (entrtwbeque 
cito  venit  nccp  cito  rcccdtt,(ed  graueJo  lenticur  maxime 
11  patiens  iSgo  tempore  ft  abftineat  k coiiu.Iiem&  lemen 
uando  emtciitur  mandat  cum  difiicultaie.  vnde  fpenna 
c cft  in  vafis  multiplicatum  propter  cibos,  & quia  vfiia 
eft  oab.d  qa  ftetit  in  imaginande  coitus,  dc  hmdi.  dc  qa 
vfui  eft  cibis  acutis  calidis,^  equitauit,&  fic  tnlirriora  ca 
lefecic  dC  ex  approxtmatione  higidorum  luuabitur.^  cali* 
dis  vero  nocAicur,c^  fi  comigeric  ex  exhibictonc  nxdtd* 
fix  vel  alicuius  rei  fcitur  narratione  tnfirmi. 

CYRA  Canonrt.Ordinaciodixtx.Digeftto . Eua* 
cuatio.Prohibnio  gfionts,  unofiiates  I loco*  aut  cduerfio 
macciix  in  ipftm.Corrediomfbroa  ppinquoiytcoadftl 
uamtfi  ad  cre^ionr.dc  gbus  atfium  eft  in  dt  caufis  eius. 

Ordineiurdixtaad  contrarium  caufx.Q.  fifuentex 
ventofiutegrofia  genita  k abit  & potibus  eam  multipli 
cantibusab  eis  abftmatur  & introducatur  vfus  abario* 
rura  cai  mtnantfu,fii  refoluentium  illam , vt  luni  antium* 
Ciminum, etnnamomn  ,'fynapcs,(aturegta, anethum . Auc 
Eeex  confimilibut  aromata  Afhmdi.  qux  fune  calida  dH 
ficca  tn  qbus  non  eft  humidicas  emranra.  de  quibus  tertio 
iratft.Itera  abftineac  ab  acnofis,qm  qfl^  tnfiSmar.  Auic. 
Exacueigr  foni  cxcrcicio*  vt  to  kido  pilx  ad  tpfiim  ra^ 
IbUcndanu 


T raAttus.  V I. 


Cap. 


XX. 


isbicn Jam.  Qi  (i  initerti  fieric  calida  vtaiur  fngidia* 
i i? cx  rcnu  calidiuce  reifiificenc, vt  fupra  dc  cantate  fc 

ctu.df  cddiniluer  d«al(Ts  cautis  primitiuts  ^ Tuo  comni' 
riu.  Vn  ti  mmia  tit  repletio  tiat  tuo . Introducatur  tenuta 
diatca,5Crcrtiexiccamtu  rperma.de  gbus  Tupra.  St  nimia 
i(  1«  rcinio  coeat, A;  motofe . S i TupH  wis  coitus  abfti  * 
noLi/^  ti  foret  acens  rcniedic(,vi  rubrica  degomorrh^. 

Digctiiua  paremur  digetiiua  apptoprtata  materiat  pcc 
camt.de  quikws  duarto  trd^catu* 

Teriio  loco  admimflr^tur  euacuattua.fird  hic  nota  vt 
rubrica  dcgomorrhza.<^  fi  potiibileeti  fiat  euacuacto  p 
tiipertora  dc  non  per  infetima,quu  timetur  ne  vcmrisTo' 
lutio  factat  deTccndcre  oaieriam  ad  locum,  dC  ideo  fiat  cu 
vomitu  dc  phlebotomia,  phlebotomia  maxime  exitiente 
snateni  calidi  fiac^d  de  cuaciut lone neicio quid  dicam, 
omnes  ad  rotuiiua  (eiidunu&  ideo  conti dera  quia  hic  ca-' 
non  i mc  potitus  eti.Aiu.Iiem  non  fiat  euacuatio  per  cot' 
lum  niti  apud  necellicacem  eius  ne  venui  nocumhum  alf 
quod  ex  nocumentis  dimiiTionistiut.Auic« 

Prohibef  griKiauo  vAotitatts  in  iocoaut  marmae  c5« 
uertio  tn  eam  duobus  thodis.  Vno  modop  tiigtda  ingrof 
bntia  materum  3c  debilicancia  calore  ne  (ic  potens  ad  age 
dum  cm  in  matertS  vt  eam  ad  vetotitatf  deducat.  Secodo 
modo p cafaexiccatu  refolu^  dC  tpram  veniontatcex' 
ccrminacia.  Exemplu  de  pnmo.adminitiref  ad  extrapC' 
tia  infula  in  aq  bigida  aut  ro.  vt  liipra  de  gomorrhsa . u* 
ceat yi  loco  fngido/ed  cu  dircrtttoe.Iicadmiratiret  lamt 
ru  imjbi  perforata  fupra  pe^ine  potita.lt  ^ad  imraadmi* 
ntltrft  ebibita  frigtdaexaq  oenupharis,Ia^ucf,&hmdt. 
cSphorizando  ti  expedit  potiquS  adminitirabis  cu  tutus 
ens  aliqua  calida  in  primo  vt  camomilla,urr|i  ad  agnum  • 
^ catiuffl  111  naturali  virtute  membri  conbicattonem. 

* Q;iidam  \ principio  vfi^  ad  ternam  di ^ i ntiat  cu  dia  • 

phorcricts  circa  letiiculos  potitu, vt  co  hicco  rinp,  agnica 
lif,&  mulnim  valet  aut  cum  vino  decodfiora»  eiusauc  ci 
mini.  Item  emplaftrcntur  pudenda  curo  cimtno,ruca , vi* 
no  co.^o,(cmincagmcatii,&hmoi.  vnde  pro  talibus  rc' 
curre  fuprt  de  a^te  caiido  Si  frrgido  ictitculorum.  Ad« 
muiilirabisicac|ihis  vel  timilibut  iptii  nd  conbremibua 
quia  non  tic  poltibilc  materi^  rerolui ^ede  cu  frigfdis,vt 
cura  fyr.de  nenupitare  3c  hmdi  applicando  frigida,  vt  fU' 
pra.  Ad  extra  f^^giS  intiilam  f aceto  6c  mucillagine  pfy! 

Gicco  herba«  frigidarum, vc  fupra  de  calidiiaie  remS 
dlCgomorrhxaipUtriin  vltimis  fiat  muciUago  pfylincfi 
aceco,dCcx  lUa  mucillagioe  dillbluarur  optu,  dC  inunganf 
tctifcuJ^flfaic  vt  fupra  ^ goinorrhza.&tu  tbi.  CS^o* 
ra  autilai  multum  laudaiur.&ideo  trochifci  dc  ea  valent 
potemer,&  deipfa  loqucnsmetrificacor  inquit.  Campho 
ra  per  nares  catirat  odore  mares.  Q^iidam  tn  bnbena  tan 
Berbe  ^ tum  confidant  vt  dicam  qi  data  in  potu  non  permticit  vir 
nz  mira  gam  erigi  vfcp  ad  feptem  diet.Ei  hxc  &tts* 

DeimpotenhdnrefSomfMtrg^.  Rj«h.  XXVIL 

COntingit  vt  multum  quit  virgS  erigere  non  po* 
lerit.tcetcaufasroulrasalljgnando  etiam  fortallc 
remensorando  in  fequenti  rubrica  deimpoientu 
veldiminuttone  coitus.  Et  quia  hxc  difpotitioeti  tin* 
gularis/<5C  confequent  etiam  naturam  non  mirabcrufi 
prolixus  fiam  & idem  bis  replicabo.  Nam  naiuram  fecu« 
cus  materiam  ad  generationem  perttnrmcm  amplureni 
dubitaui,nemo  enim  vt  fupra  ad  a^um  coitus  abC|ierc. 
i^nc  virg«  perueitire  poteti. 

C A V S iC  «quandoqnmpoiemtaecreAioms  eti  der 
^deus  ventofiutis  im  membris  inferioribus  quod  edpre* 
bendicurexcmnplexiooegeaitalrum,quu  feigtda  mmis, 
vel  nimit  calidj,<&  ticca,&  quia  regimen  fuctii  nirett  frt « 
giduQ  aut  nimtscaltdum.  dCideoconfidera.  Item  quia 
■rs.5c  excrcitium,vc  longa  equitatio  catefeciens  aut  tnfei  * 
pdam  vt  ars  fitUoaun^pUpavma  Ahtatii.  quando^  ei 


tfefe^  dfg^fine  prhaae  dC  fecuodar,quod  coMprehendl 
cur  quia  duis  inflamiis  cuuatur.  ex  defedeu  fengui' 

Itis  8c  rpuf  generatiex  dcbiU  virtute  corporis  quod  com« 
prehendetur  cx  corporis  extenuitacc  dCaridhate.  Auc  erile  I 

es  defedu  cordu  quod  erit  frigida  SC  ficcum  dC  quati  ge«  i 

lidum,  vel  quia  eti  aliter  debile  fadf  um,propKr  quodab/ 
fcinditurdeiiderium  & detiderattuut  fpusnon  delcendic 
ab  eoad  ttftes,5f  virgam  impulfus,vc  fupra  in  pnma  ru» 
bnca  in  fine.  Et  eft  ^m  plunrou  aut  ex  defediu  hepati^ 
quia  frigidx  fit  nacuif,&  ticcg,& pauci  (anguinif,&rpda  1 

aut  cx  sgricudineam  quolibet  aliter  debilitatum , quare  i 

abrcfndicurmatfrurpermaits.Autdcfe(fiu  cerebri, quia  I 

naturaliia  tit  diticroperatum  ad  frigidum  SC  humidu  auc  I 

paiLm  aliquam  roal2  «gritudimm  vi  lethargum  tiupO'  I 

hmOi  per  quod  abfcindaf  virtus  &ntibilis,iS(!  ti  fper' 
ma  defeenderie  tunc  non  fcntif.  Aut  quia  meditatio'  forcu 
tit  in  ca^ut  aiadelf  verecundia, aut  id,am  intelletflus  tra 
hens  rpum  detideraiiuuro  c3  feruandi  cifciiatcm^vel  pene 
propter  piftm,aut  quia  medicatus  etimuticns  immundv 
tum  auc  aliquod  tale.  QuSdoqi  caufa  eti  defedius  in  via 
auc  oppilatio  qux  eti  in  venis  qux  funt  poU  aures  SC  net/ 
uis,auc  qu  ta  fem  abfcifp,aut  oppilatio  in  corde,  «Si  arterqs 
dc  vns  eiut,«uc  hepatCyVC  in  venis , Sc  vi)s  cius.  Ei  cauja 
rti  quando^  in  virga  propter  iTuIitiara  complexsofus  rJ 
gidx&humidxeius,aucmollificacione  cius  quod  com« 
prchenditur,quu inaqua  feigida  potita  non conirahiiur» 
Qiiandoqieti  ex  defe^u  lefcium  dC  valbrura  rperroatit» 
vnde  dtificilit  fii  defcenfus  fperroaru  pp  aliquam  xgitcii 
dmeni  qua  pafti  funt, di  deterior  eti  maU  copiexio  ticca 
Aiperfiuens.  Item  qnqi  caufa  ctiab  ipfb  fpermate  qn  ok* 
ret  mordicattuo,immo  eti  ticut  congelaru  di  tpuu  tit  pfu 
rimu  non  incitat  virtutem  ad  ere^ionem  di  coan.Bchoc 
qnc^  contingit  in  dccrepicts,di  dcbilitatts,&:  copiofe  viu< 
cibus,aut coicatevicinorii  vi cumalicui tnciduiif  iipmor  | 

rhoi(fes,auc  cum  quis  dolore  tnernfum  patitur  ani, aui  ve* 
ticx,vnde  nerui  c5ec  veticx.di  laccni  ani, di  vcticie  bdti 
tur,aut  quia  in  remotis  membris  conferentibus  ad  ea  no/ 
cumemumvt  cum  renet  fum  frigidi  vel  xgrotantea  vel 
locum  timiliter  corpus.di  ex  hts  comprehende  quamuefe 
neceftir»  anatomix  nouiia.di  tu  contidera.*  Anaro  * 

SIGNA  demontiractuaticx’dcfedcu*fiMricvenco«  mia  geS 
titatisin  membris  inferioribus  cognofeccur  complexio*  necefB* 
ne  genitalium, quia  frigida  cumis  vel  mma  calida  ticca,  co « 
tic  di  regimen  prxcedmt  exercitium, vt  ars  fullonum*,  SC  gnttu. 

IU  de  alns  qux  multum  infngidanc,aut  multum  ventoti* 
catem  rcfoluunt, di  carminant. 

Signa  ti  fuenr  ex  defe^forcimdims  digefeioms  prtmp 
& fecundx  quam  fortitudinem  mebra  tpCi  fupcnpra  otii 
dum  datisinfiatmitiuitabicur. 

Signa  fi  ex  defeitiio  Ctngufofe,di  fpits  foerit  ex  debiliu* 
it,extenuatfone,diaridiiatciptiuscorporiscognorciiur.  * ' 

Signa  ti  caudi  fuerit  in  fpiruu  drtidrraiiuo  non  mouen*  I 

ce,  di  in  natura  non  tmplencc,  tunc  illud  fcietur  rariont 
narratione  infirmi. 

Signa  ti  caufa  foent  in  princtpfjs  Tuperioribus , ur  quti 
incorde.quodeti^mpiurimum,tuncentcor  frtgidx  SC 
gclidx  nacurx,uel  debilitatum  valde exalfqdafgriiudme 
qua  patllim  eti.vti  dctiderium  abfeinduur , & ab  eo  defi . 
deractuus  rpiricusnd  procedit.  Auc  erit  in  hepate  quia  M i 

gidx  di  ticcx  complexionis  foerit,  di  pauci  fengumit , SC  ' 

fpiricut, quare  etiam  abfonduur  materia  rpermaris,aut  de 
bilitatum  fuit  ex  xgritudine.  Auc  tn  cerebro  quia  frigidf 
ftt,dihumidxcomplexionfeautpanum  foerit  xgniudt* 
nem  abfeindemeffl  uirtutem  feniibilem , vc  tiuporem  te»  i 

ihargiam,aut  comprentoneroproptercafom.dk  percutiio  . 

nem, vnde  commotio  conflariua  ut  defcenfus  fperniactf 
non  feocHur.  Aut  quia  in  meditatiua  fuie  occatio  vc  ve* 
recundta  imerius.di  ideo  retrahit  fpiritum  detidenicrtium 
caufefenamdi  caftu«fcai;di  butufiiiodi,  \'tdutiumcti*  * 

Eicaufe 


r 


Dc  ae2ritud.mcinbroruni  generationis  ih  viris» 


BtcauGiiovjitftopp&tioaut  invewtqnc  fumpoft 
Mrc9>&ncruuaqutaitm  abf^'if»K  vclettam  opfMlacc»veI 
ctum  man<rns,vt  oppilaiionil>utcordtf,&  fyncopi» 
aut in venti vc  oppiUciombuihepaiti.  EteauCi  in  vir* 
gaeil  oioUificacioeiut  prope^r  imiuura  cotnplexionia 
fngid«  A humidx,cuiui  fignum,  quia  polita  in  aqua 
gidanoncontnhiiur.  AuttnicAtbui  encAfvafli  rper« 
matis,  quare  tmdiftctiii  &dcrcenluieiui,  vel  quia  ali 
quam  palat  Tum  xgritudineniiquorum  ligna  fonc  prpinif' 
b.  Aut  quu  caub  erit  in  propinquii  & vicinia  vt  acci« 
dic  cum  hxmorrhoidci  inciduntur,  authabcruibuaanuro 
dolorofum,  & vclicam  qux  funt  maniitfta.  nocent  coma 
illa  iUperiua  omnibua  inter  anum  &iacertoi  virgx«  Aut 
in  remotu, vt  quu  renea  funi  frigidi  vcl  xgrotamet^  li« 
mitucr  corpua  totum. 

Signa  n bicm  propter  rpermacia  paucicat?,  auc  propeer 
obtultonem  qualiutia  mordicantu  exiccamu  erunt  con* 
trarueiaquzdegomorrfraea  didUliimexcauCi  rperma* 
iia,&  ex  ilUa  efr  quu  egredu ur  res  pauca  apud  coitum,  vt 
in  fembuss&  debikbu^ 

Signa  ddtiSus  vtntoflatis,quanonleotitue  tcnlio  in 
virga, ne^  ledbgacio* 

S f gna  defectus  materip  mordieStia  4 circa  gUdubi  aU 
fiu  func,$^  ibi  o5  fune  mordicatio, poiftio,  netp  pruritus. 

Signa licfrexdcfrdluregiminiaexpartecibi  &poiua, 
quia  non  vt»  tali  inflatiuo  fcitur  narrationi  infirmi. 

P RO  C N O S T I C A dic^texdiminutfoecou** 

C V R A autem hufutfQodi pt^ponitur  vfrg  adtiu« 
bricam  de  diminuiione  comit, & tu  ibi.nam  coptola  po« 
nentur  qux  ad  ere  Jiionem  virgae  frecium. 

DccofrM,^(icditedmdfrmcofrx,  R*i&.  X3CVIIZ* 

COttuaefrpermH>ra  generationillnatura  deputata 
maria.f.&fdemiof  adimiic2con]undtio,qu«  vt  lu' 
pra.q.irac.5c  tu  fbi4  natura  ipfr  in  gcneraiionf^*- 
pric  inuetua  efr.et  fi  ^plunmi  fim  qui  nA  in  generationem 
fed  in  libidm^olatiolam  con(uniam,de  quo  coitu  vtho* 
nefiiuapoteroloquarn5omicc{tdeiKccfiarqi&de  eoad 
iuuStfbua  ad  pU  cui  frfnis  olmodoero  hic,&  in  frq.cap. 

HmAi  coitus  pluret  cAdiiionct  habet  quas  medicus  c5 
fiderarc  habet^uc  in  regimine  frmtatiacAfulcre  friat  ti  qui 
co  voluerit  uti  in  rpe  ^btto  q^iat  fuo  ordine  hic  dcfcnblL 
<^niquxdaexpaneiproipcoeumujlumptarunt.Qps«  iplc^tgdefiderium  adcoituracum  fottirudtneian* 
dam  ex  parce  caularum  ruaruoi.Quxdam  ex  parce  ipia»dlC  1^  guinc»ana,dC&nitaiiac5plexioniain*raie  adolefrZ 
borc.Quxdlcxpariequalitatif.QuxdScxpanequStira  ^ ii»4^ poieiixadipfumabft^  frjcccCwone  debiliu^ 
cia.Ec  qdSex  pane  modi.  QuxdS  ex  parte  ordinis.Et  pro  *•*  quo  cafij  non  eft  cohibendus,  quoniS  rccftioi^nMtts 
primodebMroaafcemeUxcAiungiquiambofim  (ambo  fic  diu  recenti  grande  infrrtnocumcncum.incopermaxi* 
ni  regiminis  in  xtaie  perfrdla,  quu  adolercrnctx  proprie  me  qui  iam  discis  potiretur  cAditiombus.nam  generatio 
qui  habent  infrrumha  difiinAa  quod  addic  ppter  herma  (pe^matit  corpusA  cor  confortat,  beet  ad  efie  ipfiuaooa 
f»hroditoa,&  no  fic  corpus  viri  cale£i<flu,aut  mfrigidatri,  neceflario  faciat.  Et  paruitas  gencratioofreius  corrumpit 
ucn  poft  calefit  Aior»8  fic  incolumior  qi  pofi  infrigiibtio/  colorem  debilitat  memortam,^  inielledtum.  AuieP.  Sed 


dcbilitindo  calorem  digcfiiuS  multS  impedii,  &nuba 
•nde  per  via  indigefitoius  generant  xgmudinu.  c6fe«  lo. 
hoc  cafrj  poft  ipm  fomnus  b<fius,qiTi  tnde  aUquabtcr  vir»,, 
tus  dtgcfiiua  ex  fomno  tp(b  vtgoraiur.  Similtia  non  poft 
bciecacc  naufratiui.Scd'o  o6  fw  ipc  uacuiiatts  rnen^p^ 
rum.nS  nocibilior  tp  efi  fadius  fiipcr  repieuonem.  qm  ci^ 
lor  amplius  dcbiluatur  dC  corpus  inde  magu  cxicouur  SC 
arcfrtc,&  cdcinuacus  ad  hcAicS  perducii.C  Afimtltter  noo 
fiat  poh  excTCitiu  magnum, pofi  vomitum,  fluxum  vea^ 
tris,d^  hmoi  euactutioncs.  I te  pofr  reroluuonc,  fortem  aut 
vimiiis/xtin^ioncm  .Et  propter  hoc  vt  didlum  efr  hic 
anie,rcc  caumatis  quo  mulium  calor  naturalis  rclbluitur  w . 
rionefcfiendua.vn^  puerbulr  diciedemcnfrlunfi  lulq 
& Augufii  amafia  mea  te  non  cognofro4<«>i  fiquis  ^ ^ | 
gorelxditur,tunc  exterminato  caloreexcoiiu  multum  Is  .nvuln 
deretur.Tenio  cp  fiat  hora  qua  prima  3c  fccfa  digefito  eft  * •* 

completa^  excufrts  rupcrflutiacibus  prtmis,&  poli  i^ 
fuccedac  fomnuslongus  in  mafrulo  & muliere,  quonaeb 
ficroeliui  figitur  frierma  mmatricscius.  Pro  quinto.^ 
fiat  in  debitis  vaut  d^c.  8c  cum  luis  infirumentis.  Pro 
frtio.c^  fiat  nec  nimis  mulium  nec  frequemer,  frd  per  la* 
lerualb.hocautem^utarc  efl  prudentis  medici, vt  Tupra. 
frd  homo ipfealiqtundocft bonus  frrutator  vt  cumfro' 
tii  Ic  alieuttri  frnuc  Ct  frlubrem  ex  hoc  fieri,  vt  qubd  mc^ 
liutdormtar,mchutcomedat,oonfruut  fr  dcbiiicari,  Ted 
inde  fonifican  Sc  hutufmodi.  Pro  Teptimo.  mas  fu> 
pcrfccmmamftct,&noocc6cra, neex fpermaie  roulicrra 
in  virga  aliquid  cadat  & ne  in  coiiu  bborem  frntfat,qiiii 
amplius  cum  debilttct  ex  quo  da  mnauir  coitus  ilanti um* 

Item  ne  incurrat  crepaturam.  Item  ex  retemiooe  (ut  rper<* 
mattt accidam vlcera  &hm5itn virga.  PiooiHauo.^  . 
non  fubiio  ad  aifium  perucntacur,  fed  priitt  amplexibus,  ' ^ 
ofrubt/&atqstllccebnapc(mt(iiis, quibus  comprehendi^  * 

curiam  ipibscoeuntcs  ftuides(xdioscfii:adip(umprocc«» 
datur.&htcefinaiunlilsimus  coitus  in  quo,,rcilicrc  hsc 
omnia  leruantur.ille  autem  cui  hsc  dcficuii  auc  frdm  ma 
gnam  partem  innaturabs  appclbtur.detfiaauic  materia 
naturaliter  feripeumefi  d£amplcin.n*tni-%uit  dc  ifiani« 
none  Sc  rcpletiooe,dl:  qusdam  ea  CAcaluiore  nofire  tn* 
cerpta.Quare  hsc  (ufictam. 

DentidtUudine  defideri\  ddcottM.  RnB.  XXIX, 


?roble 


r 


pofi humiditait^pofi ficciiatem.  Et profrtfo  ve 
^ mulntudtoe  rpermatis  cGraou?te  nacurS  A:  non  »ppicr 
lmaginatione,aut  ad  afpedte  ad  muliere, n5  j^err  vento» 
fiiitecdisiotmue,non  «ppter  pnirinl  abeuius  humortt  de» 
|imidciicif,f>5  ppter  mubinidtnem  lcecis,nd  in  hora  mtn» 
gendi.  Pro  cercio,  vt  fiat  tCporc  maioris  appetitus  i pfius. 
vodeiomafrubsappctinis  adcoita  magtsvrgectpe  vt» 
tis,dlihyemit.inraBmelb's  verotpe  sfiatis,qm  rpernia 
ipfiiruiicaUdiatcsfractsiuuac  &acu^,&fiSt  immiaib, 
•cavtinvafia  aggregari  poCutrpermadigcftum,non  fic 
camen  urao  rempore  retent  um  vc  in  etsic^igideuir.Mcn 
furare  autf  hoc  eu  prudentis  medici  efifiderantb  complc<' 
xtoaes,scaics,cd(iMtudtnef,fi>rtuudii4  virtutis,  habsiudi 
ors,rcgtmina,&  hm5i.ex  qbus  patet  quare  tiuiftes  mubfr 
c«din2filfo^  vrplurimu  fremcIbslcminSc.nSdiu  tetentti 
fperma  infrigtdk.  Itf  nd  fiat  ipc  magm'  caumatis»ncc  ma » 
gni frigoris  vbi  frigus  noceat  vtnuti,vtfracim  dicetur. 

Pro  quanoatcoidc  primo  ^o5  fiat  fripra  rcplcuoo&si 


vbicaula  niacuttasrpcrmai4,aui  roubitudociut  aut  ca» 
lidicas  vaforum  trabentiuro  ad  fr, virtute  corporis  exific^ 
te  debili, aut  propter  pluriiuro,dL  botbor  in  vafis  Ipet  ma 
CIS  ficut  accidit  in  mulieribus  in  ore  mairfris  prutitus, 
quare  non  cedat  ineisdefiderium.  Aur  propier  infiatio» 
nem. vnde  forus  ficereifiiocx  ip(a  vcntofiiatc.  Aut  quia 
dormitur  (upcrdor(um.cficnim  de  maxime  facientibus 
credlionem. Autc.iunc  eo  cafu  debemus  curx  tnfificredlf 
ipfiim  remedhs  opportunis  iuuare. 

C V R A procurahuiuspofitiruntcanoa.de  gomor» 
rhfa,de  nedlione  virgp.dc tu  ibi.  NSactcndead  contraria 
caufrrum.  Vein  replrabnecum  cQone,incaIfdiiacc  cum 
infrigidaniibus,phlebotomia  ena  fi  frient  repletioy  cfi  caU 
ditate,fii  fuo  modo  dicat  de  huroidfcaic,&  ficctcace.nS  la 
<rtuca,cndiuia,ncouphar,aqua  frtgida^ceiu,porcuba^  cu 
curbf ta/ucumer,empbfiraia , & p os  exhibia  in  ohn 
moduadminifiraciomsconferuttvc  fupraaUcgaiis  locis, 
Ii^bniop  plubi.  Dormire  fripcr  frrani  frigido  & bm5i« 
Pradtca.S.  KK  Cura 


Dc  argricud.fnefnbrontm  gcncnUlonfi  {n  Wrlf  • x 5S 


iMcr  Membra  prrndpal&Amtrr  membra  €Oiiut,auccS 
cft  «X  cS  membrorum  vicirtoip  4>prtaeit,  aut  «ppter  paud 
tacem  tniUttonu  in  infer^onbut  corporst,  aut  paucitatem 
cius  10  corpore  toio.&  de  hia  cauHa  fic  fummatioi  recolit 
dHidatalimtexempiainKubncadeimpocftu  erc<fiionu 
vir^  qits  (bniorct  fimt  vbi  aufitnur,  vt  dK^um  eft*  Et 
Uccc  hic  &aUegato  loco  fti  fiiAcilter  dt<fte  de  caulis  debi 
iitaris  coicus,mhiloratnus  quta  promifi  me  dilacart  &cla 
nori  modo  quo  potero  matertSapire.  hinc  alio  ordine  Sc 
SDcdtcinali  btit  cauCuelus  enarrabo  hocmS.viddicei* 
Omma  eiua  cauCi  aut  eft  prtmmua>aut  anteced^dC  hu« 
noralit^uc  cdiun^.  Primuiua  vt  aer  h^igidua  caiorem 
«•oritficSa,d^4)pnc  ^gus  pedum, vnde  in  difca ligatis  di 
minuituf  c6iicr,  quod  Sc  bmiutPranc.  bene  feiutt  hoc  in 
^ccptiabairibus  Ams  inungens,  vnde  Auic.de  cucciiibua 
ij^rma  inqutc.61  de  his  qux  experti  Aim  experimftaiorcs 
A (p  inccAis  nudis  pedibus  derjeit  dclideriu  coitus,  vt  fij 
pra  de  rpcrmaie.dlC  aer  Hccus  c6 Aimens  humidum,  3c  aer 
sumis  calidus  quia  fpiriiuscshaUt,dlfacr  nimio  humidus 
Aifibcans  caiorf.  Bt  1^  calidiiat  tntcn£i  aertsA  Hmifr  frigi 
ditu  imtia  ad  hoc  facUt  pcrloadc^,  qm  i n lanuario  & lu  * 
lio  aJaUa  multd  coeuneia  n5  frcninc  oua.Conficmfr  exaci 
i£  fr>rte,balneum  calehicttadk  cxtccana.  Cibus  Ata  quSii« 
care  AdfiixSrcabrf  nacuraif,  auc  fi»  quabcatcexitngucns, 
Vt  cibi  frigidt^uc  ficcitaie  cfifiimH»ut  tngroflans  humi« 
dum.de  qbus  (upra  nunc  alle.loco.pocus  flmifr  ^ifitiuie, 
A qua  litate, fomnus  SC  uigdif  fit^uf.i  naniiio  fiipflua,vt 
fudor  Auxus,rctencio  fiiperfiuiltacu,misiaa  ammi  accidentia 
vt  nirttgatio,u(rtcrida,hornbi1itaa,coirus,ttmor,pmedi 
catio»ut  briis  attentio  ad  realildf  hm6i.  Ancecedb  vc 
ro  efr  nimia  c5pkxto  frigida  Sc  humida  in  loeo,  vel  in  u* 
Albus, vel  in  pnncipalilMts,&eft  fim  plurimd,uc  fupra  de 
impotetia  d^c.d^  prmopafV  in  cordc,aut  hepate,  ai»  crrc« 
bre,aut  renibus  1^  in  magnis  venit  per  quas  rpcrmadiri 
giE  in  tertia  digdne.  Vtrnauiimagu  kcerebro  ^licordc 
s»5  defini  hic.fbric  dicif  m fine  cap^coalijt  dubqs.  Anfr. 
cm  vult <^kcorde.& dicit q»fivcnacordts  perquilpcr« 
■m  defeendii  ad  tcfticulos  incidi  poflirt  fequerte  impoien 
eia  generationisUicut  ex  tneifione  venar  quxeft  poftaure 
vd  in  collo, que^  cft  vno  cx  fiindaraccis  medicorum  rcli« 
qn5,tiaiarpcrmacum  cerebro  liiiMlaudini  habet. Ite  ma« 
sime  Ixdi^  Sc  pUia  $ cor  in  cdmi.It2  quia  cft  fr drs  animx 
Illato  cerebrum  cfr  templum  rdnalis  aUe.&  de  his  Citit  & 
mala  c6plcxto  cft  qfttp  virtohttiiiorts.vndc  humor  frigi  * 
dus  dC  huffiidusfiim  hao6t.calidi  vero  & humidi  cum  fii« 
perfluunt  trcqufrerfrigtdi  Aficctadiuuant  adhocedpo* 
Atio  vc  fintf  rarae  texturae, quia  f^iriius  exhalSt.  Ic?  ftndu 
ra  varum  rcminaliu,quare  rperma  non  defeendit  vc  pro' 
pcer  pingurdinf,auc  ,ppcer  aUid.  I ti  magnitudo  corporis, 

r re  humores  cedunt  in  nutrimencuro  ad  frruandum  in* 
iduum  vetn  pinguibus  &magnis.nfi  qui  plus  prolifi* 
cane  vt  tn  cptcrts  aialibus  eft  vidcre.equus  autc,&  elephas 
parfiinc  vnum  fracum,  porca  aut<  plures&c.  Caufrautt 
c5uiik^ cft  mala  c6plmo  ceft  lum  calida, humida,  frigis 
dtyVel  ficca,(lroplcxuel  c6pofita,vel  humidicate  tfperaca 
peceSs  qualitate  aut  quinate  vel  fubftamia.Icem  & defr' 
vemoficatts  tm  li  corde  vemc  ad  erigendam  virg9, 
Vt  fiipra  dixit  Arift.<panunalu^bentia  pfrias  mulias,df 
hominethabcnccs  mullos  pilostunt  multi  coi(ut,rcdrra 
pauci.Tuitatpbominem  tpfiim oculis circuda.  volomo 
do  b«c  erbi  de  caulit  cius  fufiictre. 

S I C N A demonftraiiuaqftc9cftintrftfbus,quia 
ex  mala  cdpiexione  eo»,  &fp9liter  frigida  rperma  multn 
aquofiim^^  teftetad  cadlu  friuiuntur  frigidi.  fi 

friertc  ppter  ficcitaci  rperma  erte  paucum  dtfbciiis  defren-' 
fionis.d:  fim  plurimo  cft  cd  extenuatione  corporis,&  pau 
ciaie  carnta,  6c  (anguinis.  Et  k muantibut,  quia  confrn  ei 
|utmec%ifio  ex  baloco^abo^r  potu  humidis. 

Signa  fi  fiicricgiptcr  hcpar/lc  rcnulci^jp  nuoo««£  ap* 


pttkmtSc  oO  eft  digcftso,ftr(angutcisi  gftttto  vc  oportet* 
Stgna  fi  cx  corde  minorat  crc^o,vt  in  pedenti  Rube* 
Signa  fi  ex  cerebro  didh  fiim  in  ^dfri  Rub.&  tu  ibi* 
Signaficx renibus quprengnar<nu,dlr in  ^edrtiRub* 
Signa  fi  cx  defrdlu  fiteric  ventofitaiis,quia  omnia  mena 
bracoadtuuanca,vtcor  cerebrum  & hmdi  fimtfrna.dic 
pro  tunc  cft  debilitas  in  erigendo  virgl,  Sc  in  adm&niftni « 
cione  infiattuorum  luuacur» 

SignafrdhccipvmtaiM  motus  fi)crmai»s,&  pauefra' 
tis  mordicationis  ttus,quia  egreditur  apud  coitum  res 
rima  c5gclata.dlr  plurtmd  illius  frqud  cdplcxiord  frigidS* 
Et  non  dubitabo  idem  replicare  tn  hac  materia  Agnorum 
cd  replicatio  ipia  pcruiibs  mihi  vtfii  fii,qd  accidit  cx  deU 
beate  deildcrij  coicus,tunccft  arefiiiftio  cerporis  cum  exie 
matione,&  dcbibticc  ipfius  curo  citrinitatc  colorit,ftr  qa 
pauco  ctbo  vfiis  eft.  fi  idem  coimgem  ex  dimmu.* 
ttoncrpermatisui  rubftamta,quietc,&mordt'canone  fi« 
gna  pauatatis  exitus  rpermaits,  SC  in  numero,  Sc  tn  qu9ti« 
tatrapud  coitum, & tarditas  aliqu9do,&  taritai,drfngus 
fenfibileiamftrumemis  genualium.  Q.  fi  fuerit  propter 
frigus  erit  mulmudo  rpcnnatis  apud  coitum  iiidigefti  flus 
di  non  coagulati  per  fc  neque  coagubiur  tn  aqua  frigida 
cumineirpargiiur,d^cft  infisbfhmia  fubti1c&  dimct« 
lis  cxuus,&  paufacim  cum  coniimiaiionc  partu  f oft  par# 
lem  hora  coitus.  Qi^ficu  fngiditaieflccttat  cepuh* 
biiur  erit  paucitas  carnis  in  toto  corpore,  Sc  languinu,  SC 
fperraatUtdfdifitculcascxtiosctus.  .Q^dfifucnt  4^pter 
mordicaiioius  rpcrmattep8uciiat?,&propter  quietf,AT 
(pptet  coagulatioiRdus.  cft  ^egrediC  plunmu  fpmnatii 
hora  coitus,&  <|»cxii  congelatum  cft  grofium  Sc  pingue* 
Signa  Q fumi  propter  foluudinem,  fiue  rollicitudinem 
ad  aliq^m  rem  Ugnum  elongatio  magna  9 coitu, & angu 
ftta  habita  de  re  pr«icriia,&rpesinquaeft  cogiiatto  de 
^ habenda  vel  non  habenda  in  futuro,  A limor  de  re  tpfii 
&caftiias:&cum  approximat  admulieiem  fi  cft  pruno 
eremus  cadit  ereAio. 

Signa  fifucni  propter  mollificattonem  cumexiccatio. 
ne  loctua  corporu  fignum  dcbilitaiis  loiiui  tmpoctiia  ere 
Amnis, d;  debilitas  virg*  fr)  hoc,  Sc  frmiiur  ftupor  inca. 

fi  hterit  propter  paruiraccminfiationii,  lunc  cric  parui. 
tascreAionu,&priuatiovcnfofitaias  cum  incolumitace 
aliorum  membrorum, vc  (upra. 

SienaCfuerit  ^pterfrigus  in neruis  virg», tunc  (^er» 
roa  eft  abundans  fiibtile,&  frctlc  egrediens,&  defidemmi 
cft  Citts firmum, federcAioeft in rcipfr  drbilri  valde, & 
vnna  eft  muUu  indicatiua  in  hac  pafrionc.qa  in  ciu(a  fri* 
gida  vnna  eft  difcoloraia.d:  hmdi,d^  tn  calida  colorata. 

Signa  fi  edimgee  ex  maleficio  faAo  rcietur  illud  per  ex« 
clufionem  omnmoi  aliorum  (Ignorum.quodcru  diAate 
coroprehendcrc.quid  de  maleficio  dicendum  pro  nunc  ta 
cco,muIta  audiui,dlf  pauca  vidi. 

PROGNOSTICA  pingues  afijt  panbus  nd 
fiira  ica  potentes  in  coitu  ficuc  extenuati,  d:  citius  dcficCr. 
pueri enim,di  decrepitf,ebrij,d;  crapulofi,  df qui  habenc 
virgam  nimu  loitgam,d^  qui  vtuntur  mmio  coitu  nS  ge> 
nerantautraro.aiufrxdaeorum  generatio.  Cohutinpy 
bbeo  ftcriiiai  viros  honeftos  prveipue  quando  fit  dnt 
verecundia.  Et  nota  qu6d  illi  in  quorum  nattuirate  do* 
minatur  Sacurm  • magis  delcASiui  in  frcdo,&  turpi  aAu 
^ in  honefto.  SC  hoc  exprelac  Haly . in  cctuiloquio  pro  * 
poficiom.  Sanguinei  multum  appetum  Sc  multum  pof* 
fum.  Choleria  vao  multum  appeinc,fed  parum  poffrmt 
(um  rerpeAu  appeticitt  (anguinci.melancholici  parum  ap 
petunt, & parum  pofiimi.  Phlegmatici  autem  nd  muhum 
appctum,red  plus  pofiunc.Quz  imelligumur  imereft  efic 
veramcnio  complrxio«Hrai.namrxaltacau&  pofictcd* 
crarium  comingcre.d^  lu  confidera  illam. 

C V R A.CanonesvelcurSh9cibllicric,atqiatifrriii 
ccifiuinccunavidcafcffr^fkiK  niturf  debitor,  in  hoc  enfi 
PnAtc«.$.  KK  ij  quia 


TraA^tu*.  VI. 


Cap.  XX. 


guk ^^9 maximum  hooorcfionparuo  locrum  cib^cfle 
ituram. Q:iS  in  qain(|t  canombui  comprehendo»  Ph' 
cauf cft  raembroift  (iipenorumkqiubuf  vfriucet  proce» 
dum»>&  rpuf  redclficatio»&c6(ortaiio.  Scefaeft  viarum 
uiuius  prfparacio»  Teritut  genualium  membrorum  uc 
eft  uirga,ceftea»ua&  ieminaria»&  alia  luuaciiua  fnembra>al 
teractOts^adat.w  coiuii  dirponendo  forii Aeacio.  Qiur» 
tusadminiftracio  eorum  quxfaoguin^rptriru  groiium, 
ventonucecn>  8c  rperma  generant,  omnit  enim  vircuaex> 
tenCi  indigec  maceria  prima.  & hunc  canonem  Ac  «PPoAia 
ex  cauCi  qm  cius  cdplcmcmum  eruproiixn  valde.  Quin 
(uajCaufit  cxteriocef  SC  imeriores  excitat  ad  cofium^j>» 
tiocant^  procurat, 5:  hi  duo  quali  connexe  incedunt. 

Primuicopteiur  diuerAa  mediem»  accrntadiucrAtate 
cau&rum  membroqi.  n&A  <au£i  (uem  frigida  d^maxi. 
me  in  principalibua,quod  eft  ^mj>lurimnadmintfrra  tbe 
riacam  vecetcm.&miihndaium.  VndcAui.nd  cftaliqd 

auod  Ac  Aciic  miihridatura.qitiefr  fortiuamedicamenad 
lud&in  omni  defrcflu  ad  coitu  jTpicr  friguaia  quocCkp 
membro  At  auc  propter  debtlitaic£c  tu  hic  aduerte  ne  ex 
ciua  ulii  vel  theriace  quufrbre  incurrcrcc.&  ideo  prudeo' 
tcr.Qt  Apaciensexeialecalefieriperciperetdimuiai.  Ht 
O^peer  cerebrum  da  dtamurcum^diambra.  Et ^npter 
hepar  diacurcuma»d^(^nea,&mi(hridatum  eciamcau» 
bfciUcctcxiAftefrigida.  8t  propter  cor  aromatica-cort 
dialia,  vc  ea  quxppccr  cerebrum.  bi  propter  ftomachd 
conforta  prmctpalirer  eiua  digeftiua,&  horuna  oium  curS 
habuifri  ad  plenum  fu»  Kubricia  qux  enarrare  ictru  duxi 
fuperuacuum^iu  ad  ea  recurrea.  A fortis  fuerit  calidi, 
nahepattt.di^llomachi  vt  prohibeat uencoAcatem  genera 
ri  totxigidabia>d£  «quabis  cu  frigid»  inflafiuis.Acuc  ftinc 
pira,cKoma,mora,Uc,bba,iS(  Ainilia.  dcqiubus  infra  ad 
pleoum.t^  Ainiluerfrierii  frigida,  propter  eoiti,  frigidi 

tatem^tbeacur  generari  ventoAeat  calefrcies  ciimalqs 
calidis  inAaciuiSjVi  fum  cicera, ^fcoli,  cum  cinnamomo, 
pocu  vini  ru.grolst,balnei5,un(fliontbus  cahdis,&  empla 
llns.de  quibus  litis  Rubricis, Qt  Afrierit  ex  debilitate  co» 
tius  conforter  cum  cibis  calidis  Sc  humid»  reftauratiuia» 
pottbus,rcrumptiuff  viufiionibus,baliKts,  emplafrru, 
de  quibus  omnibus  infra.  Sc  pro  parce  fupra  de  rpermite. 
vnde  aAaca  3£  lo  pacellit  prxparara  oua  rorbiUa,lac,buty 
rum, pultes  frumenii, panis  de  Araila,napi,rapa,amygda» 
las  dulccs,ciux, medulla  nucis  tndfcx,phifttci,Bucllana,& 
qux  fune  huiurmodi  conferunt  In  hoc  caTu. 

Secundus  perAciiurcum  deoppiianttbut  neruoi  vtin 
de  paralyA,dCanccias  vt  de  fyncopf,i&  venas  vc  de  hepa» 
te  ad  qux  loca  pro  remedqi  recurre» 

Pro  rcrcfo  dicendum  cp  A caula  ui  virga  fuerit  ga  mol » 
Itficaca,  tunc  cura  cum  eis  qux  didlaTuiudecura  panly» 
di,&  molliScacionit  virgx,&  ueAcae.A  vero  in  ceAibus, 
& vaAs  rpermatit  cura  cum  cis  qux  dtfcraAam  remoufr, 
d^c5plexionemxqucm,  quxfuts  recurre  Rubricis.  Q. 
it  vitio  nimio  caliditatislfrigida,A  frigiduaitscalefrcias. 
Simduer  Aex  Accicate^uc  humidiraceideot  cotuingitda 
bumetflantia,  vt  lac,oua  forbitia,  admirafr ra  balnea,  vn» 
dlionest^  empla  Ara,potus>eledluaria,et  fam5i.ex  quibus 
cdpont  habeam  dtcccui  in  Ane  Amtiicer.  Si  ex  vitio  renu, 
habuifli  curS,cp  A hiertt  materia  peccans  in  caula  digeras 
cuacua  in  priaiu.deindc  altcrabfr,&  ad  aiia  locaba  reme 
diaieiransfcraa«&  hunc canonem  bene  coAderabia  inpri 
mu»quonumcftexvniuerlalibus,A:quaA  prxAtppoA» 
IUS,  dC  (citus  es  narratione  eius  in  ^plunmis  rubricu.  di 
ideo  ad  eum  diligenter  aduertc»Iteiai  A opus  edet  phlcbo» 
fomu  hic  ipfam.nam  Ac  fi:ripA,non  vt  te  dodeiorem,  frd 
VI  tc  admonitum  femper  reddam» 

Pro  quarto.da  (anguine  fpam  grofCim  rperma, & ven» 
CoAtat?  multipticanoa  q ad  crc(fbion€  virgx  frci3c,dC  cofr 
tui  uirtute  pr^St,&  h^  qdam  (um  cibus  3C  potits,qdS 
fiux  cibus  d(  medicina,  qu«dak4>prietatcipAtn  coiuim 


Frtsun 


iuoam,dl^  de  his  ponentur  exfpla,&  copiofti  6i  (ortaftii 
Anccapitulialigdadd^Cibtisenim  debetefle  humidias 
tnquoreperliurhumiditascxtraneaaptain  vemoAtaioD 
groUaracdueTit.nonaptSul  conrumi,&  Anirt.  In  prtnm 
auc  fccfa  digcfrione  uc  lUpra  cuuifrnodi  fiioc  paitis,<k  Aon 
frumenti  cum  granis  A£imifrdtus.Ex  cariubos  volacil^ 
carogallinarum,gallo9  luuenum  & pinguium,  anacQ,diC 
panerum,pullorua3, pipionum  4iue  columborum  luucnfi 
d£  pinguium, & carteta  iplo9,&  laudatur  hic  lingua  an(e« 
cucomefra  velinpocudaca, perdix, turtur,qualea.df  ex 
quadrupedibus  carnes  ouuim,viiu]oni,porconjm  io  do» 
mo  nutritorum, medulica(aiium,&  Am  elixae  jwtallacx, 
non  frixx.frixura  enim  mmutt  de  nutrimento  cara»  Autc» 
dC  Aipra  de  rpermacc.  £c  ex  aquancis carnes  pifcium  par» 
uo«3i cancri  Auuialesextccatf.  Etexla<Aictni)t,lac  hu# 
manum,&^rieouinum,&  camellarum,  butyrum,  Be 
ex  outs.oua  galltiurum,anlerum,afuitu,coUiaU>ora,  &pa 
friudCc»  Exherbts.caulis,baucia,borago,bugbfiB,mi» 
tha,etuca  comefra  multa,&  (emeo  eius.  6c  de  proprKtace 
CIUS  facit  ad  virgae  eredcion  Et  ex  gran»  efl  frumetum 

co^um,rirum  cura  la  dleamygda  larum,  uel  ouii,cicera9 
(aba,faleolupi(a»  Bi  ex  frudtibus. vux  recentea  dulccs,pt 
ra.cicoota.  Et  ex  micleis,ptoejs.phifticf,  amygdalp  dul» 
pes ,aueiia nx, nuces, & nucleum  nue»  indtcx*ft  nucea  n*> 
centes.  Etexftipuibus.(paragi,prxptttia  vttisalbf.  & 
ex  cadictbus»(ecaatl/tapi,cepxalbx,porruoayaUttim  co^ 
dium, tubera, radicetmngoruoirrapa»  Ei  cx  potibus  cft 
vinum  nigrum, rpiAum, dulce,  nouum  vel  medq  cempo* 
rts,&  odoriferum, aqua  Acfemanoarob.namip^  Acfrt» 
gi^  efr  res  nocibilis  valde  vtfupra.  Aafticrufragi»  / 

ditas  extremiiam  calefacias  cum  anzibcre.  cinnamomo» 

& huiufmodi.  A calidius  da  infrigidfita . vi  Aim  hc 
aceto  Ajm,melonc8,ctmilb,CucurbKa,  ipinachia,  laciucxi 
porculaca,albumina  ouorum.  Et  ex  medicinis.quxdam  | 

Aiiu  Amplices.quxd4racompoAcx.  Btex  Ampltctbua»  ^ 

quxdam  calidx,  quxdaoi  frigklx,  quxdam  cemperatm 
Et  ex  cis  quxdam  (um  frmtna, quxdam  fructua>quaedita 
dices, qu:^S  gummi.QiixdSrum  cxarumalibut  fusDpi|;»  i 

quxdam  ex  mineralibuic,quxdafD  ex  proprietate.  Esca  J 

^um  primi,vt  frmeo  napi, vrtfcx,frmen  artericx,  rcmeii  I 

menthaAri,  rperagocum,  raphani,  apq,  petro  A.  lupini,  ter  I 

mencordumcnt,pq>erisidgi,macropiperts.  Eampluna  I 

fecimdi.vrgtanavmdia,granabcen,&oIcuractus.  Exa 
emptum  ccrtq.vc  zsdoar»,coftus  duias,crfriculus  tiulpcs 
qui  cft  fortis  in  erecltonc  3C  coscu,zi'nziber,galanga,ptrc» 
crum,anarum,hermodadryU,napi.  Exemplum  quani, 
dragacantunui(b,&  ipfr  former  inAic,  Sc  coitum  mcirat, 
ddproprie  tnfrigtdatucuro  exea  btbitur.$.l.cum|v(no»  I 

Excmplumdefrigidis.frmcn  ladlucx,ponuUicx,melo»  I 

nis,caulis,apudiUosquicaulcfrtgfdumbciiinc.  Extern  1 

peratis.rumfDcnugrxcuaMilamum,da<fcylua,rcd’m  quof 
dare.  Ex  animalibus  Aioc  hxc.  vermis  multorum  p^l» 
(leliio^acerca,  Aincus,  & propne  extremitas  caudx  etus, 
fiimr.dd  renes  tpAus.Bc  lal  lacerti  hoc  modo fidins. fit» 
matur  bcenut  in  diebus  xftaiis  decoletur,  dd  mundentur 
vifcera  eius  Sc  implear  ljle,&  rufpedatur  m vmbra  donec  Sal  lam 
exiccetur.cum  ergo  freem  illud,  tunc  accipe  fiild&pron»  toni  vt 
ce  corpus  eius,  de  quo  (alc  iliftciat  ttbt  modicum  miiuit  ppaicf- 
cylerici.  Ex  mineralibus  fiim  qux  confortam<or,uchya 
ctmus.'Qnxda  cerebrum  vchpis  qwinueninirin  captee 
amo»lis,vt  CerapienAs,gailf,piftisJ^limfit.Qupdfihrpnr 
vc  lapis.Quaedam  curfii  propraetam,  vt  fiimauir  veretra 
caurt,&  exiccccur,&  puluenzstur,  Sc  proqciatur  modicu 
luper  oua  (brbiliia,dli  (brbcantur.Et  iterum  res  mirabilia 
cft  cotgulum  camclUyde  quo.nifaiLquia  n5  habemus  non 
vlccrius  «pcedo.  volo  vt  hxc  exempla  (uffidam  pco  nunc. 

Nam  ftacim  vbra  hxc  enarrabo  Amplicta  akqu,  3c  tao » 
tundem  compoAta  huic  ooftro  canoni  defeniemta.  pnictc 
iMv^adlpcuob.  . . 

Pro 


Oezgrltud.mcmbrorumgaicrat^nislnviris.  259 

' f^oqaimotudttn£fiibulx,camu«,&nmi1i«qadafno  loquar demnedij* 6endttconcn&rclnaiionet)difmacb^ 
tcacrahunc^adarpcdhjtdomifiarupulchcrriman1,ifna  raoicma  malarum  mulierum,  au(  virorum,  qui  naturam 
pnaiio  ad  coiium,&  ^longetur  donec  cdforietur.dnnde  & Deum  derpiaeniet  diabolo  firrutum*  Cil^rium  coia* 
poft  muha  laceo  quaii  omnibua  noca  ^cedat  ad  coi>  uenient  ne  dum  dimiautii  in  coitu*  Icd  firoibua  & decrc* 

tumcumplactda,do(fb,dl£dele(fbbt1f,quxnon  iirmen*  puiadl^meitexcicai  volumatem  adcoicura.Recfpiantuo 
ilruaia,&  fixcu.Couut  enim  cum  virgtnc  multum  debili  pilees  parui  recentes  pecrofi,  vt  &im  apud  nos  marlbni,ar»- 
ca  vtr»  fiat  cxpertmemutn  primis  oi  tali, &prtut  icmurinoleo  c6muni&  comedantur  cum  re  liti*  i^.ga^ 

oe  muT*  calciai^i  cum  his  qux  dicemur,&  non  mulrt'  lang«,piperts,ctnnamomi,  ztnziberis,  nucis,  aoci,  lbn> 

todehf^  pli^^otcoitum,  qmuUtmulnpIicatio  abiemderet  eum.  corumnon  corruptorum fed&norum.ana*5.n.ptneanjm 
Bcrcdeundoadcoplemcmumquariiaddoex  fimpltct*  mundatarum, phiilicorum,auelU.d4dlylts, vuaru palliii 
bus&c5poncis  VI  te  coptofumbeiS  cum  generationi  to  larum.5.).pi(lcnc  omnia  fimul  piilacione  petfetfca  i^cdfi 
cus  internus  Hm.  Acorus^alUum  codlu  cum  coriandro  Sc  ciaiKur  cum  rob  vtnt,&  comedat  immediate  poil  illorti; 
vino,amTum,aronuticum nardinum  MeCprima  anddo'  comedton?.  Ad ide decoquantur  caAanexicorciabuS' 
carcj, bulbus, cappares,clyAcr  decotftiotus capitis  caprx,  lui*  omnibus mundx  cumcarnibiitanenSfVel  gallioaru, 
velcarchamJs,carui,ie(ies.conie<5ito  latynon  Mef.Nico«  vel  paflerum  vltimacodlionetpoftea  accipiantur,  d£  CO' 
Crocus.Dtambra,  Auic.piima  quinti.  Diacameron  NiCi  quantur  irerum  cum  ladie  outno  etiam  vacano,  & cddi* 
cict^uariumGal.McCprimaamidoearfj.elecfluarium  ele*  anf  cumborusrpcciebus  & comedane, poft  poliunt 
fcoph  MeCterrta  aottdotarqxiuib>bitani  ftercut  munau  ratim  comedi, & fimul  hxc  duo  ftrtpca  honorabiliua  ca  i 
vel  p(Katum.Gabnga,ftuftuni  in  ore  rcc?tum,galiia  mu  * fiiccefinoneid^  tu  tuo  roodoadmioiftra.  Ad  idi  fiam  iu' 
Cara>gallorum  tcfticult  cti  vitio  lumpti,garyophyni,mal  ftula  ex  ture  capitis  pullorum, columborum, cum  vitellis  r 
ux  femen, meltila,  nigella,  oleum  pinearum,  olla  calcaixt  ouorum,&  modico  Bu^inxfrumAi.cum  butyro, vel  oleo, 
vrft  cdbufta  potata, paftinaca.perlica,raphanus,ftinci, pe  amygdalarum  dulcin,vel  filami  defpumaif.  aru.lib.j.mu 
des,&  rofttu,ufticuli  vitulorii,  ieftudo,quta  puluisgror  fci,ambrf.ana.3.j.oleimuftelItni.5.i|.decoquan£  ad  rpif'  • 
fx  corticis  ctus,tripbera  magna  Auic.triphera  laraccnica.  fitudinein.  de  quo  acopiac  quolibet  Cero  ad  quantitatem 
sriphcraGal.  Ut  nota  tua cft  moderare hfc.difqux  di*  coclcarit,&fuperbtbat  vinum  calidum,  funi  qui  addunt  * 
centur  l*m  dtuerfitacem  cauCirum,qm  non  quodUbet  va-  femen  erucx  agreftts,caudaru  ftinchi,(aiyrton.ana.  pipe*  • 
lec  in  qualibet  caub  vt  patet.  Bc  in  fiimma  utac  bonis  car  r«  longi, phyfticois  mundatorum  vt  libM.ztiiab.galan*  i 
titbus,bonis  elcifiuanY8,bonuaromattbus,bono  umo  dul  gx^been  al.&  rub.ana.dadcy  lorum  pinearum  purgataro#. 
ci,fomno  muUo, coitu  tpfo  raro  uiatur,&  poft  ipfum  dor  ana.cdponc  & dob  vt  decebit.alta  ele<^uaru  ab  authori* 
taiae.  pifcibut  &aiijsad  crct^ionebciemibus  tn  cibarijs.  bus  polita  nomiiuta  tam  fiinc.  C^fidera  medicamen  df * 

& loco  cibarrj  vt  fum  blcoli,c«cera,pila3c  hmui.  Ei  hic  uimius  reuelatum.  GordontoJii* vitella  ouo^,  bucyn  re* . 
fiibfcribamregimenlatisdomefticumdicdtuertumfccfm  ccmis,priapitaun,ctccrum,galang;,layrionis,zcdoari(« 
diueriitatemcauCirum.  Cum  deficit  fperma  in  fubftantis  ztnztb.mcthx,iefticuloiji  gallorum,d(  vuJpis.ana*  par.j. . 
vcere  multrpltcamibus.de  quibus  fiipra  lua  rubrica. Ex  ct  cerebrorum  columbais.&  paiUerum  bene  cotfio^  & alU*. 
bis  pinguibus,&  ex  rapis  coiftis  in  igne,&  fune  valde  bo4  coqt.ana.par.  vj.medullx  nucts  ind  cx.pinearu  mundata*. 
nx.Etcx  lefticulisarttmalium  qui  fiim  valde  boni  Et  ca*  rum,pbifticois.amygdaUrumdukium,tuiubarum,lcmi 
ftanex  toftx  (iiac  valde  bonxeum  vino  dulci  fpiilb.Oua  num  malux,  mercurialis,aucllanarum  cxconicatarc,  da** 
forbilia  valde  bona.  Item.si.la^isvacctm* vel  outni.5.rj.  <ftylorum.ana.par.iij.pipcrislongi,linguxauis,cinnafno. 
vtnigranatorumdulctu.l.n.coquamurad  fpilsiiudincm  mi.ana  par. f.tlbaola decoquant inla<fieouino,&pofteai 
& fumaf  de  eo  omni  dx.^.i^.vC^  ad  quatuor  setuno  fto*  fortiter  coteramur,&  addantur  caudx,ftincoru,  par.  r .to, 
snacho.deinde  comedat  ptfces  recentes  cum  ctpit,  Sc  (int  tum  confictae  cum  meile  ro.&:  parx  de  zuccharo,&  lento 
cdditicum  bonisaromaiibus,  deinde  par.j. vel  duasho*  ignecondianf.Et  fubdit  nolireuclare  nifi  filqs  veru  impo. 
ras  vadat  dormmt.  Cumautecft^  ftigidnaiefumat  bis 
vel  ter  in  die  de  dtatrtompipcreon.  & propter  illud  bibai 
«ie  vino  dulci  modico  lymphato. Iiem  zinzib.cddno,dia 
gaUngt,cucube,&hm5i.  Qt  fifucmficcrcasutaiurhu* 

«e<^tinbus,V(carm'bus  pinguibuicumcxteris  diAis* 
fiaccfdae4>pterpaucitaiemmordicaiioni8  fperma* 
cis, tunc  nutrimcnnim  totum  ad  calidum  declinet  clec^ua 
n)t,vndhombus,cibi&pocus.  nfucne ex  mollifica 
tione  virgx vtercnutnnieniocaiido.exdtdhsex  cibarqc. 


ntf  tanto  natura  lapit  cheriacx,credo  optimu  cum  com 
ponentia  ftnt  ftngularb  & bona,  6C  ex  ipfts  n5  ntii  bonusi 
debet  eftetftus  c61equi.Sed  ex  hii  ego  coficere  reci  artocleS 
ftngularera  &del«ftabitem  6C  bonS.&  lu  c^lidcra*  Pul- 
uis  fttnci  acceptus  ex  eo.vcfupra  cum  meUe  datus.  Abro*t^{,f^ 
tanum  fuppofitum  puluinari  incitat,  & bibiiumrenftit. 
conftdera  opus  medteinx.  In  terrio  nodo  fpinxllinci^m^ 
eft  quidam  lapis  quem  fi  homo  biberit  i venere  comi* 
nere  non  poterit.  Fd  aprt,ucl  vems  linuum  fupra  uirgam  • 


cle^uarns,&  hmdi  empbftrts,  vn^iombust,  b-icare  loco  venere  ilico  prxftat  potenter.  Va  leni  cepae  codhe  fuper  > 
cefttoixpc,ftet  mulier  apud  eum.  1’u  me  trncIligataMiiuj  *enet&pe^^?pofirx>&pro  tunc  tpla  cum  oleo  come*' 
adhocbcic.  Q*  fi  fuerit  .ppeer  paucitati  inflationis  co*  damur  valet  dumargariton.  Et  pro  dtuinbus  eledlua* 
cnedat  fafeoloc,Eab2,caftafKas,citm  vinodutci,micesrec2  rium  expertum.  at.caudx,ftinci»5.J*  f.ftmintsnapi,  firmis 
tes,Ahfiidt,qupucmofiat^fmiltipiicat,napones  coeflos»  nisbaucie,femmiscepxaIbx,alelunox,erucx.an4.5.ij.pa* 
rapS,& hmoi  fupra.Ic?  pifcrasi1acot,&  non  afiatos  cn  pi*  perii  trium  gummf.ana.5*>.f  .cepx,muris  *fiaii*5-hpinm 
pere  longo, cardamomo.  Potus  fit  vinum  dulce  turbido  rumenucleatarurn.f.f.5.i.  piretn.5.j.lmgux  auis.5.].f» 
ax>uu di  modica  aqua  lymphatu.  Viidiiones,etnplaftra,  cerebrorum  palT^m  maftulorn.5.).tefticulorum  galli 
cledtuaria.  fi  fiierti  propter  bigus  io  vi)s  vxgx  cum  5.q*coiifice  cu  tertia  pane  butyri  vaccini,  Sc  duabusptr>* 

olcodefpicatn^odilloluaf  caftoreum,6ianacardut,<Sf  abus mellis» dofis eius  fir.^r.cuuino  dulcipoft  cibutn. 
viacurelediiiarqsmlidiscibis,vcfuntcarnaafiatxdi<ftx  Pilulxadlibfdtnem^pbaix.^.lemmif  ceparum  albs* 
condi^  cum  cinnamorao,pi(^e,&  rob.  cibarqs  vtal  ruro,tefticulorum  uulpis,cercbeiloriim  pafierum,  florum’ 
v^ofis,  Sc  vinum  bibat  acutu,&  potius  lymplmtum  no  palmx,thurit  aibi,CTucx.sns.conlics  cum  aqua,  & de  eas- 
cftbiluer*Vcanirftu6bficcain  qua  fiant firicattones  virgp  altuoumur  quin9uil)uead.viri.derero,dfdcfuprt*bibar 
cumoleodeeuphmbiomixtiscumanacardo,pipere,co*  vinum  dulce  fiueclareturo*  Quomara  &iftaeft  magiM' 
fio.  lam  ex  inultis  fle  di^s  babour  modus  ftibuemrdi  tnemio  de  fttnco  ad  hunc  calum  feito  qubd  plurea  fticnutf  • 
cxpartercgimirasbuicdifp^cioni.&volohxccibtfufis  medictarbicrati  fiimipfiim  qtiScum  ad  caput  etua&esus; 
ccrcicumaliqutc^aofiuhicaddidcro.ddodcaljqualiur  caudgexiremicatem  cffivtneoofiim,)diCidcoaufcromcsAi 

Pradlica.S.  K K iq  pur 


Triidatnt.  VI» 

pat  Sc  mrrtntet?  caucfc,d£  dant  parte  mediS  ad  quanttta 
tein  p«rcfculi.  haec  opinio  eft  tutior  quS  non  rtprobo.  fed 
dari  debet  (ecurc  de  fumtne  eiut>  qm  itb  paraefVelcdlior. 

In  cafanoftrortiS  adtntra  admtntftranS  liippofitona* 
vnde  ^pue  Uudal  (uppoiltoria  es  City rtone  in  ano  reten 
eum.  It€  ruppoHtorium  es  adipe  anatu,&  putt  co^>4: 
piretri  in  oleo  de  nuce  indica.Aut.lt?  ruppofttoriu  ex  plu« 
ribut  rebuf  cdteremium  cum  pice,  dc  tu  cdpone  aut  cum 
mellr.  Clyfteria  fiant  cum  lure  capitia  caprae,  vel  ouit, 
pulloiii  columborum,  Vitellii  ouorum,icfticulia  anctura, 
Sc  funt  optimi  in  clylleri,butyro,oleo  de  (liamojde  aueU 
lanii.de  nues  indica, (adle  outno,&  ineit  ponani  ficut 
mina  cruc«,baucie,coftorcura.  Ite  fiat  decod^io  dadty « 
lorum, fixnugrarct  &hmdicum  carnibuadi<ftu,d^ pin- 
guedinibus cdueniemibui  olcit  noiatii,  SC  dormut  &mp 
wper  ale  clyfter,&  tu  c6pone.  Ad  extra  adminilirSiur 
vn^ionea  fiue  limmema.&^priaium  oleti  degranisco- 
efi  tnirabiie.  Aut.  oleum  de  nuce  indica,  oleii  ^mbu  • 
cinura.1t?  cum  oleo  (ambuano,&  oleo  de  llorace  milccC 
•ila,pireirum,cyperus,adept  leomt,qa  eft  uchemetti  vir- 
iucitinhoc,di!inungaI  virga  pe<f^,perrioneon,&_rener. 

Adidem.«.ctrxalbx.5.f.Citynorum  | i.reminu  fyita 
pia,(cminit  cepx,ap(j.ana.5.n.murci,ambrx.  3.  i.conooe 
cum  oleo  de  cyperis.  It?  ad  hoc  valet  vnguemu  aragon, 
marciaton.olram  laurinn,mu(lellinum,  hxc  omnia  cum 
muico.  Ice  oua  iormtearum  bullant  in  oleo  in  vale  vt- 
trep  deinde  appona?  puluia  ex  femine  ccpx,erucx,cuphor 
bij,callorci,dlf addatur  cera,d^ell  prfdpuum.  Ii?  inun- 
ddoes  pinguedine  renum  vulpu.Iiem  liquefiat  butyru, 
pinguedo  vulpia  &impone  xquali  pdderc  de  femine  eru 
cx.vrticx.portulacx.  Ac  imponamur  celliculi  vulpis,& 
builum  orania  ad  confumpeionem  tedium,  S£  cum  pau* 
co  cerx  fiic  unguentum.  Fiam  b’icactones  circa  pudibn- 
da, mulier  decora  denderetur,iaceo  in  turpem  eadem  fer- 
oionem.dc  tu  feito  omma  comprehendia. 

ACCEDO  ad  ea  qbut  obuta?  malcficrjt  maloru 
vtro9,<5c  malaru  mulierum, & ce  vc  poterocopiofumred 
dam.Lapia  magnet  fuper  fc  porcacua  tollit.ldnn  cor  uul- 
turia,pica  alUta  &comdla.  Itiberba  qux  creuit  per  me- 
dmbpiditpeiforatt  bibitaauccomefia.  fediplam  pnua 
c6lldcrea  in  monnbua  multas, & unies  ex  duflia  inuenies. 
In  canna  vacua  ponatur  argentum  viuii,  3C  fuppona?  cer- 
uicf  ali  roalcfictati  lbluic.Squtila  integra  rufpenla  tn  limi« 
ne  domui.ldem  opera?  arthemiiia.Icr  radix  bryonix  fup 
fe  poftaa.Itera  cor  comicia  mafculi  fuper  Ic  poitatum,& 
vxor  ponet  corfemink, tunc  bene  coeum.Siin  luna  no- 
ua  decobueria  vpupam,Af  cor  eius  fuper  ce  portauerta. 

Hxc  pauca  qux  Iciui  tibi aperui.(ed  fetto  q»  fi  quis  vuU 
bcerc  panem  oportet  bnnS  habcac.dc  ideo  fiude  in  prs 
mis  id  augraemandum  fpermai  is  maceriam,  Ac  ad  rerno* 
uendamdiferafiam  membrorum  fccfm  canona  pofiios. 
Qiiidam  cumanificio  iuuani  ligancabfcam  circa  cor- 
pus mulieris,ddbniier  vt  inlrriora  diUcenc.  deinde  fiippo 
nunc  pulutnar,&  ftet  capite  deprefib,  SC  cruribus,  & ano 
eleuacisdlCbaum  mulier?  illuc  membrum  capere,  dCiiv 
troinxm  ef  dare  verecundum  di(flum,opcre  aut?  vule.  Icd 
in  virginibus  dtffKile.Bc  Cc  hxc  (ufiictant. 

X)ehiscpdmluiecomisiUcoegeriit,  Rm1>.XXXIIL 

TV  rpit  cft  b{c  di(bofitio.Cuiuf  caub  cll  innaa  de  - 
bil^  Ucerto*  claudentium  anum,  vnde  AC  fi  fim 
potenta  tenere  anum  conffridiu  ykp  ad  horS  coi- 
tus non  fumpoft  coitum  potema  es  coitu  ipfisdcbtlia- 
cis  rcfolucionclpirituum  in  coitu  b<^» 

C VRAinhoccaftioporcefVtancecott5egem,auc 
coocC  egerere  ctii  adhibito  remedio  ex  (Uppontorio.Irem 
hora  coitus  teneat  tn  ano  fuppoficorium  cdftridiuiraicx 
lhure4chacb4>aUuftijt,bolo  arm.ulmi  ara.&  hm6i  c5- 
ftii^iuit  cum  okIIc  ro*c6b^is.Et  hora  qua  no  coitinua 


Cap.  X X. 

gat  anum  c5  oleo  dc rayno,de  (pica,  dCnoftiet,  AC 
alqa  virtutem  rettmiuama^uamibus.  Vncurathansfia 
vino  ftyptico  nrgrotfyru.deagrefta,de  cito<u)s,  de  layr* 

10,5:  fimiiibus  ftypttcts,  pro  quorum  copa  ^ixre  (upra 
de  dyfenteru,  Ac  dc  cenefmo,&  tu  ibt.  8ed  aduerte 
diligenter  ne  volens  vni  rei  prouidere  alteri  grande  bcoa  ^ 

nocumentum  A *dto  tua  vtere  prudentia,  tnm  etiam  ni-  ^ 

mtumfrigida  noceret  amplius  dcbil«ando,dCideoc6mi  , 

(ce  ex  calidis  vt  agni  cadi  femen,  oleum  dc  buina,  oleum  , 

nardimim,oleum  de  cuprtflb^uc  nardinum  ipfum,aut  cu 
prcnumcumolcisaliit.ttaqi  tempera*  j 

Deberm4pbrodifd.  Rjebricu.  XXXIIII, 

SEcundumplurimuhihabent  vmimmembrum  alte 

ro  debilius, & per  illud  quod  eft  fortius  egreditor  ab 
ev  fperma  tunc  operantur  aidum  mafculi^aut  loe  - 

mine  magis.Dicic  Aui.ad  eum  peruenifle  qui  virnqiaifffi 
perfictebat.fed  inquit  parum  verificaf.  Dchts  aut?quid 
dicam ncicioniliq» curari  pollunc  perincinoncrooccid- 
tioris,^  debilioris,qux  incifio  curabitur  cura  vuincra* 

Et  hxc  cibi  cum  gratn  lefu  fufficiam  de  ido  capitulo* 

D V B I A. 

CIrra  capitulum  dubu.  Sed  primo  notandum  O li- 
cet ditduro  fit  vemofitateml  corde  uerHret^  illud 
tncelligi  habet  eflv<ftiue,&pon  materaltier,  mate  • 
ria  enim  v?toncacrsad  virgS  erigendS  vemens  ed  vapor, 
dc  humor  diiTolucutli  fpiricu  cordis  in  vtjs  inuenms. 

DVBITATVR  vtrfidefidenilcciiusfit  Icor- 
de,videf  cp  dc.cfi  dele<fcatio,  3C  comis  fint  paffionra  cor> 
dis  it?!  cerebroquia  deli denum  comis  ed  in  virrutetma 
gmaciua.Ii?al>hepace. vnde  Aut.  Et  delideriiihiedabhe 
pate.  Dicendum  q»  duplex  ed  defiderium.  afale  quod  ed  Dedde  * 
cdcupifccmia,dCiatefnittaiiue  edicorde,  Aconiplctiuc  nucoil* 
a cerebro.  Aliud  ednaiurale  ex  repletione  rpermarisqui  duplex, 
repletionem  natura  temai  euaruare,  Ac  ad  fua  loca^dbi  na « 
luraliter  deputata  mmere,dc  ed  ex  hepaie.confidera. 

Ii?  nota  q*  retentio  fpermatis  in  muliere  duiora  indurst 
aeadcta,vcfufik>cation?,&hm5i.in  vtiitaui?  non.rclbU 
ut?  enim  maceria  illa,  quia  virtus  in  virisfrr?  apta  magis 
rcfolucre.  It?  fune  eserertiofioniori  espofiti.  mulier  enim 
qukta  ed,ed  enim  domus  cudoda.vt  dicit  Gal.in  dr  cd-  Mulici 
plexiombus.&mulrarufuperfluitacd  refpecflu  viroHS.df  domus 
ideo  fpermatica  materia  fiiperaddira  corrupi?,  &qnqifn  cudo- 
naturS  veneni  tranfit.lt?  deterior  ed  corruptio  fpermatis 
^ mrndrut.daio  q>  fperma  fit  fuprrfluiias  vtilis  & irmpe 
rara,&iiKndruumnon.n5qu5roraerit  temperatior  tan 
to  deterior  ed  eius  corruptio,  vt  in  daconbua  humanis 
ed  videre  rrfbe<du  dercoris  aliorum  aniraalin.de  radauer  r « 
horainisrefpe^iualienuscadaoem.  Nora  qifbb multes  ^ 

podconception?coicumappctit,dealiaantmalia  abhor-  > ^ 
rem  eum,cauCi  ed  duplex.  Prima  quia  propter  narurS,  AC 


non  .ppter  dele^tton? coeunt  alia  amroala,  cum  ergo  na 


turx  btisfaidu  ed  non  curant,  attento  deleidatioca  non 
raouet.Sccfa  quia  prtuanntr  mendruis.  m?drta  enim  mu 
Uerem  calcbciuni,5e  incnSt  ad  coiium.bnguss  fuprrfluus 
inalrjs  ammalibus  in  cornua  ptlot,&  ungues, iSe  hmdi  cd> 
uertitur.Sperma  ed  cemperarum  &oceurr?t  membris  di 
demperaiisdele<dacionemcaulat.confidera. 

DE  G O MO  R R^  A nota  q»  licet  diAufit  frigi  ^ 

da  vel  acuta  cdpetereqi  ala  nd  debent  dequemarifed  irv 
terpollart,  qut  canon  defuit  in  pluribus  difpofitionibuti 
Ac  fi  quxra?  cuius  membri  paftio  ed.dicendom  prrroo  q» 
ed  per  d paisio  contemiux.Sccfo  per  accidens  rxpulfiuxi 
Tertio  radicaliter  fiuc  cilimtialtteredpafitio  vaforum 
(cmtnarium.dle  tcdiculogb  vi  voluit  Aui.GaLScrap.  Acc» 

Quarto  ^ en  virgx  pafsio  (ecunduih  apparentiam. 

DE  P O L L V T I O N £ noraq^fupflunitaprd 
mMjAc  (ecadx  ^gediomt  magis  v^ni  in  vtgitrjs.  trrrif 
magis  io  (btanOtOa  ponfsimc  circa  eas  vigo  digc^a,d^ 

•deo 


Dc  a^ritud.matrfds.  X^o 


Meo  fiiperflua  cxtnm{ttiin(,vt  ptm  In  ftidort^  ide»pol 
' lu(fOfmgtfinnodie*c6lideracSm.Quiuorar$ignamitr 

cau%,quuloado4efcenctiplurftdf magttsquabilcf  Hnt 
' humidtatet  puerorum^  tn  uiroq»  calor  Ht  cqualitPrt* 

ma»<|inia meatui  fuiKlaciores.Sccfa,c|UMcaU>r  £a<^uieit 
' acutiormagtimouli.Teraa.qiffaimaglnano  adcoiium 

‘ ad  dominaa  dic  hni6i  maior  eft  in  adoleIccme.Quana  mul 

' iinidoRulmgifQimi  inhacacaic^inalai. 

' D E V I R C A noradca^tfbuf  virgc  tpdacorp 

virga  tn  loco  cmun^orio  membri  principalu>nihilo' 
atnuf  cdpctumrepcrcuTffua.  5C  canon  debet  imcllfgi  de 
la^bro  pnncipak  hciftead  tftc  indiuidui.  [tem  nota 
a^  in  cefticultt  vel  parcibui  illn  per  vtl  coageniomi 
plurirmi  cft  i nuieru  meUcholica  gemifi  am  per  uiS  deri 
uationis  plurinan  ll  materia  cft  calida^  oiaterip  caltd( 

fum  % d cito  fluunt.  Ite  quia  ad  if^oi  terniinal»  venit 
multa<aiiditaiex  venta,  Acarterqi  ad  ipibt  terminatur  in 
fin^generationia.liemqutafliincti  reflexio calorti  fuper 
tnco.qux  quidem  calidtttt  trahit  huntorea  calidoi  magia 
g>pter  habitate  naotua  ipOrum  maiorf,  ac  propter  Hmi/ 
litudinem  in  vuineribua  tefticulorcmi  competum  frigida 
ftyptica.maxime  quSdo  edicatur  caliditai  magis,  licet 
fint  lefticuli rcmoiikcordc,ftmencora  apatalk febre i>on 
ablbluuncHr  propter  cditarem  magnam  eorum  ad  cor,  & 
conflnatliiCT  apoftemata  vtrgx  etiam  peopeer  magnam 
laenabri  fimAbilitateaiydlC  tu  confidera. 

D V B I VM  Viracomisiuuamctnaliquod^ftetin 
«grnudiRibua  aaclIcholiaa,aut  phlegmaticis,  cu  hoc  fen 
tir  e videaf  Avi.  Diccndd  primo  per  accides  pdt  prx ' 
ftare  iuuamctKu,vt  ga  per  ipro  euacuenf  (uperflutiates,  SC 
snoucnf  ad  inferiora.quat  ii^unl  uaports  melancholici, 
)al  dc  fle  dtvemmf  .ftd  htc  coitus  nd  delm  fleri  nifl  cdftamc 

H viriute,dC  cpteris.  It^tnjKiftione  ditfta  ilifct.  dc  qua  fupra 

H pdc  cdpcterc,dlCcdpctv,pro  quSto  remouet  cSm  pgrtiudf « 

nis,qm  tdln  pgritudo  cft  ^pter  amor?  ad  coitu,  bccfa  cd 
cluflo.<piicet«R  paisiombus  cerebralibus  j^ftet  peracci« 
dens  ittuaniemum,tA  de  per  fe  in  illis  dC  dealdt  vt  fum  le* 
pra,&cit  nocumentii  proquScoaugmrtum  hcicincaufii 
an  exiccando,A  infrigidando.  Terifii  cdcUiflo.  q»  ftame 
virnitc  fbrtt  quod  Icmper  fiipponedum  cft  corporibus  pt 
H ntia  caderein  aegritudines  phtegmaricM  ex  earum  multis 

^ ' cudine  pmcft  cd^rc  coitus  teptratut,diC  nd  fuperfluus.pa 

* tec,  quia  per  ipfiim  poterunt  tales  ruperfluicatei  euacuaru 

^ Quarta  concluiio  idem  bcere  poterii  in  corponbus 

* «Au,dclcmcer  xgrotinbus  xgriiudine  phlegmatica  cum 
di^oiiuonecadeodi  io  maiorf  bpfinn.Et  fle  hxc  fittia. 

A P HO  RI  S M r. 

Ex.v.SetfHone.lxiq.Aphor. 

' 8imtfiterautf,AcDm8rtbut,vurcmmpptrr  corporis 

? . varicat(rp5tcxtrafercur,ut{mennontrSrmittaf ados,uel 

^ — propter  (^ifniudinf  humor  non  exit  loras,  vtl  propterfriJ 

gf  ditat?  non  codcalefirit.ita  vt  ad  hunc  colligatur  locom^ 
^ vcl  propter  calidicactm  hoc  idem  aeddtt. 

Ex.N^.Seift.xix.Aphor. 

« Cumdifciniimfbericos.auicim1ago,ue!ncruaf,*auf 
^ genppticiilatcnuis,ut!pputi5,netjiaugrf,netBcoaIefcrt. 

Dc  membris  generationis  infoemcllis  contiV 
I nensRubricas.xIrj.  Capitulum.  XXI. 

DedepjiptioneyOndtontUj&^coplexumematmiSfd^^ 

I euucolhgatuUcHmrtUqmsmf^ris,  Rubrica,  L 

SunnlTif*  Resuit  fublimts Bc  mifcricera  Deustnmu 

tiere membra  duo  in  rpectet  humanx  edei 
II  f/^^j(^Bnu9gcncratione,dCtndiufduorum Tuorum 
I permaociuiS,  quoru  vnum  cft  mainx  ipft 

JdiSt»  i ipflus rpecici efle 6icit. Akerum eft 
mflMKt  EMSXsaGaal mamilla, d£ de  diipofltionilMiseiuadida 
«S  (Upra.x|.capitulo*Rctiqp5vgoaggfcdiedo  wdsftf»' 


dare,ici1icec  de  matrice,  & de  diTpoiTtiombus  esus,  foeta 
tpro.adhucdeeiustdceptione,de  quibus  olbus  ad  plena, 

A diflufevt  omnino  dominabus  Ciccurramus,  qux  flinc 
medicoi*  cubx.  Anatomta.  Matrix  cft  membrum  cd'  Mufic« 
cau(7,nerudrum,pcUiculo&im,rpiflum,vcrKorum,inc5ca 
uitacealchaiim  locatum, flgurx  quadrangularis,  ad  rocun 
ditace  quandS  tendcnris,figuraium  ad  quSiitatera  veflex, 
excatum, collo  eius  palmi  vnius,pSniculoiubtili  ntruofo 
fiipcrficialiter  velato, (ept?  ad  intra  cellulis  diftindtum,  tn 
cuius  lateribus  exterioribus  lefticuli  cornua,ac  (erainaria 
alligamur  vala  cura  roeaibris  flipcrimibus  quafl  orotii*» 
buj,&imerioribu8  colkganttam  habens.  Ex  quibus  ap' 
paret  pnmo  qux  fli  eius  cdpiexio  cura  flt  neruola.Subftf 
tia  iecundo.Tertio  locus.  C^rto  flgura.  Quimo  quantt' 
tas.Sexto  numerus  panium.  Septimo  colligantia,  quibua  * 

declaratis  apparebit  eius  anatomia  cdpleie.  Eada  cft  cd' 
caua  ad  comimmiam  fottut.Ncruoft  autem  vtflt  ibli' 
da&fbrtia  meia.  vnderctfm  Mundinum  comexirur  ex 
multis  neruis  qui  ^ cerebro  veniunt,  dC  quidam  ex  moti' 
uts,&(enflctutimocjuis  9partenuchxdamibus  moiucs* 
dCidco  tn  pafaontbus  matricis  frcquftcr  dolem  pofterto* 
rem  partem  capitis  ieofiiiui  ex  parte  ameriori,d:  ideo  do* 
let  mulieres  in  eo  flociput,di  circa  fuperalia.  Sed  hic  au/ 
di  Auicc.de  anacomiaetusinquu.  Et  cum  dicitur  mairot 
ncruoland  nitef  perid^odeius  creatio  fliex  neruisce' 
rebri,immoq»creaiioUt  cxTubilantia  flmilincrutsalba 
priuaia  (a  ngutne  vifcola  cxtenflui,  Sc  i>5  vernum  et  ex  cc' 
rebrO  mfl  nenii  pauci  quibus  remit.&  fl  el'ftt  uehemeonua 
ncruoGt.vehemcntercdmumcaretccrebro.Exqutbusap' 
paret  maniftfta  cdtradi<flio,dCdehiain  dubna.  Dicitur 
peUiculo(um,quia  panntculofura  vt  poktt  dilatari  ad  6os' 
tum  contincndum,d^  in  etus  dilatatione  oportet  vt  Tubti' 
lietur,  vt  paret. &fdeofoic  creata  fpifla.  habet  enim  duas 
pelliculas,  vnam  exterior?  qux  cft  magis  ncruola,  & aili' 
garaurtcfticuli  duo.  vnusk  dextris,  alter  li  flntftris  iuxta 
collum  matricis  Sc  vala  («ninaru  arcumuoluia  eis  vt  in 
vrnsA  cornua, de  quibua  Hifoa.&  alteram  imcriorc,  mc 
^venolamagis,dCtftacftarpera,dl(rugoCi  in  rupcrficio 
flcui  lingua  bouta.inqutbusflgumurrami  venx  pottx» 
dCoriflcia  harum  venarum  nominanf  foramina  mairtcit 
quibuscominuamur  pSniculi  embrioms.  Sc  ex  ipfls  cum 
Cinguine  menflruo  nutritur  embrlo.d^  hxc  foraminaftim 
illa  qux  ik  medicis  cocykdonrsappellStur,  licet  aliqui  di  r 
cam  cotylidones  cl&  homidiiatec,  quibus  ^mriculj  his 
oriflcnsalligamur,q>non  videtur  verum,  confldcraia  fl' 
miitiudiRC  eoru  ad  cotylidones  arboris,  & per  venas  hat 
coiligamiS  habet. vc  infra  de  coltiganna  ftattm,  vitra  vc' 
nas  quierat  habet  arterias  quibus  continuatur  cum  corde« 

Bt  ira/a  in  collo  matricis  iuxta  os  ipm  fum  on  fleta  vt* 
narum  per  qux  mcftrua  expelluntur  quibua  rupcrfluiiatrs 
corporis  totius  purgani  non  venirmes  ad  eius  concauum 
ne  infleiat  cotinens.d:  contentu. 5^  his  verbis  fuperflcial^ 
Vid^fcomradicere  Aui.lcdbcnecdfldcra.  Locata  eftiA 
ea  c5cauirate  vt  ^ fpondilibua  ibi  exiftemibus  tueretor  in 
parte  poftenori,dlf  ei  fubftendrtur  rmcftinum  redu  tan^i 
rulcttra,amerius  vsro  habet  vfflcS&rpccialV  quanruad 
Coliti  eius, quia  in  eius  Collo  rupereminet  collo  veflex,  Ted 
cGcauhas  matricis  Cftaltior  edeauttate  veflcp,dl(  ip6i  qui* 
dem  occupat  qi eft  inter  propinquiiarem  vfqi  ad  poftrC^ 
mum  meatum  vulu«,dC  eft  ^redein  medio  inter  dexirS 
flniftrti,foit  lahter  figurata, quia  figura  rotunda  cft  ca« 
paciTsima  minor?  locumoccupans.altjsparibus.&  ideo 
ex  necrfthaie  loci  c5uenit  ei  rotundinsaliqua,  dC  n6  per» 
foda.red  ad  quadrSgubre,  vt  inde  metior  fleret  diftindio 
cellularum, de  quibus  ftat  im. 

QuStirat  ftqui?  quSerta  tc  corporia,qiria  minor  ia  puet» 
Ifomaior  in  adultis, vt  dc  mamillis  eft  uidctr.crefbc  dem/ 
de  tn  iiirgtmbut  mtnor{&  corruptis  mafbr.Ni  fleut  p eX' 
cteit  w coitus  uirga  magnifici, ita  et  matrix  maior  adhuc 
Pradia.S*  KK  iiij  inu 


TraAatus.  VI« 

in  ca  qu«  foecundac  2)^  in  ftmIf.mator  tn  menftruata  ^ in 
non  imnilruata.  dC  in  fumina  maior cft  ilb  qux  cft  atalia 
plurium  fcetuum,uc  hob,porcijl£  hm5f.  Habet  collum 
ad  tnfieriora  tendeme  cuius  extremtcascft  vulua  habent  ru 
gat  ad  medum  CmguiAigarum.d^  vt  diai  Auic.rugS  fujp 
Tmlli«  cuillaroinea  cocingai  eximroicu  utrgae,&  ciut 

tiol  cot  iivfot^uteftoppodcutorimacricitextnnfecoex  quode^ 
g!uii(lpcrma,&ineacremiufevuluxfiim  duaepwicuUe 
tu  unoe*  ^ 5«  deprsmcnccs  fupra  ort  dciu,  ut  ^hibeam  in « 

greilum  aent  Sc  rerum  extranearum  in  collo  macricit  vel 
vedez  Heue  pellicula  prxpucrj^  itntt  ucrnrum.&  ideo  ab 
Halyabate  uocanc  pratpuita  macric»,&  quidS  velatu  fu' 
PrarpU'  pergciai  pSmculo  Tubnli  hymendidloquiincorrupiio' 
tta ! ma*  ac  virginum  bangit^  ideo  cxii  bnguiSjd^  tdeo  poetx  di 
iricC)^  cunc.hyraeneaclamStuel  uocanc. hoc  quidem  collu  quS> 
matis eic  $»lmi^ui  Iter  fex  digiiot  vfc^ad  undecim.Aui. 
alia  Itcera  vl^ttad  noucm»  &cx  itlo  fat  quata  quamat  dc' 
betelfircSna  clytlerijtin  matricf imponendi.  DiOinguif 
in  feptem  cdcauiiaces  paruat  quas  celluba  vocant»  quaru 
tres  Gim  tn  dextra.iret  in  iintiini»  Sc  una  m medio  itr qui* 
bus  rperma  colleiflum  coagulatur  c6  bnguine  meniiruo» 
&ad  intra  uulua  tn  parte  anteriori  iupra  per  duos  ucl  iret 
digitos  cft  forame  colli  venc2,&  ideo  mulieris  urinae 
plurimum  fune  iurbtdz»quu  lauam  ibrditttqu^  iarugo« 
iitaie  colli  c5iinenir.Et  nota  q>  licet  habeat  feptem  cellu' 
lis^potrft  nibtlonainut  plusi$  dec?&.xx.ibcius  parere,  de 
quo  in  dubi)t.&  per  cornua  iiKrllige  addicamenia  ad  qux 
perueniunt  vala  rpcrmatica»d^  penetram  per  ea»&  per  tpfa 
ftc  expellitur  fperma  tn  matrice,  SC  ideo  ab  auchonbus  di' 
funt  expulforia.  ColligamiS  vero  habet  cum  cerebro 
per  neruotfVt  fupra.cura  hepate  per  venatad  ea  uememet 
ex  ramis  venx  portae, cum  mamillis  ectam  per  uenatcaf' 
dem  aieendentes^  matrice  ad  eas.  liem  & ramos  qui  ort 
uniur^  vena  chyli  afcrndemu,  & qui  oriuntur  fub  hircur 
bpecftoriscumftomachoptrncruos &uena  , cum  pub 
snone  per  artcras,&  per  eafdem  cum  corde,  6c  ideo  aco' 
dic  ex  mabs  uaporibus  ab  eo  cleuMia  fyocopis,  luftbcatio 
appar^ftrangulariooes,eru<ftuaciooea  Sc  hmdi.  & tu  c6* 
ndera.& ligatur mainx  dorfo former, &anchis  medianf 
ttbus  Itgamrcts  fortibus»dl£  ixrMs»<&  ambabus  fye.sSi 
ligam^a  fune  apud  matricem  grollii,&ftcu(  proiendun* 
tur  ad  fyara  Sc  ad  anchS  fubciliantur,d£  funt  iicuc  cornua 
nutricu.all^f  ueftcc  per  coi  lu  eius,  ut  diefium  eft,  SC  in 
tmeftino  colbn  quare  ex  nocumento  cius  accidit  qnqt  do* 
lor.&cu  es  his  fcM  reddere  caubm  multorum  acciden* 
tium  muiienbus  euenireconfuctorum,  vtfunc  fuffocatio 
ftrangu lacio»  di  hmdi.  de  quibus  omnibus  lam  didtu  eft» 
& dicetur  infta  Aiis  rubricis,  &hoc  propeer  colltganuam 
quando  membra  illa  compacfumur,&  lu  con(idcra,&  cia 
ra  eft  anacoenia  matricis. 

Ve  ftffxii  comptexiom  eius,  Kubricd»  II. 

^ T quoniS  vc  ditftum  eft  intendo  diflufeaccbre  de 

E-q  eius  difp^tionibusd^  nocumhas  cradUre  qu«  mc' 
J < itus  aperiemur  (ignis  c^plcxionis  cius  pmi&is  hinc 

firtus  dgna  cdplexionem  cius  demonftrantta  praeponanf. 
icet  de  alijs  membris  hzc  nd  fecerim  tibi  ex  fccfo  lechni 
magis  notis,  qm  de  cura  etusuc  dixi  plus  ^ folltcicus  efte 
volo,etbm  quia  membrum  eft  occultum  valde  propter 
Verccundi3  mulieres  n5  ita  eius  nocumenta  detegunt. 

SIGNA  quxeius  calidiui?  ftgniAcanc  habitudo 
corporis,Paucicas  mcnftruorum, color  eorum» vt  cu  funt 
f uba^ut  citruui»qui  color  c&prchendicur  eum  ipb  coUi^ 
MQiur  fupra  penam»detnde  tn  vmbra  exiccamur»  SC  co* 
\or  niger  cum  (acore  putrido»  qubd  ft  erit  (incfotcorefti' 
giditaiem  ftgntficabu.  liem  pilofttas  multa  in  pcdiine» 
coloratio  vrioc, velocitas puiAis,  dolor  in  partibus  hepa 
.us.vuinen^ut  vlcctaioinacricv  ueiucmu,exfccaiiob' 
biocum  mulsaum» 


Gap.  XXI. 

Signa  quceiuc  frigiditaicm  (ignifieam  albedo  eemna 
nigredo  abfqi  fatore,prolongacio  mundi  Acatioms.  Hab^ 
ludo  roulierts»  paucitas  menftruoip,&iubulicas  eorum, 
anrccebto  coitus  plurimi,  regimims  frigidi»  ftupor  ia  Aa« 
penoribus  matrfcis,paucias  pilorum  in  pedboe,  Aibtila* 
cu  eos)i,ptruitu  linifturar  aquf,  & corruptio  coloru  cuis* 

T eouitacem  vero  eogi  (igmAcat  mulmudo  cur  (iis  buixu  ' 
duatts  6c  aborfusfoetus  cum  magmfica,&  luce  oouua  b* 
tisebra  habemur  t fto  loco>&  ciiam  inicmis* 

Venudaeompiexioncmdtticis,  Rabncd.  IIL  J 

MAb  cdpiexio  n»inds,aut  eft  materialu  aut  im«  I 

nuterialis.ltem  aut  eft  per  elTeniiam,auf  per  c5«  ] 

muniiatem  nlis,auc  ab  hepate, lembus^ui  a toto  I 

recipiens  mabm  complexionem  ab  eis. 

S I G N A dcmonftratiuamaivcdplexiontt  macri' 
cis»quxdam comunia, quaedam  propria-  Exempla pti* 
morum,  vt  funi  Cgnaiigmficamia  defoftionem  atftioma 
^prie  vcilcut  ftcrilitaci8»<S(c5cepcfonis.  vndeSenex  no' 
fter.Quxcuqi  frigidos»&  fpiilbs  vceros  habent  non  coci' 
ptuni,&qufcunt^prshumidos  uteros  habeoe  nooedei' 
p(unc,exctnguiiur  enim  in  ets  gerutura.  Exempla  bcun' 
dorurn.Pnmo  de  calidis  inRSmacio  percepta  in  pcrnbua 
vulu^,&  mebris  adiacetibus»&  cdicantibus  lUis  pturiius 
pun<ftio,denderiu, coitus  forte  valde, pria|Mrmus4i  fortia 
attra(ftio  rpermaiis,&  viccra  matricis»  dfpaucins  men- 
ftruoi)i,quta ipb  cuAimpCt  aduftio»&coloripforn  ver* 
gens  ad  rubeum  uiuidum.  aut  declinant  ad  curinfi,aut  ad 
nigrum  cum  fortore  qux  colligi  debet  m pecia,vt  in  ptae« 
cedenti  rubrica^  grauitas  odoris eon,  &acutus,  6c  amv 
cipatio  leporis  coijr.tmiftura  urmx»ueiocitas  pulrus,iicci  * 
tuoris  vutux.  Adiuuamad  hxccognofcendum  com* 
plexio  habitudo  regmKn,<S:  fipm  lam  diiTia  m praeceden* 
ti  rubrica,  nam  calida  cft  apta  bcilius  tn  bpfum  caliduna 
cadere.  Signa  frigfdtuits  funt  his  contraria.  Et  Cgna  i 

humiditatis  tenuitas  mcnftruorum, cur Ajb  humiditarum, 
abor Ais  bbtlius.  Et  fteex  funt  illis  conuasia»dl^  lu  conft' 
deracanones. 

C V R A in  roatertali  oportet  ordinare  canones.  Ex 
parce  dtxt(.digcft(onis,cuaiioms,ilierait6it,  dtucriionts» 
Corredionis  accijdemiuiuc  didtum  eft  de  mab  cdplexto* 
ne  rcnum,uencx^;eftium,Suprrftu«aiescnimquadoty  * 
k toco.qfti^abalio  pariicubri  membro  ad  ipbm  natitun 
lur  matrtcc,dl£  prfcipue  ab  hepate,  qntp  per  paubnnS  c6' 
geftione  cdgregant  ob  debiliracr  mstrios,  ^ eft  plu' 

rimum^spter  mabm  cdplexionc  caubum Attt  prdpicrca 

dcbilisfo^  efty^ia  pafta  cft  longa  xgutudinem,  aui  oa  ( 

rarx  texturx  exUtic. . (I  tmnuterialis  foetit  fob  fum» 
ctum  alierantta,dc  quibus  ftatim,(S^  quia  canones iam  di ' 
dios  pRcientia  numerabunt  pluries  iwa,  3c  naenia  mul' 
u ex  parte  mtniftraiorum  pec  os  Aipcrius»  aut  per  inferius 
cxempbftris,ruRumig()t,rupponcorqt»&clyfteri|s.  hinc 
non  protendo  fermonemin  CII  quoniioon  videtur  vtilis» 

Htc  tn  tn  caAi  quo  matrix  Hc  infngidata  non  poftponam 
penarium  3 RaG  multu  cdnKndatum^tiam  bcieosad  iro 
pioguationem.  qt.  caftorci,  ftoracts,  euphorbq.  oppopa 
nad.carpoballami,  granorum  been,  cofti,  bdellii,  fpicx.  di  adi  ^ 
ana. parresxqualesrefoluanf  cum  vino»  &Bac  peibrium 
oodibus  plurimis,  «ScAimatur  in  potu  omntdiedc  dta» 
mane.  Deinde  fuflumigetur  cum  eisiS^  approximet  fo'  h*c*»cap 
cio.  Conuenientia  matnei  calida  Aim  abrotaninn»ca' 
medreoi , cameptiheot , caftomim, cyperut , dtamartis,  nuiMdl 
prima  quinti.  Laudanum»maiorana»mcmlu,myrrha»  abotadur. 
oleum  de  ruca,de  pipcnbus,de  lilio»de  ftorace,  nardi' 
num.oppopanacum,lanrucus,rerpilluro,byiroptMhcrba,  c/frao*  J 
hyftbpus  humida^zcdoaria, agnus c8ftus»adrM  anferis,  Cat^fdl 
xnacum,aflafatida,cabmcfKum»burus,imlli&,mercu*  ^,2^1 
fiaUs^liband,paftiffiica>tormarioua,ireos^ntrum,arihe-'  j 

miGi^iftolo€h«»dianbra  iHcAcbulus»  eletftuqnum  de 

geramu 


Deargritud.  matricis 


z<{^ 


gminti  cum  fpcdebut  melilo 

tum.pacona,&lutt,niu.tnpherainJgni^'i-  Vngucmum 
■UbiftiaNi.  hier»  GaC  Ex  itigidu  poriiJ»ca,vior. 
myrcua, cornu  caprx,fuf!umigatum,Uc  equf 
ita.kMcc  mtrcrit  (c  pauca  frigida  inucniumur,  qih  raro  ma« 
in«  diitemperaf  ad  caliduoi.i^  fi  ifia  non  fuftccr em  lol* 
karocnactca  frigida»aut  commifce  ex  frigidis  cum  arocna 
ocucaUdity&compone  piui  aut  minus  de  eis  addendo» 
vt  tuae  videbitur  necelTitaii  opporcuoum.naro  multa  fri« 
gida  alia  inuemcs  infra  io  (equcntibus  rubrKis  deapofte- 
tnaiihm  calidis  etus,auc  de  ^fcenfu  etus«  6C  lu  ibi.  Bt  ex 
saaximc  nocentibus  funt  acetum  adeps  ialita  vel  vetufia* 
te  acuca  an&ris,  & gallime* 

Dc  dolore  mtimcif,  Rjibricd,  II II, 

Fiunt  dolom  matriciiauta  mab  c5plexione,aut  ven 
tofitatcextendenie>auc  aggregatione  humtditaium 
in  ea  vc  accidat  ei  fic.«Sc  in  intcfiinis  de  colica,  aut  ex 
apoAcmace,cancro,v!cenbus.  Et  cfimumcam  ei  ingui« 

iB,ilo,cruni,dorfum,pe»fien,diaphnigma^nw,caput 

proprie  medium  fincipiiis^  qtkp  pofi  rpatiti  pmutaniur 
idanchat,d^  ufqi  ad  decem  meles, ^confirmanf  in  «s.Bc 
cura  eius  pacet  ex  bts  qtix  du^  funt  de  luis  caulis  in  pro' 

prijs  rubricis.d^  dicemur  IU  ibi  vt  precor. 

VetTudd  compc^donemdtridstrdeeiHS  oppiy 
Udone,  Riibricd.  V. 

ACcidic  quando^  mairici  oppilatio  qux  ell  aut  in 
collo,auc  in  ciScauo  eiut>auc  in  ortficfjs  uenaqi  mS 
firualiu,4  non  (unr  inconcauoeiui,  aut  l orilicnt 
cocylidonfi^ut  in  meatibus  vaforn  rpermacis.Ei  oppila  • 
lio  in  collo  eius  cdcingens,qncp  cll  m orificio  cxierioii  c6 
curreme  vulua^uc  in  imenori  concurceme  ore  matricis. 

C A V S iE«&caulaprtmxcalisoppflationu^uicfi 
foUditas  panniculi  qualis  cll  m virgintbus,aut  res  carno  • 
la  ibi  naturaliter  procreata  apparens  vt  virga  aut  apollc- 
ma  duru,aut  incarnatio  vlccrisfiiiflacx  tncifione  hxmor« 
rbdsdarum  » verrucarum  vel  claui  plurium  caula 

dl  carnola.  Ec  hic  ad  jcrte  qi  aliqn  pellis  ^motu  vemi 
ad  cooperididum  ipCam  uuUiam  faciens  oppilationem  ne 
aliquo  modo  fit  ii^reffus  vtrgx  incam.t&cgocognout 
iuucoemhal^emucpcllem  coopetiecuccam,&cu  qua 
iuuenes  coire  non  poteram  ipla  volcou.&:  quiero  chirur 
gifutx^mjptui  nomine  Novellus boc  rcicns  ei  fcindu  pcl 
piw  ante  vultiam  lbtmcro,et  magnam  fecit  aperiuram,ita 
vt  ipgrdlt  fint  plurei  ^ cetnu  (bcq.  Eius  vero  qug  efl  ad 
imra  dl  carnola  vel  pinpiedo.  CauCi  eius  qux  efl 

io  orincio  venam  menflrualiu  plurimu  cfi  coaruioria,ra 
ro  auenuatorii,rariut  carnola.  Bc  cius  c^x  eft  in  meatu 
vaforumid!  orificqa  co^lidonum  caufa  fimilisell. 

S I Q N A demonmatiua&.eorumquxdSc5ta,i)« 
dant ppria.  C6ia  dicumur , quia  abfolutc  ois  ulis  qux 
cfl  ^tua  llcriluitts»aut  dtfificilis  parcus  cfl  cOc  figrai.  vn 
fi  fii  fortis  oppilabo  efl  caufa  (leruiuus^  debilis  diftci^ 
Itlimpregaiionis  dC  parius.Propria  qug  cfl  lo orificio  in« 
tertori  cogmtio  habuur,quia  mulier  efl  llcrtlisct  flerilua 
Us  nulla  aUa  caufa  ibi  cdprcheoditur . de  quibus  in&a  fua 
rubrica,  efl  icacjphxcoppsiatio  roukum  occulu.cOfidera. 
Neqpalsudfignum  imKniefitcax'mfI  hoc.dequoctin&a 
dcmoIa.<5:cft9obfletruimpomcdtguum  fuumlongu 
fn  vutuS  mulieris  fi  inueniei  ^miaa  coartStem  mea « 
tum  tunc  ibi  erit  <^ptlacio,&  fi  erit  fine  dolore  erit  cacoo' 
fa,fi  ca  dolore  apommola,&  xflatc  ploc^aiur,^^  hyemc 
abbrcuiatur.Q:.fii^iiiuenictoppilauoncm  aliqua  crir 
cn  orificio  imeriori,d(Cqax  cfi  carnola  digiti  impofitionc 
comprchendtturgd^  mcoitu  cfl  dolor. 

Sigm  eius  qux  cfl  to  orificqs  venarum  meollrualium 
Iunx  retentio,» prtuatiooKnflruorum  cum  fignisdomi* 


xij  humoris  grolti,dl£  vifeofi. 

Signa  fi  fit  tncOcauoAmeacuvarorttai  rpei^titac^ 
cidicmricisfiiffecaiionifialiqdaccidat  ilbm  impediSb 
Signa  fi  fuerit  in  orifictjs  cotylidonum  loc  acadti  poft 
impregnationem  aborfus  velox  defictemc  (anguine  nutri 
ciuo  foeiui.hic  tamen  aliquando  ex  totius  cdmunttatc  con 
tingit,  quia  corpus  ipfum  tenue , Si  ficcum  fit  vt  infra  in 
apho.in  finecapituli.&iuibt» 

PROGNOSTICA  quia  vt  diAum  efl  im^ 
pregnacionem  prohibet , Si  alu  £aai  nocumema,  de  qid' 
bus  in  (equcnti  rubrica. 

CYRA  eius  qux  efl  in  onficio  extrtnleco  £ia1is  efl. 
vnde  fi  fuciK  carnola  dux  Tum  imcmioncs.  V na  vc  abrein 
datur  caroaddiu . Altera  vc  prohibeatur  cius  generatio. 
Completur  prima  cum  incilione,aliacij  cautcrioa(!xualt, 
vel  cum  poccnttali^uc  curo  ligaiione  donec  cadat  putrefa 
ifla.vc  dehxmorrhoidtbuidKfcumcll.  Bc  modus  iflccfl 
chirurgicustidco  per  magillrum  diiponaiur  patiens 
fiium  conuenttmc.Deindc  vutur  poU  incifionem  fly  pei ' 
cit  conflrufiiuis  pofi  aut  alias  operationes  eis  qux  debenr 
^manequxipfirclin^o.Btcxhiscompleiur  fecudam' 
ccntK>,&  in  Ipla  corrofiua  prxrogaiiuam  habent. 

(l  fuerit  piniculoCt  dux  fime  uuemiones.  Apertio.C 
d^aperturxcdfcruatio.Primus  cdplecurcum  tncifione» 
vc  dem  e(l.Sccundu8  cu  inrerpofiitone  pilx  ex  bna  infub 
in  oleo,^  vino  diadrotmfirationc  confolidanii um  fctllu 
ram  ex  llypcicisconroiidamibusj&ctcairizanitbus. 

In  ea  qux  efi  tn  meatu  imeriori,&  cil  carnola  canones* 
Primus cft  eius  remotio  cura  lycinqsexrebus  corrofiuis. 

fi  id  conlequi  non  potes  vade  ad  fecundum , Si  efl 
ciusrcmotio  cum tnfifo.Euiihac operatione  fis  caucus 
ne Ixdatur  inamx ipla ,qm tuncrrqucictur  rparmus,auc 
cuzcz,  VI  in  vefica,fiat  itac^  inctfic  pauUiinc,d£  m pauca 
quanmate.  T erttus  iocifionis  regimen, vnde  pofl  tpiam 
impoiK  VI  fupra  bnam  infiilam  in  olco,&  vino  pomico. 
Secundo  impone  cum  nallali  vnguema  conlblidantia . dc 
quibus  in  de  icncrms'  Si  fim  a^u  calida,  A.*  ^ feigorc  tuca' 
cur  oromno.  Quarius  ell  accidctium  corregio  vc  efl  do 
ior  qui  fedart  debet  cum  medicinis  fedatibus  dolorem  tn 
cencfmo.dc  quibus  lupra  A:  cu  ibi. 

loeaquxcftin  orificio  imenori  ficarnob  fiicncnon 
oportet  laborare  qiiomam  eius  curaefi  impofiibilu. 

In  ea  qux  eflin  onficqs  veuatum  m(nfirua)turo,&  va 
foru  coiy  iidonuJ>i  coanatorta  fuerte  procedatur  cu  aperi 
ciuisfiibtilutiuisA  hm6i.vt  in  cura  reieiuiomsmcfiruo^ 
rum  dicec.S^  fi  fuerit  cainob  curacfi  impolbbilis.  Si  vc 
roactenua(orta,vc  accidit  in  extenuatis,  Si  confumptu  cu 
racft  huroe6a(iotoiius«&pariium  inlcii^ucu balneis, 
lcfiiombusineis,vndlionibushume(feaitutsA  hmcSi . Ec 
cxapproprtatis  fiint  medullx  budatx,  ^otcum  de  liiio. 

liem  apofiemob  aut  procedatur  cu  mollificatuibus  re> 
iblueittibus  temperatis  lo  modum  encathirmatis  af^roxi 
matis, cum  miedliombus,  vnguemis»  fuppofitori)s , aqux 
omnino  chirurgico  relinquenda  fune». 

CYRA  autcrahxmorrhoidarummors  &aliorum 
habeaiur  pro  nunc  ex  dt^is  fupra  in  rubricis  ppri)s.  Si  cu 
ibi.  Pofircmopronoccnlcitot^in.oppilarlonibus  ma 
tricis  hxc  fime  valcntu  eiquxdam  i^^prieiace.  Althea  cri 
cacu adipe anaus,&  gnroialbotim  rupponjtur,amygda« 
lxamarx^nifum»abrocanu,Bdellium  fiippofiium  aperit 
mundificac,& prouocac,Crocus,ebolus,fefiio  in  cius  dc^ 
cotflione.Ei  fi^lhcr  fcxaugrxcum,caaKpciheos,gaIiia» 
uiaiorana,&  oleum  cius  cal^ciendo,&  fiibttliando , ma 
iricaria,feitiO  in  dccodlione  eius  aut  fiipponuur  • M ynha 
lemi  CIUS  coariaiiones  Si  dtbtar.  Auic.fii Rumigatur  oleu 
dc  cherua, oleum  nardinuro,de  narcifiro,peirofeUina » por 
nim»ruta,fiorax»vrrica,&  femen  eius  cum  robbibitum» 
Si  efl  Cuis  forte  in  aperiendo.  V (nex  , feflio  in  dsep^one 
<ius,irtos  decodlio,ex  huita^cuppoc  ^rqpo^^fc/lio« 

nes 


^«grpei 
Ifellum » 
aut  infer 
fioneb-* 
tini»fef' 
fionclie 
ro  recih 

"Tu-UJ* 

pcliaOr. 


• Traftatui.  VI. 

■ci  cmpUftra,ru£imig»,decoA^0net>IHlioMt,  pr  AHii 
clyft«fia,5f  hn»6f.  vc  kb^it.tu  cn  de  retentione  mCftruO' 
rd  muka  conipoOca  hutc  4>ponio  imictuetjJ^  IU  ib«. 

, ^mifhnm^^trrttmdoneipfoni*  Rjebri  VI. 

QVoniam  mulieret  tum  quia  ea  parce  c&pleiioma 
earum»tum  quia  fngidx,d^  humtdx  Tum  creatae, 
^(iimdebiletmuTuplicantet  mulcat  TuperAui' 
atet.quireet  in  octo  viuunt^acinordinatum  regimen  ha» 
bem  .ppeer  paruitatcm  diftinifhonif  earum. voluit  natura 
eius  prouidere  otdinado  euacuaiionem  in  eit  Aipetflui  lan 
guimtper  venti  murtas  venientem,  vttn  prmciptoca« 
puuti.omnii^  menfe  Fadlum , qui&tnde  menilrualis  di« 
Aus  e(l. vel  ii  mene  qubd  cH  luna  eo  q»  lingulu  lunauoni* 
bus  ^m  plurimum  euemat. 

(^ropcerquodrciendni^  mutieresEine  dircurrcntetcS 
finiiaic  pro  latitudine  fiix  vux  debent  habere  hunc  Au* 
xum  inchoantes  ^m  plunmit  tn  anno  quanodecimo.quo 
tpe  fune  cdpietx  Eadlx  viripocemes,&  virtus  foriincaia 
nugis, nec  t Sta  humidttascrSdi  in  augmetu  Heue  in  anis  p 
ccdaibus,<^  hoc  ipe  tncipit  conceptio  ^m  plurimil  «S^  eff 
Virobi^  ^m  plunma.qa  an  ilhid  inueniunt  pjcllf  cd 
pletx  tS  Uclx  viri  potetes  hntes  mHlrua. vnde  qnqt  repe 
MifMu  rif  talis  annoia  duodecim  qnqi  vndecim.  Ht,quid3vt 
Hardlius  patauus  vtdit  puellam  papipannorii  nouem  im 
prpgnatam.red  hxc  fum  raro.df  cita  eorum  appariito  na  > 
curalii  Hgnum  eft  breuiiatts  viix,qufa'ngmficai  venire  d 
co  ad  complementu,urda  aut  econuerib.  Terminaturt^ 
#m  plurimum  hic  fluxus  in  anno,  xlv»  vel  circa  vfque  ad 
qutnquageflmum.quo  rpe  deflnut  mulieres  concipere,  li- 
cct  altqup  trankSt  hdc  terminum. fed  raro.&  in  aliquibus 
an  ipm  defleit  vt  in  trigeOmo(ecudo,&  tmra  tpm  dc  qdra 
gefimu  3c  quadragcHmiiquinth,  ad  quS  varKtjic  hicit  na 
curatis  c5pofltio,df  habitudo  corpis,  vt  macra,  ex- 

cenuata  citiuspinguis  plethorica  tardius.  Item  dtiutme- 
hnchofica,ica  cdplexio  ct  conflderan  da  eft.nam  Irtgtdp 
plus  abundant, calidx  minus,  dc  tu  caulas  rpecutare,  Sc 
qood  didum  ell  dicetur  mento  curfus  naturalis , nam  ,p* 
pcer  cam  ^er  naturam  retinentur. vt  ftatim.  Ille  itacp  Hu 
sus  naturaliter  ft  habes  debet  apparere  tn  nouilunio,vt  de 
triginta  I trigina.^  li  af^ruent  rupra.xxxiirj.  veUxxxv. 
vef circa  veliniraiVt  & in.tavrj.d^>xxv.dt  non  naturalis 
Aui.tflduic.dCmenfuracioxqualis  meilruatiomseil , vc 
mSftruccur  o(  mHe  vfqp  ad  trigtma  dies  n5  nominans,  Icd 
Iblummodo  numerum  dieru,d^  de  hoc  in  dubrit  • Fluum 
(tac|i  menUrua  ^m  xtates  Iunx  puellu  in  prima  quadra, lu 
ucaculis  in  lecunda  magis, prouetflts  tn  cercia , leniorit:^ 
vero  in  vlrima.vnde  mccriflcatur.  ^ 

Luna  vetus  vetercs,iuuenet  noua  ftina  requirit. 

Ara  01«  Ex  quo  infertur  correlarter^  cum  ars  naturam  tmitetur 
curS  imi  ^ iuuenes  in  noua  luna , quia  tn  nouilumo  phlebotomari 
'tvor  ' deb{c,veteretverotnafinqua,quiafncdiun<fltone.Echic 
* fcico  c;^  hernuphrodica  meoRruis  caret,  quta  conceptioni 

minime  aptus,&  caufam  fpccularc.  Sed  quu  de  m^ftrtio 
ipfo  Eidla  cft  mctioyVidecur  rdnale  vt  aperufur  riutenen 
Mn>rtf  vnde  fle  deflrribatur.m^/lruum  <11  naturaiu  & confue 
* la  purgatio  languinis  in  multerek  matrice  proueniens , SC 
^ ^onfucca  laltrm  quo  ad  rpm,<S: lucdfldera . Et  dtaiur 
ineitruS  mdftnmm . Nam  vtex  AriHocele  alie  > 

miraq  « gatur  mirabiles  habet  proprferatcc.nam  fruMex  eo  tadg 
non  germina{,rrondes  nd  pulluUnr,lapidetfeaogtt , canet 
an  rabiem  cduerctt,bicume  iudaicum  fola  eiut  virtua  eud 
Iit.  Apud  vero  noftrasdominasmcilrua  dicuntur  flores, 
qm  fletit  arbores  non  feudlificam  flne  floribus,! la  nec  mu 
lier  One  mcnllrucs.Huiut  aiic  mcllrirt  generatio  tam  ex  di 
dtisapparuit.nacuraenimgrauaraex  multitudine  mulctu 
rum  fupcrfluicatum  tn  muliere, & ppter  ocium  &alia , vc 
(iipra  tenue  as  ll  fe  txpellere  cum  fengut  ne  it  llrperfluo  fle 
is  eia  multiplicato  per  venas  ovuricit^  rupri.iS(  fle  eum 


Cap.  XXI. 

pcramcxpellir.  Sed  non  eft  arbscridumqi  ille  ftogsir 

fle  olno  9m  oH  parta  Tuas  tnuttlis,immo  plura  uttla  par 
tahabcc.n9  primo  cum  renuemur  tpcoooceptionuvim 
erus  pars  cranfle  in  generationi  mem&otu  pnnapaliiisA» 
Secunda  vadtt  ad  generationem  camis  repldis  vacuuacca 
Sc  illx  dux  pea  inucniuntur  in  olbus  antmalibus  generS« 
nbus  ex  propagactone.Tcrtu  tn  nutricande  fectur,  6C  bfc 
tenta  tn  cifdem, vt  in  vitello  oui  apparet.Q^a  tn  bc  c6 
tienkur  tpe  ncccllicatitin  roaauilts.Qmnu  cum  fectu  ex« 
tra  pclIicur.Totusadt  languis<|ui  fleoi  mente  cxpclitw 
m?flruus  didlus  folum  tn  humana  repentur  fpccte.Io  bm 
cisaut  dCauibusin  pullos, pluma,comua,  pe^,d^hmda 
conuercttur,&  hoc  quu  humana  phu  iftuabundat  fii 
pcrfluitaiibus  cfceris  refpcdlu  fuf  roolis.Ei  htc  m l^guta 
cum  tmemperata  qualitate  qu3tiiate  d:  tpe  fluit  ^m  cdAie 
tudtnem  fua  luturalcm  caub  cfl  lantutfs  mulicru  & mun 
diflcacionis  corporu  earum  ab  ol  nocumento,  &bnt  eas 
acquirere caflitacem.paucfuiem  deryderri  couus.  Etrc 
tftio  caula  eft  multoru nocumftorum . vnde  videmus^ 
mulieres  cum  in  eis  ina piunt  meflrua  defleere  • incipium 
in  eis  noux  diCpdna  malx  ex  parte  membroru  coicantm 
matnci.fp2ltcer  ex  parte  flomachi,  Acapitis . vade  liant 
commue  vel  quali  Ixfx  in  capiie  X orusab  eo . Simtlua 
ex  parte  flomachi  indifpofltx.  Vnde  Aui.Retencaooaa5t 
mcnllruorum  3c  paucitata  eorum  cdmouem  in  eit  xgri « 
cudines  repletionu  Sc  pparam  eas  ad  a^ra,&doiore»ca« 
piiis^reliquorum  mcbroru,5f  tenebroflutem  vifus.& 
perturbationa,dC  febres,&  multiplicantur  cum  a reple, 
tio  vaforfi  fpermatts  carum.quare  flunc  deflderames,  noo 
caflx,dCnonrurcipiemesliltumex  impr^gnattone  ^pm 
corruptione  matncct  earum. & rpermatis  ipflus,  & perdu 
cit  cum  eo  rem  adpfocaiionem  matricis , Sc  flri\frurSan^ 
helitu9,&  ret?cionemetus,i5:pu!flimcordit,&  ^ncoptm 

Sc  flngulcum,df  qfitpinoricur  dC  accidit  eius  diKcuhat,tc 
diflillatio,ppter oppilationem  materierum.  'Etqncgac 
dditet  fputum  (<ingutRit&vomitusetus,vi  vtdid^pro^ 
prietn  virginibus.dcAuxus  ventrisexpone  hxmorrhOli 
dalis.  Item  & fluxus  fanguims  narium  matena  ad  IbpeJ 
rtora  cducrfe.Et  itlx  xgnnidina  diuerflflcStur  Pm  diaet 
fltatem  coplexionum . In  cholcnca  geoerJtur  cholerfe»^ 
In  languina  tanguinex,dl;  fle  luo  md.de  phlegmatica.  SC 
meTica  5C  q df<fea  funt  mtxie  verifleanC  qfl  ameifls  dcbt« 
tum  retinentur  de  rpeanre  didnim.  Hxc  aut  aecfdrnria; 
& fl  ab  Aui.flnt  polita  capfo  de  iudicdt  mmflruorum,rff 
quia  ^ ab  eo  partem  apphcantur,ttapertutmir  magilf 
caplb  de  accidentibus  retentionis  eorum  fequddotpfum 
cum  tn  hac  maidta longus efle  velim  a reptteabo.  Inqc 
qnqi  acadum  ei  cuius  m^rua  retinemur  xgr rnidines  de 
qiitbut  cfl  plocano  matricis  propter  collcAionem  ftdm, 
dC  declinationead  panem  hterit,qtira  materia  efl  aggre> 
gats  invenis  eius  in  vnobierequx  eft  multa  tn  eo.  Q.  fl 
inerti  dirperb  illud  non  comigillet.  Biarc/dunin  tnru 
apoftemata  matrteis  calida,dl:  dura.d^  a^ra  viTcerttm,dl; 
xgritudina  tn  ftomacho ex  debilitate  digeftinnir,Arca S| 
appetitut.d^  corruptione  etus,&  naufira,*  fltit  vtherteni 
A mordicatio  tn  ftomaclio,&acadiinrexa  xgnitidinet 
eapttfs,*  neruonim  ficur  epilepfla,dr  paralyfls.Et  ex  iftd 
eoiligmir  <p  eft  membrum  ncruolum  cuius oppoflium  iH 
prmdpio  capituli  ex  Aui.aliegabatur.d;  tu  confldera . I5< 
xgritudma  pedloris  fleut  tuftit , &mafhia  aobelitus,  dC 
piurraix  exxgriiudtmb^heparts  fleut  tiydropiiU,^ahfe 
dfalirraturexa  forma,&  flt  iurpiicolor,&  impengihet 
tnfecK^arum.  Er  acndnt  ei  iterum  difliaiuatesvTi 
nx,dC  eiut  compreftio,&  dobrain  alcha(im,dt  collo,  d£ 
grauatcorposjA  exietmai,dlringfoflEit,A:cdmftat,  St  id 
uentum  ei  horripilationrt,  Afebres  adurrma.A:  qflc|i  dtf 
fictiis  fit  fermo  ppeer  cxicettfontm  bcenorum  Itngue  ex 
Vapore  calido,»  Ibrtaftc  caula  eftilb  grauttascatrndolo 
ris  c»pm$A  KCidunt  disquietudo  dc  cnftiitt  ppter  vai 

porem 


Dexgrituil.niatrida 

•ornn.«qn<»ipo«»imtur  totum  ewTJO»  wiytptCTa»' 

triAioncm  vmikni'»  Cinguinu  ad  iplitm . Et  h mulmm 
durat  hx  rtterio  perducit  qHtf  eat  ad  teaniam.dt  ' 

. cholum.dC  tuiK  dicunt  vulgaret  tt  funt  dttnoniac(,dCiu 
mpra  de  mania,* meUnchola.  Et  qftqp  accidit  ei  in  c3. 
pletione  Tua  cum  rttinemut  mcllrua  qn  elt  tori«  creaiin, 
uiVcmgtvirtutcilpotentad  etercendam  fuperfluiiaiem 
letenia  vt  animileiur  virit.*  muUipUctniur  pilieiut,* 

nafcatureiquafl  barba  quate  frangit  forma  eiut*  ingtof 

litur.deindemoriiur  Aqnj  puenitame  mortfad  difpo/ 
fitionicumqua  noell  poffibik  vtgwocemur  menftria 
out.*  plurim*  illarum  funi  ex  hia  quf  panum  plurmw. 

Cum  ergo  non  coit  cum  ea  aliquit  * recedunt  abeit^Tui 
comparet  rerinemut  m«lrua,*  temoueniut  ab  eit . O ^ 
neceflaium  &ciai  euacuaiio  Cinguinit4iacccpiio  conce- 
pciSit,*accepiio  coiiut,*  accidii  rit  vi  fiai  vrina  nigra 
■n  qua  flt  redimen  viiulemum  ficui  aqua  catnit . * qfte* 
mingii  languinem.hic  funi  verba  Aui.iJ  volui  le  inielli- 
«re“vi  feiat  qualet  * quiiat  palTionet  mulieiet  incurrat 
rpeclaliiernobiletociol*  ex  teiemione  menlltuorum  * 
dimIlTione  generationu  filiorum  A iia  in  txpaieniu  cer- 
te inueniei  ipfit  eit  ilpotibut  multum  pafiionatat. 

C A T S £ ptolequendoinrubrica.oltialitreieniio 
aui  eft  naiuralit,aue  n8  naiuralit.  Naiuralit  ell  qu«  fiiaiit 
tpe  impregnaiiomt,aui  ipe  fcntj . Ei  h*c  non  venii  ad  le 
curam  nifi  quit  volent  laluare  manem  de  fcetu  non  cura  - 
ter  quod  legi  conirariaf  dum  dr  non  occidet . N3  natura- 
litverodequaprincipatVeftIermo  caulaeftaui  ex  pane 
vtrtuiit  fumpta.  Aui  ex  pane  membri  ipfiut.  Aui  ex  pane 
humorit.  Ex  pane  quidem  vntuiit  quia  dcbilit  fatfia  eft 

vinutexpulfiua  ppier  malinam  capleiionit calida  frigi 
dx,aui  ficcajui  calida,*  ficca,vi  inftbribut.auiex  ac 
cidenie  ammi.vt  eft  iriftina  * hmSi.  Humida  qui^  ma. 
gi  t ad  fluxibiUiaitm  ftcii,*  olt  lalii  mdima  p6i  efle  ma- 
rerialit  aui  immaierialit.  Bx  pane  wre  humont  qtiadru 
cliciter.Ex  pane  qu5tiatit,qliiaiit,lubftanf  jui  vinul^ 

Simul.  ExpantquamitaiiMUtquia  pauca  eft  bnguinit 
auantiiaa  quf  procedit  tx  pane  pauciiaiit  cil» , * poma 
Suquia  pauci  languinit  funi  geoeraiiui,aui  quia  vmut  re 
ftauraiiua  eft  forni  relinent  in  membni  magnam  pariem 
llinguinii,*  paucum  relaxat  in  fu^uiiaiem.  Qj  fi  mul 
tum  Qngutnem  muliiplicabn  mulier  ilbm  ad  locum  me 
ftruoea  non  ppellei  naiura,fcd  per  aliat  euacuai  regionet, 

VI  accidit  in  mmio  fluxu  v8int,aui  in  mulio  fiidore , quj- 
admodumcontingiiin  vna  muliere  diiSa  virago  qua  fe 
Ibtnbui  exponit  txerciiiiiA«ftpo«t«fi<P»' 

diftribuiionl  alimeiiuS:  hac  habei  anchat  UriiTiioret  pe- 
aoribui,vbicBiret  inalijerepetif  comranu.aui  quu  ex- 
pellitur per  fluxum  languinit  narium,aui  hamorrhoidalc 
aut  quia  per  laiTiationemad  fuperiora  diuetiitut  * limSi. 

Ex  pane  quabiaiit,vi  ga  languit  Ci  nimiu  ficcut  bAut 
lalitex  vfu  cibariorum  ficcorum-Aut  ppeer  ficcuart  ae- 

tituiuitiutcalidiiaiemrupeTfluamexiccantem,aut  nimit 
frieidut  non  current  ex  aere  fiigido,  aut  pauco  moiu  ,aut 
eo  ol»  lali  faAu*  Ex  pane  vero  fubllaniia,ga  iri- 

nit  gTofliit,vilcoliit  lo  ft  vel  cBmixiione  alieriut  humo- 
rri  groflt  cum  eo  liia  gtolliiie  ora  venarum  coattSt  eft  fim 

J^ana  plurimfl.  Ex  pane  vtriuiqi  pain.  Ex  pane  veto  mem  - 
bri ipfiut  fiueinftficaula  eft  oppilatio  qua  eft  aui  Icalo 

re  exiccante,aut  bigoie  condenCtme.*  hSc  incurrunt  do/ 

umieia  minacOiiet  ex vti poma  aqua  fegidp.aut pingueitoin 

itmulie  collo  exiftena,auiapofttmaoppilai^uiciMinx  ^ftvl 

ibut.  cuifiiAaAui  caro  addiia,aui  tonuofiiat  fiipHua  colh  roa- 
ericiaaui  4>pter  coanguftaiioirf  colli  mainciwut  clauflo 
orificiorum  venarS  faiSa  ppier  caDim  vel  perculTiooem. 

aut  fucctffioneabotSitiemanc«.f.humidiiare  vifcola  in 
ortivenaiaquaeottuttiaalligaiut.*iuconCdcra.  Qua 
dtiSa  fune  imelligi  habeni  qn  talia  ell  per  pptteiaiem , * 
Bonpetc6ttatei».Nam*i*tia«hepaeieiJfi<»noniieiiiut 


ZiX 

menllrua,*  qn  vena  hepatia  fimi  oppilata  maxime  ^ 
ad  autrictm  veniuni.OppiUtione  it  in  corpore  «ua 
ftence  qfttft  in  i«o  oppilatio.  Item  4>pcer  pinguedi/ 

nem  ztrbi*fiue  myrach,oppilamem  vi5  comprimedo  for 
citer gvndc  aitenuatoria  fit  opptbcio.  Item  quando^  aC' 
cidii  vt  (anguit  ad  matricem  mittatur ,&  ii6  inuenit  vja, 
vnde  remanet  quafi  congelaiua , Sc  retro  receptui  calefit, 

& per  alta  loca  tranfinitniur  vnde , A diuerf»  generamur 
xgrttudtnee.  Qyidara  h*c  omnia  reduxerunt  in  caulam 
contundam  qux  eft  oppiIaiio.Primitiui  qux  eft  regiml 
fex  rerum  nd  naturalium, vt  quia  regimen  eft  paua  nutrt* 
menti, cxiccatiuum,vc  milium, pamcum,  6C  hmdi.  Ame/ 
cedente  qux  eft  vinua  dcbtlit,&  hxc  confldei». 

S I C N A demonftraiiua  fi  propter  grofljtiemun* 

guime  & frigua  erit  illic  pinguedo  multa  obiuran«,corpo 
tu  mollities, fomnutgrauit,&  pfofundua,albedocolort#,  ^ 
dKcorpona,vtridita*  venaiti.&erit  vrina  multa 
ftionct  phlegmaiicx  cum  iiidorc  frigido^  pulfuarariiaa 
v(ua  rerum  frigidarum  grofiarum  vifeobru  opptutiu, 
d^eru  fitis  pauca.Et  acadtt  mulieribus  grauitat,et  rpccia 
liter  in  otibus  infertonbua,d«:  aliqn  dolor  tn  colJo,<S^  dor 
fo.Ec  accidit  ets  ventris  Si  urinx  conftipaiio,&  aliquado 
eft  nigra  aliqn  rubea,aliqn  vt  lotura  carnis.Ec  f**^^'* 
petitus  ciborum  bonoru,  aliqn  etiam  malorum  ,«  auqfl 
ad  malos  coDuerticur,vt  ad  lutum, carbones,  & 1’*'*®* » 
facium  prxgnanies.Icem  accidit  eis  dolor  capitis,«  ocu' 
lorum.  Item  no  rarodefemdunt  bumtdttatct  vifcof*, 
rauallaginofx.qux  cauCi  fum  oppilationis,*  femiuniur 
frigidjc,*  mulier  fentit  frigiditatem  in  profundo.  Etin 
fumma  generalu  figna  ex  parte  vtiiufqi  materialis  cSple* 
xtonis  fum  grauitas  ab  vmbtlico  vfcp  ad  muliebria  . IJo^ 

lor  renum,fpinx,ancharum,coxaru,«S<:in  radice  colli,fr^ 

tist*  oculorum.  Et  hte  aduerte  (f  multis  virgintbus,* 
ctiScorrupcisacctdic  dolor  magnusipemmusmfftruo» 
Aioip.qup  resex  ipfe  oppilatione  eft. cuius  figna  exhabma 
cognofees  fi  per  figna  prius  diligeter  difeurrcs,  * ego  pki 
res  habui  in  praiflica.*  infra  de  claufuta  matriets. 

Q.  fi  cauCi  fuerit  calida  tunc  mulier  erit  colorata,  cum 
ftti^locttatc  pulfus,*  qnc^  febre  (acis  imenb , et  os  roa^ 
tricaCTitficcum.Etaderu  cum  hoc  calidtcas  iii  rembu» 
percepta,*  erit  vrina  tin^a  * defiderium  ad  coitum  ga 
fpermaaugeiur,ct  (anguis  mordicans,  vnde  mulier  calida 
cum  fcncfcit  fUm  luturnt  meft  tua  teinctur, quu  mar 
dicant.  fi  materia  fiinft  languinca  aderum  figna  bn , 
guinii  di&a  in  ptinciFro  opttit,  tt  in  t^  tmiftionit  mtn/ 
uruotu  ihrombofum  emittitur.  li  cholcra,firnttct  cu 
rit  punAiontt  in  ptofimdo,*  ardorem,*  vtira  choUrt- 
ea,*  ftbtit  aliqn  c5  alqa  fignit  cholets.  Q,  fi  fuerit  ,p- 
pict  ficeiatt,appattbunt  figna  (iccitatitexpanetxicnua- 
lionii  corpont,  vacuitate  venatu , tegimine  pedente , ex 
pane  cibi,potut,vigiliarum,ieium  * hmdi . Duriiiet  U/ 
t^ut  A hnioi.vt  fiipta  de  mala  c5plctionc  matriai  ficca- 
* IU  ibi.  Accidit  * mamillatum  tumor  * inflatio,  vt  iii 
mola  de  qua  ibi*  generatio  laAitincii.  vndcHippo.U 
mulier  qu«  nec*  pgnantell  neqi  gtnerai  vt  in  fine  capiiu 
li.*  tn  pro  c6plcmcmcmo  ad  eum  recurre  locum. 

S igna  fi  luctii  propter  apoftrma  * aliquod  tale  futi  po 

nemur  rnbttcit,adquat*ca:tera. 

Signa  fi  luerit  ex  debilitate  viriutti  tunc  natura  nullum 
(acti  motum  tjie  motut  mtnftruoru.Et  habuudo  cot[m- 

rii  quia  aut  nimit  exttnuau  aut  ramit  pingtiit  idtam  tti 

cit,vt  diAu  eft.Tu  tn  nota  q,  qji  uohitrit  cemSean  dehu 

more  qui  eft  in  cauli  bcvttBemenftrui  illud  modicum 
eiuodVolligiiuc  liipcr  petiamtxicctiurinvmbra.dtiim 

dcafpiciaiur  colot  riut-i^  fi  hicrit  ruboia*c.biigiiiaJi  ci 
itutu.choleticu»*iiadealnt,vtf*p«.  • 

prognostica  hiigbntficpcacctditmS 

ftiuorum  reieoiio  accidui  mala  multa  * defrAut  vi  nib- 
uerfloiumitmala,*iigot,*  locitt  rit  fiunt pafBqom 
melancholice. 


TraAatus.  V F. 

AcUndiolicf-Bi  pantcorptitad  hydropi, ad  tumorem 
pedum, & phthiilm.didbcacionem  aiatricts»apo(lenia  ia 
a & I virccribos.Ec  ad$sr*<udinci  maUa  llomachi  vt  ad 
debiliutem  digelhux  comipciooemi  (lueabUrionemap 
petiuif  ,Ad  eptkpfiam»  dificulutem  anhcUcut » Ad  iur(^ 
colorem  Dacici  &touue , Ad  fyncoptm  irequencem . Ad 
aaorph  rarn.impetigtrKm.pannuni  .lepram,  vcfuonntem 
in  mairice.sS^  in  quibufdam  iinabcer  mors&ibrequicur,& 
atiqbua  accidit  arthriitra.due  podagra,  licet  iic  raro » Tu 
itacp  mi  Stgirmunde  conlldcra. 

C V RA  Canonc9.Primue.quta  medicus  debete?  di 
ligent , ac  folcrs  m remoiKodo  reteiuioncm  mellruorum 
uonumex  ipHs  (ic  retentu,  vc  fupra  quali  infinita  maU 
unt.  vnde  in  mora  eft  periculum,  vn^  li  bene  nouUi  in 
fumma  nocent  membris  animalibus, nacuraltbui,fpiritua 
libus,dk  interioribus. 

Secundusell  ordinatio  distsqux  ordinetur  adeon^ 
trarium  cauf(,  vt  verbi  gratia.ii  e«  virtutu  debilitate  fue 
rtt  propter  mahm  complexionem  calidi  aut  frigtdS  dCc* 
InftandumeR  cum  contrario  calido,autfngidocx  pane 
cibi  (Sf  ponu.de  quibus  ad  plenum  tertio  tra^  ^ fi  hj€*. 
rit’immaicrialis  tunc  Tequitur. 

Vertiu8quieftalterauo,vS^tuhabuifii  fupra  alterantia 
nlida,&lngida  cuuenienua.Iicm  dC  luutmia  matrici, 
noc?(ta  in  tertia  Si  quarta  rubrica  prxientucapi(uli.&  ui 
ibf.^  fi  fiierii  materialis  fucerdat. 

Quartus  canon  qui  cfi  digo  matcrix.qux  am  apea  fum 
materus  illas  digerere  habes  quarto  ira(flacu.&  tu  ibi. 

Quiimus  edcuacuatio  3c  pro  euacuaciuu  recurre  allega 
loloco.brtificata  verovirtiuc  cumum  dnftiirequctur 
nenllruorum  prouocatio. 

Q.  fi  non  tunc  vade  ad  Textura  SC  prouocamta  per  tupe 
riui  aut  per  inferius  applicabis,vi  fiacim  dicetur.  Etan* 
ie<$  ad  antidota  venia  quxdam  feriole  vt  conlueui  ex  fim 
plictbuB  dc  eSpofitit  hic  defcnbam  nofiro  vtilia^pofiio 
spfa  menfirua  ^xtoeStia.d^  Tum  abf/nthium  efi  meile  fup 
poficum  vel  per  os  rumptum.Acerola,acorus,agaricus  3C 
eH  medicina  ^pria.  Agnus  caftus  bibirus,vel  fuppotuus, 
allium, aloe, amancu,aroeo8,amygdalxamare,mfcaleex 
peflot  'io'  eis,a>nomacum,anechum,amrum,apium,abrotanum^r* 
fiaA\vt  thcmifia,dL'eftn4)pru,ai]^,brthonica,butormarfx,ra' 
Uaooou'  <|ix  cuisCjppoltca,caUmemu, calamus  aromaticus, camc' 
ro  ^f^Q|^^nKp,'th^«^camomiila,camandcs  rufialibusim 
* pofice,capparus,cap(llu8  vc.cafioreum,caulis  nailale,& 
cius  dccoifiio  liimpu,cemaurea,cepp,cerfolmm.cicera  ru 
bea  rpectaliirr^ciniumoraum^uprefius,cyperf,  cucumer 
agrcRis,daucus,diacabinentu  Me^.dtacri6pipcreonNic. 
^pralTium  Ni.<&ip(a  educit  5fad  ordinem  reuocai,endt 
uia,emila.eupaior«i,£areoliy&  ^ipue  ru.pui  quibus  vtun 
tur  dnx,ficu8  ficca,galbanum,galiia,  gairancu.andadio« 
ca,curcui(,lacca,hduca  agrcfits,lapatium,Uurus.lauda' 
fKim.leotes.et  Aui.in  fine  er  de  lente  dicii  lens  fyUtcfiria 
educit  fiingutnem,leuifiicus,lilium,liipini,maiotana,mal 
ua, marrubium  ,meliila,memha(lram,ma(ncarfa,mercu' 
rtalis  maxime  rumpta,myrrhara,nafiurciu,ouum  ana« 
its,oppoparucit,onganum,ozimu,papauerru.&  hicc5r 
b^a  qm  Ryptioira  cft,paRinaca,pxonia,pctrofyllium, 
paucedanu  , piluf de  firapino  Mt^.ptlulx  IViid^,  piL  vu« 
tict  de  pria,poluricum,porrum,pullegium,raf^anu8,  rof 
saarmusytubea  iinifloi(i,&  eft  forus, ruta,(ambucus,Cilura 
laturegia,Ciuina,d^cfi  fi>rtu,frrapiQuni,Saiecion,  lerpillfi 
firdeoi,fynapis,fiCamus,etus  mhifio  fi>niseR  in  prouoeS. 
domenflrua.Aut.rcSmonea,rparagus,rquiila,  fptea,  Tquf« 
mneum,  chertaca  magna  Ns.  trtpbera  magna , & maxime 
fijapta  cum  oleo  amygdalaru  amararu^rochtfei  de  myr 
rha,vrrica^vfnex  io  aqua  cius  (edcre,ircos,trmgus,hyprrf 
con.hylIb^  herba, hyflbpus  humtda,j^  fiippofira . Nec 
mireris  fi  hit  longus  ta  nairatione , qm  cum  omnibus  his 
•liqfi  cft  SiSiak  pcouocarc  h cum  diccodis  vi  cxpai?ua 


Cap.  XXI. 

vidf,&ideovtiKmdeficiaffnrcaie(rt|tbiiic&^  PraeS  ^ 

pleoKnco  caoonit  iflius  nota  alios  carmnes.  Primus,<^  4 t 

leuionbus  indptrnduia  eft, deinde  ^ictdcdu  cfi  ad  medta,  | 

deinde  ad  fortia  Sc  efi  canon  Rafis  in  diuifionibui  qui  cO« 
fiietusefi  remedijs  fortibus  fiatim  vci,vi  in  nono  Almaf» 

Secundut.c^eaiia  appioximenturperi^  parum  ante  te 
pus  (blu6  menfiruatiottonis  vt  per  tres  vel  quatuor  dies.  Laae  ep# 

T ertius.<p  abfoUne  debet  medicus  vt  p5i  cxpetfcarc  au  • 
xilium  fupercciefie,vnde  in  oppone  lunx.vcl  eius  coniun 
diiooe  h^c  ronabUiliter  maiorem  debent  habere  cfteaciS.  na>ftnioc4 

Q^rcus  ame^  ponaoc  fortia  jwocantia  qux  fime  ex  re« 
bus cuacuantibus vt fimt gumt,fcammonea , 8C agaricus, 
prius  admmifiremur  digcfiiua  illarum  humiditatum  im  > 
pedicntmm  cu  caleti<flis.fiibtiliaubus,incifiui8  «S^hrndi. 
de  quibus  ad  plenu  a^um  cft  Sc  dicetur.  Q^iintus:^  qn 
admimfiranc  talia  .puocamia  mulieres  liem  cum  pedibus 
in  aqua  calida  vt  nutera  bciliier  mferius  trahatur.  Sex^ 
ius.q>ameimpofitionc  collynoru  priui  multer  rccipiac 
fiimuex  balneo  aut  fiifiumtgio, ut  inde  porofiutesaperii^ 
iur,Sf  pofiit  deldc  virtuscollyrioamcliuspenetrare.hxc 
latpfiint  pofita quantum  adea^ex medicinis ^ocam, 
quod  S ppter  plijebocomiam,^  ala  qux  Tunc  mefiruo/ 
rum  ;Puocamu, de  quibus  fiatim.  Eiexmaxitne^ocS 
tfbus  naendrua  efi  phlebotoma  qux  pomtur  vicana  m?'  flraocfi 
firuorfi.  tpb.n.foraficat  mouei  l^nguinem  ad  menfirua. 

Aui.Bt  de  illis  qux  facium  illud  efi  ^lebotoma  dc  (apbc 
na  Sc  venx  qiif  efi  pofi  cauiculara,&  phlebotoma  venf 
geniculi,  curuaturx  efi  fornor  ea  g^pter  nuiorf  ^pinqui* 
taiem  eius  ad  matricem . Qwa  primi  de  phlrbocoaita. 

Et  ex  cis  efi  vena  curuaturx  popiiiis,qm  amu  cibcic  qui 
efi  Cipheru  fn  prouocatione  menfiruorum.  liem  prouo' 
eant  vemofxfiipercalcaneiii&fuper  mufculos  cruris  po'  \ 

fiix,&  ,pprix  iii  pinguibus.licm  dCpofitx  fiipcr  curuatii  . 

rampoplitisitnAlman^.vcntofxittmori  fum  fiiperpou? 
dx.  Icemcdferuc  ligaiioocsfotics,<S^doloro(x  alfidua*  * 

cxpluribusdiebus,fi^uecircacoxas,&cibasvt  uibus,  * 

aut  quatuor  diebus,dcindeadmintfirarrex  rubiiltaiutbua  i > 

Cinguiflcm  devocantibus  cuiuCmodi  fum  calamemu,  de  L 

hm5f.de  quibus  fiipra.de  infra  diceiur.Itrm  SC  phleboco^  I 

miaaut  ventoCitio  cu  Canficaiione.hxc.n.ranguinemad  | 

inferiora  coniicrtunt.  Bt  de  phlebotoma  hic  nou  cano*  4 

nes.Primut,decfiCordoni)^ptfculanbus  cdlcntetibut  m 

propter  caufam  ameceoCPte  fiat  phlebotomia  dc  bafilica,  f f 

detnde  cdiumfiam  fisi  fi  virtus  tolerat  de  vtraqi 

pbeDa,qutcanonhicconfiderandus,decfi  vutict.inqutc.  ; 

phicbotomemusin  vena  meda  donec  cS  menfituoru  nia 
ior.Canccdestritablata,<kmdeinapicdult  phlebotomia  W 

venx  quxdrCiphena.  firdhutcaducrlacur  RaRin  diuifio.>  V 

mbus.inquit.ct  phlebotomia  ex  manu  abfcindit  mefirua.  g 

confidera*  Secundus,  phlebotomia  in  ^ 

firuoru  primo  fiat  modica  opprefifionero  virtutis. 

Secundo poc  fieri  fomade  multa  fortificaia  vtrtua  lam, 
fi  temo  fieri  oportebit  fiat  debilis.  1 eriius.  <> 
botoroia  laphenx  plus  debilitat  $ phlebotoma  venara 
brachn,auc  manus, deideo  fi  de  brachio.5.v).  extrahes  de 
OipbcnafiifF.ciuncquim^^pauciores,d^ideohic budotl  Sincubb 
losquiinprouocaitonemcnfiruorum  facium phicboto«’ 
miam  dcviraqifipheta  accipiendo  de  vena  quac^qica 
.vf.ficemm  vtdcturvirtqicfimtoium  minus  debiluari  asaonnN 

Qiiartus.&efificucnotabileqtfomus plileho. 

tomia  reteerata , vt  verbi grahodic  fiat  ^ vena  f^pheoa, 
dccrasdealia.imerimfactendodiuerfioneacumlt^turis,  .. 

vemofi8pofitisintercoxas,d^crura,d^buncmodum  lau'  , 

dauerum  piures  qui  bua  maximrafieniio  .Sed  (cito  hx 
plilebocomixnonficfacditer  &ri pofium  .ppterinobc/ 
diemtS  dominarti  ex  timore  habito.  Bc  >o  oportet  vc  me 
dicut  fia  prudema  excurrar.  Ei  hic  nota  vc  plurimq 
racdici  immediate  tranftiai  ad  phlebotomia, fed  benecd 

fidcraiqm^iqn  pciia  wplu(tiziu«ipnFPO<vndx  Aim  dv 

gefiiodes 


Deaegntudmatrids . 


gtitoBCMOoott^  hmfli  VtfoaStfefiipcHltfieccnjira 
pMcbocomotn.puocattone  menftruoru  patet  c5fidcriri 
cauCat,qm  tnaUquilxstfic»ioab'qifibui  non . vnde  tnqua 
cft  paucitai  Anguinit  non  copCTti.Iicm  vbi  fiicnac  rctcn' 
u ex  ntinto  fliuu  hxmorroidab  aut  nimio  fluxu  ventrta  cc 
fic  dc  aliitt&tu  conGderaipcr  phlebotomiam  auicm  Cin« 
guii  ad  inienbra  mouetur,&adeam  partem  diuertinjr/c 
ineiut motu (t fit  dcopptUno,&td  (itpradeoppilacioiia 
hcpatu»5^  deitfierina  dicebatur  phkbotomii  Temper  cd' 
peimalqanoocontradicentibui.  Ex  htattacp  ommbua 
babuilb  quomodo  menftruxydlc  cum  qufbu«pol&int  pro 
uocan.Keftacam  vt  modos  8C  diuerCi  Aibiungamus  tnge 
fisa  quibus  SC  cum  flmplicdius  & cum  cdponui  .puocan 
sur,reddendo  flngulis  cauda  flngulot  modos»  Sc  canooet. 

C V R A»Exp>cdtioderetcniioneeorumexpancdeb^ 
liiacu  virtutis  vento  ad  fecunda  refbrn  quod  fuit  ex  par« 
tehaffiorti  rumpcum.Vndc  G ex  nus paucitate  contigerit 
quarpaucttascGexparteabtpaucttraende  reftauratiom 
Anucriiiont  membrorum  ex  parte  aborum&  potuum 
generantium  bonum  (anguinem»  &imilium.vt  fupra.  de 
fbetmaie,&  tento  irac.&  qumco  poft  qux  ficits  phlebo' 
tomram,&  adminiGrabis  dinguinem  moucmnad  inftno 
ra  ex  ^Mocantibus  Gmpbctbus  diiflis  6CcompoGcisdic2« 
diStViio^doccbmr»  Q.  G fuerit  ex  Fortitudine  retentt 
luc -Operare  cum  phlebotomia,&  exteris  >vt  lam  did)um 
•ft*  V ht  vero  fuerit  conuer  Go  Cuigutnt s,  & eius  euacua  • 
ISO  per  abas  regiones,tunc  oponet  diucrterc,dl^  trahere  c9 
phlebotomia  bphemrum  co  ^xiocannbus  roenl^rua « SC 
ssnxirae  eo  tempore  quo  mulier  non  ent  debilitata  exrua 
cuaitonc  habita,  vnde  Geut  foUiere  (irper  folurionrm  rimo 
tofum  eGjica  phlebotomare  iuper  ruacuattonem  Cingui< 
nis  cft  timoro(um,dequo  quinio  capfo.de  fluxu  languinis 
nartuin.d^iuibt.  Tu  lu^cum  tua  prud^tta  operare.  De 
b(5biKtbusauc  dicendam  tp  G o5  nocuerii,n6  eft  modus» 
A tn  virgioibus  Gmilirer  agenpus . Nam  vbi  o6  cft  indi« 
genetanoocfthborandu.  Gfuent  ex  parte  qualitatis 
te  oppone  cum  his  qux  eam  remouem,  quod  bctle  bcks 
nec  in  his  oponet  morari,  quoniS  bcHu  fune.  In  ea  qux 
cft  ex  parte  Gibftantix  dictam  pnut  ordma  cum  ctbu  Gib 
gtltaifuit,  apericiuit » & poctbus  3c  digcftniis.  deinde  eua/ 
cutbt$.deinde  phlebotoma,  deinde  admintftra  ex  diecdis 

Sxlupenus.&  infenusqux  languincm  prouocanrcate' 
csendo»rubttliindo.& tncfdedo  &hm6i.  Siex  vtril^ 
cura  nota  eft  ex  cura  Gmpbctum  tam  poGta. 

C V R A in  propter  mfbrum  tpfum  dl  dtuerfa 
^caufarum  diuerGcatem.VndeGhiem ex  calore  autfri 
gorc  admimflra  calc£icienttt,&  iofrigtdancia  intus,dlf  ex« 
tra  ex  oorts  ex  (upra  poGiis  dc  tuuannbus  mamci»  &tn  cS 
calida  G expedii  Gic  phlebotomi9.tn  cau£i  afit  frigida  en9 
conuemre  videtur  mouendo  fanguinem  & trahendo.  vn< 
dc  (equitur  dcoppilacio>vt  dtVIa  cft.  G fiiem  ex  pin< 

guedine  oppilante  (lude  macrcGnGiont»  extenuationi  cor# 
poriscum  dbis  Gccts»pauci  nutrimeniiyfubtiliaiiuis,  inci 
Guu»extetutaiiutf»  ca  frequfii  excret  tto  Sc  hm6c.*Icem  ad  > 
miiuGra  pcGaria^lyGerd  fubctbaciua  , tnaGua , dC  ape# 
ritiua.  Si  ex  apoileaute  cura  eft  cura  a^tts  dc  qua  inba 
fua  rubrica.  Sicxcicatrice  cura  eft  qGtmpolTtbiltc  quS 
flimiito  chirurgicis.  ConGmibtcr  G fuerit  ex  carne  addi# 
ca.nam  cura  eft  remotio  eiusumen chirurgicis  rcimquen 
da*  Si  ppeer  tortuoGtaccm  nimiam  naturalem  curx  eft 
impoillbibs.  Sippeer  clauGoncm  onfleiorum  venaro 
cura  eft  apenio  cum  digeftruis  (blutiutt  phlebotomia  p» 
uocatfone  cumpuocamibui  calefi<fliuts»rubttliatiuts,fn' 
ciGuts , vt  dicetur  tn  quibus  omnibut  oportet  medicum 
habere Gngularemprudentiam.  Et  Gc  fttitftcKt  etiam 
c|n  ca(u>vcl  percu(Uoae«vel  aborfua  fucceflione  retinetur. 
Nam  cum  Cinguis  infngfdacur»tngroGatur,  & oppilat, 
ideo  balnm » Giftumigb,  & hi^  cabda  (ubtiliatiua  fam 
■MMmecgfitfcotti.  QsfiGMri(€ditiKbcpatif>&v(Oi« 


rum  eius»quta  Gnt  oppilatx  rccitrreada  que  de  oppih« 
ttone  hepatis  fcrtpufum.  Gppterpti^edincmxir# 

biaui  myrach  introducatur  macies  cum  regimine  maere 
factenu.fmdciui^  in  remotione  caufx  quxexdkftft  finit 
aperta  (une  meo  iudicio. 

PO  S TREMO  reftat  vt  ingenia  (cnl>9  cum  fuis 
particularibus  remedp*  4 ex.auchonbus.  magna  ex  parte 
cxcerpG  decem  d:  odo  tngena  ab  authonbus  poGraimx 
ni,qutbus  tn  hoc  acadfu  domirabut  liiccurntur » Pnmu 
eft  ex  parte  poiionum.Secundum  ex  parte  cleduarfonim. 
T ertium  pdularum.Quano  trochifcorum.  Quintum  pul 
uerum.Sextum  ihertacarum.Sepcimum  trtpheraru.  Oda 
uum  (uflumrgiorum.Nonum  balneorum,  Gue  lotiono  tt« 
biarum.  Decimum  (uppoGtorioro.  \'ndecinut  fomenta' 
tionum.Duodccimumlacculorum.Tcriiumdccfnni  vn* 
dionura.Quanuradecimnemplaftrorum . Quintudcci* 
mum  (Innuattonum.  Deciranfextu  ligaiurard.  Decimn#* 
feptimum  ventoiarucii.Dcctrooodauum  phlcbotomix. 

Et  expediendo  me  dc  vno  quoqi  eorum  exempbflcabo 
\ potionibus  initium  faciens»  valet  fy.  de  radicibus  viiia' 
lis»&  ob  alius  apcriuuus  fpcctabier  c6ftdus  ex  rebus  ma«' 
xime  jocantibus  ex  iam  numeracts.vi  eft  fy.de  calamen 
co,(ed  nota  tua  imereft  (emper  c6GderareGtdeftmsla 
c6pIexio  cabdi, quia  oportet  moderare.  Syrupusad  idf 
expertus  in  caula  frfgtdi,&coartacoriaJ^.calai^ti  dome 
fttctfd^  fylueftrts»pulegrj»radicts  enulx  cSpanx»ireos,  ma' 
cncanx,ra  dicis  iuniperi » hypertcon.ana.M.1.  rubex  tin#< 
dorum,nigcltx,zedoarix,  doronia,  dauci'»  polr),pra(B|,’ 
fqufnami,ana.^.iiq.coque  oU  in  lib.vf.  aqux  bulhanr 

ad  conlumptionrm  medietatis  & coaduna  vtracp  calamf 
ca»&addebb.ii.coquc&imno  decodionismitte  fpicx» 
cafTix  ltgncx»aflanci,garyophylorum » mafticis.ana.j.).' 
&Gtfubabterpuluenzacam  panno  Imeo  poGta  adbui# 
liendum,&addantur.^tn.aceti  fqoilJitici»  G nonGu^^» 
hfbeai  eura.doGf  eft.  5.1). in  aurora  cum  aqua  mairicanx.' 

Alius5fcftGerutlis.ui.calamemi»fticados,petroryllini» 
fiiuinx»prailii»camedrcos,camepitheos,pol().tna.).ifj.mif 
tncari(,amG,apd»ameot»dauct,fqtnnanti»eiipaiorrj,curctt 
tx.afB.5r|.callix.anftolocbrx  lon.gentianx,baccaru  Itn 
ri.ana.5.).f.coquancurd^oleotur,dfcumzucch.  fite  fy. 
do^.$.).  r.mane&  (eroante  canam  p duas  horas  dl  aquX 
raatncartx.lic  vakt  decoc.hftoloni  ru.  Sc  eft  vfuale . (if 
aqua  decodionis  ciceru  ruulecodoru  cum  radice  aptj^cd 
lamenti, & hmdt  dc  eft  vGiale.Et  ex  his  exemphs  vidsbiii 
quo  cum  paucioribus  Sc  pluribus  facere  porei  potioned 
fortiores  minus  fortes  & mediocret.tu  naqi  cdpone.  b’e^ 
ootacppilulxeuactatiuXjdCmenftrua  prouocames  fune 
dandx immediate  poft exhibitionem  ifbrum  potionum 
abquibut  diebus  Gc  datis,  vi  fum  pilule  de  firrapino  ^ide 
Sc  de  iera  GaC.&  alus  potes  per  te  confleere  ex  datis  add? 
do  agaricu»&  aloem,aut  (cSmoiicam,  vt  videbitur  expe# 
dire.  Stc<^  fuo  modo  ex  datis  fyrupot  confice, deduarii 
dliconfediones,&tamdtdumeft  fiipra  diacalamemum 
Mefi.&diapraftiumNico.potencer  valere»quorum  exem 
pta  coofice»(edcdfulo  expertis  viere.  T ro^ild  de  myr 
rha  fuot  maxime  comendan.  ipfl  enim  per  fupertut  dan« 
tur»fcd  irochtfei  dc  gallta  mufeata  valem  cum  eorum 
(iifiumigio,  Sc  tu  confice  cum  myrrha,oppopanaco,gal# 
lia , calamento  • (auina,  SC  huiuGnodi  alios  Vt  sppare^ 
btt . Naroextoi  Gropltcibutmulia  potet  confleere  com^ 
poGia.  Pulueret  vero  mubot  habrsex  Gmplicibut  da# 
cis  quos  fimplicetaut  compoGios  dabis,  verbi  gratia» 
putuis  rubex  tindorum  curo  decodione  bftolorum  eft- 
cflwax,&  vluale.puhfts  fiiuinx  arrftoiochixro*da^ 
tus  cum  aqua  decodioiut  nesrum  ru.  SCc.  Theriaca  ma# 
gna  Ni.com  vino  decocurremiGx,aut  calaroemi»aur  fiiui 
nx»aut  cionamomifgaryophylorum  Sc  hmOi.  Ex  errph^ 
ns»criphen  magna  Ni.cumvinodecoc.arttmiGxAeft 
cftiicax,i9c  npta  9 qu«  damur  per  os  debent  «ik  liquida  ntf 

motam 


Tra^tuf  VI; 

■Mvfoifoftomacho  cSinham,&cniutadfmtWeenide 
fimichm.  Suff jmigfuiq  quoc^  facrrt  flccum, vt  cum  am 
bra.galbano,bfikHio,oppopaiupo,gaUu  mufcaca , myr^' 
cha«ct  ha^iJccm  humi^m  decoc.rerum  .puocamfi  quf 
fune  herb«,radfceai  vc  fupra . Et  htc  nota  vat 

4cbcc  pparari  taliur  ^ nnua  veniat  directe  ad  oi  matri  ' 
Ctt  per  cinulam  muliere  fedete  fuper  fedcfn.  H ex  cer' 
fteauCi  Gc  ftare  non  poGet  bc  fomentationem  cum  fpon/ 
qtpoGtu  in  aqua  dWo>5tipm»»3£  appoGiit  vulu^,&  finc 
aec  oia  ita  calidr  q calida  fuf^cere  p5c  ipia  multer , & no 
a cum  fuifumigabia  mulierem, 5C  ^ipuc  cum  aromati 
ctt,fta  cf  rcuq-ia^  obtura  vc  odor  non  egredtacur,&  ad  ca 

fiut  perueni  mqm  inducunt  capitis  grauedmem  > t uxta  if  ^ 
ud  Hip.apiio>2»ulHcutatomitum  muliebria  ducit/xpiua 
vero  & ai  alia  vciliseGi» » niii  capicit  faceret  grauiratem. 

ideo  in  cafu  melior  t(i  ve  ad  narcii  leneane  aliquod  foeti 
dum.  Balnea  qnc^  ex  Gmplicibut  pdidlis,  dc  (ac  mulieri 
fedtre  vfipad  vmbilicum.nara  confuerut  hxc  balnea  ini 
tabiliter  ^Hccre.ideo  eo  ipe  quo  flabti  io  balneo  da  ex  fy 
rupis  Sc ^cowlionibus  aliquid, qih  etiam  balneum  iuita* 
bii  adaitrahendum  talia  ad  mttricem,&  G mulier  tenebit 
pcflirium  eo  tpe  adliuc  fortius  puocabumur.  Item  lotio' 
nes  tibiarum  ex  rebus  fac'cx  4>uoc3ttuis,de  quibus  fupra 
luncectam  conferentes  valde,d(^  prxciptie  G continuemur 
abl^ue  debiliute  virtuiis,quam  conGdera.  Semper  (up  > 
polftoria  Gant  debilia, fortia  roiutiua,&  nd  rolutiua,un 
de<^cafloret,mufct,ambrx,  myrrhx  • croci.ana.conGce 
cum  oleo  de  been.Iiem  piGetur  aliqualiter  mcrcurialiSjet 
&pponaiur.Item  radixenuix.  *Item.i^.myrrhx,bdeuii, 
aloes.ana.s>).€alamenti,galtixmufcatx,rucx  Gccx.5.f. 
conGce  cum  fucco  anemiiix.  Item  radix  rubex  crita,(up 
poGta  ciniHa  cum  oleoanethino  Giperarperb  puluere  &ui« 
nx.itcm ipfi foUr  Adidem.ip  otfbani,taudani,maGicit> 
■toet,liep2tici,irtpherx  magnx,gir^biGorcx,ftoracu,ca ' 
bmitx,murci,gallix  mu(carx^mbrx,xyloalocs,  leritue 
cerenda,&cum  oleomuGellinoconSciantur  nafcalia.  Et 
bic  nota  cf  nafcslia  debent  imponi  fitro  qn  uur  dormitum 
df  teneri  tora  noAc  dC  pluribus  diebus  continuari  ^m  for 
mudinemdrdebilitatcmeorum,qmfortta mious.  liem 
dffecundb  debent  tn  eorum  extremitate  ligarica  filodu« 
plicato  vt  extrahi  poGfiN.pooantur,(Sf  i utius  eG  tn  petra  It 
fica  rubiGtdf  rala  in  cuius  extremitate  bgetur  Glum  .forti* 
ccr.  Aliud&cGefbcailimumdequoexperiltiim habui. 
lp.«ppopanaci, galbani, bdelln,amomac«,  snyrrhx.ana.5. 
|.(erapini.}.t.  f .diitoiuamur  gdmi  hxc tn  mortario  cn  pi« 
ftello  cali^,&  Gant  (uppoGtorta  longa  ad  quantitate  fex 
digitorum3f  (uperarpergatur  feSmonea  putuinizata  tpc 
o fitppoGtorium  ent  cabdum  vt  melius  reti neaf.  d«n* 
inuoluaiurpetiarara  fubttli&cum  Glo duplicato . %rc 
fijpra  ponatur  Jiec  aute  forte  eG , & ideo  paucionbos  ho ' 
rts  tcncndu,d^  diebus.In  tribus  diebus  foluit  ,puocarr,  frd 
■iwe^  rupponas  prius  ppara  materiam  ad  rxpuliionf , vt 
Ibprain  canoni bus.nam  hoc  (uppofltonG  et  fblirtiuis  eG* 
61  IU  ex  aganco  cum  gami  cdaccrc  poteris  aut  alio  vi  vs 
debitur,ideo  Gude . Et  hic  nota  in  virginibus  non  de*  ■ 
bent  (uppoGtorta  talia  imponipp  byemem,  qm  nondum 
CraauscG.  Vo^idesbeex  oieoaneihino,dc  caGorro,dc 
coGo,dc  bbf  s,de  ireof,de  fpica,deaGa  cum  puUietibus  re* 
rum  4iuocantium,vt  pulucrem  cabmemi,&uinx,rubex, 
iin^orum,dC  hmSi  cu  modico  cer;,aut  cum  ipGs  oleis  fo 
Itsloca  frcqqenter  inunges, dfeGvule  valde, ex  quibus 
oleis  cum  pulucribus&  furina  git^f  croco  conGcc  empla 
ftraiibf  deGruieiuia.  Stcrnucattoneahictiocafyaipicoa 
diG,pipere,dfciroatia  VI  Gerna(etvf:|p  ad decem, (unc 
ctentm  in  hoc  caAi  iuuatiuts.  Quid  agendum  Gt  cu  ven » 
loGf  ligaitfris  ac  phlebotomia  ex  ditGts  apparet , fed  t& 
cm  bic  dico .tppnus  beocconGderes  anee^ad  phleboto* 
Miam  acceM.vcrotamea  ipla  cG  fwiGima  in  eorum  p* 
pocwoc^cf  yod  fatim  ab  oi  twikiiiicipiuot^fcd  tg 


Ctp.  XXI. 

bene  poodeni.Canflaiitticrde  vemofts  bhcia  cum  fixH* 
Gcaiionc,&  de  ligattooc  dobrola  fida  tp  prinapio  qdo* 
cuntp  non  eflet  magnu  tncooucnicm  Geut  de  eas  cum  fcari 
Geattone  Sc  dc  phlebotoma.  Tu  naque  femper  prudemta 
cuaieiplumpuidcas.vndcGmpre  prxocuiu  habeupblc 
botomum,vemo(as4^  bgaruras  qux  ioboc  cafiipoteo* 
tefclG  confueuerunc.  Vbimo  loco  vtcrcopioGim 
reddam  in  bac  roaccna.i}dam  bonam  antidota  Gde,  & ex/ 
pericnia  dtgna.cuphorbium  10  coto  poGtum,  SC  fuppoG 
tum  in  parua  hora  prouocat  ablip  fupcrGutMte  Aut.  Pef* 
Cirium ciurdemdC  bonum  valdc.i|i.myrrbx,calaitM«i» 
ana.5.q.fiuinx.vuij.ruix  Gccx.5.v.pailuhrum  ouid8ta« 
rum.^x.conGcecumfellevacctoo.  Vrusaloct  prouocat 
menitrua.  Q.ndam  G ame  tempus  mcGruaiionis  per  trea 
dies  mane, 5^  tero  in  ieiuno  mulier  comedat  dc  macnec  ca 
prx,aut  carne  nxnGrua  ^xtoctbutur.  Radix  Itli)  celcGta 
fub  cineribus  coda  & trua  cum  colloquimida  pauco 
Uiidano  GippoGra  educti.  licm.gi.bdeUfj.gaUMm,  myr* 
rhx.ana.5.j.puluertt  (aumx,G.apfj,ameot.an8.5.s.diGol« 
uannirgumicumiMGcUo  calido, & omnia  incorporcofa 
& Gam  ptf.de  quibas  deiuur  dux  vel  ucs  lingulti  diebus. 

Vfusiripherx  magnx  Gneopio  ad  quantiMcI.^j.vG|uc 
ad.ij.cumbrodiocicerumru.mulium  valet.  Itrni.ojBi' 
Goloni  rujina.  M.j. radicum  rubc«.f.f.Greleos,radicia 
apn,peiro^.ana.5.ri.bulliantinruffiCxmi  quamiatcaqua 
ad  conGimpttonem  tercix  partis,dc  coletur, & de  tali  cob 
tura  demur  bis  in  die.^.tiij.dulroratx  cum  2uccha'GCcu« 
tinuet  eum  quatuor  aut  qutnqi  dtebusame  tps  (bliix  meo 
Gruatf onts , Sc  eft  remedium  broilare , & cfteax.  PeG 
Cirium.a.radiaim  gemuiix,  puiegi).ana.5.ii.  nigellx.5.1. 
carnium  Gcuuro  Gccarum  quantum  fuGicii  ad  incorpoei 
dum  A cum  (ucco  mcrcurulis  conGcc.hoc  aui  cG  vfuale 
ei  ardore  nc^  cxcorationcro  inducit.  Ei  ea  qup  Gim  ex  g9 
mis  &rebus  alqs  acutis  valdc,cp  ideo  in  applicatione ip* 
forum  Gs  acutus  d^prudens.  Item  nota  cuphorbium» 
Sc  nigella, rhagadias  inducunt , Si  ideo  caute  admimGra. 
Multa  plus  addere poGcm  qux  videntur  Giperuacuiioc 
df  camis  Gc  rccttacis>qu»c  SCc, 

De/lxxKndndtiaoltmen/tmorK.  Rjch.  VlZ, 

VNde per Guxumhic non  naturalem  inrcJligoexitG 
(anguinis  i macnce  non  in  debita  quamirate,qua* 
litatc,auc  ordine  eueniem<,df  ideo  vr  dixrrunr  qui 
dam  rG  cgreGio  Gnguinit  li  matrice  inordinate  vtniens,q 
quidem  Gc  veniens  caulacG  multoru  nocumhorum.  V A 
corpus  di(colota(ur,et  maere  61. DigeGio  corrumpiiur,cc 
■ppecicus  diminuitur.  AuGrf  conceptio,  pe  des  inGamur,ct 
corpus  ad  hydropem  tandem  perducit.  Rt  aliquando  ex 
eius  cxicu  RIUI10  fuerit  cholera , quoniam  languiscGeius 
GeoucB,&indea€cidit  feb.chol^ica  mata, dolor  dorG. 
Tu  itaque  IbUicitus  cGoineorum  retcmioneconuenten* 
ti.  vt  hxc  mulxr  fugiat  nocumenta. 

C A V $ iE.BxcauGs()damrunrprimfiiuf,4dSrum 
aGccs,  qda  cdiuntGx.  Ex  primttiuis  fum  prk>  aer  ca  lidut 
Sc  humidus  multiplieSs  Gnguinf  muliG  A humores  mul 
tos,vndequidSaj'umiiHiiieresrpc  pluuialipliis  mcGruia 
abundare  «Secundo  cibus&  potus  multi  ftnguinis  gene* 
ratmi,&in  multa  quaniiate  himpet . Xiem  etti  ipG  acur^ 
Gibcilcs,aquon  ramis  ex  quibus  generatur  Cinguit,  aut  ni* 
mium  fubttlx  acutus  ora  venarO  ficiliier  exiens>auc  aquo 
fuc  liibtilit  idem  opcrSt.Tmio  fomnus  mulius  m quo  rc* 
irahunf  humores  ad  intra  df  in  coetum  multiplicancur, 
vnds  natura  grauara  G per  venas matrint  exonerat . Item 
&vigilfxfupcrGux.C^rtecxcrciitum  forte  calcficteno 
inGammani  fangucneoi,  df  ipAim  mmocu  ponens . Itf  SC 
balneumcabdum.QurniorepletJo nimia, Ainanitio  ex 
parte  coiius:vnde  mmun  coitus  onGcta  venarum  aperit. 
Sexto  enim  accidens  forte  vc  nimii  ira,  Gnguinem  ebuGi* 
ftfKtttiiydfipluminiaocu ponens, mmium  exreGiiMm 

gaudium 


' m .1. i Deatgriniimatrids 

tniutmqualkngid$aU{tSeMammim:atptiimta^  mulio» <jR(»quanpp«^yiqlhjfa»ori(kiKU  pMti» 

fui  A p«railSo,vi  pondctii  vchrawmn  ,iut  virga  m»-  vndt  pini  humidiuim  Bi  Uccriiciui  vrhemciuu  moUI 

gnKudo.viKfcvrrarumfequiiUf  ipcnioibfciflomtfciT.  iici,qua{umkutiAqK9noctm diumica,p|>tci  caUdi^ 

(Io.  EiJiKrtedrnnbuifumbiiguiiipfequimuliuieftei  ijictnfuam  quMidduminiquofiiaicniring.  _ 

fua  inulmudint  mtutj  otania  per  ilUiioacuat  vtai.iut  Signa  feiftr  m vlctribua  <uoi  mattna  dolort co 
molcftui  fui  qualiiait.quti  niimi  fubnlia  acutui,aut  in  fc  vchmitnia  doloniAcum  Couorr,  &rum  viru  fixdid^ 
au(  raeioiK  alttmia  humorit  peccSiii  (?c  credent»  cum  na  In  btSo  pfxer  corroflonem  egredtt  paubiii^  «l™” . 

lura  moleftom  aui  fubftineia . quia  mmiiaquoiuf . Iieih  & proprte  quando  e«S  vema  abtqiarierj)#.  tj.  U bim 
quia  aui  k leio  aui  ab  hepaic  lang.  mmnur  ad  matrteem  corrolio  in  piobmdo  matricii  ent  color  nimu  lUgct. 
fupecfluui  quem  natura  per  illa  etncuai  loca.Iiem  coniin.  0 fuerit  prope  oi  matricu  poterit  angi&  vidc^ 
git  qua  naiuiaeplai  fupetfloiiaier  per  alui  cSfueua  regio  Signa  biSiab  hamotrhoidibua fimi, ^a  habet  perw- 

oft«ttacuarev»riip<rfluinn(ing.rarfuni,pcrfudorcin,p<r  dofAqnc^i*onfumefpenodi»imnioeft  kquent 
viaa  vrinx,per  hamorroidet , X hmfii.  Sc  non  euacuai  B lionem.Ei  fimi  ligna  hamorrhoi^itun  mairteu  tnanih^ 
ilbiifed  ipba  fic  aggtegKU  B veni»  tnaincii  ad  t nra  ex-  fta.de  quibui  infra.*  cft  bnguii  fm  plurum  mger  mO 
pellit. Iirm  coniiiigu  qn  natura  confueoit  in  eaicriotibua  lli  ab  aneri)a,eft  qilcp  hpinorrobicui  buftaiimA  muUo- 
nwliiWicateapoftemaia.fcabif,ukeri,poftubaAhmfi*-  liemaffociaiurharoorrhoidibuiininamcedolorapiia 
* ab  eorum  generatione  reirahitur.Iicm  thagadic,maiti  grauitaa  capit»  A dolor  in  vifccnbiuA 
cii  vlccra,corrofionet,aDiioapoftemaiii  eiui , & qncfiqi  (ang.cumi  ea  lUn  hp  motrhoidibui  rcmouef  lUiud  accna. 
indifferenter  faciunt  ad  fiiarum  apernooum , fcilTiiiam  * Signa  Ii  fiierii  ^jpier  cafum  * percuibonem  fcitur  mr- 
hm«l.  EaparticoniuoiSaeftdebiliaivmutucantenii  ratione  infirmi.  Signa  fl  fuerit  propter  putredinein^^- 
uamatricn.e«mabcapfcitionecalidaautftigidi.Aotab  guinif,*tnalamqualiiatemhumoiu.tuiKlaogtiueftka. 
abquaalarefaiSa.vtfunivlcera,rhagadia,hamorrhot.  tidua,iutpitarpeifluf,cum  dolore,*  puntSura. 
dcieii».P»tu»  difficili*  «jui  ora  v<narummulradcbilot  PROONOS  TI  CA*  Fiu»o«  hiccoMii^un 

Aaperii,auiaborfi»a:hmOi.Vndehicnoeaq,  ftatduaii  adhydtopem  corpui perducit, *adhtflicaro*hiali, 
liipcrfluere  noq  eatftenee  peccato  in  bng . ea  patie  quanii,  ter  ad  mortem  iitfi  m bteui  luccutraiur.  Quandohicffu- 
aut  qual»,*  confideta  verbirar  Aui.hic  inquit.  Et  ilb  eft  'nii  perdurat  * maama  quando  eft  ex  acumine  aus  dith. 
deterior  qtue  fit  no  malioamcaplexion»  alicuiui.  Ei  hic  cili  curaturjiain  ea  quo  orificia  venarum  loi^o  icmpo. 
bene  aduertexp  ealn  nub  cdplaxioniulcfi  perdurat  Ii  * re  liant  aperta  difnculter  conlolidaniur.  HicfluiM  cum 

militer  apertio  orarum  venarumaericiicpcumagoa  difli  perduiatcoepuiBdnatad  mabiilpomionenadcafi^ 
culuic  curacury«&  ideo  non  prompeusad  promiiiciidit  appetirut  debiliutem  digediuSi  6c  bmfii.  A ideo  toUi«* 
61uccin.Ec  (umJdo  oU  ulu  cauiaaut  eaifinTeca  aui  imrin  cui  efto.  Poffrtmo  fc«o  <p  raro  media  cdfcquuniur 
ftca.ff  cxmnfec»  um  eft  de  priamtuis.  Si  inifinfe  iwiem  de  curaoui.quta  domimr  verecuodamur  detege^ 

ca,fic  eft  aut  ex  pane  viriuii*  quia  foiiifia»  fit  eapulfiu»  re  hanc  paffiooeooA  «deo  vtplunmum  non  ni^  muetera 
aut  debiheata  c6cenuua.Aiic  ex  parie  membri, qou  mm«a  uadmanuiperuenit  nKdiawim.&ideocoouikra. 
rarun>,lanum,apenum&hmdt.AiK*ap«rfehumoruiii  C V R A canonefcPnmuatfmroftruorumfluxuanS 

Quamo  aut  quaU  fi  peccxmi*  vt  didhua  eft.  Ei  feta»  eft  cohihendua , «nfi  ad  tpAim  ftquaiur  debiluasvinia^ 
omniaftuxuscalnm  principio  eft  fubtili» , quia  orificia  u*,eimuatioeolo«a.Va  lucfaioqi  laletnftnxumbabet 
n6  fiim  mulcu  aperta  etiam  feictliua  in  principio  egreditur  multoea,vt  in  prceedentt  rub.d^  habere  debm  ordtaaic 
quod  fubtile  eft, in  medio  eft  grofiiif  ,d£en  fine  fibciU»^  licmel  in  menfe  tantum,&htc  indiucru*  diuetfiinodc  du» 
runc  cbudumur orificia  venarum,qoi  ad  fuaro  difpoficio  rat  diuetfiaiieia complexioni* , habifudifna,iegitni« 
nem  redeom  naturalem, etiam  quia infl.i(lc.iuuamur.  ni*,a:huiufmodi.vndeauiperduraiipiag<ndopnmum 

S I C N A demooftracuie  qn meoftrua  mturalitet  d^vltimumduraipoiplurimuroi  iribua.diebuavft|p»4 
fluunt  cuof  non  fuperftuuiK  ne  dum  nocum^mo  (ediuua«  jepi«n.quxdamiaoienbabemnifiduobuadiebut,quae- 
cnemb  betum  Sc  color  corporneft  ^ dtiponcionem  m*  daroftptem  v&l»adoAi>*mifdam  quaiuorulS^adquin(|i 
euralon  oeqi  vrinaaiieraiut  dCin  ciua retentione  nfi  opor  6c  h*  fcnt  Cinioeea»  vnde  duo  dit*  fune  breue  fpatttim,  & 
ieiIaborare,&efteumbonau)!erama.vndeHippe.prlo  odio  funtoimi»  longum»  A tale*  confiieucrunt  effe  ab  eia 
apho,fiquid<qualroponeipurgtre,quodcu  fupfiuitfiu'  viplunmum  moleftatp  requirfte»  habere  ea  plucibuiauc 
xui  oportet  ut  medecit»  fic  folItcA'’  ci  ddigrt  ia^ reifttfir.  paucioribu*  dicbtt*  ftucmiadcd  m confidera  quantitatem 
Signa  fi  eorfi  fiipetfluiia»  bten i aula  pinhorts  tuncap  6C  comp*rea  ad  habMudincm,compkaiofKfn,xcaiem,  dC 
parebuntvecneinbicttrepletae.&corporMip(iusrepleuio  hm6idi*«a<ppeudenf,&deei»dfia#  morofeimmoga* 
venarum  aaa,6c  cpprKceflic  regimen  ftoguincuan»  * Secundua eft  ordinatio diaet*  qupvcfrM  dtdii^  cit 
huiulmodi  de  fignia  ple^rip  de  qutbua  in  prmctpioopc  ordinari  dcbci  ad  conuirium  aufar.vnde  fi  ex  caufia  tue- 
Ha.&tu  ib*.  Eccognolccs  abundarutambumoriia.  pti#  ntpriminuiaremoueanrur  tlJp  Sc  contrarium  introduci « 
fno  per  colorem  cor porit,quta  rubcua^Mtrpurtua , aut  «V  lur  vt  aena  fiat  mutatto  ad  fttgiduro  3c  uccuro.Itcm  abi 
trinu*Jutalbua,autlulctt*,fi«mger.I*era&hocpeTColo  fimpauci  ftngumi»  gcociwut.  Iccmex  ^ncqwucati^ 
rem  mmftmorum  colletftorum  fup  petiam.vt  «n  ^edeiw • c|uia  fine  friAidi  aut  calidi  flcci  & bumadi  Pin  quW <»gie 
ct  rubrica,cutua  humori* cuacuatto  fiet i dcl^,  dC  acciduc  Alpoiiiio.fict^  tnalija  procede. V nde  in  caula  caiida  lau' 
hscmcnftrua  ficincolorc  rauiaia efimunicer  poft  altat  dantut lentes_cumacefo,poruiUc*,lacac»iolumcodtum 
aegrttudineapoft  debilitatem  corporia  iotiu*,&poftno^  |iatn»,hordeaceu*,(ubftama  aulium  btaco<ftprum,p(<> 
cumcncumhcpattf.cum  qutbua  cftdebtUeaaappctitua.  ncpdbnia,nefpi!la,granati,agrefte,berbeni,&huiufao«- 
Q^fibieni  ^spur  acuiatem  ftngumit  cagnoftitur per  diftypiict,laganpabf<>&lebAacperdiemai«,diitade 
lutveioctmcxmKnacuitateminefuaexitufincmordiaf  ali)»- vt  fuprade  dyfenterta.  Inaula  vero  ftigtda  lau.' 
ciofie»&  calefiidboDe  «nort  vulitar  quae  fic  hora  cxitua»dd  damur  qu*  alebeiura,&  tngroflam  vtUc  codtunyuftu 
qua  diScuUer  rericietur,  Sc  per  Wm  dna  coUeiftiin  pe*  h fiirin*  frumenti,bba  Cradta  cum  ammmono » rtzDta, 
(tt.vcfiipra.&  quia  mulier  cbolerta»regtmencholen^  mcmlia/S>;  fiiccua  duacumyinobtbinw  ftnnguoc  fluxn 
color  eiui  dnrmjt,&luttfi«.Qu6d  fi  fiierf  t ^opter  fiibttli  vemria,ab  unerionh^  Auic,  lecundo  afi.de  ca.  vinum 
tatemeiuacxaquofieatcld:umc5mtxta,ftngui»eriiaquo  nigrum, grofium,dSitadealqa  alcbciemtbua  ftypcictt» 
Iu*  non  caliduaioeiuaca^  oe^i  mordiduig,d:lcdicur  fty  A opp«lantibua.Ea  pane  etiam  aromm  \^pcrdicumA 
peicta  ante  coit  perficdamoacaaoocm.  Ei  apparet  «OC9  biRulmodi.de  quibotitteiotradti.^oraM^. 


D«ttW  ira 
b^*dp6 
9.f. 
•m  fciu 
f*nral«i 
Aathmp, 

vciMmft 
Mirifi  |ri 
■Mfibor* 


* TraAatut.  V I. 

cftdjKA«e.iaaifibne.fucrHrubnl»,>auuf  rcmmatut 
cura  trigid(s,iografIaniibii«»ftypucii. vc  fyru.  ro.  dc  pi' 
pa.o«yzaccata,de  enduiu  3c  hmot  (lyptias.de  gb^  qoar 
iocraAi.e(  fupradedy&oum  vbi  pkirec  fiim  pocuf  huic 
propouto  vtilct.  (i  (iieru  aguodu  nimtf  da  ingrof' 

(aiuja,caliia,(lyp(ica,vc  fy.dc  meau  cum  decoc.  nucum 
cupreili,mitiictc.oUbaRi>&h'n^i  calidiiilypiicitinaieo 
ralibut,dc  quibus  inh^a^vtl  coramiTcc  ea  calidn  &higi<' 
ditvcfyru.de  mcmha.de  ro.dcmyrco  cum  aqua  memh;, 
pUn.  6i  Uutufraodi. 

Q^ianoteileuacuacioquaefiar  prtmop  phlebotomis 
baCiiicx  pcccatoexifteme  in  (af^uine  ex  parce  quanti,  auc 
ex  pacte alcertui  humoris  (angutm  mixti, fecundo  (i  exifeic 
peccaiura  ui  abo  humore  non  fangutm  cdraixco  fiac  eua « 
cuatiocumeuacuatiuti  appropriaiis  dcrdiquaibuspoft 
k vclbgium  rtypticitatis^vt  myrobalani,  reubirbarum» 
lumuficrrx&  hm5i,qux omnia  demur  in  rubfeantia& 
podun:  vdulari  (3  videbuur^rogbot  recurre  ad  ea  qux 
diAa  femc  de  dyfenterta . vt  fupra  quarto  cradta.  Sc  hoc 
maxtme/2itcholerira6jcric.Qe. (lexaquoncace  da^iuoca 
fiua  VI  uix,&fadorts,detnde  ftyptica  adminitlra,&  con^ 
(ortamia , de  quibus  infra . Ecin  tfeu  (lypcicit  nou  quhd 
ita  admimferemur  ne  eorum  niimusvlbs  vrtnam  ddh' 
cuhet,  & collatu' 

Q-iiraus  eft  diuer(?o,diucriicur0Rguis  per/raiftionem 
ctusadfupcrioraexphlebocomia  iiiftaex  ba*nitca,d^ab 
hac  communiter  fit  inccp<io>(ed  vi  di^him  efe  confldcra 
prms  virtuut  tenorem  qilo  fe  habeat  exBuxu  prxcedemi. 
Icem  diuerixofit  cum  vencofis  appoiiui  (ub  mamillMtdlf 
curo  fearificaccone  SC  abfip,  3c  drbem  tfex  vencofx  er  ma 
giue,dcfiacfrkauo  fortis, & ligatiofuperiorum  foriis» 
sfuia manuum brachiorum. Icem  Aringantur  radicet 
laamtUatum  prius  cum  fafctaforciter.demidk  ruperponan 
lur  ventofx  i«agnx,&  qhtp  retinet  Huxum  Emgutnis  po(l 
tfe>  vento(tfum  Aiper  locum  qui  eft  tnter  vcraf^  anchu. 
Aui.&  prouocario  vomicus  multum  confert. 

Sextus  eft  hepaift  con(brtacio.pam  in  omni  cab  fluxu  ct 
maxime  cum  prologamur  debilitatur  hepar  pro  cuiuacd 
fbreatronc  recurre  fupra.i4.cap. 

Septimus  eft  remotio  caufx  fumnuttm  poflca  fm  cau 
linnndtuerncatem.jVndepnrao  oportetmodusin  cum 
cauCiiy  primiiiuaru  ex  cam  diiftts  ex  pane  dtxrp,dk  euacua 
tiom%diuer(ionum4^  hmdt.  Vft  in  ca&i,pcuftj5c  6ic  phle 
bocomil, deinde  admiftm  ftyptica  cdfbrtatiua.vc  trochi' 
Ici  de  charabc  cSaqua  pl3(agimt,&hm6i.  Per  inferius  ad 
nainrftrarmplaftra  ftyptfa^embrochasd^hmdi. 

NON  RESTAT  nflt  ponere  qux  nfurricem,ct 
venu  cuisconfe}rt«m,&  ftypticSt,de  quibus  licet  in  prin 
cipio  capituli  aiftum  ftt.tamen  enumerabo  hic  doroeftim 
quibus  confueucrunt  pradiici  vti  in  retenaone  menftniO' 
rumtSc  valebunt  ad  fequcntia,  achacia,  alchcchei^,  ahi' 
tnenaduftum  fuperpouium,aihanana Nico. cum  fiicco 
plamagfnitjbiftorta, fomentum  ex  ea,boluaiar.  caftanea, 
cauda  equina,cormi  cerui  vftum,ammum  cum  icrto»ci' 
mnium, coagulum  hxdi ^ eft  (acis  efficax,  confolida  ma 
for,corallus,dcquo  Auic?.  fecundocan.Et  Gal.  quitkm 
exiftimauit^  cumexcomllo  adufto&  abluto  furoitux. 
5.1.cum  quo  teramur  daoic  guamsiarabici  & conficitur 
cum  albumine  oui , Sc  btbirurcum  aqua  frigicia  confert 
fputo  fengutnis  Sc  eius  eieuati oni  etiam  fuo  fluxu  votat 
proprie  corallux  ru.cortandrucDmatites,hrpxcica,pbilo 
ntum  perficum  Me#»gallx,^plbm,gummiarabtci,glm 
des,  granaa,  charabe , leot,lyaum , margaritx',  m^x, 
roencha,mtkfoUimi,mynua,morux,mummia,nmupbar, 
injx,quia  nuclrum  ehix,d£  eft  fecmuro  Cerroilbni,  <M>at 
omm  mane  & fero  cres.Icemmfcalc  ex  cortteeaux  coto' 
buftg»&  etnere  eius  cum  viiui,olihanum,orobum,oua  in 
aceto  coifta  SC  team,pini  granad^dulix  da  bdcUio,portoli 
ca,qvttcw,to&,tubtu,  bofUM  dnco.fca>ptniua,lilifia 


Cap.  XXI. 

8y.dcmyrto»C»tatmm,flimafh,fcorta  ferri^jodtum»  ^ 
cut  caprarum  & propcK  moma narum  conteritur,^  lup« 
ponitur  fluxui  fengutnti  cx  matrice  proprn  cum  ihure,d^ 
eft  experturo  Autceik  fecundo  can.  idem  abexpemamu^ 
Iteribushabuibrtiusoperariftcrcusouttca  exeo  flifuf.' 
hunigtum  cum  ctnerabua  calidis,ei pauco  prunarum  netjp 
continuari  debet » fed  tnteruailaiis  bert  dxbus , montana 
eft  fortis  umi|.Comprobat  alta  Diofeortdet  to  njxu  hu" 
nuditatum  S matrice  antiquo  nafcaleex  ftacore  caprino 
cxiccato  A thure.Et  fubdtt  Serapio, «S:  quando  commi fec 
lur  cum  aceto  confert  fluxui  fenguinis  vubix.cum^  Ruas 
fpica.  vnde  fecundo  canone  fpica  habet  proprteuiem  reti 
nedi  fluxum  (uperfluum  huraiditarum  S matrice,  trtphcra 
exarte  Phenoois  Me^.T ripbera  de  terra  (tgtUata,  de  cha* 
rabe , vrrmicularum  vernix , virga  paftorts , viinoium 
combuftum,  cum  charta  coinbufta,  mafticc,  & cmatice^ 
cum  (Ucco  plantaginis  fuppofltum,  hypoMiftidos.Es 
hxc  fiifficiani  pro  nunc.qiiontam  in  fine  multa  ponam  c5 
pofita  huic  propofito  vbima. 

C V R A.  Vbi autem  (anguinis  fiitric  mubinidoipla 
phlebotomia  curat  exbafibea  fa^  cum  regimine, fed 
femper  virtutem  confideres  vt  dtdum  eft , demde  admi' 
oiftra  ftyptica  dicenda, fec  diuerfiones cum  ligaturis  du 
<ftis,ventofisd^hm6i.  Et  feudatur  hoc  enip&hum.4u 
bo.ar.ro.myrtillorum,balaufttarum,ana.|.iin.  teramur 
fortiter  incorporemur, & milceaniur  cum  aqua  ro.  &aU  ■ 
buminibus  ouoruro , A abquamuto  aceri,  & ponatur  iu 
pcrvuluamfed  tecopiofum  faciam  tnfincvbi  plurima 
ponam.  Pofitio  mulieris  tn  aqua  feigida  v(quc  ad  fet* 
fflureft  res  apud  multos  mirabilis,fedhoc  fieri  non  de« 
bec  nifi  10  forti, & eft  operatio  prudftia^  experti.  Qyhd 
fi  fu^rti  peccans  in  qualu  quia  acutus, dccxuacua  cum  rha 
marindis.manna,reubarbaro,fflyrolMbms,&hni6feua' 
cuaraibus choleram  languinem  reddemem acutum. De^ 
Hideda  altcraitua  frigida  vt  de  dfgeftiutsdt<ftumcft,d^ 
fuccus  arnogloiTx,  df  aqua  eius  in  hoc  cahi  multum  con 
ucnium.Vnde  Auicf.de  medicinis  communibus,  & pro.' 
prte  fluxui  fenguims  acuto  calido  arnogloili  eft  melior» 
imm0m>neftc(par..Arinhoccafu  euitaiit  plurimi  phle.' 
bocomiam,&  (carificationem  ventolarum  intenti  (bium 
diuerfionibus  A alteramibux  exparte  abi  d: potus  ctim 
cibisacetofis  fty  peiets  vt  funt  gtan8ta,rft>es»agrefte,  ber^ 
bens,fumach»aionaa,portula^biftuca , atn^x , Irmca 
bifeodlx  cum  aceto,  vt  fupra.  ltemathanauaNs.ry.de 
myrto , de  agrefta  A butu(modi . valet  A pofitio  eius  in 
aqua  veri  (inoris , vt  diiftum  eft  in  qua  ponantur  galla, 
myrtus,  A mntlta.de  in  (umma  feigic^  & ftyptica. vc  (u^ 
pra  de  dyihNcria . Qubd  fi  fuerit  commixtio  alterius  huy 
niortsadiplum  euacuandumac  alierandum  pcoccde,vt 
de  iplb  diiftum  eft  poft  qux  phlebotomia  dtuenc , de  fty « 
ptica  tdmini ftra . Qubd  fi  fuerit  proptereac|utaaquofua 
multum  da  prouocantsa  vnnam.de  fudorero,de  qux  fiim 
ficut  decoc.a(Iari,de  ipn>&  fint  calida,  A cooperiamr  pi« 
nts,  A fricerur  corpus  cn  pamio  afpero  A hntaf  corpus  cS 
aqua  mellis,  de  cum  emplaftht  ad  hydropem  estccami« 
bus . vnde  oportet  decimare  ad  ea  qux  exiccant  ex  parta 
cibi  de  mediatorum . deinde  admimftra  dragacamuro» 
gummt ara.de hmdi.  Qi^dfifuent3'foto phlebotoma 
bafiltcam.de  conforta  membra,aut  hepar  etiam  cumft}> 
pticta  imus  de exi ra  adratraftratis  etiam  videndtj  fuisnu 
brteis  feipra.  V nde  fec  emplaftra,  embrocha  t , de  applica 
petiaainfufeiinrebusftyprtdt,dedehisinfea*  Qu^dft 
(uerte  quia  confueotc  natura  cuacuareper  altas  rrgionea 
fec  phkbotomiam  primo  • deinde  qupre  diurrrtre  tpfum 
de  per  loca  conlttrta  euacuarc  prouocando  fluxum  feng* 
narium  de  que  (upra  quinto  capitulo.aui  hxroori  hoides 
de  quo  fupra  dectmofeptimo  captiulo  • Qubd  fi  fiimt 
qunspuftulaa,&huiu/iiiod«conlueuittittura  rmiurrtfec 
pbkbocomiam  dtucrfiuii  detnde  ftude  ad  euacuattonena 

illarum 


Dc  acgr/md.inatrfdi.' 


t6^ 


^rtM>’fU^fhitt>tiM,<}uaiRatunidextripctlc*e  cStue  ioleexcolophoti^cIpfien,i:o«n(bWcum  fiicofrlbk^ 
tw4faltmvtdecct,pro^tbufrccuite.iiii.cap.Q.  Hfiic  mcon£rdw,^cumcoio^)poficuin.  CJyftcrc  opcMvi» 
Ht  ^picrrhjgadtas  matrtcis,aut  hznorrhoidas«  auc  vkt  ^.lucci  virg«paftonia.^n*  ^oc.  comcu^raioro.  tm» 


taAhmOi.cuiK  pltteboioma  fi  vtrniatoltra(»d^  diucne. 
dctndc  procede  cura  rhagadrarum  matrtcic  vlcerum  eiui 
tn^enua  fuis  Rubricia  ponenda,  f n £idh  propter  debdita 
tem  vtrtutu  cSienttuz  matncia^  venarum  rmt  cura  cR 
|)hleboromta  diuerfiua  quam  magii  debet  bcere  tn  cauia 
oltda  cj|i(rtgf  da, dc  diuerdonea  cum  ligaturtt  venioCf.  vc 
I litpra  dCappItcatione  rerum  caltdard  aut  frigidarum  fty* 

plicantium  fctfm  dirpofitioexigtc.  Qu^  irmalac6« 
pleaio  virtutem  debilitant  fiierit  mater lalit  attende  d^c« 
ftnjit,dCeuacuatiutt,di:  hic  nota  t^fiudium  debet  efiein 
adminiftrando  aromatica  cum  ftypucia  maumc  quan* 
do  pa:  inferius  applicantur., 

RESTAT  vltimo^zdara  hic  annotare  memo<' 
ria  digna  ex autoribut  excerpta  fimplicia  vel  compofita» 
& in  dmerfit  cauda  c2^eremu,dlC  ficut  didliim  cft  tn  prae« 
cedfti  rubrica  decade  odio  ingenia  etiam  habere  hic  pof» 
fumus  ficut  in  retentione  menfiruorum.  Quorum  qusdS 
fiint  ex  pane  potut,quxdam  ex  parte  aliarum  rerum  (bli* 
darum,qux  deglutiuntur.vt  pilulz,  conltdcionet,  clecfiua 
HattrochiTci^uIuaet,chenacp^npher|.Quxdam  ex  par» 
Iit  eorfi  qux  per  inferius»  fiuead  cxcra»fiue  ad  im ra  vt  fiinc 
f’uffjmigra,embroch(.rmptaftra»ca<aplarmaca»ruppo(ico 
ria»clyfirria»balnta,(cinonet,  vngurnta»  cerota  ra  Sc  hu« 
farmodndc  htc  praetereo  phlebotomiam, vtnco&s,  ligatu 
ras»dc  huiuGnodi,  dc  quibus  picoe  adhim  cfi.  Potus,  ip. 
luccf  plantaginis.  |.rj.mucillaginis»  dragacaiui ,gummt 
ara.ana.^.i.zucchan  ro.5.i.diftemperetur  cum  aqua  plan 
t».5c  deiur.Cdiiieuit  multum  nalere  fitccuscum  mucilU' 
ginibus  in  mairice  iniedlus  plus  cp  tepidus,  lir  lac  bene 
codliicaferroignito  cu  (coru  ferri,  & rcmiciibus  planta- 
ginis cum  modico  zuccharo  ro.  itetrocbiia  de  Cpodio 
cum camphoracdfrrunc  valde. Auic.  Itemmaximc  va- 
I kt  df  cft  medicamen  vltimi  iuuamemi.AuicAip.ttrrx  fi- 

' giUatx,boli  arm.alumfms,  galbrum,  flinguinis  dra.ana. 

de  quorum  rummaaccip<attnr.j  ).cw  addatur  camphorx 
grana.ti.galiix.^.f  .&  totum  dtfibluatur  cum  (y.  myrct* 
Do.  Pilul>s.9.dragKiciarsf,cuputarum  glandium,  thu> 
its,optj.ana.conficefuniopcimc.do^.5.1.  Et  laudat  Aui. 
C6culx  potione  concularum  marinam  qux  de  Cmdlo  lacoboex- 
fttidli  Ia  portStur.inquit.dd  iterum  bibantur  cdcularum  marinaru 
cobi»  ex  quzexportanC  k landlo  lacobo  aduftanrai  pondus. 
Auicen-  cura  aqua  fiimachciionioru  dCdaifiylorum.Sed  notaq» 
VA»  kndtfilacobum  nominat,  8uppofitoriu.ip.licargirf,dr» 
gacami.bnlauiharum,  terne  dgitlacx,  boli  arm.  antimo  * 
ntf.ana.  Item  ip.gallantimmaturaru  baliufiiaru,amtli» 
atuminis/nibarbari,granorum  mynf,6uinx,  fucci  bar* 
bxhiranx,granorumagrefie,charrxcombuftx,ianda* 
torum  alboiij, corticum  thuris, rerrx  figd.comcum  gra  ■ 
natotu, folli  feorix  ferri,  coriandri  licci.ana.de  quo  acci. 


ircmitaium  myni,iwcucuprc(in^lbrum,ro^.babufiia 
rum.afu.|d  «.vel.ii.diiioqctaf  teptdum.  £t  nota  t;^  cum 
iftis  fuccis  cdmiicetTglutina  iang.rcuneua  cA  valde  cano 
meum  vc(iincdragacantum,gumiara.&hm6i.  Sufiumi 
gium.9.mafiiciBCotophomx,gummi  ara.boLar.  langu, 
dra.ana.  ponatur  fijpcr  prunas,  Sc  recipiaifumum,  ex  ber# 
bis  eti9  confice.'vt  fupra  dc  tcnefmo*  lir  decoqu  c ex  re- 
bus Aypcicit.  vc  Tum  viola  fiiracrnica^Kiapfation,  pUtagi 
Ms,gl9det, nucis  cu^i,&  lun5i,&  da  cQ  fy.ro.aut  myrti 
no,miuaciionioipy&hindi^cubuiUui  i^ncin  petiola 
rmaitie, bolum  ar.irochtlcos  dc  chara be,&  hmdi>dCex  ic 
c5fice.  Linifnentudcquotn  vlttmishabui  experiftuia 
in  domina  quad9  fibrina  q pafia  erat  fluxura  menfiruoru* 
xifij.m{nbus.i|i.rucct  pl9iagirusbb.f.(uc.arnogloiI(.|.ii. 
lem>crtuux.|.i.f.bpfdiscmaii(is.|.l.bolt  arm.$.n.6ng, 
dra.|.j.ccrr(  figil.).v^lycii»hypoquifiidos.ana.|.  t.acha- 
ctx.j.  viii.charab(.5.tiq.cupubru  gbnditl,nucri  cuprefti, 
babuAtarumana.5.tij.oIa  lubiilVpuluerizeht,d^  cualbu 
roinibut  ouo^.df  pauco  aceto  fiat  iinioKmu  dC  peiia  vna 
magna  in  eo  iniindU  amcponaf,ct  alia  retro,et  tpe  calido 
fim  frigidx^  hycme.et  frigido  calidx,vel  iepid(.  Pilu, 
cxpmx.ft.trochifci  dc  charabe.de  terra  figillaia,  dc  fpo* 
dio.ana.fiani  pilulx  cum  Aiccoarnoglofix,  denf  trea  pro 
viet  maneci  Aro,ec  (une  expenx.  Ad  iddbc  cfiouo  lor- 
letlos  de  calendub|^  quibus  rouUer  omni  mane  acctptat 
runtrofrabiles,etcnF«cacts.  Itfenula  campanacum  ouo 
furopta  idem  operat.  Iicm.v.lepufculum  paruum  ci  to- 
tum cdburc  in  olb  in  fiirno  et  pulueriza,tt  daad  bibcndQ 
cum  vino4iuccus  poltgontp  cum  liiargtrto  probatus  efi. 

Item.ip.mumix.bn.dra.opij  tebaict. ana. tempera  cum 
bdlf  mulieris,  et  fiat  luppofitorium.  PiIulx  dc  bdellio 
Ium  vfuales^  folf»<t  cum  altjt  fiypricia  exhibiix.  Item 
trochifci  de  chara^cum  aqua  pbntagtnis  vfualecfi.  lig 
ip.corallonim  ru.5.j.aqu(  pbmagb.§.iij.miicc  detur  ante 
cxmm  cum  iiur  dormitura  nulla  cxia  prxcedcme,ct  cA 
expena.  Idem  operatur  fy.de  myrioeum  aqua  pbniagi 
nisidf  exna  r>5  prxccdcntc.  Et  valet  Aereus  afininum  tn 
ore  vulux  pofitum  extccacfi,&  recens.  EmpUfira  c6ficc 
ex  her  bis,&  pulucnbus  conAruftiuis.olets  Aypcicu,  bigi 
diSy^riua  hoidcf,&aceto,d:  hxcex  dans  bcilia  funi  com 
polita. iiaqtd^c.  Vliimorecurreadeaqupdefiuxu  bng» 
mrium.de  fluxu  bng.iipedtorc.  Huc  dc  eius  exiiuper  os, 
de  midxu  iang.de fluxu  dyfenicrico  fcripta  funt  vbt  pluri- 
ma & vcilia  tuo  inuentes  propofito.  quare  Aude  8c  requi- 
re Sc  memorare  eius  quod  fxpe  dicTuim  cA,tp  cum  hts  hi* 
gidis  comifceantar  quldoey  calida  propter  cdplexiomm 
naturale  matricts,auf  aliquo  modo  ab  his  tot  frigidis  ruea 
tur  ne  fiat  lapfus  in  deterius.  Noia  cp  ad  cognoicendum 
Acu  bng.fiialius  humor  mixtus  debet  mulier  buare  pan 


ptantur.5.iiij.5C  cum bna fitedda  fiucnonloia  ftrpponaf  iKim.&poAexiccaiioncmemsin  vmbradebet  confide- 


Snusimbibiiainaquamyrti,  diTtencaf  tora  noifte.  Sef.> 
oncsfiueenchacilsnata  flant cumprxdiv^iis  tAit&bar- 
ba  htrema, cauda  cqutna.babuArjt,calamenio  ro.myrio, 
9cylocasvts,fi1iquit, gallis,  jchmdi.  DixitGaLin  de  ex- 
perimentis cum  muba  dederit  intus  & extra  Aypuea, 
&nonconiulem  ciyitenzauitmatrtc?cu  fuccoarnoglo/ 
fx.df  dedit  per  os  & bnaulc.  Valent  coagub  hxdi,  cerui, 
vel  viruli.5.tj.njm  aqua  decodc.citonioru.  licpinus  tn- 
fufus  in  aqua  frigida  deco<ft.reru  Ay  pticamtu  cum  modi* 
co  acecifrcqntcr  renibus  alchattm,et  foemort.fiuc  pcdltni 


rare  fi  fuentibi  color  citrinusaut  liutdus.  pnrous  liiper 
cholcrain.Acundus  fnper  phlegma.  fi  fuerit  cande  ru- 
beus arguet  ci  non  efie  cdmixturo  aliquod  extraneum,  Ad 
de  hts  plenius  dc  fignis.Et  hxc  fic  (uflicianc. 

VeflutuhumidiiatJmaluman»  Knbricd»  VIII, 

DB  fluxu  itumiditatum  aliarum  k (anguine  mefiruo 
dnfto  ab  Auic.curfus  mrteis.  Vnde  cdnngit  qniy 
vt  ll  matrice  fluant  humidiiatesalbx,cicrinx,eni- 
ginofx,&  alterius  generii9  bnguine  menAruo,&  vidi  SC 


tetteratuf.  Alnid.qi.caiigirf  durdfurni,&cG  ro  cfimifcc  k mulieribus  intellexi  qux  dfflerunc9meiiAruii,quonBm 


Aiccfi  barbxhtrcmx,gfana  agreAe,  chari9  de  pano  com- 
buA9,bnialof,&  gy^ura,  SC  locncum  lana  fupponaiur, 
ceneaturqirocano^.  Icc.i)i.cotrt,&inemgc  mfuccoar- 
■K>glol%,vcl  cdfolidx^f  fltpcr  afpergas  putuere  trochiAi 
4t  clurabe,  dK  fuppone,  Ei  cx  yltimti  talcaUbui  eA  ju* 


menArua  k venis  oris  matricis  veniunt,  hxc  vero  k fupe- 
rioribus  fum  debtxad  matricem  lanquiad  Aiuin9  quod 
eSprehendiI  ex  mab  difpofitione  perpta  tn  rupcriortbua, 
ga  aut  in  mebro  pariicuurt  aut  tn  toio,vt  ga  AmiI  geaue/ 
dOftumoritnalitu  digonts,mali{taanheliius,et  bmyi.  £t 
Pca«Aica.S*  LL  aquolk, 


D 


Tranatas.  VI. 

•qaefk4n»,phltgiTutkxHngjdintc»hcp«iM  nulfia» 
•c  venarum  etua^ia  vcrobt^  vmut  dfgcfliua  cft  dcbi' 
lfcara,&  magta^  in  fluxu  menftruorum.  6c  xrugtnofx, 
flue  c^nx  2l  calidnace  bepaci*  lo  oulicta,ac  venara  Xua^ 
rum  ad  cxce&^m  ctliduacc  dcclioame  cui  digefliitt  dc' 
bilftara.  AccfdnetrS  debtifcace  digeftiue  venaru  macris 
ctt.  Ite  contfi^h  qncg  ex  ruptura  apofteraatta  naturali 
periUSviam  cdantey&qnt^eftfe.acuta.  Bthkfcuo  qf 
(itx  humfditatej  fl  perftuvani  reddunt  matrice  ica  lubri» 
cam»vc  fperma  v<ri  non  retineat,(%  fic  cAcrptfo  impcdic. 
V ntk  Auic«8tgnum  efl  fleut  curfua  rpermauf  vlrt.u  ergo 
Hnc  drflderio.tunc  cauCi  eft  debitttaa  matneis,  Sc  vaforu 
eiui>&  moHiflcatio  ipfoig.Ec  (i  eft  cum  dcndcrio»&  mor 
dicatione^  cdmotione,tuccauCieftienutcaf  rpermatia, 
Sc  acuiut  eiua>&  quandoqi  eft  cauta  in  eo  pruritue  matri* 
cis,d^ quSJoty  perducit  cdmotio  eiui  matricta  ad  hoc  vt 
detendat  fperma. Iij  multum  dcbilicaf  ipfii  matrix,  vnde 
poflca  plurett^conuemac  humtdicatea  recipta^quoniam 
m?bra  fortia  ad  debilia  fuai  expellunt  fupetfluitacet.  Aui. 
de  nKmbrit.quareacctdiccam  infirmari, d:  ideo  fuccur* 
rendum  efl  ei  citiut  ^ pofsibile  quod  fit  cum  bis  cano 

fubuc  df  complementis  eorum. 

S I G N A demonflratiuafiiffidStcibidengmscoqt 
jn  pr^iemi  per  ea  qus^dicfra  fune  de  fluxu  menflruoruro  in 
przcedemi  rubrica. Scito  tamen  cognolcitur  TubAScia 
cius  ex  colore  m?ftruo  exiccato,&  cx  colore  etus  in  feipfo* 
Et  vtdi^um  efb  fit  in  eis anheliciMdiflicilts,cadit  appeti* 
iut,deflntrtur  color, accidit  apoltema,  inflatio  oculorum 
abfqi  dolore  ^m  plurimum  & qn<^  rfl  cum  dolore, 

C V R A Canones.Ordinatio  dipif.Dtgeflio.Eilo.Di 
tterfio  hedatts  aut  coctus  retfbficaitone  cales  inde  generenf 
materis  matricis  c6brMtio,nc  reaprat  accidentium  cor 
recflio  Sc  ell  Teptimus . Dista  ordinef  ad  comrartu  caufx 
cx parce abi&potus,d^aliarum  rerum  no  naturalium  tn 
aquofo.phlegmaticoad  ficciiace.in  erugirrofo,  citrinoad 
humidicatrm.  Cdflmiliteruceredigediuisappropriatts, 
de  quibus.jiii.trad4c  defluxu  hepatico, & dtarrhxa/^  tu 
ibi.  De  euone  dicendum  cp  vbi fuerit  aquofiis,&  fl  com 
petat  eiio  per  pharmaca  cdpetic  maxime  edo  per  fudorrm 
& per  prouocationem  vrinxadquShccscndam  ftude  SC 
vcerecxiccatiuisvtdidlueft.C^  dfuerint  languine»  fac 
phleboiomiam.Q^  fl  fiierinc  citrinae,  aut  zruginoCc  eua« 
cua  cum  appropriatis  etiam  fl  videtur  phkbotomia. 
dico  qm  cdfldmre  oportet  cdplexionc, repletioni,  habi* 
mdine,&  hepatis  difpdnl.Q^  flfueneex  parce  febHs  aut 
a^cit&  hmdi  curcf  cura  a^cis^diucriiones  flant  ut  fupre 
cum  Iigaturis,fricationtbus,vemofls,&  huiufmodi* 
Diurnum  fudare  faclemia  Sc  prouociua^de  quibus  Ck« 
pe  aiflum  eft. 

Conforcef  hepar  cum  his  quz  ipm  con£ortini  imus  & 
extra,  de  quibus  ad  plenum  dehepate.xiiq.cap.  Mainx 
confortef  ne  redpiac  cum  fly pctcii  calidis  aut  firigidit,  vt 
exigit  dirpolicio  ex  {nrte  eorum  qux  ad  extra  aut  ad  imra 
adminiflrantur,dc  quibus  in  pce^mibus  rubneis.  JKc* 
cidemia  uero  qup  fum  graucdo,dolor,&  pun<fli,ceflabunt 
hts  peractis, & etiam  pro  cura  iplvum  require  Aiis  nibrt  * 
cis*  Bt  fl  ifta  non  co^runi  ia  dto  non  defperes,ied  c5* 
cinua  iplM  res  quSde  xgrnudo  ipla  ^ fe  difbcilii  efl  cura« 
cionts.vndememoraredi(fliScnts  noftri.li).Aphor.q.Se' 
dHonis,Omnia  iecundum  rationem  facienti,  fl  non  luccc' 
dat  fecundum  raciooem,non  tft  rran(eunduadaliud,llan* 
ce  eo  quod  i principio  vilum  eft.  Laudaf  balnetl  flccum 
coopertum  vbi  corp(Mntdet,Ei<fl0cum  aqua  6l(a,  aut  fui 

rhurea,aut  cum  herbis,  vt  fum  fticados,  flores  camomtl*- 
c,rolmannr,  SC  hm5i,prout  nccds itat  exigit,  Sc  in  dte^ 
tqua  proqctamur  lapides  igniti,  vt  fumus  bene  ad  corpus 
perucniai.nam  tabs  fumus  multum  exiccat.  Ingredtaf  le* 
Aum,deinde  in  eo  iterum  ludet,  micreturqi  balneu  quo* 
sica  videbitur  opponununij  dic  valet  majumcio 


Gap.  XXI. 

phIcgmtticiB.  It2adconfbmndum,matric2nei«dpdi^ 
ledcai  mulier  inaqua  aluminis  & hm5i,  & flatu  Aifiumi* 
gia,&alfai  vt  didum  eft  in  rubricis  prxcedemftMis.  Poti 
ter  valem  felstones  in  aqua  decodionls  foliorum  amari/ 
fet  Jtem  cinis  bgnieius  fljppofltut.  Vnde  fciio  magna 
pars  huiuscurx  pendet  es  cura  prxcedcmisrubncx*  Iti 
fcito  cp  clyftertzatio  matricis  in  hoc  cafu  fi  fien  poteft  eft 
ex  melioribus  medicinif  ex  his  qux  matricem  cofmonc 
^x  iiim  ftyptica  calida  tut  frigida,  vt  fum  galla,  balau* 
ftia,myrtus,fquinantus,nux  cuprefri,  SC  huiufmodi,  vt  in 
ptincipio  capituli.  Bc  fpka»  Vnde  Ic^o  canone  de  fpica, 
habet  proprieatem  in  recinendo  fluxum  hiperfluum  a ma 
crice.conflders  ^m  exigit  difpofliio  ipla.  V^nde  Auicc* 
Et  clyfterizata  magis  operamur. 

Df  claufUrd  oris  mdtricU,  Kubrica,  I X. 

COnfequendo  de  mala  cdplexione  autrids  pro  nuc 
dicae  de  obturatione  oris  eius  per  quS  prohibetur 
coitus,&cxuus  mcnflruorumquandoqp.  Vnde 
fciendum  ^ aliquando  fuper  os  matricis  eft  aliquid  lacer 
cofum,fluc  panicuUrefbrcc,ac  carnofum,aut  cicatrix  ma<* 
gnaex  curatione  vlcerafr(fa,& fleut  his  modisaccidtc 
claufura  impediens,  vt  fupra  ita  Sc  quSdocg  ex  dfdlacci* 
dit  in  loco  medio  imer  os  vulux,&  os  macrids*  Comin 
git  Sc  qnep  claufura  virgtrn  ^ principio  gencntionix,vt  fu 
pra  de  oppilatione  mauteisA'  tu  ibt.ia  vt  menftrua  non 
inucniam  viam  ut  exeam, quare  redeum,d:refinenf,vndc 
accidunt  dolores,&xgniudioesmaxime,  &mulier  deni 
gratur  prxfbcatur,drquando(;g  moritur.  Ethic  aduene 
iftas  omnes  cauQs,qm  fxpc  contingit  quibufdS  virgini* 
bus,vf  cum  incipiunt  menftruan,  menftruemur  cum  ma 
gno  dolore, & in  modica  qualitate  quoig  caufr  vtputo  eft 
claulura  ex  aliqua  harum  caularum  fa<^,  Sc  tu  confldera. 

SIGNA  horum  fum  mantfefta  vfui  ex  his  qux  di 
cemur  (iiis  capitulis. 

C V RA  Canonesquatuorfumprincipaliccrameexi 
cum  ad  curam  ^medicoconflderanda. 

Primum  <yhxccura't>5  debite  ac  c5mode  fleri  poteft 
abG;y  frrro.  vnde  Auic.cutauoclaufurxcft  curo  ferro  SC 
o5  cum  aho.  Tale  autem  frrrum  eft  phlebotomus  agt  in* 
ftrumentum  aliquod  incidens  obcufurofttipfl  chirurgi/ 
co  videtur  commodius» 

Scd’m  cy  nleremouendum  frrro  eft  caro  aut  panmcu* 
lus.quod  deba  dihgder  aduertere  fpilucr  (i  eft  p^iculus 
(p  totus  fubito  nO  remoueaf  frd  paulaiine,quta  dubiandft 
ift  ne  perueniaiad  cooperiendum  ad  os  matricis,  Sc  cum 
etus  inctflone  abfcmdaf  ahquid  de  matrice, & tunc  fequaf 
cd  ea  fpafmut,<&  alia  xgritudo  pcrniciola.  Iu  nc  IxdaE 
pariformiter  vcflca.nndc  ftci  attentus. unde  fcito  <p  pSni « 
culus  pamm  fufeiptt  conlblidationem  poft  frifluram. 

Tcrtiuq>non  (blum  inciflone  panmcuh,ledeiiS  carnis 
debet  dil^nter  aucndere,ne  pertranfeat  terminum  addi* 
rionis  ne  inde  talia  fcquamur  incomoda,  de  quibus  nunc. 

Quartum  frifllira  flat  notabilis,  quoniS  fl  muher  im 
prxgnatur  pania  claufura  impedit  extiu  ^tus,  vnde  tunc 
ponitur  mulier  in  periculo  morits,&e(iamfatus. 

Q^iimum  q>  qux  applicamur  flnt  adlu  calida  <&mHlo 
modo  frigida. 

Quibus  prxmifsts  (acat  medicus  panftem  ftarc  fuper 
federo  cum  pauco  fuftenucuload  pofttriora  cum  coxis 
aperui,&tuncflclaulura  eft  in  ore  vulux,&extrmfrcA 
fiatinciflo  notabilis,  vt  di^um  eft  cum  frrro, & irnpo^ 
natur  lana  infiila  in  oleo  divino  ftypifco  duobus  dxbut 
vel  tribus,  deinde  procedatur  ad  confolidationem.  Q. 
fl  fricrtt  imrinfcca  vtere  fpeculo.  nam  melius  videbis^ 
liganciam  panniculi  aut  camis,  tunc  procede  in  friadeo# 
do.  Qubdflruperuenerit  fyncopiiautahquodule  di* 
mkUtSc  paulatim  .pccdc  dedie  in  diero,  vt  tua  nouit  pru* 
dcotia.la9toluioiaa  fl  videtur  pofte  fleri  qubdmcifl^ 


^ 1 Dc 3cgritud.mam'cii. 

fin  toia»<|utt  muticr  non  timeat  fic  robofU  inctlio  pauca 
& bnwi  £ac  6 nd  pauUtine.^f  4t  hit  (atti.  opiu  enim  plua 
•ft  chirurgicum  (|i  phy  dcucn.idco  &c. 

Dtf  dp^emdte  mdtricit,  RMhrtc4*  X. 

QVontam  Sc  ipAim  £icft  ad  oppilationem  Sc  clau' 
ruram.conftqucns  eft  vc  poft  prxccdemem  rubri 
^eamdeeo  agatur.Af^emacumita^  matris 
ciaaliud  calidum  aliudtngtdum» 

C A V S A a^maucricii.Auccftprimitfua0cutca 
iiuif  pctcuCModCmuUitudo  coitut,ec  fpSluer  cum  habe« 
ce  virga  grodam,  aut  diihipiio£i^  ab  obiletrice  cTifoe» 
lum  rcapmauc  incido  nd  debite  fa^  de  qua  in  Redemi 
Rubrica  ^ocSi  materiat  Sc  bcient  ipiai  currere»  SC  in  re» 
gionet  etut  iniermediat  Sc  Hat  caulat  adiuuant  ed  qnqi  hi 
giditatcamnleca.  Bacaudt auieanteccdcmibut  funt  re-» 
pleno  cotiut.humoret  quatuor  duAetraquodot,  aut  v?io 
dtat  groilitQuf  permanet»  A nd  reibluii»reteiio  mcdruo« 
tum,nuia  cdplcuo  matrictg.  Et  ex  cdiuntdit  funt  debili* 
numacricii>ppte(  quS  recinen£  nuteris  Sc  n5  rerotufiiur. 
lei  OMnllruii  ipium  reteocum  auirpermai^mencu,di^ 

^ien  plurimu  dtex  raendruoeu  rcicntionc»&  humor  &ci9i 
tale  a^  qn<^  eft  adudus,qhqi  nd.Ec  vult  vt  fupni  Halya. 

$tn  plurtinua^  matricit ed  calidu  aut  durum.  Sed  fub* 
letdum  talita^tteed  matrix  qhty^m  plurespartet  eiut 
Si  loca,&  tale  cd  aliji  detertut»  qnqieft  in  altero  laterum 
tm,qft(||io  ore  matricts»qn<^  in  edeauo  eiut»df  tunc  cum 
cddcuttn.phindo  nonCioaF>dfideoamequS  interponat 
fc  ad  curS  etut  debet  diligenter  inuedigared  lanabiiecd» 
autno.  Vndercuoepdnd  fitcitaaccelcraiio  proeiutcu 
ra  didiculter  fanat  deinde»  Si  aliqA  ed  eiut  cura  impoftibi 
li't»&  prpdpuc  qd  ed  durum  iS^ex  materia  melancholica» 
qih  eiut  curz  tardatio  perducit  mulierem  ad  hydropem 
« ad  cancrum  comieriiiur.T u icac^  Ib  lliciiut  edo. 

S I C N A dcmodratiua  dolor  in  matrice  cdnnuut 
cum  puUaiionc  cum  febre  &m  acuta  cura  tumore  Oue  in  > 
flatione  pedimt  grauiter  & coartliione  pcrCepta»ita  vt  Si 
vemodtas egredi  nd  poUn.  Qt  ^ in  parte  anteriori 

tnatiicUcrttdranguUtoria  cum  dolore  ipro»etiam  in  il* 
k't»&  apodema  erit  matut  Si  dunut  $ in  concauo.  Q.  (i 
fuerit  in  parte  eiut  poderiori  erit  dolor  in  dor(b&  liib 
liypochondrrjt.& retentio  fdecit/eu  vemrti  condipaiio. 

Cyibddhierit  in  parte  fitperiori  dolor  dmfiurfuper  vm* 
bil^m.Siin  indrtonTub  vmbilico.  din  latenbut  do* 
lor  ed  in  coxit,iagutntbut»&  cmnbus.  ^ ommbut 

partibus  haem  matricis  db.  em  acuta  cum  dolore  capi/ 
cts>collt»vcnicrt»oCMloru  &huiulmodi:  vt  datiro  de  hts. 

Si  in  quacunqi  par  te  hiem  apodema  declinat  ad  cdcraria 
Mius  matnx,&  fit  dtlftcilis  ibmmis  (tipcr  coiranura  cius» 

& fit  dtftcilis motus  localis»fc{sio,dlCconicquiiur  partem 
flrgram>d£  claudicat  apud  dnmbulationem.  Et  quida  di- 
cunt fi  hieric  m hmdo  matricis  dolor  cd  in  diaj^ragnu 
tevfc^ad  muliebria^nhcliius  difitculias. 

Signa  fi  iuent  apa  calidum  dolor  erit  acutus  cum  fcb. 
lioenpilatione,puUatione»rici,lmguz  nigredine»  «S^mjlii- 
pticacur  fiidor  in  extremiiatibui,&  qiandot^  perducti  ad 
abrcifioncm  voat,rparmii,&  ryncoptm,&  ertt  vrina  lin 
^»rubea,dlfp8Uca»&irequAeo  q»  mulier  cogitur  ad  he- 
quemS  mtdum  maxime  quando  cd  in  parte  amaiori»  Si 
qHc|i  ed  liutda  pottcdine  ei  comuracata.  fi  luent  cali* 

dum  doguioeum»  vel  cholencum  apparebunt  figna  dn- 
mims»aut  cholerat  depe  diVda.  Et  edicamur  accidrtia  ma 
B ab  tpft>  altit  m?brtt  quz  ipm  per  cditaiem  Cc  fequut^, 
vt  &im  cerebru  cuicum  edicat  em  dolor  in  capite  in  fyn 


fingulcut, corrumpitur  dfgcdio»&>PPCtKiit. 

Signa  fi a^  luerit  digidu  phlegmaiicu.tandem erfii  fi* 
gitificacionet  illic  ex  pane  doloar,  fcd  remifti  multu  cum 
graufiate^nfiaiionc  in  pcccine»anchit,&  coxit, cum  molM 
ide  cxtremiiaium&  pedliottjA  fune  licut  hypo&raci» 
Signa  fi  a^  fuerit  durum  illud  cdprchendtt  ladiut  Si 
ed  ilUc  dtfbculut  ex  parte  vniue»d^facu,  aut  vntut  tm. 
Si  non  ed  dolor  fortis  Si  extenuatur  cum  eo  corpus  Scp> 
pric  crura  ettS  debilitamur»  & cum  magnificatur  verner 
ex  eo  infianf  pedes»  Si  accidit  ficut  hydropifis»  Si  proprie 
qn  durities  cdfparla»d^qik^  fit  multer  exeo  hydropici* 
Et  cumnd  rcibluitur  duritictfedinai  ad  cancicfiiatemi 
Si  fignum  ^ ed  canccr»mia  vifu  cdprchcdiiur  dtflum 
ed  apodema  invqualu  figurs  ^ quo  prodeunt  venx  ni* 
grs»tumidx,&cd  adhuc  cum  durtiie  quam  Isdit  ta^ut, 
& ed  mali  coloris  horribile  afpec^lu  trahent  ad  rubedinf, 
quandoq^ad  viridfiaicm,&  plumbettacem»  Si  ab  eo  cma 
nat  uirui  rordidn»&fdtet,&  ita  dealqt  fignis  caocri  qup* 
rendit  ^ principe  tertia  quarti  de  iplb. 

Signa  autem  qn  a^  matricis  venit  ad  fantationrm»  ga 
dolor  rctfiificacur»d^augmemanc  febres,&  diuerfi  fieStur, 
&acciddta  forifficantur,<^cumcolle<ria  eritlantetrcda>’ 
bicur  dolor,febrit,dlf  alu  accidcmta»iuxta  lUud.Dum  pus 
conficuur.fird  in  exitu  faniei  accidit  rigor. 

PROCNOSTIC  A. Omnea^  matricis  dififi 
ale  curac»led  dilhciUut  quod  approximat  intenoripartr. 
Vnde  Auic.Ei  fi  hiem  ^fundum  ndcd  poftibtlc  ut  Qinef. 

Qn  rumpit a^matncit&  fanietcdafba.uindta» xqua 
lis»d^  fir>e  odore  malo  Ipet  ed  laluiit,’quod  fi  hiem  viru* 
lemum^iidum, diuer  forum  colorum^ftimum. 

C V R A apaiitcalidi.Canonet.Ordmariodixtx.Di 
gedio  fi  morbus  t^fc  moram  patitur.  Ei‘o.  Diuerfio.Lo* 
calium  diuerforu  applicaiio^m  caufarumdf  temporum 
diurrfiratem.  Accidentium  correctio  fiuc  mitigaiio. 

Dtxia  ordinet  ad  cdtrarium  caufx.vnde in  apodema* 
le  calido  cdpetum  cibi  humori  grollum  generantes,  vnde 
Halyabat  pofex  maluit,«&  fpirachrft.vnde  ci')uenit^  Ia 
<duca,portulaca,cucurbita»fuccut,hordet,  vinum  grana* 
torum, agrede»bcrberit»rilMt»carnetiifdi, pullorum  cum. 
eifdem  condiix  Si  huiufmodi.Et  Auic.in  apodrmaieca* 
lid#oprrtctvt  prohibeatur  cibus  aut  minoretur  in  dd* 
but  prtmii  vfqi  ad  tret»&^hibeaiur  aqua  pentiut.  Si  ma 
xime  in  die  pr<mo,dC  habicr c in  domo  odoris  fitpple  frigi 
di^  vigilet  quantum  poted.de  quo  infra. 

Prodeundo recurreadquariumitaid.de  fy.&alrjt  in 
cauCi  calida  valentibus,  vt  funt  fy.ro.vio.de  nenuphare. 

Si  huiufraodi»aut  de  fumo  terrp  fi  materia  hietic  adufla»d^ 
ideo  elige  fecundum  maienx  exigentiam. 

Pro  tertio  Si  quarto  firoul  m pnncipio  competit  phic  * 
boiomia,&  maxime  fi  hiem  ex  fang.  aut  ex  alto  humore 
calido  (anguini  cdmixto»d£de  ipla  phlebotomia  fi?da  hic 
beneaduerte.in^ic  Aut.  Et  redliut  quid^  in  principio  ed 
VI  phlebotomet  ba(jltca»qu8re  ^hilxc  cffiifionc  macerif. 
deinde  cddquemer adhibeat £ipbena,ut  trahar  dnguis  ad 
lodi,i&  fuccurr^  ei  qd*  fteti  incurrere  phlebotomia  ex  no 
cumfto  bafilic^  rditace»dl^  oponet  ut  fiat  phlebotomia  pe 
dtbus  ekuatit  ad  fupiora,  Si  ip(a  fic  tacent  fuperucniat  ad 
fummu  in  extrahendo  (anguine  quf  debet  cuare  in  maiori 
aut  in  minori  MStitaie  vi  exigit  difpofitio  xtatit^biiu* 
dinit,vircutit»Aaccidertt,d^hm6i.  Euoaetaute  fiam  ex 
parte  folunuoip  tnaterii  peccant?  refpiciemin  adminidrS 
do  per  ot.d£p  inferius  ciyderia,fuppofitoria  &hm6i.  Si 
de  foluituisappropnaiit habet  fiipra.in).ira.dl;cum  ipfit 
medicinis  adminidret  q naudS  fedrt.  Diucrfionet  aurem 


cfpite,coUo»radtce  ocnlorum,.phinditaieeorum  cum  gra  hetto. vt  didh  td  cu  phkbotomia,v?tofit,ligaturts,ftioi 
uftace»&  c^cp  dolor  pcedtt  vh]iad  cnit,ad  focilia,  Si  lun  tionibtisad  fupiora»&  hoc  fn  prine.  Si  maxime  c6mftb£ 
(durat,&  dolem  dux  partes  dorfi»  Si  duo  inguina»  & pe*  fi  bit  fieri  p6c»  Si  hic  nota  cp  hpc  phlebotomia  du/erfiua 
dcc»&  inflSmanf  qhcp  tn  mynch  ipliim.  Qt  u edicat  do>  c5p«it  vbi  tale  ftierii  es  cafij,pcu&t6e»tupiura,  Sc  hmdt^ 
IMichodoktdfacadiiio  oinftitU|aogudia»dliiHufn,  dKinpriucipiofirmped  fieda nullo cduadKite» d? magia 

Pridica.S*  LL  fj  copetu 


TraAatui.  VI.  Cap.  XXI. 

cempet(r,52,ppHufvb<  CBmtftnio^  folutnanrnditadmundtficanonf vlcrrit,ftdcdiin  vnv 

rura  rctemioitcquod  fecundum  plurimum  euenir.  irttcum  clyftctpi,&ati|«  Icn^tiuM  vt  vidcbif.  Poft  au«- 

LocalhimadmimftradoSatdiuernmoda^  cauCirS»  lem  mundi  ficationem  incama,d^  valet  ad  hoc.  ip*mcUi» 
& temporum  diuerHtaic.Ec  amequS  ipfum  canonem  roa»  ro.colati.ltb.  t .thuris,gallanim,  cupre&i,mummix.ana. 
git  (kcUr?,priui  narrabo  aliqua  llmplictain  apoftematc  l.f.mifcepriat  abluascum  vino  nigro»  ftypnco,  calido 
calido c5ucniemu»& fune rora,camphora,ient excortica'  infedlocninftrumtto>dtquoinin f^tim.Valct&ungoS 
ta,corticrt  granaturum,balauliip,extremfratet  vi(U»aino  tum  bafilicon ime^u  cum  oleo  ro.Sc papue  quteefi  fpif' 
glo(Ci,folatrum,endiuta,lac»virga  paltoralit^fuccutpor'  Ci.  Qt  fl  fuerit  fubidisadiugat  de  (^ypndialiqiitd.  0^9 
culacte»pryllium»remperufua,ra(ura  cucurbi(ar)Viob,6irf  auteegrediiur  put  tale  per  ueficam,&  tuneda  in  poiu  lac^ 
nahordeiy&hmdifngida&llypcicadeqbutad  plenum  maxime  aflnv»dc  femina  melonis  cum  fy.ro.qm  haec 
^ (upra.xvj  cap.de  dyfenteru.plura  enim  enumerabunt  ca  prohibencvlceraiione>d(fiimmundi(icantfa»&ab(hrg?# 
li^macncfcouenicniu9fngida»vtmfra»&cS  qmma'  cia,detndcdaftypticac5folidaiia,&abfttnccocalullfer^ 
nebru  irix  eit  membru  frigidum.  Sit  itai^  primus  canon  tn  c5'  ti bus  dfureticis,ne  accidat  inde  vtceratio»df  nedueSt  ma^ 
mgtdu.  plemento  illius  quinti  reperciilsio.  Admtmllrentur  iiaqi  terias  alias  et  multas, ita  9 ieuibus  diurencis  utere.  Qui^ 
tepercu&fua  illa,aut  per  modn  empIaHri,aut  encathl(ma«  dccp  egreditur  per  intedina  vt  vidi  in  vicina  mea  &cunc 
iis»aui  embroch;,aut  lel^oms  fi<ftf  in  decodl.harum  rerii  oportet  clyllerizarecum  aqua  hordei  in  qua  fune  deco^g 
cd  aqua  dulci, aut  fuppoof  do  petias  infulas  in  fuccis  eara,  balauHtae,&  imponatur  oleum  ro.:ucch.ro.&  buiuimo* 
aut  imicitdo  cum  clylleri  de  quo  llatim,  Sc  tu  ex  his  com  di.Detnde  admimftrcnt  tncarnatiua  iniedla  per  clyilcrc» 
pone  A applica  renibusi&  alchatim,5f  fcrmori,et  alrjs  fi « vt  fupra  dC  ponant  vnguenta  fuper  locum,  & inifctaorur» 
mul,aui  empb(lra,aut  alu.Laudat  tn  emplafirum  de  pa«  Si  Bllulabtt  curetur  cum  refolutiuit  extccancibvs  Sc  fiy 
patiere dilTolutoin oleo omphacinoautro.cQ  farinahor^'  pticis.vi fupra  de  filhilis ani.  Ethicaduette^  cumtale 
dei,  Sc  fucco  arnogloffie  & hradi.  Sed  hic  nota  9 hmdi  apa  fit  morbuslacutus  rp  pnncipiu  eius  erit  drea  diet  tret 
fitgida,d^  lljmnca  nd  deb?t  multum  cocinuari  ne  induret  & llatuserit  drea  di?. vp.Iamedio  aut? erit  augmentum, 
a^.It?vbimfortts  dolor  ndell  verendum  ponerecum  & poli  feptimn  declinatio, quia  in  quartodedmo  decima 
■l(jsncnuphar,mandragora,&hm5i,de  quibus in  cdple^  bit  tuxta  illud SenisnollriHip.Acut(egriiudinu.  Etqa 
memo.vi.canonts.  Cixg  a^  ad  augmento  venit  fic  l^s  prorotHum  ell  dicere  de  inllrumrto  cu  quo  fit  tniedlio  ne 
canon.quf  ell  moilificacio  cum  refolutione,&  ,phibitio«  in longiir?iplam  protrahShtnc  i)  dicenda  luntfcriM de 
nefluxus  matertx.Cdplcm  auiecanon^qux  moilific3t,df  eo,nd  minus  in  ^ed?tibus  q in  fequrtibus  valnura.  Vnde 
rcibluum, mixta  cum  ftyptidtyCuiufmodi  funt  alihea,fa'  feiendu^  clyfiere  cale  debet  elleladin  ad  modu  vtrgx^C 
nugrf  cum,camomtlU,meliloium,anethu,nulua,aocus,  debet  eile.x.  vel. xq.digttoqi  Idgu  vt  manu  cenert  pof* 

putuit  molendini, femen  lini,(ana  fuceida,fpica.arnoglof'  fir  vitra  illud  (p  in  vuluS  mittet  in  cuius  extrrmicace  di* 
b, blitis,  Sc  hmSi  frigida,  de  quil>us  adura  ell  hic  ame.tu  becefie  foramen  rotundo  paniu,&  per  illS  exircmitat?tn<' 
icaqrcdmifce  vcnecefsitat  pollutabic.  vnde  de  llypticis  gredit.inexcremiraret^exteritisrrmanrt  debet  fotam?dIe 
plus  pone  in  prin.augmeti,^  in  fine  minus.In  medio  mo.  magnu,ita  vt  per  ipm  ingredi  polsu  ligno  fiupa  vel  petia 
In  llatu  vero  fit  canon  cercius  <p  ell  augmemaiio  refolu  fortiter  tnuolucum  tn  eius  extremitate,  ita  q>  trahendo  tale 
liuoqc  fuper  repercufsiua,tdeo9  ipfa  minorabis  etiSauge*  lignum  ad  fc  SC  ponendo  extremitatem  clyrtens  in  liquo ' 
bisrcfolutiuamixratncumleniciuis  dCmoliilicaciuit»<&;  re  trahatur  liquor  ad  intra. deinde  fortiter  comprimendo 
caue  ne  tlla  hora  adminillres  prouocantta  menllrua.  f n lignum  liquor  expeIUtur,&  taleinllrumemum  appellatur 
dccltnacionc  vero  fic  quartus  qui  ell  adrainifiratio  rciblu  la  vulgari  nollro  elfchizarolo,  de  quo  fupra  dnfium  ed» 

. ttuorum  \ quibus  n5  dparabis  mollificatiuailed  in  mino'  Cum  illo  icacp  indrumenco  in  principio  polium  immltd 
riquScitacencaccidercttnduratio,vtfumfifymbrtu.lan>  repcrcuCnuaexdccodlionc  mellis ro.difioluii cum  cam« 
liicus, laurus, polypodtum,laudano, de  quo  dictt  q>  fi  fup  phora.pfylio  Sc  hmdt.  SimtlV  fuo  md  in  augmeneo  dans 
ponit  refoluu  ipm  8c  hmdi.  vt  fupra.  Sc  11^  de  apacibut  & declinatione.T u iuqiconfidera,&  pone  ex  daets. 
Irigidis.nS  calidaqponent  de  acribus  fngtdisfum  hoc  Provltimo& fexcocorngant  acadentia*  Vndeqam<> 
|ocoalfi:rtda,eccuillaamplr(flere.Btcu(edacusrricdoIor  foronietisaccidere  cdlueuit^wocafomnu  cum  exhibtim 
in  dectinati6e,dCuidebit  cibi  poteris admintdrareex  diu«  incus,  &exira  inungendo &c.  vt  lupra.j.cap.de  fupcrfiua 
rtticis,&ficibiexvicerefiuet  languisadminidra  dlan-  vigtlia.df cuibi.  Sccfoactendendumed  micigationido 
guio? retinent» de  quibus  de  fluxu <anguintsnana,&ciua  lortsquxfic  cumlefsioneiniqua  decodhoniscamomil* 
exitu  per  os.  Sia^  venerit  ad  (aniationcadmimllra  ma^  be»fanugr8ec.leminis  lim,mebloci»ancthi,papauerts»pfy| 
curancia.EccontenadhoccmpUdrubdlumexdecoc.da«  lij»mandragor9e&hmd{,&Ddpcrtranleat  aquavmbiU' 
dlylortScumoleoro.&fannahordei.Itf  luuacad  emsci'  cum, aut  exhis  &fimi!ibut  fiant  fomentationes,  empb' 
tam  macuration?  empbllru  de  licxmigr«co,brtn8  tritici»  dra»vnguema,  (acculf,  & hmdi.Icem  fianc  tmedtiiooei  cjc 
dtcoc.ficuum  mixta  cum  fimo  columbino»  dC  ltrn»lium  his  ad  tntra^uc  cum  oleo  ro.camphora,  lucett  herbarum 
^9addit  dumed^pinquu  vt  apertat.  Icc  valet  empb'  frigidit&huiufmodi.Eelemperhabcmemi^roatrtxell 
^um  de  hyllbpo,adipcsaitatis,  anleris»  vaccx»  medulls  bigtd;  cdplexsonis  quare  caue  his  frigidia.Item  ualet  olcil 
ccrus»butyro,&  fimilibut,di  pefiartumex  his  bdlum  cd'  ro.  cum  albumine,  oui  percutlum  pinguedine  gaflinp,  SC 
tinuo  adminidretur.  Ca^  ad  tantam  deuenenc  matura^  aquar  arnoglofiat  inietfcum  fiue  dylbtu.Q.  fi  dolor  mul  > 
tionem,vi  ctusapercura  fic  necefiarta»  toc  fi  hient  p.  tum  infedauericadde  altmnd  opt).  Item  valet  collyrium 
pmquu  ori  matricis  ledlio  erit  polihbiiis  cu  indrumento.  album,&  cum  opio  cum  b<fle  inilillatum.lte  aqua  deco« 
u hieric  in  ,{^ndo,&  ex  (e  od  aperiacur  necrilc  ed  arte  dlionis  corticum  mandragorx,papauent,  SC  huiulmodr* 
fuuariCfi  iniediocM  Aicct  fcabiofaeca  nadurcio  Sc  hmdi»  Item  decodl.bifla  ex  coriandro,  papauere,fobtro»  addito 
de  quibus  deam^c  hepatis.  6t  dfsionet  etam  iuuabuni  in  oleo  ro.Item  bcaGnar,fuccut  amogloliix  coniun^m  Sc 
boc  cafu,de  qbus  intra  in  cdpicmfto.  vi.canonis.  Fada  diuifim»&  tn  lumma  applica  anodina,  aut  tn  (cdionibcs* 
autSapcrtura  Sc  (anic  vemencc  per  vuluS  admimdra  mun  aut  in  clyderibut,empiadris»luppofi(orns,6omencm  vn» 
dificStta.df  abftergenc^  cx  meile  ro.cobco  cum  acxn  hor  guentts»iE  fimtlibut.  Suppofitonura  mitigans  in  cScali* 
dei  iniedlo.  Itf  cum  vino  petqs,fuppoficorffS»5^alijs.lt€  da.HK.rotficcaru.$.in.(rmtmsb(ducx»&aaiIf.ana.).|.ie' 
valet  mcl  ro.mixnim  cum  farina  lwdei»tbenugr^'.  Item  rant  cribcUen(/lf  al  oleo  ro.&  btfte  mulieris  cdficc.  Ad 
Sc  cerbemina  cum  his  mtxca,&  irapofita  edeenta.  iicm  SC  sd?.gK.ccr^olei  caiBomfllira,adipis  anatit»opn.aoa.dC  liip 
vitcUaouorum  cum  brini  hordei  cxineUcto.  Et  IU  non  ponitur  cum  laim*  Ad  idcm.».fe.luu  cdcrtti»mlinnifa» 

•na.5. 


.IX 


.qtO  De  acgrJtud.matrici.  / 


quumj.an>-3.^coaScc.  Tcnio  conTucuii  vcnuc  cofdit 
niltuid  quiiajaKiir  ryncopu,(iiikM(nsiidu>>voc<tab' 
faii»Ad<bil«MAa<nichi,pio>{JMU  naoitoiic  tccum 
luttlocu  <upra.Gi  h«c  &u«. 

DedpoPmultflHgi(hnutneif.  RkWm.  XL 
N apolttnuu  frigido  efui  cuAu  figiia  pd(Ii«  fui»  in  fi 


n*  dtamoiadh  iUUaa  idinjc^ftfiMcc^’  Iica 
clyftcrixcnirinttrtB  rspccunmolUficvitflMitucutciMa 
•kodeomom<IU,mucllhgio(»leniiinM  km»vcl(aMifif 
ci,iiK  oleo  aoethino  «ueo  cn«  ftorace  li^davtlcuw 
aqua  de<o^.nialuaui(ci»nKKlocf|  inqua  di&luauir  oUa 
de  kminc  lini,&  «d  roCd^  aliqfi  aaoittacum.  al<q«^do 

bdcIUum.  Itemadeaira  vogaJ  cum  vngufcoboelocua 


IN  apoftemau  frigido  efru  cufruffgna  pofiia  fum  in  (S-  (furue.i».pmgoediii«anftrif^llin*,aiiatta.ana.J-l.b«y' 

ced<mirubK<‘a,opofteifuoniodo1hliarce^cafjo^  n.iitj.bdelln,anionuc<^ia.f.f.oleicamooiiUifji.aiicde 

qa/de'catido  fcr/ptifiim.  Vnded^a^l5ordilttad  cq  fe,J,„ciii,,.|.q.(|,flb|uain£  guai«fnoleo,&liqucttam  ca 

biNyrOidf  pinguedinibtttin  cactolaad  igoem  SC  coletur* 

■ Coqi  videris  hac  via  a^  ijhn  ne<f  refolutf , nenmM 
lificalgled eius  durities crdcir,&  dolor  6ck.dC grauilvM 
ci»iunc  fcias  a^a  deucnire  ad  cancrut  dc  ca  cicer  ^dlus  m 
non  curaf»  fcd  moritur  mulier.  luaoa  illud  Senis,  aicaviq» 
Aph.vf^eifl.Caiicrmocailioaolimeliuseft  ndcisare» 
curati  em‘m  cko  pereunr^  curati  uero  longius  t^  perdis 
ranr.fed  de  ifto  in  Rubnea  49pria  infra.<>  fi  remittrf  dur<^ 

oans  vtuipni4cumiMu«iurin.  - iics  dolor  A fr.tfic  deocnittad  6nt*.  cp  cum  cdtifcritapt 

Et  ame^cdpleatur  quintus  cnuBKfabp  alioiia  fimpli^  rimundiflca^bfterge,c6(bIida,vidiAomcft.  Vtigue»* 
gia,Ac5pofitaquibotperffeihabe«.Bleicafrdisa^ti*  ,ua,e«>mnad  durumaPaiMtrids.  *.foliac 
L.a*  n.MhKriXii*  ntimna  Itine  r . #■ * t a»  « . ■ ■ «..»  <>.ii 


JL qdi  de* calido  Rriptifiim.  VndedisetI  ordina  ad 
eranum  cauf»,Aabftine  virobii|iinpffr)Cfpioabapertn 
ais, A puocariuii}  A ftude  vt  cibus  ttii  minoreC>fiet^  in 
■ere  cuido,  abfitnat  omnino  I poto  aqirx  frigidv.  Oc 
^Icbotomta  tn  principio  fiat  vt  didlumcfi  de  calidb,  A 
oaioorem  quantitatem  Cinguinis  euacuando.  ' ' 

De  digettiuo  fi  tolerat  (b  dehisi]  cotuienfum  A Qboa 
iraA.iif1*  E(  fimtiuer  A euacuatiuis  coAm  loco»  A vo^ 
snitus  vehementis  cft  iuuatncmi  ad  illuA  Diucrfiones 
fiant  vt  fiipra  frd  non  na  (ortts. 


but;ic  tumoribus  mam'asc5iiententAus  ftint  agnusca 
ftus,  lefob  m A^^.eiut,  adeps  anteris»  ciconix , akhea» 
amurca  olci,arkthfr>bDtyruinicihmus  aromaticus^  chey 
ti.cerorum  hylibpi  Me<;rccfoamido:cirinamoininfi,em.> 
^lagrij  Auic.fcd^i'Sntidoca.fpenugrxcum,Uu| 
AnuAi>tifii>temdi,liIium,mamcarfa,dfeom  anethi,  pute* 

f.  Tuitaqtinprincipioadmmtffrareperculsnii  evea 
l^disSk  frigidis  miita.  lnaugm9ro,fticu,'A  Aclinariom 
•cKal^  ^^di(3umefi  A calido.  Br  pio  hitebriui  haben  ^ 
dts  retege  ^ A a^tefrigido  fiomacfri,at  heparts.renfi,  A 
vcficx  du^b  tUht.A  fu  tbi.vn  A freinie^tones,  tcfsiones, 
gpUBra,narca1ia,fLi0umfgta,cmbrbchis,fiue  fbmintio' 
•ca»ci  hm8i  c7 Calidis  pariformiter.ut  Acalido  diAfi  rftv 

PromiiigatiomdoiorisauA  Atti.Acbiidcfiaim  do 
l^riji^quo  Acurandu.Tu4fibab<|ianodinacaUA  i^di* 
db&pc.Aiiupfaiacrad.v.Qbus  vierrpm  varia  inmia 
A’Aa«  Laudat  fristobxc.v.bnrucf.batbniitx  ficqp>ab« 
tocant>IC'Cauliua!i  Faaugrgct»  frm.titdiamomillx»melu« 
lou,ftna.patMS  xqualet^cfi  Rar.ia*Alinanroris. 

Df ^poUcmdtaili»» muttiat.  lUbrif..  Xlt 

CVaiuMOiapoaem  m»n'canennlbluuurix4 
•d  ftnwai  puiMivuoc  faifia  icfoiuisae  panfun 
liibuUiimaddiitmaBvrMt.qiiediiifiiM  oiUdic, 
ft  fic  durumca»CiB>' apoftona. 

C I C N A cuiiia^  apoftMutemamefa  dlVtafline. 
]»  igcnuiacwadivianiotduiBad  coiHfariuna 
caafa.quomlaliqC  taiiahuniocbcicmapoficfiia  cftnr' 
Uchsla.ahip  nl»  pccaduftioocbdiUA  aliquSdo  humor 
Moflua  in  fe.  vndt  I*  primo  rSutnuiot  IjHnachia,  bongo, 

bdhic*,oicarblia.eariKtlurdi,pullantm&hmfii.  Eim 
ftrfo  arntaaricium,gallinaro,vueUa  ouov.lapa,  zwch. 
coimmaJtqiitrtthi.Vini<  dul.cUruJymphati*i,moAdS  SC 
bmSi.  Sof o da  digcftiua  ta  apptoprrai»liipra.iiii.tra& 

Tcrtmrua<ua<umcSutai«»ibuaalk^ioloco.  Qur 

10  tocaba  ap^ca  Icmcmla  <k  molbficSita,  ra  quibua  luw 
■dcp«l»pMaltr»,cicoam,  akh>a,biiumcii  ludaiciMbu- 
|us,(aenNgrxcura,mucillago  e»ia.flcui*laudaiium,  frmm 
|iM,Ut«a.<a^>  aiamcana,  oacdulla  oeruf,  viiuU,  oba 


— ^.feUaapparia  m. 

Siodani  inaqua  don»clrniai«or,dCieraiut  cumriamuin 

cum  aqua  nmlia.&  ex  hia  cum  cera  cotino  &c  unguainm 

Ii?florracau!iom,dl^foliarfoaiuiKConurninww  hoccau 
^m  Aufe.  Scdadueririy  feiiioneadimiiiflmilibua  mui* 
lum  cAcactaA  ideo  cum  cta  lufta  cum  poita  alia  ingcidl 
parte  optrart  cum  cIy(ltnbua,liippoGtorqa.&  huiufalO' 
di.vi(upradrcahdnAftfx*<l°-  Quinto  mitiga  dolwa 

cumnaiciganiibutfope diSaB.de quibua  fiipra.^ira«JP 
VI  fijmalihca.aiirtum.fiQtiiugr*cum, femen  lini-hxaokf. 

' o&a 


. igrocit  . 

ciil  addendo  frigida  opiata  u Ibriiliimu  a taro  { . 

fadendo  (cfatonct,  nalmtia.clyAtria.  & hmbi.  vt  dlouoa 


:aUtctn9 

...  WIIUW  .«..tui....  .iw.vw.M.v.y  ..  V 

«ft3i  bac  dcdutoapofttmait  DiScaoi. 

’ Dtcdnaoinmdtrict.  Rjtbrkd.  XIII, 

€Ancerablbluie  fiicamamuprraduniontm  Am 
guuittadimlanchabcum  c6urtAinfiktai«,&<a> 
Artal  venia  circoASubut  foco  apoftcmaiifipliiii 
per  qiMi  vtnai  naiura  ipfi  cranfmiiiit  coiftimi.  hiimidita 
icaaadaiKholicaaiatiaconitniatad  ipfumapolicma  ip 
aaynatmum  maliiiKnua,&quanifiaiia  cominua.  Ex 
quibuaapparct  c»  vtnz  fiim  radix  ipliua,  A ideo  eum  acr 
eido  in  membro  kquo  ipfum  cumliiia  radpibua  nitlU 
noapoicll  rcddiiur  incurabilia,  & hoc  voluit  Galcii.vj> 
Aphot.tn  cbmenio  Aphoi.atlrgatt  luaia  6ncmpractdra 
tiaRubriez.  EaquaimtlUgiiui  q>ciimiak  maiitciaro 
modo  curan  nS  polM  ip  ipk  tll  in  ro  loco  incuratulia  AI 
irm  vera  cura.Cura  auitra  bhnduiua  poitft  curail,  iikft 
mcdnrt^  de  hac  potet  u imromiiiere4f  «<  6ne  honoicoa 
non  habebit-kd  lu  parcnnbua  piiui  noiifica. 

S 1 C N A Gjpradcfigmtapoftcauiumeiut.  . 

C V RAantiblidiiiuadthfc.Pfimodipamordiii* 
ad  cacianu  cauf«.qa  fit  firidocilidiiaiu  eatioifiiua,  A hur 
mida  et  plui  humida.nitx  frigidii  oSdcbai  <i1c  molui  ck 
uaia.kd  ifpeiamenio  pcopinqua.&tu  lupn.iijoMdiaiu. . 

Deinde  mucriam  digcrat,dc  de  appiopriaur  ufuakbat 
funi  fy.de  epiihymo.fy.dcRimo  terne,  de  hoc  dabii  cuaa 
aquttfuitcominuand»  . -.u 

Teruo  niacua  cu  cuacuatau»  maitrto  adnAa,  dc  qui. 
butlitpn.iii|.tra<fi.VBlmidepilulafonidc,deied,/le  de 


lini.ldfomuaa«ia.oaamcatia,meouiiaceiui, vuuu,  s»u  ou.  — r— 

de  lilio  de erocojippopooacum Jrfelltum, amoniacum,  himo lee ra4e huiufmod(.&&phl^omia inqua Auk 
wi»aiium,pixaerbtnonaJiylS>pua  herba,hyiropot  humi  « euacuaude  Anguinia  ax  banUa  aOidut A Apheof  poR: 

In  hoeum  autem  applicaiione  diuer  A liira  ingenia  ipfum  in  quibutdamhniuov 


da. 


SBi  in  nCXUniRWXIH  «IPpaivmartram.  . .. 

CxrmquiMldiaum  eampiactibntibut  capiiulia.  vmk 

bc  bAiniaaqntllcdanuaiinaqmdecoA.radtCttm  mal- 
uauilcf,mal«>vlolaAacihi,Aoium  caroomilla,faciiHgit 
«i  A hm5i4e  eii  ha  Amptr  pooat  aliquid  olei,d:  deinde, 
liipraladi  poaaf  diatpoioiiadfcrophiJaa,  velemplaM 
Rc  bUo,iaiBoaaco^aiaa.*ko  di  kadoa  lio^  de  Uw, 


OM  ^oaao^aoo^maoo  «ow»  mv  , # 

Q^toapplicalocslia»vnAbuAl  iefiiobCfai  ooial 
dk  10  aqua  AcoCi^oCoMluanim,  radiet»  malu»u/fc»>ia 
qiia  ponitur  oleum  rot  Item  cpithcmciur  locus  contift 
nue  cum  vnguento» quod  fic  fit.ip.olciioCvcl  nenup^. 
rispiot  papauens.g.i.ccrx.3.  fo  cimphorxo|.|i  t.  liquefiat 
CciiiA  cSphora  pulucrizata.  vUsmo  locofqaaf^A  cu  hsg 

Pniflka.$A  LL  14  a^A 


TraAanu.  VI^ 


LOI.Lli!.  ' 


|Ic9clyfteH»l  nuir/iil^  cumaquide* 
codionto  ca«pbor«»ntnupharif>papa4iL&  foJit^nU* 
4|(ttmuiuni  loftpiiami, param  ciV,  A (^aliter  H dotor  vlora 
detMraiTi  aogmcmarc£.  Adidrin  valccrcfiiioinaquade^ 
c^iofin  pryllri,papauei^»al.nefMiphariii,vfol.I(em  cum 
ctTdemfomcmci, deinde  tnifcimir- vngoentu  dc  campho^ 
radi<fhim>Inqiiic Aotc.Eivngtjftoarafiimcft  propriccai 
oi(rabiUt.Ec  harc  fufRconc  decanao  mamc^ 

Dc  tflccrdtionr  maaitisputrtfii(U,Cr  cono/ 
)!onc.  Kubricd.  XIIIL 

POft  determtnvion?  apofttmaiura  nwuncta  coMc 
mens  videtur  de  vicenbua  en»  menuontm  6tctre« 
Viccracur  ua<^  mamx  flcui  dCalfB  membra>CK  Ipc^ 
Ctaiiwr  nerito&,vc  ftoaucht»4£imeRina. 

C A V S ^«^fvicerqlfijoiitcacftvctn reliquit, qua 
ab  incnnreco  hunMditatetacutpmoedtc3itt&  hmdi.Auc 
•b  cxmnfeco  vi  cafutipculsto ;incifio  £a^  inapan  dut* 
Aut  dfdiraItaeparn»,aatadminiftra(io  medicine  acmp* 
«xtftoC»uiet,iruemagnrtudouirg(&hmdt.  Eriftfccdc 
cauDe  quSdex^  (unc  caula  pucre6i6«dn»&  corroflomt  ma 
irictttquae corrodo dfputrc&^toacadum ex  ipHavlct' 
ributtn prodindoftamibua  odmundiHcaiit,&rethiita 
profundo.  Item  A qnqp  cao6  cil  corruptio  embriomt* 
vnde  de  eto  omnibus  vnieS  rubneS  feci.  Sed  hic  nota  <|i 
Aiucdi&*remtS  ponit  imer  cancrum  A corrofton^quoi 
iwl  m corrodone  n6  eft  grauitas^neqi  dorniet , & fertur 


Cap.  XXI. 


eMtotfteSMdiife.  Vadeadm^nAniquMi  mcDM,M 
ptfGilanim  uiftiuinfto  maxnDc  fl 

dam^utdKoAtoneJrtMoimhotdto.  Iion  nudificii 
incl  ro.coin  htint  lap<n«nim^lfg<ini,fatnngntdtaip«> 
flium  cum  naralt.  Fi<fh  mundiflanonc  c6lbb’d>  cum 
vngucmi.,pulucnbiit,acbmSthibcnnbu«6(blKt«c  Ot 
diUcrOSca.qm  in  prtnctpio  cum  n£dBomfiicuo  *dmJ 
ntftn  Geut  vu^ntu  hoc.gi.b'urgin,ceniflW,  6rcocol%. 
ana.&Saiczcuctroc5c5.okoro.&ccra.^fifucru  br 
d>CM,adminifir>cum  cupra Racnxrf>,&mcn^  C3 
vtrp  caio  incipit  lurct.quia  cniroiiur  illud  extimuione 
debita  dato  ip  n5  videatur.  Adminiilra  Geut  hoc.  ip.ihu' 
ciaeabUiix.pricq.climicargeii,ctrunjc,larcocolUe,Dm 
nium  ana.par,^Gu  eacia  ceroium  cum  oleo  roG,  Aceta, 
Aadmimftrctiucumiraia.  Incarnatiuum,  Aconiobda 
liudffl  bonu.«.albet,lhucnc,cinaiiii>,pulueru  chart{cA> 
buiix,pulueriicueuibiix  Gccxaduftac,anaJ.j.  putueri>' 
zeC,Ahunc  puluerfadminiftta  cumlycinio,clyGcri,aui 
abin  VI  videbitur.  InlaAocaCiAperculctonc  prpmtY. 
Gi  vmuerCilibua  (ap  diAic  procede  G YordidUm  cil  cum 
abnergcniibut,c6Jbbdantibiu.  vi  di Aum  eft.  G^ 

rit  .ppier  magniiudint  viegx  adminiftra  ibco  conibbdl. 
tiaex  ftypiat.vt  bi^uAu,bolua  at.pbnagoprra  Ggti. 
albumen  oui.dtagacantumdiiccin  portulacz,  A hraSiiia 
ciendo  leltfonei.vnguICaiAhtnbi.  vt  Gipra  Tap^  Dein^ 
G.ad  virum  cundceediburcdcatco  cauicb,Gdiui/iia  eil 


"V'  T""'~ : “T"—  yt  ab  eo  alieoci.In  viceribua  recitia  rairalorf  triium  mi« 

eamc^ietin  hori.  qu  bufdi  A proprie  poft  exuumT.ua  obiIVvakr,Arfiuca  optime.  Q,  GCcrithumidialmul 
iegred..arnon.(iloog«odoplut«..fpra«cu«.  „vabt  cone. ptpi.Alapia eiSrnir.A  med.camni4e 

charu  cobufe^.cucu^ia,  dialumtne  vfto.  Qyinto  mi 


^od  egreditur  non  c(i  longitudo  piunmt  fpatii 
ti<MKCOQuen«eme.Spatium  verocaocri  cftaftidui  dolo 
ritpdicft  ibt  pullatio  longt  rpBCfj.  ^ 

S I G'  N A demdflranua  qfl.CnS  entnrmuirfihimii 
da*ec  qi^  erdt  ex  phlegmate  (klfo  prurteut  loci  nd}ba  tolera 
t>t1ia,priuatio  fu|;^up  huiditatit  currccit  ex  loco,d£^tor 
cS  quadS  acufcare)&  quod  ex  macrice  emanat  languit  ma 
Ii  colona  mixti  cd  veneno  A fanie  indtgefta.  ii^Deau 

•nultu  hdida  erit  foetor,dlf  malut.dlf  imolerabiht,d^  ard^ 
cO  prurttu  non  erit  ita  int?iut  curhit  humiditant  pl  A«ai% 
quaii  cdtimie  in  qua  eft  ve nerdl  i ndfgeftOymgrum,vindei 
vel  litttdu,mixtum  aliqxnndo  cum  firme,  vel  fenguim* 

8 igna  ft  fuerint  vlcera  fequentia  apertietiem  apoftemo « 
tum,cunc  ftgna  pratcefterunc  &c. 

C V R A<Canonet,incuraautfvlterumcorroftoni»k 
•w  putrefedHonrf  ^caula  fnnrinlect,quia  ab  acuitateoMte 
lta,quia  fte  adufta,aur  qun  (ai&>acu'ta,mord(cariua.«'>'.l 
DrftSpriut  ordina  adcdtrardrciceapie  cibid^pe^* 
DeinA  da  digeftiua  alteraniia.de  quibus  rra<ft.iitn 
Tcrtioeuacuatiua  vteodf  loco.  Adminiftra  clyftena 
comipflaeu8Cuati'uisapproprnntmaterTx,&decodho> 

nes  approprtatas  ctTdem  ex  malua^viof.leme,  polypodio, 
fumotcrrs,epithymo  dietufinodi.  Item  ft  catera  coirfen  > 
liaot  fiat  phl^comia  ex  bafiltca.  Vnde  Halyabai.lncu 
ravkcrum  matricis  fl  ort  matricis  puftulvKCidenm  ba 
lilicae  vtendfi  eft  phlebotomo  fl  pirrirolaria  confentium, 
•ut  fephenam  minue,  vc  fupra. 

Qmrto  adminiftra  ex  feftiombat,Mapbftris,  fbmftii, 
dyfteras,fMfcali^s,(Sfvngucmfe4lhmdf.  Bxcduentf* 
tibuscalidit  & frigidis  vt  exigit  materia,  ex  quibus  fiim 
aloml  fcifliinMmurca  olei  psneihitiii,  anemtfla,  foenugra 
cumilac>laudamjm,m4luauilciat,maftix,  medulla  vituli, 
oleum  vetus  cum  agrefta,hordeit«n>porrulaca,  virga  po. 
ftoefe,vrin»,fiy fto^’hum<da,bpaccD,fumttt  terra,^. 
thymus  di  huiurmodi.  Sedeo  pnuscc^dera  ephorum 
viarum  quadi  funtcumpmedine,quadaabr(!ppoire' 
dine,  d^appeUamur  flm^ca  refpeiftu  primorum.  Item 
maliquandorunctnpro^dod^quadamnon.  Infero 
•^  putredine  curartoeftconrolidatio,qua  umendifti* 
cilfecft.vndeOar.tociflovuIuadiflicdiaftnatur.  Ineo 
-veroquodeft  oppofliS  floreum  Ibrdicac  cura  eft  oiMifi 


tiga  dolorem  flnecefle  rru  addendo fupra  didcis  fcfsioiii  • 
bua»clyfteribus,d^aiiis  femen  papauer»,iulquiamr,'diC  de 
camphora.Et  (I  foret  intolerabilis  vc  iupra  admtfterealf « 
quidopf)nonforetincaoqn<cum.Btflf ''  ' 

• VcfihSimasrias,  Rjihrictu  XVv  • 

^ it  Ccidit tji Vlcera hfc,dl^apatadidia qO^jiihconmi 
cura^fpf^pfpaut^tanondcbftccuranfidlrrpb 
^ ^ d^ierpucrtdiM  multa  cerrofluS  copcaua^;^Vn 
nftulasconueriuqE,quarc  in  principio  debet  efle 
muitdroHrcitui.'niipfede  diftcilicuranl.lmotx  etf'ali« 
qui  cura  nd  reCipitiit.  vbde  qa  opus  maga  chirurgicam 
<lKtftctiaquiardcipfisfiftu!»adiumcftftufl  fiipr^defl* 
ftul»aof.iuiicdisoacitra£iafr pcrcranflbot  du^m^ 
adrcccddt  Mc.pctmo  vt  ipfr  ponrdo  flgaa,ihf6  cukoaA 
SIGNA  demonftratiua,i6Kitudo  puertfedtooti^ 
dKadbaremiadoioris^ntecelsio  vlcerumqua  non  fena* 
banC  cum  curaaonibue  A pnotongatiirfpoiuuB  dii  currit 
viruAdeinde  dolores  fleut  dolores  canert.  Ec  cogoofiatur 
iocuseius  cum  radio, dif  vbi  peruenfl  cum  eQ.fii  feiiiir  fta 
tuseiuseaam  an  fit  mcarneodhucaui  pertranfeat  vCqpad 
oaprr  itludqcf  femic  extremitas  radqex  Icuaiacc,  d^  mol* 
Jftac,dlCafperuaie,&  duriiic. 

PROCNOStre  AJ^iftulpfaaliialociadedif 
flcili  curancur,quid  au  tn  h». 

C V R A Canones,  qncpaccidura  rn  marricr  fiftufa 
qua  qftm  pertraufemo  caroemA  appara  abeo  quod  vf  * 
cimimcftcxmembris,uavtcornimpamos  petftiatAd^ 
pucrebcianc  tpfuoi,A  coUum  matric»,  & qflqi  penaromi 
ad  abradendo  pilos  pedhois  A incedot  vfe]i  ad  patUam', 
Ahc«noaetatcria,qimtuncpartcardeftiii  mxnifefto 
«Mcrfcis,flf  ptracftmimctfori  parte  fnacricu/&Ainc  in 
vnnquo^  latere  oatriciA  Eequscaeiseftin  (irofundo 
iloneft  pofeibslii  vtcurdgdkflmtltter  paueoiena  ad  veiI 
cam.Rdi9a  veroabfllacuraiton?  habeat,  fit  diftv 

edoAdetersor.  EtcniaquaepcruenscadabradeDdupi# 
iMpcdltniAdlfpivpriectMiprrfearaioafbramira  paruo. 
Cun  eft  duplu  vewdttaiMola  vt  allegate  loco^flipra 
dfaenrfmei4gnrflM.  ■fikravCTafiipctabfctflorKqi^aia 

periculi 


De  aegrinidnutri^' 


fcrtcul^  cft  ppm  nauo6taif  membri  cbnc(  ex  et  (mi « 
■ «io  fOnu  fptlmut,  Sc  tmiUo  voctt,  Sc  ttnde  roort  idco 
. curacottnoocft Publii* mfieiut^pofiueftin  mamie^ 
ftodlCcuRucarnlcnonuamoponctioadere.  Curtvcro 
m?do(acftca  ordinatione  difiptioodificatione  corporis, 
cdforu(ioneisiMrkts,d£adiDiniftrattooe  rrracxiccaixia 
. sxvngu2ta,emplaftris,iniedio<nbtisA>MMfiAuiac6 
^lercnubut>pro  quibus  allegatis  duobus loctsrccum* 

Dei^<^<ubifiiiiUricv.  Rjibric4.  XVl, 

COmingtt  Hugadias  matrici  fiipucniit.  vc  ano  qua « 
rum  ddRrripcio  ibi  rcqutracur.Sum  enam  fiturx  ca 
quibufdam  eminemqs  carnolis» 

G A V S jE  .dl^ip&rncaubrlunKikcitasuthemfsiiia 
cricicdting^ucpartusdd&c«lis>auia^.Ecin  principio 
cum  accadunt  funt  (atis  leues»  occulti  floris,  deinde  ma<' 
aaiifiriianl  iadbj»aut  vifii,ca(fiu  digitis  ut  dicctur.Item  quia 
apud  coito  fitncil  dolor  nd  c51iaeuis>iit  in  polttione  cannse 
clpftctM  in  ano»  vilii  quia  virga  exic  laaguinolenca.  Item 
^ia  «nedicus  per  irapoficionena  fpccuJica  cdprchendit. 

C V R A Canones  io  eamrn  curarer  generales  inten 
tioncs  raemoraodo  ctid  pMebotoimS  H videbil  cduenire. 
VI  (upra  de  vlceribus.  De  qua  icito  Cidla  c«  bailbca  iini 
oianut,auc  pedas  (loiftricfi  maxioK  iuuaciua.Matri' 
cem  aticujaBdo  k curfii  maceraae  bKienns»  & conleniamis 


vtdsdhimcftdeabftabfipaasacndlc.  JScdnou^aliqK 
cminlcix  (um  urna  ^oportet  ferro  vti>  quas  qutdsm  bo 
minam  ciro  addita»quidam  fiHpbur.  Item  ^ddoqi  acci« 
du  ICI  roacnce  ficui  virga, & haec  omnft  aut  ferro^m  mc/ 
dfcfeuicorrofiua»au(bgaaoneremouenturquc  chirurgi^ 
cfs  relinquo. Et  hac  fic  pofita  fit^caaoc* 

VeprmitH/trpnd(fifmomatx^  Rabr.  XTll» 

IAaexcura  vIccnim.fiCrliagadtirtrai  mcrepoteftoi 
ra  pruritus  cum  quafi  ex  eifde  fiat  caufis.  nS  humorca 

cholend,acuti,blfijttrrofi,corfofiui,ine!5choliciadu 

fti»dm  (p  apparet  in  dilpoficione  coloris  mEftrui  fijm  cau 
fi  ipfius.  Vnde  flmili  modo  te  habere  debes  ex  paru  dif  * 
ta  digeftion»  euacioms  ipToiphumooi  cum  apprcprtain, 
de  quibus.riif.tradt  PMeWomia  ex  oigrs,  dc  fecddatio* 
neexbafilica  fi  videbfturexpedire.  Deinde  cum  admtni*» 
ftratione  eo*  qua  contrarianC  ipfi  pruriiiui  9m  fuas  cM' 

fis.  Vndelaudanf  vngoemspofitainpracedeiui  rtibn- 

ca  circa  fint  dc  ceruifi.Icem  budard  ro&,fendalt,fief  me-* 
mfta»acctum  oleum  ro.lucciisportur.camphora.plum- 
bum»thucia,&  huiufmodiexhis£a«?do  embrochas.u^ 
ponendo  co  fiippofitorda,ioijcicndo  cutn  inftmmenioim 
ficdiuerOmodefodiuerfitngcma.  Et  expatu  ad  prurio 
tumJ\uic.*.foliaroewha,ikcorticesgranaioru,«C  i««' 
tes  excorticaias»dli  decoque  in  vino,&  tiipponaf . Et  latt  * 


tbagadiashasircshabcs.  PrioMcftmundtficauofinecef  dat  fuf^migiucn  ex  vino,fnedulla  granorum  myrti,  d^ci 

fed  tu  ex  datis  cdpone.  Acciditsute  vtadhuncpriiit.» 
tum.vel  ad  caufis  ruasfequaC  inmutterc  priapifinus,  qm 
aeddit  eti5  in  mulieribus  ex  caufis  dttfifi  in  prxcedfti  ca» 
pitulo  de  fityroifi,&prnipilmoin viris,in  quo  mulieres 
ftant  femper  cum  appetitu  ad  coitum,&  habui  vnam  tale 
fei  manibus  meis,  dC  hic  prtaptfmus  de  quo  cfi  hic  fermo 
coitu  non  toUhur,fed  magis  exfeicaiioneau«rur.  Ei  cu 
ra  eft  ficuc  cura  pruritus,  dt  vitra  frangete  caliditatc  fpet» 
matis  cum  medicurisirr^gidantibus,  de  quibus  allegato 
loco,&  IU  ibt.nam  ea  admimfira  per  intra  3c  ad  cxiia  fm 
diurrfi  ingenia  fzpe  memorata,  & ordina  dixtam  in  qua 
confifiit  magna  pars  curx  dCc. 

Rifbncif*  XVlIL 


fSiriafejencyVx  fipra  de  vtccribus.  ScdSda  eft  confedtda 
tio  earum.  Tertia  eft  accidentium  micigaito.  Sed  (cito 
earum  aliqux  fime  cncrmfecx  ^s  medicabis  cum  tbu 
cia  trica  valde»  dl^viseIlaout,dlC(inc  cefiattone  fiat  itDuS' 
rcnttaipfiusx^icaminisadcas.  Ii2  valet  vngunum  de 
ceruUa  maxime  abfip  aceco.liem  fi  fiiem  calor  acutus  sd>' 
sniniftresiuccum  portula  cx,sut  h<fiucx»aiit  mucillagiift 
pfyllii,dc  tofine  duda,&  mota  Idgo  Tpacio  tn  mortario 
de  plumbo.  Oc  mitigatione  dolom  &pc  in  prxccden^ 
«(busrubriets.  Et  quxdam  profemde  quasmedicabiaca 
Cippoltiords,clyftertbus>intt<fttonibus  Sc  hm5i.  Pnmo 
anundriicaciuts«vtfiiprade  vlcmbus  corrofiooe.  Scefo 
cura  fty  pcicis  incamaciuis  ficut  vnguenium  fidum  ex  cli 
Mia,d^  plumbo  adufto,dfungucncfi  rhagadMrumara'.  & 
tu  ibi.  1 te  valet  finouxfint  videlicetclyftercx  finguinc 
dra.bolo  arm.ariftoU>chta,myrrha,^burc, vel  cfi  lana  fi»p 
pond.CX  fi  fenferit  mordicationem  patiens  ex  vnguenets 
«dmimlmtis  addaivngucncubafilicon  co  sdipeanatts. 

fi  hicric  cum  rha^dtjs  grofiuudo  vehemens  qid  fi' 
^tuScat  Idgicudo  Tpatij  di  paruiiasrscepcioDis  curationis 
xdminifira  vnguetKum  de  chartis  cum  oleo  ro^.  Si  vero 
cioncoleraciiJjdpoiianir  eumcooleurodeblio,&  gluten 
alimbach.  Cumergoqutcfininc  curentur  cura  rhagadia* 
: «um  purarum,  dC  proprx  qfi  vtcerard, Sc qfi  indigem  eis 
quxfiint  ficut  cortex  etisauedragaeamura  optime  irim, 
•utgaUia,aut  aggregatio eoguEchxc  eft  cun  ducis quafi 
•ota  ad  literam  pofita. 

EtquiaiandCcdfiieucrunt  dominas moleftare  quibus 
otooad  plenfi  eft  fictsficirndu  fuxra  pofic,  htne  vc  nbi  Sc 
cis  magis  cdplaceam  parttcularc  curam  deferibam,  ynde 
qfi  bcruit  k ficettate  cum  calore  & prurt(u,&  rcifiuris  fit/ 
. pe  in  die  fiomentri  locus,  di  httmefiat  (edendo  inaqusde* 
cod*ancro*,ratnrn,liituctart1»&malux,  SC  fi  via  adde 
fcmen  Uat,dctnde  exiccef  locus  inungat  cum  unguento  de 
«triifiii  CUI  adda£  aliquid  camphorx»  IiSadidcm.  *.vn* 
guemi  popukotu|.n.camphmx.$.|.r.ceruflx  abhitsrca 
aqua  ro.l,  r.albuminis  ouorum  numero.l.ni4rce,&  incor 
poraab^tgnc*  Cumauiemremocusfuerupruniusab* 
luaid  rhagadtxfxpe  cum  vino aiido  rubeo  decoduonis 
an^rii,ihuris,  dc  nucum  cuprefit,  d^alocs»  vtl  ihucixAUt 
mumtx,&ficconrolidabun{.  Vbivcrofuerint  curmi* 
iieoufs  rcmoueanc  eminantix  iUse  cuvngu2tovindi,alu 
«MKvftod^luBfiiA  nHio4ifiau»looi«  dfconfi>IM 


Vidi 


Dc  bamorrbokiibitf  nuimcir. 

Vid  fit  hsmorrhois  fiipra  habitum  eft  tn  prind* 
pio.xvd.captiuli. 

.C  A V S )E  .Burniuni  aut?  matrici  ficui  dC 

ano  hxmorrhoidci  (bccersione  rhagadiani,  aut  sfbtum  q 
cum  hterint  extra  matrke  finanf , di  parum  finar.(  fidae 
prohmdx.Auic.divi  didumhiic  in  allegato  cap.qfiqim 
retentione  menftruorum  cuemura  roulttrtbusinano,d! 
ille  prxferuaru  as  k difficilibus  xgritudinibus  quas  poT* 
ftne  incurrere  ex  menftruorum  rciratione. 

C V R A .Canona  (eruent  proporesonalei  his  q didi 
Gim dehxmonhoidibusani.dituibi.  Sedhtcnocs^tli 
quSdo  ex  vehemetia  dolotis,quia  natura  mcdicamin^us 
non  tuuacur,oportet  ai  incidere,  tn  quarum  incifione  ti» 
mor  magnus  ^ dc  nimio  fluxu  fingutnit.Ei  ideo  cum  ad 
ule  opus  Quenft,  oportet  muliere  ponere  in  loco  feigido, 
&^poftinctfion2ftct  cruribus  cleuaiis  ad  parietem  per 
horu  duas  vel  circa »di  fiiprr  incifuram  ponaiuratiramC/ 
ium,alumf,cortica  ihurisA  huturmodi,ctsam  aliquSdo 
terrum  igoitum  vt  allegato  loco.di  (upta  vetrem,  didor» 
fum  pone  infeigidiita  ex  pctqs  inhifis  in  accto,aut  inaqua 
decod.rerum  ftypcicarura»aut  tn  oleis  ftypacis,di  rebus 
ftyptkis  feigidis,&  eft  bolus  atinenus,fing.dra.  achacia, 
bypoquiftidos»d  huioftnodf*  vt  (upra  dc  dyfeoierta.IiS 
fiam  ex  (i milibus  (dMonibut.di  omnia  talia  applicent  fei* 
gtda  acht.Ligemur  cxirtma.Eoiiannir  vfiofx  (upra  dor» 
ram,pcdincm.diqux(equuiuura,  (cd  prius  tenta  cfi  k« 
Dtfiatiujs,vt  (umaUhxa,camomtlU,hxnugr(cum,mcU« 
locum»dihuiu(modi.ficxhisnaiuraiuuaripoteft.()(  Q 

noiMnfe»  ad  ferrum.Et  hxc  (uftctaat. 

8r»dka.S.  LL  iitj  Ot 


TraAatin.  VI. 

tHmlUdiincmatxKUttreo^i^  Rn&.XIX» 

MVIierabutquindoq^accfdicvccara  numcetia^ 
Reixur,auc  ppitt  cafijm>vd  percu&ionc,auc  par^ 
CU9  di£^ulut<;iui  propccr  aliud  quodcunqp  fic  1 
quo  dcbtiitd  c5plcxto  carum,  vnde  materiae  lo  eii  comen 
tae  v?iofencur,dCfpfa«  ii^cnc.Iicm  dlCopptbtio  cuenient 
ppter  frigus  coarcanc  hi  cAcauitatc  tnacricts,  vemoRtart, 
quae  quidc  verno fiiai  qA<^  coartaf  in  coccautcacc,  quan* 
docp  in  angulis,  qp(^  tn  viUts  cms.  3c  hoc  dolor  acci<> 
dtemator^dC  minor.  Ec  propter  illud  quodduftfi  eftde 
cognitione  eius  iequendo  ducem  cum  acadit  dolor  exte. 
ditur  vrqp  ad  pciflmcm  A diUutur  in  inguinibus,&  deri 
natur  V fqi ad  co xas^^  cleuatur  ad  diaphragma,  Sc  floosa 
chum,&  habet  vocem  Rcut  vox  tympani, d^  hydropint 

gfmpanitii,4^  qrl<9eft  permutabilis, &ailbctaiur  eipul. 

o,&pun(flio,Apuu^ura  quUeuaporationes  cum  virtu 
. tibut  calidnatii  icdanc,&  redit  cum  reditu  frigoru,d^  c5 « 
preCiio  permutat  eam  in  rugitum, &augmentatur  cum  ea 
pcdlen,dC  forta  ITe  remanet  haec  vcmolicas  fpatio  vitae,  & 
exiftimant  quidam  cp  dominium  matricis  fiiper  fperma 
tcibluit  hanc  vcntoRtaiem  quaR  non  fit. 

PROGNOSTIC  A.Ilb  quacefiin  vacuirate 
cft debilior. deinde  quaecRin  angulis. poilea  quxeftin 
concauitate. 

C V R A.Canones.Ordinatiodiztx.Digeftio,Eua« 
cuatio.  Eeadminifiratiorerum  confonanttu  matnce,5s 
vencofitai?  carminantium.  Dtaiiaadcomrariuro  cauix 
erdincf * Otgefho  6C  euaiio  fianr  co  approprtaiis,  fupta 
aifi.tra^.  Quae auie matrici  confortanr,d^rpeculicerex 
calidis  KabutUi  tn  principio  cap.de  mala  cdpiexibne  ma « 
tricis.  Collyria,  clyfteria  fiuu  maxime  conueniemia  ex 
elets  calidis, anodinis,rerotutiuisvccft  oleum  anethi, ca- 
s»omtllx,iiliorum  alb.rutx.cum  vinoaromatteo.  Iiem 
ad  extra  emplafira  ex  ruta,agno  cafto^i mino,  centaurea» 
amro,maiorans»caUmenio,anKos,d:  hmdi  cum  oleis  di. 
dlisdlfcroco»  Ite cdueniumfeisionetin  aquis  decoeSiO' 
num  |M'xdi(flarum  reru.  Tu  ita<^  diueria  operare  ingenia 
vtrxpedi<flumeft,itaqradminifira  perruperius  &infe« 
rhis  incus  & extra  vemofitatem  carmtnaneia,fic<;pc5  an.> 
mhilabis  SC  qux  conferunc  colicx  ex  vemofitace  huic  aSe 
rancur  loco  tanquS  viillima.dii  tu  ibi.  Et  nota  hic  ^ fiU' 
lum  linum  coiflum  cu  aqua  & cioesibus  maxime  ex  Ripi 
sibus  caulai  bidbsclbcaciccr  iuuac  ad  vencofitace  matnds 
annuUandum.  Inquit  princeps  de  cura  vemofitatis  eius 
curacfi  vt  fumaf  omni  dk.5.1.  r.de  diamartx  cum.$.l.ci' 
tnioi,  & rcxta.5.1.  maftkis,  Valet  In  hoc  cafii  tripbera 
Gal.dercripiioneppfitain  MeT.in  qua  non  ponitur  opia* 
lum  aliquid  Sc  idto  conunuart  potefi  philonium  perfien» 
& illud  dckriptioncMcCinhis  tamen  opiaaponuo(«& 
cdfimilitcr  tn  dtamarte.Si  ergo  vti  poteft  omni  dic  & k* 
cunus  criphera  Gatcoofidei^c  hxc  fufienne. 

Ve  Mtffnmto  mdtricif^exiatyf^  eSue/iune  iplwf,  er  ejl 
fc^meduotmatrkUprddpuMio»  XX, 

MAtTfxconruetaeftquando^lead  rupertora  mo 
uere,&  inde  accidit  dil|>oficio  mala  fiiHocaiio 
di^  de  qua  in  (cquenri  rubrica,qu2doqi  k mo. 
aet  ad  inkrtora,na  vt  ciutappareacmanifeibi  egrersto  ma 
trick.Q.  fi  ad  alterum  latus  moueaf  incuniatio  matricis, 
aut  cius  inclinatio  dicitur.  QyidS  appellant  tale  eius  mo . 
tum  prxcipiuiioocia  matricis.  Eic6mumcer  diRinirar 
llc.pr^cipitaito  matricis  efi  ehtt  decUnaiio  ad  alu  ra  duo. 
rumbteraautadpofterius  autados  vuluxefi  eiusegrcf. 
fione  ali7i,&  hanc  deferipeion;  claudic  in  k rubrKa  hac 
cx  Auicen.pofita,qm  imirix  iofiaf  per  vcmofitarrm  in  n 
clau£im,&qtl<papofiemarur  nuximecum  cgrrdilvul. 
tam,&  tntromicri  non  poteft.hinc  ab  Auic.fcribit  dea», 
fmuuo*  Iti  quii  cum  kneitutcooocuneiKota  aherah 


Cap.  XXI. 

Kmm  videC  tfl(  ob  hxicmagmSnaAidte  Ab 
C A V S A prxnp«aaonitau«cftoauicilla<f  quod 
cftcwfi  vcleflc  (xxcft  molb&aaonn  nmio^dut 
I ractxoi,  fufttnatia  nm.vn<k  cum  mollifinn  fune  defet- 
dit  auximc  qn  moUifiomo  dHn  radtcibin  to^Qt  f!  fac 
re  ia  hi.  quz  liint  in  aliao  lamum  tm  declitnbic  ad  illud 
im.  Etcalccftautinalac5pleaiobi,idapunqu9acqid> 
tiicalitlaioiKlupn  lapidea, balncanonc  inaquafripdi. 
nimia  aqux  bigidz  poiu4:  hmdi.  Auc  nuttrolit  vi  hu> 
mor  phUgnuiicut,vircoCua,A«ftfei  plurimum.  Aw  pu 
crt&diMiiganKndaccidaiaaapoftcaaic  AhmBi.  Ii{  , 

& dcclinanonia  cl  cft  qnqi  duriiica  mairicit  aulaia  in  al>  ' 
lerolaiou  propter  rtpUtionfilliutlatrria  cahumtiribua 
grobii  vifcofia  bicinibua  illam  qux  tz  cailu  comprthea 
ditur  .Auc  c9primiiiua,vrarua,pcrculnolbrriavactf^ 
iia/lcmuiaiio  fotiitAabidua,  ftiqMtut  forat  rz  fomno 
vrlalinabquod  mulier  Iit  icrr^dia,  vnde  accidat  Huzua 
inordinaiuf  humidnaium  phlegmaiicarS  ad  mairicrob 
debilitati  vimnic  fic  liibito  cSiineniia,  A non  rcguhtt  .p 
tunc.Ii{quiaco  cafo  mairiz  inirigidaiurmulium  ea  reten 
tiociefpirituu,Afrigtdttaacilc9iiliuttuiic.  Aut  propter 
ddficultair  panut,aui  ppitrra  quia  obllrinz  multo  labo/ 
rauit  in  trahendo  foetu  A lecundinMuc  rziiua  Tubituf  for  « 
tut,qa>  ola  huic  ca  moUifintiofluAezcinonif  Upmm- 
lora  liiftenianiiu  nuirfcf  in  loco  fuo.  Et  idem  operat  au 
diiut  malotu  nouotum  vt  eft  mora  filiorum, icrroret  oH 
fortcaporiarc  grauia  pondera,AhmBit&  inerti  pro  hia 
recurre  ad  cauCicmollificationitGjpra  de  paralyfi.  Irem  Venctrl 
caula  eft  quidoqi  naturalia,  vnde  Plato  inquit,  ventriculi  culi  ab. 
mi  in  vulua  dicunt  cum  fini  quafi  animaciconcupircuni  ii,czPla 
fiboa  procreare  fi  diu  permanftnni  q>  limitum  nSafIcrane  looi. 
anguftiantur,A  nequeunt  in  uno  loco  manere.per  corpua 
enim  mon  viaa  rpiniui  oppilant.anhcliiurn  niScorrum' 
puni.quarc  magna  A diuerb  accidentia  mulicribut  fiunt, 
vndriptrcqucccr  deapiuniur  medici crrdrnita  talia  acri, 
dentia  ez  alia  prouenite  caub,  A ideo  toUiciie  coGdeia  ha 
biiudincm.complezionem  Ac.ipfiui  mulierit. 

S I C N A dem5ftraiiua,quiamubcri accidit  dolor 
in  peAine  magnua.et  in  alchattn,A  dorfo,A  cum  hb  fiinr 
qntpfcbrca.  Et  acadit  qdc,  dillicuiraa  forciii,  A vrine,  qa 
mairiz  caprimii  mracua.Ei  acddit  rparrout,trtmor,  A ti 
mor  abiqi  caula  A feniic  rem  roiunifam  in  peiftine.A  fen. 
tir  apud  vuluam  rem  dercrndrnic  Iniit  taiftua,  A proprie 
cBpIenirconuerfio/S;  egreditur  quod  incrinIecS  eft  mani 
ftfte,A  eft  cum  tumore  in  loco  ad  quem  declirai,quod  ta 
Auaaut  digiioro  iniromiltio  declarat.  Et  in  n>rft  d.lor 
Agiaurdo.  Q.  fi  radet  ftniit  dolor  verfufinlirrioni,  A 
noiabiliitr  apparer  ricra  aliquido.  fi  fuerit  inirin . 

ftea  cOprehendif  Agiio  impollio.  nam  li  foraoKn  matri, 
eia  tft  in  dirt  Ao  alicw  forammie  nuIlaeftditloeatio.Si 
non  follicet  c,  fi  fuerit  tortuofum  rrit  ibi  dialocatio. 

V KO  C N O S T I C A fipaftiohpcpcrreucrabtr. 

A dimoli  aut  nunqui  curabtr.  Non  Tprtat  cutano  niil 
cius  quse  recens  eft  tn  adolefoemia.Aui.  A cura  riuiw 
C V R A.Canonec.Ordfitaitodtxtx.Digeftiomare. 
nar.Buacuatfoeiurdt.Panicularium  admini^lto.  Acci 
Amu correAio*  Eihictnpnmiiaudivrrbti  Aui.Acu 
ratiuenBrperaf  curatio  nifieiuaqux  rrcentrft  tnadolc. 
foretiaiA  ideo  folucrm  nob'  nifi  cum  cautela  promictrra 
Diuta  or  A'nct  ad  cBiranu  cauftr,<p  fi  caufo  furricabll, 
materia  folalulliciuiuabctatKia.Scdadufrtci,  caufoim. 
maicrtalit  cum  prolongat  rlbcliur  materialia  Abtiiiaiido 
locum inquo nutrimentum nonA'gtritur, Apro  magna 
parte  fortia  membra  mfttunc  ad  Abtic.  Iirm  quia  marnz 
cft  cloaca,iAo  magia  eft  in  ea  Cirpicandum.T u iiaqi  di, . 
eam  or  Ana  ad  contrarium  cauftr  rz  pofiiie  ibpra  traA.iif. 
Aiuibiproommbua.  Accnau 

XbgeftiociftlfiateaapptepriaifopofiiitfUpratTac.iifi.  "»clcoa 

Scd*ducrteq,vifiipnlpraK.(ap.acaSA><no&l«fific 


Ji-VJI 


Dc  aegritnd.  nuuricii 


X69 

iMMrictiQ,&aHn«i vUflt  nccriOriiVnetHoiioneflet  m»  >nqut1>u>duobucafibi»  opoart  OM  eomplc«o*o» 
liimp®nmmdigeftiiifo*ynK!fimplex>quonttmineo  rumaS.ncpoucoruin. 

ftmiriituf  aceti  malina  in  neruofl*infbrf»,dCc*  eo  it«w»  TTfaiftifuntmodioperandMnawhmoidlfponu,  nec 

VI  credo  accidet  luuamemn  nocumento.  Q^Ccaufiicali  pofiiifumcanonef  ^ftriem  cauCmim  vt  biwUoquat 
da  iuerihquit  etiam  ab  iUapdi  contingere,  vt  ex  di^tiept  '*'*  nm#« 

icc.dCiO  dicebatur  plurima  dari  pdt  oxysichara. 

EuacuatioaOt  cddmilitcr  fiat  cum  appropriacii  didHa 
•Uegatocra^tUtMinprtndpfo  incipecum  clyftenbua 
lemiiui*>d^  educftibua  materiam, dCadmimftracionc  diu» 

VeifCorum,df  foluttua  non  (!ot  fortia  ne  ad  locum  inferiO' 
rem  fircum  ducam  maccriai  aliaa  nocites. vt  de  altja  fupra 
fepc.  6t  hic  nou  de  phlebotomia  ^quidam  dicum  eam 
maxime  confrrre,&ip(amficium  pofteuacuaiione  phar< 
oacizio 


Mra,quoa  fub  brcuitate  coIligam>quora  cdplemftura  ex 
habitia  in  rubricia  pcedcotibua  eft  manifeftum.  Nam  cu 
ra  male  cdplextoraa  patet  in  rubrica  de  mab  cSplexione 
ipflua.d^  IU  ibi.  Siexcafu,&pcuflione&c  phlcboiocmS, 
dc  diuerte,vi  ditSum  eft.introinitte,A?  age  vt  hrcame.  Ec 
confimilitcr  fi  ex  molitficatione  fiidla  ex  humoribua  dige 
raa,&  euacuea  vt  in  ftcfido  & teniocafi*  Digeftiuum  ad 
hoc.gt.anemifi*,ire^enuIx^dicum  liliorum, & came^ 

ontn.f,»» .pura. »v.u.»pv.. p.».-  drco«,camtpiih«)*,mngorum,rotiriiurini.radiciti|^ 

oaciz  IO  quarto  vel  in  quimo  die ll  principio  xgritudinif  bugloflf,adi5tot,ana.M.).a«rairi,epi^ihimi4t<^  mtiu  qr 
cx  laphena  inieriori.Sed  ceedo  eam  non  conuentre  nifi  roa  iHcado«»petro(ellini,fparagi,(^c*  ceuic*,fquinami,  ig> 
aeria  exififte  tanguinea,auc  fanguini  cdmixta^ut  quia  du-  rhix  mundx.am.j.J.zucch.  Iib.ip.vim 
ncici  edet  in  caufa  ex  repletione  bdia , quo  cafu  competit 
phlebotoma  (aphenp  ex  latere  oppofito  declinationi  etut 
dc  ideo  dixtt  dux.oportet  ergo  vt  phlebotometur  laphena 
parte,cui  (uppofita  cft  para  dedinatioma  fi  fimcil  repletio, 
dc  dicit  obfietnx  ^ venx  tn  tlia  parce  fum  i?fx,&  replet;, 
liem  in  declinatione  ad  tnfehua  competit  cx  bafilica. 

IN  ADMINISTRANDO  partfcularci 
nota  boa  canona.Primui  eft  mairicic  ad  locum  lua  redu/ 
dbo.  Secunduf  efi  ciui  redudx,  conieruatio.  Et  in  ex 


f .fiat  fyrupua  de  quo  vtaiur  mane  & ftro  cum  aqua  plu/ 
uialiaucaquafbntiilemclchalybcata.  Soluiium 
inde  ex  fpeciebua  benedi<fixA*ga»^'Co 
inde  applicetur  emplaftrum  ex  maftice, thure,  tetb^tin^ 

colophonia,oppopanaco,galbano,&  fitrapino.Et  fic  rtli 

miltter  pcede  inatifa  fiio  modo.  Acciitoiia  auil exitut 
matricfcconfirquenna  Tum  do!or^^tio,inflaiio,excoria-' 
rio.Et  horum  corredho  fuii  requiratur  rubricia,  dC  tu  ibi, 
RESTAT  modo  aliquid  dicere  de  cura , quando 


usreduCtx,comeruatio.  ciinex«  jct  ^ t a i 

pedicndo prtmu nota priuf  glicci conuerfio  matriciiad  eaubeftnaiuralia.Hc aliqua adiugere remedia o*‘pou 
fiiperiora  non  cadat  fub  deferiptione  prxcipitaiionla  da  - ni  Mmieni<niia,de  qua  in  rubrica.  ^ 


•u  qitx  efi  afiignata  c6em  fcholam,  tn  ctum  talia  mo' 
cuaeiuaad  Aipcriora,ficut  placet  Francifco  de  pedemoo' 
tium  addendo  (iam  particulS  claudi  poterit.  Et  ipla  rcci 
ph  curam  ex  parte  dixcx,dig5ma,cuacuatio«ic  et  ex  par« 
ce  phlcbocomix  (aphcnx,d^  vtnufqi  vc  didhtm  cll  irah^' 
do  ipGim  ad  inferiua.S  i tcarp  declinabit  ad  iupfua  £ac  phle 
botomumex  Ciphemf,deiodevcniadcanonet  duoaiam 
pofitoa.  Vnde  in  prima  fac  fortiter  mulierem  fiernutare. 
Item  retinere  anhelitum  edprimendo  ad  infrriua.  Item  po 
ne  vemoCa  in  inguimbua  coxia  dC  pe(fltne,liga  coxaa  liga 
cione  doloroCi  Ahmdi.Deindefic  obftetrice  inungere  fi 
bc  manum  dC  di  gitot  ex  adipe  gallinx,aut  anattt^  c6  ma 
aKicdprimendo,d^tradbndofeceriiendovc  poterit  ad  lo 
cum  fuum  reducat.Icem  applicet  odorifera  ance  oa  mairty 


Expediendo  primum  dico  qf  alierti  duorfi  bcert  opor 
tet  aut  mulierem  viro  iniungere  vt  concipiat,®  eam  iuua 
re  ad  hoc  qd  fi  fieri  non  p6t  honefte  ac  religiofe^^  iuue 
tur  cum  extccamibua  l^rma  diiflis  dc  gomorrhxa,poUu 
cione^  cotiut  exuberatione. 

Pro  fircundo  dicitur  folia  porri  torrehidla  &afperb 
oleo  nucum  fi  applicemur  loco  ad  quem  declinat  matrix 
reddit  ad  fiacuid  fu6.  Item  ctnia tefiarum  oui,  de  quibua 
pulli  (um  extrahi  ruperafperganir  vulux  exeanri,®  fnpa 
extendatur  pix  liquida  reuocabirurex  loio . Sufbmigaiio 
exfiercorebouinoad  ipbm  valet|.  Item  fuppofitoriade 
al&fcztida.  Multaperte  cdponere  poteaexpofiriafiy^ 
pada  matrici  conucnieniibui , qux  fiyptica  non  debent 
el1e6igidaini,ledcommircenda  fum  cum  calidia  Rypri' 


luum reducat. icem applicet oaarncixanteoxinarn^  *, ««.g, — 

.X  eft  gallix  mufcatx,fijfiumigatio,®  eft  raedicinap  at  f pier  ceplexionemefini.fed  te  oportet  mod^te  q.  ali 
W**'  pra.matrixeniraadodoriferafiji^rietatemouetur,®  qfl  frigida  debent  vincm,quando<j  calida  debent  Tupra 
fcl  partu  fext  ida  (ugii,®  ideo  talia  naribua  appliccmur,ut  infra  in  ft  frigida  obtinere,®  w bene  confidera . Nam  aliquando  in 

__  - ■ t - . * ar  -■ m.iJ /r _ft._f.-_ «Mn.,**  W HMMl 


exhibitione  eorum  ® fimtiium  accidit  victratio.pruntua 
dc  hoiulmodi.Et  hxc  itbi  lliflicianr. 

Depcp/bciiiione  m4tncu,dr  de  aqua  congregata 
inej.  Rm^4.  XXL 

PRxfocatiomatrictaefi  tlifpofitiotnqui  mulier  'vi* 
detur  vt  ryncopizata,aui  epileptica  Imicc  ex  ca  fuf<' 
focari  aut  ftrangubri.CutUf  caula  cfi  conuerfio  ma 
tridi  ad  fijperiora  aut  cleuario  vaporu  malorum  ex  fpcr« 
mate  retento  circa  lefriculot  matricu,  vel  menfiruo  reten 
IO. Vel  humiditaict  malx,atbx,ob  qux  diaphragma  c6* 
primitur  ® confirtngiiur,quo  coprcild  pr;nittur,®  cor, 
quare  debite  dilaari  n6  pdt  ® fumoc  capinoToc  ^ fe  cxpcl 
Iere,®  aerem  in  fui  refrigerium  debite  attrahere,  vnde  vi* 
^ 'deturpatientiqfrufibcctur,®ialiDOCumeoioetiSepigloc 

ttuav®extcriuafiypticaexpartcemptafrroru,linrmemo«  cic5municato  voxammicur. Vndeetam  videtur  4>pcer 
, ta,fBcmncacioiiQ,®hm5i,vndeponeruppofitorfahnain  c5cuunicaifadgutara<^(lrangulcf,®cnuliere«  pauentea 


quemi  rubrica  de  ^focatione.®  ideo  vifum  eft  plua 
nere  pbcarioni eSuerfio  eiut ad  fupermra  5 prxcrpicacio.> 
ni,®  tu  confidera*  Vbiautem  htertt  deainatioadinfr.> 
riora,iuncpcipiac  obftetrix  vt  mulier  in  ledlo  iaccic , ® 
quiehat  inco,detnde  e^crura  cleuec  ad  fupiora,deindema 
iiibuainttn<flit,vi  diiftum  cfr  quxrar  incromittere  matn« 
ceixKltein  intromittat  digitoa  fublcu9do^dxquando , ® 
•d  cerdeudinem  ducendo,®  hoc  dico  vbf  bciliter  inrro' 
aucti  pona.Q»  fi  prmtfndigeamollifictrioneca  balneo, 
aiK  fbmemacionc  ® hmde,  ® Irnictuia  mollificattuitame 
•oinn  t1iudagai.lil  per  edtrario  vetuof;  ponam  fttper  ra 
. dicem  fuminiOtluper  dorlum,ruper  vmbtlicum,  ® hmbi, 
' cfioeitemia  i|!^m  ad  motum  furfum,  mulier^  ipfr  etdtn 
com  fiio  motu  ex  parce  crurdr,  ® coriuacorpori t fe  luuec. 
Qptbiaapaifla  veni  ad  freundo,®  adminifira  per  inre^ 


cio^  in  vino  dacocfhbnii  rerum  ftypriciro,  vt  furir  myr 
euaro.cortcxgranari,achacia,lcntexcoitican,®{hm6f.uc 
fiipra  deBuxu  meoftruorum,®  tuibi.ttem6ac  vt  nori  Cm* 
ciacficerida,fied  odorifera  nanbutapponc.  Fugat  fierhuca/ 
ctoneni,tuifrm,®hm5ihabentta  ipfamad  infieriora  mo* 
ocre^frd  ftet  vt  fupra  in  ledlo  fiemper  fiipra  dorfiin^®  qe< 


cx  natrice  frequenter  dicum  firmirc  circa  gulam  nocum? « 
lum.vnde  qbufdam  videtur  habeam  bolum  ftrangulS 
lem,®  quibufdam  difficultati  attrahendi  acrem®  hindi. 

Et  di^um  efi  conuerfio  matricii  ad  fiiperiora  vt  pona- 
tur drfltremia  imer  ipfr  m ® prxeipitationem,®  ftn 

coem  rchohm>tic<t  Hipp.  $ i .apho.  v.fediooo,  per  peipi 


ia«&boc0  dercendmiadtmettora.CX  13  adpollnton  niion«niDicUigatluflocuioaciD>fedvtrapc  diAumeft 
binvtacn^^inakaolMciumlupalinit  oppoHium,  llncd3codcnoaiiaibuinMi(ftdiipuaaduia.O<<fia3ia<;, 

c(t 


TraAann  VIi  i 

OQdiflvremiaveforiuiMttr 
^ncopi  m 5c  cpilepiTam  dicetur  in  de  Qgnu.  Bt  hsc  paT 
fio  coidUmii  comingerc  vid(m,<S{  icruancibui  cafiitoicm 
dchitqitbas menilrua rctincrmK.ltem  virginibuf  mpri 
mu  cuin',d(V  viripotentes.  Iceni  3c  monnlibut,  raro  au(f 
muicatii.Bcd«eriore(lquJteftc«  rpermatit  corrupuo^ 
oe.vndctamlpcrciiirctemijnii^  etiioi  menUruumcor^ 
rumpitur, de  corruptum  corrupit  calorem  naturale,  vnde 
fii:rtgfd4tur  matrix^iC  hoc  eil  quod  princeps  dixit . Et  Sc 
conuerfio  ehit  quod  recinetur  inde  ad  (rigui  1’m  plurimu» 
ItemdCmiU  valde  cl>  illa  quae  dedruit  anhelitum 
■pparen.  iam  mini&Ham.iSc  io  qua  detlr  jit  fenlui  8i  mo* 
cut,ita  vt  videatur  mulier  Iit  mortua,  SC  illa  cH  ^m  phi 
rimumexrpermite.  Btreuiortn  gradu  tertio cH  adquS 
fequuur  tetanus, rpafmutffyncopii  line  nocumento  io  ra ' 
lioned^rcn£ietum  (requemermortuntur  cum  paroxyf« 
ou«  prolongatur*  Bc  tepus  proporcionitum  eil  autitnut. 

Bt  hibet  hxc  f gritudo  periodos  plurimS,  ted  qbuf- 

dam  accidit  omni  dte,  3C  lUud  ell  raro.  Aegritudo  in 
pellima  ell  dC  patere  pdt  ex  caufi  alTignata,quia  vapor  h* 
cienseam  aulaseflAvcnenorutcordi>accercbro  occur 
reos  non  mirum, H quandoqi  tnterlicir. 

C A V S iC  «quidam  aut  cauCim  alTignantetdixeruc^ 
•Isam  primuiuam^lttm  antecedente, aliam  coniun>Ttam* 
Primitiua  vt  frigus  conllringens  rupetRuiiaies  ad  intra 
CMcitium  didblueni , quies  multiplicans , cibus  grollus 
melancholicus  aptus  in  Tangumem  putridu  cduerii,  fom  < 
pus  muUus,coitut  dimilTo  d£  hmSi.  Antecedent  cople^ 
idonalia  mala  cdplexio  (rigida  quare  luperRuiiates  refoluj 
&conrunainonpdi . Compolicionalis  anguUia  vtani  3c 
hmSi.  Aotecedens  humoralis  vt  mendruum^aui  rperma, 
peccantia  quantfiatc,aut  qualitate  im.  Coniuntfla  vt  va 
por  malus  eleuatui  cordi, dC  cerebro  c5icaiut*Ifcm  ex  par 
te  c5poQtionis,quta  cdtraiflus  matricis  nemorum,  3i  vc' 
tiaru  ad  radices  luas,quare  aeddit  cdprclTto  diaphragma 
(ii,milus  litus  matrids,df  aliorum  membrorum. 

g I G N A demonUratiua.quiacumacdditrnjlKri 
prxfocacio  cdtrahuntur  genua  eius  verfus  petRu^d^  cadit 
fiipea  dorfum  luum  velui  moruia,(K  H tunc  vocatur  bene 
le  vocari  intclligii,d:  ell  velui  Ty  i icopizaca  iaceitt,  aut  epi 
Icptica  linemani(c(loanhelitu*Biac;ceius  aduemuacci* 
dic  mulieri  q jsdam  crurium  deb^as,&  pigneatio  in  Io 
cutioac,curiimt(aciei,d£  quaodocp  rubedo,  d^  (imiltcer 
oculorum  qui  atiquSdoegrcdiuneumad  eatatort,qnqi 
ftam  claull  ita  vt  wn  aperiat  eoi^dyplhia , pulILw  cordis, 
dolor  capuis,&  qn^  Hcit.Ei  cum  tam  eil  in  proximo  ac* 
cidit  deftnidljo  vocis/parmus  in  manibus  praecipue»  cfi 
ffisbedmi  masiUimm,&  findor  drmium» 

Signa  fi  fu  caufi  rentmcidnis  menfiruorufH,fignuni 
mulier*rfi  aliqualiter  bene  fina  vidua  boni  regimmu, 
menftrua  dc(ecm,aiii  menfirua  retenta  fiinr,  quod  iodi 
cac  qAip  generatio  laciis  in  mlmillis  dteenecHipp.  Si  oiu 
tier,mz  neqi  grauida  efi.dCc*  vt  in  Roe  capituli, &cfi  viv 
alui  det  eriordGacuctor^m  menfirua  rccentaluncdete* 

riora,  quoniam  es  eis  quzdam  cholerica.quxdam  mclaa 
choUca.vtfiipra  de  retentione  menfiruoru  aut  mmtoco' 
rum  fluxu,  vnde  ex  phlegmaticis  leuiora,cx  cholericisgra 
liiorapaiietur  accidentia  hzc. 

^ '^ignanfuerirezrpermate  cognofciiur quia  tunemen* 
flnia  non  (une  retent  a, fed  bene  dimilTus  efi  coitus  cooruc^ 
tas,df  efi  cum  dil^lcate  anhelitus  vt  prtma.Bt  magmfl* 
catur  in  eis  umor  magis <|t  ex  menfiruis . Bt  comin« 

pt  ut  obfiemx  drgirit  cdmoueat  matricem  fparmofim  ec 
ndai  defeendere  rperma  grolTum  & finatur*  Noquid  au 
tem  accidit  vtris.Dtcen^m  etiam  viris  accidunt  pra  * 
ua  Si  mala  accidentia  ex  rettmtone  ib^matts.  vt  (upra  de 
eo  quem  dimifiio  coitut  izdrt , non  tamen  fic  frequenter 
eo  labore  reibluttur  in  viris,  habet  b<crca  mulier  men< 
ftrguoi  imUo^liruiB  tuUia^quodnotabiliicrisda 


Ctp.  xxi. 

prindptlMi  vt^«onio4(fiqinfA*ccidtti|MMi' 
docp  eas  mort,non  fic  vero  Vim*  Sed  quare  non  fic  acc4 
dii  przgoaoitbus  in  quibus  metifirua  longo  tepore  retta» 
ta  fucre*Dicendum  (pliccc  io  cis  mCftrua  retdta  ficB,<x  pii 
non  umen  parte  embrio  mRruur»&  tp  frjpcrflufi  partid  b 
natura  refiruatur  viiluer,ljcqi  oc  puureSat  vel  congcktur 
fiudtofi  imrociufiim  in  panniculo  ficundios  coofiruatur 
es  quo  ouinx  non^ttur  Sc  frimur  ad  Aipcridra  prinespo 

lia  non  alcendic  niU  graodia  fit  caufi  & illud  efi  raro» 

ET  Q.V  I A hzcsgrfiudo  conuenicmsamhabci 
cum aliquibusaltjiydeoCeorum ponent  figmdifttnas* 
ua  clarior  em  nocificitto.d  tdeo^  narrauooc  multorfi  fi« 
gnora  ruperredeo*C6ueoic  aoc  cum  rpilcpiU,rparmo»fys 
copi,»opkxia,lcthar^.  Inecr  ipfim  tfi  .dKepilepfiam 
efi  d^vremu.quiaepilepili  acciduabfip  menfiruorfi  re» 
ternione, in  cocumibus  magisd^  rpumatoe»  d£  mastme 
in  ea  quz  efi  (orcis . licm  epileptica  non  narrat  cafrim  luS 
cum  eiucuaf  i puoxyfmo  ficut  ficit  prae(bmia,nifi  pr(b 
catio  efiei  diSicilis  valde  & Imoderara,ncc  cptl^iica  km» 
tit  aliqu.^d  (urfum  eleuari  vfcpad  os  fiomachi,&  deponi 
lird  bene  praefocata,  immo  leruii  p(ocaia  m fit  alitpiid  q9 
trahae pe.fienadlupiora,d^(plmatrice  aliquid  eleuamr. 
Et  cu  pro  aliif  fignis  recurre  ad  ea  qux  de  cpdepfia.  Inter 
spCim  3c  apoplexum,quia  in  apoplexia  nd  efi  gemitus  ve 
in  Dtffbcata.Itrm  in  apoplexia  fenibsA  matus  integre  f fi 
abUius . in  hrc  vero  non.  imer  ipfim  SC  lethargiam, 
quia  in  lethargia  cft  frbris  continua  A pullus  vndofus,^ 
principium  elc  dolor  in  capice.ln  pfocauonc  vero  puUua 
^ diuerfiit  iS^principiu  nocumenti  in  panibus  infiriort» 
bus.  Iiuetipfim&iparmum,quiapfocaifo  (ubuoacci* 
dit,non  fic  fpafmus, licet  cum  ea  fic  rparmus* 

P RO  G N O S T 1 C A*cum  vides  eam  eueedre 
prognofiica  de  esus  euahone  fimiliter . Iiem  cum  apparfc 
humidicatesaliqup^macricccxirc  rpcraeiua  relblutionf» 
l eior  imer  alias  efi  quz  ducit  ad  dimculcaiem  anhelitus» 
« cum  paroxy  fm  js  protongaf  qflip  mortciir . Habui  ib» 
erum  quz  (rcquemer  prxfocabacur,& terminabatur  pb 
catio  in  dolore  capitis  duorum  aut  quacuor  dierum  erat  fi 
xagintafrs  annorum.dCidenexifiimoqi  non  ex  mefirufi 
rctciKis>nec|i  ex  fpermate  cdtigtJlei,fid  magis  ex  macerte» 
bua  phlegmaticiapoiridisA  eitam  in  ea  per  viam  indige 
(liooumuliiplicatM.InaIiquibusaliqfi  icrmmaiuraddo 
lorem  genu,dorfi,A:hindf.Ei  qfli^  perducit  ad  peripneu» 
moniam,&  ad  rqufnaocam,il'ad  apofirinaia  dorfi,  Sc  pe 
dlorts.  Pofiremoaicendefi  quSdix^occurren^dicerd 
9 efiet  mortua  tu  fictas  oino  illa  quz  fiipra  deapople* 
xia  cx  parte  etiam  frpultur«,&  buturmodi. 

C V R A. Canoncs.Primus  velocitas  curationis  cius» 

Secundus  ordinario  durtse,A.'  hoc  rerpedtu  eois  quz  efi  in 
poceniia,dCioadlu*l'eritusdfgefifo.  Quarius  cuacuacio. 
Qinwus  accidentium  corrcdlto»  Et  antr^  ad  comple» 
memuhoru  ^fcedam  aliquaenumerabo  cxfimplicjbua 
& compofitis  in  hac  ipfi  dirpoficione  cducnicntta.Bc  Tunc 
acetum  rquilhticu,agtncut,arDbra,at(frimigium»  imyg  * 
dalz  amarz, oleum  earum»anifiim  imus  d^exira,arirs,  fiif 
fumigium  cornu  eiua,anfiolochia  fumpea’,  aromaticum 
rou(i:a(um.Me^.artcmifia,arpaUum  per  nares  liiRumigta 
beihonica  cum  Iwdromclle  bibira.bbtfise  btzantiz.rufti 
migiuro  capilli  Vfii, cafiorcum,ccrut  cornu  vfium»cimi* 
fuim  cum  vino  fimptum  ,con(e<fho  Hermetis  in  quinco 
Auie»confrifiio  mirabilis  diJla  Mef.de  cura  milishumi» 

d(,crociM,dtpcamus,gaUta,galbanum,garvophyili  fnm» 

pti,iuniperus,laudanum,ligmim aloes,hnum  frmsus com 
bufium,ma>orana,Djrcalc,mulcus,oppopai«cfi,  pafima » 
f l*V»«o«,grana  eius  quindecim  «gra  cum  maUicraco, 
Alefialiquoru  ficretum peucedanum,  iUdumigiuro,pijt» 
odor,pulegium,plantago,rub<a.reraptnuroodoratvm,fi» 
fiIeos,terbemifu,fritnusperos  fiirapcus,ttrnca,fimenaus 
cum  fipa,vukuf|(ulbm^tfm  cx  pefUMausiItcmfiib» 

roigium 


Dc  xgritudmatrids 


Z70 


iw<gtom  o ptfvWf  pcrdfc^dCeft  vfuafe  > $C  pfuc  ^m«n« ' vi  de  fyropo  acctofo  palCocnbut ncruentin. 
di&lcttviu&mifratKftamcicnbMueIquataorcande  PRO  Q.YARTO  fiaceuacuaaocobknp^a, 
hbdefeu»  iWnuI  iDiflif  tpfiiaccenfle.  deinde  eittn<^^Prtf  cum  piluliefoecidu  & hm6t.imccnam  rerpicienafc^  de 
miwc3noiiec(pfcicruflbc»nonemqnefttnaAu  dCmpW^  quibu«.^tr»i^.dire<fiucumapproprtaiuadmatrican* 
tto  occuHU  medictf  ad  patWtiiem«Secuiiduf,  dCcerti^,  SC  0 fuerit  ea  retenrione  fncnftruorn  phlebocomiS  fiid* 


quartua  refpicium  c9  qn  cR  tn  potentia  flue  in  habitu. 

P RO  COMPLR  MENTO  primidicot^cS 
•ccuretf  pacienii  debeaelR  foUicttiM  in  remediando  »qiii 
hac  paflio  qn^  ititenmM*vt  iiipra  • Ht  cipedtendo  ipflim 
cano  neto  hoa  canonea  diltg<ter  aduerte . Pnmui  diucrflo. 
taarundut  vmuiic  eacieaHo.TfittoadminiRratio  eorum 


fl  fieri  non  pde  vi  cn  multa  puiguibui,veniolM  po^ 
ne^cnfncatfonibuafaper  locum (aphena^aut  afmlica  iaa« 
gutfiigaa>5f  da  prouocancia  menflrua  per  oc  et  umilia  per 
inficriufappltca.ut  rupraderciemionemNlruonmi.Eary 
rupca,cIe<Ruarf|a,  ruppofiiorqa,&  alqa»  vc  ibi  ad  plenum» 
Pac^frequcmercpmubermetflbi  imponat  digitoa  fiio» 


quamavrtcem  cduertunc  admfimora^utqup  materiami  iciun^hMpingiiedineanatia,aucganina,autoleinardini» 
tut  maloa fumoa  tn  ea  eaiRRet  expellant  vel  retropelUnr*  dC  fncec.S tt  tta(|i  Rudmm  tuum  vt  cau6  refeindatur  cum 
Be  hl  crea  canonea  nmulincedunc,in  cura  eiua  ita  fellina.  ^quemata  euacuatiooe.  fi  ex  retentione  rpermacta. 

t^tmua  cdplctur  foni  Cncacione  pedo^ eorum  ligatiO'  tunc  ^de  vt  mulier  vtrotradatur,  fi  id  honefie  fiert  p6t» 
M doiotofii.liem fiant  Icgationtain  coxia pnmo. deinde  Item intromiitat obfiemx frequenter digicoi inundo# ex 
6ictvriba#,deinde  in  pedibus  hoc  efidelcendcndo»Iiem  aliquo  odorifero,  vt  in  complemfto  pnmi&tanca  frscet 
inungantu  r pedei  cum  ol«>  laurino.  Item  appon^ur  ven  vt  inde  dolorem  inducat  fomfie  brubiiur.Item  tturomic 
tofvincoxaatn  inguindMitiopane  cArrarapantadquS  icrccmordicattua#  commotionem  betente#  vc  fiintpii' 
declinac  marm^df  h>c>dC fimilta  per  caccmis  trahunt  tnb  per,cordumenf tZtnztber , Sc  lunt  mirabiles  in  hoc . Item 
riorafft  phlebotomb  po  incertu#  impone  enema  carmi»  da  qux  fperma  exiccant.vt  iiipni  de  gomonhaea>df  poUu 
scMM,de  reiolucm  vemofitatem  ex  calambo>arcemifia>  8c  tione.Bc  tn  fine  ponam  aliqua  vciIm  huic  propofico  prio^ 
•hfs  matertalibutyde  quibua  ILipra  ih  rubrica  dc  mala  rt.  Bc  liinc  ex  mulieribus  qux  ingeniamur  coire  adinuicf 
piRioneeiua  maxime  proldgal  paroxylmut.lcem  tmpO"  cum  infirutnencofimiJi  virgae  vinli,d£cxeo  iRledancur 
Pc  Kippofitortaex  bu^iao , gallaa  murcaca  6c  hmdi.  ad  q &cociferum,&  vc  dtdum  efi  in  fine  compiemeici  primi 
«decimae  ma«n'xJi^riecafc,vtirt  Redemi  rubrica  >6ac<:;^  caae  ne  betat  in  boccafii  phlebotomiam»  qinvtftigtdai* 
deindeobfiecriccminungerrfibtdigiroccsoleiaodorife'  immoadminiftraeaquxcalebctant.  . 
fi#iVteRoteadcbeen,olcfidcmaioranatde(pfca&hmdi  ACC  tDENTIA  continua  in  hac  «grttudioc 
pdorffcnt»&lcromtttae,&rinUaiion<bcac,decftexpri'  fiinc  fyncopit»ablartoanhebcus»dolorcxrpafinodMimdi« 
sma  remedi)#  fiendi«.Fac  dnndc  (bfluffligi&  ex  mufco»am  Ad  qux  ola  remoucnda  pcede  cum  hia  qux  dtda  fuiK  ia 
bra»8yloaioc»  hm6i,ieranC  enim  hacc,&  Tuper  lapidem  complem^o  primi  canoni#»ct  etiam  fiibrcquirc  rubrteia 
sghRumarpergamHr.BcprotuncnaribuiapponeiMurfaC'  eur&ia«npofiiamd£xdminifiramtdiridatum»conbdto« 


cidl'<xafiiifoetida,cafiorco,fomopetiarum  cObuRarum» 
peurarum  perdicn»d^  Ginr  proprie- vultur  i#&  aluru.liem 
cum  cbdelia  dc  fcuo.  vt  du^m  cR»dli  di  aldt  foeridi#  »de  q 
lhis-pQuk>amrtquidiiufiumegaac  cacuphorbio.  viAuf* 
ddal^i  qux  in^cuat  mordicationem»  fed  non  <R  tn  v&i» 
-Srocna^umioungecx  rduis  rcfbluemibua  v^iolicaicm 
ina^dc  quibus  Aipta  de  dobre  Romachi.lcem  fi  fieri pdf 


nem  dcdamulco.Bcnon  cuneas  de cGmocione  mamcis» 
qm  cum  aliis  iS  pofitu  hic  adminifiraiH  maiorii  brw  lUf 
uamemi^ucnocumcntumindecdaingensi  EipoRbfc 
aduerte  tp  vbi  hxc  pafiio  fieret  in  prxgtjaiiiibua  tu  ^bet 
abRinerei  phUbocomta  Iblutione  vctitria,&  Race  comfq 
tus  in  adminiRrando  olm  exterius  rcfolucncu  calida  iam 

. di^»itacpmitimmacamuIierrcdtcrftpoRcresaucqua> 

cum  p6ia  aut  alio  modo  jMioca  vomiium,eR  qn^  tuor  dies  diger^euacua»clyRcrb  impone»d^  fuppofitoria 

firdireipbm.Ircmalpcrgcbciemaquaro.  Iicminirodu  daalurnisdiebusthcriacara»muhridatum,confe<Ribneoi 
cat  fternutacionem  ca  coodifi»  pipere»ellcboro , SC  bmbi,  dc  diamuRo  3C  bmdi»habenubus  coafortare.cor,&  cere^ 
Item  mribiieapponc  iulphue  ignicum»&  fumiS  cius.  Ic^  brum»  Sc  dcfcnbrc  ipluqi  ^ vapore  yeiKiioib.  Laudatur 
pro  complememo  fteun^  voca  ipbm  forti  voce  nomine  ab  Aui.maxune  qn  eR  ex  retentione  meuRruotu  eupbor»> 
proorio.licmcrahepilo«cempon\di^bclbnos»dfclamo'  bium.inquit.euplMrbiumvero  cR  valde  forte  in  hocb« 
•csrorccacsrcaaureteius»&exhMpaccicomptemumccr»  ciens dcrccndcre  mcnRruaRacim,intelligc  luppoficum» 
id*Qx  ^ omnb  n0  redibit  aohclicus>iuocruper  ca  Sumat  Repe  muUcr.5.).puIuerisagiu  calh  cum.$»)*raeL 

pocetusmndacuroleumbcucnsi&fiiex  cofwcancibiiscc  litro*5^aquacalidadC vadebismirabaU» 
rdirum,  vt  cR  olea  de  fDica»dc  becn»de  ballamo»&  hm6i,  nam  in  fomilimo  aceto»&*iplam  impoqc  naubuscR  elB/ 
&eaucertztf  fyncipot  fi  noQ  fuerit  prohibens.^  fi  fiieni  caxtnbctcadoderccndrreauiricem.  Item  laudatur  vl/ 
cx  mentione  oKiiRruoqi.iunc  phlebotomia  bphenar  con  tofa  magna  cum  fuper  vmbilicum  ponitur.  Item  quanto 
bn.vnde  Aai.dl^  qfiepeuadu  ca  phlebotomb  mamn&b  cuius  potet  poR  paroxylmum  da  iheriacam  Sc  Kmdi  c5^ 
cieafi4ferbexrctcncioiicr^(mcb,vtinba»d£mrnoeeR  (sarbmb veoenoctbminparoxyrmofificripoc.  Item 
'pRbbotomia  lub  popliie»ut  /upra  derctentide  mefiruo^  ventri  k Romacho  vfqt  ad  muliebrb  empla&a  ex  rebua 
SECVNOVS  completur  cum  prohibiiiooe  eo  carminamibutv^ofitaicm,&  laudatur  in  .ho^abfiochn\ 
rum  qux  multiplicam  bngumem  & rperma»vtilipra  de  hyfibpus>calamencum»filix,l<uiRicum.  Item  hora  paro 
esubesamb  fpcrmacu.vndccuitet  vinum  ^culuer»iice(  xy  fmi  imromifiioinRrumrnci  in  vuUiam  conbrc»  Exper 
fyncopb  emn  rcqutrac.vi  fiipra  de  ryocopi»  fecundocapi  lum  cR  vinum  decodbonu  flgilli  bn^x  Maux  btbita. 
culo.Nam  aqua  eR  hoc  in  cadi  cooucniemiof  .Item  carnes  licm  imromifijo  radicisbtynonts  poR  Ricacioocm  ca 

ddmaximccarnetmeUncholicaa&cibo#  meUchoUcos»  oUo rperma defccndcre  bete.  Itcmfoibvrticxuifa»d£ 
Iccmvnturhbquxrpermaeaiccam.de  quibusfiipradc  (upj>ofiiaRatimrcmediudam.Bspcrui  pluricsCilgcma, 
polUitione»5CgOfnorihxa.  • oitruconficbnlcq  aceto  dc*ca  accio' fqppooaiur»  lid 

PRO  T fi  R T 1 O d^sraf  nMKrb  maxttBetpra  valcmopcimepilutxdux'daixconb^x#x  galbaooal» 
CsiRemevifcob  cfi  oxy meile  fqutUiuco cum  fyrupo de  ^»dlfalbfceiidaRacimdeCcenderebciou  Itcmpoudc 


radidbus>dl£altit  fimihbus  baubui  virtute  fubciliandiiin 
cidMi»diC  apcriendbflc^wocMiide  qbua»4.trac.  & hic  no 
nmCbftaiuiouaaopaniccfamreprobai  aceto  dCoxymH 
mtRoaAMP  matrix  cRnesuolLEt  AuUaudac»ccmcdfi 
tkm.nm  cmducui^lblui^qm  pauca  debci  efie  acctobbor 


grarwpxonisdidb»fiiocetiIopumainpafiionfbuf;  Ad 
idem  pilulx  ea  caRoreo,  dC  myrrhaco^^ert  cura  aqua 
meUisexbibic*.  lteoideturcimim.5;i.ctim  awidrco* 
^nti  agni  caRi,aut  cum  aqua  ruixAcadccp^nbaia 
boob  quibus  Amulio  va  pdc«  vsdcpulqfrc  agni  calU 

' diCTum 


ot;.  Traftatiu.  VL 

eft»  Bt  fUppoAcdrrft»!^  ftonds 
qimt»  vities, cactt  Ivciptj^Sc  Ciippoiumur.Se' 
rapifiumaui  g4ryophyUiqiieuexrei?iioae 
diiKurtubcrfrpr«eai»Dcncia*  PoUrcm^adumct^invcr 
£tmba«  I n^ucbot  non  poHinc  i nuomiui  d^c«nugii  coo" 
fecunc  rmlifoigu*  Icem  prxdjcea  nc  caulia  0t  ficpulia  an 
Kduos  dKt  md  (urrii  eecciu  dcchMinoriepcr  boioba' 
cem  carnMiutum&  ciuum  aqus  pofiuina  &ipet  cw  • vt 
fiipra  de  appoplexiJi»d^  tu  tbi. 

Ai>01  T V IvNuJCriibricf  ru6ricadea<|uainaii» 
•Hce,d^eS(aun(uriiialteffe<(icut)f)f<kopic(^c|l)qi  accids 
apofteiiMciBn»oUeminitru>nb«i«&iptini  (entium  cuna 
moaemur»et  caaltipltcatur  humiditaacurreni  lo  oMtricc* 
T u itaqi  poft  parocyfinu  procede  cum  phlebotomia  (I 
indiget,&iac  cm  vet  cly&eribua  hydropicorum.puocaia 
ubuemrntbuadC^^uocantibuivrmV^vierc  exiccami' 
buiaqaicxempUftritcxicciniibuahydropicora  exerci^ 
tio,i(ChcQ3i,Suppontfo  auicoi.elkbori  alb< confert  cwdiC 
crahitaquamplurunSi  /Wic. Rccurrc  (iipraadcapuulum 
de  maua  ia0rie  vbi  dC  remedia  inueniet  in  pcopodio  Vti 
ka«d£hsc  fii£cum  de  przfbcatione  imtricit. 

Dt  mpregrutdone , itr  anbrionis  gmer4/ 
sone  R.Nbrtcd*  XXIL 

Et  licet  hi  termini  imprfgnatio>generatto » S£  cooee 
ptionotuanout  (ynonymi  accipuntur,difl!bum  tfi 
rora  rdne»  formale*  in  quibui  im  iniliflcrc  volo 
deeuvtmedicoattfncrcxpedfciido..  Conceptio c(l firmi 
aialimatrtcecdprchifio.&eftadhiaprimut  ipit matrici 
•ctnbutua.  GencratfoeKcinbrioni*b<fbo0ue^du(rcio, 
AeAo^^fecunducembrioncmrerpideni.  Imprfgna^ 
cio  a5t  cil  vencrii  muUent  ob  foetu  pleomido,dii  cft  a^ua 
lerttuid^  vltimui.  BmbrioMntgdeafpcrmaiedelang* 
in  marfieeco«ib^u,(eanlms  fnclle^ius  iubneert  incid 
dem.Hc  dicitur cmMovt  (^icblaut  nonerandrienfUab 
c quod  eft  extra  3C  brim  membra, quia  abfcy  membrtt.  ni 
•nembrtf  chia  funt  adinuiceincon^.&non  diftmdb,vn 
de  qff  drftimfla  Ium  appellari  debet  tale  non  embrio,(ed 
inCim>Cqi)  mouaur  Pm  membra  fiia*vt  Conedtator  dtf' 
fcrentia»  9 a.authortticc  Hip>  Ec  pro  eurdeniia  di^ortitn 
SC  dicendoHj  rcfcndd.<|r  cum  ex  coiru  maria  cam  foemclla 
fieri  deber  impr^gnatio  matrii  vnicur  fm  fr  totam  ad  rc^ 
cipiendo  fpermt  cum  auad«cxte'd(^deOderto,  3C  idto  venit 
cumvirtutcattra^tua,dlittrefitrua  Omuloraittedocxpul 
fiuam,quiamulicreefiflamtrtentzfirmtumfottl  cxicca* 
ctonemvirgs.quta  (cnttumcamiraairtce  plua  confiieto 
cofi(lriagt,&  fle  flmilitei  Holea  Sc  eft  vnum  de  flgmt  cm « 
^(gfBtionis,de  qinbui  tnfnt»  Bx  qim  tnforC  primo  ad 
cmpr^ntttofii  concurrit  fperma  viri.Nun9utd  auteoif* 
pore  edeurrat  rpetma  mulieria.  Refpondeo  vi  medicut 
m flc.quia  vtrfiqr  materialiter virile  etiam  formaliter* 
Nec  in  hac  magna  dilcordra  inter  pboi  et  medicoa  me  hic 
noo  imcrpono.tum  quia  t nuttlia  effa  nfo  ^poflro  hzc  di 
reepeattOf  IU  qa  nd  fum  titi  vt  de  hic  iudicium  bciS  aliud 
ab  eo  qi  vifiim  efi  magno  medico  fitquacibua.  Et 

fi  vitra  confequi  debet  imprzgmtto^iit  generatio  necrf« 
briumeft^ matricem ,&  lemeneflebene  difpi^fliumvc 
cR  videre  in  terra  oaGRmibut,qm  requiritur  terrz  drbha 
difpoflcibtdK  5paratto,5c  fbnime  bonftat,quia  n5  fli  cor^ 
fupcum^ui  aliter  male  dif^oAtum.  Rcquird  ergo  vt  ma  • 
crix  non  flt  excedenter  calida^ne  fua  catidiute  (emen  com 
burat^ut  frigida  ne  cengclet^ut  ficca  ne  mroium  cxicccc 
nec  nimii  humi  da  ne  obtun^  calidctatem  focrmatia , SC 
betat  ipCum  extra  lubricare, luxa  tUod  Hippo. 
lrigidot,dl(  (piflbt  vtcroa  habem  noo  cooo^t,  df  eft 
acmia  GaT.in  c6aKfHo.de  de  matricia  mala  dK  bona  dil^o 
fittonrdFfo rubrica dccauflaftertlitacia.dr  tubi. Debet 
itatg  rpcrmi  cfie  gcncraciuuna  ctiiutbon»  conduionca,de 
iiapcituhi^  PlStCT 


Cap.  XXL 

haa  condidbiiet  requiri  etiam  iiAixuaccalcftir, qui 
tum  Eacii  in  gcneractooe  vc  eil  videre  io  terra  »auxatllii4 
Pbi  fecudo  ^yfl.fbl  di  H6  generant  homincoiydi  haec  c6  Sol 
ditiofipaucftmcdfciafimiratur*  VcnicncbuaiuK|idiiO',  h5  i,-  . 
buarpermatibutimria.CdiicKmineadviium vnocodiqi  nm  lao» 
ilporcpfoieiflif  et  collcdtttfl  altera  cellularum  matrioa»  i 
qutadegemelliainfra>diipfladcpcrmixtian^l  rupcruciMd 
K aliqua  cau(a  ex  parte  re^mtiMaUui  caufii  aliqua  ex  hit  ^ 
facium  aborfiim,di  impregniuoncm  impediunt^  gbui 
infaa diuiiu Ctoipcr  g?a concurrente  c6ceptiofii,diiiida 
infam  gcocracur.  vnde  cSta  auidatate  fup  h«c  duo  fberma^ 
ta  matrix  colligitur  vt  chia  ea  claudatur,  fle  qubd  puiM^ 
acut  ingredi  nd  poflit. Vnde  Aui.de  flgnia  imprfgaaiioc 
nis.Ita  vt  non  ingreditur  ipfiim  ftylus,di  cft  fcncctti  Uipa 
f i.apho.v.fedionis,eRflgnqdtftu)^iuumiCMCf  impea 
^ttonemdi  molam cfocaciflimfi*  lobzcaQi^cttBai» 
uc  io  vnum  colleiTta  agit  uirtua  informatiux  alKrande,di 
geceodoidi  calefaciendo  caliditate  fpaa  gtgnitiui  cahd^ 
lemipforo  fpamitum  etiam  mediante  caUdttate  arteriof 
rumi&  venarum  ad  matrice  vcnfemi6»vndc  materia  ^4 
fpumofatur4^rart6cacurctifi^ppoflto,Vf  tndevefl^ 

& loca  vacua  generen(,iojquibut  comioeri  debens  mcn»r 
bra  ipfa  principalia.  GeneranC  iiatg  veflor  irtt,quaroaa 
vna  cft  in  medto,di  io  4>foodo.  Sc  hoc  h virtute  anforourr 
ctua  eligente  fibi  calem  maier<i»di Iodi  ipium  fiuetnqua 

veflea  Cor  iprum  primo  generatur.  DciodeiMtt  aliam  m 
latere  dextro  quam  implet  liiogutne^i  in  eo  gencraiur.Ha 
par.TcriiSfacicdifpfam  in  fljmmo  collocat  qufi  Ipleifao 
gutne  ad  albedinc  dwliui^x  quo  facit  deiode  Cerebro^ 

Uc  opcral  virtus  ipfa  di  ex  rpermaic  ipfo  di  faoguitie  facti 
Vmbi]icu,di  hzc  ofa  fadU  faor  ex  pt^a  punoribua 
nutiB.Ucinde  fle  ex  digdoctnaldsmcmbrta  itfteatutiut 
peiRuum  magia  terreum  rx  quo  nc  flue  grneratur  poft^pr 
duplionem  ^deorum  fecundiin,flue  paoniculua  io  quq 
c6Un<fiiiucctaudtdelx2(ifane.  Bsquibuchabcaiaiiaa 
ma]f^ primo  generfitur membra  ipfapmdpalia,dcif^ 
vmbilicus,quod  imelltgc  fle  qi  primoipfa  confupr.  St  io* 
diftimftc,&  poftra  vmbilicus,led  pnpt  ipfla  geortaf  vm 
bilirutdifttn<fte3fc6ptcte,d:hocideoqm  ad cdplnani 
tum  ipfbrum  requiritur  mit rtmrnm , quare  trahi  dimitti 
debet  ad  ipfa  mAra  cdplenia  di  augmemanda,  di  in  bog 
cftndparua perrcnitanoau.r.vmbiricuf  prnn  generetur* 
relmquo  cheoricit.Kabca  freundo  q>  cm^ioipic  fluemS 
re  Hippo.rpernariCMm  illud  inuehNO  rft  pAmcuiodidtq 
fecundina  per  quam  alligatur  matrici  mrbamibicf  uroia^ 
diarterriarpfluamaericts,viinfaadtctturde  pdraraiiifiaa 
itttfiioloco.  Btvtdaretntenigaa  finio<pMipramfar<s 
diebua  prout  r6naiisconieiftura  amiquotufm&experwn 
tfa demonftrac, formatur embrio quoad mfbm  prtnespa 
lia  .di  vmbilkum,conhift  n6  petendo  aliquid  bmairicx» 
qm  nondum  eft  indigentia  nufrimenii.Deindetoctpfi  le» 
orare  virtua  ipfa  di  pundhiare*  vnde  tunc facN alas  pcAo 
rst.dibocinidifsfribaa  diebus  poft  illos  firxfi  principio 
conceptioni* , d^  fle  habr*  nouem , di  hoc  m trahiws 
embnobmatrice.et  qAqi  Rramecci^suc  ponpo&io  die 
vno.deinde  fax  dicbua^faquemibua,  di  fiint  quinde^m  pt 
nenratfangutainroio,&Rtitludvnde  crracurc6plete,di 
qRqramecedii  die  uno  aut  doobua,di  duodecim  faquentif 
busdicbuaRc  illa  huraiditas  &ngutnracaro,diflc  habe» 
vighinfapt^dtctbpnncipto  conceptaonia.inqtioieptirc 
apparet  mebraipfarria  prtnctp»luimBm(efta4inirotpft 
d^iaro faparamuraiiahcoma^  aborri,dieot|iefnctpia 
humiditat  pro  nucha  generanda  extendi,  drqflqp  poft{:^« 
nuur,aat  antecedit  dibut  duobus  aut  cri  busiOri  nde  poil 
nouem  dica  faqoftrs  faparansr  mpucab  humehs  diextree 
mtataahbccnbus,divemrcvcdtrcerMcfaiifapiii  quibuf 
^m  cocum  di  occulictn  in quibufiam  ipfa organa^a  vt 
itnctanc  poft  iliitd  in.  4 «.diebus  c5ptccia.  s i .dubas  k ptm 
pipio  ccocepiiomiboMaigi  tqius  ci^  mrrtnim  mtarlo* 

gius 


Deaegncud.  matricfs 


g|4ut  9c  brra^ua  mm  lonfAit  eft.4  r.  diet  communiter  bre 
ufuc  cft.  9 •.nam  n6  tnuemtur  m aborfe  mafculuc  cdplrtuf 
•fi.  9 • • die«  cutui  cfiplcmfiu  f mF«cc  veloci  ut  efi  $ &mel 
If ,^uif  extra  vcerum  Hc  comrarril,cutut  caufam  fcnitarc. 
Kc  di<flum  efi  cfiicer,quta  «liqrf  repmf  foetui  naiua  tn  dc' 
ccm,5£  vUra,d£in(ra.E(  IT  via  videre  cdplemcniu  aborO 
pone  cuoi  tn  aqua  altquibiu  dtebua  mutando  eam  Sc  vide 
bic>(l  cfipletum  erit  fm  mibra  ipfidC  liniatfonet.Gilber' 
cut  loquent  vfr  mtht  placuit  vc  vR;  a1  particulari  cfiio^ 
rf»  ve  ex  pttcufari  dodrtna  tn  vft  plentor  habeat,  inqutt. 
fijrocpro  igic  lemtnetn  matrice/ auaraai^leaaote  tpAim 
clauditur  ftri^tltime  vc  mhil  cuadere  pomc»aui  ei  femine 
aut  ex  (anguine  menfiruo,fpiritibuf  e&(it&  calore  pro* 
prio,&  naturali  matricif  fit  digefiiOt&  dealbatur.deinde 
vc  dicunt  ei  calore  inualercece  di  humidtcate  infufa  6c  col 
ledia  ad  i prum  generatur  rubedo  di  fit  ad  modn  fanguimt 
aliquantulum  coagiilati.nam  necefle  futc  tpfum  ingrolbri 
vc  membra  robulb;exeogcrKrenf.aSex  terrefirt^i  ma  > 
cerialiccr  hnc  membra  generari» ea  terra  enim  dc  aqua  ob 
procreantur  alaba.Inde  dtcic  Arifiocclef,qm  alal  nb  qute* 
Icii  nifi  IO  cerra  di  aquaiquapropter  agente  calore  fit  con« 
den(acio>d£fblidaiio,&agente  immucaciua  quod  carnea 
cfi  mutafincarnc»quod  Oileum  tn  os»  quod  neruofum  in 
neruos^ficqt  de  fimilibur  agfic  rairabiluer  natura  ob  m< 
bra  formamur  di  mediame  humtditare  Tubllantiali  comt.> 
nuan£,d£comuagumur,d^copubmurad  fuot  termmoa» 
A^^ccduncincfipontfonemex(implicibua»&cfipol2to« 
rum  continuitate  fijper  quam  meretur  rectpi  abr6nalia 
nucri  umur  mfora  dc  augmfoin{>dlf  ioduranf , di  cu  magni 
ficanc  tndigem  maiori  aerc»&  eucTuauone»  di  rcfpuit  clau 
fiiram>fi^£onallu  nutritum  rccalcicrac , vr  ^pdrat.  Igitur 
an  principiodommaturSaturnutquicflvtraqi  qualiiatc 
mtncipium  retentionis.^  hoc  quali  per  (ex  aut  (epee  diet. 
Deincle  dnarae  loue  fit  digefiio  dC  laxatto»5c  fiunt  motus 
nociui>&  aggrauactonrt  pgnami»  & iadpiunr  accidenta 
quarrcloia  erumpere»&  ^m  quofdam  Saturnus  pnmo  mi 
fe  dnaiur,&  operatur  retiiKndo  di  confeniando  Pta  opera 
lioncs  debtas  planeanim.  vnde  flatim  cbudere  inegit  p 
ftpccra  horas.^nde  cfinniie  Saturno  luppirer  relaaac  £ 
digerit  dc  dealbat  fet  vel  Irpti  diebu8.Dethde  agfcc  Mar^ 
•e  fit  decod^io  di  acquiniur  rubcdo»impnmii  enim  fuum 
calorcm»«&hoc nouem  diebus. Deinde  agente caloreSo< 
ks  dbafpe^  coroUdacur  materia, & firmatur  maiori  par> 
ce»quomS.  i i.dkbus,dlC  fic  in  primo  mente  ifti  planetx  ha 
bene  hancadhonem  fim  tfi  aliquos  omnes  pbnetae  ha  bene 
adHoncmfubSatomo.lnfecundomenlehabet  dominsS 
Iuppitcr»vnde  fit  rehxacio  & diUutio  materiae»  di  rcten^ 
iromcnfiniora&emergni  fortiora  rymptomata»&inci 
pmc  efiigiem  furctpcre.Ec  io  tertio  mefe  dominatur  Mare 
Aformimur  mebra  &rtgercunc  parum.Ec  quarto  domi* 
natur  Sol  fupra  formata  £ rurdpith  viam  dC  modum  di 
latioms  in  ttt,quia  eft  principium  vimficauonis.In  quin 
co  dominatur  Venus  folidant&  nutrib  viuificaa  &aug 
faenans.Dcinde  in  fexto  dominatur  Mercurius,  mareriS 
bonam,  di  brne  nutriens  & augmemans,  malam  tn  fimili 
cociiduans.Bc  in  his  fcraper  mebris  redificamtbus  recal« 
e 9 . c«rarctmitur»fedvirtuiedebilirqMgnanccnonpfic.Vn« 

. eapcdnt  fir^imum  in  quo  dominai  Luna  qup  efi  prin« 

c^um  humidiacis.vnde  fit  relaxatio  ligaisientoru  (cetus 
dl£neruorumdaudemnJotmattidt,iuuStc  ergohumtdo 
rebnme  &frigidiute  aftnngbe  neruos  vigoratur  expuL 
flo/orcificaturenem  matrix  c5forucurl6rf^ditaieLunf» 
maturatus  fomitcxpelluur»dlcfignum  quia  pcdfo  roo« 
rus  drea  medium  grauacr,qm  rempus  recalciirationis  adp 
quatur  ilporibua  formacionisfempcr.Siauitioninacura« 
curinCrptimonon  expedies  cxpuliionem in  odiauo,qm 
hoc  tfoore  Saturnus  labet  dominm»&  ideo  addo  odb* 
menfis  moritur  fim  plurimo.  Et  fequitur , fed  m nono  fiet 
«d  bonum  dl(  to  decimoiiiec  efie  oifw  (l«  calunia,  df  qut^ 


X7I 

bufdam  in  vndrcimo,qm  fitb  Totie  aut  Mtne  aut  fole  fie« 
ri  pfii  cxpullio^lcd  qn  m nono  motus  vitat  praecefitc  poft 
quartum  meniem  nrca  medium  quinti  vc  diximus.  Noa 
ergo  in  fex  aut  odio  fit  partutad  bonum.  In  lepcimodf  in 
nono  ad  bonum.  In  deamo  di  tn  vodccimo  qffi^  ad  bo« 
mtm,qfiqiadmalum»vt  igitur dixtmusad  formaciO' 
nti » dc  motus  adequarur  tempus  rccalcirracionis.  Et  fim 
hoc  cdlidera  ilpus  motus  11  adfii  tn  quarto  vel  in  qmo»  dC 
fodica  de  exitu  tn  reptimo  SC  nono.hnc  ille.Habuiiii  vfip 
modo  qualV  fotus  Hue  inbns  fuccefltue  pdudhu  efi. 

Refiac  vt  promtlTum  efi  deebrare  quo  eft  in  pSnicu' 
Iit  fuis  alligatus.Qao  rerpirat.Qpo  nutrimentum  capiar. 
OncddAiperfiutiatetll  (ecmttm.  Ecpro  pnmofcitot^ 
didhim  efi.pofl  conhifam  ^udiionem  mebrorum  pnn« 
cipalium&  vmbilici»taturaip(a  Hue  virtus  gencratiua 
4>ducit  ex  parte  impunori  fpermatum  pSntculum  vnum 
folidu  (ccundina  dfdium»aui  quia  lecundo  fit  qa  prius  em 
bno»aui  quia  primo  exit  fotus,  ddnde  fecundo  hic  plni^ 
culut»«S^  hoc  efimuniter . Dico  cfiiier  quia  aliqh  fimul  cif 
fotu  cxit,vnde  mulieres  dienr  q>  qn  exit  fotus  llc  inuohi» 
tus  fiuc  vcfiitus,ngnu  eii  dthet  e/Te  rctigiorus,fiue  cap^ 
patus>et  ll  quibufdam  dtcmir  dura  nater  per  iimtlitudmf 
ab  ea,qu«  cerebro  inuoluir.Srat  iiac|i  in  hoc  pSmculo  w* 
uolutus,&  alligatus  matrici  per  veraret  arterias  maincis 
dfifoninatai  per  ipfum  pSnicuIum  medantibus  fuis  onfi 
cqs  infixis  ipfi  pSmculo»fi^  tftx  lunt  verp  cocyli doner  qua 
but  fotus  alligatur,  vt  fupra  in  principio  capituli»  quSusa 
quidam  vt  Dynus  dicat  fupcrcapfodc  generatione  cm« 
brionis  humiditas  ideo  glutinattua  qua  conglutinantur 
venar  (ecudin*,&  arterrar  cum  verus»  &arierrjsmatrica 
fit  cocy  lidon»fed  de  hoc  allegato  loco.  Aduertendum  ad 
cUram  notittam  hmOi  pSniculi,&  eorum  qun  dicfiur»& 
propariedidla  Aim^  hicpSntculus  frcundiradfdluseft 
pStucuIus  durus  grolfus  ex  duobus  panniculis  fubtiltbus 
cfipofitus.nS  (icur  dicimus  de  ztrbo  quod  eft  pSmcului 
vnus,&  rfi  compofituff  eft  ex  Aiobus  fubulibus  ortit  ctr<' 
ca  fpondilet  dC  coxas,&  inter  quot  meleraice  comextuni. 
Similiter  eft  de  fircadira,ipb  enim  habet  duos  pSnicuJoa 
flibciles  imer  quot  coneextx  fune  vetiar^  anerra.  NI  de^* 
bes  imaginari  ab  hepate  embnonis&  fpecialiter  I par** 
te  gibboGi  oritur  vena  vra  quar  dr  vmbtlicaUs  quar  per/ 
uenic  vfi;^  ad  vmbilicum  vra,demde  biforcatur,&  p P^<' 
ntculum  di<ftudiffosMnatur  vt  radices  arboris  dC  ociocfo 
ipCirum  venarfi  muniiarum»d;  fle  diilemirararum  perue 
niunc  ad  orificia  veraro  matrsas , quibus  panniculus  ipfe 
matrici  ailigatur,&  per  quod  glutinum  glutinantur,  dC  ta 
Ic  vc  didium  rft  cocy lidon  I D)mo  df,&  hsc  eft  es  opera 
cionibua  mirabilibus  lefii  Dei  noftri.Cdicaeur  lut^  para 
(anguinis  vtilis  mlftrui  reilii  per  has  venas  matricis  ipfit 
venis  difteminata  deferentibus  ipliim  ftnguinem  vfty  ad 
bepar»df  Hc  ex  tpfo  nutmuTide  qua  pane  fiin^nis  requi^ 
rcfupradenKnftrufa»i&rtfftioneeorum3^uc  patet  quo 
nutritur  fotus.  Oriuntur  nScg  ab  anrria  alc?deme,&  de« 
fcendeocc  iuxta  dorfum  artrris  dux»quae  et  A per  vmbiU 
cumegredtuntur,&dil1cmiraruur,et  obusanc  orifictjs  ar 
teriaru  matricis  in  pSniculo  infixarum » et  per  tllaa  d^rf 
aer  ad  refrtgenum  cordis,ec  fic  patet  quo  rc^Mtir.  Pr«. 
terautdidiumpSniculneftlubeo  pfotcuhis  btletdiaua 
in  quo  reapirur  vnra  pueri.Et  foluendo  muta  dubia  vt/ 

Iit  tmagirartt^&vrfica  ad  vmbilicum  vcsMC  quoddS  c£* 
fororiURHpcrtluod  deinde  ad  ipfiim  pSrocnlum  vnna  mit 
tttur,eteft  fencemtaGaCtertio  devttlitace  particularum 
quinio  cap.  vnde  dicic  imer  ariertas»ei  veras  ab  vmbi*' 
hco  egredientes  eft  vat  medium  per  quod  vrtra  mittitur» 
et  vocatur  ab  eo  vra  cum  • Dubium  aut  fure  quo  vrina  ad 
eum  perueniebat  an  per  renes  retrocedendo, aut  per  slnm 
viam.  Item  eft  et  alius  pSntculusqufnomimfsbgasra 
quo  recipitur  fudor.nam  quia  vrtna  mocdicae»ct  fudor^ 
ideo  hot  natura  inucott  pSniculos  io  quibus  conrrneri  dc/ 

beatu 


-■:  TraAatus  VI, 

bani  hx  fiiprrAuiuin,  jlrfunt  oh  nrciKuntn  ipTumftX' 
ca4:  fe  circuui  ficut  fphna,iu  ip  inier  bi  le<  &ibgu  Iclu 
vrinj , abgJi,  * hycnen  odit  ftidor  ,■&  qa  nihil  duri, 
aC  iccrcorofl  £ictc  no  lutt  oe^ttu  quanut^  (ujjSuiuie  ftcr 
contfkcit  tn  naiura  aJiii  pSnicuUi  cjui  tft  licui  Hymen  ape 
circuuoluca.ui  ab  humiduatibuaaliquo  mo 
iw  oS;ndiuir.Ei  quibus  olbus  paiet  qfioaUigaius  tft  na 
UKi  quo  itrpirai.qdo  nucricur,*  quo  liiprifluiiain  tmic- 
llt•Kcpc^l  lii  In  Ius aliqualem  diueriiiaicin  in  diuctiis , trd 
hxc  iibi  ruifiCiii  pro  v(ruaic.pro  ta  parce  qux  fpedlai  oo 
ftro  propofiio.!>ciio  m hicpluraac  plurima  dubia  cade- 
le  de  quibus bnallc  aliquid  in  fine. 

_ Eli  lUig  copleius  fermo  de  eo  vfqi  ad  eius  manifcllum 
oiperledluin  edpiememuin  quaniu  ad  inicium  fcnfus  ols, 
mo  tge  diciiur  embrio  eHe  inrormaiut.Rellat  ui  brcuiier 
dicatur  de  eius  cGplcmemovrr|i ad  lepus eaiius  eius.  Vn- 
de  tcienduq.  tempus  moius  clladi^mlormaiianisdu- 
plum.iia  if  qui  informaius  ell  in.s  5 . moueiur  in.r  ,.  & |( 
pus  exitus  liue  onus  ell  triplum  ad  lepus  moiui,  qui  ergo 
moueiur  in.r  ..oafciiut  in.  s.  ..dt.  i . Jioceft  fcpiimo  md- 
fe,X  qui  informat  in  quadraginta  diebus  mouetur  in.io. 
ac  narciiur  in.s„.ac.4«.lK>cell  in  Otiauo  menic  & ell  ra 
so ac nun.}  raiillime  viuit.  vi Anllo.i problematum. 
& Auic.  s I ^de  gmraiione  embrtonis.  & qui  infornuiitr 
•n.4  f . moueiur  in-s».  dC  nafctiur  in.  sro.  hoc  ell  in  nono 
menie, ac  qn^ancecedit, ac  pollponiiur  per  duos  dies  ires 
vel  circa  vel  plures  qux  inielligi  hibeni  non  imeruenien. 
ic  impedimemo.aut  ex  parte  matris  vel  infamis.qiiia  infir 
mi  fuerunt.acc.aucex  pane  regiminis.&  Gc  dealijs.  Et  Ici 
soqinon  ell  inuentus  mafejus  completus  aniciriginu 
quadraginta.  Ei  rumex  mu. 
Iieribus  qux  ponant  fatum  vfque  ad  decimum  mtnlera 
Auic.dtxit  nono  de  animalibus  q»  infans  qui 
damoriuscllin'decimoquanonKnlc  habens  duoaden- 
scs,ac  tu  caulas  ex  didlis  ferutare. 

_S  I G N A demonGratiua.Vndequiacoitercumru 

foicantur  de  impregnationt  vrinam  medicis  oftendunc 

d rwxnv*  asaulaamo  /1  _ ^ ^ 


Cap.  XXI. 

mufkni.Pnmoquii«u  <Af>rfputa  tft  muliv  menfbut- 

rctinemuvut  u «enftruat  pauca  eft  Acoftruaciociut  SC 
hoc  in  muliac  bcoe  OM.d;hoc  eft  primu  fignura&clii« 
ca»  Tupu  quo  hjndSt  fi:  mulicruo  hecundum  fi  mulier  im 
iici  k ilia  hora  iperma  eminere  qua  & vtr.Et  licet  hoc  p* 
naiuf  vnum  ex  figms  ab  auihoribu»,tn  im  pro  nunc  dico 
(f  habui  honefiam  mulierem  dignS  fide  qux  retulit  m 
rouUouena  imprxgnata  fu«  quibus  leporibut  minq  per« 
p«  fe  fpermanzarc  fimul  cuiti  viro  Oio.  Tertium  mu 
iicf  percepit  lemiflione  fpcrmacu  vin  virgam  ab  orema 
tricii  vehememer  confirmgi  in  honefium  peiica.  Ium  ot 
Uba  vulux  fum  ficca^&  i^accidu  ei  confiipatio  vemru 
fi  ®‘*‘^“**  reiin?4l  vrinam. maxime  ahqualacr  magni 
beato  Item  i&a  accidu  vt  abhorreat  coiiu^  ma^ 

giaquxeitc:;tnarcuJo.  Itim  cum  roicurcum  lalipoft 
couum  iolei  fub  vmbtlico^ncc  Icmii  fe  emiccere  ^erma» 
item  accidit  pr^gnaiui  vt  in  principio  mollificecur  cof 
pusppter  recemtoocm  menfiruoru.nam  in  principio  > qa 
pauco  Cibo  indiget  rrabriofuperfiuiiatef  rupcrflucica  cor- 
pus moIliHcam.Cum  vero  tlliu  magnitudine  fui  tmbrio 
ad  fir  trahit  dfconfumtt  reddit  corputfux  naturali  dilpofi 
ciom,&  venx  corporis  airirantur>&  viridra  fiunc>d^  di' 
cum  quidam  (^-efi  figoum  cfiicas  tumor  venarum  vel  ea. 
rumapparemia  maior  foltio  qux  funi  luxia  lacbrymali* 
domcfiicainnafo.  Vliimo  quantum  ad  hoc  habeatur  (V 
gnum  tale  imponat  obfictrix  dtguum  fuum  longn  in  vuL 
uam»(Sc  quxrac  fi  os  matricis  eft  vehemcier  claufum  cuna, 
ficcitate  percepia.i^  fi  tunc  eft  fignum  certum  6c  efiicaa». 
dCeft  filia  HifXf  t .apbo.v.  fedltonis.  Ei  Caftincdmcntoi 
expreile  multu.  Ex  parte  quidem  viri  vt  quia  poft  cou9 
fencicfepor^y&inuerur  caput  virgx  muliuro  exiccaiuniy; 
& quia  percepicfbriemclaufionc  oris  matricis  fijj)  ipiam 
virgam  hora  eie.ftionis  fper matis.  Signum  autc  it  pulfii 
fumpuim  eft, quia  magnificatur,  velociutur , &infpifiaC 
,ppter  duplicem  neceirnaiem,quarii  vna  eft  ex  parteeucn«i 
talionis  matris  alia  ex  parte  fixius*  Signum  auicmab  vri 

«funip«irftcmagnoft.oexpeAareUdcr.oS^^qum 


• ■ . , r ' »•««»  igeoum  loret. 

btd  qua  longj  vidi  experionn  eam  qht,  medicum  deci- 
pere  & non  raro,idto  ut  ab  ca  firmius  deponatur  iudiciu, 
volui  prius  alu  annoure  Cgna  qux  cum  fignia  vrmx  lu. 
dicium  efficax  facum, etiam  quu  hoc  ordine  medicus  me 
Iius  memorix  ea  accommodabit.  Imiium  luipa  capite 
exordiar  ponens  ea  accideniia  qux  in  prpgnaiione  eueiit- 
re  conliieueram.  Accidit  iaqi  prxgnin  dolor  ,ac  graucdo 
a^s,vntigo,ac  oculorum  ienebroGtae,&  ciinnaiur  al 
fado  oculorum.Al  qnqi  .|duodaniur,&  lucercunt  vi  habe 
nuni  vermes, &raoihficancur  palpebrxesus,  &acuiiur 
aQxctus,df  pupillg  oculorum  minoraittur,  & ^ciei  color 
ssilnujcur,ia  vt  uialiqbus  panus,in  aliquibus  Iniginet  in 
fiipcrficK  earum  orantur.  Ex  pane  gulx  qua  cum  ohv 
lietur  modicum  muher  aricrix  qux  liiai  in  fonianelta  gu. 
Ix  pliu  roluo  pubapi.&eft  fignum  foete.  Accidit  ex  pir 

SeftoauflitruulVa  u.'  r i > 


Z e — nccioitcxpir  rcfium  duci  loquoradfiaphiftam.Apparem  onmffn 

Sein  ‘2  « af«n*nea  e.  defcendenn.^Xi  m?..r" 

prxeipue  in  Dtimis  menfibif*_iSc*n  maKiiiViSxtia  ../i  n a. 


v%..x.s*mx,v.««|iMuwi  wic  ipccixiiierco 

rurgu,a:  prxeipue  in  pnmii  menfibui,A;in  quibuldi  du 
rai  plus  cruiSuaiio  acetoia,d^ cdmounur  appetitus  a J cir 
bos  CIS rancor,iS;  qni,  fignur  in  vno  im  vim  cametis,  po 

iais,&cul!prxcipuetnpnmif  duobus  nunfibus.  Ma- 

snillx  iiKspium  tumcrc,iS:  capita  mamillarff  circuiri  lan 
guineadfuicuiiidecliaanit.  Ei  efl  cum  pul&i  cordo.  Et 
tntit  grauedincm  aut  pondui  circa  pedten , X aliquando 
mcumcmuia  d£  dolorem  in  alchaiim,et  dobr  ptrcipiiur 
paruui  inor  vmbilicura.itc  itctpiionl,il:  accidii  tts  gra. 
liedo  3C  pigritia  in  toto , vndegrauida  dicitur  quafi  gra« 
Utt  Ifcm  cim  trahit  ad  fe  anhelitum  venter  r|d  no 
abilicer  detumefete*  Item  in  eia  vmbilicus  egreditur, & 
coouhue  amplius  magnificatur. 
f £t dcfccodcndo ad  facmofalij,ApudibundafHpaftt 


fe-.xxw  au  iiMtrucni  magna  tram  cfita 

krx  pars.Itera  quia  calor  retrahitur  ad  matrice  alias  defe^ 
rem  partes.clara  quu  claufe  mairice  fiiperfluitaiei  confue 
tx  cum  ea  o6  mitiucur,et  hxc  habet  verum  qn  multer  nd 
eft  confueta  in  ipe  fux  imprxgnatioms  menftruari,  m fu- 
perficie  hfis  nebulam  qm  reuocato  calore  matertx  in  ma- 
trice retente  fuperflueab  ipib  fic  fortificato  fiibiikantur.et 
fiibtihacx  cum  vnna  .ppulfx  fupertora  petunt , ci  nel^Ii 
CDtiftituum.  In  medio  etus  eft  velut  cotum  carminatum 
quod  eft  ex  eadem  maiena.fed  mmus  letificata  idcocp  lo- 
cum occupat  inferiorem  illo  et  calore  dtaphonetiatem  re- 
ctpit,et  carminationem^  vemofitare  quam  pgnamet  mul 
cipficinCjVt  ftactm.ei  attende  has  maiertas  non  per  os  ma 
tricis  egredi  fed  ad  venas  reuertt.et  per  eas  ladrm  ad  viao 
renum  duci  loquor  ad  Ibphiftam.  Apparent  qnmgranu- 


^ V.  luni  maicriK  m 

quas  ingreua  eft  vemoficas, qux  in  ptxgnameeft  mufet- 
plicata  propter  oppilation?  fortem,  vnde  ex  eis  aliqup  gra 
uiores,aliqux  leuiores.et  ideo  quxdam  defeenduni  qux- 
dam  afcendunc^  oon  fiim  hxc  grana  dtaphona  ^>ptff  to- 
rum paruitacem  fed  raro  vidcntur,ei  videmur  hxc  efie  m 
primo  miiftu yrinx.nam  cum  ftat  itlbluuritur,  et  euane- 
r.'um,et  in  princfpio»et  vfcpad  fextum  menfem  non  turbai 
rur,quia  vnna  propter  fortem  claufionem  eft  pura  ,qum 
cumeanoncdmilcfturbumiditacesalixnifivt  fopra  fic 
confueta.  in  fexto  vel  fepeirao  vel  arca  vrina  eft  colori» 
aqux  cicerum  ru.  vel  pedum  dtrtnoru,  quia  aqua  in  qua* 
codi  ^nt  pedes  vitulf  cum  pelle, quia  ineo  tepore  naiuta 
fortisBiftaemittftaliquid  fenguints  cum  vruiairt  habet 
veruta  ui  mulure  latonna  poror um^oam  in  ca  qux  ft  w e, 

dorum 


Z7S 


Dc3tgritud.matrid« 


^ruAi  noH  BctSc  tato  Mb  coUr  in  pr^mncilMif  sppa* 
m*In  fincvcrotmpca^mcionncftcimna  ad  rubedf' 
ffiemdccUnam,&cumc6aoucf  nirbatur*  Ethccaducr^ 
tc  hzc  oamn  vel  quafi  omma  cCfimierum  io  mola  ap« 
parere dequa infra. vndcokulciexpcranKdiciiuefuoi  iu/ 
dicamea  mobncam  eHc  pr«gnaiuem.&  cconuerfix 
Prseter  aSt  hxc  ligna  daocur  expcnmcfKa  f m 
Ikrem  fivtt  videre  uconcq>crttmeUicTatum  da  etbibic/ 
re,  A:  habet  veruaiemtneaqutenooeft  conlucta  bibere 
aquam meili<>& efr  proportio aqac  ad  mei  dupla, bul* 
Itant  ad  coarumpcionem  cernar  parcie.demur.5.frx  cH  va/ 
du  dormitum . Si  icaqi  dolorem  lortem  crnliooem  in 

venere  Tenem  A rpccialucr  circa  vmbilico  iudicium  crtt 
de  froprxgnatione.  livero  non,  non.  Ainid  frtigeturin 
die,&  in  frro  Tudumigetur  cu  craie<fiohOy&  He  bcuc  ene  « 
rtua  copenua  locua  na  ve  himua  egredi  non  poiBc » e une  12 
frnfrrfrodoirmperttafum&peroanooeric  prsgnana. 

Icero  in  itnmo  fupponendo  aUiuro,&  dormiendo  Tuper 
ipfumfi  leiKit  frporem  inore,  & odorem  non  cft  prae# 
gnana.il  non,cfr  praegnana.  Altud.9dinfrolocht;.5.)4)« 
ntur  Sc  cum  roeUe  confice,&  fijppoaauir  cum  lana  viri* 
diadmane  vlqi  ad  meridiem.  In  leiunoiunc  ii  duierfrie 
iiliua  condpient  erit,di  iimiiicer  ii  amata  iii.  Cf  i!  fr pori 
non  percipiet  non  erit  prargnana. 

P RO  C N O S T 1 C A.puellx  vinpotfreeinpri 
mia  cum  coeunt  (uiu  ueloac  impmgnauonia  propter  ibr 
litudincm  caltditatttearum,et  paruitaicro  adipis  macriefi 
tpCinim>&humidiuriacarum.  Ei  cum  impr>gnac  puel 
Ia  nondum  frcuca  quindecim  annot  ttmeiur  ei  mora  pro* 
picrparuiutemmacncia.  Eccnprpgnaraiaccidic  frbrta 
acuta  periculum  efr  moreta  irMcrfrat  enim  iccium.  Cum 
acctdic  apofrema  calidum  in  marricem  prargnamia  mora 
fiibfrquuur.Q^  iKiicrit  phlegmon  iperaiur&  rarome^ 
curo  eo  euaiio . Apofrema  auiem  cholericum  efr  malum 
valde.  De  tpla  imprcgnanooe  habemur  apho.pJurct.dk 
«u  ad  lUoa  in  dne  capituli.  Siprxgnanri  iupenieniae  duri 
^ hepaui»auc  eumor  vcmria^i  ounq^  ,auc  cum  magra 
^Ihcultatc  fimatur.&  hsc  Acia* 

De  trigrrDjr,e2r  «tlni  dd  impr^^tionan  /acien/ 
tibttd,  ICH&ric4.  XXIIL 

CVffl  vtr  dC  multer  diuer  larum  c5plcaioniim>vt  in 
fra  cupiunt  iihoa  procreare  CJi  eorum  cootunAto* 
fle  naturali  remottaaui  non  impedicmibua  hia  qup 
•mpraegnaiionem  prohibem.de  quibus  in  frquemi  rubri/ 
ca.hoa  canones  feruare  debet.  Primus  eft  ordinatio  dip* 
ne.  Secundus  digefrio.  Tertius  ruacuatio.  Qpanuare 
motio  caufre  prohibenus  imprxgnacionem  fiquacil.^ 
Quimuscfr  prxparacfo  viri  antequam  adeoitura  ve* 
ntac.  SeatutefrmundificaciomuUecu^menfrruis.  Se* 
pitmuseil  incerponiio  noubilis  i^ris  amtq  ad  coitum 
ven(am»vt  inde  fiam  deOdaantet.  Odlauuteilprxpara 
CIO  nutriciaamequam  ad  coitum  veniam.  Nonus  efr  clc 
dhohorz.  DccunuscftludiprolongatiOyCxquomuUer 
muIium  incitccur  • Sc  in  coitu  ipfo  deledtetur  vitra  natu* 
ralcra  delcAatiooem.  Vndecimus  ^arauo  viri  in  Tper* 
■natis emtiCone.  Duodecimus  prxparatio  mulieris  pofr 
fpmahsrccepcionf.  E<  icito ameq  ad  complcmemaJio/ 
rum  venias  ne  delulus  fis  in  hoc  negodo  in  quo  plurimi 


le  delurosinucaerum>q>  miua  debes  ditigemer  confidera* 
reil  impregnatiocx  iplia  fivipoccil.  nam  multa  impe* 


MlrtCtt 

Ium. 


diune  eam» quibus ooned  cura  poilibiUs.  Vtprimoex 
parte  xtatti»  nam  cummenfrrua  deficiunt  mulKr  nullo 
modo  eft  idcunda»dk  donilieuerum  deficere  efimuniter  io 
quadragcftraoquiiito  anno  >led  hoc  fupra  demenftruts* 
vir  autem  friecundus  vTque  ad  annum  frpcuagciimum» 
& vTqp  ad  nonagefimum  t frd  noftro  tempore  dominus 
NicoUusdcPahuscinis  habuttfiliumin.i««.'anno*  Se* 
eundo  idem  aeddtt  ca  paiuiaftnuDni  vi  cum  nimis  bre 


ucitr,aiitm'mu  magnum  vc  ftipra  in  capitulo  pneerden# 
cirubneadt  l^marcoon  gcnrranie.dk  tu  ibi.  Itemicr 
noquSdoorinciam^lrutoppilaultifu*  liemcaoKdi# 
cina  curationem  non  recipit  quSdo  oportet  alterum  ipCa* 
rum  mutare  focio, reliqua  aut  ab  iftta  diflficultaiibus,  aut 
prohibfribtisimprxgnationcm  curatione  reciputea  me 
diams.de  mibuadk  eorum  cauils  in  ftquemi  rubrica. 

Pro  copleincrao  primi  vcacur  mulier  dk  vir  ipie 
mine  tepcraco  ea  parte  cibi  dk  potus,  dk  aliam  lex  reru  nd 
naturalium, vnde  abi  fint  boni  digeftibilcs  boni  frngui* 
ni^dk  rpermant  generatiui,eacrcitio  & fomno,  dk  oettria 
viatur  ad  temperate  viuendum,prxcaucns  leab  hisqux 
fperma  deftruuntydkinficiut.ex  parte  malx  cfiplexioniset 
TpSliier  frigidx.dk  ntmisfrigidx,auim'miscalidx.  i)aut? 
iuoc  ules  habes  Tuper  tertio  iradlatuidk  quinto  dk  tu  tbi. 

Secundus  pcrficial  cum  digeftiuis  macerix  peccantis, 
prxcaucndo  ab  acetofis,acutts,mordicatiuit,&  liuiu  Dno 
di  qux  matneem  lxdunt,dc  quibus  in  principio  capituli 
de  mala  complexione  matricis. 

Tertiusadimpleturcu  euacuartuit  approprutis  vt  eft 
agaricus,bcnedi<5la  , dkhmdi.  vt  Timra  de  mala  comple*, 
xione  curo  micaia,  dk  hxc  omnia  fiant  vt  rperma  ipfiim 
mundumficdknulioalioinfrdtumdkalicratuin.  • 

Pro  expeditione  qrii  oportet  te  expedlare  vl^  ad  Tequg 
tcmnibricS  inquaponed  curacoruqux  imprxgnatiood 
4>hibcm,i5k  i5  Aui.  vnu  freie  capiculu  de  ambobus. 

Pro  quinto  vero  dk  alijsno  dubitabo  Tcribere  qux  Tunt 
vtilia  gtneratfoni,dk  ll  non  videantur  audiiui  honefta.Dc 
betautem  vtrabftinereJt coitu, dkiplum  non  frequentare 
qm  CIUS  frequentatio  reddit  Tperma  no  prcdi ficum  ,c(iam 
longa  dimimocouua.difiicile  emro  eft  medium  tnucnire, 
Tcd  oportet  vt  medicus  confideret  cGpleaioncm , & cor. 
porum  cdpofi(ionrm,dk  habitudinem . vnde  quibuTdam 
plua,dk  quibuTdam  minus  debet  interdiccrc^nrpedbi  xra*. 
te,coo(uctudine,dk  rrgiroine.Iftud  ergo  prudemix  medi* 
ci  relinquo  quod  calamo  Tcribi non  poceft.  Volo  ehim  ex 
hoc  dicere  Ipcrma  fie  bonu,  grSdinolum,  dkc.dk  ex  hoc 
vir  dk  mulicr^ictaiK  defiderStes  magis.  Sedo  debet  vir 
k cum  aromaticis  fijftamtgarc  de  gbus  ifra  de  ipfr  mulie# 
rcy&  caput  virgx  cura  aliquo  ex  aromaticis  inungere  vc 
dicetur,dkhoc  quando  vadit  ad  ledlum  cxpedlans  infra 
paruum  Tpatium  coire,  vt  verbi  gratia  per  vnam  horam* 
Tertio  debet  vir  mulierem  tangere  Vt  circa  mamillas, 
dkleuiier,dkTpcculitercapita  mamillarum  oTcula  iunge# 
te,dk  verba  prouocamia  dicere,  dk  cum  virga  vulux  ap* 
propinquando,non  imrom^ndo,  dk  vliimo  tangendo, 
dk  aliqualiter  fricando  Ipcum  medium  inter  vuluamdk 
anum^  eft  locus  maxime  deledlacionis , deinde  yirgam 
intromittere  dk  aliqualiter  proldgare  Iudum,vt  Tuper  hoc 
expedietur  cmiltio  Tjpmaus  mulieru.t^  oculi  eius  rubeSr, 
dkaneliius  elnieiur , dk  qubdeum  lingua  balbutiet . Item 
cum  virga  eft  imus  multer  ftnngai  coxas,  dk  vtr  non  Te 
moucat  ducendo  anum  Turium  dkdeorTumneaeringre*  * 
diatur  corrumpens  Tperma . Stci  ira<]t  fic  fixus  emutendo 
dkcumlcotit  Te  eminere  Tperma  emittat  ipfuin  cocumif. 
bere  non  ftringendo  virgam  dk emmedo  tradlim,dk  cum 
emittit  eleuet  crura,dk  dorfum  mulieri  applicet  quantum 
poteft  trahendo  natices  mulieres  ad  (c  cu  manibus,  dk  pro 
tunc  mulier  ipla  eleuet  poftersora  vi  melius  ad  frindum  ve 
ntac  naatricit  Tperma  iplum,dcinde  ftringat  mulier  coxae 
dk  crura  Tuper  qux  Te  extendar  w , dk  de  ca  dcTccndac  non 
lubito  frd  ftet  tacuro  (p  frimat  aeftum  coium.deinde  pai| 
biinedcrccndatnefijbitafiac  aeris  ingrcHiorperinacor* 
rumpentiSydk  cum  mulier  Icmii  ingreibm  l)>ernsans  nar^ 
busfuisapponatur  odortfrra,dkipiaaliqualiicr  teneat*  vc 
rum  tale  (Roriferum  non  comicniretanre  receptionem 
fpamatisyimroo  noceret  fiicicndo  matricem  afeendere  vc 
fupra  ia  t;^  ante  rcccpcioocTpermatic  conueofrvtToeuda 
oaribus  appoaStur,ftet^  mulia  ficcx(cnlii&  rcTupma 

pei 


'N 


L 


^ i 


• -Sk 


1 


TraAatus.  VI;  '• 

perhor»mve1circa,&fipoceft^domiiat,6i?atefuiii  fetti' 
prr»«hcliiuaa<Uetrahu^c6cuieAtvtp5c,&  o?6ium 
cofumm  ad  ipTum  fpernu  reuncndumapponac. 

Profextofciac mulier  c^adi^coicu  quoadimpgna 
efonfexpe^  debei  venire  poli  ciui  muiidificanoneaiil 
fiiif  nKliruulmedtatc  ne  (emenlmiUuai  cxilUnubua  mc" 
(Iruit  aliquo  modo  macatur  aut  alteretur. 

SeptinMcompleoKiuum  tam  habuum  cft  m expcdt« 
tionc  quiiui. 

Pco  Ovcauo  vero  debet  mulier  ame^  ad  aitum  vetuac 
matricem  a d conceptionem  dilponcre  cum  rul!umigdi,ct 
balneis, collyrqe.5^  hmdi  in  nuerteem  impoHiit , 6c  hoc 
per  put  noubile  vt  per  hora«.cj4n.vcLiu).  Sc  hic  aduer* 
ic  ^ oportet  ce  pnuc  cognolcere  complexionem  mairicia 
VI  Teias  quibus  Sc  qualibus  aromiiicu  TulEimigiarilia« 
beat,  quodqi  de  viro  ipfo  tmclligo  hoc  ne  Itcuc  empi ' 

ncus agas. Sum  tamen  quzdamvt altas  virtute  ccxl^i 
docata.quibus  completur  m(emio.de  quibus  inba.Sed  ui 
tamen  noh  complexionem  negligcrt.hic  autem  non  inli* 
ilo  in  exemplis, quonum  ego  in  fine  rubrKp  le  copioTurtl 
de  limplicibus  & compofiusEaciara. 

Pro  nono  recurre  (uprain  pcedni  capttuloin  rubrica 
ppru  de  horis  coitus,  vnde  in  fumma  hora  coiius  debet  cf 
Ic  poli  digSne  primi,d^lecundSexpuUis  ruperfluiiaitbut 
tfplts  It  cli  poirbile,cx  duTeis  digeliioibus  gcniiis,&  TpSh# 
cer  vrina,&hocelic5tier  circa  matutina  falcem  i regula» 
riter  uiueniibus,&tunc  debet  dk  ccena  parua.£conuerlb 
vero  vbl  quis  eligerei  fibi  diem  negligendo  nodiem. 

Complementum  decimi  ex  hoc  eli  habini,&  conii mi» 
liter  vndecimt  Sc  duodecimi  ibf. 

f T y T PROMISSO  fMisfaciamemiinera 
bo  fimplicia  compolita  pro  complemento  aliquorum 
canonum  tam  didiorura  euam  valemu,&eaqu«  dicen» 
cur  in  Tequemi  rubrica. 

Ad  impraegnationeadt  valft  anlens  maTculi  TyUieliris 
fet  cum  Tucco  prallri  in  modum  collyrrj  Tuppoliium>aria/ 
siicx  radix  Tupponca,ariemilia,baucix  Tylucllnt  Temf  bf^ 
bicu,biliorca  fUffumigata,  Sc  cu  aromatibus  daia,coagu« 
Ium  leporis  poli  purgationem  mcnlirui  immediate  Tum^ 
puim,  uem  Sc  bibito., Coiius  cum  oleo  in  bombace  Tup^ 
poGcuf,&  maxime  in  cauia  Erigida,  S£  ideo  vt  fiipra  cim 
prius  fcrucare.Dcos  pocri  Tepeem  annMjr  In  argfto  ligatus 
vel  auro  geliatus  brachto,chir3nus,Egecea  et  cli  cdfediio 
Me^.a.amidoiarfj.Gatb,otcddrgagatc.MeF.ia.antfdo. 
MelilCi,oua  perdidi, pxonia  & grana  erus , porram  fxpc 
comclium.  Satyrion  »Teliicuh  galli  cura  fimguinc  eius 
liib  ledio  ponti,vicur.cirncs  co  ariliolochta  comelix,  vr 
f icx  femen  c5  vmo  fumptu , xyloballamus  Tufiuminiut 
laudanu  ruppolitum,Uurus,Eomfttmi  ex  co,ciex  pulegio, 
& rore  mirino,ddazimo,oiibantrai  ^iTumigatum. 

Pro  complemento  odaui  betat  mulier  llbi  balneu  per 
horas  t^diuor  ex  flore  camomillx,meUioti,rpica  celttca, 
polio, fllcleos, lauro  dC  hmdi.dl^dccodtaliniinaquain 
quo  balneo  (edeae  vTqt  ad  vmbilicum , quod  balneum  li 
non  vellet  fiicere, aut  non  poliet  bctaifom^um  ex  didris, 
aut  addendo  ro las,gallas,flores cilri,&  hmOi  ex  aromati* 
cis,  vt  cauia  exigit  3C  cumconlimilibus.Ei  fle  crura  Si  pt 
des  lauet  fibi  vir  antei|i  le^m  ingrediatur , Si  mulier  ex 
aromaiibus  (cTufFumiget,  vt  extrochirns^gailia  muC 
de  taudano.vel  de  laudano  iplb.Icem  cum  muTco,ambra, 
AhmSi  catidtsfi^cau£ieli*bigidavc  phirimumeli, 
veinfirquemirubricadicrtur.  It fucmex cauia  cali* 
da  appone  Erigtda  aromattca,vt  rofx,violx,  nenuphar  Sc 
hmOi.Si  vtripleexiplisvirgam  inungat  cumadtpcanle 
rcf,aitt  oleo  de  ballamo^auc  de  lilio , A hmdi.  qux  ad  iro* 
p^gnaiioncm  hicium  de  quibus  coMoTe  in  rubrica  lequc 
ct  dicetur.  Iicm  ad  mera  reponat  Ubi  collyrium  hoc  io 
dic  quo  vuU  venire  ad  coitum.gt.carpobal.  xyli^ahlilc* 
IcM^lioracisr^cmn  P(MtiS|ioy  rrhK»tna.|.|.  terantur  SC 


/I  Cap.  XXI. 

fiam  troe.cu»  ofro  ro.tn  qoo  dilieluaeur  imdSniti&  evib 
oleo  ballimmo^ut  bc  in  modum  fiippofiion}  ^dlboc 
cxtlicntefrigida,&tuldapcrbenc  confidcra.Qfc  fi  liier 
rit  ex  calida  iac  collyrium  fimducr  cx  Erigtdta.  Non  mul« 
tf  plico  bic  qm  in  fine  muka  ponam  A Q>21iier  io  rubneg 
lequemi.  In  omni  cauia  valin  puUiii  matricis  Icportsad 
folem  exiccaif  • qui  detur  cum  vmo  itptdo  mulmio  mu* 
licri  excud  de  balneo  A amc^  coeat  per  duashoras  A clk 
multum  expertum  apud  aliquos.  Ad  idem  puluis  radi* 
cis  pbUipcndulx  cum  vino  luper  quem  dormiat » dctndt 
coeat.  Iiemvruttnpherxmagnpincaulafrigtda.  Iteoi 
in  cauia  calida  vius  mandragorx . Anemilia  cum  bi* 
fiorta,&  nuce  mulcata,&  mellti  in  modum  eledluarq  cd 
vino  lumpca  mane,  A (do  potenter  valet  dods.$.fj.cu6a 
vino.  Ad  idem.oi.  fel  loium  capriob  maTculi  li  roafiui* 
Ium  vis,laty  rionis.^.iiri.melr.3.iti.&  repone  A cum  £ip« 
pone , qubd  fi  cupts  Tcemellam  fit  caprtolx  6eL  Item  A 
(li  elFicax  Icrramra  fiuc  raluraeboris  data  in  potu  cum  vt* 
no  quando  mulxr  4)pinqua  cli  coituu  liem  lemeo  file* 
llbsd^cfibonum& expertumAuic.  Adidcmpeflaroi 
cx  adipsanlerfs  cum  bUAe  btzaniix,murco, cypero,  Ips* 
ca,anccho,ortgaoo,aiiieos,hy0bpo,bdelliopemcultst^ 
pta.  Item  valent  nux  cuprdui^accplaun.galltaydT  amor 
mum^oliuro  cordumeoi^  omne  cale  caliduxi,nypcico» 
&aromaticumraaxtaKcon6u’t.  Itero fijppotanuircoa^ 
gult  leporis  cu  oleo  vmo  de  quo  aligd  fiipra*  A hoc  poft 
roundiScatiOoem  roulxtis  i mcrdiruis.  Pcllartum  bo* 
num.9.croci,am<Mni,rpicx,tiKfalott.ana.5.tfj.f*lolfl  cor* 
dumeni.aiu.  5.  ^adipis  anleris)  vitelli  ouoru.  ana.f  >d*  old 
oardini.5.  f .fupponamur  cum  lana  azurina  mbus  diebua 
cotutnuuommdierenouando.  Irem  fumatur  alliunific* 
cum  aut  humidura  A fundatur  luper  ipTum  quStu  ipTum 
cft  de  oleo  roRaui  ll6roino,&  decoquatur  donec  in  dcco 
(flionc  diUbluatur  A recedat  aquolitas  ab  eo  & luppona* 
tur  cum  latta.cli  f nim  mirabile  bonum.  Auic.  Et  hteno» 
la  quod  ante  vfum  fuppoficoriora  dcbei  fieri  emunda* 
(io.&  purgatio  humiditacum  ll  matrice  cum  colloquinct* 
da,agarico,bencdidla^  hmdi.ci  hunc  canonem  bm  oq 
ca  ^ applica  ad  tentum  principalem.  Iiem  appone,gum 
mi  aut  mafiteem  A hmbi.cx  appropriatis  A dicflis  qux 
matricem  confoncnr.refoluat  humidiucem  eius  ^ hmdi, 
Br  tu  nota  complexionem  matricis , qm  fi  impedrmen ' 
cu  eft  ex  cauTa  calido  in  matrice  A to  imponis  calida  gran 
de  inde  fequeiur  nocumentfi  in  corKepttone>&  ideo  com* 
prehende  quomodo  res  procedit  ab  his  mi  lirmpcr  in  tali 
cifiidanccalidaoleumdecafioreoinurHAuni  fuptr  renes 
Afvirilia.  Item  TuflljmigatioEadh>cxncpiia,&eiushe* 
quensiotromifiiomuliu valet.  Itemmulier  pofimun* 
dificanonem^menfiruisiaucc  d^.cum  vmo  nigro  odo* 
rifirro,& poliea  cum  vino  decodcionisncpitx.fefuflumt». 
get.  Item  inungantur  virilia  viri  A mulieris  cum  fiicco 
la<ynbnis&  arpergamur  puluere  vulux  leporis  auget  de* 
Icdtac ionem  A cli  prxdoltllimum.  Omne  coagulum  co 
melium  uel  ruppofleum  poft  mcnltrua  conceptum  luuac» 
Icem.x.  coagulum  vnum  leporis&  adinuiccm  milicc 
cum  modico  mellis, &fiiciacpcnarium  quod  leneatcrt* 
bus  diebus  ac  tribus  no^ibus , A his  diebus  bibat  omns* 
mane  de  rafura  eboris  cum  vmo,  deinde  coeat  Uca  fit 

fictilis  concipiet . Item  fufiumigaito  cum  ligoo  aloes. 

T riplura  data  cum  vmo  decoctionis  mandragorxmi* 
rabilis  iuuat  ad  imprxgnandum.  RoGi  cum  modico  mu 
Icf . Stler  montanus  datur  capris  A omnibus  ali)s  amma* 
libus  quando  volunt  emre  A fiatim  concipiunt.  Itera  i( 
fiicuU  mufiellx  roafculi  Tuper  legefiacimtiolutiinpellt 
■fininaEiciunc  vtmuberimprxgnetur.  Adidem  fulEi* 
inigetur  roulier  cum  aqua  dccaCcionisartrrail>x,&  Enlio 
rura  Tynapis,dll  nafiureq.  V tattit  fingutwdKbus  diitoa 
anceprandium/ICcutiMitaiaalczandnnapofi  prandium, 
A UBponat  fibi  fiippofiioriuia  10  ouuice  q^od  fit  dc 

cinnamomo 


De  <pgntud.matn'dSt«  273 


cfhmfiioaio»g)ryophyr.coritce  quercu»,  cufMiliigUiidiu 
puluerizatit  &laud4nomixtit.d^imrommatur  (cr  die» 
vtiMntc  tempus  menllruorum.  Fa<fta  autem  purgattooc 
eorum  intret  balneum  Huc  fcoiicupfumiai^um  csdeco* 
dbone  ncpitp^ulrgq^hedcrf  terrcflrtt,  ialuix,  ariemin«, 
&cxeutiit  balneo  detur  trtphera  magna  cu  vino  opuimot 
deinde  in  marutt nu  coeat  vir  curo  ea  cum  modis  & ingea 
Bifsdi^u.  Volo  aui^tn  pexTenti  iibi  fuD^ciam  q feri/ 
la  lunt  hic.N9  in  fcquen.rub.poncntur  fp9la  lerocdia  ad 
oc  fpectales  caulas  Heriliiatis»dkdiflicuicaii8  iropcx> 
nattonu  facientes.  Attende  quidam  ^ciuiu  capuulu 
ueRubrtc9poHluncdeeu  quz  prohibent  imprxgna» 
eionem,d(faborlum  ficiunc,dL  quoni9  videtur  legi  Chri< 
Hianxaduerlari,au»  pcrfctutatiohuic  lublilcmio  debt» 
prxtcreo.ergo  & c. 

Dc/fn^tMf^rjiS-CdMjJiimprrfgndrioncm  diffiatt/ 
umdhus,  Rubiic*!.  X X 1 1 1 1. 

STcrtIitas  qnt^eil  4^ccr  naturalem  cdplexioncm  roa 
rncit  raaU,  vc  quia  niroit  iiccaauc  inmia  hunuda^ca 
Ifda  aut  frigida,  vi  fupra.  Qnqufl  accidemalis  noa 
fixa,  fed  bnficio  medicireroOBtbilisea.qni  corpus  rcdu« 
d poteft,  led  maxima  diftculcaie,  & qui  laborabit  longa 
oportet  lemare  applicare  rcmedu.&  (orte  o6  cxibii  cu. 
honore.qm  etiam  non  patiuncur  mulieres  oroma  Hb» fieri 
qux  deberet,&  ideoconfulo  vt  ic  non  imiomiitas.  Nam 
derrmiGnone  accidentali  rarilstme  reportatur  honor, <S£ 
tdeo.  Hzctia(pllefthusaccid<mali«ci<><Raliud  quam 
qnxdam  diGF.cultac  imprxgmiionu  leu  conceptionis  de» 
negaciodt  medico  tame  remouib>li»*C  uius  cau  la  cx  parte, 
■lairicit  plurimum  mala  eft  coplexiofrigidatdc  natu 
nliautcrodici  poteif  qieilvna  omninoprtuauo  qirita. 
pfuscil  tantus  r^  reduci  non  poierit.aui  maxima  cum  dif^ 
ficuhate,vrduftum  cH.feddehts  latis. 

C A V S jE  .Ad  caulas  rcdeo.Caurxtraepdenliiatts, 
d^dt£cuiuiu,vtlupra.(uiiiauiexparteiprUjs  viu  fum»^ 
pcc.  Aut  ex  parte  roidicrit.  Aut  cx  parte  ti  rorts  ab  virifip 
m a Au  coitus,  aut  poft  contigenciS.  fix  parte  quida  vita 
pnmo  vt  quia  hab«  cSplextonc  ilmtlem  coplcxioni  mg« 
liens.  Aut  qa  Ixfus  eft  in  prtncipahbus,&  roaxime  in  cor«' 
de,d^  cerebro, d^bepateme  m iiomacho  6c  rplcir.Aui  qa 
lemcfl  eius  n6  eft  plificum.  Aut  quia  c9  elt  in  mifriimeist, 
«fua.r.in  virga,suc  in  vafis  fpermattaiqup  ola  deebran  ha 
bene  aruequS  ad  ahat caubs accedamus.  Vir  namp  com 
plexione  ^gidus debet  fir copulare  muliericahdx,  vim 
apfo  femine  accidat  temperamento  <SC  non  augeat  dillem 
peramemnineoexcopubttonc  fuiadmuhcrc  frigidam, 
vnde  q tales  funt  nd  prohficant  nili  foctu  permuiet,&  hic . 
loquor  de  rouliere,&  viro  in  ziate  perfedta  fuis  membris 
tniegrifA  fanis  apparetibus.  Accidti  autc  txfio  in  mera  ■ 
bru  principalibus, vt  tn  corde, & cum  eft  in  eo  triUitii  Sc 
ctmorauc  roab  coplexioipfitm  dcbilitansiaut  in  cerebro 
dolor,aut  nocuroccKum  quoddlm  hepate,  aut  inHoena^ 
cho  oaufeanua  latieias  ppeer  qux  omrua  debiles  generenf 
rptritus,d^  femen,  vnde  quia  mifcus  qui  tft  generatio  cft . 
ferti»  valde: debet  Si  cS  fua  principali»  ellefonit,  & hanc 
cSmrtcexctsfumpiS  bene cdlidacf . Semen  aut6  debet 
«iTciepenuuminfu»  qualitatibus  no  excedens  groUiim, 
nonfiindii,fed  viCcofum,albu,gr3Jinoium,odoruAorum 
palmpfii  lambuaifuper  qnod  cum  mule?  cadum  come« 
dum  die  co,vt.xxhieriii*dc  ligms nenlttaiis.&.ti«de  gcoc« 
racioneanimalio.  Cum  ergo  tale  non  Iit  inbnn»,  ebrii,  & 
crapuloll  decrepiti,&  CIUS  q plurimo  viif  couu.  Si  lUiu» 
quinSeft£imu«.N9cuatoIbusmerobrifcuria  fperma& 
cx  tnfirmittnfirmudiocndrcddif  4>lificu,&  conceptioni 
aprasquodqi  de  femine  muliebri  imeUige,d^  (orte  freque» 
coiiutmet  e(l  ci  fttriliraiud.diffiicuUati»  imprxgiiaciO' 
aii.conlidcra.  Icrinepcificat  (perma  quo  ad  coceptiooem 
ppeer  ouU  copkxtooca  calida  au(  (rigidi  tomou  «uin 


immoderata qualica»  detfcitaifium  4)prif  virtutis.  Infrt 
gidaf  aut  j fptrma  dupticitrr,aut  naturaliter  ex  eo  quia  ab 
alimcio  frigido  decidif  ,vndc  comcd^rslruifius  feigidoa» 
re»(rigidaa»aliaiacctoCaf,bibcs  aquS&muliu  fngidam, 
vt  bA  paucf  bentne  muiicres,&  v»ri,  Si  qui  octo  utuntur, 
crifle»  Si  hmdt,fpcnna  faaunt  naiurahicr  frigidum.  Aces 
«Ut  uero  cx  caub  cxirinfeca  a occurrencc,  vt  ex  parte  aena 
&alioruro,vi  infra  defpermatc  muhrris  ftaiim.  Si  lu  ibi. 
Iteexreieniioneeiuilonga,quoniitunc  refoluuniur  fpi* 
niut.  Item  fi  longo  tempore  in  mairicc  rci  met  ur  amequS 
ipfafuper  ipfum  colligatur, vtfijpra. quia  fctlicet  mulier 
nddum  emifecir.tuncenim  refoluuntur  (pfritus,&  feigidi/ 
fas  mairtas  corrumpit  eo»  quaniuin  ad  hunc  aLturo.  Es 
luimclhge  dcqualiuitbutpafeiuis^ntmia  emm  ficciiaf 
aut  bumidiiasid^operamur.  Siccitas  rtia  rpermacu  qtian 
do.)i  na  extccat  vt  cxiccet  humidtim  miinmcnulecx  quo 
debet  foeuss  compleri,  vnde  non  fe^nur  coiKrpiio.  It6 
accidn  qncp  vt  ip^m  non  fit  proUncum  quado  rft  ex  ma 
teriaahqtta  generatum  qufl  proprietate  habet,  vt  fperma 
infoecundu gmcrec.de  quo  d^c.  Item  nd feccundat  homo’ 
qn  cum  puella  coit, non  habfie  fu6F*cientr  quantiiacc  mrn 
nrui,vc  eii  anno.xn>vcl.xtq.  Accidit  Ixliu  in  infirumen 
m pnmo  tn  virga  ipCi  quia  fit  nim  s b/euis  iton  poimat* 
ungere  ad  collu  maincu,  aut  qa  lid  eR  pinguis  S,  fua  car  ^ 
nob  pinguedine magniiuduie  ueoirisvirpareddif  de 
per  accidens  breuis,dL  oo  potrfi  impedita  ad  locu  peniC' 
nire. Aut  ems  nim  a longitudo  vnde  rperma  mfingtdaf  ex 
longitudine  vix  amcqul  ad  locij  penieniat  debiiu  in  ma  - 
tricc.aut  tortuofitti  virgp  .ppter  brniitatf  Itgamhi.  vnde 
virga  ficiouuobbifta  aut  brruis  ntmisnoneroitiit  fper* 
ma  ad  guttur  oris mamcis.  Iicm  quia  molhficaia  fii  auc 
Ipafraata.firdoacadic  felio  in  icfticuiu,aut  uafis  rperma 
CIS  propter  malam  copkxioncfngidlcis  cOtingfiucmrx 
empbliris  fngtdii  aut  unguem is  concinuatis,aut  quta  dc" 
bilcf  (adri  fum  conate  nocumenti,  quod  eia  accidit  ^pier 
exiradtionem  lapida  cxvelica.  vnde  credunt  aliqui  <},m 
takincilioneincidaiur  neruusaliqutaqui  deferebat  aliqd 
fperma  tis  ad  cellku'oa. 

Cauraautcmultena  eftautqina.eiutcdplexio  feu  Am? 
cius  n6  venit  ad  xquatsooe.i.t^rran>emfi  cum  rpermare 
vin  .imoadauga  difetmprramencii,  vt  (upra  de  cS  viri  di 
din  efe.fcfio  cpiia  fela  tCt  tn  pnncipahhut,vt  de  uiro  dt  m 
efe.Sed  h.ec  l;lfo  plus  noi^  efe  in  viro,  aut  qa  e ua  femf 
n6  cfe  phficu,di  hoc  refpeJiu  xiaci«,au{  alienus  cip  facie 
IIS  hoc.  vt  fupra  de  fpermate  nA  ^rliirco,  & in  de  caulis  ex 
parte  vin  dcmcll.  Aut  qa  in  mrice  Si  parttbu»  eius.  C S 
autemficiscfe  aut  roab  c6plcxto  frigida  corrftpens  fper- 
raa  cdgebns  efi  ^m  plurimii  ut  accidn  eis  rx  potu 
niminai^  frigidf,^^  vfii  rera  fetgtdaiil,  vi  etiS  de  vrro  dt- 
<qum  efe. vndc.hui. Apbo.v.Se^io.Q*ipni:p  feigidns,  Si 
fpiifes  uteros  habet  nd  ^dctpium.CdbsniiV  fifurnt  mmis 
calida  adur^.  Ite  fi  nimis  ncearxiccSs,aui  qa  mmis  humi 
da  vnde  femr  lubricai  Si  nd  retinel.  tir  «mpedif  ne  mamx 
former  colhgaf  iiiper  femc.lr^idf  cdtirgit  ex  mab  cdpie 
xione  ^er  natur a cdicaia  ei  k febre  habita  vel  ab  alio  mc  • ' 
hro  Ixfo.Eccnab  cdplezio  didla  qrttpefi  materialis &elr 
f>m  plurimii, vnde  m mrice  adfum  humore»  mali  q cdmf  ■ 
fcenf  rpermati^cortTipuntillud.  vnde  aut  fua  raltditaie 
rc(bUiat,aut  feigiditatc  cdgclSt,aut  nccitateexicc5i,aui  hu 
mtditate  !ubricarefacuinc,4idebili(3f  rct*itua,dlrhoc  efe 
Pm  plurimo caula  debilitati».  Itfabeiaciil  debiliraf  vir. 
tii»attra<ftiua,quianon  attrahit  l^rmacum  foriiiudine. 
It?  ampliando  coUum  matricis,\'nd<  »A  fe  xquat  virgx, 
& nd  fit  debita  eorrugaiio,i5:  coUcifiio  fuper  fperma  if  ro 
vt  in  qbufdS  matneibu».  It?  oppslatio  m vafit  fpttm»  •>  - 
taa,quta  fperma  delc?derc  nd  poiefe  tn  drbiia  quirirare.  Si  ■ 
jubftii  ta  qa  paucu  Si  fubtile  defc?dft,xut  oppibrio  irt  vt* 
oi»  matricis  m2fttuahbus,qi  no  peruenii  nummrium  m 
debiu  quiiuaie.  Itemopptlatio  coUi.vtrxpmguedmc 
Era^ici.S.  M M multa 


TraAatus.  VI# 

mukavt  accidit  lo  valde  cranj.iuita  illud  Sciu«.xlv^ 
Aphor.  v^cAionia,Q^cuqi  prpcer  luiuram  crailx^non 
concipiunt  utero,tji  omentum  os  vtert  comprimit,  nam 
Ipcrma  penetrare  n5  poteft  ad  locum  debito  c6cepcfotif» 
Icc  (1  in  ore  matricis  bierit  caro  addtia  vcrrucoi^  aut  non 
verrucol4,aut  cofolidatio  £iAa  ex  uuinere,atR  a^^ui  hf « 
morroides,aut  Hcut  virga  dura  > A Hc  dealifs  caulis £acif 
sibus  (mpilattone  vt  frigusvchemn  oppil&i.  Itf  idem  c6 
lingit  u vtr  coit  cum  muliere  matrice  n6  caiilfte  In  loco 
fuo  dCc.Iteaccfdti  fteriUcas  Ctue  diActiitas  impratgnatfo/ 
Dis  cditaie  totius  corporis  mutieris>qfl.r.eft  u^emSter  hu 
mida»<S^eft  iic  cau&iubricaiionis:vcfupra.  Qn<^  acci<' 
da  ppter  pinguedin?  muliS  Tupra  zirbum»  vi  matrix  ad 
in6triora  ea  pinguedine  grauata  fperroa  ad  inlcriora» 
& educit  ipm>dkca  tmpedtC  ingreftio  ipermaus  in  main' 
cem.  Ite&  contingit  ftcrilitas  extenuatione  magna  to« 
eius  aut  in  matrice  deficiae  nutrimcto  & cduenienti  quS  « 
rttatefemmis.  l(em£acii  dilBculiatem  imprxgnationts 
vemoflcas  groflain  matrice  feparans  rpcrmata,d^in  eit 
inducensrnabmcoplexioncm.drvnam  cognout  quaecx 
hac  caula  non  tmprxgnabatur.  Item  imp^ii  ntmis  flu^ 
xus  menllfuorumt  A eorum  mmia  reiemio»  nam  matrice 
multum  debilitat  vtrun^. 

Errores  aut?  impedientes  vtrofc^  funt  primo.vt  cu  vir 
&'mulier  nd  funt  cu  amore  copulati, inde  ex  hoc  dFiciun- 
cur  non  dedderatet.  dccfocum  vir  & multer  lunt  diuiH 
in  tpe  emiCttonu  fprrmatum  ipfo9,&  tca  requirit  ut  rode 
tempore  emittam, & quia  mulier  cdAieuit  plus  tardare 
vir>ideo  debet  fe  retinere  ucr  vt  poceft  abemi&ione-Et  q* 
damcuriod  ligant  (ibi  lediculos  tigaiione  leuivt  prohi« 
beat  citus  curfus  fpermatit,  & cum  mulier  firntir  fir.ppin* 
quiemtfstoni  t'latim  dtdblutt  & emittit  Ritius  poteft, 
iedquamm  valet  ex  dicendis  &didiiscdpone.  Alicer  SC 
sntlfutipCitnunifiiodigiti  inoleolilioru  alborum  fricec 
leuiterosvuiux.Ecextftoapparct  quomodo  requintur 
vr  ambo  dmul  emittant,  cuius  contrarium  fenferunt  plu^ 
res  philofophuEgo  amem  Ii  fide  digna  habui  ipiam  (uific 
decies  tmprxgnatam>&  nunquam  (enn(&  fe  emifidc  dcc» 
Item  vt  cum  mulier  pofi  coiia  immediate  furgit  ScUt' 
boriofe  roouetur  probatum  mhil  valet.  Itcex  alijs 
qux  diccni  de  abordi  infra,  ncc  me  in  his  extedo  exculans 
vt  fupra  propter  prauos  & malos  viros.  Ad  difiiculta' 
cem  imprxgnacfoiiis  6acir  immoderata  qualitas  acris,  vc 
cum  nimis  catidus,ramis  frigidus,  vel  corruptus,  peftifr « 
rus*  Ice&cdftellaiioinfiuensincorpora  regioms. vade 
quafdam  regiones  videmus  efle  (ubciles.  Item  luGiis  for 
cis.detnuuiio  poft  coitum,motus  laboriofut, quies  mub 
ca»quxcaufa  cfi  multarum  fupcrfiuuacum,&ideo  vttle 
cfidominabuscxercuium.fiupcrfluus  cibus,  & potus, & 
anordmatutifupcrfiua  vigilia, diprrfiua  inanitioex  parte 
(anguinis  & aliorum  humorum, naturalis  ve!  viom  (lue 
accidenulif,vte(U)uxusvemris,vomitut  (uperfitius.  Ite 
fuperfiiu  repletio  llifibcatma  femtnfi.  Accidemta  animx 
fupcrAua,iuperfluum  gaudium/uptfflua  ihftittaUugfluus 
timor  Sc  hmdi ,(iipemia  balneario  inaqua  frigi<b,aut  vc^ 
hemeier  calida  SC  hmoi.  Poftremo  tuc  ante  poficionem 
canonum  attende  q»  quidam  cut  fitit  inciCivirga  excan-» 
cro,5C remanfic  valde  oreuii  folitus  ame  iraprpgnarc  im* 
prxgnauit  deinde,ncc  mtr^dum  ficut  nec  de  muliere  im« 
prxgnata  in  balneo  lauelli  in  quo  mali  homines  fperma' 
iizaueram.Item  idem  freit  quidamaiius  cuius  virga  non 
luit  trium  digitorum  quando  erat  cxtcnla.  hos  credo  lu^ 
uic  attra^fo  rorita  matricis.  Sciasprxtcrcaame  cano, 
cuim  pofitionem  qubd  mulier  qux  parii  dc  imprxgnatur 
eninuiinfirmacllquluiifrehiis.  vtfutameneft  debiliorts 
corporis  qu^  tpU  Si  veloctut  fic  anus,  (leniis  autem  i>5 
cft  plurium  argritudinum^C  tardatur  cius  fimedUis,  SC  efi 
c]^iuucoainpturuMiiissttus>Auiccii.dcpu^  frC' 
tiliuus.io  ooc* 


Cap.  XXI. 

SIGNA  demonftntna.In  ponendo  figna 
taris  eum  obfeniabo  ordine  qu2  de  caufls  pofui.tmtiuiii  ^ 
dens  ab  hia  qux  viro  am’n?t.  Si  fuerit  vir  fimilis  compk 
xionts  curo  muliere  cognoldf  per  qup  di ^ funt  de  fignio 
inpnncipiooperisnoKri.  fifucricex  nocumento  u> 

aliquo prmdpalium  illud  cdtingcnt  fcietur  per  figna  di« 
fpo (Itionum  ipforum  «l  medico  ipfo  diligenter  cxamioaA 
da, de  quibus  fupra  (uts  rubncii.  Ex  parte  feminis ,quia 
iemen  debet  hal^e  c5ditionca  taro  fupra  didas.  dC  de  fe. 
mine  (lue  fpermate  generante  3C  nS  generante,  figna  alia 
habenfex  parte  caularum  excrinlccarum  tam  narrataro. 
Ex  parte  vero  coptexionii  Ipcrmatis,  quia  nimiscalidu, 
CUIUS  caliditat  ab  ipb  rttS  muliere  cdprthendit  in  emif» 
fione  eius  in  matricem.  Item  Sc  ab  ipfo  viro,  quoniam  m 
cranfitu  cius  fencit  ipfum  quafi  mordicaiiuum  SC  calidum 
valde.  Itemcxafpeirtucoloricciutvtcuminpciia  pro<. 
ledum  friem  color  eius  albus  ad  citrinitatem  declinare 
maiiilcfie  videtur,hoc  tamen  inhoneftum  puto.  Item  ad 
ipfum  calefaciendum, ut  didoeft  de  infrigidatione  ipfiua 
maxiRK  Cacit  regimen  calidum.ltcm  df  xras,complexio, 
habitudo  qui  pilos  mullos  habet  & grofibs,&  ia  vnna 
apparent  refolutiones  longx.&rubex,&huiufmodt.  It< 
Sc  cefiiculorum  iprorurocafiditas,quoruoi,figia,fupfa 
inprxcedenti  capitulo  poficalitm.iSf  tu  ibi.  Similiter 
fi  frierit  rumisfrtgi dum,vc  quia  fluidum  multum. nen  di« 
geftum,nonpuritiuum,priuatio  pilorum  in geoitalibua» 
SC  imberbes.Itcm  SC  in  exitu  non  (enttiur  calidum, immo 
frtgidum  fic  enamli  muliere.  Item  ex  colore,  odore»  quia 
nullfui  odoris,aut  frztorit,debiInas  in  coitu,  Sc  pauctta^ 
ideo  ineredione  8c  huiufmodi  dc  fignti  frigiditatis  teilt.' 
culorum,  irem  complexio, habuudo, regimen  vt  didum 
cfi,fiCaltaquxdceius  infngidauoocdtdaluMin  prxce.> 
denciRubncs.  (X  fifiertlitas  acciderit  propter  defedS 
tnfinimcii,  quia  (iT ligamentu  capitis  Vttgt  mmis  breu^ 
fignum  qm  caput  virgxed  armatu,  quia  verius  pari?  ce^ 
iliculoip  tendit, vc  didu  fupra  de  li gamlio  lingup.  SC  egir 
ditfpermafilodimnSfimul  cn impetu, fed  fucce(siuc,d( 
conuo(e,fiuemalomodo.  fi  frient  ^cer  paruitatcia 

virga  aut  ciusmagnitudinecx  re  if^  comprcfacndcI.Brc 
uis  quide  virga  non  eft  ib&:i?sinlirumentu  ad  porianda 
femea  ad  locum  concepiioint.Sed  quid  dicemus  de  lUa  i) 
imprxgnaca  cfi  in  balneo  lauellr.confidera.  In  virga  aut? 
Idga deliratur  fpmtusgigmiiuusaniequJ  veniat  ad  Io/ 
cum  cdcepcioms,&  ideo  Anftoieles  in  de  animalibus  pid 
flOO.xix.cap.  virga  mediocris  generationi  magisconlbfia* 
fi  virgxautiefiiculisnocuroemuacctdcret  excauft 
alta  primitiua,  vt  didum  eil  decaulu  id  comprehedetur 
relatione  xgroranttt. 

S I C N A expaitequtdcrouliens.Ethicpriutnota 
vc  Artftoieles  primo  de  generacioncantmaltum.  quat/ 
dam mulieres habdcxdtfpolltione  (iia  naturali  vi  pno» 
xate  non  c6cipiant,fed  fcmnda  Aicna,fic,qttxdam  ncc 
pruna  nec  fcda,fcd  tertia  fio.  Vnde  vifumeli  qfiqi  tn  ctui 
cate  nofira  vc  multer  q in  prima  aut  fccfa  xate  condpere 
non  potuic,intertia  quia  in  quadragcfimoqoioanno  coce 
ptCj&cucSfidera.  caulas  hoqc.NS^cdeniexatc  roatrted 
aogric  difpoficio  ad  c5cepcioctf,auc  ab  ea  impedies  'remo 
tic£*  Etfrqu?dodeip&poilimccnmuliereciTecaufrepro* 
portionales  vt  in  utro  cocepcionc  impedientes.  Vc  primo 
quia  mulier  fimilis  eft  cdplextoms  cum  viro.Ec  tu  per  G* 
gna  loco  allegato  copreheodes.  Qt  mPbrorti 

prfncipalfitcdSilludcognofcesqmoponetcamefie  val>' 
de  vehcm?t?,&  mulco  plus  in  muliere  qm  magis  ipb  paf« 
(lue  ^ aetnie  edeurrit.  fix  parte  quid?  fpemaets  quia  iti« 
misfrigiduauc  calidum,  vt  de  fpermate  vin  didum  cft, 
ifr  plus  accendenda  eftdefixnnate  vin  qua  muliebre  A 
edeurrie  roagts  palituc  & adux.  Ex  parte  matiicis  qua 
ficmmiscalida, &iam figna eiutpofiafiim in  princ^io 
capttuli*  vade  fru»  editer  cxtoiuiti»  mulcoru  piloro« 

dfgrofibruro. 


.IXX  .qr')  Dc  xgritud.matriclB, 


4Cgrofbnuw,S^fp3Uur  ifl  kvmora»E<  pauciiat  mcftruo' 
lum«<&gro(iiUudofpro9t«Sl*iprorucnfitgrc(k>>  (i  Bie 
rumaU  c6plexio  &jg»4a  cn«nttrua  euuu  A»bMita.aquo6» 
^pa*uua>t,rub<dimaforunipiU>r4bpaiiCicas  m pcifitne» 
paucius  mciitlri^orum  in  quautaic^ardiias  vel  raritas  in 
<ipore|Aauiuspiiorum,rari,ekjlca>&^d<bilrs  valde. 
ftfucric  propto*  Uibncitatf  matr<a«»l>g*»>  qu>a  <x  ea  cur  • 
tuae  affi  duc  humiditatcs  plurimx» fitcmbrionisab* 
•rfof  amequS  magnificetur»  & a molUties apparet  in  ma 
SH1II1S.&  toto  corpore,  &/pectalucr  ut  anchu ^ & pigritia 
■d  ittofum,^adoperat«oiKS«  & ita  dcaltHlignis  irigidi' 
eatis  CIUS  fjpra,&  q»  (perma  rcuoere  oon  poietlidZiria  cau 
fi  vtplurinaucn  vcim  lundu  cura  (Ugiditaie.  bigiu  qu^ 
eioexnccuaie  cxieouaiio  mulicria»d£  paucitas  mennruo* 
■ura,<S^  eorura  rarius,41C  gro(suudo,&  vuiux  ficcicas  aC 
i!dua»&arpertus  loa  'cuoi  priuatione  liuiniJitatis  hora 
coitus.  Qf.itca  veotolitategrolliinmimce  infiatioru. 
sainis5f  pamumuus  perceptio  vcnioriuus  in  mairtce, 
d^cxitus  emsabore  iuo. &ficdeali)s  rupradeinfiriiQnc 
snatricis  noceri  It  rebus  inflatuics,  rugitus,&  commotio 
to  ventre,  dolor iiibito  ventem  fubico  recedent,  ttade 

altjs  figois  vemo(itatis.  ili  per  ampliiudtnrm  colli,  vf 
anquibufdam  meretricibus fcirur  quoniam  nunqnarm* 
ciiur  virga  ab  eo  capi  vei  congitn.  Qubd  fi  hirrit  4'ptcr 
^oppiUtionemin  vanscollo&hniurmodi.lciiur  per  (igiu 
liipra  didia  dc  oppilatione  matricis,&;iu  dircurre  itla  qup 
■bir.rtpta  funr.  n hient  propter  nimiam  pingurdir 
Item  ligna  Altu  maniiclla  ex  habitudiitc  muli<ris,tiS  quaiv 
do  mulier  ptnguii,^  repleta  videtur, & venter  eius  ad  in* 
leriora  defccndu  cura  pinguedine  vltimaia  vel  qtian,5c 
^nc  ra  imiedaiur  cdlidrranti tunc  propirr  ri  non  imprp 
gnatur.nS  in  matrice, Huc  in  locum  generationis  Ci^preheo 
dtturepfamdli;  impedient?.  Omulicr  eilet extenua- 
ta circa  pCkCus,  A fpatulas^dl^  adin  ertora,&  coxas,  A ap 
paret  In  ip£i  ventris  exientto  vitra  roenIuramA  roulitpii 
catto  piHguedims,&fp  Aiiudo  in  locofctmoris,&  vm^ 
bilictanheli(us,&ciusc6moiionc,d):bedereutr  qualibet 
vemo(itate,dl£  ftercoris  reteniionr^ut  aggregartonc  ven« 
cofiians  in  urtrc,J^  ciTet  apparens  cdftri^uo  uel  oppilatio 
taris aarrteisapud  uclum  obActricis  i9  ceriificaius  ena 
dceot^tnccndis*  A propter  nimia  esiriuia(ion?ma' 
aiime  inceriorri,aui  niraturo  fluxum,  aut  nimiS  menlhuo- 
rura  tcrcntion?fcief  Ulud  viru,&  iudicio*  De  erronbua 
awte  loqui  malum  puto  ppter  malos  homines.  Na  boi» 
A boni  c6iter  erroces  impedirtes  non  c6mittum,  A ideq 
deeis  mhil.Sufliciat  dtdiu  eO  fupra  dc  ingenti  mo  > 

doimprxgiiindi.  Signa  aliarum  rerum  extrinfecani,  dc 
<]uibua  io  de  caufla  iam  maiu^lU  luiucuam  confideran 
Ciy&fdeo  de  his  nihil  almd. 

Prstuhfcfigna  ponun^abaudionbua  experieniix?}* 
dam.  Prnna  vc  dictum  eft  fiipraraflumigef  ii  odore  (rn- 
tu  pirata  eft,ii  non  Herilia  tudkanda.tSchoc  efi  Tignum 
Htp- VI  tn  fi  capsiuli  vaUcMsn  virginilMis,&<orrup<is,<St 
adeo  per  Hoc  poicac6prehendereucHcau&  viri  vil  mU' 
lieris.  Simtiner agatur  dcallio*vtiaprpc(denii  Rubrica* 
: Ite  dicitur  qf  fi  Hmeniicccundf  proiK^etur  in  Tcutclb  pic 
tHiaqusibit  adhmdum.dC  Herilia  oatabit.  Iiemimtn* 
f(xotur  locanafl  lusra  UchrynuliadomeHtca  croco  di' 
fiemperato  modico  Tputi  fl  Hntiet  in  ore  eius  mulier  odo- 
tem/Sc  r^poremtius  hzeunda  ein,  Q Herilis  non.  Et  cU» 
riui  flgnum  quando  in  oculo  ponitur  collyriTi  & eius  (a- 
por  ad  os  perucmtsquia  flgnu  qf  vi;^  cerebro  ad  inHrto* 
raapert jc  Cmt,  quarum  clauTtocH  caufii  Hmlitatts,  vt  de 
veniStd^  artenle  poH  aures  dicebatur. 

PAOGNOSTIC  A .Mulier  Herilis  magis  c5 
feruac  iuucntut?,red  fueeuoda  viuii  ougia  lana.  Si  matrix 
vutfKraiur,deinde  cicatroctur  non  conapiei.  quod  fl  fle 
timendum  eH  dc  morte  matris  Hporc  parma,  quonia  ori* 
fiaumbaH  io9lxdico$  Mmmai..  tniinuyug(_m/ 


274 

turalis  cuntion?  non  rcaptr.de  fongtttrdinertu.  conHdc. 
ra  qux  dicta  fiim  Tupra.  Hsmorrboidet,^'  exercAemta 
matricis  male  rcapiuni  curam,  oec  fla  vagus  ad  te  inuo' 
miuendum,quia  pauciexeunc  cum  honore,  flmilttct  ocqr 
lortuofltas  hiramiius  virga* 

C V A A.Canoncs.Ordtrvitiodipf.DigcHio.Ei!io.& 
rpiliier  cauTa  Hertlitaits  Hu  dif&culiatu  imptfgnationia 
abHiflo.Hiiuprtmo  rememoiarc  eorum^ua  dicta  iiiia 
•nprmc.prpcedemis  Rubrica  dcHeriljiatcnon  curabile 
A IU  ibf .Secundo  .tduerce, quia  vt  dictu  cH  ad  tropi (gna.' 
iioociacicndam  requiritur  quadam  ptopot  tio,&  conuct. 
menua  marts  ad  icemiium  naturalis» accidit  ex  iiub/ 
qualuate  naturali  irucr  eos  cxiHerue  concrpiionCnA  fier^ 
Hi  hanc  inaqua  litate  medicus  raro  cognoA.it.,  A ione  cH 
cogfuiu  impoliibilo»&idco prius  anende,  debet  meds' 
cua  velle  cognoRae  hanc  ioaqualitaicm,vi  fl  cH  uatura* 
lit am accid.malfs. Q.  flhirrit  naiuralia,autcH perpetu^ 
aui  leporalis^vi  dixn  Phtloibphus  de  gcneiauorK  alaliiv 
lib.q.cap.j.vrquequo  venient  amboadxqualaatcm  op« 
portunam.  A ideo  videtur  quadam  Tum .xxr).&'  tnrdip 
t?porc  ufip  xxq.annum  antrquS  conctpiam.Ei  mcaiibui^ 
VI  tn  primo  quando, Rilicei  eH  perpetua  non  Cr  tnirc<mie<* 
iat.01  temporalis  Icuibus  procedat  cum  remedias  prupter 
honor?  ams  non  aptis  nifl  prodeflcyd:  nullo  modo  lade^ 
re.  flhiem  accidcmalts  caute  agatur,  nec  hirubus  pro* 

cedatur  cum  remedi>sacpcrKulofls.na&  quida  Holidf 
A vetula  cum  ulibuspccdunt  A non  aquat  Ted  diHrm' 
peram,  mulieres  ad  hydropem  pcrducumciia  adaliaa 
maUsagriiudinesiA: tandem  ipHs perimunt. Stat  iiaquc 
ifuemto  mediet  tn  hac  re  complenda  tn  dando  moilulio/ 
mimbus  lam  poflifi  in  pt  «cedemi  rubtica,  A;  in  obterua  * 
none  canonum  hic  pofliorum. 

Difia  iiaqt  ordine£  ad  cdtiartum  cauff  cx  pane  ctbid^ 
potus, VI  fl  elt  calidi  cu  fngidts,fl  Higida  qi.nr  cH  ^m  plu 
rimu  cum  calidis,  fcd  memorare  c^mairixrH  edp^extO' 
mi  frigi d(>&  lege  qux  matrici  nocent  polna  in  pnucipio 
huius  capli.Bi  pro  cibu&  potibus  recurre  fiipra.tt|-irac, 
A coiimiliier  dic  dc  alqs  quinqi  rebus  iid  naturalibus,  dc 
quibus  pro  parte  adtum  eH  in  pr  xcedemi  Rubnea. 

Materia  calida  digcratur,d:  frigida  finultier  cum  dige 
Hiuis  appropriitis  in.  fin.tratTta.  A cuua  acctola  1'pcculi/ 
ler  mulix  aceiontaits. 

Euacuaiio  fiat  Hd  ra  cxigcmiS.nam  humores  purga  di 
appropriatis  allegato  irada.fedhic  fiiioc^  agarirus  cH 
medicina  reacricts  propria, i^flHnicxis  oppiiaiionrroin 
vrnisfac  phlebotomiam  ex  raphena,velcx  ucua  popluss, 
Vt  fupra  de  retentione  menHiuorum* 

PRO  COMPLEMENTO  quariigxed?Ju 
cH  diuerlitnode  diuerfluic  caularum.  Vnde  piirao  H 
hKcit  roeruocEplexionis  quia  mulier  fuem  iiiz qualis  tid 
eH  cura  ci  ictanda,Kcct  iriieaiur  n rcdudlio  corpoium  fl( 
porsibilii.vndeauxtlinin  hoccH  focq  permutatio  sivi' 
uendo  caHr|&  Tm  leg^C  hnHt  fieri  non  dcbei*  fi  hic 
tu  quia  Ixflo  flt  tn  principalibus  Hude  in  cius  temoiione 
cfiforuiidoea  & alterando  cu  aromatibus  c^eniemibua 
-vt  fupra  in  proprqs  rubricis.  Item  cum  muliipiicaiutbua 
fpcrma,vi  fitpra  tn  cura  nocumenti  crctftiomi>,dl  lu  tbi.Et 
co  tempore  prxcipue  vt  cardrni  conum,  &iaro  coeant, 
altaf.p  paHiones  Ixdcntcs  fl  habent  deponant, cibis  A po# 
cibus  vtamur  ipforum  cofortatiuis.  Inbdta  propter  fi>« 
men  attende  caulam.  q>  fl  hieru  mala  cAplexio  calida  aut 
frigida cS  corrige  fl  natutalishicm, quiaex  vAi  cibaiiov 
lalium.pcrmutattaqi  regimen  adcomratiucum  citus 
potiHus  cduenientfbus  Itomsaptis  fperma  bonTi  (acere, 
iube^  nociuiiabHineTe,&rcmouemalam  complexioni 
imrodudtam  cum  dicendti  tn  fine  A dicHis  fupia  m longi 
scteniionebccos  frequemarecoicum,d^modaaie.  Q. 
fl  hiem  ex  longa  retentione  rpermacis  m nutrice  Hude  cfi 
Ipdtavt  mulic^ulimciiius  poieH  cmiitar*  In  ea  quu 
Pradtfca.S*  MM  ij  cHppta 


TraAatus.  V I. 

cft  propter  altquS  qualitat^ot  parnutt  rnnouc  e9  di  mul- 
ta exempla  hab^fti,5^  infra  hibcbtf . ll  inft<flum  cft 

cx  mixtione  cum  aliquo  habcme  proprietatf  corrumpere 
«aa  cum  diurettctt»^alift,  dC  recftifica  regimen.  Ittm  fi 
Ixdiiur  coicata  et  (xHoneab  aliquo  membro, fiue  princi- 
pali fiue  non,  aut  Jl  toto  cornge,  vc  de  prinapalibut  hic 
ante  diAum  efi  exhibendo  diuretica  calida, ut  exigit  dirpo 
fitio.  It<  fi  iuerit  iniedfum  ex  cdmixtionc  altcuiut  mali 
humoris  euacua  cum  pharmaco  iknguinem  euacuan<c,vt 
&bomim  inde  firmengeneran  habeat.  fiexcaulalue 
rtt  extrinfica, corrige  et  eam  rcmoue,&  quod  ex  ea  rclidUi 
eft  modis  tam  diVlis.  Ea  vero  quxeft  exdefeifluinfiru' 
memorum.primo  fi  iuerit  quia  virga  nimis  breuis  aut  ni- 
tnit  longa, curam  non  habet,&  prxeipue  quado  nimrsefi 
longa.  nSbreuiialiqn  concipit  vc  fupranififuerrr  valde 
breuis.  Et  deleifhuionf  aliquS  (acere  n5  pofsit  in  matrice. 
EtquidSiuuam  virgS  brcucra  cum  applicatione  vetoia- 
rum  in  mgutnibu«.iuuatur  tamen  ipla  breuis  in  tuuentuce 
tepore  peraugmetafiico«  Ec  fi  a liquit  cfi  modus  cur^  huic 
credo  fit  talis  vt  habens  virgam  breuein  eligat  muhe- 
t?parua,& cum  coit  multer  eleuet  pofieriora&  ^feve- 
bememer  idbxreat  mulieri  & non  ie  moueanr,&  nc  fper- 
sna  ad  locum  emittetur  debitum.  Cdfimilitrr  liabens  ma 
gnS, eligat  mulier?  magn3  habemem  anchas  longas  di  ex  - 
cenbs,&  vt  didhi  efi  de  parua  adhxreant  quanto  plus  po- 
ter um,&ncne^rperma  neqirpiritusdcbtliiabifur  quS- 
uiscranieafper  vum  longS.namcxtalt  adhxremiacomi 
nuabmir  calor  matricis,  & vulux,qut  faciet  ad  conlerua- 
cionem  fpimus  di  rpermaiis.  Qiiando  auteaccidic  ex  tor 
luofiiace  propter  breuitat?  ligamenti, cura  perfera  efi  in- 
ctfioligamemi,dl^etuscuraiiofic  amplius  nonadhx. 
trac.  ii  fuerit  propter  moUificaiion?  curetur  cura  mol 
iificationis,&  paralyfis  virgf  de  qua  m pcedemi  cap.  In 
ca  aut?  qux  efi  j^pter  maiS  cdplexton?indu(fiam  tn  tefiv 
culis, & ualts  rpermaitcis  cura  efi  remotio  ipitus,cuius  cu 
ram  habtufii Cupra  in  prxcedenci  cap.de  eis.&  tu  ibi.  Dc 
ca  qux  efi  ob  tncifione  lapidis  dicendum  aliqui  credut 
ei  r>6  fic  cura,&  hxc  efi  fenirita  vulgi, tamen  ex  vet  bis 
Auic.  videf  cp  cura  fit  po(stbilis,df  hoc  confortando  loca 
inctfura  cum  vngurtis,empbfiris,cerotis,&  huiufroodi. 
di  ad  intra  admimfirando  ea  confortantia  veficam,  dufia 
fiipra  de  mala  complexione  veficx.&  lu  tbi. 

fit  beet  conCueuicquandoCgacciderediflicultasimprx 
gnattomt  ex  parce  viri,  vt  di^um  efi,  tamen  fiequentiut 
id  c5iingii  et  multo  magis  ex  pane  mulietis,&  ideo  opor 
ter  maiorem  adhibere  curS  remouendo  qux  fum  caula  fic 
cilitaus  ex  parte  complexionis  eius,  quia  fi  frigida  fiigtdo 
contung«ur,non  videtur  efic cura  abqua  quim  foci)  mu- 
tatio vide  viro  di»fium  efi,  ied  (rmper  fit  anima  carior 
nato.  Itemficoacigfnclxfioneprincipaliumaui  aborti 
age,vc  de  viro  ditfium  efi.  Si  autem  id  edtigerit  ex  par- 
ce fiminia  eiui,quia  fcflicet  fit  tnb<fcum,cura  per  ordinem 
vt  cft  dtifcum  de  Innme  viri  hic  antc,euacuando.aUeran- 
po,dixumordinandoad  comrariuiBcaurx.  & fi  fic  pro. 
pccr  matam  complexionem  calidam  temperStta  bonum 
f3nguin?,autfngida  dequtbut  omoibus certio  tracfiaiu* 
Iteex  alteratis  vt  oportei,(ed  acararo,  portulacam,  taciu- 
caro, dialia  talia  fngtda  fupra  iract.iti).  lie  fi  non  cft  vxo- 
ratus,  di  fit  complexionis  calidxt  habens  fpcrixia  calidu, 
cbgac  vxorem  a1bam,dfe  mollem,  in  complexione  frigi- 
dam. Confimiliter  fi  fuerit  rx  mala  complexione  fiigi- 
da  accidentali  remoue  ex  cabdis  ex  parte  cibi  di  potus  bo 
num  angumem  gencramibus,  de  quibus  lertio  cractatu. 
Avcaiur  aromatibus  «9^  ali)s  calidis  ftomachi,  ac  cordis 
c5forcaciuts,Atu  inhoc  te  modera. vnde  deamargariton, 
dumufcustdagalanga  di  huiufmodi  fum  cduenicmia.Qt 
fiaonhscric  vxoracus,&  fucm  complexione  naturabtrr 
frigidi  faniniaproductiuus,cbgai  vxorem  tendentem  ad 
brMnuwJwV****”  OKaftnB  rubicunda  valde,df  fri  na  • 


Cap.  XXL 

giii  qtandcirc.  vinum  auctm  fir  potut  ^ vti  debet  Jyii 
phaiQ  tamen.  Bc  nota  <p  vbi  ambo  eibmc  xt^Iii  com- 
ptexiorus  conceptio  fieret,  vbi  vero  vterqteifo  difbm- 
peracusad  calidum  aut  ad  frigidum  nft.vndc  quta  mulier 
cft  ficut  fubteaum.df  pafiiim^ui  ftarrre  cafii  diftemperan- 
(ixdtax  debet  ftudercprxparare  tpfrm  matricem  cum 
calidis,  vc  inde  fiat  conceptio.  &vt  fupra  maxtmc  com- 
mendantur frmen  baucix  quando  teritur  &cum  vino  po 
tatur,dc  radix  eius  quando  comeditur  vfc^id  duas  luna- 
tiones, ideft  ad  binas  menftruoru  purganonet.  Simibeer 
dCameoscum  tentur.&mifcecurcum  medulla  viiuli^uc 
cum  ofiecerui,&co lana  fupponiiur  ameeoru  coitus  dic 
vno,aut  ductus, aut  tribus  raft  purgacionem.  Q.  fi  c6- 
tigeriefemennon  eiteprolificum  exparte  xiatis  expecta 
xtat?aliter  noneft  ticura.Iiem  fi  contigerit  hoc  idem  ex 
caufisab)s,  vt  quia  mulier  fic  ebrtt,infirma,5:  hraSi:  vt  fu 
pra  de  vinli  dictum  age  propornonalicer,vt  ibi. 

In  facta  propter  mairic?aut  panium  eius, tunc  per  cau- 
fat  difcurre.Qi^  fi  fuerit  propter  matS  complexion?fri- 
gidS,&  efi  illa  qux  efi  freundu  pIurimTi,tunc  dixti  ordi- 
na ad  contrarm  ex  ctbis,df  potibus  calidis, vt  carnibus  p? 
pionu,galbnaceit,&  huiufmodi  aromaticit,cum  aroma- 
tibus calidis, fiomachabbus,&  cordis  ltbus.Vtaturcube^ 
be,5C  Cfrieos  in  iefuno,vtno  dulci, rubeo,  odorifero,  ouis 
forbtlibus, confectionibus  calidis  vt  diambra  Si  huiufmo 
di.vel  fuo  modo  in  extens  non  naturalibus.  Fiat  pefla^ 
na  calida  ex  femine  poromx,  dlf  fifelcos  & huiufmodi.  df 
exhisdCconfimiIibuaclyfieria  in  matrice.  Irem  inijcit 
lur  Vinum  nigrum  calidum,  decoifnonrs  bdclfi),&poft 
illud  imromitratur  oleum  balfami,  &remrdiTi  hoc  i Pia/ 
centino  repueatur  mirabile,  fii  hicaduene  cp  uniuerfalit 
prxcederr  debent,  fac  liaqi  purgicionet  debiias  frrrmit. 
tendo  digefiiuaappropriata.Item  fac  balnea  encathifiiM- 
ta,cerotaria,fufi’umigia,di  huiufmodi  calida  exdicfitt  fu* 
pra,&exdicendts.  Confimiliter  operare dcmala  com- 
plexione calida  ordinando  dixiS,  dirigendo  euacuando^ 
alterando  &confortando,vt  fupra  de  mala  complexione 
matric.’s.Qu6d  fi  fuerit  vitio  complcxiomt  ficcx  fi  opui 
fuerit  operare  cum  vniuerfrbbos.  deinde  procede  ad  par- 
ticularia. vnde  accidit  vt  mulier  non  concipiat  propeef 
mabm  complexionem  ficcSetiS  fine  matcna,vc  funema* 
alemx  extrnuaix.df  lunc  cura  efi  refumptiotd:  humeifta 
lio  totius  corpoMt,&  matricis,  vnde  vtstur  brodns  gal- 
linaru,&  carnium  pinguium, outsforbiltbutjpulcit  in  di- 
«fiit  brodr|s,df  huiufmodi.  vino  viatur  dulci  rubco,dr  nd 
multum  qutefcar,  3i  non  laboret.vtatur  balneo  poft  cibfi 
cx  decoifiione  maluarum,vi<darum,bug1ofix41orum  ca^ 
momillx,boragmis,fccmigrxct,df  hmdi  cti  ca  piie  cafirt- 
11. Ite  his  addatur  but  yrum,&  cft  encathifma.Ei  fimifr  dr 
ca  partes  matrids  os  matricis  inungat  fj^pc  efi  pinguedine 
gallinx  anat  is.It?  fppe  vtatur  diureticis  humidis.  It?  dy 
ftert2tiur  matrix  cum  decodione  capiitscaftraci  inqtra 
bulliam  qux  matric?c5fortafK,non  niroia  calida  add^o 
oleum  vtol.aui  pinguedinlanatis  ,auc  galbnx,  aut  mucit- 
laginesi&  hmfii.  Similtier  fiant  (uppofitoria,  & eu  cx  da> 
iis,d^  dicendis  cfipone.Coitu  vcanir  fiepe  quia  matrice  hu 
iTKdat,&hocnifirpcrmaiizam  f^quu  fic  plus  exicca 
retur.  Vbiverocaufa  fuerit humiditas fiiperflua  wxfic 
cau& oppilans  otmrtcii,& ora  cotyUdonuifitqicSlubri- 
cationts  rpermattt,quod  fblei  efic  c9  ^ipua  in  hoc.  Cura 
efi  ordinatio  dixix  ad  comranum  caufx  exdbis  dC poti- 
bus vc  rupra.&  ex  alifr  qui^  non  naturalibus.  Dig^io. 
Euacuatfo.Alreracio  matridseum  rebus  exiccamibut  di 
<fiis  dc  dicendis,  aut  fufliimigando  omni  die,  aut  clyfieri- 
zando,aui  fupponfdocx  fxfccatmisnoasi.  j)uutentmi}di 
qualum  ita  humidet^  rpefma  imus  comineri  nonpotdK 
Vnde  breuicrr  poR  ordiMfion?  dixix  digeras, di  eua.  fit 
pro  euacuaituo  vide  infra  de  obferuatfonc  embrioms,A: 
caut^  aborfitt.Bi  pofr.ctacuition?  Icqucxitt  dic  vd  circa 

minue 


•V 


.\y. /i  .qtO  DexgWn]d.matrid*y  ' ^-  T zr^ 

■itdbr<xGiphcra.E(rrrt«i4itrpoft  phlebotomi  dj  ir^  (1uemalcffc*tiie<flMimuicnt&einiiti&^oi&5.DicMr 
pberimagnSopUtaoKD  vmocalido.Ite£icfuppolaroia  •<> d camera df  domui  arpcrgaior (inguine  camnoq»ipli  Sanguli 
Cificbcx  rabut  di^M  ad  hociacfcnubut,vt  rtfolue  ttora  • ab  omm  maleRcio  cuiabuur^  de  hii  duftum  cH  pkimti  c3mi 
ttmidl£bcru[^oliionum  &(upcfarpergai  giryophylld  tnpracccdemt  capitulo.  i {)no,i!n 

nur£mufi:itani,3Cgabngi.Po(iea^ipljmingrcdibal‘  fi  t Q.  V 1 A genent /oniofnoim^elledebemua»  gula  ue» 
anumiiMuniecumregulisruiitadtariiflctaleexrcbutca'  hic  ego  fnbiui^Saltque  particulari  modu  tamcalii  iHo  ncficia 
kdfiexiccaiiuityVcruaciiKtithatmuorana,  lauruiy&  hu^  ob^ruaiUiVincdcui  norma cu ex  alqi4x>enftcaudi.de^  expellit» 
aaficnodi.de  quibui,iUpra.  Ucmdc  vadat  dormiium,&  inde  lubiugS  remedia  plun  in  hoc  cd^itia  eAutftortbua 
recipiudehoc<Iei3uifio.ni./pilcxnardi.garyopbyUoru,  dlfdo^oribuiprobatain  condlrji&altiiloni  excerpo^ 
MiVffiniJicaix,gahogp,cacdacDomiyptpcrn  longi  ro^.  fto  Placctinui  noder  vir  certe  optimi  iudictj,&  veip  fcieR 

tacn,calamii(,alip(x.aaa.b«llorip  ad  pondus olum»  c6d^  tix  dixtc  ty  hoc  modo  ptocefsti.nMmdauii  mtnacrcm  anu 
ca  cum  melie  ro£i.ad  Jno  raufco.  Omni  autem  fero  teneat  mcdruacuro  aqua  deeotfiionii  myrobalanoip,  emblico^ 
Aippeliroein  vlqiadmedinok^icxcrrphera  magru  cum  rum,kebaiota>indorum,&  ro^.ru.  dcdulconuii  cuzucc. 

•libano  lia^am.£cip(b«xtra^o  fupponat  Tibi  aliud  cx  ro.veteri,<Stdabat.§.tiq.velquinqictJvmorubeodyp(^ 
nuce  raafcara, ligno  aloet .ftoraceyCabmica,&  garyophyl  co  per  horS  ante  dtr,5£  bciebac  bti  antequS  midrua  accc» 
Nabtduni&detbiftumpriuf  tf  ponatnouidiebui.  Hc  dercnt.podautecxiiummendruoi^  qiitrK|i  diebut  (edcM 
aduertet^datim  pod  mundidinrioni  mendruorum  fiat  mulier  inaqua  dcctxfcionit  ro^.iu.galbrum,babudiaio> 
icynficatio  ia  ubqi,  demde  fiac  fometum  ex  aqua  pKiuia^  Sc  radiat  poconix  pidatx  grolTb  modo.  L'u  vero  exit  bal 
li  deco^ionii  biftonx,  di  paleftj.  Deinde  Rat  ruppod.>  neum  (e  exiccec  pSno  lineo  mundo>&  imromiiut  candelS 
•orfumcxambra&niu(cod^al^prpdiififirpecie^t,&  vellycinuminun<ftnbalramo<5t  arpafumpuluere  pero/ 
bocirtbufldtebut^quarioveroiatlbmrmumprxdi^.  nix,vel  madeb^uinTuccopoeoniXti^  ballamo.&oldic 
Ecitmc  vir  accedat  ad  multere  modisdf^Tminprxccditi  inonurolttdomacho  leiuno  comedat  de  (emine  fidlcoa 
aubrica.Nec  mfnerbd  fiiic  hic  prolixus»  qu(a  tda  rolct  eile  ^i}.per  fe  vel  mixto  cum  ameoi,  Si  in  hoc  inueoit  vitlita» 
cau(j  prxcipiia  dc  plurimu  coutingent.lti  vt  hoc  di  deue  lem  pUii  alqi.  Et  amequS  ponS  hic  ala  nota  bene  qu« 
«xemplum  adaliascau(asw  Infa^^iropteramplinidini  imponuntur  in  vuluS  ad coocrpiionc  pod  quirium  dicm 
cura  ed  vu  reboa  dy pcicit  oodringeniilMa  mainrficum  pod  purgatione  mendruorum  immediate  ptua  operantur 
blaudo«^ac«CHprx(ii»galin»cMnomgro,dypii€o&ha'  ijialptiemporibua  quSuti alt)f  irporibusadfpbm  con» 
iudnodt.Et  imponamur  hippodtorta  cx  pecqt  imintfta  A ceptionero  accedat»  & memoro  vnum  (brmer  comenda^ 
«ladefadbi  in  bte-dseexhu  pfsfiQgine,my rrha,ihurr>  ma>  tum  dc  imponium  pnd  tllos  diea  fuccua  pceonix  cu  pul* 
ftice»barbabircmadi£huiudi»o<ii.Raibahieuminquobc*  uereeiui  impodiiit  diebuadiAia  habetur  promirabilt. 
pe(edrar»dCkreq«raeebalneMmni  oris  matricis  cum  hia  Expcrtumaliudabeo  pod  purgationem  ordinaii» 
dc  vino  nigro  ^pc«co.  InimSa  ex  oppibtionevaforu  nemdixtxdcittalebalneum.ai.ro^.myriillorum»corct» 
cura cd  cura oppdaaoms  matrscw.de  qua  Tupra  In  fua t u>  cum  mandragorxana.lib. r.puUieru galbriira.  lib.il.ptr 
brica.redattcniead  euacuanonl maietix  lacicmuoppi.  drnuirgrodbmodo,5(bulhanMnnrultsdu3butaquxsn 
lation?cumciydertls,ruppo(itorifs»medicmiaperoa  IiS  qua  (errarq  exringuitnc  ferrum,  d:de  (ero  quando  vadq 
dt  exhibendo  ex  dsurtiicuappeopriatia.  l^doterdop.  dotmiium  in  ea  aqua  ddeatrepida  per  nourm  dicscomi» 
pibtioob  pinguedini  curari  rxieniiacior&  confimipiro  nue,  & Itoc  pod  purgationehMrummendruoriim  prraa 
aliius  ambuscatidbexiccamihuavc  balneo  calida  ixK^  d^cum  imrat  le/ium  Aipponatdbicandcbm  inumfbm 
cltiuo^ciydcnjscxiccaiiuff^liappoiuovtl»*  VRgumcnitce.  hocolee.Ht.oteiror.|.i.granorummurci,ambrx.ana.xff( 
torarh«yhjlfjm^texialtbus»&rpecialiier  cumhiaqus  ptifueriscoriicis.mandragorxcnbelbricitm  pecialubti 
auoCmadtmpregnacaoni.ltem  irurodiscatur  dixcaextcr  ir.5.r.mifce,&vlnmadirrutinaurotadieifumarmphca 
•uatttia  quia  pauci  tracrimenn  cx  pane  miiiacio,  vino  par  rx  magnp.5.1.cum  vmo  rubro  calido>ik  hoc  de  quarto  ia 
voaudero,carmbat^icfbutrab^»dchuiurmodi  dede*  quartomdKm  onlmmenle  doneefuerte  pTxgnaiia.^  d 
^ciufs,reninet,panam  comedar/xer<iieta«»vtgtlrc»&  hu>  in  ea  imprxgnatto  fuera  polstbilia  cum  tilo  viro  imprx» 
dudnodi  dormac  iiipcr  dratum  durum  di  baliied  mturalc  gnabtrur.Sed  tu  compreliende  in  qua  cau(a  debet  hocexs 
cd  in  hoc  vtUe  vald?,dl^  dar  purgatio  fxpc  cum  pilulis  de  pCrimemum  habere  cfteactam  ex  dttftie. 
atgaricodettdts&  bindi.  Ec  inhoc  cadi  conucnit  phlebo  • ’ QutdS  praeparant  mulieredf  mamcicius  tn  caub  fngi 
tombetireiteracaievirruc»<Scaxasc5renuam.  Qi*bd  0 da  hoc  modo.primo  enim  dant  talem  ryrupum.fa.matri/ 
fuempropter  bxra(MT(»oidu»autapodema,autprapier  carh»palegtj»calamrfui,radicescnulx»acori,t8dica  rola* 
carne  ad  Jram>dcbna5i.relinquo  chmtrgicis,  cami  de  hu  tria^ex»  fanicuii.  ana.^.ii.cu(cu{e.$. «.  meltldr,  pradif^ 

|iabinlh  ruprarubrMrapropn|a.i&tuibi.  Q.  d fueric|)»  ameof.ana.^.f.  corticum  citri  |.l.padubtum  fituclcata* 
pterp(ngt»ediiiexttbi>aut  corporis extenuanone  cura  ex  rum»liquimi«.ana»$.l.eicefumrulslib.>acerf  rquiJltcic/1 
dtVeichsbiweft»  Jnfa<dapropcerveniod(aieingrolfaiii  5.tj.dMcx»canxltgnex;ana.5.).bullfanf  hic  duoinpecia 
cura  ed  regimen  cale£iidtaum»dicxtccatiutj  ex  patre  cibi  rartcumalns.dod.$.d.cumaquagaryophyll.  Podryru 
depac«s»confc<dionuracahdanim,vtihertaca,miihrida>  pumpurnncmulferi»d£vicdiprumdoputeOcumaga> 
aum,dtaoibrs.  Jtem  vdis  rerum  vcmofitacemcarminan.  rico>pilurisfceiidis»b^ditda.ei  huiufmodi.  Et^iodpur 
cfum.lticlyderu  camiinatiua,  Cippodiem,  embrochx,  gationr  inducunt  balneum  ex  aqua  drco^ioms  folioriHtf 
diii)limtgta^h«iurmodi.vtfuprarobncadc  vemodrarc  lauri,mcnrl)adfi»r4lustr,orfgani,pulegff.deinde  ordinant 
•natrteiat  Oewrorecomingemc  tamumpronunc  dico  clyderexdeco<dionemsdtcis,pulp«c^ioquint»dx.|.f|i 
«pmulterpodcoiruinnondebef  remouerc»(rddartuiip  in  qua  dilToluatur  hiera  iVioifciaiurtn  matrice.  Oeindb 
jprxcedeiKf  rubcia  diduni  ed.  Item  nequcmrsirt, neque  ordioSt  pellsriu.q.inactaybdeKiH  galix  thorca(y.ana.5«# 
Aernmare»fKqialiquodiale&care  q» habeat  cautam con/  pulppcollOQmidy.f.^puluenshierp.^.j.cOdce  t&taud3d 
cwiendi  AmoitendiaDSiricem  ne  abra  fperma  rainra*  pelTanulongirapniwmre  v(^admri'ctte5cauu*Etahq 
iar»&  de  his  (atu  propter  (S^  Mulianouihabenrtaam*  addunt  eupImrbiu.Einoiabictpmjx  vomica  ^budadT 
pedirecencrpium  qyx  hte  n5  appofai  properr  malot  vi>  in  Lana  dippontxmHricii  fua  huidirtte  valck' wndidcOrJ 
SOS» vc feci dipra  de (oporflua  vigila.  Im^inir  autem  SicautpurgatamPfceattrdi}tc»l(f»4di6t,d^exirca«ion4- 
quandoqictfcepriocumklcmacionibus^  malcdcqa.  de  c6d>rta(ioni  matricised  pedlaniff,fbfhim(gtls,c(5(ed}ioni« 
gilbus  tantum  dicatur»  q»qiniatala  quandoc^  ponuntoa  bot»&limdtmnciip(luacdfitrctfbusekdi(fHed^dicfdii^ 
aliqqiodoiadb^  obfiu>oduiiiiir»ideo  ipeodiU  ^WdicMuaa^h|pcexpco.ip.ra(hcMMuipcSpalsx4riubv 
. Pra<dica.S.  MM  iq  A 


Tnftatus.  VI. 

mundf.tib«Madic»brSchK  vrfin^I^.f.flcrifie  & 

9f  ^ buUlic  iQ  Ub.vq.vtm  odortftri  albi  fu0tciher  cn  lib. 
iij.iard(vetertttmi,mairfcarip.Mo.<icii>d€liscoteco)2' 
rur,dlc  colatura  potu£iRotbnoua,d^6acbulUr€>&  mute 
thunt  aibitmafttcts.afia.§.$.ccr8c  noux.5.vi.&cum  oia 
Ium  Uquc6a^a  depone  ab  tgne,  Aimmiuc  puiuerfhuoc. 
•r.cuioamonii»galU«,garyopbyllorufn>fu(iiielo9,Ducir« 
mufi:at‘r.inacif,gaUngx,lpic«»ztnztbcrie,ana.5.id.crO' 
<i5.).aggrrga  cu  fpatula,  coagu(ari,&  tunc  uidtbia 
^ lupcrnatalm  vn^uoAini,<S^  rpcclee  rcndebut,&  in  me> 
dio  cric  vidum.Poft  aucf  balneum  dnfbim  <^o  balneet  to 
tum  corpua  inungat  totu  corput  8c  ventre  cum  fp«but  dif 
toduat  le«deinde  redeat  ad  baineu»di(  fe  non  lauee,  led  bra* 
chu  corput  inugat.&  iiiper  pc^in^  ponat  de  l^ciebut 
dtdlis,5^  non  coat  ol d«e»fed  die  qua  imrabit  balncu  cum 
anodtt  dic^it  Aipra  itt cuiut  exitu  accipiat  deiripherai  aut 
derafura  ebortt,vt  fupra.  Elccfluariuia  ad  hoc.fp.fecacul 
albi  mundi  5^  exiccatiquodpriut  (lem  inaqua  lacyrio« 
att^elliculorum  vulptt.$.vtq.radidt  rapham.j.tij.  bau« 
cixj.it.pinearu  mundatarum.^|.pbiflicorum.).iin.gra^ 
noru  fiCtmi.f.in.zinsibertt.b^  al.i5;  ru.ana.5-tf.nanur 
cq,cinnamom>t(tfpcrtalongi.ana.5.f.zucchan.ltb.n.okii 
i}ftmini.5.n.  Pilutx  foluiiux  contra  flcrilltai?  excauCi 
iridaua.xylobal£ami,carpobal(iiml»cinnamo.niertt  roon 
aani^lliri,  cnallicit»  remtnit  aniHtlbenicuti,  macit,  croci* 
ana.3.).calamfaromanci»fqufnaott*rpfcx.ana.9.f.myro 
balanorum.turbuhana.j.n.  f .myro^hnorum  citnno% 
Indorum, -5^  emblicoia,bclliricorum.ara.  t^iloet  luc  > 

cotrtni  ad  ponduc  omnium  liam  cum  Tucco  forntcuU. 

GemiUt.  Eleduaria  ad  cGctpiendum  iaiii  elfrcax.qr.cin 
namomt,cardamomi,garyophyUoqr,  croci.ana.5.  r.ztn* 
^l>cria, pipent  I6gi,gal2g(,roac^cipcri,micti  mur.cimf 
tH^gm  tioct^canp  lignex*ana.^.n.cubcbaru.$.n>  ambrp, 
■mlci,baliamt.ana.$  }.zuccha.albiltiauqci'  fufbcii.dolP, 
^4.qnitiur  dormituro.  LaudacpIbUuiuoGftilu  bene/ 
didl.curo diapbtemcone.  ConKdioAiaad jdcm.ia>ga' 
ryopnyIloru,cinnamomi,galSgx^nzibrrit»  xyloaltm. 
»iia.3.}.bladx  bi2Stip,nuctftsurca(p,  xedoarif , dorooici, 
femimt  oztmi,oltit  Scorde  cerui»railirfebortt,margarf 
aro,lbicp,croci.ana.3.i.corall<M|tni.irochiTci  diarodon. 
|kn^}oia,cttrmoi».ani.5.f.lcnci  crudi.  3.^ambrx.  9.1* 
■aurci  grana.ij.zucchan  quod  lufUctt  6at  cum  aqua  roC 

Arnaldi  de  vtUa  nocta  moduchicef^.  Otgeral  materia 
S£  euacuetur  matrix mundificour  cum  httquximpo' 
•Hintur  in  ea  ex  decodionibut  cly  Rerizata  aut  curo  fiippo 
litoriit,vt  fupra.Ex^lum  decocmnia  in  pexlemfiVt  cR* 
^rubex  maiorit  artemiflx,  Ciui‘n»,abumhfi«myrrhx 
ctiS  huiurmodi  bulbant.  dC  de  hac  accipiamur.|.itn.  cum 
g.J.pulpx  coUoqumt<dx,&  tnttctamur.  Fada  mundifi^ 
cauoiK  vtaturbM  eleduario.  m.rpecicnrai  tnphac  oM' 
gnz  |jfieopio*nucifmulcatx,  rpecicru  (loroanchoo,con< 
ftrux  citrangulorum.ana.^.).ligni  atoctJmbrx.ana.3.i). 
cum  pauco  potu  uim.do^.5.t|.quo  utatur  alternit  diebut* 

Puluit  ad  idem*optimut.ia.teft«culi  verri  dextri  deRc' 
cati  in  vmbra  Sc  pulucrizati.limaturg  cbortt,(cmimt  file 
Icot,  matricis  leportt,  A coaguli  ciuMna.5.r.Hat  puluit 
^ovtacurni4ne,4Sc  Iero  cum  brodiocteeni  vel  vino,  & 
potcR  milceri  puluit  liquiriti;  vtizucchari.  Et  cum  fue 
cic  via  hit  plunbut  diebut  vtaf  hoc  medicamine  per  mo* 
dum  qui  rcnbetur.  qi.ambrx,Roracit,raUtnitx.  ana,|,|. 
fliyrrhx,aiafti'cii,churie,garyophyUottt,ligni  aloca,c>n' 
mmomi,nudfmufcar«,  nucum  cupre&i.  ana.  $.  v.  confi* 
ciamurefi  oxymellc  diuretico, &aquaro(a.df  fiat  malla 
vna.deindcilU  diuidaturinquartierpartm&ex  vna6ac 
pomu  ambrx  ad  odorandn,&  de  (ecunda  fiant  pilulx  ad 
quanciatf  cteent,  Sc  qomidie  trSCglutut  de  nunc  tret,dl: 
cx  urtea  parte  fiat,pei&iio,(cdiniunga£priutcu  ballamo 
cx  quarta  parte  fiat  tale  magiRerifi  diRcperet  tn  aqua  cali ^ 
Ib^cuvMCioaiUarcapacbimavi^adiaamc^  ica^ 


Cip.  XXI. 

frmtai  olori  fiipra  tipcnunacu  deinde  vadat  doradna 
dC  in  matucinit  coeat  vc  iiipra  in  praecedemi  rubrica. 

Thadeuf  ienex  vir  maxinie  fciitix  A tociup  roedtdbv 
lumen  fieproedsit  io  cauia  IrigidaA  bumida.ordifiaull 
dixtScal^ciemicorputexcibit  &potibut  cdfiedicMM* 
bus  dic  cleduariit, deinde  digeieu  deinde  cnautCyOrdtnauii 
balneum  cx  rebut  vt  fupra.  Ddnde  purgauit  macrictai 
cx  uU  imieria  cum  pe/lario  purgante,  vt.i|t.caftorct»a^^ 
rict,colloquintidx,mafticttAna.bullifc  io  vino  atb^  de^ 
inde  cum  lUo  vino  bullae  me!  cx  quo  debn  fieri  pefiod 
longfiquodingrediatcoiluiiiatTtcit.  Sicaut?  impoRcS 
trit^  vtcibut  fiat  pcfiarifi  coniortanuum.^galJaji5»  cu* 
pre6i,matrtcit  ccrux  cxjccatx.  ana.buUam  tnvinoalbo 
ad  conliimpcione  inedjetatif,&  de  iRo  viooaccipiai  lib» 
^.f.&diRbtuanf  in  eo.|.fj.dctnphcra  magna,  dnndcco* 
ietur,df  inde  fiant  clylUrta  ad  matricem  tribut  dkbu^& 
poR  mundificationij&ipbm  decotRionein  rotiriccce* 
neat  quanto  plut  potefl.  Et  in  qualibet  dic  poftalccly* 
Rer  fiat  tale  fufiumigium«ip.myrrhx,thurti^tigoi  tloca^ 
Roracit,caIamitx,cinnamoaia.QLU>  lado  fiat  tale  fiip* 
poRtorium  in  matrice,  ^.coaguli  leporta^ftercorit  eiu^ 
meUitana*icrantur&  conficiantur,^  formentur  pcRarta 
in  lana.quibui  vtatur  erdun  diebu»,ci  mbut  oodlibut,dK 
bibat  omni  mane  hitdiebuaieratur9cborii,d^  tunc  cum 
fuo  utro  coeat .9  couu  umepri mo  abftioeai  plunbua  dtc  * 
but.Bt  quandofiidb  fuerunt  hxc  omna  per  ordtnem  uia 
vice  abftineat  ab  omrubut  medteamimbut  tocalabut  quf 
fiunt  circa  matricem  vic^ad  alin  cueotn  meuRrumo*  Qt. 
rtnonexhisimprxgRata,fitmtfiinc  dia  mediOmina  fm 
modupexdi<Runi,d^Rmper(iiRomachua  bene  difpoii/ 
lut.  Etquxiicparrtcularuer  fcripta  fiint  videntur  cau* 
lam  frigid9  rcfpiccrc,&  hucmdA,  <y  ii  cx  abt«  fuerii  caufit 
modos  di^oc  proporiionaliter  obRrua  curftdo  cura  lina 
concrariit.  Et  in  (umma  ex  parte  viri  iru  fime  princ^. 
liter  attendenda  prxmiRii  vmucrCilibtit.  Primum  re^'« 
ficatio  fili  rpcroiatia.SecunducJc^fo  bor«  coeundi.  Ter* 
tturn  modus  cocundi.de  quo  ad  plenum  in  prxcetKti  ca* 
pinilo&  rubricis  prxcedimbua.  Espaicc  aut?  mulic* 
ns  primu  femper  prxmi&a  vtnurrl^bus,cuacuacio  par* 
ticularic  i nutrice  fi  materia  fuem  peccans, qu»  eft  fttf m 
plunmum  frigida  Sc  humida  cu  peUvqs  & clyRerqt  om  ' 
tcnialibus.  de  quibus  aiRd  cR,d^  hoc  bene  conUdera  fi  phte 
bocomia  cR  fic  c^uenittis,  vt  quali  omnes  c^uniter  fii  * 
ciunc.Sccundiiai  debet  cRealxmtio,&  confortatio  tn  baf 
neit  primo.detndefuRumigqs,vn<Rfoaibus  Sc  hmfii.  T er 
iium  eft  hora  elr<3ioms.Qiiaftn  modus  cohus, vt  de  viro 
diiRum  cft.d^  qui  dam  ruam  vt  fijpra  viros  prxpatant,& 
alteram  cum  balneis,coii6e<RionibusA  hm5i.vt  videbif 
expedire  fim  cauft  exfgemt9.Et  vliimo  hic  nota,t^  quSdo 
tala  femel  fadb  fune  debet  medicus  eape^are  & videre  fl 
Imprxgf ata  cR  aut  non,quomS  horum  cominuatio  fi  ime 
rtm  imprfgnareiur  noctua  eftet  A^rulaiscaula  aborfiu* 
dCtdeoci^dtet  atiS  meoRruorumpurganooem  qux  erk 
iatia  efficax  lignum  imprargnatienis  aut  non. 

Mulkt  qda  Padux  in  noRra  emime  muliera  iroprse. 
gnabat,d£  certe  c^qi  fticcc(aii,&  o5  fiitc  extra  ratione.  Pur 
gabat  muliera  primo,  deihdc  dabat  fibi  ocu?  diebus  de 
hoc  pulurre.a4Kiciilauircacx,rarurx  corr  icu  mori,  rafiirs 
corticum  nucis,ftoa  rori(hiarfni,tigni  cuprziai  Ruiodati» 
&pulucrizattaiia.3.irj.dofiaeR  coclcar.j.cum  viho  oaal* 
uattco.aui  alio  odoeffao  mane.poAea  dormi»,  def  fi  cud 
placet  cum  modis  fiipradiAis.  ^quia  de  mundificatione 
adlum  cR  nota  <p  c5is  terminus  mundtficatffits  meRruo  > 
rum  eR  diao<Rauua.aliqaiuodificanl  m quatuoraltqwa 
in  lex.&fic  de  alqt  tcrminis&  cx  iRo  imarogando  pote* 
rk  cdprchendert  fi  mulier  babet  a debite &in  quamtrate 
debita.dlc  fi  fit  hoc  cx  oppilacioncaut  htbicudine^  xgrd 
turiinc,aur  alsa  caula,vn^  hoc  tibi  dabit  magoci  tmrouil 
>d  quito  RcnlfrarkidC  ideo  bc«  cnnfiifcni  quare  to 


De  xgrittd.matridt4 


Defiftrimpr^gHMiane,f!re4iilbgmiSanim,&iiui^ 
jiuieadDi.  Rjdnicd.  X X V. 


oi»  Lttl« 
karti  cait 


X7^ 

gnualupcroM(hiIuniiiitlctta{mm*S<dfgoDt  {hplut^^ 
biit  imieni  verum  ruxu  illud  Hipp.mirri  in  dcnrtt  fanni 

Qnp  M fimdrit.  6c  hic  nota  duo  u^naad  c6preh?dendum 
Vb discum  cUtM  impraegnaiiomf  oeoMcrfci*  rpermaimgii cadere! dextro <)u^m^nniftro.Pninu  cft 
iuclaudi^puiw^acuiingrcdinapoceft.QiiX'  magnitudo tciliculi dextri  maiorcaquxnnidri  nonex' 
B^rerccatiquu  qpoigt^  Bct  fijpcnmprzgnaiio*  cedendo  qtantftaiem  debiutn*  nani  arguttiirq»cftcalr« 
Dtceiuiumvclatisbcamrubricsc^  VI  experientM  nu  dior,\5^  pluria  femtniicomemtuua.  Scd'mfumuur!cd^ 
nifcftattitC4pcriaipraignatio.di:licccoanfUtriciaclauda*  plexione.nambnguincua  pluaabundacin (emine, & (an« 
cur,umen  dcletfiiuone  ooui.  rpermatia  aperitur  d:  iptum  guia  gtneraf  in  hepate, & hepar  eft  in  btere  dextro  ex  quo 
degluiit  vtftomachusqui  ciauruaeil  fuper  ctbn  deletfU/  arguitur  c^tellicutuf  dexter  cric  calidior  Sc  cum  maiori 
tloaeadueraentenouicibiapeniur.ltem  VI  Auicen.qui*  -•>  .. 

bufdam  rarirnmis  (lat  os  outriciand  ita  clau(iifn,&  Atm 
illg  qux  rupuicnprxgtuniur,&  tales  habent  hziumpn* 
mum  debilcm,5£ettam(ecundum.  Et  ficetum  raniatme 
gc  rupertmpr(giutip,&  m jiierea  quibut  hoc  accidit  runt 
qux  corpora  tenera  habenc,&funt  multorum  pilorum, 

01  jltt  Qnguinia  propter  forimidin?  caliditaiia  earum  qua 
caliditacc  fortius  ali]s  fperma  ad  k trahunt. 

C A V $ A gemelloigcumacctdit  vt  rpermaiomul 
la  eliciatur  qu!maie,df  tn  duabus  ccllulit  macncti  diuida 


quSciiace rpermatia.  Ecdixit Auic.  vnucuiutraiio  per- 
fuaderi  pocefi  SC  non  demonfirattue.  Sc  ideo  dixit.  Dixe- 
runt quidam  ^ tempus  gener Sdi  marculum  efi  pofi  meo 
firuationem  ad  diem  qumrum,Ht ! quinto  vfque  ad  odhi 
uumefi  tempus  generandi  formellam.  Ab  odlauo  vfque 
ad.xl.cfi  i^pui  adhuc  mafculorum  gcncraciuum.  Ab.  xj. 
fupraefi  tempus  ^>poritonacum  generaciont  hermaphro* 
dtne.  Cau(a  prtmieft,quia  eo  tempore efi  matrix  magio 
munda, & menfinium  quod  fit  in  eo  tempore  magis  puro 
dc  perfrdlum.d^  tdeo  mafculinatfuu.  Cum  autc  pertranOt 
tur  dc  duoi»  embrtonum  generatio  qui  gcmellt  didtl  iiim,  iKc  terminus  vA|i  ad  odbufi  non  efi  ita  perfedU.  Cum  au 

temdictturabodbiuo  vic^  ad  vndecimum  expone  indif< 


Miracu  Afimplur.bus  feparaf  partibus  pliires  inde  fiunt.  Vnde 
Ium*  Occillator  nofier  dixit  tn  viUa  (ua  de  Ebano  fex  embrto« 

nes  ab  vnt  m jlierc  emifibs,  quorum  quilibet  motura  ha- 
bebat.res  quippe  fiupenda  multum. 

• c A V S iE.Decaufisautemmarculeitatitcancum^ 
nunc  dicaf  qi  vna  ex  caufis  generaiionit  mafculi  efi.  Pri 
mo  caliditat  fpermatit  qma  ! viro  calidx  cdplexionit  de. 
ctduvtefi (anguineus, cholertciit.  Sccfoqjamuas  eius 


kremer  vtriuft^  generaituo,quia  non  videtur  qtiolitera 
(aluari  pofsii  A;^ro  corticem,  (ed  nominamt  malcuiinum 
comprehendens  fub  fe  (btmtninum  canquS  irapertediurar 
Caufa  autc  temj  propter  maiorem  elongationem  it  me  o6 
bene  inielIigitur.Sufhcianc  hxc  pofittue. 

SIGNA  demdfiratiuadeipfisfnfpectalipnncrpf 
nolier  quafi  mhil,dl^  qux  ab  ea  fatpta  fum  hic  reponam^ 
q iiamjlcxcfiquititaiis.  ni  maior  quStitas  cius  requirte  fedexiftimot^  in  primis menfibuspotcfidifccriii  conce- 


pto mafculi  generatione  qn!m  pronmcliT,  qm  maior 
cfimifculuf  in  creatura.  Tenio  requiritur  roundifica. 
Cio  mulieris!  mefiruisquomi  ficipfum  fperma  remanet 
ougts  purum  ne  ab  etsaliquo  modo  inficuf  aut  alteretur, 
& maxime  quidomenfirua  funiaqiioCi  velad  frigidum 
decUnanha  eitam  ex  parte  cdplcxidnu  multeris,  (^rto 


piio  gemellorum  malr,(ed  quando  mouen  incipiunt  pote 
ricaliqiu  haberi  notitia  dc  ip(l«  per  motum  tn  diurrittlo 
cisab  tpiis  tn  eodem  inilanti  bdium.Auic.ucro  folum  fi- 
gna  de  ets  pomi  per  ea  qux  in  primo  videmur  (ertu,  ita  ^ 
quando  fexrua  primus  egredif  debet  obfietnx!  le  medico 
diligenter  informata  videre.A  confiderare  fi  tn  umbilico 


Pai^ora 
Ic  fecre. 


<p ! dextro  defccndai  tcfiiculo, & eil  calidior  finiilro.  continuato  cu  matrice &factu (uertt  ruga  vna. vel  nodus, 
I tem  fperma  ab  eo  venies  cfi  fpi£iiut  (Tue  (olidius,  me/  qi  fi  non  vnui  tantum  (txtus,qi(i  em  niga  ve(nodut,tac 
iius  d(gcftum,&tdeo  pafiotci  cum  volunt  ex  vaccis,  aut  prxgnatio  erti  fccfm  numerum  rugarum,  & medicus  de- 
pecudtbus  matculos  fieri  Itgamtcfticulum  finifirum  tau-  bet  diligenter  interrogare  obfictricem.  Item  poU  prirou 
ro,vel ariect.  Qiiintot^indexcrum latuamatriciscadac  partumdebent  remanere fignatmprxgnanonis, maxime 
^>erma  ip(um.&  hoc  efi  documetum  amtquum  quod  ma  ex  parte  ventris,  vt  quia  debet  adhuc  magnus  remanere, 
cronxdant  filiabusfuitvt  (latimpofi  coitum  Ic  ad  dor-  lt<& ante  debuit  ei&  maior  ^cdmunitcrtonfiieuiidTe 
SBiendum  ponit  fuper  Utus  dextrum,d(  hoc  quoniam  lo-  tepore  Iprpgnationtf.  Item  8c  matrix  debuit  claudi  pofi' 
cus  ille  calidior  cfi,&  eme  quidam  nobilis  venetus  mihi  exitum  primi fcxius.&  ideo  pofi  paijcos  dies  debet  obfit-^ 
compaier  dixtimihitn  fide  (ha  pluries  habuifiefoemelias,  tnx  inquirere,  maxime  quSdoefi  (ufpit»o,&  medicus  rc« 
&!  quadam  muUcrcula  datum  efi  hoc  documentum  fibi  uoluere  figna  dc  impregnatione  fuperius  pofita. 

& kmper  fiaebat  deinde  chitvxorem  fiare  fiiper  latus  SIGNA  demonfiratiua  mifculeiiatis.  bomtaaco 
dextrum  quito  plus  poterat  tempore  coitus.deinde  tn  to«  loris  mulieris,panra  pauntas,paruttas  coitus  naturalu,ft 
cum  (labat  malier  & Dtper  ipfum  dormicbac.&  de  cx-  defiderfo  naturali, quSuis  defideriu  fiicacionis  loct  fiima- 
cerohcicbai(e«perimlculo8,d^egovidieos.  ScMtoSC  gnuffiexroultipticationecholerp,&fuperfiuiiaiumtnlo- 
cfl  caula  hm5i  malculetutis  dirpofiuo  fpermacis  mulie  co  qux  incitant  pruritum.  Bc  {nflaiio  papiflx  mamillx 
tis,vc  cum  ipiumeficalidudf  non  frigidum  extinguesca  dextrxdlf  magnitudo  pupillx  trahent  ad  rubedinem.  Ee 
ftdttatem  vinlis*Icequta  mulier  e(lc5plextoms  calidx.  aduentus  (anguinis  ad  foramina  nans  dextrx.  Ec  leniiat 
fiepetmo  adiuuat  regio  ad  hcK  tempus, & uemus  fepten-  motuum  Sc  corpori»  toiius,&  inflatio  ventris  circa  latus 
irionalis,d^ hoc  non cfl  infrigidando  gaficefiei  caudfot.  dextrum  magis &fpcctaliter  cum  grauedme^d:  maxime 
sxel1arum,redcaleficietidopcramipart(bfim  corporad:  quandotrahtt  ada^um^d^eflforie  fignum.  Et  elcuatio 
snembra  principalia!  quibus  pro  tunc  fperma  decidaf  ca  ventris  fupra  os  flomachf,&  fupra  vmbtiidi,  & qina  mu 
lidiut.iuKia  illud  Senis  ventus  ver4c  hyeme.  SC  ideo  vi-  lier  primo  percipit  motum  (vetus  in  dextro,  immo  rccl'm 
demutalemanosplusma(culinare,dCon?calesplus  fixmi  pluTtm5,&  lac  primo  in  mamilb  dextra  inuenitur,(SL' lac 
fiizare.&  fimiliter  meridionales, vt  ventus  auflrinui  cau-  eius  cft  gro(Tum,nd  tenue  aquofuro.vnde  (1  proficitur  (h- 
6 eft  famellarun.&  ideo  ipfo flante  non  debent  coire  vo  per  yitrmn  ftat,&  non  fluir,&  cum  manibus  tangif  fenii- 
lentes  maiculos.  OdUuoadiuuat  xcasvtilla  quxeftfn  turvccofiiasnotabtlit,&pulrusdfXTerfft  frequemiord^. 
floe  pucritip.&  illa  qi^  eft  abfqi  (metfhirc  alitpa.tUa  enim  magis  plenus.  Et  cum  vult  fe  mouerc  prius  ponit  pedem 
calidior  cft.  6t  ex  hbinferendum  qubd  ubi ! dextro  viri  dexmtm,&  cft  fignum  ! mulieribus  notarum,  &expend, 
cadatfpCTmain  finiftrtim  mairicit,(pfi  gmrabmjrfcc-  dequandocrfgiruriuftcmaiurfuper  manum  dextram.  Et 
sninaeriimaiculiin.t^n!  flniftroindextru  mulecrisenc  ocukia dexirreft  leuiorismo<us,di^poftmen(es  irrsp«r0. 
roalculus  eSbeminacus.Bc  ideo  inferat  tpOgnS  fumptum  lennimulicrroocufcrius.fccmcUxautfpoftquart»,&.*q-' 
Ic6uocauafaruituidcx(co«ttfii^ojioncft cftcnfi*  dS(uppofitaariftoI«ch!i,vcdsIprxgnatu>nedi4fltte(V,fl^ 

Pradica.S.  M M tiij  dulccl^ 


Tradbn».  VI.  Ctp,  XXL 


Probk 


dulctfirft  in  ore  retfeuhig,fiamrtnbh  facmina»  & hic  cft 
locut  conOdcracionu. 

S I G N A dcmon(banuiforaKllsrua(c6rnr«idt» 
Ai»*  V<  priu»  iodacuf  mamilla  (iniftfa  ioicuur  tn  Uccrc 
firuftro  p(iu»»£inguu  pnu»  ex  oare  fimftra,pigntia  in  mo 
IU  Sc  priuf  mouet  iioiftrum  Hc  <k  alqa  diCcurrcndo  per 

comrar  IU  quia  venter  circa  coxu  dC  non  ad  fiipcriora  con 
uemtur.  Prsgnanc  rx  Fotmina  eft  dcterion»,  ic  prautoru 
appctitus.mali  colorit.plnoIaJccm  qil(;p  uidcmur  pede^ 
A;  cox«,&  fiunt  ex  cia  oppofita,  di  habent  (dminam  mt« 
nu»  abhorret  coitum  9 habena mafculumi5f  vbcr  habes 
m Cccminam  cll  obiongu»  &:c.confidera* 

VeageTidisHtmafculHSgmcretHr,  Knbr,  XX  Vh 

PR  tmo  oportet  ordinare  dtartS.nam  cum  altqn  horni 
ne»  fim  nimitcalidi,A  iicci.ita  vt  Qh)!  relbluantur 
Si  confumim  humiditaa  rpermatica  di  menlVrualca 
vnde  faemclla  gencretur»quarc  in  eo  cafii  dista  debet  de* 
ch'nareadbigidumt&  humidum.  vt  diAum  eft  decaufia 
fterilita(i».Aliqfi  tamen  quia  ^mpIurimucauCicft  ittgi* 
duaa.idco  di  Aut.de  bac  prmcipalucr  curant  tanqp  de  ea  4 
accidit  quafi  Temper  dixit  cp  ordinet  dixu  ex  cibit  di  po* 
ubus  calidiMromaticu,boni  iai^uini»  generatiuiaA  cd 
lequencer  fpermatit  calidiViimihter  ex  pane  aliarum  reru 
non  naturalium.  Ite  coir^Aiontbua  calidu  vt  ell  miiliu* 
datum  cum  vino,dumargariton,diambta,&  hmdi.1  tem 
cx  pane  alioqi  medicaminu,  vt  fiint  fufiumigta,  clyitcria, 
balna,ruppontortt  vnAionea&hmdt.  Secudo  qf  non 
omnino  dimittat  coitum  Icd  ad  t^vc  fiipra  in  przcedeii 
rubrica. Hpc  aut?  cxpcAatio  duierfificaiur  diucr  litat? 

«tatom,habi(udiniatc5plexioms,  regimioia»  di  alioru  la  • 
lium  dcGniptionc  medict.5CabftiiKac  ab  vfu  aqus,d^  cx 
ccrorum  habentium  inhigidare  fperma.  Ternum  tp  ca> 
mcr$ftracu»»idril  locua  tn  quocdiungumur  niaromait* 
co-.aromaiizatua.rcum  aromatibua  calidit  mufco«  Tcili* 
cctxyioaloea/rochtrci  degailu  murcatatoicletia  decy* 
promhmdi  aromaticia.de  quibua.x>.  cap.de  corde.  Item 
llpolafbileeftfitamenua,pulcher,piAua,pulchna  fieurta 
mafculinia  vtin  m?ubuaeof)i  dne  ulea  unagirKa,&  S cu* 
piunc  pulchroi>A;  forcca,dc  pulchria  &(ortibua  imaginen 
luriAiexiftotrahipoteftcSquiabaftardi  pluaabtmilani 
hia  qui  non  (iint  patres  veri,ftd  putatiuLnS  mulieret  cum 
fle  &Uunt  dubitStet  de  vina  fiiiteoa  lemper  menti  habent 
cum  Ium  in  taliaAu.di  ideo.  Qiiartut^  ad  cum  coitum 
veniam  leto  aIo,&  ideo  qui  timet  impitgoare  vxorea  vi  * 
plurimu  CoeminS  cdcipiunt.  Qyimum  fumpia  cx  quadra 
geflmonortoquari^dcbetmulKr  declinare  tn  aAucouus 
sd  laiua  dextru  A immediate  poft  coitu  reicruaiis  coodi  * 
atooibui  vt  fupra  de  impitgnaiionele  fupra  laiua  dexiru 
cuplete  verere  in  eom  fltu  fle  manere  per  hori  ad  minus» 
di  vitra  vt  iibcbn»  di  quamo  plua  tamo  meliua^'  conari 
dormire firpercod?dl^elirracxpcrta,conljdera.  PoAre* 
tno  addendu  tudico  vt  addS  qux  bcium  ad  notitiam  eiut 
qui  cfl  maficulois  generatiuut  ctil  ex  parte  mulicrta.  V ndc 
primocx  parte  viri  eftmarculois  gcncratiuu»  vir  ille  qui 
fftlbriia  corporis  xquaU»  carnis  in  duritie  di  mollite* 
Multi  rpermatii  generaciui)groin»dC  calidt.  Magnora  ic* 
fticuloro»amplani  vcnarum}£ortt»  defiderij  que  non  debi 
Ixat  coitus  di  ex  cuius  dextro  eqcitur  rperma<Ec  cum  ado 
lefaetM  mcipu  colre,&  (emit  prius  iiifiari  dexier  lefliculus 
ttjoctik  mirculinatiuua»cconuerlb  lotroinactuua.  iic  fl  cito 
lemecmutu  fignu  cfl  calidum.  Mulicretaut?  mafluli* 
oaocea  flim  qux  Tum  boni  coloris  di  formx  qux  non  (um 
grsiMacorpo:tanet;^mollia.Ei  Aimm?flruojsn5  fluidoqi 
ncqiaduflorfl  vaJdie»quartj  os  matricis  cfl  cx  dtrcAo  vul* 
iix,vi  flaum  tnmdi  flmen  poflu  ad  loco  debitum  qux 
bm  digerunt.  Venaru  mamieflarfl  &booilcnfiwd:  mo« 
lua  nA  babemti  afliduS  vArti  rolution?»ne(|iciua  c&inuS 
cAflriAiont*  Qjiaril  ooili  drclinnittd  ftifcrtincmabfiy 


>lbcdme,qobpopdebeotcfledt>iBiBeqrdtfeolow<i.  Bi 
nota  hic  qux  pom(  de  oculis  ^ppter  magni  coUigamtam 
C09  cum  matrice  di  membnt  grnix  libua»dlc  ideo  diettur 
cAucr  unca  coibis  oculet  perdes.  Et  ille  quibut  mcn« 
ftrua  velocius  rcccdutdigmmesibocvtroalculos  partlc» 
dC  iuucfKuIx  fiint  eitl  ad  hoc  magu  paratx^  qtna  calidio* 
res  cttam  miia  paucam  habem  adipem  di  husuditatea  tp* 
cas  obtuadoccaiorem.ergo&c.&bxc  laus. 

DemoUintftricv.  Rjibrica*  XXVlL 

MOIa  tn  prxienicarum  fic  diflif^uacur,qa  aha  cfl 
^ria»alu  non  ppria»  flue  diflingual  in  vcri»diC 
non  veri.  Proprufiucvcradicif  tfnnmaiticc 
generatur  carnuiruflum.lmproprtt  vero  itucnon  vera 
cfl  quandocp  generaf  is  radice  vboGcas>humor  uclaliutL 
Ei  dicitur  mola,  fiuearabice,  fluegrscei  mollia  quod 
idc  cfl  quod  multf  carnii  parturitio.  & Latine  dtcfl  mola 
I d efl  impitgnarto  medofl.  Efl  iutp  mola  imprfgnaitp 
roendoCii  v?tofitaie  humore, vd  camis  hufto  cauflta.  in 
qua  vere  impiygnationis  flgni  mamhfle  appartt,  vt  (iiot 
mucacio  coloris, calua  appetitus,  rcicncio  menflruoruoi» 
clauUo  orta  mamcts,tnfiatio  oumtUaru,  generatio  laAia 
in  eis,&  qfi^accidic  in  cisapoflematio,  lumor  vrirain^ 
die»  crefeens  ad  quitiuc?  embrtonis.  Icem  vc  hydropicia 
fld  no  refonat  vt  tn  tympanite,  quia  vemofiiaa  cUuh  cfl 
ad  intra  in  mairice,&hoc  dico,ppcer  eam  qux  cfl  ex  ven 
toiiiitc.iie  firntd  motus  vt  embrionis,dC  remanet  fle  mu* 
lier  vfvp  ad  partus,dl(  tunc  accidunt  dolores,  anguflix 

&hm6i,dCihn<3poni.  Ecqnqicxiendflid  aonosqn(|b 
vc  vidi  in  domina  Famina  de  momcbellone.Aliqn  ducat 
vfmad  finr  virxrux.qiixinviupuraUqualiccr  abbre* 
uiat  exea.&  licet  in  quibufdi  non  mulcum  qupfunt  lortes 
Si  robufl^  ex  ea  non  muUa  Ixlx^  fle  non  recipit  curam* 
Itc  accidit  vt  aliqn  partant.fluflum  carneii  indcicrmlaq 
tx  figurx,aiiqfl  ventoflcace.aliqn  humiduacet  aquolas  ag 
gr^aui  cum  flnguioc  plunmo,d^  tunc  vAcr  dciumcTciu 
dC  cum  hac  dirpofleione  efl  aliquando  duruies  quxdasa» 
quidoqiinioamatrtce,fnaxtroeqReflcariioOL  Exqu|« 
bus  apparet  maxime  ex  dercrtpctone  iampofliaqux  fiinc 
ipflusmolx  cauCc  cAiuAx.  Oe  modo  gcneraiioniiciua 
Uc  dicatur  ty  accidit  aliquido  ^ muher  in  Ibmois  rperma 
emittit,  di  tn  maince  rtuottur.  vnde  pro  tunc,  calidiiate 
vehemect  maerteis  trahitur,^  fleante  qux  fle  ipfa  ad  cas 
qualinies  matrix  lapia  fic  trahuntur  menflrua  ad  eundem 
locum,&c6mircencur  cumCpermate  ipfodc  vinutecali 
duatis  tam  diAx  coagulamur,  vnde  lutic  fluftii  illud  ctr  • 
neum  fit  cui  inefl  quxdam  forma, fed  non  deariiculaia,5C 
hxccfl  flnihx  Auicx.de  alalibus.cap.de  mola,  li?  con* 
lingit  i^  (ruflum  generari  mi  pofl  cotefl  roulieriscum 
viro. vnde  mulxr  emittit  flm?,vi  diAum  cfl,&  mcftruu 
i natura,  vel  caltduate  matricu  perueme  ad  eu  locum, 
femen  viri  lubricat  cxcramacric?,&abca  non  retinetur, 
di  tunc  generatur  qutadmodura  fic  in  ouu  qug  fium  ablqi 
femine  galli  diAa  oua  verni.  Item  potefl  idem  cdtiMc* 
re  etiam  retento  fpermaR  vtnli,  fird  qux  fperma  viri  tate 
inefiheax  di  imperfeAum,aut  ex  le,aut  cx  ifpore,  ouu  nota 
flmul  incidii  in  matnerra,  txc  flmul  fim  compremfus  fl« 
cuteft  neceflanum  per  conceptionem, vt  fiipra.  Vnde 
in  (umma  cxcefliua  caUdius  Si  flccitas  matricta  dcficien* 
ce  virtute  informaiiua  qux  efl  in  femine  vin  efl  c«u6  ip* 
Cushufli  pofltiua,&  aliquando  efl ^flumipfumflcdu* 
rum  vc  ferro  non  Imiter  dtutdaiur,&  maxime  quando  ca 
lidiiascfl  valde 6Drcu,flcut  accidit  in  argilla  tgne  petrifi* 
caca.  Et  hic  aduene  quoddara  verum  mulieribui  no* 
flrtsimpofstbilcafrparcnSflcdceTie  ita  cfl»  A'  quandoque 
in  ooflra  euenit  in  riunate.  Aeniter  noflra  vidii,  i qua  ha 
bui,&lutt  domuia  fide  digna,  roulicribut  meridionali. 
biiSf&auftralts  regionis,A  mulieribus  mulii  & praui  fln 
gumii  «snalttta  rcgtmtDitaccidu  qp^  vt  vlira  cAccptfl 

verum 


Dc  argnoxL  nutricis  St77^ 


vcfwn  ptriitu  queddtai  truthimomcom  fecum  poriSt 
|ormanamaMlitviiMn«»<}uod  domina  feram  appellaiK. 
SCcMuCi  buiuioiodi  oofl^K  viniulpcrmattt  pnmt  ipfiua 
vtrf  quu  cx  eo  um  cooccptut  cft  fa^a  • fed  error  fecundi 
in  feoindo  coiiu  emi(&,cuiui  error  procedit  ab  inAucma 
cOftelUtionia  Icu  vtrtuua  cGdc(ba,vc.if . aniauliuai  Ari 
ftoceka.  Vndctnqu^fdamparcibua  Apulia,  vtvidir 
cni  pater  nrcditer  muliere*  Gc  ^gnamet  partum  cfifdtu 
ieram,  quia  bubonem,accipurem  ,aquitam,bcrrtiin 
boidi.dl^  ai&rum  illa  muliere*  q>  quando  cu  lUo  fcatu  ori' 
tur  bcGta,icu£era  nobili* , ue  ancipuer^f  hmdi.i|i  iGc  foe^ 
fu*  ille  ea  nobili  virocoocepeoiiuu.^  G ftra  fuerit  ruGi 
ca,vi  bubo,hcerta,&  hmdi.ex  ruftico  SC  vili  homine  f»* 
Au$  cG^  hac  fera  qffcp  faecum  perimit.  Et  dicitur  lan 
ncG  pprietai  <f  0 caden*  in  terram  hora  partu*  mordeat 
cum  Gatim  morGur  fcetu*.  Hac  Ium  vera  licet  non  ap 
pareant, qm  talta  hic  videre  non  fumiu  coniueti  ,d:  Geue 
•nimeGin»  Si  alej  vcrmcageneritur,ita  poGum  A io  ma» 
ertee  ant maha  generari  maxime  cxiGeic  ibi  materia  >Pta* 
liem  accidit  vc  terna  materia  Gc  Cinguinca.  aut  ala  fleut 
in macnce aggregata pramuliftudine  fiii  caliditaiiama' 
tria*  non  Gt  fufihcicm  condeniare , Gd  natura  cooperame 
diGbluit,d^  in  aquoGtatem  conueriit  aut  ventum,ua  qi  ib 
lud  quod  egreditur  cG  Geut  aquoGta*  Gnguini  mixta,  auc 
Ventu*  ut  Auerroii*  Bc  quia  multi  ac  periti  immo  farno/ 
CGimi  dodeore*  deciptumur,&  decepti  (unt  in  comprehe 
dendo  an  Gt  mola.an  vera  impregnatio  vt  meo  tempore 
■ccidit  Papiae  in  bono  MarGUo&  Petro  dc  TuGigrano 
«aaximo  pradiico  hinc  Gibiungam  Ggtu  incer  ha*  difpoG 
Cfooe*  dmituGiua  ut  meliu*  Giucro  oe  Deo  illuminante  in 
buoc  locidamui  errotem. 

S I C N A demonGraiiua.BcOgnorumhorumqup* 
dam  luiu  diGingucnta  inter  tmprsgnationcm , A moli. 
Qusdam  inter  eam  A hydropem.  Qpaedam  imer  (pecte* 
mola*.  Ddfirrt  mob  ab  impracgiatiooe  ht«  Ggm* . nam 
m mob  noo  cG  monu  Geut  in  inmraegnarione.t.  mu  lare 
•mprsgnaa,  qm  in  pnrgnamecG  mocua  viut  ncmulu*, 
A Gc  (emitur  (ab  manu  irtmuhnda  qusda  A non  cG  mo 
cuctnfami*.&Alauo.9.GdeGmocu*rci  moriuae',&cG 
viM*  foitut^f  non  mouciur  mG  hora  quadam , A viuum 
pluribu*moucturhori*5(pturtbu«5(diurrG*  moiibu*. 
mortuum  a5c  vno  motu.  Itero  vtuG  non  mouctur  amc 
tre*  men(es,Gu(hira  aSt  ame.  Item  mouetur  viuo  de  lo' 
co  ad  locum  abl^p  compre(Gone,dK  GuGum  cum  compri 
mKurmouetur,&o6GnecompreiIioneiaroultt*«  Item 
cum  flt  compreGio  mortuum  mouetur  A Gc  motu  Gu* 
fcd  ll  uiuum  mouetur  per  comprcGionem  facGam  ei,deiiv 
de  mouetur  m Cs  motu  vfui  tremulo.  Icc  eG  aliud  Ggnfi 
qua  motu*  molf  pcitranGc  horam  motu*  embrioms.EG 
quippe  moruicmbriona  in  frxto  ftpcimo  fonior  motu 
mole.it^  in  l^lo  iprpgnamc  Gmi{  raocu*  maior  min  pce 
demG>u*,ndGc  in  mob.  lilG  mulier  iacec  Gil;  utui  G' 
ntGru>d^  leuiier  moucaf  ad  dextro, Gmic  GuGa  moueri  ad 
dextru,cc  ec6uerro.n6  Gc  de  fomi.  Item  duritie*  in  mob 
Vehemennor  eG  durita  vere  pgnancf*  pp  forte  calidttaci 
coagubm^f<S^  indurantem.  Item  Gnrttur  in  mob  dolor 
fimuacolicx,  apoGemau  matrici*  ^cer  coGridhonem 
orbi.  Item  (um  pedet  dC  ounu*  molin  cum  minoratio' 
ne  in  mobuca,qm  nocumentu  matrici*c5icaiur  hepati. 
Aamrn  hepar bnguinr  aquofum  ACmaIn  generat  &ad 
extremttatCexpclIit.hincd^.  Item&adGciem  aliqnG 
cut  hypobreha.  Item  difpoGuo  pgnlttteG  melior  q pa. 
cieta  molliOm  mob  cG  pi erratur S.lpr^gnatio  vero  natu 
rab«,5£i3  pUi*  naulio  diGfoerata  cG  multer  debilior. 

Ii2  vGer  paubtioe,  dC  ordinate  crcrcit  tn  impgaatfooe, 
in  mob  vero  fordinatai.  Itf  d:  vGer  moUticf  vtpfmad 
maior0  tumori  venit.  iro(Sgnafto  Bt  editer  ^edeme 

ordtnau  retciKiooe  meoGruorum.in  mob  aut  procedunt 
cdtctr  moiduaia»  luaicdua  ofOHuica  cuxuncqG 


oaob  cG  ex  bumiditatibm  cft  humiAtm  A imprggntmc 
Gccd.  DecGKaciGimuGgfia  cG  vipootiOaf.v.ap^ 
c6men.fi.inprtnctpio.imponiiodtgitorum  ob&tricta 
io  vuluara.Qfc  (i  (enett  viam  cbu(am  Ggoum  cG  imprs* 
gnacfoni*.  vt  Aui.de  Ggnd  (pregmiiomt . Et  tnquii  GaL 
tUcgaio  loco  magnum  Ggnum  A ccriumeG  ad  imcUigI/ 
dum  G fcemuif  conceperum  apho.  Qus  viero  getuoijut 
vteri  o*  comprimitur. 

SIGNA  diGinguemta  inter  hydropf  & mobm 
lum.Qi^  in  mob  tn  principio  v(9  ad  tepua  venter  eG  du 
rior.Cum  auie  matera  in  uemo  conucmi  ur  aui  tn  aquoG 
atem  minoraiur  duniietJcemvt  diiGumcG  vemer  non 
reConae  VI  in  tympanite. 

$ I G N A.diGtnguencaimerfpec»etciua.Q.mduri 
liet  eG  maior  in  ea  qun  eG  ex  GuGo,&  grauedo  maior.  G* 
eundo  in  ea  qux  cx  humore  cG.minor  ifit  grauedo  A ma 
tor  tumor  in  ea  qux  cG  cx  vcmoGaic,&rcUqua  Ggtu  v( 
ioGtaiit,(i*  itac^aiicfuutnc  decipiarti. 

C V R A.Caooncs.Ordinaciodtxcx:DigcGio.Eua« 
cuaiio  maicnx.Complcsionu  mainca  rrmoitoisl  nu/ 
ocnce  cauia  faciemc  diGraGam  impoGibiU  cG  difpoGiio/ 
nem  aliquS  finalitcr  curare. Vnde  nou  reraourndo  cau 
(am  oportet  medicu  pnmo  laborare  A dixtl,i<&aliot  a* 
none*  dirigere  in  eiu*  remononi  cum  fuit  conirarq*. 

G cauG  em  calidiiat  A Gcctcaamatriai  do  videtur  <;y  ali 
quid  prohibeat  regiminen  non  tendat  ad  GtgtdO  A hu« 
midum  ,d^  hoc  dicoqrh  Auic.  A on  authore*  Gaiim  in 
remouendo  el  currum  ad  re*  calida*.ex  parte  eorH  qux  af 
(umumur  per  (upertu*  &per  infema , vt  fur»  cCfotTciooea 
cletGuaria  balnea  ruGumigia»&  hmSi.vt  Gatimduc  volui 
te  autbre  vt  Gudcxi  qm  non  Gtm  Gc  au(ut  Gatim  aui hori/ 
bu*  contradicere.  Veru  ordinar»  ex  parte  dixix  Aui.dC 
altj  dimiGiontmexerciio,&dormirerc(iupioctcuctccTu* 
ra  clcuaia3t  hoc  ne  maieru  dcGcndat.  liemordiraipro 
Gcundovtprxparcturmateraadexitumco  moUiGcatu 
ut*.  VI  dixit  dea^iibui  durt*.Idem  cG  embrochabalneia 
dChmdf.  Et  pro  tertio  euacuam  cu  phlebotomia  vomi, 
lu  (biutione  vrmru.yt  cd  pituUifoetidu  d(hm6i.ltem  cu 
prouocamibu*  menGrui  A Gcicmibusabonire » & dici* 

oleum  alchechengi  cG  mtrahilc  in  hoc. 

Vc(pccaliu*loquar.Ordiraiudixtamcum  rebu*ca« 
If  di*  cx  pane  cibi  A pocuAEt  laudatur  cum  ctbi*  fui*  put « 
ui*  aKmhz,abmemfVorfgaoi,ruix . Item  budaiur  bro» 
dium  cicaum,£aGoloruro,ponorum,d^  caulium,&  Gmi 
itum  pfouocamium  A bmih.  Nota  quomodo  iGacoo' 
uemuiu  ducendo  maceriam  ampliorem  ad  locum.  conG« 
dera.  Vino  vutur  potemi  carmbu*  anatina  cum  fpeCK' 
bu*,pfperau^(ynapi.&  hmdt  calidi*  exiccatiuc*,dlt  prouo 
caiiui*.  De  exercitio  Afocnoo  dicGum  cG « Euitct  tndu 
geGibiluidlf  venioGiatem  generantia. 

Pro  Geundo  appicctocur  veruri  maxime  qG  eG  es  fluxu 
molUflcaniuex  pane  balivt,  vt  ex  decoctione  maluaru, 
viohrum,Gmtni*  Imi,  maUiauifci , fanugr.  camomillx. 

Item  cx  parte  empbGroru  ex  ht*  d^Gmthbu*  bdorum 
cu  pinguedinibu*,vt  cG  pinguedo  anGri*,anati*,  bdellio, 
amonaco,&hmGiobo  dc  fpKa,df  de  lilqcal.  Item  fup 
poGtoria  cx  radice  maluauifci.  Item  imcAtonec  mollifl' 
catiux, vt  dc  apoGemauhu*  dun*  matrici*  bepati*  A fplc 
istsfupradiirtumcG.&cuibi.  Iccmdemur  fy.apcrinui. 
de  qutbus.tiii.trac.&  valet  iGe.94incmilix,Ciutnx,  viri' 
ufe^  cabmenti4>ethonicx.ana.|2.fjaniG,marattt,  fi^iran 
ti,fpicx  nardi,rpi.cekicp.cypcri,cabmiaro.ara.p.j.ac<ri 
cantu  vc  flat  leuicer,&  quaG  inGnGbilucr  tcctofuro  A ca 
meile  bc  fy.pontutcG  eflicaxA:  grata  ChnGt. 

Pro  teriioeuacua  iSCbc  pltlebocomiam  G videtur  expe 
dircA(cxtcraconGmtunt  Uudauic  Pbccminu* maxime 
inGuGo  phlebotoma  (aphenx  iterata^onfcri  men' 
Grua  jocando  iuuac  ad  curationem  ciu* » na  ciu*  fpc^ 
CKi  la  cuft  cG  prouocatio  mcoGrorua  • ^omodo  auti 

prouocantuf 


n 


■ • t Traftatus  VI. : 

prouo€anairh2biitlUriipniprppr&  rubrica*  Buaciadb 
cuopiUiittfiatcidit&al^sbluuuurcrpicmibus  ciuteriS 
in  nutrice  contemaoi  fiai  Sc  icerecur  vc  dcccbfi.Itcm  iau» 
«Utur  vonitus.lcem  fiant  inie^oneain  macricceuacuaiv 
ica  in  praeccdcnca  rubrica. 

IPro  viumo  vero  fiant  balnea  ex  itbui  matertalibuf  di 
rcnr^etKibua  mtlam  cdplcxtoncin  ciur^dC  ut  dixi  au 
thorci  ordinant  (Ii^jniigia  ex  rcbux caltdir  • ruppofiioria 
caltdJ/niciilionea  caltdaajbalnea  alida,  vndioncf  ad  in ' 
tra  ex  oleo  de  cofto,de  fpica^dc  lilxis.  Si  hm5i.  Si  quidam 
impomlt  pulaerem euphorbii,caftorct,d^ horum  calido- 
rum  cum  hta . Bc  inungantur  femoralia  & loca  circuniU 
m,3i  os  vuLjx  (emel  in  die  ad  minui.  Credo  tenendum 
mala  complexio  etui  calida rcmoueri  habeat  cum  regi- 
mine mCrigidatiuo, diureticis  Erigidtt.empUdrn,  balneit 
frigidis  & humt.narcalibui  frigtdit,vndliombus  frigidis, 
oleis  frigtdityd^  tu  bene  coofidera  • Vnde  multum  notaui 
verbum  Auicen.in  cura  eius  in  finecapituli.cum  dixic.& 
oleii  alchechengi  eft  vehementis  tuuamenti  in  hoc.&  ipm 
^frigidum.ideobcncconfidera.  Bifiperifra  remedia 
incipiet  egredi^aut  aliquid  Ctnguinis,vel  camei,aut  vento 
fiutis  ita  <p  verner  detumercai,^  erit  curs.fi  non  dubi  • 
canJum  eii  de  eius  difiiculxateauc  Ipotefrate*  Item  dubi- 
tandum ne  materif  raptum  habeant  ad  Tuperiora  vt  ad  he 
par,&  rpienem.Et  ex  confequenti  eiFiciatur  mulier  hydro 
piciyvndc  fi  non  curatur ,ad  hydrope  mulierem  ducic , Si 
fic  imerimit,&  videtur  Placenuno  hoc  necefiarium . Sed 
contra  eum  nota  verbum  Auicen.  de  quo  fupra . Si  qn^ 
ptptenditur  vfcp  ad  finem  vux.  Pofiremo  frias  qua 
pafiio  dttficilit^^cbronica  oportet  iterare  curam » qin  m 
vna  vel  duabus  curatiombuscurari  non  poteft.  Si  hoc  fi 
cfr  pofiibiliseius  iteratio  quia  patiens  toleretur.  Et  frito 
qi  Q tn  tribus  curacionibus.vel  circa  pafiio  ipTi  non  remo 
ueiur  exffrimSdu  efr  alterum  ipibrum,  aut  cp  medicus  n5 
cognofric  caufrm,&  non  procedit  direAe.  aut  cp  cura  efr 
smpofiibilis.  Qiudautemagendum  fit  cum  caufa  efi  vi 
loficasexdidiispaiet.&exhisqux dicarum  fupra de  v9 
lofiute  matricis, dif  de  infiatione  eius.  Si  tu  ibi.  Pci&ruf 
educes  moU.ia.oletal«  oppopanaci.ana.|^n.  frUis  cauri.5. 
j.puluertzemur  fiat  iappoficorium  efr  e^cax.  Iiem  va^ 
knc  q\^  prouocam  faecum  mortuu,&  aborfum  facnlt.  vc 
fupra  dciQfra.&  fi  via  fortificare  appone  elctfcuartum. 

Dc  regimine  pr^ffuntaun  ^ednmappetu 
tx.  Bjsbrica.  XXVIIL 

CVmcercificatumerKmulierem  efie  prxgnomnn 
oportet  confr quemrr  mcdicu  Audere  eius  regimi- 
ni ex  parte  frxrrvnSnaturalsu.  Debem  ftarpcaii; 
cibi  efie  panis  mundus  k frirfure.caueSt  enim  i furfure  qin 
abfiergiN&  omne  calecfi  eis  nociuum  nid  cu  eo  eflet  fry  « 
ptfdtat  ficui  in  gelentabin.ltiil  fdniculo,5Col  tait  prono 
catiuo.Icem  brod ia  fint  pinguia  ex  carnibtu  laudatis.r.cf- 
peratts5iptoptnauts  temperamento  vt  pcrdicis,frfiani, 
caponis,hxdi,galiinc,dChmdi.de  quibus  rupra.in.tra(fr. 
&hoc  pp  fiypcicitaic  ventris  eaip.Ec  hoc  intelltge  nifi  iir 
cis  fuerit  calas  appetitus  quo  cafu  pinguia  n5c5frrt}i  vtP 
fra.  Ici  cdferum  ptifiina  hordei,fiue  lufrula  frlti  in  primta 
diebus  fusedeeptioms,  quia  fralis(untdig5nsf.  Etbre 
uiier  cibaria  earum  debent  efieBteitis  digcftionis,  qm  nra 
gna  pars  fui  caloris  ad  foetum  conuertitur.  Si  debet  partii 
re  etus  nutrimentum.ita  <p  tn  vice  vna  non  accipiac  mul* 
mm  de  eo  frd  parum  peopeer  abrenttam  caloris . Ec  no» 
ex  bono  nutrimemo  bonusiode  foetus, bonorn  mo% 
nafricur  nifi  prauiucc  raenfrruoru  impedatur.  Oua  for 
bf lia  fum  hoc  ca(u  conuenienctf&ma.  Bt  euitet  b frolos, 
cicera,apuim,  foemcuUim,'»  Si  omnia  uUa  qux  fiim  men  - 
ftruorum  prouocantta,de  quibuafiipra  fua  rubrica»  per  Q 
difrurras  iu3^  maxime  in  mul»  quit  irate,  cp  fi  de  eis  pau 
ciquaauttt  ponetur  vtefiet  tiaududotalanuarciddlc 


I Cap.'  XXI. 

notrimemi ad coarrireiB  co  atfiicnnucmrtm . aliter  QQib^ 

Vinum  fit  odorifrnmi,(ubiilc,d^  venis  ftypcicitatcaliVi 
quali  ptrcicipans.t^  fi  fuerit  paucae  nsgrediras  erit  Hippo* . 
ptus{Mcens.eAenimficAomachiconfbraRsuumdi  Ipi-r* 
riittt,dC  caloris  generattuum,  fi  oportebit  lymphare  fia 
aqua  ferrata  parum>aut  plus  vt  videbitur  cxf^ire.  Eui«. 
recacun,&  amara  vc  capparca,otius  nmnaturx  conditf^ 
acetum, & omnia  qux  funt  apta  prouocare  lufiim,  Tynap^' 
Siqax  mouenc  AernutationemAhmdi.  Icemeuitec  vf  1 
coCi , Si  omnta  qux  apta  fiini  ai^rfum  facere . de  quibus 
infra  fiu  rubrica  ad  plenum.di  tu  ibi.  In  menfr  lecuod»i 
potefr  vticieoncjs,piris,pa(1ubs,gfanatis,nucfbus,&po-} 
mis  muzct,quia  medi)  raporis  ineer  dulcem  Si  acecofum»- 
ftyptica  enim  fune  Sic»  Bc  nota  <|>  quia  ex  his  veniofr  alt^^ 
qua  fum  decoquamur  bene.  Somnus  &vigilizdebenC' 
elle  moderatt.frd  tamen  volute  Ra^q»  fomnus  fuper  vigi. 
Iram  debeat  augeri.  Deuitfr  motum  ruperfiuum,&  lalui 
Si  percuirioncm  ,Si  cafiim,di:  coitum  Cilcem  in  primis  mi 
fibus  duobus,&  omne  quod  cA  apiu  prouocarcaborruna* 
vt  infra,  vnde  Gar.quxdam  prxgnans  coriauit  poA  con 
cepiioiKm  per  paucos  dies  quia  in  quinto  die,dCemific  A*: 
cut  albumen  oui,&aborla  rA*Exerci(ium&  lemperatu». 
Si  fuaue  confert  eis,immo  in  eo  (unt  occupandx.  Euicce 
balneum  nifi  foret  necefiarium  apud  partum,  de  quo  Ifra* 
Vnde  Aut.Balneum  enim  eAets  exccrabile  mfiapudnc«» 
celti(aiem,&  ideo  bcAiales  (um  mulieres  noArf  quxeuot 
imprxgnacx  fum  facium  ets  balneum . auc  ad  cermas  va- 
dunt. Nullo  modo  repleanf  frd  diuidaf  cibus  vt  fupra* 
ventrem  fibi  teneant  lenem  cum  ets  qux  lentum  ai  zqua- 
liiacc,&  caufa  qm  dubitandum  cA  ne  foeces  durx  reccmXi 
Ixdam  matrices  c5prinKndo,dC  inde  caufrnt  dolorecn*tSC 
hoc  fuppofiio  ex  fr  non  halant  beriehcium , tta  q»  ta» 
lianonfumnecellaramfi  cura  conAnngitiir  naiura  vaN 
de.  Bunem  fonem  ventris  compreAtone  quia  fortis  cd« 
prefiio  eA  caufr  aborfus,&  ideo  enema  * Bt  conuenicnti% 
frnt  eo  cafu  iura  pmguia,malux,violx,mtluauircus,feb& 
Ac, pruna  damafcenaexiccara,  thimarindi^caria.mantia» 
Si  huiufmodi.  vnde  ll  fortibusabAincndum  propter  peri- 
culum aborfus.  Euiienc  inm,tnAiiiam,  itmorem,&  hu 
iufmodi.&gaudiit  moderare  letificaotibus  vatur^&ab-* 
Ameat  It  rifu  multo  magno, &frcquemi. 

POST  AVTEM  regimen  rale  habear  regimen 
per  medicinalia.  Et  pcimo  Audendum  eA  confortationi 
Aomachi  ipfrrum.quia  vt  p3tet,mulium  Ipdnur  rum  nra 
Aice  xyloaloes,5f  hmoi.qux  Aoimchu  confortant  in  qui 
bus  non  fit  multa  calidttas.de  quibuc  ad  plenum  fupra  Se 
debilitate  Aomachi.  Iiem  valet  in  hoc  cafu  exhibitio  ge 
leniabin  tn  abAergrndo  Si  mollifica ndo  materias  mulcat 
de  Aomachisearum.nam  fi  habet  de  abAerfiuo  habet  ecifr 
deAypctcoc^dico  propter  diiAum  fupra  de  furfuribus.' 

Icem  cum  confriAionibus  valentibus  ad  hoc  & matrici 
confbrtamibus  cuiufmodi  eA  cofrifiio  de  margaritisAui* 
tn  hoc  capitulo.ceriemulium  utilitdl^  effreax,^  ideo  eiux 
defcrtpcionempono.i)umargarttarum  non  perforatarum 
pyrethri.afa.5.).zinziberis,maAicis.ana.5.iin.  zedoarif, 
doronici,frminisapn,cafix,cardamomi,nucffmufratx» 
macis,ctnami.aia.5.h>been  rubei, piperis,  oncropiperitr 
ana.a.ii7.cinnamomi.).l'Zuc.rublimif  ad  pondus  omnar 
Si  pIus.dofieA  coclear  vnu  eA.5.iitj«  vel  circa.  'jGc  ve 
diiAumcAAudium  fit  vehemens  circa  Aomachos  earu.' 

V nde  confice  clec.ad  hoc  fadla  cum  suceturo  plurimo  et 
fpeciebus  aromaticis  n5  multu  caltdis,qin  mulificaCi  pof 
frni  efie  caufa  edu(fIiom'sembrtoiiit>&  ipfoqi  mcAruori?» 

Bt  intendens  Aomacho  ve  perfiiafumeA  difcurrS  per- 
ca qux  aut  apperitumixdum  aut  luuam.  vnde  cum  appe- 
titus cadit  in  ets  vc  cihnuniter  accidit  in  primis  menftbus> 
debet  abAincrei  pinguibus  vehemrmis  pinguedinis,  dul* 
cibua  vehementis  dutccdinss.qm  uln  appemum  deiKtfic* 
k4  vn  debent  ofrai  fiibcdraibus  idi^mcidcmibui  ^1«*j 

gmaticat 


Dc  xgritud.matricii 


279 


tiicai«M(riMfo  fteoBcho  c6tmoM,vi  fime  pormra» 
c«pe«&  innuci  quamtnic  citin  modko  haCM* 

& tfta  cxhiDCtuur  co«Ae.boc  dico  vt  pontcur  Aipni  iblb 
luce  moderamur.  liciii&modefaturponita<}ux,&ma 
acf me  cauia  caifleme  calida  • vc  m mulmtbue  habeniibua 
ftomachuoi  calidum, & hepar  calidum  cdplrxtoncm  caH 
eiam.  Item  H aeddu  ea  phlegmate  <f  putrefit  in  Horna' 
cho  quod  tft  plunmum  adhuc  foret  eiue  moderaiuc 
viut,qm  in  tali  cft  calidiuc  extranea  proHernena  appetita 
^ae remittitur&tollitur vfuaquxfrtgid^.cdfidcra.  It£ 
conforc  vinum  odorilertim  lubii]e,fed  paucu.  c0  A enim 
duuatiuum  rc<fbfican*appetinim.5^illud  quod  acddit  de 
fiaufca  vomitu  pKxrimo. Aut.  Item  cbferunt  omnia  qux 
fune  Hyptica  cum  temperata  caliditate,ft  laudatur  virga 

SaUoris  in  qua  funt  aliqux  partea  calic^,licet  ea  (efotgida 
ty&ddaucum  vino^ariHolocha  data  ante  ctbum& 
poft,lcdin  pauca  quamttate,quialunt  difolicibibafoc  c6/ 
tiedUonem  ex  eit.  EmplaH%  (adS  ex  citonq»,  dadyr.al. 
flecicycalamo  aroma,  (pica  cii  vino  oderifo.  antiquo.  Q. 
fi  hKrit  dolor^^  filatio  appone  amfitm  % mculo,  A hmdi. 

Vbf  autem  appettrut  foertt  comipcui  ad  carbones  & 
limdi  debet  medicutHudere  in  mundificando  Homachu 
cum  melie  ro.co.  A medicinis  leuibut  vt  Hattm , deinde 
dare  confortantia  l^omachumvtagrefte  cum  vino  grana 
aorum  Ahnsoicumzuc.  Bcadexrraimii^ere,&|^uis 
poUfpodnextccacieHinboccoditrentvaldeadexira  ap« 
pouius,5c  quidam  ad  intra  datus. (ed  tamen  noa  pro  mc' 
didnx  labonoic  foluentes  fum  hoc  clfu  fufpedf . A ideo 
l>cne  conOdera,dC  non  tfanfixndas  mannam^uc  cailamiti 
<et  aliqui  laudant  reubarbarura  , vt  Mcfi.  Hude  itaqicius 
Aundificationi  cum  h«s  6scilibu«,&  cum  diforcttone.  Di 
cit  Aui.cp  fynapi  cH  vitimum  in  reducedo  appetitum  ea« 
rum.&  iupra  ipfum  eH  damnatum.  Itm  foUiium  cH.  Coo 
fimiliter  pC  oltux  (altix»&  cappares,  incidat  enim  maxt « 
■ne cum accio&abiciodunt humorem  malum  corrupeS 
A exciunt  appenium.  Eifiearum  appetittbeildadcai' 
fhimJiabcaiur  caleue  recens,humidusdli  mollic,&  adetur 
fiqier  prunas^  cxicccl.  eft  enim  melior  $ Hccus  acutui 
«afiile.  EtnotaMc  Viattcum.ioqufc.oportetvtinprin' 
cipio  conceptus  null4isad  memoriam  farmitip  reducat  ci' 
bwa  qux  illo  tempore  iooeniri  nequeunt  ne  forte  dcfide« 
sium  rei  non  i nuemp  caufi  fit  aborfiis,d£  H deflderat  ad  ea 
■ntieni?da»& adducenda (eftinemus.  VidtcbbanariS  vnS 
qux  ot  diccomedebat  vnl  parapfide  cinetum  .Q^  fi  foe< 
gu  ad  carbonei  A hmdi . dentur  fobx  afiaix , cicera.  Ec 
de  regimine  prxgnStiu&earu appetitu  fufficiunc. 

DectaaacdAntiHpgnantibiii'  Rich.  XXIX* 

SI  primo  fiiccurremus  accidedbui  qux  funt  caula  fre 
quemeraborfus  citam  ruccurremuscdferuanottiem 
brionis  in  vttro,de  quo  poH , A ideo  de  tpfis  pnui . 
Accidentia  iuqi  venire  conhieia  omittendo  aborfiun» 
quia  de  eo  poH^nt  Dolor  vencris.difiicuJra8  vrin;,  A di 
rallatio  cius,Anxiecas/^au(ea,  Abominatio , Corruptio 
■ppeticus,Dolor  ftomachi  vomttus»Dolor  capins.Ver' 
aigo»  unebrofius  oculora.Piuxusuftris.Puirus  fiue  cor' 
<lis,tremor,infiatio  pedu>  et  monificano,  a{}cio  mFHruo# 
■G,Et  ex  di^is  A diccndisaperca  fit curs,tn  in  eoru  remo 
tione  aliquS  citram,&  exempla  ponS»(ed  prius  hanc  regU' 
lammemtremperhabettpcn  leutoribus  (emper^edar, 
& per  cxterhtt  omittent  q per  inreriusdan(  vcpo(b,dlf 
■oxime  in  pnaus&  vlmnis  menfibus,net^  deeic  curui' 
4ia  re  incromitraa  nili  cum  fortia  forrint. 

AD  DOLOREM  vrmrii  fi*opportuna  eft  eut' 
ciBOo  fae  am  cum  leuibui  medicinis  vt  in  prxcedcmi  ru 
brici  cum  manna,cafiaiA(bmdi.  Elcdhia^  ad  hoc.^* 
caHorei*nucia  mufe.  zcdoirix,  doronici.ana.5.v.ameos» 
optvana.^^(ninnis  iuGi^mi>lbarummargama.n5  per 
Marum.iM.5>^zucda.idpor)d(N  oaHuamdlC  fiat,  da 


Hi  cft.j.f .cum  vino*  Ele AutrAim  ad  idem  Sc  coo&niac 
foiium.at««doarix,doronfci.ana.5.ii.margantaru,bdel^ 
liiiCarabe»IHici  crudi.ana.$.q.caftoref.5.).  f .vfncx»  rpiep» 
am.j.f  .chcil  croci  garioflioram*ana.5.i.mcllis  quantum 
fiifibctt.dofis.}.).  cum  vino. 

IN  0rSTILLATtONE&  difiicultttt 
. vrinxrecurrcadloca4>prnt&vtereleuibus.d^pcxtrin 
frea  vt  poteris,  vt  ga  ibi  dtfiiife  mulrii,  ideo  Tupledeo  hic» 

IN  ANXIETATE  recurre  ad  capiiuhim  de 
ctmum.rubrica  de  aHhmace,d^  diAcultair. 

Dc  corruptione  appetitus  tam  diifcum  eH. 

AD  VOMITYM  debes  HuderetnadminiHrao 
do  aromatica  (lyptica  fuper  cibos  fuos,  &poH  cibS  Hy« 
ptfca  pomica>ficut  chomum  a(&tum,&  melius  fi  fieri  ^ 
leH  cum  ineo  foerim  bixa  ligni  aloes.  Item  fiat  Icuis 
catio  manuum  A pedum  tti  diuertendo.  Item  teneat  m 
oregranagranatorumcumfolns  menihx.  Ittmdegb' 
ifam  aliquod  de  miuacttoniorum.  Item  ailumptfo  boli 
armeni.HdatentmnaureamearumAf vomitum  potenter 
A maxime  quando  cH  ex  caula  putrida, qm  bolum  armc' 
numputrcfoiHionirenHttfA^ideoinpcHileua&c.  Item 
empbHraapplicemur,&vngu«ita,cerotana,&aUaftO' 
maduimconfortantia.dcquibuslupradccfmotcruoca^. 

Item  demur  lyru.vt  d)f  A laudatur  hoc  calu  fyr.de  agte 
Ha  & de  acctolitaie  cirri. 

CONTRA  vero  dolorem  capitts,vertiginl,  cene« 
brofiiatem  Ac.A  fluxum  procede  cum  lenibus  fou  ru.po 
Hris^cum  exterioribus  (i  id  fttisfocere  credis* 

CONTRA  vero  pullum  cordis  fimiliter  Auiccii. 
quia  credit  id  acddercra  plurimum  ^cer  comunictri 
orit  ftomachi, & cau6  humoris  in  eo  laudat  forbttionem 
aquxcalidxpaulatincbiflam.vc  Canat  prxcipiiare  illud 
quodcftinoreadfondum&adimeHina.QA.fifocrii  hu* 
mor  euacua  cum  prudemta  vtfupri. 

CONTRA  fluxum  menllruorum  applica  Hypti' 
c»iA  non  aromaiin  propter  matricem  vt  funt  lemcs,cor 
liccstgranaiorum, balaumx, glandes, gallx,boIutar«  cara 
bc&hm6i.Afcx  his  cum  Canna  hor.A  accio  fiat  empfa' 
ftrumA^ponarur  Iupra  pedinem.  Item  in  hoc cafiilau^ 
datur  multum  phitonium  pcrficum.  Item  valet  triphc' 
ramtnorexane  phenonit.  Item  laudatur (efiio inaqua 
rerum  ftypricarurodidarumvt  fit  aqua  tepidi  ad  (rtet' 
dum  decimans.  Item  liimai  dc  irochiHis  de  terra  figtlla 
ta.  PonamurvcmoCK(ubmamf1liiabr,^rcartficauone» 
viexfluxumcnftruorumdtdumcft.  liem  inungatur  v< 
ter,&renesex  tali  vel  fimili  vnguemo.9.  boti  ar.  maHi. 
cts,ftnguimi  dra.rerrx  figillaix.  ihurit.  ana.5-q.achaax 
hypoquiHidoSiberbcris,  vitri, nuns  cuprefii.ana.5.1.  f .co 
lo{^onix,Carinf  filigmis.am.5.Lconficecum  fucco  pian' 
taginit,&  virga  paf^orts, vino  utatur  nigro  ft  yptico  cum 
aqua  Crrrara  A chalybeata.  Itero  valet  ctms  conicum 
nucum  vHarum  cum  vino  datus  »&futt  experimeottim 
CermiToni  in  ducifia  veneta. 

CONTRA  inflauonfpedam&corum  moIlicietQ 
admimHremurexiccatiua  illarum  humidnatum.nampe/ 
desficinflati  dicumurvndfmtati,dequavndimtatettai 
quarti. vndeemplaftrum  cum  folqs caulium  A acetodc' 
codioms  cim,&  chtmotex,&  cum  anetho  A:  forina  foba 
Tum,A  frumenti  vzlet,A  extera  eiiccatiua,  de  quibus  fu 
pra^hydropcarcUte,&rutbi.  PoHremo  hic  noraq» 
AufCe.  leutcer  wrtranfiuit  dc  cura  horum  aeddennum^o 
quia  dc  tpfis  alibiadplenura^um  quia  cooHquumurim' 
prxgnacionemtan^caulamy&quiacS  remouerindp6c 
hincScc»A  ego  idecgiiplumrccucus.Alhxc  fufhcunt. 


“*  \ 
Lid 


V 


D.  coi^auadone  rmirionu,  er  ctoUtU  dbar/ 
fiu.  Rubrica.  XXX. 

S^modeinRncifiifmutinconicnatioiKm  prc. 
giMRn%S(tcawnoncn  fiiMuaiKtidpKiuin  c&. 

fequeme. 


. 


y 


St: 


Tr*<ftattis,  ■ V K 


Cap.  XXI. 


:lE4UtM«r  ikuu  agmdu^ltcoiirctaaiKXK  mbrianiiin  na 
•crrccv^^  cauccU  aborfac.  V'bc  notandum  pnn>o<^pcfku 
Ittm  maiua  aborruaeCl^primo  mcnrc  vA|»  ad  ^uarruiQitc 
Aicptimo  vr^uc  ad  iionum.& tdco  lo  his  mcnbbus  debes 
mulier  Te  abltmere  ab  eit  cai^(u^x  aborlum  Sciunt,  de 
ufbus  htc  vf  ducem  icquaradl;  tn  Tequanu  uiUariqt.Bt  ell 
iniledealligauone  foetus id  mimceni ad  alligationem 
itu^CiU  inarbore.namncut  in  primis  mCItbusfoudlus  de« 
|Mli(ereti  aUigacus,&in vkimi*  cum mauitacur  6acili« 
iercadic,itad£defoctu*  . ^ 

C A V S lE  hiiralligoatc  funtCrx. prima alTumptio 
pharmaci  Olce  tortis  Tua  venenoluate  Ixdicd^  (oni  fua 
agnauooe  ita  Ixdu  foetum  vi  aborfum  £ictat.  Hic  nou 
.ep  aliquando  propter  multo* humores  malot»aut  malum 
languttiofiiembrioniscorrupcio«unJeoporiet  medteum 
iiccre  euacuaitonemi  roluitonem  ventrtt  »aui  phlcboto' 
niia.t^  li  fjciet  cum  folotioo  tlUid  debet  cfle  Leuc>vt  fupra 
df  rcgimiiK  prxgnami»^  tu  ibi  eum  manna*  cada^ft  hu 
lufonodi.  iit  l!  poiefo  debet  <apc«ftire  ad  tfpu*  quod 
efo  inter  quartum  3C  (epiim unt  liem  SC  tn  eo  tempore  Sat 
cum  pruJemiatet  cautela  propter  periculum  emtnen**red 
multo  imut,df  cum  miiori  prudemiall  fietm  primis 
.vUtmiJmcnlibus.iUui  fomper  pcriculohimdcideoreinp 
pudenter  agis,&  li  potes  iioa  le  intromittas^  Ci  6ct 
' cuacitatia  cum  phlebotomi)  illi  rrcunuslieti  pdcinpri» 
mts  m talibus  propur  pa>uitaiem  foetus, fod  in  vlttmts  cu 
tperifulo magno  proptecraigmiudniem  fce(us*quianbi 
fubtrahecur  nutrimentum.  6i  nota  aliquando  mulier 
jmprxgnatur  in  tempore  ppmquo  raeullruatione,  S(  tuc 
^ tnenllrua  qux  debebam  expelU  retinemur, dfeuacuaiione 
andigemnefoeiumcorrumpatid^eocarupoieii  ScriphU" 
botumii  m principio^  focure  m>gis,&  forte  plurcs 
Iieresabortiunt  liacdecauri  quibusd  ruccurreretarnon 
Bereraborfus.  Et  credo  qidAiMarchioniiia  d«A\ome 
.{trratoob  iunc  cauCim  al>or{iebae«d(:  quidi  mediesr  co^ 
gnofoescaulamphlebotoaMutc^fortus  ad  luccnayemu 
anteauiem remperfacubac  mortuos, Hlqt carebat. 

Credo  etiam  (3  in  mulieribus  Ctnguinets  fieret  pblete 
comiatnprimismiiibuseUef  suuatiuumfoeiui.  Noiaia 
nitn  Id  hoc  caAi  viderur  Ayi.  cAfolcre  vs  euacuaim  fiat 
snpnniis  cum  rupporuorto,<$Cnoncum  (biutiuo  dato  per 
. ot,deinde  intromutamur  in  vuluam  qua  ipfiun  mundid^ 
caue  ex  leuibus  non  mcedendoeuare  in  vna  vice  (ed  m piu 
eibus  vicibus  vt  talis  tuo  fiat4br«ppiculo,iftudm  rema^ 
dium  quia  tnufitat  um,daibut  videretur  eiaraneum. 

SecuiidacauCipoicfoeile  mala  complexio  frigida  qu2 
cum  comprehendis  exCgnidruiHiunc  mulieri  cxJtibeat 
perof  i5Cadexm  cerotaru,sS;alia  huiufmodt  qux  eam 
remouenc  ex  calidit,d£  Ilypticia  didita  iuprade  mak 
. cqaiplexibne  matricis. 

I Tenta  caula  potefoefie  apofoema  Sc  victra  & hmdi,'qi 
.12  ficcli  cura  eum  hia  wx  fuia  rub.pofiia  fune. 

Q^iarta  caula  quia  al/quSdo  percipit  medicus  tp  in  prx 
ignante  cfomala  materia  calida, d^iimcturfimusttusad 
avatncemVx  qua  etiam  timetur  apofoema  calidum  macti 
ets  futurum  &foxtti  mori, tunc  eo  caCu  debet  medicus eua 
citationem  facere  cn  leuibus,  vt  Aipra  deinde  applicare  ve 
cri,&  dorfo  repcrculltua  ad  prohibendum  fluxum  eius,& 
ad  rcmouendum  mabm  complextotxm. 

Qiiinio  ll  medicus  comprehTdtt  aborfum  debere  iequi 
non  ex  caulis  hia  neqi  ex  dicendis  (edex  ipfo  embrtone  qa 
fit  debilts  8c  hmoi,iunc  mediciit  debet  confortare  mau? 
cum  cibis  \ poiibua  temperatis  boni  nuirimeti  &hmdi. 
Vt  fupra  dt  regimine  prxgiumts,&  Bc  etiS  ex  parte  akag 
rcnim  non  n.iiuralm.Itero(;u  cddetAtombuacofortatiuis, 
emlidiflris.ccroiarijtidf  de  hnin  fincrubricir. 

bexio quando rnedicuanmec  aborfum&  prxeipuein 
«ulicre  itbi  domefoica , qa  cognofeu  tnatric^  cias'd|^o 
flunoem  quia  lubrica  cft  multitudiftc  hqmidt'tatii,turdc> 


bee  cfle  roIUcitoi  lo  muitdfficf  do  pHno  coipoe  mulierig 
& mairicem  tpiam  praia  cu  imedhombua,  fuppoi(iior4i^ 
& hm5i,vt iupra  de  flcrtlitaie  ex  cauft  hibncitaiaa  didUI 
cft.dChtccanonefl^inuut.  Vndeinca&i  noforo dencud 
aptiiua  ex  radicibus  pctrofeUiiifofoentcuU,&  hmdt  • Item 
cuacuatiua  vc  ex  foeiidu,hteni,  & hmdi . Et  laudat  w hoc 
ab  Aui.clyfter  hocfidhimexongano,fauim,amcos,leuu 
flico,ramiaaocthi,camomiib  niia,ihitno,v«l  epiihymo^ 
focmigrxco,ireoi.ana.  cum  oleo  vio.  (a  raccnicaru , & (uat 
Vtolx.CTOctxuSf  oleo  lilamino.&  fiat  de  quarto  in  qim« 
tum  diem.  ClyQeraliud.g.colloquintidaiiidd  perfores 
eam  6C  extrahe  grana  eius.dd  impleatur  oleo  de  lilib,  SC  tU 
minatur  dieac  nodte.deinde  fu^er  cinerem  calidum  bul> 
liai  fuflicteatcr,deLnde  tepefiat.dd  mamx  eo  cfyftcrtzeoiri 
efo  enim  abfoernuura.extccatiuum.&  foluiiuum.  Ii<  ad 
cxiccandum  humiduaces  valent  inundnones  bdixeum 
oleis  calidts  odoftferia  cum  lana.Iic  confodtiones  magnp. 
VI  thenica,miibnda(um,fazcnea,dtamarte,dumurcui*cc 
hmoidtis  vta tur  de  tertio  i n lertium  diem.&  de  quinto  ia 
qutmum.ddhoc  poftmundificationem.  Iremtnexiccaa 
do&confbrtSdo  vaiei.ip.(hurta,cyperi,  trtiorura.ana.|^ 
).myrrbx. par. e. decoquamur  cum  fexcuplo fui aqux  do^ 
nec  redeat  quarud^coletur.&clyflcrtzciur  ex  ea  matrix 
cum.5.titj.&  hoc  flidh  prtma  euacuactoac.  & hoc  in  om« 
nibus.  liem  valet  fptea^ocua,  madit,  bdellmnvmo  * 
iuacum^Uta,caftorrum^depsanCtnsdL!hmdi.cum  lar 
na  iuppofia  coniunditm  aui  feparaiiin<d£hocfadU  priita 
inundificaiione  ex  quibus  n via  fac  peiiirtttm.  Adcbfot 
uandum  autem  foziumtn  matrice  valenc  omnes  mcdici* 
nz  cordiales.de  quibus.ij.cap.dlt  maxime  quando  tbi  iioa 
efl  mala  complexio  calida  aut  fn.apoflema  calidu,  & m* 
icr  aifot  nominat  Aui.zedoaram,doromcum>&  beeaat 
& robeum  leu5cans,diamufcuinxc  mtihndacum.Adidc 
vaiec  lutum  crencumfufpcnfumruprrprxgnamrm.  Irf 
cleJluxnum  th  rubnea  prxcedenn  pofitum  curasinniimi 
V.zedoanx,doromct.Iiemeled3uanti  an»  ilhid 
rapionta.Iiemadamas  bp«a  portat ui  in 'chgttn aut  fiipcT 
fc  confemai  embrionem  in  mimcc  i proprietaie , iSchoc 
remedio  vtuntur  omnes  noftrx . fiem  fpohum  fe/penm 
mulieri  daiusrum  mica  pan»  ipla  nefotferreetnet  fertum 
tn  matrice  neexear.Irem  coagukomsnvrmreleportspaft' 
ui  exillemis  in  v»ro  mnnt  fiiz  prxgnantf  datum  rfltcatd 
ter  operatur.Item  cancer  fluuialis  imus  «Sr  inulirn  dama 
ad  itfem  valet.Item  valet  confedlioaicharS  Atiic.  io  qatn 
to.item  biflorta.phikmium  periicum,miihndatum.  fvr« 
dcagrefoa.uf  valncioiscorticuiNictt  vflp.vt  fitpra. 
curaacetdcmiumaxf^qn  umetur  aborfoscxAuxuinet) 
firuoip.tu  confidera  caulam  propter  qu.im  pofTit  accidc^ 
re  contra  eam  opemre  de  quibus  tn  rei|uenti  rubnet.  ^ 

De  aborfit,^  caufis  dus.  Riibiicd.  XXXI. 

ARorfus  non  eft  alipd  ^ exitus  embrionia  uel  foauia 
atxe  icmptia  I natura  ei  coafliiuium*  , s 

C y I V S caufacflaurcxtertorexprimfetult.C 
de  qu  ibus  & aliquid  fupra  aut  ex  parte  matrteisasM  ex  par 
te  foHua  fumpta.  Ex  primit  iuis  eft  aer  primo  mcatidux* 
te  aut  foigidiiate  immoderatus.  vndeQplurfs  aboriiuMgs 
pter  veheoiemem  foeditatem, magiai^  4>picr  calidsii 
iisexceilum.  -Item  ex  paue  cibuquia  muln  r vtuur  apeai 
MuisgMiocatiuis  mcnflruoip.ui  funt  fefeoli, cicera  ru.apd, 
foc.rtculua,(Schiti6i.iTcm  acutis  Aodicai  IUIS  inducenubiis 
tulTimfternuutioimn&hm54.vt  foipra  de  regimine piv 
gnantium.  Item  mocua fomtt»deuaiio  pddena&  brodi. 
blius&  prxeipue  ad  pofoeriora.  Keplgio  rumia»  tivim*' 
|io  nimia  maxime  fatu  exiBAemagno^proptcr  quod  cit 
do  peccent  prxgnantesficiecufiames^^i  confultiod 
I»m  accideatia,ammifonia,vi  crifoitijMrau&^  hoi6i.vt 
fupra  de  regimine.  pr«gnaiHium<itemadujim  ad  cumbat 
;licciia<iCKfotJ9b0 
propter 


/ 


Deacgricud.  matricis  S79 


Repter  <feWftncemfeetut  6 AMebiftt  rtrofutione  (piri» 
tuum  t%  &me  Sc  fftfiaut  propter  rupcrfiinini  fluxum  luxta 
•11udHtcp.&  reliquo*  in  fine  capituli  conige.ameuacua* 
fione  multi  (anguinif  per  phlebotomum  aut  aliter.  Vidi 
neptem  domini  Profdocimi  de  comittbui  prxgnantem'! 
qua  exiuerunr  in.  ii.dubut  librae  vitra  (exdecim  Gngui« 
nit  per  narea.fanua  ia  nui  exiuic  & viuit.&  eft  annorum  ui 
pmi  A mulier  euafic.tS;  quanto  (betua  e(l  maior  canto  ci# 
tiuaabotmmulierquaedoexuberatfluxui  ianguinis  na« 
rium  aut  meniiruorum  velaUter  quomodolil^ . item  (3 
fluxus  hient  cum  pharmaco  (adhic.  Item  maxime  facit 
ad|hoc  coitni  ^cflut  poli  repcimum  <SC prpcipue  cum  mul 
tiplicatur.cftmouet  enim  matricem  rt  ligamenta  incipiut 
poli  ipfum  meniem  relaxari.^ ideo  pcnculum  ell.  Item 
quandoi  micrtce  egreditur  aliquod  virulentum  mordi^^ 
can*,tunc  mtura  conatur  inexpuiflonc  eiua , 9C  lic  expell? 
do  expellit  8c  hxtum,&  hxc  virulentia  confueuic  altquan 
do  apparere  tempore  quofoetua  cll  mortuut,quo  in  tem» 
pore.natura  contra  ipfum  Ite  mortuum  mouct ur  Sc  abor* 
fum  ficir.&hoc  ex  quacump  caub  fit  momiua.  Item. vt 
fupradelleniitatemuliahumiditasin  matnee  exiUfiell 
cauCi  lubricattonit  hxtut  ad  extra.  Item  humiditaaiilGr' 
ffu  venientad matricem, vc cum (mutnonell  FbrrheraUi 
)gatut,fed  debiliter  propter  eiua  debilitatem,  SC  tunc  Ct  re» 
uoluit  in  panniculif,&  paniiiculirebxancur,  3£  rumpatur 
vnde fluit  humiditaafceiutad  matricem  mordicans dk  Hi 
nutans, quare  dfc.  Item  amplitudo  oris  matricis  ell  cau 
€i  huius  quia  matrix  non  debite  adunatur  vt  lectum  comi 
cieat.  Item  vt  fupra  mala  complexio  matricis  higida  aut 
iiumi.pocdlelle  caula  huius.  Item  vt  dttflutn  ell  pauci* 
ns  nuirimcnti,qjia  debilitatur.&  ideo  vxorem  non  per* 
nittasieiunare.  Item  ventontas,apollcma,ditri(ief,can* 
ccr,&  hmdi  fune  latis  apena  cauCi.  Aborfui  fadtt  in  fecu 
do  aut  tertio  menle  caula  ell  plurimum  uemontasaut 
* liumi.in  onfictjs  venarum  matricis  qua  comexuntur  Ircfi 
■dinx,&  appellantur  onficta.  vnde  humiditai  iUa  ell  cau-' 
fi  mollificattonisdf  retaxationiaiquaiT  fitquttur  dcbtiisal 
ligatio  fbenta  ad  mam cem:&  lic  ex  omni  nimia  re,  qa  par 
uo  motu  aut  vcncofitate  pauca,auT  grauedine  pauca  lequi 
cur  aborlus.  Item  mala  complexio  calida  exiccant  i aut 
frigida  congelant quandoc;p  ell  in  cauGi.  Iiem  idem  £adt 
Mtmius  fpermatit  in  radice,quia.r.fperma  dl  tenue  fluidfi 
cx  quo  gencrauir  panniculus  debilis  prxparatut  difruptio 
■tc.vnde  in.vi.dlf poH  iplum  accidit  aborfua.  Iiem  abor 
Sm  in  lecundo  tertio  vel  fexto  menfe  fidtus  Pm  plurimum 
cHIl  vrmolitate.  Item  Icttoc^  mulier  \*ehementer  exie* 
nuaa  priuaabortit^eiut  corpus  ingronercat,quoni5  noti 
recipit  camum  nutrimemum  quod  liiflicfar  pro  fir&pro 
fscu,lmo  vix  libi  liiflRtctc.  quare  iuxta  illud,  r.apho.  Qux 
prfternaturam  temir*.de  quo  in  fine  capituli.  Et  in  r^io 
Albus  valde  fngidia  multiplicantur  aborfus , Sc  linnliter 
«enbus  mertdionalibus,dlf  minoratur  in  frpiftrtonaltbus, 
Ai/ifinthigidiveheraemetlxdcmeaembnonem.  Item 
fisco i^quSdohyetM ell auHrinatft calida ltfcric&  Irqua 
«ir  ver  boreale  mgidu  abortiunt  r^nStet  ^ pericurx  lunc 
^ vere  cx  qualibet  cS,df  parium  dcbilf . dc  eil  apho.Hrp, 
«!itl.apho.  fi  quo  in  fine  capituli , nam  in  tali  hyeme  muU 
ciplicantur hamiditarea  mulcx,poHra  Qiperuenirme  vere 
fifgido  exprtouimur  qux  fic  faciunt  fcrrum  ad  extra  lubn 
care.  Vlrimo  (cico  dotorea  in  aborfu  fum  vehemltto  * 
xe*  hia  qui  fune  in  partu  naturaTi,quoniam  ilH  funt  non  na 
curalet^ cH  liniic  fi  frudu  maturo,  quia  matorut  hei» 
Ifi^cumminoriaoainientoleparator.pn.  Eihfcfi 
cairusaborfua,coficn  quas  debet  le  opponere  medicus  cS 
hnqux  diifla  funt  ddUnliratefi  cautebaborfut.de  ma* 
h complexione  mairicb,fi  lic  de  multis  fupra.&  tu  ad  ea 
A Hufi.  Et  pro  compimo  nibricx  addo  aliqua  ex  fim 
plicibua  qux  aborfum  caubm . Armeniacum  • artHolo' 
<h»^afla.inBlfi|bucormttiaijdnntmoiminy,cypcrui,ca 


Ib  lig.elIcborut,filix4^us  corfm.gan>anaiB,gltbM4£' 

rsrum.Iunipcrut,Iup«nr,maiua,mcihallrti,naullorciu,  nC" 

pita,opp<^anaca^nrx^Iegium,  bturegia , vicis  alba» 
vngulxalini,fuflumtgium  ireos  Aippolitum. 

$ I C N A demonllraiiua  quando  cnamilb  indpie 
fitumefeert  poH  foliditacem  Cmam , tuiK  appropinquat 
aborfua  3c  ftme  in  ea  die  fit*  Quando  bc  Irequemcr  pro^ 
uocacur  fiefitinuat  donec  mamtlb  detumeTcat,  tunc  ludi 
calberum  debilitari dfappros>inquare  aborfum.  Dolo* 
res  io  matnee  hequentatiannumtant  aborlum.  Ei  quan* 
do  tn  le. accidit  rigor  Sc  factes  rubet  & capui  grauaiur 
mulier  fe  bltim  (emit,fi  cum  hoc  percipit  dolore  in  pro* 
fundo  oculi.  llgrHim  (|t  aborfus  venit, fi  cp  poH  hxc  fequi 
turfluxus  mflcruonim,fiinde  aborfua.  Comple xionet, 

autf  vlcera,apoHemacad)umiditat,fihro5iqux  funt  cau 
(x  aborfus  cognofcunrur  per  ligna  fua  poHia  m fuu  rubri 
cis.  Q:.neueAemcau(^vtnrolicatit  cognofeetur perfla 
gna  ventofiracit  bcientts  dolorem  extenfiun  abl<^  grauc* 
dtne  fi  permutatione ca rugitu  fihmdi.vt  fupra  de  infla* 
tfone  macncis,fi  tu  ibl.fi  nocumento  percepto  i rebus  in 
flaciuts.  Et  caul^  primitiu;  p fua  cogrofeumur  figns. 

S I C N A dcmonHratiuaqnforiusaborfuteHmor 
tuus  quia  multer  percipit  in  concauitate  matricis  remgra 
uem  Itcut  lapis  qui  mouetur  de  bterc  ad  btus.  fi  proprte 
cum  tacet  fuper  latus  fi  infrigidatur  fiim?cum  priuscrat 
calidum  fiderumefeii  mamilb,fi  quando^  currum  hu* 
roidttatei  virulencx,  focidx , fi  lignificai  id  li  acaderinc 
prxgnamibusxgritudinet  acutx  nocentes  fuacalidicatc 
vehementi,  nam  n ex  his  prohibetur  nutrimentum  mori* 
tur  fdetui ,lt  non  prohibetur  vehemencior  fit  xgriiudo,  fi 
fiunt  alix  xgritudtncs  ptaux.  Et  qu5dot]i  fit  albedo  ocu 
lorum  hilca,fi  aures  rtgidx.fiextremiiaits  nafi  curaru* 
bedine  bbi), fi  accidit  difpolitio  limilis  hypobrex.  IiS 
his  accidit  furor  oris.fi  inguiture.fi  ore,  viccra  mab  ex 
vaponbur.  Item  ertam  lectem  inlcriora,fi  hxc  maxime 
contmgumquaodo.fixtus  in  ventre  moratur.  ExperimI 
tum  noHrarum  dominata  eil , quia  fecalebctunt  m aqua 
tepida  fi  ipia  fic  cakfada  ponum  k fuper  pariem  corpo* 
rtsnibquaconfueutt  mulier  lentire  ficetum » fi  prxapte 
prxgnami  vt  anhelitum  contineat  qubd  11  viuus  cnemo* 
uebftuf.il  non,non.ied  tu  vide  infra  Rubrica  de  regimtne 
ficctus  mortui,  vbi  dc  hoc. 

PROGNO  S TICA  mulier  qux  debiliteil  fi 
firequemerpamurin  maertetde  bcili  abortitur.  Donec 
videns  mimilbs  non  gradbri  non  debes  timere  deaboi 
fu,cum  autem  gracibmor  annumranc  aborlum  vididtO 
cH.  Quando  mulier  prxgtunsell  ex  malculo,  tunc  H ve 
nic  aborfum  prius  gracilabitur  mamilla  dextra  ,ii  de  fce* 
mina  (Imllra.  Maior  ell  dolor  in  aborfii  qulkm  m panu 
nacurali.Ec  lixc  fufltciam* 

Dcd^c«lf4tcpdrfw.  lU&ricd.  XXXIL 

6 dtflicultate  panus  fi  ingcnrjs  habendis  tn  partu 
fi  ante  parcum  obleruandtc. 

Caufx.vndecaub  difiicultant partus  exodio 
rn  generali  comprehenditur, quoniam  ipfius  caula  aut  efl 
cx  parte  prxgnamis.aucex  partefoetus.aut  ex  parre  matri/ 
ccs,auc  ex  parte  fecundihx,aut  cx  parte  vicinancifi  fi  cocn 
municamium.aut  ex  parce  temporis  panos,  aut  caub  ob« 
Hecricti,aut  ocfiauo  fi  vlrimo  ex  pane  pnmrciuirum  cau 
fimtm.  £(  ante^  procedam  ad  narractonc  caularum  de* 
bes  fcire  qt  panus  naturalis  de  debito  modo  fadut  ell  qfi 
foetus  exii  cum  capite  prlus,cuius  nianut  exillunt  iuxta  co 
xas,cum  autf  exeunt  pedes  pttus  fi  non  diHorci,vel  pnuf 
emittit  manus  fi  non  obh'que  cH  partus  non  natunilts>Hd 
multum  propinquus  ruturah.  omnes  autem  ait)  fime  ma* 
h'  & prxternacuram* 

Bx  parte  vero  prxgnantis  quonam  osmatrictt  rftni^ 
mii  angullum^ut  quia  ipb  prxgnans  palb  sH  xgriitidi^ 


Traftatu*  VI.  n' 

mf  propffr  qaat  dcbilitaia  edvtnuf  expuli!  ja , aut  quJa 
ficnuuraliccreildcbi1iMucei»m&i^4'propccr  bmcm» 
vnde  SCkxtM  ectam  eil  debiltiatut  cma  ea,auc  quta  eft  ci^ 
m:difiif!a  ex  (p(b  panu.q  jia  de  TeipCi  d abitet  > aut  qa  eil 
prtmut  paruit  non  confucea.  vnde  ligamenta  non  Kierune 
confueia  dilToluttoni,&  ideo  citam  matorea  Kabem  dolo» 
res  principiamei  parium.aut  quiaeil  nimis  amiqua  debr« 
listaur  quia  habet  plurimum  adipis  in  zirbo  dC  in  nutrice 
■ut  per  totum  .aut  in  collo  ipiiim  opptlamc  »aut  quia  non 
suu  itur  membrum  comprcdTione  lacertorum  vctrit  pro* 
pcer  frigus, aut  quia  ipCino  vult  fuftinere  dolorem , & es 
omni  modico  mouecur  de  loco  ad  locum.5f  ile  alterat  fi* 
guram  tnfaniitabeo  qjodconuenii  vi  exeat. 

CaiiCi  autem  pro,ncrlcccum  eft  vt  quia  foeminaeil.vn 
de  ipCi  diif.ciluit  paritur.na  oon  eft  ita  fortu  iicuc  mifeu  < 
lut.iK^p  ad  m atum  ita  agilit.&  hoc  alxji  pibus>aut  Rapter 
migmtuduicciuMiSaliqn edita  magnus  q» oportet  par^ 
uim  Jitf.cilr,-&  rpShtet  muliere  exiite  parua.  &'td  libi 
caueammulieretparux  qjxnoalliminanchis  fuit  bene 
amplx  ab  accipiendo  uirot  magnos  ue  in  partu  incurrant, 
periculum.  liem  de  ditficulcate  partus  facit  magnitado 
captiit  dtcus,5^  ego  vidi  padux  puerum  vmus  aniii  hab6 
cem  ciput  m lius  caput  m agni  viri  3c  edtinue  creuit  ad 
m ignitudinem  incredibilem  3C  admirabilem  vfqt  ad  an  • 
notnouem  v-:ldeccm,&mattuused.crac  enim  impotet 
infermane.  Item idem operatur grolTitudoiiue  magni^ 
cudo  cottus  col’poris.  Item  diiftcultai  paruitat  fbetus,Qa 
cxhoccd debilisfa.^us.  Iiemquando  ^tushabctduo 
capita.aut  aliquando  deficiens  quomodolibct  abxquali» 
catecreaturx  cum  gtbbofus  dC  hmoi.  Item  quia  Cinrplii 
res  111  ventre  embnones5C  vnuaaltum  impedit  licet  liiu 
parui.dC  Aui.dixit  in  luera.  3C  q jS  Jo^  ed  numeratio  plu 
rima  valde  in  chydi  vna  propter  quod  diiftum  Coctlta^ 
coris  nodri  fiipra  tn  rubrica  pcedenti  non  ed  rpernedum» 
Item  hoc  cdtingit  quia  ioeiuied  mortuus.  Itjquia  6gu 
ra  eius  non  ed  naturalis  fteue  ii  egreditur  fup  pedes  fuos 
■ut  Tuper  lauis,aut  quia  manus  fuiii  plicacx  fu|2 coxas  Tuai 
Si  genua  de  quibus  tn  fpali  ru.inira.df  ida  contingunt 
fn  alum  motu  cmbrionts,vnde«o  pSe  habere  bonum,  iic 
cmm  td<  operaf  inquietudo  pgnantis, vt  in  pcedc.ru.pro* 
pter  quod  obdetricei  debem  racere  eas  dare  quietas.^  cH 
femitiir  q*  dolor  defcendttad  inferiora, &anhcliius  di  bo 
CMS  yiignumqubd  partus  erit  fac  Jis. 

Caufa  aut  m acricts  Hc  partus  diS^Jis.  primo  quia  ma 
crix  parua  ed,&,ppcer  euis  paruitatem  phibef  exitus , aui 
q Jiapimit  dcca  in  qua  non  ed  lubriettas, quia  lubricitas 
cd  cauTa  facilitatis  ptut.aut  quia  ralis  ed  in  aeatione  fua, 
■ui  qjia  in  laida  drida  ^apter  conlblidationein  8i  A3  tn  ul 
penbus  lam  II)  matrice  confolidauMiit  quia  inea  fit  mala 
xgrittido.vt  phlegmon,vlcera,rhagadix,hxmorrlioides 
d^hm3iqjx  Iliae  condrtngere  mea  um.  Caufa  fecundi  ^ 
oxed  vt  Ccundina  n5  difrumpitur^pcrr  grofTmitkaem 
iuam^vnie  foetus  non  mli  ca  didiculrate  egredi  po0ir,aut 
q ua  cito  rumpif.  Si  ame  cdpfememum  egrediunf  luno* 
(itatriGurhumiditates  qux  debebant  elle  canta  facihtsxt 
CUI  etus.  Caufa  vicinanttum  ed  vt  dt  in  velica  apodeii^ 
■ut  nocumentum  eius  ex  reteuttone  vrmx,aut  fex  (icca  in 
latedinis.aut  apodema  a colica.aut  h^morrhoides  ,aut  vl 
cerajutahquodcale  oppilans  «x  prohibens  exitum  cma 
bcikm.quia  tlia  mulieris  Cni  fubttiia  hab^ia  tenuem  my 
rachfVndeexpjlliua  eddcbilit.  Caulaautem temporis 
cd,quia  hxtus  tent^t  exireante  tempus  debitum  n6  uifleda 
tua  ab  >liqj>  cauft.  vi!  (!  mulier  ad  erii  fortis » partus  erit 
difFciiis.U  fortisfbetut  erit  debiUs.!tem  quia  6i  in.  t i.an« 
po  vel  circa  Si  ed  rariirnnum.iiam  via  nimis  anguda. 

Ex  caufls  primitiuis  accidit,vt  propter  forte  frigus  VO' 
de  membra  partus  condringuntur.  Si  ideo  obdet ricet  in 
co  ^u  debent  ede  rolltciix  cum  pSniica(idu,tgoc,  i^hu 
4iCaodi.es  quo  infui  jr  9 ablbltite  tliis  paribus  diffaci# 


Cap:  XXI. 

lior  efl  pinut  In  reptencriooalibus  Si  locis  frigidis.  S£  ptf 
lum  difiicultant  accidentia  animi,tridina  & hmdi,  Iicoa 
Si  fortis  calor  debilitans  lu  inferat  in  regionibus  caU* 

dis.  Item  vfusaroimticoruimA:  prxeipue  tempore par 
IUS  eorum  odor, quia  matriccmad  fuperiora  conuertuoc^ 
nec  dari  debem  mli  cogue  virtutis  deiniitate.  Item  hoc 
tdem  facit  vfiis  rerum  condringentium  & dypticarum^ 
quonum  inducunt  periculum  fracfturx  venarum  pcdlo* 
rii,di  quando:p  mducum  fradluram.Icem  quandoqr  ptff 
ducit  ad  rpafmum.  Et  nota  q>  mulcotiens  difbculias  par» 
tus  inducte  magnitudinem  venlns&  ini!aciouem  in 
rach,&  ideo  roUtciia,^  non  tardes  in  earum  auxrlio.  Oe 
caufa  obdetricis  dicendum  Auief.  non  profequitur  df 
ca  qux  relinquit  vt  ipfa  fit  do«da. 

SIGNA  dcmodratiuamponcdoligna  eiusprruf 
ponam  figna  appropinquationis  eius,&  fitnt  cum  mulier 
appropuiq  tat  temporrpartus  fu(,&  hmu  vemrem  decl^ 
nare  ad  inferiora, & cum  hoc  grauitatemfubvtnbilicOtcr 
in  Jorfo,5;  dolorem  tn  inguine.  Si  caliduatcm  in  vemre^ 
Si  inflationem  vehementem  in  die  inatricu,«S(  cius  humf 
«dationem junc  feias «p appropinquat.  Item  quu  rdaca. 
Citer  grauior  (blito, femit  fe  quali  per  totum  dolere. 
l:em  femit  in  extremitate  caudx  licut  raoiltlacationeii^ 
Si  inguina  m igis  inflari.  Q^ibd  G cotiogai  fe  dolere  plua 
in  anterioribus, % circa  pe<dcn,tunc  fperet  panum  facilt. 
Si  maxime  quando  ed  cum  boniiatcanhclitut.nam  di%. 
cultas  anhelitus  Ggni  Seat  d.diciU*m,<p  li  dolor  magts  crii 
in  poderiortbus  erit  diibcilu* 

Signa  n continget  propter  mortem  fertus  apparebunt 
in  prxcedemirubricadi(da. 

Signa  (i.ppcerfccundinS  tunc  fignificabtt  illud  qni  mp 
lierfortitei  robudaed,ncqiaIiarau(a  didUuUacts  eiusap 
paruit,5:alu  de  quibus  indquemi  rub. 

Signa  n ex  caulis  prtmitiuit » aut  altjs  eorum  omnia  i* 
gna  diJla  funr.  ^ 

PROGNOSTICA*  in  pinguibus  parruccit 
difficilior  Qinextenuaits.  Parcus  didF<cilu  quadoqi  prrdii 
cic  ad  magnitudinem  ventris,  db  indattonem  myracH 
quandotp  rumpitur  vena , Si  perducit  ad  Iputum  bi^uir 
tiis,*S^sdphJiinm.  II 

CYRA  ditKcultatk  partus  conGdit  in  duobus  reg4 
snintbus.quorum  primumcd snce partu.  Aliui  cd  duos 
mulier  in  partu  bboRU.  . . 

Primum  attrndrdum  ed  maxime  pro  dominabus  ms*' 
gnis.nam  pro  pauperculis  non  multum  laborat  medteuA 
Iv  pro  c5pltmcu>  ipHus  attendatur  abrciHaom  caufx  pii 
nao  vt  poftibile  ed  li  pofTibilis  cd  eia«  remocio,quii  d di 
fpoftttoGc  luturalis  qux  partum  fifiCitdJ^ctlcnamsgtt 
remoueiur  medici  bencncio.remouecur  nuteni  cauta  cum 
fuit  contrariis  qux  in  proprijt  dufta  fuot  capitulis  de  cut| 
mitricts,vencx,(hv<dinorum,d^ani«dcbiiitateiieruoryk 
Si  rocms  corporia.5;  ui  ibi.  V nde  regimen  hoc  cd  prxpt 
ratiuumptxgnaiKuadfacilenapartumliabendiim.  Pmk 
mo  ttaqi  debet  ipta  mulier  fe  cudodue  ab  rxcedu  aeris  ei 
lidf  aut  frigidi, vt  <p  det  in  arte  icmperaio.&  hoc  tn  oifai. 
uo  menfe  vel  circa, quia  ame  partum  per .xM  drt.qiio um 
pore  debet  vti cibis  moilitiuHrpaiicxq«amKacis,&0tul' 
IX  qualicacts, vt  fum  iura  galiinatum  pinguui . Item  v(ui 
oleorum  lenjcutuim  cum  oleoaut  br^in  pingui  gaUsMi. 
rum  luuenum.  Iicm  vtatur  omntrrg imme  impingutei. 
uo,leni6cante,mo]h6carfuo,mcmbi*  reddeme  apta 
ucioni.  Item  vinum  fii  dulce  lymph^um  non  muloi 
■qua.  Item  tn  cibis  faciat  decoqui  ip  panno  (emiini  cnm 
morum.  Item  cofenmt  «la^tyii, vv>  matuia  3c  buiuCmo 
di.  Abdineatabomnirepomica,&dypiica,&  infutm 
ma  omne  lubricans,  vt  fune  pinguia,  ^ IcoificauM  (imtf* 
per  cum  moderamioc  funi  hoc  cafuci>oueni«nna.ltrni  ci 
iida&humida.Item  oleum  amygdalarum dulciumCd 
ia  boc  calu  eduemens . Ittm  coop^  Pq^us  ^coaporaMtM 
* ftetn 


V 


De3rgncu.matricts  %Zo 


Iceoifiiun<Ufiatlovcmrif  cumclyftcfibut  Unrt/uu  tn 
brodqi  pingud)u»>zuccharo,malua , vio«(d>efte  ^firminc 
caconMrumjCaflatolcoamygdabrum  dul.comtnuni,flia/ 
«ai  fttnincRB,  liot  & fic  de  hxc  mundiHcaiio  iiuer^ 

poniuir&circahorumparcu«fiiagtt£rc<}ucntctur&  ftm 
per  cupi  prudencii.  Iccm  approp«iiquame  partu  conue* 
nte  cpnus  (requcM»dK  toter^m  teneatur  domina  cum  bona 
l))c»gaud4i)<octB&hmdt.&  hoc  in  ougnatibui. 

Sb  pane  medicaminum  fiat  tina  cum  rebua  mollifican 
ifiMatjhuimidu,vircoiiB»lubrtcamtbui»apcrientibuf,com 
iortanubut,vi  fime  malm,birmafua>fioret  camomiIix,(e« 
l^i,maluauiTcue,capur  cailraci}  capiUi  vene*  mclilotum, 
€x  hufiUmodfiQi»6d  fl  ponatur  tn  eo  oleum  communrcrt 
<lo  vtdcgdf  hsc  una>ftu  balneum  non  fit  vehememer  ca> 
Udum,,fid  teneatur  lo  quadS  temperie , ficui  cfi  balneum 
■n  quo  balneamur  noutier  natt.  Balneum  aurem  quo  com 
muniter  vumur  nonefi  conuemena . eft  cmm  rumia  cali« 
dum,rcfoluauum  ,4^  vtnuna  debilitaciuum.  Hc  fi  rou' 
lier  abhorret  balimm»habeantur  fpongUB  magnae  & in<* 
&indaniurinaquadec<^onudictanim  retum  &appo« 
nantur  fic  temperatp  ante,&  retro, deinde  fiat  tiuinctio  dr 
cafixmur,d;dor(alacum  oleodccamomilla»ancth«no» 
«Jecheiri  pinguedine  gatiinx,anleitt,mcduUa  viculi  Si  hu 
■urmodt.  Item  vngantr  perteonxon.  Item  ea  hia  cum 
muctllagtrnbua  cttoniorum  * fimimi  Imi , althcx,  foenu^» 
Crxci»&  huiufinodif  fianc  vngulta , cetotaria  & huiuTmo 
di,quaelocudiccia  applicentur»  Item  per  to^iuaadmf 
nifiremur  fiippofitoria  odorifera,  maxime  per  paucoa 
dica  antequam  Iperecur  exitus  ^QBtua , vt  per  fex  vel  oao, 
vc  ex  taudano,  mufco,ambra}gaUia,&huiufenodi>&  om./ 
aua  hxc  cum  moderamine. 

C V M Q.  V £ femic  mulier  doloret  circa  of  Cicrum 
dCalchacfmjCCipfotperfeuerare&feequctare,  fenutqigra 
uedincmd^ponduiouiuaplus  IbUco  niferfut,perctpitqt 
humidiiatem  aliquam  egr^yunc  ludiccc  parium  appro^ 
pinquare . Cum  ergo  iu  eft  &dmmulferefi  inhorapa* 
rteiidi,debcnc  qupdtro  per  ordinem  feruarc  quibua,ferua« 
ittcompieium  erit»  Regimen  primum  ^ confiderandu 
cfe,eft  regimen  mulierti  parturtemfe.  Secundum  cfi  prx 
paratio  obfictricis  quantum  ad  ea  quae  fpfii  debet  obfer> 
tiarrctrca  perfonam  parturicmii,circapcribnamfuam, 
circa  ea  qu«  debet  exhibere  ex  parte  eorum  que  partum 
betam  fecilem.  Terdum  quomodo  fiiccurri  debet  acci*» 
dentibus  in  partu  ipfo  comingemibos. 

Bx  parce  regimtidt  parcuricniis,qua  dixta  dus  ordina 
rt  debet  fic  vi  etua  ctbut  fic  pauce  quamuactt,& multi  nu 
trimencf  «factita  dtgcfeionis , vc  fiim  oua  forbilia  recentia, 
caro  perdicum,pallorum,gaUiaarum  iuuenum  ,lKcdoi)r, 
& bmdi.Itcra  vinum  fit  odcwiferum  & bonum , itacp  rt' 
gimiiK  refumptiuc  regatur  propter  forum  rcroUiuoncta 
ex  dolortbutaccfdentemei. 

Bc  quia  rrgimcnboc  completur  per  tpCim  obfeecri^ 
cem  ,ideo  priut  dcciut  pfeparacioncexptdiatii,quoeiu 
pedno  apparebitcompleoKmum  rtgiauma  parcurten^ 
eia.  Pnmo  icai^  debet  obfeetrix  prepararc  fedem  fiiper 
quimftaredebnpartuncna,autmodumfimquem  partu 
r iens  debet  fe  aptare  vt  bciltt  fiat  partus, & in  diuerfis  re-" 
gcombua,d£duicaiibuf  diuerfe  babem  iogentamuliercs 
apfe  que  k me  enumerare  non  eifet  polTtbilc,  modum  CiU 
lem  tangam  communem  Sc  habilem  ommbua.  Cumau/^ 
aemefi  tn  actu  fic parcuricndiobfictrix  mbcat  prxgoan« 
cem  federe  per  Tpadum  hore  vel  ctrca.dico  ceca , quomS 
aliqas  fime  ica  habileaieex  fe  ad  partum , vc  in  vna  hora 
parcunac.  Si  iiaq|i  noncii  primus  partus  d^t  fe  informa 
re  obftetrix  de  primo, vc  loat  quomodo  fe  regulare  debec 
circa  prargnaniem,  deimkbctac  iplam  ambulare  falcan« 
cSdomodoAiper  vnopedc,modofiipcrabo,efi  iuuatiuS 
valde,dcqubd  aut  forutcr  clam  et , aut  vt  pofi  ai^ebtum 
•coacadbKvtia&rwcoinptioutflra  ba 


feiarc4lfpr«iiiercadcspellendumfbrtufii.  CunKpfen^ 
cic  mulier  foetum  dcfcendere,&  oa  matricta  a pertn  ex  for 
cificatia  dolonbut,&  quia  humiditatea incipiunt  k maio« 
rt  quantitate  emanare, tunc  preciptat  obfirtrtx  vepre  « 
gfuna  ficc  fupa  fedem  altam  in  extremitate  eiui  fuper  pul 
Ulnare, retro  autem  pofUiurpuluinar,&mulier  alia  cui 
•dhereac,auifipoccfifiet  fiua  pcdibua,&fe  furpendac 
collo  vnius  fortia  muljerta,que  eam  fijfiineat , aut  fiet  fu^ 
per  genua  fiiain  lecto  ab  alija  fiifitntata  mulieribuf,& 
quedam  mulieres  vt  grxee  habent  fedem  hoc  modo 
bcum»vthic. 


Nam luper  primam  exireadcatem  femtrottindam,fiac 
pauur»em,ieiro  nm  ftai  que  ipfem  fiifemet,&  tenet  puU 
uinart , Sc  retro  ipCira  cft  aUa  que  vc  ipfe  cA  cteuaia , ad 
quam  fe  apodiac  muber  eam  fiiftiiiens  & gubernans, & cft 
modus  bonus  quamujs  DOD  vbit^  6at,fed  certe  vt  abcia 
habui  non  valet  alrquis  modus  fingularts,  quonam  opor 
ut  mutare  ^m  dolores  &caulaa  impcdiemcsexituro  far.> 
tus,vt  dicetur  de  pingui.  Htaiiaqiperaifiis  debet  obfie« 
crixfecxpolarc,&  ita  veftibut  fijia  denudare  debet , ve 
ex  ipfii  non  impediatur , & internn  ordinei  vt  camers  fic 
calida  non  excefiiue, quonam  multum  ex  ta  li  calido  debi 
litatur  mulier , fcd  omnia  cum  moderamine , & maxime 
exiftente  hyeroe . Q^bd  fi  tempus  fuerit  calidum  illud  n5 
em  necefiarium.Imcriro  iubeai  pannos  lineos  ,&  paucos 
calefieri, 5^  appltcart  vemri  & dorfo  ,&  non  fint  mmis  ca 
lidi,  nec  multum  fecquenter , ne  ex  eorum  frequentatione 
rclbluatur  virtut,dl^  debiliietur  mater,  & fertus.  Item  ca« 
lefiat  nucha  ,&  loca  d ctrcunftaniu , tunccp  ipCtinun.» 
gatfibi  manus  cx  oleo  dc  fi  (amo,  de  lilqs,  de  amygdala 
dulcibus,  & fi  non  habet  aliquod  cum  pinguedinegalliV 
ne,& partem  brachi),d^imromtttac  fiauiter,vi  fiiado' 
cuii  experientia  tangendo,&  mouendo  ut  videbitur  c<«. 
pcdirc,&reducendofaetumadhoc  vt  bciiisfiat  partus, 
inierim  ipla  & relique  ftaniea  confortent  ipfero  panu 
rientem  bonis  verbis  dicendo  qubd  tnafculut  cft , &dto 
deonerabitur,  A iotcrim  cum  dtamargaricon^^hutufmo 
dt,c5fe>rietur  vino  odorifero, & bono.  Quibus  peraiflis 
fi  feciiis  erit  partus  bene  erit  deo  femper  laus.  Qybd  fi  la 
men  difbcilis,tunc  obftetrix  velit  cau(am huius  compre^ 
hendere.  Q^d  fi  fuerit  qud  nimis  pioguit  fic, fiiciat  par* 
turientem  ftare  cum  caput  fiipcr  pauimencum,  & verrem 
fiiper  Kiuafiia  vt  comprimat  nutneem  , 3c  ptnguedinf. 
vnde  ftet  ficuc  animal  brutum , 6i  pariat  in  forma  eorum. 

Item  faciat  interim  &in  cafii  etiam  pnmo  ftemutare,  & 
fortiter  ore,&  nanbut  cUufis,&  cft  c^fitetum,  A optima 
remedium.  Q»  fi  non  pariet, oportet  t^osmatricuspo 
tiacur  cum  tnftfoappctlaiorpeculum . Item  fiipponamur 
collyria, (ufiumigia, fiam  dC alia  partu  balitamu,  de  qui« 
bus  infra  ad  plenum.  Qt  ^'^^bbitur  ^ptrrabquS.aliU 
caubfUituc  fe  opponat  cum  tngemie  opportunis . Et  fcito 

t^cum 


T raAatus.  V I. 

^ cum  appsrcc  &cundina,mc  appropinquat  cittut  (oeiua. 

n tardabitur  cauCi  eius  quia  nimta  dura.fcindacur  vn  < 
guibur^ultel(oabri|iairpide,autforcipibutiKfixtum  aP 
cmgatyd^  ladai*  (i  nioiif  ciio  egreditur  aquolitasab 
ea  quia  mmii  rcindatur  ex  fe,  lUC  debet  raulier  compnme 
re  fortiter  * SC  incenm  obliarix  inungere  ioca  cum  iubri> 
cantibus  didtis.  £t  fl  tardabitur  quia  fcems  non  eft  com 
pletui,5^icmat exire  ante  tcpus<&e(ldcbilit,tunccredo 
monetur  non  luuabitur  beneficio  cneJicinp.  (!  tue 

tit  propter  quaniiiatcmfixtus  magnS,aue  capitts,iunc  m* 
ftet  in  aperiendo  os  vulup  cum  di'acamibus  cura  olctt,vn 
gueniis.5^  limoi, vi  rupra»i5(  tnfi^a  cii  inlirumemo  fi  opor 
cebit.  ii  fuper  alterii  pedem  egredurur, oportet  vc  bo 

fcdeat,f<J  laceat  cruribus  eleua^is*  8C  cre(flo  capuetobfte  • 
crix:|i  manu  Aia  reponat  Aiautter  pedes  Tuos,  deinde  rcuoU 
uat  fc  patiens  reuolutionibus  pluribus  donec  embryo  tt* 
uoluendo  fe,caput  inclinet  infertus  ad  portam  egrenionis, 
dCtx  tuc  fedeat.  Q»  fi  id  non  liipolTibile  pedem  Aiumin' 
tromictat  Aibcili  ingenioi&r  uniat  fi  pollibile  efl  cum  alio 
&v:runcp  fimul  appreheiifum  reinu  inunca  cum  oleo 
anno  trahat  fubito^ut  cum  inft ita  ligatum  femper  partu ' 
rieniem  conforiaodo  per  omnem  modum  |dit5cum. 
n non  fit  poiTibilc  quia  prxmoriatur  fottus,  tunc  extraha^ 
tur  per  modum  qui  dicetur  in^adeextrahendofoetu  m9r^ 
tuum,5l  fimiiiter  ingtniaiidum  fi  Aiper  lacus  egredi  con« 
lingat.  Q*  fifiierit  j-ipterapoltcmi  in  matrice, approai.' 
mentur  cerotaria,vnguema,&  alia  vt  fupra , & fiar  vt  de 
pingjtdiclumell.  fifuerit^ptermagm<udiuemge> 
nuum,iuciO!ius,ingeiuecurvtdKiumcAhicamc  deexi> 
tu  eiusinnaiuraincp  fi  tilud  fieri  non  poicibdf  morra^/ra 
hacur  cum  teiucuifs,&  vncinis,vi  dcroaui  mortuo  dicef, 
dandoeiiamperosquxipAimadcxtra  expellunt.  Etqa 
alix  fum  cauAc  fuperiut  rccitatx,  q^iarum  remotio  ell  Ci 
lis  ilmilts  remotioni  iam  di«ffaaim,ui  magisordmem  ca< 
rum  fequar,ideo  de  ipfisaltquid  initsu  Sciens  h prima  Ai# 
penus  primo  ordine  reciraia.Nam  in  ea  debes  facere  baU 
nea  diUcamia,quta  mollificamia,aperienti>,d^tuu9na  fa 
tum  ad  exitum  vc  Ainc  prouocamn,«&  expellentia  facium. 
Item  vnctiones  dilatantes, mollificlres.  Item  fufiumigia. 
Item  per  os  expelirntia.  Et  qutahxcnamerabutur  Ifattm 
an  coplemeio  Arcundinx,  ne  contingat  idrro  bit  replicare 
nunc  fuperliedeo  tangendo  vniuerfalia  tantu.  Item  obfie- 
irix  debet  eam  iuuart  cu  mimbus  inungendo  <t  iruromic." 
lendo.C  Item  confortetur  virtus  ex  bonis  cibis  factirs  di 
gcltioms,vc  fiint  oua.concuAjm,  perdices  & hm5i,  SC  dec 
CIS  vinum  aromaticum  Aiaue.Icem  et  cdfe<frionet,vcdia« 
tmrgamon,dtagalanga^hmdi,de  quibus  infra.  fi 
(uerucxtimidiiatefinnbi  afiaotca  ct^ortameseam.d^ 
dentur  ctbana  bona.vimim  aromaticum  dk  hmoi  coi^ 
umta.  Et  fimiliier  fi  fuerte  primus  partus,  fiat  vt  didtum 
cll  m hia  duobus  compkmentisiquia  fiam  balnea, &con« 
(ortentur.  Et  fi  fuerii  ex  oppilatione  propter  pinguedini 
iamdidtumefi.  fi  motiiseiusefi  incauCi  bcip&tii 
ilare,vt  dicetur  infra.  fi  fuem  caufr  magnitudinis  for 

tus,auc  capitis  eius  caufa  tncorrigibiIts,lcdatiendedibta« 
tioni  vix  adiuuando  expuifiuam  dando  per  os , vc  fuprsi' 
& ordina  obfietricem  cum  manibus  operare  dilatando. 

Ii  fuerit  quia  foetus  habuerit  duo  caprra , tunc  opor< 
ICC  procedere  cum  dicendis  dilatantibus , &obfietrix  de« 
bet  ellc  doca  in  tuuando.tn  etusoperarionc  confifiic  mul 
cum  exitus kx tus  quando  efi  iic  mfifiruofua,auc  qA  exiiut 
cius  non clcnaturaliSy  oportet  mulier  inungat  fibima^ 

nuscum  oleis  rerpicibibus  hoc, de  quibus  in^,  fle  iruro' 
xnittat  membra  &iuueceum  ad  exitum.  De  exiradtionc 
foerus  mortui  dicetur  Apeciali  rubnea.  In  ea  qux  cfi  cau» 
£i  matricis  fiude  in  dilatando, humeifiando , flC  lubricans 
do , vc  infra.  In  bdlo  ptopicrapofhma,aut  hxinorrhod 
de*,ragad(as,&hmdi.  ccrie  curacfipraua,&iuncinge^ 
lueutf  mcdiw  3C  oblietcu  cuia  dthianitbus  per  incusdf 


Gap.  XXI. 

extra)Afperbsdando,tuuando  expuifiuam  >&vtrtueefti 
totius  cum  csbisdC  potibus, quu  in  hoc  multum  labora 
bic  mulier.  Quhd  li  fuerit  cauta  grofiinei  frcudinx  unv 
ditHum  efl.  Qubd  fi  friem  ex  retentione  fxcum,  vrinx^ 
prouoca  vrinam,fac  enenuu  mollificattua  fxcem  depo' 
nentia,  vi  fupra  dt  colica  ex  retemione  frteum « & mten^ 
de  dilatationi,  VI  dKTiumeftf&cumhttqux  fiaitmdi^ 
centur.Icem  fi  frierii  ance  horam  luuetur  mulier  femper 
cum  elargancibus,(5:  conibnamtbus.  Ss  k caufis  primt^ 

1 luts  k opponat  medicus,  flC  obfiet rix , flC cum  remouca «■ 
iibus  illas  3c  prohibaxibus  euentum  earum,  & hoc  frcilr 
cfiinielhgemi.  Pofirrmo  nota  qubd  etiam  obteetrixiiS 
debet  muiium  laborare  cum  manibus  ad  mira  matneem. 
nemuliuni  debilssctur^  lxdauir,&licnjUitr  neque vei 
arsiium  lubrificamiit.ncmdevtrcua  IxdarurexpuUlua 
■Miltum.  Bi  antequam  ad  lenium  vemamtquia  corrc>' 
ifiionem  accidentium  ponam  ex  fimplictbus.fr^  compotio 
na  cum  diuerlit  ingemtsvqux  partum  facilem  factum. 

Et  ex  fimpltcibuafuot  antfum,apmm, butyro,  quo  vte«> 
re  cum  alift  vndtuoUtJbcthontca , puluis  eius,  cum  vino 
datus, camo.aqua  dccodiiomsetus.cancn,  puluu  cum  vt 
ao  nigro  fumpeus,  cerui  oi , cordit  eius,  ctclamen  panu*^ 
nenti  alligatum-,  coriandri  gra-x.ucl  circa » circa  tngum- 
tema  3c  fiatim  egreifo  partu  remoueitur , aocus.5.  j.cuco 
vmo  dacus,fif  efi  potcoa,  fird  oon  fine  cautela  propter  no«« 
cumcncum  eius,dipiainua>puluts  eius,  aqua  dtfiiUatioaia 
fiorumttUf.Equificrciis  fu&migacura.frxnugrxcipuU 
Itis  datus  cum  vmoygalbani  quamirasfabx  cum  vino,la» 
pisufpisdKfiusa.opoiiius  interiortbut,lapfs  finaragdua 
coxx  alligatus, btti  t radu  cum  vino , lolq  fuffamigiuro,- 
Juf,fios  odorau,maruh<um,mcmha  in  potu,  oua  cum  ane 
tiio, cymino, riMtpof«ia,pafttttca,radixeiqs  vmbilico 
appofi ta,  pxonts  femftui  cum  oleo  de  lilio  applrcata  Ium 
bis,  3c  pe^ini , pcucedamiiTi  cum  ouo  frirbih  luuai  mul« 
tum,fifrleos,  fifymbr«i(n,'Vitgulx  squifitHumigaiio,  hi^ 
rundo  comefia . Et  in  fiimma  omnes  mtdicime  rducen« 
ies\Trmes  runtUMiaciQ*  m faaliiando'pt.*'ium,d'quia 
plurima  dfahrponam  narrando  compofirahmcklim* 
plicium  narnrfone  liiperfrdro.  Qp«  autem  liefrinUtaot 
ex  compofms  fum  balnea  pruno,  tmbrochx,  eptihems' 
ca,fme<^iones  in  vuluam,  ciyficrta,  fuppoficoria,  ccroca« 
ria  y vnguema , emplaiira , fufiumigia  odomirra  per  infe.- 
nusydl^fcriida  per  fiiptnus.  Item operamia  perexternit  | 

applicata  eciaro  k propneiate.liemATqux  per  otium  ii' 

Ia, fricationes, vcmolx  ficcx»  BxqutbuiltabeiMur.itf. 
ingenta  qux  Pm  ordinem  lat^ium  frus  exemplis  expedia,  Excpli  1 
namcfF.cax&  brruiscil  per  exempla  dodrina.  Exem  dudri' 
pJumprimi,balnetimfircxaqua  dccodiomsmolhfican.  -nlrciiJe 
crum,5eprouocamiuiTi,&apertemium,vrexmalua,b4f.  ^ breue 
maKia.al(hra,can)o.capiiecafirati,fcsnugrxco,remincli^  eifr' 
ni,&  caUmento.ipfum  enmi  luuatiuum  ^ in  hoc  abroia  cacem. 
n6»anhemtfia,fcrmcu.abfyrahto,<Sf  hisiafmodi.Ec  non  de 
bt<c^ inultum  caltdn,nr,vt  fupra  ex  eo  rcfbluatur  virtus. 

Hchic  nota  fi  non  fit  k prsnctpio , fucerdeme  debilitate 
uircucit  male  fieri  potefi  poftea.Et  tdeoaitqui  ab  eo  priua 
iitcipiuiic  cemames  primo  reraouerc  cauCMifieis  efi  pof»' 
libile,Vt  cum  fuerit  rcrmcionefxcum,&b4kifniodi,<^  dc 
bet  fiarefedcnsm  eo  vfquc  ad  vmbthcum, tempus  non 
ponitur,quiakprudemta  medici&afiasRium  efi menfri' 
randuro,fr  c itaqtie  tpfum  per  diem  aurahquas  horas  ante 
partum  cum  vndiombus  di<fiis,iSccndo  qubd  Ifr  es  me.- 
iioribui  rebus  tn  fbrit.  fi  propter  dcbilitaiem  fieri  nd 

pofiti  iranfeasadembrocha,  & epithemata  fadb  exdeco 
dione  didi  balnei  ca  fpoi^Mut  pctift.  Hpubema  Aui. 
ni.decodtioms  pulpp  colloqulniidp  qukra  Videtur, &mc« 
fceatur  cum  fiiccoruix,d^ mea  ponatur  aliquid  myrrhtt 
Sc  pedmi  vAp  ad  vmbilicum,applicencur  priix  in  eo  lr« 
quoreintuCxtepcraixcalcditatis.lmedioncscuinfyrir^' 
veliiuederso  fiam  cx^icodionc  rcfum  lubcsficaatuim> 

vtfiim 


De  xgritud.matricts.' 


•Vtlunt  Rmoffsco,  ftltbea,  iMlua,  St  hurufVnodr.de  gbttt 
i<tm  »d  pimom  d^<fitmi  cft.  Cly fter  A limem  la  confl  mi  ^ 
litcr  fiam  ex  btiio  tnaluat  v«of.capiie  caftrtit.cafia,  febe/ 
Aen,&  huiufmodi.  Stf ppofit orta  autc  ex  hts  quae  educut^ 
velum  rayrHia^lbana,coriandru»di£buturn)odi|Cu  mcl 
Ic.  Cerottria>dl^  vngurma  ex  rebus  fimplicibus  politts 
^umptee  grzca.  A tu  ordina.  liem  ex  epithemaer  ab  Aui' 
cen.polito.  Facemplaflrum  cum  6arina  laninum  lini» 
aucfcciiugrarc.&  oleo  de  liliis.  Sufiumigium  fiar  primo 
odoriferum  per  fuperius5(  in  pania  quamitate  SC  viriuie 
exiftenie  debth  in  ctusconfortanone,&  aliter  non.Odori' 
leraauteforiida  fiant  per  ruperiut  ex  hi8q<’x  pofitaltuu 
liipra  de  lIitfoca(ionc.&  ru  ibi.Ei  hoc  ubi  vinus  fii  (oms» 
4Sfabteri)oniquom3aiul<ricx  eis^^llerniiur.Fer  infertus 
«uiem  fiant  fijJffumigia,  vt.ip-myrihae»  galbani»  caliores. 
pna.aurcum  felleuuri»Arufiumigta.  Item  fufiumigium 
ex  (lercore  acctpiiriSyd:  fioracc»lrd  de  his  magis  tnba.  A 
(proprietate  valet  fi  patiens  leneai  m manu  fua  finiftra  ma 
^neiem»autfitm(aiurcuin  vngiibafitu.  dtCell  vUimum 
Aiticen.autrufiumigecurcumea.  Ad  idem  vngula  equi. 
Item  fuifjmtgaiio  cum  pilce  blito,  liem  coraUus  Ajfpcn- 
fusincoxa  dexiia»  Itemd^^rocus  rurpenius,&mulia  ta> 
liahabutihinfimplicibus.  Perosdamur  coolnrtiones, 
quas  lu  ipleex  dat  is  compone.  Ii2  trochifci,  Sc  funt  vfua 
leSyiroc.de myrrha  cum  aqua  buins.  liem  pilulx: vi 
fauiop  ^ n.alTe  fcrtidae»rubex,amomacf.ana.5.r.&  do 
liseamm  vna  numero.  Ad  idem.  qi.anllof.  longx,  pipe 
tfS»myrrhx.ana.fif  dons.rr.  Ptlulx  optimx. i{i. (auf • 
nx,cinnamomi.ana.5.).caifx  bonx.9.fj.  cymini»  arifioT. 
rotu»  colli  amari,  ana. 5.  f . (loracis»  opii.  ana.  3.  r . tnulci 
gn. 1.5.  fiant  pilulx  dentur,  jii***^  duabus.|.VMUodorife> 
ri.5c  antiqui.  Amplius  hic  non  multiplico»  qiioniS  de  his 
ad  plenum  ftatim  enumerando  binemdeex  auihoribiisd^ 
do^tOTibuseiedla.  De  v^ofis  ^bicaiionibus  paiet  quid 
dicendum.  Inano  mulieris  Cxpe  ponatur  collyrium  de 
sneileyaut  rebus  prouocamibus  foetum  ad  extn»vt  inde 
Virtusexciteturad  expellendum» &tnc5prcrsione  com* 
primatur  hxtiivAell  qutd  lingulare.  Ralbra  ebons  cum 
vmo  partum  lactlitat&abrque  magrto  dolore.  AnhC' 
mifia  in  aqua  codla,&  fupra  vmbilicum  cmplafirata  (la « 
uro  educit  fanum»  Facilitat  foetum  cortex  cafix  I^nex 
puluenzatui,d^datut  cum  Vino  ell  expertus,  d^efiucax. 
Item  pilulx  btflx  ex  alCi»carsu»cinnamomo  dofis.  $•  j.cu 
Vino  funt  vltimx.Suppofitorsum  ad  illud  fuccus  mentbp 
in  quo  bulliat  coUoqumtida  Sc  dippofiius  cu  bna.  Aliud 
fortius  ex  helleboro,  oppopaoaco»  fcUe  taurino»  & meile, 
smrao  d^monuusn.  Pilutxad  idem.9.rauinx  par.  ti.ar 
lx»amoniaci»rubese.ana.conficc  cum  fucco  vitis.  Aliud 
cui  nihil  xqiiaiur  So&m  aiiquot»d(  eil  etiam  Auic.ia.myr 
thx,lloracis»caflortt.ana.3.).  fauinx,  cinnamomi,  ana.), 
fij.confice  cum  meile  da  auf.rj.cuin  vino.  Adidcdipta^ 
oaus  cum  vmo  datus  mixime  q nando  efl  in  balneo.  Suf« 
fomigiu cum myrrhaed  valde  bonu.Mulii  laudantem' 
namomu  bibito,  trochifci  de  myrrha  idem  operamur»  d£ 
flim  vfuales  cum  vino  St  ablqidati  m forma  pilularum» 
It^efif.cacius  cum  non  conferunt  detur  cum  vmo  degti' 
lia  murca.3.r.&  vice  vna  poflalia  tam  diu  epeonfrrac. 
Item  fornus  illo  fiat  fufiumigatio  cumcrai'e(5roriiT»cum 
cnyrrha,oppopanaco,dC  gall»no»&  imenm  fiat  flermita 
•fio*  Peii^ium quod  reddit  partumfaaleabfcp  timore. 
ap.hyfrop(,radiciskln.origam,calanKnn.ana.$.n.  terbeO' 
cinT»).  j.conquaflemur  Sc  mifcrancur  Sc  inooluantur  in  la 
iu,&  fiat  peilariuai.danderufiumigetur  cumaltpta  mu« 
fca.demde  fiat  (lernuratio  difbrtis  u comprimit.  Expe.* 
I>erimenium  ad  hoc.ip  myrrhx,oppopanaa»  galbani»  fi. 
iupi8.ana.5.iin'afrx.5.rl.e«nfice  cumaqua  rutx,  SC  detur 
vnus  efiaqua  deco<fliot»td»^y]orum,&fanugrxci.  Ite 
.valet  fi  ex  his  fiat  fufiumigtum.  Adidem.iit.  da^ylorfi 
auimro«v.brtoslou)ugr«ci»5q.buUiaminaqua  hordei 


en- 

ta"  V^idfi 

les,  ne  em 

iia-  ^ . 


vl<;p  ad  confumpefonf  fertbe  part/t»  St  deiirr  ad  btbendC 
cum.5.).cinnamomi.3.  r. croci, oftium  datfi  ylorum. ).  f. 

IQuidam  ex  chnftfcoliSjtn  verbis  cbfidemesqux  bdla  ChrifH^ 
runr»dixerumtp  fi  in  aure  dextra  paitenits  dtcanir.Mcmr.  coipad' 
TO  Domine  filioru  cdom  in  die  hierulalc  qui  dicunt  exinX'  ueriaiu» 
rHte»cum  pater  noder  ter  t^daiim  pariei.Ite  fcribaiirr.Dt 
xic  Dominus  Domino  oKo,vfcp  ad  lecu  inclufiuc  in  char 
la  non  naia  SC  ch  filo  collo  rufpendatur  per  virgtnf  efr  iri 
but  pater  noder.  ItSmuliaaiiadeMifircremet  Deus  hic 
viriutrm  habet.AgmisDeiexcera  nouaalba&  battamo 
&chrirmaie  I papa  confecraium,cumfupa  fihabuertt 
roulier  St  liuiurmodi, qux  cum  fint  extra  artrm  relinquo» 

DE  CORRECTIONE  accideniifi  ed  ad' 
uertendum,q» qura  fum  btis noiabilu» Sc quibus  oporiec 
fuccurrere  ciio»ideo  vt  eorum  cura  facilius  reperiaiur,po 
nam  vnicuiqi  fuam  Rubricam  per  re.Accideni»a  auif  rpla 
fum.Retemio  fecundinx, multitudo  bnguims. Pauciiao 
eius.Feb.Infiacto  veiHrii,dolor  foatricis,Naufea^ync»* 
pis»  Et  hxc  fuflictam  de  ido. 

Dcrerrnrione/fcimtiinc.  Kubricd.  XXXIIIL 
fit  fircundina  dtdlum  ed  fupra  de  generaiio^ 
embrtonts» 

A V S A reteniioniseiusfccfmplurimum 

ed  debilitas  matricis  propter  braem.cafum.perculsiOfK^ft 
fluxum  (angiiinis,aui  alium  fluxum.  huiulmodi.  ob  qcf 
matrix  ipb  debilitari  potuerit.  Et  dicitur  ^m  piuiiroi» 
quia  ctiS  exalta  caub  contingere  poted.nl  potuit  elle  for» 
its  fundo  matricis  a(fixa,&coty(idonibus  alligata.  Item 
quia  remanfii  ficca  ex  fluxu  nimisettobAo  ipflus  humi» 
ditate, vnde  remanfii  lubriciiaie  priuata.lt?  quia  pod  par 
tum  os  matricis  exticit  coadunatum  cx  humoribus  con/ 
curiis  propter  vrhememil  dolorum  qut  prxcennunt»d^ 
quandoqr  plures  caufx  in  vnum  concurrunt. 

SIGNA  demondraiiua,reiemioncfecundmpindi 
cat  partus  qut  prxcrfiii  difficilis, dcgranedotn  fuperfon.» 
bus  qux  remanfie  pod  exitu  fbetus,&  q*  digm  obdeii  icis 
nihil  actingunt,&  mulier  ed  robuda»quare  eius  fepara* 
no  difiicilis,&  eius  claram  retentionem  declarat  vifiit. 

PROGNOSTICA,  ex  retentione  fccundnrtr 
mulier  ita  morus  periculum  incurrit»  vt  ex  foeiu  mortuo» 
Nameius  retentio  feua  iiiduciraccidemsa  vt  foetus  mor* 
f UHS,  propter  malos  vaporet  ab  ea  meia  Sc  putrrhitfla  cte 
uatot.  Inducit  dolor?capiiii,comimp«i  domachum,  SC 
angudiam  bcK. 

C V R A Canones.  Primus  fedinandu  rd  ad  eius  ex» 
tndlionc»quomS  de  facili  corrumpitur»  Sc  cum  corrupti 
ed  vaporet  mali  afeendum  Ixdentes  domachtim»cor,ce' 
rebrum, vnde  mala  accidunt  accidentia  prxfocationero, 
ryncopim.&  talia  caufam  accidentia.  Secundused  exira> 
i^iocius.Tertius  ed  corredlio  accidentium. 

COMPLENDO  fecfidn  perfici?  primus.  \*nde 
medicus  debet  dudercad  habilirandum  eam  ad  exitum; 
nameius  expuUioI  natura ipfa  ed.  Habilitaturauc  cun) 
hisquxdiidafunt  fupra  de  difficultate  partutex  parte  ct» 
bi&  potus  d^atiarum  rerum, dando  confortantia  refum» 
pitua»vt  oua,  aqux  carnis,vmum  aroma.  & huiufmodi. 
y Secuodo  adminidrando  ea  qux  ipfam  expeilum,  Sc  cx» 
trahunt  cxfimpftctbus&compofitis  qux  hic  fcribentiir. 

B(  fcitoq»  horum  Quxdam  macricis  osapertum.Qup* 
dam  fecundinam  lentum  »i&  mairicrm.Quxdam  ligamen 
ta  corrumpunt, & frangunt.  Q[ixdam  fecundinamde» 
fcedere  bcium»&  ad  cannale  dirigunr  Sc  os  matricis  edir» 
cum  vt  exinde  cadar.  Qux  autc  os  matncis  aperium  fit* 
perius  pofits  fum,fed  vfnep  fiippofitum  Sc  fuffi/migstum 
hoc operaf, oleum Itliorfi  denarcidb,r.:aiorana,&  limffi 
vslenc.Itibleuabrotanf  calefatfhlaperit  os  mamcis.Oti| 
nta  diuretica  calida  id?  operant.  Ii?exexperttt»  qux  ape» 
rtum&defccdere  faaumed  vinum  decodlfonis  pulegq 
Pradcica.S»  NN  bibitum. 


Trftatuf.  VI.  Cap.  XXL 


bff>iifi,(nchaciri>u(u,dl^  vliimo  vt  lupn  i nflnimetuS  no^ 
mifmumQxculu.  Exlcnmibuf  fumbdclliu  fuppoflcu, 
6c  fuifjinigatu,Ri/rrha, pinguedo  gallmx,anait8,  anfettt, 
oleum  de  lilio,ime^a  & inunefia.  Ex  corrumpcmibua  If 
gamema,&frSgemibus  funt  Aiflumigium  ex  conchis  ma 
rims,5^nallurcto>folq6heder»,(ulpliure,&arlcnico.  Bc 
dehisquxram  defccnderetaciunu Lens  amaracum  vi* 
fio  bibita.GalUi  ruppoliu,lcecfda  naribusapponta.  Rc' 
lemto  anhelitus,  (lernutatio,  vehemens  compreCno  itio« 
rum,vc  Tupra  de  betUtamibus  partum.  Bx  dirigentibus 
ad  cannalem  & trahentibus  ad  matricem  eft  vngnemum 
baniiconimminumdaiim  eam  puire&atdl^  defeendere 
(acit.  Althea,&  ftercus  sccipirng  in  pocu  fumptum^Ec 
ex  maxime  conhrentibus  eft  experimentum  obftemcis 
qux  inunifU  manu  eftapu  eam  bciliterreparare,&  cum 
mulier  tpia  eam  viderit^trahat  leuicer  Sc  £ac»at  enixS  Aer' 
nuiare  fortiter  dc  anhelitum  continere,  vt  fupra.  Et  per  os 
det  ex  his  qux  dicemus  habentibus  educere  fecundinam. 
Aliquando  non  confert  medici  reroedium.vnde  poft  pau 
cos  dies  cadit  corrupta,  & lubricat  in  modum  aquoma^ 
itsCinminis.  Et  quoniam  hoc eft  accidens  ihium,fciU« 
cct  ipiius  retencio  faciens  Sc  alu  mala  accidencia  vt  di(5hl 
cR, quorum  corredlionem  require  ptoprqs  Rubricis.hitic 
se  copiofum  ex  iimplicibus  dC  compotitis  facere  volo,  vt 
oi  modo  ei  fuccurrere  valeas.  Educentia  fecundina  funt 
allium, fuBumigium  eius,  aut  fcisio  In  decoiflione  cius.  SC 
hoc  pro  pauperibus.  Althex  radix  fuppolita, anethum  bi 
bitum,  api)  femen,  abroranum,  arifeolochta  potata,  fup 
polita,  arthemiHa  potata,  rupponta,an4  ruppofica,  afpal/ 
cum  fuppofttum,  balfamum  curo  cera  ruppoHtum.borax 
cum  fucco  citranguli  ruppolitum»  bouis  feercus  fufiumi' 
gatum  pro  rufeicig,camomil(4  potata,  fufFumigata,cafeo 
reum  intus  & extra,  ciciamen  cum  vino  datum,  coagu* 
Ium  leporis  cum  croco  linitum,  daucus,dfptamus,hcbu<> 
Ii  decocf^io,  equi  axungia  rutfumigata,&feoIorum  deco- 
(fetobibita  rubeorum,  nlbani  lufeale,  gentiana  Aippo* 
fitacum  fucco  arihemiux,tunipcri  fblia,laudani  fuhfu' 
•nigium,  lumbriatcrrenipotati,m3rrubium  cum  meL 
le,  oppopanacum  impolitum,  pctrofellinus,politnchum 
cum  abunthfo,  pulegium,  relinxfulLmtgfum,  luta  data 
cum  triphera  magna,  ferapinum  ruppolitum,thimus,vi*' 
stsalb^  radix  fuppolita,  hypericon,freos  cum  meile  fup^ 
pofitum,  hyHoput  humida  Hippofita.  Et  ex  his  tu  habes 
componere  vt  tuo  videbitur  propoHto  expedire.  Et  alta 
hic  ponam  compoliia  Sc  fimphaa  vt  feraper  te  in  omni> 
bus  copiofiimfacum.  Accelera  itaque  vtdiifium  cR  ad 
etusextratfiionen),qutaquando^  cius  retentio  efe  caufa 
tnortis  mulicris.C5ferunt  enim  omnia  illa  qup  dicfia  lime 
ad  facilitatem  foetus  ex  parte  balnei,feernutattonum,  fiiffu 
cnigationumcum  vngubs &cornibuscaprx  fupra  car^ 
bones  ignitos.  Ad  idem  fuffoimigium  ex  oculis  pifeium 
falitoruhi.  Item  px  vngul»  equi.  Ad  idera  cuam  potenter 
valet  fuccusverbenx  tepidus  potatus.  Ite  expertum  puL 
uts  feminum  malux.|5.i.cum  Itxiuio.  Itemfuccus  porri 
btgidus.  Item  pellartum  ex  radice  ircos  cum  meile.  Item 
lii^migium  ex  vngula  afini.my  rrha,  galbano,ana.  Itero 
&ipfum  cxnafeurcio.Item  in  hoc  cahi  laudatur  vomi» 
cui,5C  poft  vomitum  ftetnutationei,&brtuacr  quxfi» 
cilem  reddunt  partum, &fcetum  educunt  mortuum  funt 
inhoccafu  conuenientia,  fedquxfbetum  mortuum  dCc. 
funt  brtiora.&ru  in  fuprafehpcis&  feribendis  Rubri» 
ds  recurre.  Et  latis  cibi  Iit  de  his  fi  addidero  hos  duos 
canones.  Primus  cum  apparet  fecundina,  tunc  trah^ 
leuiter,&  paulatine  cuofk  magna  faciluatc  ne  rumpatur.  dC 
(i  rimetur  eius  ab(ciflo,tunc  obftetrix  bget  quod  in  manu 
de  ea  tenet  cum  coxa  multeris  SC  prxciptat  ti  fternuiare. 

Secundus  ^ in  cafu  in  quono  defeendit  non  dimtccatur 
llc  ligata, & conlideretur  caula  Itganoms. 

€ y JlA*l$>6ieri<quta  nubuoi  fixtio  profuodiacc 


matricic.L<uiterc6mouatur  Afadminiftri  tcaiScm<i 
lfgamcma.Ec  htc  ooa  vt  fupra  non  debet  obftetru  ouiL 
tum  inftare  tn  calicommotione. 

C V RA.Sifucrft  quia  oppilatu  eft  os  a periatur  cum 
digiiuaucinftrumemoolcisinuncfioaut  ol^vogucncii 
osMitiuis  cum  femellis  magnis,vt  di^htm  eft. 

C V RA«^i  de  alijs  caulis  appone,  vt  fiipta  docs» 
batur. 

Dert^^minemuUifmgHmis  pofl  paitiaiu 
lUbncd.  XXXniL 

VNde  eft  verum  cp  cura  huius  aperta  eft  ex  didiis  fb 
pra defluxu  menftruoram  cum  hocaddovtdu» 
cem  fequar.  in  eo  cafu  fiam  diuerfiones  ad  fu« 

periora  ligando  manus,  SC  bracchta,  dC  fub  mamillis  pn» 
nendo  ventofes.  Item  fupponendo  corpon  vel  vftri  eius 
petiasinfuCisinaceto.  Icem  fupponanrorcollyrta  ex  re- 
bus ftypticis  vt  rofx,  balauftfx,carabf,ruccuf  piamagi» 
nii,gallx&  huiufmodt.  Vndehxc  decoquamur  in  vino 
ftypcico,detndc  refrigerato  fiant  remx  magnx  cum  pccijs 
in  vino  hoc  iniinc^  dC  fupponantur.Dtctiur  qi  conex  ci- 
tri retinet  fpfum.  Irem  fufpenflo  ftercoris  porcini  in  lana, 
coxx  eius.  Poftremo  hoc  feit  o <p  licet  cautertzancia  (6 
leanc  fifterefluxum  langumis  hoc  loco  non  fum  applican- 
da,quoniam  ex  eis  nimium  Ixderctur  matrix  cum  fit  ner- 
uofe.Bthxc  fatis. 

Dciv;gmunep4Mdc<s(2iaitf.  Rubricis,  XXXV* 
Vando  poft  partum  non  mundificaiur  mulier  vt 
^ debet  k iangume  fuo,fed  in  pauca  venit  quaticaici 
^^^^gi-tua  foliicttudo  debet ellrin  cius  prouocatione 
quoniS  CIUS  retcmio  eft  csufemultorn  maloruaccidemio 
&apoftcmatu.  Et  incipe  cumleuibus.  Vnde  follicitavt 
fternutct,quonia ftcrnucatio  eft  iuuatiuainboc.  Item  fiat 
fuffiimigtum  ex  fiiapi,  bdellio,  myrrha,  cicuta,  &lmiuf- 
roodi.cum  oculo  ptfcu  faliti , cum  vngula  equi,&ait)i,ut 
fupra  de  paucitate  menftruoru.i^  fi  Uta  non  fuflicuim,dl( 
virtus,  & extera  cdfemtanc,foc  plilebotomiSex  Ciphena, 
Sc  phlebotomiam  curuaturx,ut  fupra  de  menftniu,«S^  eft 
fortior  in  hoc.Ei  hxc  fuflicum. 

Deregimine^briimicdruin.  RMbnVa.  XXX VI, 

QV'ontam  vcplurimo  fiunt  retentione  menftnio- 
ru,hinc  phlebotomia  faphenxcft  eu  conueniens. 

Item  confert  mundificatio  caru  cum  manna, 
iuribus  gallinaru  SC  huiufraodi  lembus  maxime  quando 
venter  conftipatur.nam  in  eu  frequenter  confttpatur.  li{ 
exalieraciuit  conuenit  aqua  hordei,  &firoplcx,dk  mixta 
cum  feminibutfrigidis  maioribus.  ItdiS: aqua  oceru  ca- 
lida,apent  enim  dc  non  retincu  Itero  Sc  granata  dulcia,  Sc 
muzi.ltem  potus  aqux  laducx  Sc  thamarindorum,cum 
manna, auc  caftia.Si  opus  eft  cuacuationc  alteretur  &eua- 
cuctur  fimul.Bt  hxc  fuflictant. 

VeregmineinfidrioniiMoitrif»  Rubr.  XXXVIL 

COmpletur  cum  aqua  cicerum,  puluerc cymini,  vi- 
no puro,dagalanga.ferapino.raaftice,  ongano,  Sc 
hutufmodi.admtniltrando  qux  attenuant  SC  rc- 
foluunc  ex  clyfterlbus,  fiippofitonjs,  Sc  vnguemis,  d^hu- 
iufmodt.de quibus  (arisfupra.Nalcalrfaiftum  exftoracc 
liquida,anftolochu  roruncta,  fqi^mo , xedoana,  dor  o- 
nteo  confort.Et  hxc  breuia  fiiAoant. 

De  regimine  doloris  m4mcfe,  Rub,  XXXVIII, 

IAm  cura  didb  eft  Rubria  propria, tamen  dicit  Am'c» 
tp  fefeio  f n aqua  tepida, & inunco  cum  oleo  vioL  dul 
ci  tepido  confert.  Item  ad  idem  encaihifma  ex  anodi- 
nis,vt  camomdla,fiialni,focnugrxco,fcmine  ltnt,fiiaiiio, 
radice  althest  Sc  buhiteodi.Iceni  inuoJbo  cum  oJco  fifes. 


mmo, 


Deaegritud.nutricis. 


«ilnd^imygdatarun  dulchfm>eke  vief.  Item  adumpti  o 
Uienaae,criphcrs  magne  cum  vino.  Item  (uffuraigtum 
^ihurc,ftonce,&  huiuAnodi.vt  (iipn  allegata  Rubrica* 

DeregtmtncMiccnem.  Ritbricd.  XXX  1X« 

IAm  eiut  cura  pofica  cft.A:  tu  ibt  (iipra  koc  eadem  cao* 
V ude  in  primta  providenda  cft  cum  hti  que  munditt^ 
caiK  & dolorem  (edaar,vt  fuccua  Tobtri,  pbntaginit 
cum  oleo  roCiniediucI  fiipponci.Item  albumen  oui  cum 
lade  muUerii,&  fucco  ponubce.  Icdeai  deinde  in  deco« 
dbombua  ftypneorum  b-igidorum.  deinde  vngatur  cum 
Viiguen(oalbo,&  alcji  allegato  loco.d(  tu  ibi. 

DencMfcdjtrfyncopt  Rjcbricd.  XL. 

INnauieaalpergaiue  bciei  aquarof.Alrabc  vt  fupra 
denaulea.  In  fyncopiadmtntftra  odoriliera,cordalia> 
& virtutem  vujifi^tta.  dc  hoc  vbi  nullus  fit  timor» 
quonam  fi  ryncopta  accideret  dum  bboraret  in  partu 
nonefiet  fienoum)  quia  umemur  rcuerfio&ciusad  6ipc« 
viua.ergo 

Verepn^efbmumomL  Rtcbnca.  XLL 

1*^  hac  Rubrica  laiisbciliter  pcrtranfibo,qm  propter 
malos  viros  periculum  efiloqni«&  quod  k medicef 
erit  didlum  ad  blutem  & non  ad  iotenium.quiauiem 
tiiale  vtitur  htsin  prxiudiciura  anime  (uf  bborabic.  Ei 
hieprinao  nota^  quando  muli^bborac  in  partu  vitra, 
vel  circa  quanum  diem  firtfm  plurimum  tus  moritur, 
propter  quod  fiude  in  eius  abfcifione.Nam  ipfius  mortuii 
ligna  fum.  Primo  quia  mulier  fixtum  non  ^ut>  & fortuii 
fngidus  ienttiur,&  pul(umn6habet.dCin  die  fecundo  faB-» 
irt  os  mufierisy&  circa  umbilicum  ouume  femit  dolor^. 
& in  pctfiineAeft  firanguria,&  cencrmus.A:  hec  omnia 
fiunt  comprefeionc  toetusb^in  inferioribus,drefi  b> 
ctei  difeoloratio  dCiotwscorporis^dcdeftruaio  appeti- 
eus,inilancia  vigiliarum  Sc  it  A muka  alia  qu(  diifia  liini 
Rubrica  deaborfii.di  lu  tbi» 

C V R A.lnquo  quidem  cafitera  canones  obferuanl 
debent.  Prunus  regimen  ex  pane  rera  non  naturaliu  &* 
^Sliier  es  parte  cibi  Sc  potus, vt  nummemo  fit  conforta^ 
ituud^  virtutis  viuificatiuum.  vtin  ^d?cil>us  nibrfeit. 

Scefs  eft  admifiratio  roedteaminu  per  fupius  Ariferrus, 
|mus  &extra  ipm  ad  exira  mouentiu.  Tertius  efi  c€  me* 
dicinx  nd  fulbcumi  eius  excratflio  co  ingemo  manuali. 

Pro  fwtfoquia  primus  efi  biis^us  pono  ex  fimplict* 
bua  &c5poncis  quf  fum  in  cafuemcaciora.  Anferis  cere« 
brum  cum  oleo  lilfi  immtfium^artftof.cu  pipered^myr* 
rbadaca>arpaln1luppon(um>bethonica  interius  fumpta» 
borax  cum  rucco.cemrum  galli  ruppofitui»bucormaricti 
fuccus  ruppofitutyCabmcncum  potatum  vel  fuppofiium, 
camepkheos  cum  aceto  potaiuaefiicax  efi.Plinius^afto» 
tcum  fumptum  vel  ruRumigatuni,  centaurea  irita  Si  fup  * 
* |>ofiia,cy cbmen  alligatum»  dtptamusno  folum  pontus, 
€e4  fiippofiiiiSiVel  fuRumfgaius,ellcborusalbut,&  niger 
fiippofiiuB,  enulx  dccodIfo,bfeolorura  ru.decodlio»  gal» 
banum  appofiiumvetiuifjmigaium,  gcmianacumluc« 
co  anhemiilz  cum  vino  kicran.  nafcale  eiustbudanuro 
ftiftimigatum »mSdragora  fuccui  appoficus,  nafiurcium, 
irmencumvtno  fijmpnim,oppopanacu  fumptum  cum 
vino  mufielltno.oua  duo  fumpea  cum  ruta,  Sc  anccho,  Sc 
Cimino  fiat  lort^sd^  defuper  bibatur, porn  (uccuicum 
croco,  3c  bna  fiunptus.refina  fuflamigium.ruta  cum  vi* 
no  Gimpta,iaiure^  cum  vino,  feraptnum  fuppofitum, 
fcamonea  per  fe  & cSalqs  fuppofita,  tauri  fel  i mmifiura, 
thersaca  magna,  vngub  equi  fulfaraigaia.  polypodium 
cruuraiumd^iuper  pedet  mulieris  empbfiracum  foetum 
i<icit  mortuum,  fiercuaaquibibitum  cum  aqua  frigida 
ciicic.EtinrumraanmpUca  quedi^fumctia  fupra  de 
catra^ioncfecundiov vilctinhoccafii*  Adidencxc5« 


pofitis.9.fflyrriic.f«r.cinBaiiK>fni,gaD>iRi,caftorei>aiia. 
5.1>f*oppopanaci.5.1>confice  cum  fellevacdno,&  dofi. 
x.i.in  forma  pilurari  fi  aUicr  lumi  non  poicfl.  Item  ex  hit 
fiat  fuffamigtum  fuper  carbones.  Ad  idem  vngub  afiid 
fuSumigaca.  Balneumadhoc. «.cabmemifluualia,ar' 

theiice,tbroeani.ana.  M.J.abfimhij.M.ij.afpalti.l.f.ru- 

bex  ttndorum.^il.  f .bulliam  omnia  in  aqua  dulci .&  Bm 
balneum.  Deinde  vngatur  cum  hoc  vnguemo.  9«  adipia 
galiinx, adipis  anacis.ana.f.  f .obi  aneihini.5.ij.cer«  wri- 
nx  parum. deinde  detur  ad  bibendum.5.1.  f . pulueris  da* 
dylorum  cum  vino  fubtili,&  croci.^.!.  Et  dixit  Prio* 
cepa,  de  illis  qux  proprietatem  habent  efi  vngub  afini» 
fecundum  enim  qubd  quidam  exiftimanc.  fupra  fuffumi* 
getur.  Iion  fu&migtum  ex  fiercoreeius  extrahit  foetum 
snoriuum  velociter.  Medicamen  forte  ad  hoc.9.afiae 
5. 1 . foliorum  rutx  ficcx  ,myrrhx.tna.j,l. fumatur  in  po. 
cucum  decotftione  buinx detur in  mane,&  invefperi^ 
Ad  idem.9.arifeor.Ioi^x>  geniianx, baccharum  buri,. 
iByrrhx,cofii  amari,cafix  lignex,  rubex  tindorum,  iuc 
ci  abfimhn,cordumcni,pipens.aia.  dc  quo  bibatur  omni 
die.5.>.  Ad  idcm.5.in.>qu(  ^ cantundem  foenugr^ 
iqiix  decodf  cum  fleub^  decodione  multa  dC  origa* 
ni.5.iij.ilim3Cur  in  potu.  Et  quia  plurimx  pofiia  font  dc 
facilitate  partus  de  extra^ione  fecundinx,qux  perficiunt 
Ipm  fim  canone.hinc  volo  vt  ifta  tibi  fufficiam  pto  nunc* 
Adcoplendum  tertium  oecclbna  efi  operatio  chtrur* 
gica.vnde  oportet  cum  ingenio  SC  operatione  manuali  cii 
vnco  & huiufmodi  foetus  extrahaf . V nde  aliquando  opor 
tet  incidere  frufiaiim,quomam  noncfealiud  ingenium# 
Aliquando  trahitur  cum  manibus  ipnsleuiter,&vt  di* 
«.Ium  efe  accelera  antequam  venter  infietur,quia  tunc  dif* 
fictlius  excrahcf.MuUa  paritcubiia  ingenia  omitto,  qua 
chirurgicaUafune,qupqupras.xxj.tcrci).dc  regimine  quo* 
eundam  in  exinhendo  fctmm  mortuum. 5^  tu  ibi. 

Deregnmne  entx^f.  K.Hbncd,  XLIL 

EGrefeisfeciu,&fecundina  prout  debent  confequen* 
ter  immediate  ex  longa  menferuorura  retentione^ 
& ruptura  venarum  b^inprxfcmi  multus  debes 
tilde  bnguis  fiuere,  quem  tutura  fegax  non  fimul.fed  pau* 
bcine  expellit.  Verum  t^iiulio  primo  motu  mulius  exir. 
deinde  ticcebiue,  durat  eiut  exitus  pcr.vfj.vcl.tx.dtct.  dC 
hoc  efi  nacurab,quia  natur;  conforme  ut  non  totus  neque 
nmusin  vna  vice  exeat  9 inde  vinus  multum  profler* 
catur.accidu  tamen atiquSdo  vc  magts  qp  oponeac  Ruar, 
vnde  multum  debilitatur  mulicr,ahquando  reaneturvi 
matrix  debite  non  purgetur,  vnde  maU  accidunt  & gra* 
uia  peri:ub  3C  accideruia.  V nde  medicus  flaiim  de  htt  fe 
debet  optime  iformareab  c4)fieiricc.  Si  fiuxrni  uJira  de* 
bitum,  medicus  opereiuf|cum  cofinngeDttbut  didlis*de 
fluxu  nimio  menflruorum  induplici^Rubrica.Sitqg  eiut 
dixta  refumpttua  ex  parte ctbi  & potus,  fedaperuiuacuf  • 
cenrur  & vutur  flypcicis.  Vinum  iiaquefit  rubeum  odo* 
riferum,5^fruifi(|s  defKurflyptici.cibuacarum  altemur 
cum  11  y pacis  dcco^is  in  ipas.  Qubd  fi  fuerit  in  eismen 
lio  menllruorum  llude  prouocationi  eorum  cum  his  qu; 
dufla  fum  de  retentione  menflruorum  es  phlebotoma  (a* 
phenx,5^1equentidic  fiat  balneum  ex  rebus  aperientibua 
•Si  4Xiocamibiis,tS:  da  cle^cuaria,ryr.huiurmodi  mcnflrua 
prouocantia  pofiia  fupra  fua  Rubrica.  &iu  ibi.  Dix* 
M lua  'fii  cibus  refumpiiuus,  boni  fangutma  generaautia, 
bcila  digeflionis,ciioreflauraauus,&fimtliter  potus. 
Nec  detur  ei  cibus  groflus  propter  debilitatem  hepatia 
quod  debilitatum  efl  ex  fluxu  fanguinis.  Vnde  fi  chy* 
Ius  ex  grofib  nutrimemo  generabitur  inde  debilirabmir 
amplius  hepar  Si  mulier  fiet  hydropica.  Item  per  vura 
indigeflioniscaufabiturfeb.  ipfo  nummemo  grofib  non 
regubto  fed  corrupto.  Itera  Si  fias.  Item  noa  qubd  fi 
bSf  ar  induratur  Si  maxime  quia  fiet  apoflema  durum,  Si 
Pn^a.S#  NN  ff  maxime 


TraAatus.  VL 

maxidie  cum  cdiTrmatur  i»G  eft  fpo  ralutis.nam  mor{tur 
hydropica.  l(cm  hora  & principum  cft  cdmocio  dolo<' 
ris.&hoc’dico  fiquii  voiueric  notare  diei  crtticoc*  Item 
Icito  quando  argritudoautpmranfii.xx.  diea  vfque 
•d«xxiit|. liante  9gritudine»autnrecidiuauer(t  prolonga^ 
btf  .&  eo  cafu  erit  nece/Iarla  euacuatio,  8c  fiac  io  die  o5  cri 
hca,&  V murem  bene  cooijdera&  pharoiacf  qualitatem» 
vc  fupra  pluries.  G<  in  hoc  termtnatur.xx>.capitult1  cuna 
auxilio  SaluaiortKCui  gratus  infinitas  refero.  Si  fpero  in 
fuicleinentu  traaatum  edere  fpeculem  de  regimine  in« 
bntium&cura  fuarum  egmudioum»  pro  quibus  omnt' 
bus  Deo  Icmper  laus. 

D V B I A. 

DVbitatur  circa  capitulum.  Verum  incauia  ftert' 
litatcmppicr  nimiam  pinguedinem  debeat  bibi 
vinum  albu.nam  videtur  conuenirecum  fitaltjs 
paribus  magis  exiccatiuum  SC  magti  remouens  pingucdi 
iKm.  Inopofitum  Auic.  Diceadum  primo  quia  cH 
fubtile  factent  magis  penetrare  cibum  ad  membra  4>pcer 
quod  magtt  impinguantur, eft  cuitandum  magis  quiim  ni 
grum.Sc(to<^magis  competit  nfgrumparum,&in  par. 
ua  quantitate  purum  non  permixta  aqua, quia  ipfum  lub^ 
liliac  Sc  reddit  fpfum  magis  peiKtratiuum, 

DVBXTATVR  vtrum  in  regimine  pregnan^ 
ttumconueniat  vinum  Tubiile  antiquum.^  non  qura  ta. 
le  multum  perKtraciuum  aperiiiuum  dC  prouocariuura>ta 
■ Ita  autem  non  competunt,  ergo.  In  oppoiitum  Auicen. 
Dicendum  q>  vtnum  fubtile,jdeii  mediocris  TubiiStiz» 
quia  comparaiur  ad  grollum  conurnii.  Secundo  quia  vi« 
num  Albule  cil  per  comixtionem  aqux  bufium  cale.Con^ 
uenic  tertio  apud  tempus  partus  competit  vinum  Tubti 
le  abrolute,&  antiquum, quoniam  tale  aperitiuum  prouo 
caemum  eft  Si  contoriatiuum. 

DVBITATV  R In  qua  quadratura  magis  men 
ilruanc  mulieres.  Prima  cocluiio,a»  cdiidcratione  habi. 
ca  ad  mcilrua,vi  Aim  humiditaies  Muna  rrgulaip  ^ in  vl. 
lima  quadra  magis  debft  mulieres  m?thuan.  cauu,  quo/ 
niam  tunc  luru  cll  minus  potfs  regulare,  vnde  & in  ea  ma 
gis  pluit.  Secundum, quia  confiderationc  habua  ad  xta. 
ics  mcnllrua  magis  fluum  niuenibus  in  prima  & iKunda 
quadra, & in  lenibus  in  vkimis  magu.  3£  idem  inielliga . 
turde  indicatione  habita  adcomplexiones,&  regiones. 
Nam  luna  in  primis  quadris  influit  calorem  ratione  cuius 
fubtilia.dfhumorescalidos  magismouet.  Vndccum  in 
astate  iuuentuas  laiiguts  calidus  fit  imus  i Aiperiori  ra* 
dicemouecur. 

DVBITATVR  Vtrum  mulier  plures^fcetus 
leptcparere  polsit  propternon  pluresccllulaselle.Nam 
Arift.il  fidedignoaudiuii  mulierem  pepenlA;  plus  cfi  lepiS 
fbrmaios.x).proble.problema.xv.Ec  lacobinus  fuper.tx. 
«k  hyftor4s.relrn  i ndeli  medico  audiuille  ^ vru  mulier 
In  Germania  ad  CUIUS  curam  Aiit  uocauitaboriiuit  in  pi« 
lUculo  tu  quantitate  digiti  auricuJans  iouolutos  plurea 
(oecus  habentes  motum  conftritflionis  dilatationis,quf 
mulier  pueauerat  le  vermes  ex  matrice  emififle.  dC  vernas 
eft(^  matrix  diuiCieftlblum  in  duas  parces.  Vnde  vnde« 
cima  rertrj.Matrix  homini  diuila  eft  i duas  partes.  In  alrfs 
autem  fccKm  numerum  maraillaru.  Et  quod  fcribiiurde 
lurifts  ®fP***o  celluhs  i Iwnftit  diiftum  eft  3C  non  vere.  vi.x^. 
blema.allcgaio  problero.Q.  fi  qiundo  plures  tales  p aric, 
vc  feripeum  eft,hoc  comingerc  videtur,  quoniam  in  vno 
loco  interdum  plurea  concinentur.  Vnde  quarto  de  gene* 
ratione  animalium  eodem  loco  matricis  fiunt  ff  pe  duo  Sc 
non-duo  (oJum  Ced  etiam  plures. 

PVBITATVR  Vtrum  diuretica  competant 
tn  cura  apoftematum  calidorum  matricis.  non,  quia 
fimilc  eft  de  apoftamiibus  rena  Sc  matricis,  quia  ambo 
lunt  membra  in  inferioribus  ficuata^led  in  apoRematibua 
noomQoaconc(du(Kur»AvKcn.crgodilc.quia  fimi  ab» 


Cap.  XXI. 

fternua,mundificatiua,dtuaftitt,luperfluiaftimln  matri, 
ce  exiftemiuni.  Dicendum  qf  conferunt  vc  didum  tft.dle 
conl^uenter  q>  fimtltcudo  nuUa  eft,  quoniam  renes  fitm 
membra  tenerrima  apta  ^ diurccicismultumiiocai*  ma. 
mx  autem  eft  membrum  folidum  durum» 

DVBITATVR  Vcrutnad^uali  pfxattonede. 
beamus  indperecn  rebus  odonferis  calidis,vtrumolea» 
vnguema,apponcndoiUa  fupercaput,ucrcribu  prtoceps, 
quia  in  primo  occurfii  applicamus fcttida  nanbus,  dC  di. 
iteneta  vt  vcto(as,fticanoiic^&  hmdi/ui  fupra  & n5  ac* 
crahetia.  Dicenda.Ei  fit  prima  c5clufio,^  in  pnneipio 
euhus  eius  ponunf  odortfrra  calida,&  non  multum  fiipcr 
i^  caput  vt  inde  cdforietur  membru.  & per  hoc  reddaf 
forttusad  expellenda  vapores  noduos^fe.  Scefa^ad* 
huc  ratione  refolut  ionts  vaporo  iam  perdudoia  ad  caput 
poftunceSpetere.  Tatia  magis  canonicum  & magis 
tutum  eftincipereli  diucrteiibusvcfuolocodKfTumeft. 

& fic  operantur  edita  pradicanm.  ‘Qurca  cuclufio,  ^ 
fitalu  odortfrra  applicans  non  debent  aliquo  modo  na* 
ribus  applicari.  C^utma  concIufio,quam  fortaCos Auic. 
voluit  c^in  declinatione  copetunt  hzc  odoriftra.  ad  con/ 
lortandum  Sc  rerolu?dum,&  licet  ipAim  remedtum  inter 
prima  nominauair.&  tu  confidera. 

DVBITATVR  Vtru  vomirusedpetat  in  ptf' 
focacion^cd  vomitus  videatur  matncfmouere  adfiipe* 
rtora,&  fic  iuuaread  prarfocacton^.  Item  nuxime  confen 
ftanucacf o.ago  ex  oppofito  uomit^  deberet  nocoe.  Di« 
ctndumi^rtma  conclulto,q>  vomitus  tempcratusrauonc 
caurasantecedentisAiflbcatiom  macndscdpair.  paxatgo 
fic  curaf  prarfxatio  vel  lalcem  eius  augmentum  mstata 
i^  exiftence  apta  Ruere  ad  matneem.  Sed  a cdcIufio,ra* 
cione  caufx  cdiunds  non  competit.patet  coclufio  ex  le* 

Tatia  cdclufio,qi  laborfoAis&fbmsnutlomodo  com 
pan.vbi  autem  fit  facilis  3C  temperatus  fic.confidera. 

CIRCA  hoc  capitulum  ndnouialiasdifliculcaies* 
quoniam  fi  quis  vult  ras  vtdae  recurrat  ad  Icdturas  apho 
rilinorum  in  quibus  copiole  tnueniumur. 

A P HO  R r S M I. 
Ex.tq.Se<ftfone.xq.Aphor. 

Sivero  hyemsauftralis,&  pluuio(a,&Arrena  Aienr^ucr 
autem  ficcum,&  aquilonium, mulieres  quibus  parrusad 
ver  ineft  ex  quacuqi  occafione  abormic,  qup  vero  parier» 
imbecilles,&  morbidos  infantes  parium, quareuclftaum 
inirreunt.vel  cenues,&  valitu  dinari}  viuunt. 

Ex.fi).Se(ft.i.Aphor. 

Viero  gerentes  fum  medicand«»fi  materia  turget  quar 
to  me(c»&  ufqi  ad  lepctmu.ftd  has  minus  ;’iuniora  autem» 
dC  ftmora  uerai  oportet. 

Ex.v.Scd.xxviq.Aphor. 

. Suff)iusaromatummulicbriaduciCyr2pfusvao&  ad 
alta  villis  ellct,nin,capitls  bcaec  grauitaiem* 

xxx.Aphor.  I 

Muliac  vtero,ger^?capiabalij  nnrbo  a^uto^ecakcft» 

xxx}.Aphor*  I 

Mulier  vcero  gerens  (anguine  mifib  ex  vena»  abortlr» 

magisfifertusfiemaior.  ^ 

xxxtj.Aphof.  ^ 

MuItallanguii>2euomemi,menftruiserupcubus,lbIuciok  d ' 
xxxiri.Aphor. 

• Menftruis  deficiaibut  Idiguis  cx  naribus  flues»boiiu. 

xxxiiq.Aphor.  dpish» 

Mulieri  in  vtero  gerenti  fi  alu»  plurimuiQ  profluat, pe  ■ 

riculumeftncabortttt.  ^ i 

xxxv.Aphor*  tu  I 

Mulieri qu»vierinfsmolcftatur»aw  difficulierparitv 

rupcruemcnsftertiutatio,bottum.  pSa!? 

xxxvl.Apbor.  ssisuai 

Mubmssicnrcsdccolmjnccpcrldcmlcmpcrtempua  *dtdo* 

venaemea 


D.C  xgritud.nianbronim  exteriorum. 


:VCSMM|,pvcarfona»  indicant  eflc  necc/briani. 
*x*vd*Aphor. 

I Mulfert  vuro  (Cfcoti  H mamoiz  gractUa  repente  nSt) 

jibotuu 

tJttvitj.Aohor. 

Mulieri  vtcro  getenn/i  altera  mamma  gnctlti  fiat,  gc 


Btiio8ha^mfyalicraabonn,&nquidem  m2ma  deaira  cftfattumcllefiinuin. 


Iix.Aphor* 

Si  mulier  i>5  cdcepit.fcire  amf  vclii  b cSceptora  Ut,  pS 
niectrcDce^S  lubter  lu^a>&  fi  odor  videa?  j»  corputirc 
ad  narct»dC  ot>lcito  quod  ip&  non  e*  k ipCi  fterilueft. 
lx.Aphor* 

Si  mulieri  vtero  gcrcnii  purgattonei  eant»  impolsibile 


^ciiia  fiai>marcm,fi  vero  fitullra,(ocminam. 

uxubApher. 

Simulier^quznc^grauidacO/x^pepcric,  lac  habet, 
huic  menllrua  defecerunt* 

«LAphor. 

Qmbufcunc^  mulKtibuaad  mammae  Ctnguif  colligis 
mr^rofcm  fignificat. 

xl).Aphor. 

Sivelitimlcereanconceperit  mulier,  cum  dormitum 
cft  ei  aquam  muUam  poundam  da,  & fi  alui  tormina  pa» 
aietue  concepit, fi  mtnui^n  concepu* 


lxj.Aphor. 

Si  mulieri  ce&rr  purgaci5es,nei(  (ebrie, nc^  rigor 
ueniar,&  £allidia  inadaai,tudica  iplam  in  vtero  habere* 
Ixij.Aplior.  ^ ^ 

Qu(caqt  bfgidof,&  fpifibe  vteroe  habh  nC  c5cipmr,' 
Sc  qu^cuc^  phumidoi  utaoe  hnt  no  c5cipiut,rxtioguic.ru 
an  eie  genfrura,&  4CU9  ficcoe  magie  & aduremee,nam  ex 
d^ifeu  alimctf  cotiopitur  (ancn,qupcucp  vero  ex  vuia^ 
mcdioaem  habent  tcmperaturam,hz  facundz  fiim. 

Bx.vq*Sc<rc.xxvi).Aphor. 

Mulieri  vtero gctto,fi  t^io  fupuciKrit,  £acu  aborfum* 


MulK.n«.««a«‘^>«coloraudJ,fivaof«  DediTponuonibusapparedlusfncxtrf^^^^ 
■iinm,malc  colorata. 


xkfvAphor. 

Si  mulierit  grauidz,in  vtero  & eryfipeUs,leuIe« 
xliin*Apbor. 

Qitzcuathprzta  naturam  tenuea  eaiAeniea  vter  oge^ 
MiiK,aboruuat  priua^  crailefranf* 
xlv.Aphoc. 

**  < Quxcub^  mediocriter  corpora  habentea  fircundo,  aut 

, temo  menfe  fine  occafiotx  maniicfia»  qa  acetabula  vteri 
phlera  mucoria  fuwA  noopofiunt  cx  pondere  fauim  cd. 
tmere.(ed  defiumpuruur. 

«Ivi  Aphor. 

Qinecik^^ccr  nauiri  aafip^  c6dpaut  utcro.rfa  orni* 
tom  Of  vtcri  c6prientc,dlC  peiuc^  extrouenf  ,n6  cdci  piunr. 
idvn>Aphor. 

•'  8i  virrai  in  coxam  vergeoe  fiippuratur,  aectfie  eft  * li« 

ra».  i4cft  namantum  fieri. 

coiruotf,  xlvir{>Aphor. 

F«Ma,inaretqui^  todexma,fixiiimaevcro  iofira^ 
3^  Qrta  magia. 


y-  j.  y.  xIix*Aphor. 

Veleda  procidit, ftcrnutacorioappofico,&  narra 
om  VM|  appr«bendito,&  oa. 

KAphor. 

nuoert 


te  membrorum  exteriorum  continens  Ru/ 
biicas.xvi.  Capitulum.  XXII. 

Dcn<ptwni.<!rqH4f/imilartO(r,  Rxhrica.  1. 

E difpofitionibua  apparemibua  inrxtre* 
mirate  membroru  exteriorum.  Bt  primo  « 

de  rupeum &qugfimilan2 et.  Vnderupru  >mnU,bar 
raqvzficab  Auic.nominaturabaJq»  di* 
uerfif  nominibus  inrcrtbiiur.nS  Vuttcux.(VcMm» 
eam crepacorS  nominat.  Almanfor  emi-  im»iari 
nrnttS.quidam  tmcrcoeliacS  pafsio.qutdam  herniS  voirn 
teevthnniafit  nomen  generale  ad  omne  rupturS.  Sed  vt 
Simonlan.hernueft  bra^uraqniotefiinu  inolTrum  de«> 
Icendir.Sed  vt  Carpe  didlfi  eft  ad  medicum  de  nomitubut 
diTputare  non  trtrnee.  Et  ab  Auic.ralis  pome  defcriptio. 

Ruptura  fit  per  folutionem  pSniculi  k fingulai  nate  ilia,df . 
cafiim  fcifilirz  tn  eo  quem  penetrat  corpui  quod  compte 
henlum  efi  in  eo  ante  Ictl^ram,  aut  propter  dilaiattorv m 
ftriiflurgetn  meatu, aut  folutionem.  Propter  quod  aduer. 
tendum  q>  Typlrac  eR  panniculus  durus  fubiilis  comtnent  ^ 
imcflinaliquofuxra  inguina  verius  finem  iliorum  onunf  ^ 
pSniculiduo  vmia  k dexmsA:  ahus2  finifirtt,  qui  pSmeu 
It  pccndunf  vfqucquotefiiculoa  intioluSt,  & nommanf  h 
prmdpio  ortus  eoip  vfqucquo  pcrucniAt  ad  trfticulosdy 


c8  ciiia  Mulierf fi veliamenfinia cohibere, cucitrbttulam  quS  ^mus.cumautcperuemuncadccfiiculos  &dila>2iurtn*. 

maximam  ad  mammas  appone.  uoluentes  eoa  nominant  buria  teftirulorum.  V ndr  tn  prm 

■Ndiearaf  . • l|.Aphor.  cipio  fuionut ofificifi  eorum  nacur2,claoiumcrt& ifv 

^ Sqi5,  Quz  vterogCTvnr,ns  vccrioacomprimttur.  procefiu  di1ataf,4:mfinevf*|iadquiniirai#iefticulorum 

Sieomcrl  * ld*Aphor.  (|uoa  inuoluutff.Cu  ergo  orm^  fupmus  fim  naturi  claii 

pdt,  q«p  Mulirrivcero  gercnri.fihcmulcume  mSmra  effiiar,  fum  ^er  naturi apent,dC per  ipmdefcendit  aliquod tniee. 
iiSTM,  sc  ^tuni  tmbeciUem  figni Bext,  fi  vero  mammz  Iblidz  fuc  I ^mO  qcf  Tua  naturali  cUuliira  detinebacur^ruc  fit  ruptura, 
pt*rmS'f  nnr,taetumfignificanr(anforem.  Ifiuchernii.  Cuiuarp#acfii(crquaiuorcnumcrant.Iniefir. 

Uti.Aphor.  ralit.r.aquo6vtmofidl(camo6.dicoc6icfr,quialinon« 

tw|v£iv  Q^corntpcune(ufHftxtua,namammzexfenuSiur,fi  iHillia*iepcfponunCrpea  vitra quatuor  tamdidcatadden^ 
y^o  rurfus  durae  fiant, dotor  aut  mammas,  aut  coxaa,  aut  res  zirbalem,humoratem,d(  viricofam.  A vulgaribus  au 
oca!of,aut  genoa  infrflab4t,di  noncorrumpent.  tem  nommaf  apertura  Sc  menio,  ga  fit  ppter  aperturi  fo^ 

Sate^  birf.Aphoe.  faminitquod^m  naturi  ebulum  efiedcberec.  Acadtc« 

^•TC(  pto  Quibus  oa  vtcri  durum  cfi,  qa  vtcri  ot  comprimi  eft  qhqi  dtCpofirio  fimilia  apturpdc  nd  efi  aptura  vi  cu  pini 

nccdlariufii.  culus  non  aperit  led  mtultficirivehrmfti  mollificatione,* 

**  f“rar.  Iv.Aphor.  &tuncdeWditquodc6tenifieftadinguinaAn6inbur*' 

J Quxcucjvterogerfteaifebribut  cotripiunfj&forri*  fiim  quod  io  inguine  caubt  tumor?  admodum  gbodul*: 

t ^jgHVr  ter^  calefiunt  fineoccafionemam(efta,diffiniltef  paruit,  fatis  norabdiaquamiiaiia  maioris  aut  minoris  fccfmma^ 
**  d^cumpenculo^uiaboriumfactemespenelitaniur.  rforemautminor^rebxationem.  Ahic dicitur  herma  in*» 

^ * ....  guioata,fiuemollificatiomguinum. 

C A V S >E  .Etborumolumcaubefiaur  primmox,. 
xuexntccedtm,aur  riStundIx.deqbusofbus  panirubnnrp. 
exfplificabo.Bxempln  deprtroitiu^vt  olsci  ^parans  ad 
xphone  dy  dymi,ec  rupturi  iyphac,ut  funr  Altus  foms,dc  1 
W alto, boor, exercitio gfide  prd^caAeqfirc,cleuaito.> 
PradUca.S.  NN  iij  oiagnorufii 


IvJ.Aphor. 

U aanaoii.  ' Influxu  muUcbri  fi  conuuUio,  A animi  dcfetfiut  idue 
nerh  malum. 

.j{  Ivrj.ApHor. 

S * Simen(lruxplurafianc,acddutmorbi,Afinonfiant, 

m * |x  Vtero  morbi  comifigum.;  i 


r 


TraAatus.  VI* 

agnorum  ponderum  proprrr  quo(iporta(orc<k&  £>dU 
hi,£c./nflatio  fortitad  quS  (equitur  ventri  inflatfo,  pro* 
HernU'  ^er  quod  tubictnp^  Rttulator»  vrpluninfi  Tum  herma  * 
ci  q (tim  ct.&  confimiliier  canratortf ,co(tuf  ^rimot,  & maxtme 
mopere  rupcrreplettonc.Icem equitatio  mulieris fuper  virum  tpe 
(atftSu  <otcuf.Icrtu&iiUbonbr4:voei(era(ioforc^>&  ctamo(a* 
Ii2  arcenfus  X dcfcenlut^  lenilo  baliibrum»  & omnia  alu 
in  quibus  c(l  forte  conamen  ita  vt  Ratus  retineat.  CauCt 
auKmantecedenteftauc  teneritas  naturalis  panntcult»aui 
vTtoHas  fpCi  frangcMut  humidas  cRula  k totoad  imcRi « 
na  vt  (anguinea  fo^leta.cuiuscaufa  fuit  pcrcufiio^autca 
iiis^uf  aquofitas  multa  grauans,5^  in  buriam  leRiculoru 
defendent,  aut  longa  faecum  retemtonc.  vnde  accidit  in 
forti  comprersione.  deinde  ruptura,  aut  lonn  rpermatis 
retentio  moti<S^  prohibmab  cxpulitone*  Caula  autem 
coniun<f^a  eft  ipla  ruptura  Rue  apertio.  Cau(a  autem  re* 
laxationisRue  molliRcationis  cft  teneritas  ipla  naturalis 
pSniculi  vel  humidiias  multa,quarc  puens  faciliusac  fx/ 
pius  accidit. 

PROCNOSTIC  A cp  ruptura  inteftiralts  in' 
ueterata,  X (feraliter  in  corpore. adulto  non  curaf  medi' 
cina  fcd  tamumodo  ferro.de  quo  infra.  Et  dicif  inuctcrata. 
apud  Gordonum  qn  pcrtraniiutc  dies. vij.nam  tunc  labia 
fiint  bdb  dura  dr  obturata,  quord  vnto  videtur  irapo(!si' 
biiisetiS  (t  forte  in  membroextenort  niR  lemoueretur  cal 
lo(ltas,&  durities  labiorum  pnus*&  multf  multa  promtt 
tunt,&  pauca  attendunt.ln  puertsauie  pur  (anatur^  cum 
diRicultate.Sed  acadit  t|»  aliqui  Aim  molliRcaci  qui  medi 
caminum  bcneficiocurancur,d(^  inedici  dicunt  eram  ru 
pd  X impiem  capita  hominum  mcndacqs.  Et  ponam  H ' 
gnadiilincfliuaimermolliRcaiioncm  d^iupturS«d^  Gtl' 
ber.anglicus  inquit. Bt  recens  rufcipit  Ratim  curationem, 
cum  inuctcrata  eft  X tn  adultis  nunquam  niR  prr  chirur^ 
giam  curatur.multt  autem  meo  tempore  pr x(Umpfrrunt 
dicerefecuralle  multos.  Ec  ego  ponam  medicamina  tor' 
sia  ad  hoc  quibus  vfi  fuerunt.Scd  lu  viere  prudetia  X noli 
promittere  vana.  Item  ad  comptememum  cognitioms 
caularum  icito  crrpaturacuiuaaccidii  puens  propter 
rclaxatfonem,iuuentbus  autem  propter  virulcmtam,  ilue 
violemam  teniionem,  tn  fcncdiuie  vero  propter  liumoru 
fuperRuicaiem.  Itemvtfciaa  quSiactiis  tueiuicura  ad' 
uatCjVt  Auic.t^  eius  ruptura  liipra  teRiculos  X apud  in' 
gtiina,&  quod  ea  fupra  eft  fumme  eft  maloru  accidemtu» 
omnis  ruptura  fupra  fumenqu&iis  Gtpirux  addi' 
sionis  X non  doleat  tn  principio  e(l  maloru  aeddemium, 
qm  tn  ea  Aint  cxpulia  inccftina  minuta, & fiim  cdprci£i,& 
coartata  X coartam  fecem, dfeuomRt  eam,&  focte  inquie 
tudinem,  df  angufttam5f  cB  de  genere  ileos.  ImeAinalii, 
X zirbalis  diRictlis  curatiomi  qu3uis  parua  Gt.  aquola  au 
iero  & G Gt  magna  ficilis  curationis. 

S I G N A demonilratiui.QuSdoeftcum  defccnCu 
jnteftinii&  zirbi  rcGipinctur  «ger,  X elcuatis  pedibus^dK 
crunbus  futs  manu  coprimaiur  locus  eminens  X ad  intra 
reducatur, quo  fiidlo  elcuetur  patiens&  Rec.deindc  comi> 
nendo  anhelitum  comprimat  ad  infenbra,iuncGi(erum 
videbisturoeGerilocum  dfquaGilattmdIf  dcicenderein 
buriam  tciliculorum,tunc  icico  cp  ruptura  cO.  Item  cmi' 
nencta  Geapparestn  myrach  qux  Gc  per  comprefeionem 
reraouetur  X redit, cum  homo  iUi  vel  (edet  fuper  rupni' 
ram  Ggnificxt^&ibecaiKer  iUper  defccofum  zirbi  aut  ui' 
•ccilinorum.  Sed  iignum  diftintfbuum  eft, quoniam  qu3' 
do  eft  ex  zirbo  cil  eiut  reditus  cu  diRicultate  maxima,  X 
cum  paruo  rugitu  vel  nullo  ^m  qizarbus  Eicii  Gguram  in 
buria  tefticulorum  Gcuceft  Gguraco  retis  imioluci  cu  pan 
ne  lineo^f  cft  fet^m  plurimum  parit(quacititatts.tnt^i/ 
ni  vero  redudlio  eft  non  ita  diiBcilit  & cum  maiori  rugi* 
M licet  paruo, & bcii  imeftinum  X bur&  ccRsculoru  emi 
nemiam  gro&iore  magis  ungibilcmA  dolorem  maior?, 
Afolumau  yando  eft dilatatio aianifrib  deiccodtt  io 


Cap.  XXII. 


ef&umstrb  usaut  imefHnum  paohftmabGf  tfetoffMft 
cxprefitfoncfadla  ab  ipfo  argrocame. 

Signavemo(ar.lmerboctui?d(;defceniuin  vfto0a^ 
Ggnum,qm  in  vfto&hcrnaredttusrftfocilis  relpedbt^ 
doru«&  Ita  redit  GSdo  Gcur  G rcTupinciAa  <p  rtfijpirano 
parum  operaf  in  eius  reditu.  Cuius  contrtriS  in  inrtihna^ 
ittX  redit  abfqi  dolore,&  cft  a bfqi  grauiuie  percepta,  A 
quSdoq^  eft  fonis  extendens  ofStum,&  dolorem  hm?cap 
(ae  exceiiGua.vnde  in  eius  cdprefobneli  medico  digitis,A 
auditu  percipitur.Itcm  X patiens  fentie  venioGtatcm  mt> 
ucri  eiiam  in  inicfttntt,  & cx  vfu  reru  muliiplicanauai 
vtntoGtatem  magis  augetur, nec  Gc  cum  ad  ruperiora  pcf 
litur  defeendit  vt  incrRtnalis,zirbalis. 

Signa  aquofx.Hernia  autem  aquoia  tadbi  comprebeat 
dtiur  ex  lenGone  buffx,  X quia  burfa  lucet  Gue  fpiendet, 

&non redit  vt  cxttrx,immo  taducedir,  Aeflcum  di<' 
fpoGtione  cacheti ca.  Humoralis  n6  difcrrnnur  quia  cot 
pusefl  repletum dif  cG Gne  dolore&. cedit  tad)ui,5Ccft 
mollities  media  imer  aquoCim&  carneS,  in  carnofa  1119 
videtur  tcGiculutaugmemari  Gne  dolore  Gne  apoftema* 
ie,d;cG  ibt  duritiesd^gro&ities  et  oppilaiioviae,etqma 
doque  cG  ibigroisittesea  lapideiiatc  apoGcmaiis  duri,  et 
nominatur  buris. 

Signa  varicoGr.  VaricoG  autem  cognofeitur  ex  venia 
repletis,  et  tortuoGiate  earum  cum  roolliGcationc  tcGicu 
lorum, et  non  redit  dato  <p  ftipinut  taccat,ec  illam  qux  cft 
in  aricrtjs  tac'tus  comprehendti,fed  cau(a  qux  eG  in  venia 
nutrientibus  illa  membra  non  coraprehet^  raiGos»  Burft 

S ^na  relaxati. Accidtt  aut?  vt  quSdoqi  Quit  sudicet  re^  quid» 
laxatum  eGc  rupto,  er  ideo  arbitratus  fum  iigna  inter  tpft 
diGincGiua  ponere.  Signum  quia  G quis  Gabic  foper  pCA 
des  fuos,&  cdtineat  anhelitum  X ipfum  ad  infrnora  im' 
peUai,vt  fupra  G de  faciliad  impuUionem  talem  ddc?dac 
infctius  ruptus  eG,  G non  relaxatus.  Et  G vis  ad  hoc  cencn 
Gcari  per  hoc  Ggnum  foc  prtuspactentem  fupine  iacere,dS 
tmromttte  uimorcm.deiDde  bc  vt  di^um  cG«  Iccm  reb' 
xatio  Geundum  plurimum  ad  inguinatcriiunaiur,iiipai« 
ra  autem  ad  oGcum. 

C VRA.Iacuraftat|irupturxGueberrax^rociila<' 
ri.x.canon.  obGruandt  (unt.  Ordioaao  dixtx.DtgcGio, 
Euacuatio,Redu<Gtoeiusquod  deftxnduGue  Gt  zirbua 
Gue  fnfcGinum.Cdfolidatio  G Gatim  poftibtliscG*  Con^ 
feruatio  ne  vlierius  procedat  cum  conibltdan  non  poieG# 
Exiccatio  eius  quod  moIliGcatum  cG  X dilatatum.  Refo« 
lutip  eius  quod  aggregatum  cGtn  ea  G cGaqua  aut  vento.* 
Gus.Prohibitionetnaccru  dtfirendatadejucnGoncm 
ciendam.  VIcimo  cum  omnia  non  contulerint  caGraifo, 
5fGrriadrafmGrano.  :v  ■ 

Pro  complendo  prtmumabGioeac^  rebus  confortan* 
tibus  cauCim  b(ftiuamrupiurx,&fum  cibi  iofiatuhxSc 
ventoGuteni  gcoeramtf,vcfabx,bGolf,pi(a  Gue ^obi>  • 
lix,cicerum,grana,caGaoet,hc,  olera  .rpiotchu,  prxei** 
pue  lenies.  Item  ^ cibb  abGineai  nialx,.d^  durx  digC' 

Gionis,  vt  Gint  paGdlicta,  nerut  animalium, intertotfb^^ 
nes  antiqux  durx,paoismikaccus,<Sf  de  caGsnetsbdlus* 
Frudlus  venioG,  vt  pepo,aucliana  recens^Gcuf  humidx^ 
vua  recens, amygdala  recens, & aqu^G;  maxime  m 
aquoGi  & in  ea  qux  cG^  moUiGcatione*  Item  lugtac 
aquam  frigidam,  vinum  groGiim  turbidum.  Item  dulcc 
X nouum.itf  potus  roelluos,&  roel  tpfirai  niG  fuerit  bene 
decodium.dfGcde  alnsvemoGsto.v.trad»  Vtaecibia 
temperatis, bcilis  digcfbonisi,  X magis  dcclimatbus  ad  . . 

Gcc5  maxime  io  v<oto(a.cdu^tioi  tamen  carncaagaeili.* 
nx,&prxctpueiuuenes,ad[iitx  vatulinxjmanzinx  iuue**  ' 
nes,  Item  Glfx  ex  carnibus  leuis  digeGioqiiA  in  modi*  . 
ca  quantitate.  Conueniunc  fru^us,  vt  flcusGccx,phy«>^ 

Gicf,  pineolf,  paGulx,  vua  bene  matura,  A qux  Getu  afi« 
quito  diebuf  ab  arbore  ftpoGta  in  pauca  quantiuie.  Ite 
quando9t  age  poteft  dcamygdalia  wae|»i  Sc  inpMiqe 

quanuiaie'. 


.11*'''’!  Dea^nid.nKmbronimextcriorank  284 


^IriatrJ&rtr».  Goaiicnrcf^/ynap<»brodaickcnmi 
^catikf  SC  bmdi^  mhtf  tamen  fempcr  modera,  lir  pa* 
•M  de  frumfto  bcntfcrmftatui  bene  codhts.Ir?  pants  bif« 
co^ut«iitK  lonellae  de  fem*  Itf  vinuni  fu  clarum»  duorn 
•nmtKimadmtnuB»  non  dulce»  ncqtauftcn\icd  medium 
cnS  in  vtnofitattaUM*j,vel  aurcu  nueaurclui»  bigtat  rcplc' 
iioac,&ccncat<ib«  vrmr^lcn^»dccftdeopttfntt  rebus  e^, 
Ite  poli  eius  nbutcibo  rdupineS»  & tft  fedct  teneat  cont^ 
•ucbracak.k^iiftat.  Etquiacouiurub  tnanitionecdcs 
«Kttir  dtcattar  dc  eo  .coitu  non  vtatur  vi  potcH.  & (i  eo 
vntur  fit  poft  vfcrtt  Jminonr^  habeat  bracais»  Huc  Urt 
^urd»&:  non  betat  vt  roulct  901  eum  depomim  ppter  ve* 
ftcundtam  Si  malc.defndc  ets  fuccedn  4>pter  agitationf. 
Noa  mtmeaf'  poU  comcAioo?  necp  deambulet  pro  polle 
enld  debite, multu  fugiat  equuaiionea,  Sc  praecipue  equori 
male  Sc  durtiee  ambulantium.  Item  exercina  briia  pede» 
Aria»dlc  aJia  hulurmodi  fortificSiia  eas  rupuiras.de  quibus 
lopra  in  caulis  priminuit  Sc  qutete  vtatur  magis  taces  aut 
dedem^  ftana.  Somno  & uigila  vta£  moderaie.&  con« 
fimtliier  de  accidentibus  animat. 

Procomplrmmiolecundi&cerrtf  fatoi^fiuidebitur 
diigeftiairf  A euacuattoo^  cHc  rKCeflartas  lUaa  bc  Et  tu  ha 
bmftf  frpe  dfgeftiua  Ybofltatum  &aliorum  humoru.  SC 
Cmilitercuacuatiua  fupradecolica.&ideoad  lUalocate 
tnnsfrrst.iS^ ad  pofita  Ibpra.lin.iraL^.lteii  habitudo  cor. 
ports  fndicabtt  ^ phWbwomta  illS  bc.  omnia  enim  par# 
ctculancer  (cribi  non  poHunc  neqi  debent, attento  q>  ex  fp/ 
pc  diiftis  uneMigca  modum  procedMi  10  Gmiltbus.  Sed 
iMcaduene  1^  t^tiua  debent  eUc  liquida  SC  leuia  non  ira^ 
henuarauUumlrrmoctCpdCclylleraa  fumtnearu  multu 
conforma,nec|itnfolutiu}s  mutcipticabis,  Icd  vt  poterit 
obr  eb  a b lli  nendum . 

KcduiftioautC  fii  vt  rcTupinctur  arger»5i  relhuretur  co 
snanu  fua  leoacr  c6pftmcdo  retntromitiaf.i.^  fi  redudtfo 
&c  dtfiBicfifsdyfterfmtur  prius  aeger  bts  in  die  cum  cly. 
ftenexoleocdmumbdeo  cum  modico  blit.  deinde  ten. 
secor  reducto.  Q.  fi  adhuc  fieri  non  poterit  eraplallrccur 
Irascum  kntficaBiibust&molltficStibutcum  radiceal 
tbes,kfsuiie  !im»foeottgrf  .Et  ex  mucilla^mbua  conr  cum 
pingfiedtnibua,&  oleit»&  fanna  remimim  lim^auc  cu  fpd« 
gmcafuiamoleodecodcioms  maluar,akhcse»fcsmigracc. 
Isonnis  ltnt»ca«fiomillFdlChuiurmodt.dtinde  tbetur  rtdu# 
t^o  Sc  (em per  cum  bctlitaie  ne  cauftuir  dolor  qui  inquS* 
cum  fieri  pocefteutcel.  fi  adhuc  non  cfifrrrct  fiaibal* 
neu  ex  camomiHa4nciho,nidtctal(heptfcmineltni,fiQemi# 
grp.malua,bf  limalua,  SC  hmfii.in  quo  calido  & non  mu!# 
lum  fedeat  patiens  per  lotium  teputJluc  pro  nobilibus, 
SC  pocennbus  ponatur  atger  Iniina  oleicfiia  t^raix  calt« 
ditit«  vfiy  ad  vmbilicum»  Sc  in  cailri  per  tempus  nota# 
bikdm  vmuift  tenorem  5£ampl«at  viam  mtrabiiitcr.In 
S|uo  loan.Ian.nofieroptimam  rcportauii  lucrfi 

grande.dnndc  rcfiiptoetur  Sc  imremttt^.Quo  padio  po. 
sBtur  ei  bracak  dc  ferro  aut  de  pSno  bombacino  modseu 
fiifiulto  cum  plumaccolo  vt  c^cer  fic,dlf  ameeuis  firnfiuf 
nmponaf  Aiper  locum  fradbim  aut  moUificani  (^tum 
decorio  magnum  aut  panium  ^m  corporat  quantitatem 
St  ipfiiu  aper  1 urattfiipcr  quod  fit  extefum  aliquod  ex  era  • 
plaftnt  dittndta  infra  eonlblidalitibus.de  quibus  copiole 
ponedoacutiem  ficutf  inferiua  verruttefitculos,&  laium 
vccfiia  ventri  ficut»fi^  flat  plumaccolua  bracal it  fiur  flri# 
dbtm.deihde  fiipcr  ipfum extendatur  plumaccolua,  Sc  U. 
gccur3^  lUti^au»  n5  multum.  Scefa  vero  die  altquaUtcr 
plua  iplb  (emper  fiance  in  loco  refiipine,  SC  capite  altqua . 
iiccr  depretio, dif  omni  die  vt  fupra  inaniatur  venter  cum 
abquolcniiiuo.  fiopdahcepa  abiltncacabhisquvdidta 
fiim  m complcmemo  primi  canonta. 

Conkruatio  auii  ne  viurtus  procedat  fit  cum  medici# 
•MglminaMOQtbcienribua  &ccm£Ncantibua  in  quibua 
Sypcictai.de  qutbut  Guta  inba  cxcmpUficabo  ui  r<ct« 


prir,kdfupcrob  valet  grfhobfacalts,6ueftridlar«  qui 
hcrniacut  faliem  tmcflinaUt  defrrerc  non  debet. 

Exiccttio8ut9,ddrclbhitioc6pkatttr  coiDcdictfm,& 
emphflrtt  rcfolutiuii  didlts  tn  cura  hydrop«fia,di  cu  ibi. 

Erohibitioautd  fit  cum  ftridlura  quiete,  & cuacuaiio# 
iiibtis  fi  caufa  fueric  humidttas  i toto  ucl  particulari  mem 
bro  cranlmi(ta,&  m eo  ca&i  confortationi  cociua  vel  mem 
bn  pariicularta  fludc  ne  mtitat. 

DecaArationemenon  imendo  hic  multum  imromtt# 
tere,  qrh  ad  chirurgicum  Ipedrac,  fed  dc  ea  infra,  fed  certe 
paucoividi  Itbcrariablqi  rcflaurttoru  beneficio.  Oead« 
mtniflratione  auitm  ferri  pro  nunc  citum  dico  ex  anci# 
quis  tapiem  ibus  laudauerum  quidem  uftionrbdam  cum 
krrohabcmcfiguram,frmKtrcubrei»cumhafia  clcuaca 
fiiperiua,ita  ty  hstc  vftto  cum  ali  infirumcmo  conlcquaf 
os  pedlints  hon  qua  fit.  SC  dixerunt  curat  ruptuam  fi* 
fundam  & magnitudinem  Typhac  &dilaiatioiW  meatu» 
per  quem  2trbut»&  im efhna  dcrcenduni. 

ET  SATISFACIENS  .V.priocipali  po* 
raro  qusdicxexperttffiKlioraperotrumpa  vel  pcrcx% 
tenua  admintllata.Et  incipiam  ab  hts  qup  per  os  tamuwi 
quz  (unt  potiones»pilulsc,vcl  pulueres,vel  ckifluana. 

Poito5ie(l  ry.magiftri  Hugo.&  magn(  laudis.  q.luCA  Hugo# 
ct  trium  cdrolidaru»fuccitaccz  mgrx.luca  bepaiicz  ctr^  nts  iy» 
rcflrM.ana.lib.  r .fuca  corngtolz,  plamaginit.  ana.f.nj.' 
ilicct  rutx  viridts.l.n* depuremur  hi  fucci  cum  decocto# 
oe  harum  rerum  in  tliu.iy.ro^.thum,malbcta,  muremip». 
kng.drac.boltarmjma.5.1.f.myr(i,rumach,oaflurcq,co. 
nllt»cy  peri.ana.5.1.niicta  cuprcrsi.5.>.  t.myrrhs,  gummi 
ara«ana.5.  r.bulltanc  omnia  in  (iiccisad  confumpitone  ter 
tix  parcfs.rofica  colentur  Si  ryrupizftur  cum  suceb.  ■ 
fi  natura  temporis  negabit  cas  potie  habere  herbat  viren#* 
lea  liceat  loco  luccorum  fumrre  ficcas,et  coquere  in  aqua 
pluuiali  fuff.cicnicr,  deinde  manibus  fricando  colare.  dc#t 
inde  reduc  ei  colaiurS  ad  igne  Si  cum  zuccharo  cbuemeti 
tisquStnatisfac.ry.dimiiieiacphuncry.fermeyKari  vf(p 
ad  menlem.deindc  ipm  exhibe  tn  dofi  cducnicmi  ariau  p» 
esemtt  cum  hoc  apozimate.q,herb«  figilli  Salomoitia,nr 
dicum  iierbz  fan^s  Martae^dicis  peruincul(,feliorum 
graminis  cum  radicibus.  •iu.3.).radicis  garyophyllatp. 
M.f.teramur  Si  coquaiuur  ui  vino  optimo,&  rubiiU»qit) 
vinum  referuetur  Si  diflcmpersiur  cum  eo  fyr.duftus.  Si 
dd  per  o<!to  dies  cdiinuos  vclxv.^ro  cp  atgrmido  em  dif 
ficilis A mmiM  dtfiicilis^^  tfporceius  exhibitionis  milia 
fiaccmplaflratio.  Exhibito  aut?  fyr.deniur  piluls  qux 
fiK|uunf  qux  Tunc  in  cafii  mirabiles,&  gloriorz,&  magnp 
ef^ctz.i)i.ra(ur«  firrn.$.  t. pilorum  leporia  minutifsimp. 
uiaforum,5.in.nucia  cuprtftt,munumx,  ktigu.draciiy' 
poqutfhdoa,olibani»achactc.aoa.5.ij.nafiurc(),  dragacaii 
ti»iiiyrrhae»cyperi.ana.5.1.teramurdkconfictanturcu  luc« 
co  cooroltdae  maiont,clofi  adi^  Et  hic  aduerre 

quando  exhibemur  b«  piluix  ty  uioc  deponendum  cft 
cmpbflrura  Si  fuper  locci  teneatur  noabtba  quStias  ma  # 
gnettsapplanara.nam  fic  ferrum  trahet  cum  quo  Si  epera 
(equoif  ad  locum  t^cdrolidandum.  Hpcrmin  operatio 
cfl  rcticranda  toties  donec  efirdtuf  im€mufcon(e^C.& 
femper  deinde  fiipcr  locO  teneat  emplaflru.  dc  quo  infra. 

Iflaefl operatio  nonabodsusfeita  oecficfcrtpca,inqua 
fiduna  non  pania  habenda  efl  cum  fuoit  pcrfpccaci  atqr 
fagaa  roagiflerio  kdla.  Ptlulx  alix  tationabilet^  glo# 
rtofie.M.limaturx  krrt.5.).ptlorum  leporia puluerizato#* 
rum.|. « .ouchiS  cuprclA.5.id.fang.drac.muiiitx,  olibant. 
ana.).i.cdfice  cum  luccocnsIlcfoTri:&  deni  VI  fupra*  P^i 
uif  quo  vu  debet  paiiena  hequemer  io  ctbis  fuia*  m.5iucc» 
kicq  magni  fepaaaa l carne dif  cfibure  asm  olla  cooper# 
aincItlMno  pofia.  dande  M-huiufinodi  puluens.  5.ihl. 
confobdx  roaions.  Si  minoris,  ana.j.ttj.milkfbld»  amo# 
glof£a.ana.3.ij.f»ng.dractburta,mafiicia  volobtlis  mino 
ritan.$.|.  f .gary  ophy  llo«,c(ntmQmuziiiz.xardamasQi,i 
Pradlica^i.  NN  liif  aca.$. 


TnAatOb  VI. 

•m.5.ff.succhi.qtiamum  ^ftrcdoctBtnr  tnpulitefeouft 
hxc  omnia  adimucem  miAxamiir.  Ele<fhartum  ad  boc 
^.garyophy  lUturn.  cinnaraomt,  ztnzilM.macropipetif. 
ana.$.f.(huris,mafticfa*{ang.dra.nuchumcuprtrii,balaa 
fttarum.ana,{.).con(4>lfdp  mafom><%  mtnorit,  millcfolij, 
ncex.ana.;.f.(icminMplanagfni«>iennt>  myrrhz.  aoa.5. 
j.cypen.5.  t.zucchari.qiiofd  fuflfiCK.  AUudad  idefn.fK.ra 
dicum  confulidx  maiorca,ndiaim  acori^na.tib.f4^di « 
cum  ngiUi,(aadbe  Mariae, radicum  caudx  (quinx.ana.5. 
iri.mcllif  dirpuma(i.5.iiii.optime{eramur&  <ltxemur& 
cum  meile  decoquamur.deindeaddacur  hic  puUiti.  iK.nu « 
chumcuprefn.^.^pilorum  leporia.  ^if.mafticu,  corailt, 
mummix,  rerrx  Hgi  llaix,  cinnamomi.ana.  j.).  5.  garyo* 
phyllorum,nuci8  indicx,cahmt  aro.canx  lignex.apcrt* 
ana.5.).6ac  eledtuanum.  & eft  ex  expcrtti.  Laudatur  hoc 
cafufumme  puiuis  leporis  combuili  cactbia  cshibitua, 
vt.9.ieporc&euircera  3c  decolla  & ratnutim  incide  cum 
tota  pelle  d&  pone  in  oUa  bene  obturata  m cbbano  calido 
donec exiCi:etur&  putuerizaripoftir, &admtntftra  cum 
cibo.bimtlicer  puluit  bucfum  kici)  vHarum  eod^modo 
per  io(um.&  illa  duo  fimul  magis  valem*  liem  puluts 
polinici  tn  cibo  ca  potu  datus  d^eft  fone,  & cauda  equi« 
fia,&  eft  cx  expertis  magis  excellent.  Item  pt1oicila»& 

rufttci  confuen  (uiu  fanare  pueros  fuos  cum  hac  herba  ma 
aume  in  tenera  pcace  faciunt  coriellos  vH  aliter  tn  crbit  c5« 
cnircent.(tem  ad  idem  valet  herba  gerens  frudium  qui  di-* 
cicurfragola.  Item  radix  cardipeconnt,  radix  diptamr> 
jMiinculx,radix  figilliSalomonis,&  ita  dralrrs  cum  mio 
IO  patella  ftiVftis  vel  fub  cineribus  vel  alio  i ngeoto  cxhibi 
cis.  Vnde  cx  daris  collige  duo  tria  vcl  pauciora  vel  plura 
dC  exhibe  vc  vtdebicur.dfforcafttsin  fine  aliqua  per  ordi-* 
c»em  ponam.  Bmplaftrum  eooftritftmum.iK-o&iuni  da 
eftylorum.gumi  arboris  lyraonum.  pilorum  leporis  mi  - 
ouif  fsime  tnciTorum.langu.dra.nuchiim  cuprefei,  fautnx» 
glucmit  pifcium,  glutinis  de  corio  viTci  quercini»  mum- 
mfx,amomaci^albaoi.ana.5.r.balauftiarum,licii,corti' 
cum  iburis,myrrhx,rarcocoUx>hypoqutftidos»  Upidit 
«aathittsana. 5-irj.dtnb luamur  gummi,&  gluttru  in  ace** 
co  vmi  Sc  fiat  emplaftrum  quo  vtacur  de  quinio  tn  quin  ^ 
cum  mutando.  Ad  idem  quod  fanat  rupturam  infaotoi. 
igiCorticum  granatorum,  ^.x.gallarum  tmmaturaruouj. 
|.decoquamur  tn«5.v.  vim  fty  ptici  decodiione  vchero;n« 
ci.primonan^  reductnccfttna.deiadeembrocha  locum 
•qua  frigida.ddndc  (u  per  pone  emplaftrum  & mura  de.x. 
its.x.dtebut.  Aliud  Sc  eft  optimo.  gi.mafttcis,  corticum 
churisiiuichum  cuprefei  Si  myrrhx^gtucims  pi(dir&  far» 
cocolle.aiu.diftbluacur  gluten  in  aceto  vint.deinde  aggre 
ga  Si  bc  emplaftrum.  Aliud  Si  eft  braofuro  noftro  rem 
pore, cerotum  de  pelle  arietis.ii.ptcts  naualis,aloet.ana»5» 
l4.maftfctsthurts.ana.5.ij.boli  arm.bng.dra.ana.5.vq.k 
orgiit,colophonfx,amoiitactygatbani.ana.5.tj.ccrae,ru« 
Cx«atia.5.iii.gaUx,vifciquercini,gipfi.ana.5.virj.vcrfuriqp 
arifto.aoa.$.in*myrrhx,terbentin(^fxiathirts.ara>5.n*ha 
huftix.  pfidix.  ana.  5.i.achacfx,fetii  hircini,  ana.  Ub.).  r» 
omnium  confolidarum.ana.5.(j.galk:fangurnis  humani. 
oiia.lib.i.omnatftaftncdiftemperaiacuaquaiii  qua  pel« 
tis  arietina  cum  tota  fua  hna  ftt  liquebdb  per  decotftion^ 
pilileporiacontritiinmulta  quantitate  apponantur,  gum 
int  vero  ^imorefbluamur  & cera  poftm  agitando  cum 
f^tuU  pluries  incorporcmur.dande  empUftrum  inudtis 
«aanibus  cum  oleo  myrtino  inbrroetur  & vfui  re» 
ftrua.hocenimbciumuntxefticactxvtdicanc  fifuppo 
mcur  oculis  canis  confolidet  eos.  V olo  tibi  hxc  fuftccre* 
nam  cx  hfs  Si  ahfs  paucioribus  vel  plunbui  coficere  pote 
rit.Sed  certe  non  delcifteris  tn  mulrtpbcacioiK  gumorum 
flue  gummi>  quoniam vcftcam,d£trahum  maceram  ad 
locum 5e maxime ftanceplenitudincydf inflantur  lefticu* 
li.vcrga>tnguina»df  ctrcuoftautca  loca  vt  fxpc  vtSLSi 
Mraunilatuarcddo.  . 


Cip.  XXII. 

Quando  aotem  ifta  non  (ufficioac^aporMC  afl  operabo» 
nem  mamolem  deuenire.  Et  moikia  breuncr  eft  ^.Supd 
netur  homo  fupra  tabulam  fonem  dKligef  dcdeprtiaaiur 
rabula  experte  qua  eft  caput  vtbalius  rcintromiccancMr 
incefttna,q\ributreincromifsi8ducic  teftfculiotx  capane 
qua  eft  ruptura  fijpcftuttntocoalciorimqnoefSrpofMC» 
& illum  locum flgna,quca  eft  rciftefuper  cmfoemortidlC 
in  illo  loco  flcincifto  vel  pcrfocarto  dCixmAipra  tilttnib 
quia  tunc  fleret  perforatio  royrach, &alforom  vtfceruaa 
necpinfta  fiar,quia  tunc  remaneret  per  cofolldutonf  cmt# 
nencta  magna  prxternaturam.  In  (ignaco  tta^  loco  debee 
fleri  perforatio» &hqnfbu(dS  ficcuniraforto>&  citocx» 
pedturK,&  vadunt  erreudrea  exearnandodydymum,dlC 
tefticulum  ab  ofteo>&  poftenora  ligant  m parte  fnpcrio# 
rr,&abrdndac  dydymum»  Si  vab  rpermattea  cumcefis» 
culo^Cconfolrdanc  poftea.  Et  quidam  cxcamamdyd^ 
mum  SC  non  ceft  tcu]um>&  furnum^  bgant  in  parte  iupe 
riortfdfappomMK  medicamina  valde  conftrtdbua»dlC^ 
dtmmum.  Bt  quidam  ponunt  caufticumm  loco  fignoco 
&perforant«pofteaponufKariemcumfublrmacum  quod 
corrodir»&  conftnngrc  adurendoA  conemup  partes  dy » 
dymi  corruptas  extrahunt,  pofteaverocoolblidam.  ^ 
quidam  operantur  cum  cauterio  aduaW.de quo  fupra  dt 
adminiftrationrferri. 

C V R A aquofx.expedirode  inteftinaW  zirbali  ad 
aliorum  curamacccdo.  In  ca  autem  qux  eft  aquob  prx« 
mifsis  regimine  dixtx,euacuacione>admtniftrftiir  empla« 
ftra  exiccatiiia  Si  refoluciua  aquofltahs  ex  his  qux  dida 
fune  dehydrope.ubiplurima  habes.et  ideo  fuperfedeo.nS 
regula  patientem  ac  it  eftetafclicicus.  Vemendoad  ope» 
rationem manualemGal.xiifj.therapeu.potm  vi  ponatut 
fcdto.quia  n captatur  cum  tenacults  laeisbiirla  tefticalo» 
rum  ipus  ad  fupertora  multum, deinde  iniromti  tatur  fta » 
iim  cum  acu  perforante, & dimittat  vfqucquo  aqua  (usm 
cTiaia  perfedr.&  primis diebut  poncoleuro.cu  alburni» 
ne  oui.in  ali>s  voo  foliu  caulb  cum  butyro.  Atij  aliter  vt 
Aut.  EraiqeleuatiBicfticulis  adfupertonquamo  poftt» 
bileeftflat  perforatio bur%cS  phlebotomo  vfcpadlocS 
aqupvtexear.  Q.  ftrediiinfram^aiiquosvicdfiinM 
Iterum  flat  perforatio  uc  dtdu  eft.ah)  poft  perforationcaq 
ftame  fortitudine  virtutis  permirtum  toram  aquS  exire* 
Q.  fladritdebilitatpatibamipbmcxirahnt.detndecaii^ 
irrizam  locum  cum  cauterio  aduaW,  nonnulli  cum  poceo 
ctalivfqi  ad  profundum  ad  remottonf  foHtculi  ne  redeas 

amplius.ErdiquicmMoapcnumtocnfttfturp  apponuna 

arienicum  vt  confumetur  follscultts.  Alq^ppcer  xgrosd» 
mentes  cauterium  impomint  tmtimexvnguenro  viridi 
aduftiuo4DC  tnuolutam  in  puluere  aphodiUorum.  deinde 
fuperponum  hascomplectt  emplaftrum  boli  arm-mafti» 
cis,cumaIbumineoui  bdum.deinde  lig«ur,  Sc  hora  inci 
fionis  da  arg^o  ne  fyncopts  uerriat  micam  panis  cum  vino 
granatorum.  Io  puerisauifpafsio  hxc  fxpe curatur  cuna 
emplaftris,vngmcitrefbluifuts/xtccatiuis,vtdeafcltiei 
Si  regimen  cendar  ad  calidum  Si  liccuoi. 

C V RA.Incaquxeft ex uAoflrateprocedaf  ordina» 
do  veh  multfplicamibus  ventoftiatemabftfnest,vt  (iipna 
de  tympomie.dlf  diduro  eft  de  eit  tn  complcmem o pruni 
canomi  huius  rubncx.ddndeadminiftra  ieibiuemsavtn 
toRtatem  ex  empbftris,vngu«rNis,balnett,&  lutiufmodi* 
vt  fupra  de  tympanite.  Item  flat  pe^nno  m de  aquob  dt 
dum  eft.nam  qoaodocp  eft  fc^iculorquo  aggregator  no» 
oa  materia  nec  flt  cura  perfeda  ntfi  poft  eius  remoctonf* 
Bibat  vinum  album  acutum  mbflsaqua, utatur  fanicults 

anflb,oleic,nucibm  iiccis,&  buhifinodr.  'Oi.i 

C T R A.lnbda  propttrcarnofltaiem  flar  excoria» 
tio  caroofltaiis  h pelle  fubrtlttrr  cum  raforio,  ira  vieleue* 
lur  coca  carnoOiaa  cum  fuis  ndinbui  vt  pofsfbilc  fucrir. 
poftea  conumierur  pellis  otm  futura,jg  conforseiur  loco* 
SC  confolidetur.  Si  hxc  oparatio  cMnirtid  eft.  AJiqtfia 

cperario 


foliK  cifU  4ndfi5c  hoc  im>do.pHmo  mol 

ttfficacur  i»on  com  gummis  & pingntdimbua  bciendo 
«vopUftrum,vt&pf«de  ap^cnmcc  duro  ceftYoilonraa» 
iSdiKk  proccdacor  cum  rtfoltffiuit,vt  Popn  dt  apofteau> 
ccmolUtn  virga*  Sed  hic  nota  cp  cura  carnoQicftdi^i 
bt  valdc>  dC  male  vet  nullo  modo  pdc  fien  pfrde  mO  per 
chirurgia flm  qubd  d»dbiineft,dCcftiimocofii  operatio 
valde  de  qua  vrplurtmum  confequtcur  verecunda  • qua« 
propter  prudemeaabibneani. 

C V R A*  InvaricoGi  procede  vc  devaricibutdtce*’ 
fur  incidendo  vcn9apanefupcriorid:«nieHovt.  A!  quod 
cil  tn  medtotbrjcial  hgido  eatremhattt.delde  cura>cura 
vuloeni.  Vbiaot  iiicni  humoralia  flirapoftemata  cu 
rcrur  cura  a^tum  leiiiculorum  de  qua  (bprt. 

Vc  dugniento  MinbHicL  Rj<6iicd.  II* 
Ccidit  vmbilico  augmentum  quod  cft  ^ fe  miV 


A 


Dc  *gritud.mcmbroru  cxteribniia  z 8 ^ 

no  nigro  donec  inrpfflefttur,Ar  iattn^hm  f^ongina 
vrobiltcum  liga*  Ad  eiuae*irumaquofum.a!. vinum  m 
cinere  calido  mtnde,&  e*  eo  fuj»  empbftra.  valet  6c  ad  vl 
tofum.Icem  vakt  ialuia  mafticau  in  iciuno  & luppoOta* 

Vegjhbofitate,  RjibticA.  HI* 

Glbbofltaa  eft  fpoodilMim  ^ liio  loco  remotio. V n* 
de  qaindoqi  remooemur  vcrftii  antenua , dC  tunc 
nomi  natur  arenaiio  ^ quibuWam.Quaodoqi  ver^ 
Iui  poilemis^C  rutK  pioptiecaulaior  gibboHtaa  fic  i^vul 
gacibuaditfta.Brquando^acctdic  commumraie  oinum 
cafii3;  nominatur  concauano  & arctauo  • Si  vero  ad  U* 
lua  dicitur  coiuonio. 

S C HO  L I O N. 

Kvfroric,qoae&alionominca«^r(f  grxctfappeR» 
iur,m  dorii  poftertorem»  extenoreni ue  partem  diOoriio 
cxtihCfLatimigfbbua  • aiq»  gibboiitai  vocuata » in  cutua 


tamrupturx.CutuacauiacAauiapoilcma  quod.  oppoiinim4«fX»npapparct,diilorGonempeinanterio 
iub  cute  cliiauc  quia  caro  augnomaca  eft  (uh  vm  rem  partem, fit  uS^  in  dorlb  cattuat,in  autem  tu* 


fcilico.  V el  quia  rupcui  eft  panntcului  iyphac,ftuc  moUi  fi 
cacui  Tubeo»d^  tunc  UKcftint  graciba  intrant  cauernofita/ 
cemcattaauizirbuaiogrciIuant>aiit  quia  ventofitaa  eft  m 
cauCi  aut  humtdiiai  vi  accidit  in  bydrope«aui  quia  ibi  eft 
Cuiguwii»  fiuaoaad  cum  per  venam  ftucarteriam.  nam  ad 
vmbilicum  muifp  icrmioaoiur  venx.nam  per  venai  vm 
Iteiicalet  autrirur  foetuf.vt  fupra,  6C  per  anercat  fit  euema 
iio,ipfi»ergo  poftannbuimultumfragutncm,  quia  plus 

conuemret  fit  augmematio. 

S C G N A demdftrauua.SieadeTccnfuzirbivcltfv' 
teftimcolor  eft  ficut  color  cutii  fiuc  ctKpom  ipfiui. 

S igna  fi  eft  ex  toceftinii  eft  dolor  aliqualu,  & curo  prae 
mumurocculcacur.dliqnqicum  rugitu»vtAipradc  ru^u 
caIteftioab,dCcognorcdqacx  approximauone  moUtficS 
tioXcx  balneo»  vinftiooc*dlC  hmiN  magte  augmcnunir* 

Signa  quando  ex  vcmoficau  eft  letw  Sc  aUa  figna  ap* 
patem  vcncoficatif. 

Signa  fi  ex  carne  aut  Ginguinciitcrtt,nttntftfta  erunt. 

C V R A Canonet.t^vbiabfi^  terrocurare  poccria 
•aon  debet  cum  £eno  curare. 

C V RA  Siexapoftcmatccunapoftcma. 

C V R A Sicxtkrcenfiiratefttnoeaautziibiadcfilo' 
cum,uinc  fiic  sgrum  fiirgrre»^  prxcipiag  vt  extendat  yi 
•rem  donec  appareat  noiabiliicr  augmentum,  demdefi* 
goa  augniemum  circuiarucr  cum  encauftro  » detnde  rcfii* 
p«(ientrxgcr»&capiiturcum  vncinolocuf  fignatuileui 
•cr>ua<pnoncapiatquodfub^ibeft«dcfnde  inirorofift 
•cum  cum  fiiperficialuer  ftmper.deinde  perfora  ta 

Ii  perforatione  nc  ddeooperiatur  quod  ell  fiib  myrach.  Sf 
ergo  eft  imcftinu  impelle  cum  ad  inftnbra»&  fi  eft  zirbuf 
exemde  tpfiim  d£  lacercum.deinde  fue  locum  difru » 

ptum  ca  filo  optimo  de  ferico^dC  ftnnge  tpfuro  lupra  vtn 
erem  dC  dimittecx  filo  quacuor  capiu  coali derando  nc  ca 
daqpad  lacertum  SC  conlolidarc  ftdiroen.&£ac  ^ coolblf 
tfati»  fi{  43fundtor9efte  poliit,vi  ti6  fic  operatio  foeda. 

C V R A v«ato(umautem»dlChurooro(um  cum  reib* 
luauii  cxiccaiiuit  medicims . Qubd  fi  non  profecerit  va.> 
eie  ad  operationem  manualem » & cauft  tcum . vc  didium 
cftin  de  ruptura. 

C VRAcctamaugmen»  carnei  eft  cura  rupture  car 
aoCae.Sctto<^poftincifionem  verne  vmbilicalii  inexitu 
fioetut  debet  obftetrix  vri  cSgluiinatiuie  ftypcicu>vt  fune 
fwluif  charabc»tbum4Mlaufttarum,gUndtum,alumimf> 
•chacne.lccmterbemtna/erra  fi«tbta,di  hmSi.vndepo 
nantur  taiia  poft  ligationem  ftriramab  obftetricc  Gidis. 

Ad  exteum  vmbtlicifnin&Ddbuaprobatumi|t.grano^ 
rum  lupihorum.M4.pcriam  vnam  panni  linei  & combu 
fcdi  confice  cum  vino  pontico»&  bullianc  ad  infpillano. 
pem»5cinfui^  ftupam^  iuppont.  Aliud  ad  td^Ja>alu/ 
aioa^sv.8aUanim.>4*^ui(urdli  conficiamur  dS  vi' 


roor»qux  lannii  recuruitio»repaiidica9,  dC  gibbum  ad  an 
feriora  nuncapacur^arbarii vero  nelcio  vnde  arenatio» 
atey  concauatio,mde  rxcA/oric, tn  dextrum , vtl  liniftHi 
UtiM  diftorfio, (Eliquatio  leu  obliquttaa,obftipitai » lor'' 
cuofitai,aiqjeconcorfio  receniioribuiDomtnauir^xc 
Nirolaua  Mutonui  Lucenfii  ex  Cialeno. 

C A V S iE  quatuor  videntur  elle  ptincipalet  gib' 
bofitani.  V na  di  eft  pnmitiua  caru»,percuiIm>cleuacio 
pondnii»<SihmAr.  Secunda  eft  humidttasaquefii  lubri* 
ncaciua  cum  qua  eft  altquaudo  faliedo  mollifici»  ligam?' 
n»quare  rpondtlre  rcfilwni  i (ito  loco,  SC  dicitur  cum  qua 
eft  (alfedo, quoniam  Hect  (alftdo  propter  fe  prohibeat  reta 
xationem , tamen  ipfx  in  pauca  qukiiaieniiKfta  cttm  mut 
cahumiditafceft  caufii  matom  penetrationM&tmbtbi* 
ciomi,&exconrequenci  peraccideni  caula  mollificacio* 
nu.5(ab  hac  humidtiate  fii  fm  plurinsum  gibbofiiai  Ia* 
ceralii.confidcra  vi  in  puero  incAiuo . Item  Si  humtduaf 
ladhioftfiuegrofia  hoc  idem  operatur.  Terna  caufii  eft 
ventofiai  moucoi  Sc  tmpcUeni  ip6  efta  8C  ligamha  vio 
lenccrtita  facit  fpSdtlci  dc  loco  refilire.  Quarta  eft  ipo 
ftcan  fiue  cximra  natumin  loco  aui  ex  percuiTione,(l  hu 
iufinodi  cauCicuro.  Quina  additur  non  fic  communiter 
cuenient  di  eft  comingent  propter  rpafmum  ligamemorft 
fiidlum  ex  ftbrtbuf  a durentibua  6C  eft  raro  eucoient»  dd  di 
venu  velociter  inierficir. 

S 1 C N A demonftratiua  fiinc.SfexcBufiafucricpri 
minuia  vt  cafij  percui&one  Si  hmdi  lunt  ountftfta. 

Signafifumcexhumtduatc  tKftuadirccrnet  deforma 
ipfiua&parumexiccai  locuaoleuro  quoinungicur^&tar 
daat  eitti  in  cxiccando  ipfiim  eft  regtmen  ptcrttum,humi 
du,rcplciio4Mhtiudo  capiru,humidta8  magna. d^  hmdt. 
Q^  fi  fuerit  ex  ficcitare  tunc  apparebit  ficcini  corpofit  SC 
cm  fie^cuta.velocitaa  cxiccationia  olet  vehementia  fic* 
citacii.licm  cuacuationei  extccamra  & alta  hmdt  ex  parte 
rerum  cxiccanciumd^ficcfiatem  figmficaniium. 

Signa  fi  fucricabapoftemaie  cadua  declarac.&  f ibi  do 
lor  pungitiuua  proprie,d^frbrta,  S£  hmd«.  Et  amc  poG' 
tionem canonum raco^gtbbofiaaVommunrati»  ofijfi 
petTcof^facii  accidere  dffiiculattm  anhclitua  magnam. 
• liemAfecundot^ vbfacciderttgibbofinsex  afthma' 
te  Si  culti  antet^expuat  ame  iuurtutem  momurum,  Si  eft 
Hip.dfdum.0.apno.pa.apho.dKrepcri(ur  Itiera  qu«  non 
habet  ance^  expuat.vnde  eo  cafu  arguitur  permutatio  ma 
tertx  Eaciemia  afthroa,vcl  tufiim  ad  fpondilet » vnde  tunc 
fir  impotentia  dilanndi{mdua.vndc  maior  inde  ftqimur 
anheUiua  dtfticuliaa',  Si  nc  crercenteoate  CalidRaa  acut^ 
non  debite  refrigerari  portft.quart  mora  (equitur,^  gtb  * 
boficaa  fic  acddent»anie  Si  retro  permaxime  I matera  fit 
grofta.  Vnde  Aui«Et  fi  non  efin  eiua  grnffirudo  nbn  acti  *‘ 
dcrttabcogibboficoa»  Icon  (ctai^pueria  magia  aeddii 

* gtbboGua 


TriAatu».  .VI.  ' . 

g&boflnu  pcrmaxinK  qnaixlo  eu  ftibttihitur  lac  cno4^ 
nucrturaur  cibugro(tki»vnde  generatur  humiditatgroila 
declinaniad  rpondtlea&  gibbontJtem  bcu»  Icem  itlia 
graciUmur crura  pod oppiintonem  gibboiiu* 

leper  quam  prohibetur  cranfitus  nutrimemi  ad  crura. 

C V R A Canonea.Poftuutconfirma(tonmiekqua 
cunqicjura  (ucrit  nullo  modocuraiur,(ed  in  principroiBa 
cft  in  Via  fiendi  poced  bene  ficto  mediCi  curari. Ordino 
dixtx5c  hic  canon  debet  proportionaltcer  (eruar^^in 
de  para  ly  fi  ex  ci  uCi  humida  vel  licca  prouenirnie , #io 
^gtf  dtrpofiuo  variando.In  ficca  cauCi  dadohurmda»tS: 
tn  humida  ficca<Dige(lio.Eoo4>porcionabil»cer.Adaiim 
llratio  medicaminum  parciculariu  tn  particulari  caula. 

8i  fuerit  ex  caufa  primitiua  3c  acciderit  apofiema  cali* 
dum  abr^fc.fiat  phlebotomia  ex  bafilica  fi  pollidailufuc^ 
n't»aut  (uhtrahatur  languir  cum  veotofis  fuper  naucai  po 
littf ,auc  fuper  pulpai  crunum.  Et  vngatur  tocua  oleo  ro. 
aut  de  myrtoiauc  de  rKnuphare . Et  emplafiret  cum  ro^. 
nyrco.Ctndar.fanna  bordeb  3c  fimilibui.  & maxime  exi* 
fieiitefeb.Ec  purgentur  cum  manna, cal?a,thamarindif, et 
hmdi  . Item  decimet  dixta  ad  Rigidum  potet  aquam 
hordei  dfhmdi.l>eflcitnte  verofeb.tnungatur  locur  cum 
oleo  de  camomilla^iitetho,  vel  de  lilio  mixtu , vel  per  fc. 
Et  fijperponatur  emplallrum  de  matuauifco , cum  fanna 
hxnugrxci,&  feminii  lint,d^  pinguedinibut  autum,  ana* 
itMnleru, gallinarum  proprir.Cooforuntur  rpondilrt,ec 
olu  pecflorit  cum  Irgaturit,  ptumaceolu,  SC  (oficntaeulu 
^t^uexfiupa  madefiv^a,&peirji  tnuoluiuin  albumine 
ouj  pofi<ii,&  iocacitruper  empIaArum  duflum . Ec  vta  - 
fur  diaeta  comienicnci.  Q,  fl  materia  fuerit  frigida  quia 

apoflemahrigidum  mundrnceturcorpuacum  fbreidit  de 
hermodatflyr.cochrja, medicamine  dc  curbiih , dc  fimtU  • 
bue,vt  infra  de  fciaiica-Et  fuper  locum  coruinue  ^raf  em* 
plaflrum  ex  amoniaco.Iaudano  mixtu  dinnlutit  in  mor  * 
cario  cum  pifielfo,aut  emplafiruro  quod  fit  ex  oppopana*. 
co,amoataco,bdelIio, (era  pino, difibluiu  in  uino  Sc  meor 
poracifcumpinguedmibuaauium.dc^rma  feminulim, 
fcenugfxci.  V ngarur  locui  cum  oleode  fpica,  de  madict, 
de  cofto,&  hm.^fi.Confortenir  locui  cum  bindii  fuficnia 
culit  nuDC  pauloamcnominaru,Iaccac  Tupinc  ut  pkinmu 
•tu  fuper  altero  lateru.Dtsera  fit  remperaca,&ad  Uiuscali 
dtiaut  magu  decimet, Et  (cito  c^  hy  (Topua  de  proprietate 
valet  ad  hanc  pairionem  ex  tpacumy  fiat  caula  fpecialiier 
cum  ncubu9,&  liquiritia  mixrua. 

C V RA  in faAa propter humidiratem  lubnficaeiuS 
audi  Auicen.inquit.Humidx  quidemu&  ficcz  curatio  pa 
talyfif,d^ fpafmi  humidi,&fpafmi  nccitKcelTicatecua* 
cuationu,quia  in  humida  SC  dimifiionu  eiui  in  ficca, quo 
mam  folia  alicramibui  vtendumefi  dadromifiranda  eoa 
pla(ba,5Cembroch49»vi  diiflum  cfi  in  ea  qux  cx  apofie* 
•aare.  Vnde  in  humida  medicinx  debent  efie  fiypttcx, 
vt  flnngant  ligamenta  qux  mollificata  fum.qua  ex  re  in*, 
clinarx  funt  fpondilea  & calcfatfhux,  vi  confiortme  ea , Sc 
rerolutiux  vt^confiringaniur  humiditatet  mollificaniee» 
aut  adiuuameiad  mollificandum.quu  iciltcccprohibea' 
cur  boc  modo  fluxui  materixad  locum, quia  cum  non  re> 
Ibluiiur  materia  aliquando  permucaiur  ad  pedet  ,&  (acte 
paralyfim  fxpc  fortem  aut  debilem  fm  grolTitudin^ , lui 
(ubttiicatcm  raaterix  Si  etui  irobibiitonem  Si  etui  in^fio 
oem.pft.Ee  inucniiur  Gmplex  capient  hai  crea  inmionet, 
Vt  nua  cuprefii  folia  eiua,foUa  lauN  , calamua  aro.  Ec  ex 
cooipofih^  rfi  bigidum  ei  frigidia  (lypcicu  Si  caliduad 
inuicem  m/xtia,ut  cx  ro^.achacn,balauilria,  baccia  lauri, 
caGorei^acpro.folqa  oleandrid:  hmoi.  Et  ex  olcia.  vt  eft 
oleum  cupieni,rucaB,dc  pyrethro, de  cafioreo,dc  euphor . 
bio3^  hf^i.vc  fupra  de  paralyfi.  Empbfirum  bonum. 
fiuaacuracprua,&eQula.decoquamurin  aquacupr<ni& 
cmpUfiretjur  l^a. 

G V K A Ia  ca  ^ cfi  cx  vtraoflmc  tnpclJcnce  pro  * 


Cap.  XXII. 

CedchprincipiocuniarmtnanubiiaveniofitatMi,&i^  j 

cttluerpoftpurgaitoncmcumfbttfdiifluiort^adcbet.*  ' 

csu>daAylia,&bm5i  rdpictencibua  tundhiraa,Supcrl^  ; 

gibbofitaitf  pooaiur  rmpUftrumliifcumcxfynapi,  ftcrf^  < 

corc  columbtno,flcubui^na.adinutc<  iocoeporatia  ) 

npcrhoccmplafirumficminlocoabqua  rubedo  remot  * 

ucatur,df  vngatur  locujcum  oleo  co.aut  dc  myrto  vfqua 

adferuonac^tionem.Ium  vrigacurcumoko  decolla 
&ctmino.  Emplafiruraadvcmo(am,&ad  humidanu  . 

•k(autnam,fticadot,anM>aiacum,nucicajprefiri,pyTcthra 
auioranamycor4umem,fquinancum,canam,co^iur  m 
aqua  decoifcione  optima, d^quaodocp  proikatur  cafto* 
reum , euphorbtum , buma  cootrita , Si  edmmifirctur. 

Aliud  ad  idem.iy.fionicit  iiquid»,co(ii,  SC  calami  aro.; 
lauinx.  ana.5.j.'euphorbn.5.).  olei  oardini  quod  fuftcii.  i 

Ad  idcm^ia.Ca{amenci.pii!egTj,orTgant,C4irui>ctmim, 
rihx  lupinoru«»,remmtt  Imi,  fanugrxei  mixua&  dcco* 
(Sitincorporacia.  fihxcnon  fuihcaifir  adrmtitiHeC 

cauterium,dCremoueacurrooilifica«o,dCHidiirttu^locw 
quam  opcrationrroclHrurgicia  relinquo.  i I 

C V R A IntnfU  propter afihma,aut  culTim,eftcara 
aflhriucta,auc  cafiii,rt  tu  rubricis  fuiaaddcndo  qux  dkla  | 

Aim  hic  de  modo  ligandi, dc  emplafirandi,dk  vngfdi,eua* 
cuandi,dixtandi,d^Hni6i.dC  tu  bene  confidna. 

DcMdriobftf.  Rithncd,  Illi. 

VAricca  fum  dilacacio  venarum  in  aure, di  pede  .p 
pier  multitudinem  eiua  quod  defcendit.adeaa  ex 
fangmne^mplurimum  melancholico  non  putre 
h^o.Dtcicur  ^m  plurimum. quoniam  aliquando  hic  £nt 
guia  efi  phlegmaticus  gtofiua,abquando  purux,di  rft  fine 
putrrdane.Qt  fi  fuerte  cum  putredine  acadum  cruri dk  pe 
di  vlccra facitmagna.Ec efi pifitocdlUetacueiiire  htsqui  Vattei* 
pedibutmultumlaborant vt lbmcurrorcf,vurortt,pori  b‘’gma 
lamca  onera. &hi«  qui  fiam  longo  ieinporc,vc  fum  brui*  xiebbic 
torciregum,&hiaqui  confueucrum  vticibia  generanti»  dii* 
bua  chylum  melancholicum.  Et  confiiewi  haec  ^iho  vi* 

Ita  nominari  quoniam  venp  tortuoic  mccdut.vt  vnii.Hia 
enim  accidit  pafiio  dnfla  materia  babaerapium  adea  Im 
ca  propter  laborem &btigaiioncm  dcbibtanteaea. 

C A V S .A»po«aiamea(T(gnaiTcau&streavtinar 
cecica  didlum  cfi.  'Prima  difpofiuo  membrorum  lupe* 
norum  generamnim  humores  talea,  vt  bepaitt.  Si  fi>lenis^ 
aut  propter  eorum  xgmudinct,auc  oppilationem,  aur  p*  # 

pter  malitiam  rcgtminta.  Secunda  eiUargtnia  venarum»  | 

1'crtia  dcbilicaaioferfomm  naturaliaautaccidentalia  cx 
cafii  vei  percufT one,xgriiudtne , fiat  «ooe  fuper  pedes , Sc 
hm5f.  Accfdttdchfcdefluxuaianguimtadcruraviacri 
fit  aliquando  vi  in  xgrtiudintbusaciwu.  vt  in  fynoca  ma 
reria  cxpulla  ad  ea  loca  per  venax.Icem  in  aperiione  oppe* 
lationum  venarum  b^atia^i  rplenia.lcem  lopgmudini* 
but  cerebralibus  melachoitcis.  Vnde  Hippo.sxxm).  apb.  * 

Vf.fidiontt.  Quicuncp  calui  fune , ii«  magnp  varices  no«  * 

flum.Qmbua  vero  caluta  varicet  magn;  fuperurmunc,  hi 
ruf  (ua  appellati  flum.fic  rurfua.xxl.apho.eiuidein  le^.  In 
iniamemibuafi  varicet,vel  hfmorrhoidetfiiperuenennr, 
fnlani^  foUitio.de  qutbuainaphorifmia&alqainib  infl» 
ne  capituli.  Aliquado  efi  fyphomaticus  ut  fatftua  in  pria 
cipio  xgritudmum  pdicuru,uel  ancipium  nulli  (Edente 
aegritudine  ficut  incipiunt  dolores  iuodbararum , & accii 
dunt  qncp  in  habemibut  fplencm  plenum  meUncbolia.  ; 

SIGNA  demonfinitiua , vilucomprehendamura 
Si  tadhi.  Ec  melancholica  efi  grauaa  lendent  ad  aigredinA 
Et  rubea  efi  magia  incolumia  ^ nigra.  Et  phlegmatica  efi 
ad  leuiutena  decliuia.Et  quandotp  declinat  melancholica  \ 

adabrcifioncm,dc  vlceraiionem.  « « * 

C V R A Canofict.PrMMu.<p  vaiicai  pofi  earum  cO 
firmatiooem  non  recipium  curam  mfi  per  chirurmi  ,ied 
anu  VI  cum  fiuiu  ia  pnnciipio  curvi  p^^^ayanto  moe 

diamioum 


4 


T^exgntad.  membroruextcWonim 


4se<lkimMutn»&  cum  non  ptna  diScuIttce. 

Sccundut.^  0cut  vaitco  intutf  melicholiciMue  ma^ 
•itaat  funt  vtfUftVciQ  apho.infra.ua^ibitioAuxu«  Cin« 

Simtt  mcUcbolidad  mfmon  clt  apca  inducere  paO 

oneia  cnebncboUcani»aut  zgncudinem  ex  melanchoba 
proueniemem.quare  ab  carum  tlbquearionc  vt  ponibtlc 
cft  abilinendum,&  non  ita  bciitter  procedendum  vt  mul 
at  bciunt  chirursfci&  ideo  prtui  iKnepra.regurgttai  cnf 
tnarena  per  ilU  loca  fluere  confueta , & fortead.prinnpa" 
lb>&  idM  vt  inba  de  podagra.Item  (icuc  tn  cura  hsmor 
rboida*  fluere  conUietiru  quartdo  totaliter  rellrtngumur 
periculum  eft  ne pattena  hydrope  incurrat  ex  regurgita-' 
eione  (anguimi  melanchottci  ad  hepar.ira  efl  (entS* 

th  Auicen.inquit.Et  accidit  ex  iliit  quae  in  eie  fum  melan 
cholicae  cum  inciduncur,&  prohtbemur  xgniudfncf  me/ 
hncbolic«  • & melancholia. 

Tcrtiu«.c^  ex  ligatione  litie  illaqueatione  cabefcic  mera 
ferum  propter  prohibitionem  traiificui  nutrimen  ad  cum 
cx  illaqueatione  contingentem. 

Qmrtua.ordinatio  dnrrx,& hic  impletur  opponendo 
cauf«>  vt  vcrbt  gratia,  abftinedo  a cibit,&  potibua  me/ 
lancholictfjd^abomnibue  generantibus  grofibtbumo/ 
actyVt^  carnibus  bouinis,caleo,  leguminibus,  paltiliciff» 
A hufurmodi  k labore  pc^m,i  flaiiooe  longa  t n pedibua 
A huuifmodijquae  Ium  caub  varicum  produdoiua,  vt  di/ 
dhimefl.Et  cibis  vtaiur  bonum  A Oibiilem  langutnem 
^neramtbus.vt  puUi»oua,carncs  budats. 

Qtnntuteftdigcflio.  digeratur  cum  digefttuis  appro« 
prntis  macerts.dk  quibus  quarto  iratfhiu. 

Scxnis.euacuatio.euacuetur  cueuacuatttiis  appropria/ 
fia  dttfiis  fupra  de  melancholia, dc  quarto  crada.  Irem  c5 
l)ebotomia,&  cfteuacuacio  magis  propria.  Vnde  in  prio 
flat  phlebotomia  de  bafliica  I ruikj  flue  de  bluacelta  eiur/ 
dempedcstdChoccademdicvelpoQfluede  bphena.ve 
Auijcrmineuacuandoblremcaulam  ancecedememydC 
diuertendo  confert  vomitus  bbortofut  cum  eo  quod  ex/ 
trahit  phlegma  grofIum,dC  mebncholicum . vnde  in  tali 
calli  c5ferc  vomitiud  ex  decoAione  raphani,  in  quo  flete/ 
tunc  frufla  dbbori  nigri.de  quo  fupra  de  vomitu. 

Sfpiimus.rcdlificaiio  membri  mandantis . vt  fl  fuerit 
propter  plenitudinem  aut  duritiem  fpleras  primo  retfltfi/ 
cctur  rplcn,alfier  non  curabitur. 

O^uus  cfl  cdfbnatto  crurium,&  pedum  ne  rccipiit. 
Confortatio  autem  talis  flt  cum  vngucits  flypticis  vtefl 
1feidiaexolcomyrtino.>o^.cum  puTuere  nucum  cupreIS, 
A galbrum^  hmdt.  A cum  empbflris  bmiltbus  biflii 
Cxbnnammq|RKlicpdiordei,pulucreboli  ar.cy£r,myr/ 
«orum  > cum  oleo  de  maflice,ro.  vino  mgro  flypctco  A 
Imturmodi  cocum  empbftrando  crutJtem  cum  inflitisfl 
aie  bfcfjB  ligando  foniter,  incq»rodo  ab  infienori  par  te  pe 
dis  vfqtc  ad  fitpcriora » vt  k calcaneo  vfque  ad  genua , A 
lylcia  vt  vtdebmir,dC  prscipiatur  sgro  vt  iaccat  in  Imo 
pedibus  eleuatir* 

Nonus.efl  admindlratio  relbluttuorum  tn  flne  cum  n5 
'^ratur  amplior  defleo  fus  cum  rcfolunuit.  A huius  gene 
•is  efl  flmus  caprarum, flmen  raphani, flmen  rure , brina 
fecnugtdlfhmdi.NonnuUfdco4flauo&  nonocanontbua 
iaciunc  vnuro  dicentct«flai  confortatio  cum  flypcicisexic 
miUis,d£ielblutiuispoft.f.canonct,d£  pofl  vomicum  dc 
phlebotomiSper  modum  qui  did^t  cfl  ponentes  Ilipcr 
crus.  Vnde  primo  Uuant  cum  chtroolea,(S^accto  , A cum 
«kcoAione  flmhus  lini, caulfum,fly  cados, lup«norum,foe 
twgrc.flcrcorit  capri  ni.Qusd9  di  royrrha,  aloe,  achacia, 
hypoyiftidot,ali^n  dillblutum  in  aceto.Qui  dam  qfl. 
Ipcciauier  maceria  cfl  magts  phlegmatica  vcmola  cum  r« 
^ce  aphodiUorum.  filicis, ebulorum,  folbs  bmbuci  ,‘pt« 
riccarns,  caulium  coiflis  cum  vioo  A aqualraartnaj. 

Alius  modus  operandi  qui  flqui  debet  ad  prsditfluoi 
yando  alia  pon  coirfm  naphftietqr  locus  qui  cfl&b 


genu.pcrdigicostrct  cum  bitominequedficex  boloaf* 

rayrrha,a1oe,maftice,dragacamo,gummiarabico,sqot 

liter  ipfls  bene  putuerizatis,dc  incorporans  cum  alburni/ 
ne  ouf,&  totus  locus  etredqua^  empiaflretur.deinde  hge 
tur  cum  binda.  ille  locus  bene  flringatur , ua  qf  humores 
non  poiTmt  ad  inferiora  dcfccnderc.  fld  caue  ne  in  tali  liga/ 
tura  accidat  dolor, & fle  dimtttaiur  per  diemvnam.  flqu2 
ci  die  apertatur  illa  uena  cum  phlebotomo  imgniflcata  lo 
loco  qui  efl  fuper  cauicub  pedis  per  digiios  tres  aui  qua* 
tuor.&  fit  vulnus  phlebotomi  magnum , vt  inde  (anguit 
groflus  exire  poflic , A dimittatur  exire  languis.tocus  qui 
efl  iry lU  vena, ita  <p  vena  qus  efl  fub  genu  vftp  ad  caui  • 
cuUm  (it  perfetfleeuacuata.quod  riro  fiet  quando  paucua 
cnt.quobtfloconflnngatur  linguis  & ligetur  vulnus  A 
totum  crus  vf:p  ad  genu  de  nouo  cum  bitumine  duflo  A 
binda.Et  ordinetur  infirmus  fic  flet  per  duos  dies  cru/ 
rtbus  A pedibus  flmpcr  clcuacts.  A Hc  per  continuationi 
bicumtnis&  Itgacurx curabitur  vli^ad tempus breuc  fl 
deus  voluerit*  Sed  hic  adoerteq|>vi  exiflimo  ofwrtei  ce 
cnefollicifumineuacuandoaucpcr  pharmaciS  li  humos 
cru  alius  i bnguine  inficienseum,aui  tn  phlebotomando 
ft  erit  bnguts  purus,  vel  prouocando  haemorrhoides , aut 
ponendo  veniobs  fuper  naiices,fti  diuerlio,& eus  cua* 

CIO  funt  in  hoc  calu  ncceflarto  coruinuandx.  A tu  conflde 
ra,&  ce  tua  prudentia  rege. 

V L T I M O cum  omnia  non  contulerint  oportet  ce 
deuenireadfllaqueatienemvcnae,&efl  operattochuurgi 
ci,de  qua  aliquid  vt  in  omnibus  pro  polle  cibi  brtsbcil. 
fiat  ligatio  cum  binda  A curo  bitumine  fortiter  fub  geru 
vt  didhim  efl.&  poflea  fcindaiur  pellis  qux  efl  fuper  ve* 
nam  vel  varicem  (iibti1uer,ita  corpus  vens  manifcflc 
appareat,&ndlzdatur.  Stmiltier  fiat  in  loco  qtiiefl  fu/ 
per  cauiculam  pedis. cut|ibocb<rcum  fuerit  in  loco  fupe/ 
riort  A inlertorf  capbcur  vena  cum  digito  A cleuct  ur.  A 
opeimeeum  filo  ligetur  in  parte  fuperiori  A inlrrion  ttre 
cum  hoc  btflum  fuerit  inadatur  corpus  venae  totaliter  ex 
tranfuerlb  fuper  ligaturam  in  loco  qui  efl  fub  genu , A qtf 
eflia  medio  duaruligationo  ligef  lotii  crus  cii  bitumine 
A bindis.fif  flet  pedibus eleuatis  fle  vfi|>  ad  dies  tres.  Atti 
de  fl  pofl  Hgattonem  fiet  ftupor  ,&  mfbri  denigraiio  q9 
rfltt  flgnum  mortificationis  membri  firrtons.  A ideo  (U 
attentus  neacctderet  error  peior  prton.  Vnde  difloluc* 
Alqmeiiasmeoiudiaoctrca  plicaturam  gcnuvbiap/ 
pam  mincusA  radix  omnium  varicarum, ponunt  ruprd 
riumtn  longum  duorum  digitorumvcldrca  fuper  locfl 
varicis,  deinde  fle  flupebiflo  loco  excarnant  abltymani/ 
bflo  dolore  vfc|i  ad  venam  quam  capsunr  cum  vncino  td 
duobus  locis  dtflamibus  per  digitos  duos  vel  «ici.&  in 
illrs  focis  Iigam  fortiter  venam  cum  filO  flneo  A fetndut 
cranfuerlaliter  quod  efl  tn  medio  ..'deinde  cauterizanc  ex* 
cremicates  vtnsB.deindeprocedunc  adconfolidationecar/ 
nis.Sed  aduerre  (p  bnguts  qui  efl  in  parte  veme  cruris  an^ 
recautenzacionem*9  quibtifdam  fleextrahitur.  rnambua 
autem  educunt  ipfiimad  fuperiora  qiiantoplus  poflibib 
eft.reflduum  rcmanenxcxkcanc  cum  mcdicim)  exiccan* 
libus  didHs^Alrj  phlebotomant  venam  in  parte  inferior/, 
Afleexit  meliuscum  exprrfltoftc  bdftcum  manuflcfl 
neccfliirb.Bt  hzc  tibi  de  varicum  chra.  ^ ^ 

Ve elephanoj,  Bjconcd.  V.  <a«/ 

ELcphanua cftaddfliotn pedibus ^romodu  quiac^ 
adit  in  venis  vancum  quare  iogrofbt  pedem  cura 
qualitate  fua.Bc quando^  fit  propeer  humore  phle/  e<rB  corpo 
fl>daiicurogroiium.Bcquand<^accicte<xcauflsex  qui.  ^ 
busacctdunt  varices, &nutrtnircxcopcs  nutrimeixoafi 
<)uo,auc  efl  in  primis  rubeus,  deinde  niger . Et  esab  et  iis  ^tt , vq 
cfl  vHienaemia  rqiletionb  d^ciiam  debduaa  membri * 
pter  multitudinem  cahdaatis,d(  vehementiam  actraiflroi 
obciuipropccrvchemcntbciicaljdttatitidpbleg^eetd  pudiasu 

motu 


TraAatus  VI. 

notu.Ecbreuhrrtdetcphanriam  causandam  coACurruot 
«tam  caufc  V4ncuisi«hoc  Auicc  Sed  fcuo  elepKanua 
•mporcat  idon  qaod  auj^inentuai  prxter  luturani  in  vai» 
brts. vnde  in  vnoquo^  membro  mquantum  merobrum 
cll  poceil  concingere  clephamu,u(  ooii  foJum  in  pcdibua, 
fi:d  in  cruribo»,  virga, ItngU4,&  quali  in  coio,vt  accidu  in 
nicom)cho»dequo  Gaf.cuiuamembra  iiuamum  creue« 
rutu  ip  viK  matierc  fe pocuiuEt  varijf  nomirubur  deinde 
luxniiutur.Vndealellinlinguavel  virga runc  crifmua 
dicuur.Bt  q undo<)i  accidu  in  toco,dlC  cunc  ell  Tecuda  fpc 
CKs  Icprx  VI  m.:Unchola  lit  in  toto  diuila.  Et  vt  didum 
cUcaiiCi  clepluiuixell  ciEilIo  humoru  meUnclioIiciad 
pedea,au(ad  membra  ala, auc  ad  vnmerliisparteicorpo.' 
ra.vndenutnmemum  meUncholicumauc  phlegmauca 
quod  ruperriuK  cx  iiucrimento  fic  ad  membrum  tranfraif^ 
fo  15(000  reioiuto  per  additionem  partii  ad  partem  £actc 
in  membris  augmentum,  vtin  b/polarciu  duflumell» 

Bi  feno  inigiu  pars  noticix  humoris  peccStiimelan 
cbolici.r.aut  phlegmacicij  pendet  ex  notiiu  complexionis 
dc  regiminis  prxccdcmis.<5(ideoiUa  conGdera prius. 

Scito  praeterea  cu  humor  mtUncholicus  liue  Cinguis 
nelancholicus  coartatur  lo  membro.  corrumpitur 
aduruuracquiriiacuiiacematiji  malitiam. 

$ r G N A demonllraciua  elephantixquzellex  lan 
guine  grollb  meiancholico,caliditas  loci  ad  udlum,tene^ 
brodias  10 colore, afperttasloci,exjuu  (aogufois  nig/iex 
locis,  vfus  ame  uifirmitatem  rerum  gcneramiumlanf 
guinem  groiliam.dK  melaocholicum, vrina  rpiifa  icnebro 
b>hxccs  mtUocholicx,  Sc  iu  de  alejs.  Qitbd  0 lueru  ex 
phlegnuie  grolTo  vehem&er  cri|,grolluudo  pedis  Sc  cru 
risabiqi  rubedine  5(  imenla  arpericate  io^ct^dK  locus  (acia 
videiur<£rigidusablq^caliduaie,(S(noababcc  eminemus 
pullulatas  vt  languinca» 

C V RA  Uauoncs.Primus.q>vide  vaetctbusdi(fin 
c(l  cura  eius  cft  poilibilis  in  prtocipio  lui, d^anteq  mala 
dirpoiltio  membrorum  fu  habuuata , Sc  prxcipuc  pauca 
Cium, «&:ame  propera  &poH  confirmationem  non  reci* 
pft  curam. vnde  Aui.Elcphaiuia  quidem  maligna  cil  qup 
parum  lanaair,dl(  oportet  vt  dmiuuturcum  dirpodcio' 
nc  Tua  d non  additur , & H perueneni  ad  vlcerattoiicm  Si 
timetur  corrodo, non  ell  auud  oid  vt  incidatur  radicitus. 
Cum  ergo  fuccurriturei  principiofui,poflibiUeft  vi 
prohibeatur  cum  cuacuationibut,d(  proprie  cum  vooit' 
tu  bboriofo  5(cum  eo  quod  exiraiiu  phlegma  & mcTiana 
cum  aat  confirmatur  parum  fperatur  ur  prohibeatur. 

SecunduseHord(aaciodix(9.Vi  abllinett^  multipli/ 
cantibus  huaaorcm  nKlancholicum,&  maxime  tnca  qug 
cft  exieo  qui  de  ipla  nunc.Ei  vtaC  di(ta  declioamc  ad  calt' 
dum  hu.ex  cibis  bonis.de  quibus  omnibus  quarto  tra* 

TcruuscH  digeftio. 

Q^urius  euacuacio.&  pro  his  duobtn  fiipra  de  melao' 
cboUa.ltem  fiat  euacuaiio  cum  f^lebotoma  aut  poli  mu 
dificattonempbicboiometurCiluafclUmanus  partis  op.. 
podix.(tem  fiat  vcntolatsocum(cari6cationt.’lupcr  crua 
dCpcdcm.dK  Iterum  fiat  phleboiomiadc  vena  quxeiliii 
curuaturagenuA  reiteremur  idx  euacuationes  ex  parte 
plurmacii*pecaUter,d[(c(am  ex  parte  phlebotoroix , vc 
videbitur  prudentixeux.  Itifiacvomuut  laboriofiis, 
%rt  in  prxcedenri  rubrica  dufium  eft. 

Quintus  ell  redhdcatio  membri  mandamit  autmarw’ 
dancium  fi  p^ra  fum . vc  fiipra  de  varicibut,quonim  rc' 
^ificacio  luis  q ixracur  rubricis. 

Sextus elladmmiftratio  iivpcicorum  rinccamtum,5( 
ffciblueucium  raaeerum  qux;cR  tn  membro, &proha 
bencium  aduentum  mater»;  ad  ipCi  membra»  V nde  ex  hia 
cciam  membra  ipla  dc  confortantur , Si  ex  his  fiint  cx  ap.« 
propnatis  Uogua  arieua  empbftnn.^pbtbet  enim  augme 
cum  elcphaouxdKiprun»  dccumefccre£scu.  &dmili(eriu 
fuoidgiiUiiiacMi  acoo  iPupCtuin  fiipct  a^cmbtmnm 


'Cap:  xxri. 

modum  cerotf  podtum  confortat  h proprietaie  membd^ 
dCrefokiit  materiam cEKiiam,d( prohibet  ipdus  cdudonC 
ad  manus, pedes,<S(c.putrefiidhoncm,vlccrationem,  cor f 
rodonem,(V  coartando  venu  retmet  languinem  in  eiS|,^dl£ 
ftycadof  cdlcrc  proprie  in  materia  pl^gmaiica.Xtcs^ 

colioquimidafricatainomncm  modum  admintRrauo<» 
oisiCaUmemum  & maxime  poft  cius comeiiionem  biba* 
tur  aqua  cafei  diebus  pluribus  cominuu.fulphur  cum  rcU 
oa  pioi  Sc  aceto  Sc  cum  hu  iorte  curautt  A Iclepiadcs  mea 
macum  elephanucum.Sed  vt  di^um  eft  cum  mebra  mia 
temia  funi  tn  mala  dirpodtionc  habi(uaia,dL'  dmiluer  infe 
riora  cura  impoidbilis  eft . Ad  idem  valet  inuowiio  cum 
oleo  myr(ino,camomilltno,ro.in  quo  nuces  cuprelli  fitnt 
decoklx,v(  in  prxcedfti  rubrica.Iicm  cmplaUiU  fatflum 
cd  Kofi.fioribus  camomiHx,meIiloti,pulu^e  myrtiUo^» 
boiiar.farina  gallarum,  mixtisiSC  incorporaiiscumol^ 
ro.&  mjciilagine,  feminum  ciionioriVvcl  pfy  llii,  SC  ixri* 
na  melicx, vel  milh) , SC  det  vfip  ad  hnem  curx  pedibux 
eleuatis  multum, abdineac  otno  i nsotu.dK  coitu.  ^ 

G V R A 1 1 n ea  qux  edjex  phlegmate  groilb  feruentur 
canones  prxdt^i. 

Primo  ex  pane  dixix  abdin^do  h paditiceis,  Sc  hm5# 
phlegma  groifim  multiplicantibus . Sc  vutur  cibis  cala 
du  boni  nutrtmrrKi,vi  cercio  ira«datu* 

Secundo  fiat  digellio  d opportuna  erit  cum  digerenti^ 
bus  phlcgm  1 groirum.vc  quarto  iradUcu. 

T ert  lo  ed  euacuauo  cum  uomicu  appropriaco  ad  boc^t 
Sc  maxioM  pod  rcplenoacm  cibi,  vt  fiipra  de  vomtiu  ief 
aui  bis  in  hrbdomada.I(em  fiat  vtmris  foluiiocum  meda 
camic  de  turbith  vel  de  hermodsdylu.&  hmoi.  fed  plus 
valet  vomiius,tS(  ideo  ad  eum  faciendum  dude,&  cu  cau* 
uU.  Ec podipfiioirretabdinenslicibo.i&pciu^limo* 
tu.d(det  cruribus«5i.*pedtbuideuatis.  Vcigaiurcrus  es. 
oko  myrti, cTi  oleo  liliorum  fimul  mixtis , fiat  empUdroi 
fuper  totum  crus,&  pedem  cum  abdmhio  concufi>^llia^ 
co, incorporato  cum  pulucre  nucum  cuprelli.myrtoruai*, 
boli  ar.myrrhx,aloes,olcide  myno^rina  mclicx.ltligi'. 
nit,nsuctllaginis,lcminis  citoniorum,foBnugrae.&viao, 
rub.dypiico.Teneamur  pssdK  crus  ligari  cum  binda  ,dlC, 
etiam  fii  per  empladra  fiitts  forneer  comprimendo.nam  ti 
Ut  ligaiura  merobrum  conforiac  vt  de  leui  maicitam  es- 
fiiperioribus  non  recipiat*  » 

Ve  doloribus  iunSbiranan,  KubriCiU 

IV ndturAtd  vt  nodro  pertinens  propofiio  odium  cS 
ligimeoi  is  coniiexfayVmrs^rtcr(ts,mulculis,neniit,et' 
chordis  circtiuoluo»  Bx  quo  in^tur  qi  cure  hgamb 
ta,&  oda  non  fencia«,ncqi  venx,oec|p  arterut  fi  dolori 

Seaut  lunclura  hoc  cd  medunte  mufculsncruoyaut  chor 
dt.  vnde  cum  cuiudibet  doloni  caud  fic  mala  cdplexiop 
auc  foluno  cdnnuitatu  fcquttur  cp  dolor  urotditrx  nd  mb 
aliud  (peius  iridit  leniatioh  mah  cdplexionr vel  foluuo^^ 
ne  continuitatis  mediStc  mulculo,neruo,vel  chorda  inc^ 
focfbb  Et  hic  fcito  qi  licet  Aut  Jkuda  prtmt.nun»eret.s.>* 
fpecies  dolorum  .tamen  in  iuruduris  omnes  talea  oon  roue 
nuinnir.  vnde  hx  fiim  ipecte»  tn  eis  confiictx  tmieoiri.  Bx  « 
tjnuus,c6preiliuus,lrS^iuus,dupeliaaiiis,piilfi(tuus,  hi 
t(gaciuus,mordfcaciuus,fiuecorroliuus.  Bt  dicaiur  exiea 
fimis  quando  humor  aliquis  aut  grofia  veoeontas  inciufo. 
neruum,autmulcuIam,autchor^  fiipra aincrurafa,vel| 
ineius  circuitu  pofiium^  a liquaro  lui  panem  extcndac.* 
Dictiur  coraprciIiuus,quando  humor  aliquisgrodiitet. 
gttuis,am  grofia  vemofitas  nMifciilum  arcodamem  itnv- 
^Uramcomprimitvclinlocoatctocoangudaiur.  Frgi 
gtriuuaquandohunsof  IUI  vftodtas  ingredtoirioteroda. 
ipforum  Sc  panniculum  i^eacm  olla  Sc  dpar&tcm  tneer . 
ea  d(mufi:uiumfiiperpofiru«D,&  ume  apparet  paticmitpc 
tilafnngantur  aut  frangi  debeant.  Siupe^tiuus  quUo 
10  cBcaabf  fo  cir  cundinbuibinauaiB  wi  asUa  copfosa^ 

frigida 


De  a^ritud.membroru  exteriorum 


ZZ7 


^riffdi  valdCtqapVua  hoc  dolorem  (acfc  fenAim  um( 
ia  membro  ob(ddic>cuiut  obruHone  dolor  apparet  remir 
fiitcum  quodam  rcmiHb modo  ftuportf» aut  quando tn 
enembro  Huertt  mila  complcxio^ui  folutio  hctens  dolo* 
rem.Cedprouuic  vta  criOcut  Ipiricua  fimnbilttadtprum 
oppilationem  pateretur, qua  prohibetur  tranficua  fudici& 
eia  quantiiatta  ipHua  TpirKua  requiUciad  bonam  Tcntiuo' 
nem:quarenon  perapitur  dolor  iUcntlicum  remiilione 
multa.  Pui  btiuua  eft  quando  cum  dolore  limul  pullatio 
percipitur  in  iunctura.&  hoc  contingit  quando  eft  multa 
maceria  in  circuitu  iuncturx  rcplena  carnem , vnde  mace' 
ria  illa  arteriaa  multum  coartat, vnde  iKcciliiuimur  pulCi' 
rc,vc  necci&caticucncationia  laiu^cum.  Facigattuuacft 
<)tKindo  aeger  fitncit  tunccuraa  bctgaias,vc  accidit  prae  ni* 
miadeambulattone.cuiuacaulaell  humor  vel  vecoficaa. 
vt  fijpra.  Mordicatiuua  e(l  quando  humor  acuiua  roem 
bra  in  circuitu  iuncturarum  lardit  mordicando , vel  cor* 
rodendo.  Dilliiiguetur  ctum  hic  dolor  in  chiragricum, 
podagricum,lcuiicum,arthricicum,dC  dorlalem.  Et  Mte 
ta  ell  licuc  nomen  generale  ad  haec,qux  gutta  n5  ell  aLud 
^ materia  in  vacuiutea  iuncturarum  in  modum  reuma' 
rirmicadena,&guttacim.  Vndechiragnea  diciturguc' 
ea  manuum  i chi/rot  quod  eftmanua.podagricail  pede* 
fciatica  ifcta.artrutca,  quia  in  ommbua  accidit  aiticuUa, 
dorCilull  dor  fo.  Et  plureaauthoreadebiaomrubua  vno 
bcfunt  capitulum  non  curamca  de  diftintfbone  formali. 
Ego  tamen  ad  clarius  Sc  ciciua  tnueniendum  curam  horti 
omnium  in  rubricas  aliquas  dtftinguam,  licet  ipforu  om 
titum  cautk  Une  cfidmiln  flue  cfdcm.de  quibus  caufls  fi* 
lequar  flatim  fl  prius  drxero,quod  Gilberto  placutt.&  eft 
extalis  dolor  dicitur  vagatsuus  cum  vagatur  de  locoad 
locum, & cft  ex  humoribus  liquidia*ftib<ilibus,auc  v<tO' 
Utace Gibiili,quapropter  dolorem cauCim, modo  in voa 
aundbira  modo  in  alia.  Dtcuuraiiquandofixus  qutano 
Cc  mouetur,&efl  ex  humore  groflb,vUcoro,aut  imbibi* 
IO.  Dicitur  nodoflis  quando  humor  inuntum  ingrofla  * 
eus  eft,  di  ingy  picatus  vt  membrumh  (iia  debita  flexione' 
^tl>tat.et*dccalt  gutta  nodo&flat  uerfus.  Soluere  nodo 
lamnefctt  medicina  podagrS.  Vnde  qnt^ex  lunAuris 
egrednur  flem  gypfum,di  (um  ppric  maiert3r  phlegmati 
CKcrudat.  Ofcuurdiqnt|iolljo(Usqnhumorpetnfica« 
IUS  eft,&  prohibet  membrum  li  flexione. 

C A V S iE  .Et  de  caufls  prolequens  dico  qi  quidam 
tres  efle  dfxerunc.quidam  quacuor.  Aui.cangtt  ircs*Pri' 
■Do.Crurctpsensdieft  membrumdbacns  flcuccomplc' 
auones,&matertf . Coadfuuansquia  latmtdo  viarum  ad 
iun^ras  ex>  creatione  vel  accidenei.  Alq]  quatuor  po* 
«5t4^  funes  Fortitudo  membri  vel  membrorum  miiun 
tiuro.DebtIitas  membrorum  recipiemiu.Mulmudo  ma* 
ccrtevmalaipmuItipUcataiv.  Latitudo  visead  lundluraa^ 

|Alexidcr  dtxir  duasefle  tmnnfitcam.f.(Si  extri  nfircam, 
quem  ad  clariorem  do<firinam,di  pro  ftquettbus  pro  nue 
lequi  volo.in  quibus  tamf.vtapparcbic  omnes  modicau 
larum  iam  ditfii  clauduntur  exemplificans. 

Bxtrinicca  vt  calusl,  percuflio,&  obuiaiio , id  corpus 
durum  coruerem  vel  contundcns,vndc  membrum  debi* 
licttur.ltem  ex  parte  fex  rerum  nd  naturabum,  vt  propter 
vehementem  frigiditatem  congelantem,  d^indur item  in 
malam  copUxionem  debilitatts  fleut  acadit  vtatoribus 
mutis,ptficamnbus,  6c  hmdf.{aut  propter  vthemgeem  ca 
lidftarem  rari^mem  membrum  di  dii&luentera,  vnde 
ad  membrum  bciliui  fluit  humor.ltem  operatur  mala  cd 
plexio  ficcaexicGU»do,diphibeDdocoaluetum  fluxura 
huroidfacum.vndedeinde  ad  «un^hirasroinuncur.Si* 
•nilicerdi  mata  complexio  humtda  relaxation?  fadens, 
di  iuuansadhumidttacum  fluxum.  Item  cxocitium  for 
ie,£srtismocut,dianxame|ruperrepletfonem  cibalem 
di  humoralem.  Item  longus  fomnus  et  rnaxicnc  diurnus 
quici  mulca  di  oqofitaiivi  iopracsbyttm*  Itemociofi* 


ets  multa  pofl  fortia  extratia.dS  ideo  niflicf  qut  ditantur  Rufhc/ 
cum  capiunt  ocium  multum  podigrtant.  Itemv^iliae  nouiter 
mulrz  multum  debiiitimes.vfus  cibi  di  potus  difndlia  ditaticuf 
digeflionisautgeneraciuus  humorum  fluidorum.  Item  multum 
pocusacetiprxctpuevinilubcilis  pochisin  quantiutedi  podagri 
IpcctaUter  pofl  ctbum  non  dtgeflum.  Item  di  potus  pb  zant* 
rrmus  cius  pofl  paucum  cibum  vcl  abfipcibo  gcncrScuc 
Oc  multi  humores  crudi  in  hepate  qui  poflea  ad  lundluraa 
fluunt.  faiterasnaulMtiua.  omnis  multa  repletio  crapula 
.f.di  ebrietas.  Venereorum  muli  us  vfus  di  immoderatus* 

Item  ipflus  frequentati  fubita  dimiilio,quare  qui  religio* 
nem  Igrediuntur  conliieti  cotiu  multo  ex  tali  fubiia  dimif 
flone  periculum  incurrum,vcGuir.nofler.di  ideo  fls  cau* 

IUS.  Item  vfus  balneorum  plurimus , di  maxime  aquse 
dulcis.  Et  ad  iflas  cauCu  cxtrinfecas  reduci’  pocefl  omnis 
confucti  fluxus  retentio, vt  lipmorrhoidaru,  flmgutnttna* 
rium.vemrts  vomiius,vrmx,fudons,menflruoqt.  Item 
rctcnabcatarri,CTonici,conrueti  fluere  ad  alu  loca  vtad 
pctfiut  & hmdf.  Item  curatio  colicx  per  quam  ita  con* 
fortamur  inteflina  vt  materiam  amplius  non  recipiac,fird 
ad  extremitates  mittant.  Item  dtmilTto  euacuatioms  cd* 

(iiecx  fieri . vt  cum  quis  vflis  eft  phlebotomia » di^  ipCim 
dimittit.  Item  di  purgari  fxpe , & curan  p arte  poflea 
dimmerc.  di  de  hts  H infra  de  pfiruat  ione  di  cura  diccf . 

Imrinleca  efl  primo  ipla  materialis  fiifcipin  & cfl  me* 
bru  quod  cll  caula  hmdt.aut  4>pcer  debilitate  fuinaiurai?, 
aut  eiaccidentaliicr  euenientemll  mala  cdpiexsoneconfir 
mata,di  proprie  frigida.  Item  di  nimia  frigiditas.itrm  et 
nimia  caUdiias  rarefaciens  di  dilatans  vias.itero  iuuans  tn 
attrahendo  pdi  efle  caula. Item  doloresforics.itcm  di  ma* 
la  cdplexio  membri  priocipalis,vt  cordts,hepatts,di  cerc 
bri,potefl  cile  caula  dolontiundlurarum.  di  fimiltter  ma 
li  complexio  tocius , vt  qm  tali  complexioni  commifcci 
humidicaseuranea,quapre^er  mala  cT»plexio  calida  dif' 
foluensyaut  bigtdacdflringcns>&cdprsmensflccum,  vt 
ad  luDcfluras  mittamur  matertx  malx.  Secundo  cfl  ip& 
efoctens  vt  fortitudo  membrord  vel  rocmbrt  principabs 
in  qbus  vel  inquo  repertumur  roatenx  nulf  cdgeflf,lvel 
defluxx  lxdcntes,quareinfiirgic  virtus  fonis  expellens  ad 
tundhtras, di  ad  hoc  genus  caui;  reduci  pocefl  mala  difpo 
fitio  contratfta  ll  principio  generatiomt  mroembris  dcre< 
litfb.nam  podagricus  podagricum  generat, efl enim  de 
his  qux  hxreduaniur.Serapto  de  copleto  (ermone  in  pgri 
uidintbus.di.xxq.ierttf.dedoloribusiuntflurarura*  Ter* 

CIO  eft  dilatatio  lundurarum  ex  creatione  vel  ex  aeddeo* 
si  fle  dilatataru  di  lalTaianim  cx  mala  complexione  calida 
aut  ex  multo  moui  tn  labore  aut  exiccationrearum,auf  fi^ 
pter  dolorem  fortem . vnde  aggreganua*  matenx  multas 
quxfl  diu  remanferint  dtbcaot  vam.  Quartocfl  mate* 
ca  tpla  (uperfluena  (anguinea  cholerica  pldegoiatica  me« 
lanchobca,vel  mhita  vcl  ventofitas  fttema,di  iicrt  ab  hts 
humonbut  flngulariccrcauiartpoilicdoloriunduTX , ta 
vc  placuit  prlctpt  plurtmu  fit^plilegmare  cuchoJera.do 
inde  a choRi.deIdel  (anguine.dnndei  cholera ,di  raro  fit 
h mclancholia.di  credo  dtAa  dus  vcqi,qm  viplurtmum. 
holes  vtune  regimtne^groflb,diindefijpcrfluiatcs  groflis 
gcDerantur,qup  fluere  non  poflem  nifl  cum  eis  cdmtfcere* 
tur  humor  chokricus  ipfas  rubtiluns  & reddens  eas  habi 
ie»  ad  penecrandu»Et  fl  de  flmplici  humore  loquimur  cre 
do  magis  es  phlegmate  Qibttli.  nS  natura  ipCum  phlegma 
adiun^uras  naii^iter  mmic.  dealqt  humortbusabtcr 
operatur  adalta  mittendo  loca.di  lu  confldera.  Credo  m 
men  tflas  concluflonesfore  vcras.Prima  q»  fl  fbene  p vid 
paulannxcongcflionismaxime  fiunt  i puro  phlegmatCr 
Sccunda.c^fl  fiant  per  viam  defluxus  fiumllphiegflMao- 
mixto  cbolerx.  Tatia  raro  fiunt  ^ puro  vel  pura  cho 
len.  Vliiroararfusiimcuncholu. 

Alrj  dfxerut.Caufii  primitiua  cft  aa  groiiis,cAus  dic* 

vtdidumcfldc  lea  rebus  non  naturabbuc*  Amtcedeoa 

humor 


TraftanA.  VI. 

humor  grofCu  cum  (ubcili  vei  alius  qualiTcunc^  Aurm  ad 
funiijraf.  Con  un^  vero  ip(c  humor  tunsuram  a^u 
replens  vel  miU  complexio  iptaexilleiis  inui^ura  abriy 
humore»!}  qua  ditur  utu*auc  caufa  compolictonalis  qu« 
cft  rancas  dC  dilacacio  iuniiuraru,  vt  dicium  e!^»muhum 
operatur . Et  vt  rem  m igts  comprehendu»do  modu  quo 
hic  dolor  iun«fiurat  um  caula(ur»*S^  elt . qtn  membra  lam 
debilitata  per  vum  piuUcmx  c5gellionia  parce  nutrimr^ 
n 3c  faperfl  jitatem  non  potencu  refoluere , &nurn'mtnta 
cocum  in  (e  cducrtere»aggregam  in  (uis  vacuttatibutdo* 
oec  repleant  concauicaiibus  replens  ampliua  aucla  mc 

bracircmidamta  expellendo  extendit  5^ in  tumorem  ele^ 
uac.Eodcgi  modo  materu  per  meatus  occultos  defl uent, 
iicici|i  per  m catus  nunifeltotiv^  venas,  SC  arterras  primo 
exeis  mignas  replet  t deinde  auifu  replet  mmores  perue* 
nteni  vHp  ad  capillares. Ideo  in  circuitu  fui  apparet  reple  > 
cp  q IX  i j)f  ramcacit  non  apparebam.deinde  per  oriHcu  SC 
per  poros  earum  ad  concauicatem  effluunt  lundlurarum, 
dC  admifcemur  humidiuies  phleginancz  ad  eas  a natura 
delegatz,i£  tllis  rep'et,3( amplius  aut!cc  impellunt » eaS 
hincinde  cocaicnictoitem  olTium  quxrens  ipfoip  bcere  di 
geftionc, implent  etiam  paniculum  colligitcm  ea,5^  cum 
quiinoirtbjs^in-irculosreparac.impeilumi;^  admurcu 
los  in  circuitu  exil}emes,cc  eos  replent  eorum  extendendo 
connmmacemroluunratcpiprotum  alteram  complexiO' 
nem  ad  id  c)uod  prxier  naturam  eft.<5c  lIc  tumorem  5i;  do 
lorem  cauCanc.5:  tu  bene  conlidera  hunc  modii. Nam  cui 
dc  ilio  particularius  infra  de  podagra.^  tu  ibi. 

Etquudivlumeiil(pcau&  tmrinleca  prima  eil  mcra>’ 
brumCifcipi».Videndume!t  ^lereaquz  fumcorpora 
habemiamcbraita  difpoliuairccip«eadam,vcin  cit  fs' 
cilius  fiat  dolor.  Hnmo  ex  parce  Texus  vir  cIl  magis  ap  > 
ptus  ip  a»rr,.pptera  qma  eft  magis  inordinatus . magts 

coiciuus  maiores  moi^  ac  labores  facit.  Mulier  nStppur* 
gaiionct  menllruaies  habet  p quas  Ciluaiur  k podagra  tus 
ca  illud  Senis  vi  in  Hiie . Mulier  podagra  non  laborat  niH 
•neniirua  defecerint.  Ex  pane  (tatis  Cenet  magis  cxiertt 
pp  multiplicatione  mila^mitcneru  ob  debilitatf.  Itega 
cxpulliua  eft  ddailtor  in  etstif  tn  eis  funi  vi(  latiores .Pue« 
ri  vero  minus  et  rariiTimeuuxta  illud  Hippo.xxx.aph.v). 
Icifltonii.Puer  podagra  non  laborat, ame  vllim  venerco* 
rum.t.ame  rpermatis  emillionem.nS  virtutes  in  eis  fortes 
lanc  3C  materu  in  augmencu  conuerutur.iuuenes  vero  me 
dio  modo  inter  hos  Ic  habem.  Bx  parte  cbplexionit  pri.. 
mo  phlegmitica.quu  muka  maceria  phlegmatica  A phu 
■n  eis  miitiiur  ad  iun«fcur3S,deinde  Cinguinea,  deinde  eho-* 
lerica, deinde  melancholica.  Bx  pane  habitudinis,  quu 
pinguia  magis  q macra, & dilatatorum  meacufi  magis  ^ 
conllrt«f}orum.(temeunucbtnon  podagrizamvc  Hipp. 
•cem  ut  diiflum  cft  qui  fum  ex  parentibus  podagricis  nati . 
Et  hic  noca  cp  vt  dicti  Gordonms.aUter  nunc  vadit  nego^ 
cium.qm  mulieret  JlCeumjchihndtepodagnzam ex  inor 
dinato  regtmine,&  ideo  verba  Hippo.iiKelligc  lane.  Iti 
& parati  (um  ad  podagram  conualefeenies  ex  xgritudtae 
chronica.quoniS  nonrrgutur  bono  regimme . nam  ^pter 
dcbiliutem  virtuiumultxmaterizmaiemulnplicbur, 
& illud  maxime  habet  vertuie  qn  non  fuerunt  debite  pur 
gaci,5ieorum  viriutescdfbitaix.  Item  dCqui  palli  dim 
podagram  chronicam, df  curati  furucum  (editibus  3c  (lu 
pcfacienubtts,et  non  cll  deinde  fa^  in  eis  purgatio  bona. 

Iiemcxerctuntesari2podagrxpportionatam,vt  ptfca 
(ores^bafics  fii}ilu,artiScrs, fullones, vtacores,dc  hmSu 

Bt  li  q jxcatur  quare  phisin  tun^uns  muliipIicaiMurbi 
dolores.  Dicendum  cp  hoc  eft  qm  Tum  magis  vacupalqs 
SBembns.pluMs  motus  debiliont  cdpiesionfs&  htgtdio 
tss  iituaix  m extremis  apte  recipere  iplas  humidirares.  V I 
simo  qm  Tunt  i rcgimuie fontis  caloru  magis  remoex.  £« 
quibusapparet  quare  magis  accidunt  tn  pcdtl>us,&  in  civ 
naoi  caucaiif  Brequenuus*  Ium  ad  cuKkotiam  fcuo  91 


Cap.  XXII.  .1 

irrqamter  dolores  iuntff uranim  funi  caula  Idginidfflss  vi  i 

cz  hominu,5ccuta  eonleO  caula  brcuiuiis  vn(incts.N3  n 

cum  curanf  SC  f 'ttificantur  lumHurx  matttix  conluetae  *’ 

muti  ad  lundluras  redeum,&ad  membra  nobiliora  rait. 
cumur,dc  quandoqi  ad  principatu,  dC  lic  Ainc  caub  laof/  J 

cis.  Adoerte  vltermscp  ccmporaaptiori  adhosdoiorcf  | 

fum  ver  primo, quu  eo  tepore  humores  funi  in  moiu  ma^ 
gu.(ecundo  inautuno.quu  in  eoccropofc  fum  viz  ampU 
ficaex  propter  calorem  xllaus  ^cdemis.tictn  A propm 
calorem  qui  ell  in  die  aucunali.ftcundo  virtus  eli  debilita 
la. terno  fum  multtpUcaix  matenx  nulxex  fructibus,  df 
alijs,i  quibus  holes  male  Ce  cullodire  rciunc.Ex  qjibus  iiv 
fertur  <pin  his  temporibus  debem  fufpe^i  ad  tales  dolo* 
res  Hbi  prxeaoere,  A (e  prxinunire.  Sciio  nunc  vltimo 
(pqn.p  in  (ebribus  Ubortods  apparet  ilb  dolores  i de  quo 
in  apho.in  Une.  foannuiusinin  fuoantido*hasquatuor 
cauiat  llc  dilbnxii.  Prima  ed  foriicudo  mfbn  IpctlciMis. 

Secuda  multitudo  humoiaii  dido^.  Tertudl  debiUias 
nutntiux.exquoapparct^um  iacit regimen in (ex rebus  ^ 

ad  curi  A preruaiionem.Qiuna  ell  largnas  vurum. 

Df  pT^icTHdtione  ab  inatiiU  doloni  iunfiura^ 

mm,  Rathnca.  VlL 

Et podtp traifcatum cll dc cauKt doloris  iun^mg 
exidimaui  prius  dc  pixIrruaiioiK  ab  incurfu  etus  di 
ccre.Ht  in  hoc  dixerunt  fapKmet  ^ facilius  eft  pftr* 
uareleabhisdolonbuttptpnsproduifiis  (ubuenire.  Et 
homines  qui  maxime  (e  defc^m  pleruarc  Ium, qui  (unc  pa* 
raii  maxime  ex  hxreditaie  A exali)s  caufis.de  quibus  in  p 
ccdemirubrica.EciKcqu  (eroelpalti  fum. nam  cu  redeat 
cura  fit  difflciiis,&  fi  confirmamur  vix  vel  nunqui  eft  esa 
doloribus  cura.de  quo  infra.  j 

PR^  SERVATIO  itaqno  duobntconfiftn 
regiminibus,  fcilicet  regtrameper  (ex  reind  naturales.  Ei 
in  regimine  per  medicinam. 

Bc  pro  pnroo  oportei  vario  modo  piocedcre  in  dixta 
^m  varietatem  corporum  ex  pane  complexioms,  habuu* 
dmis,&hmdi.  Vndr  phkgmaiica  debet  cligereaerem 
calidum  A fic.iuiuralis,&  naturaliter  lalem  aut  ad  lalcoa 
regionem  fc  transferre  fi  (uerit  extra. item  A paritculariua 
aerem  fuura fu£imigiit,tgoe,(S(ali}t  caicfacieruibusalte» 
rare,&  fic  .pportionabiliier  de  eo  cuius  complexio  e(l  ca* 

A fic.fic  aer  ceperatut  auc  ad  frigidum  pani  Jcc  Imam,  fcd 
iiumidiiaiem  etiam  fuperfluam  euiiti , A fimili  modo  dc 
aliis.  Edicet  dehisquxeuttida(umdi(fiuro  fic  (upram 
exfplificandodecaul^exirinrecamrubricade  doloribus 
iun^uraru,cfi  particularius  hic  loquar,dL  ideo  relege  ibi* 

Et  cum  lUis  deuirem  qux  fum  di^ctlis  dige(lioais,vi  pa* 
nisopirut  non  bene coiftus, cibaria  de  palla ,rizum,et  om 
nia  genera  Icgurainum.  Carnes  deuiteni  groiUs»bouinaa  ^ 

porcioas^caprinas,ouinas,hircinas,auium  degentium  in 
aquisXDarnesialitastcarnesmultarum  fuperfiuitaium , vt 
fiiot  agneilinx, capita  quadrupcdum„& omnia  interiora. 

Quidam  concedunt  pedes animaliu,quia  dicum  i ^pric . c * ^ 
latefimile confortat  (uumlimile.  fcd  quia  difeictiisdige  _ 
feionismelfuse(labeMabftmere,<&lidaiurliceniiafiidc 
raro  ^ de  pauco*  liem  deuirem  copiam  ouorn  (bibilm, 
dk  frixa  non  ramamX>euiicmLiC«&caleum&  quxdcb.  Ke  c nr^ 
cicrum,^uispaucocaicoinfincmtrfviipoirim»  Pifccs 
deuitec  lacunalet,cancTos»anguillasipifeet  th  pamos,iqua 
fnofostmarinosyVel  de Aumine  petrolb  vii  poAunt  in  mo 
dica  quamitacc,d^  raro,  f icm  feuaut  deuiicni  horanos, 

Vt  cera(a,pruru,mora,pcrfica,chryromilla,pira  A poma,  ) 

prxcipue,&  vuas  rccencct,& omnes  fruciusanieipforuaa 
maturitaiem.Et  breuner  qui  fime  nutnraenci  humtdi,  ve* 
locucorrupcionis.5^trigidi,J(iubera  oino  prohibcniuc.  ^ 

Btin  fumma  (anguinei  deuitcm  quxcucKgmultumlaa* 
gutmm  gencraiu,quxcuia9  liint  calida  A hu.quod  mid* 
hgefeoe*  £c  choknadowcm  qux  choleram  genecanc» 

& exacuentia 


D<  aegrit  ud,  membroru  extariorum 


|^ejacucorii,3g  tmbo  otnnta  dakn  vt  meUziiccbanim» 
bucyrum»oleufn,nucef,dC  Hailu.  leem  vc3tur  ante  icm^ 
puf  pertodkaiiooti  p<f  aliquoa  dtet  mabitpoctbuaac 
mediciMthttquzmaicriam  mgrodWtdf  ruaftypnci» 
le  prohibcntfluxum  humcH^ad  tuodlurat-luin  & per  mc 
dicinat  extertus  applicaut  idem  operemur,  dc  hm6t  cafx> 
nem  dtltgemer  atceode,^  tp(iim  propofttonaiiter;obferxia 
tnomnicomplcxioncy&cucoalidera.  Ec  phtegmar^t 
quzcun()i  phlegma  multiplicam  dC  qu^  firigida,runi  Sc  hu 
mi.  Et  melancholici  quz  choleram  generant  nigrim,6^ 
quz  frigida  fum  SC  Hc.dc  quibui  fupra  terno  iradia.  & tu 
ibi.  ^x  quibua  infertur  ulet  debent  vh regimine  i^^ 
rato, quia  pportionaio  ex  parte  cibit&  potat , 8i  aliarum 
aerum  non  naturaltum.vndc  cibi  debent  cfle  6cili’t5^bo 
o«  digedionutboni  nutrimcmi  6C  paucarum  Aipcrfluitt' 
cum.&  eligendi  fum  ex  eia  mz  conuemum  ^mvaraetaic 
complexionum.  Vndecaiidat  habemibutcdplexionea 
conueniunt  carnet  hzdu>(  ladlamet,paruarum  pullarum, 
pcrdiCum,£a(lanorum,aUudarumi^aluraauium  parua* 
rum  in  rure  degcniium  pcer<^  paneru.Iiera  e:  oua  in  aqua 
deco(^&lcufcer.  Verumincholericttctbi  alteremur  cfi 
frigiditdd  bu.vt  cum  fcmimbuifrigidit  maioribua  dcco 
d%ficumet«.Etdizta  cholencorum  debet  dic  huroidtor 
^ fimguiDcorum.Et  ianguineitconccdumur  Icmet  codn 
in  aceto. Bt  vtaniur  tn  fuit  cibaret  languinet aceto(&  de 
hoc  inba)agrcfta  & vino  de  pirtt  fadlo.lii  aceioritaiet  ct 
tri,lymonum, granatorum  acetoibrum.Cholerici  au^ 
cem  vuncuracribut,vt  Gjmruccinucitdccodii»&  roa^ 
jcime  Giccut  granar orum  muzorum'.l<em&  ianguineo, 
& cholerico  comienit  pnCina  hordei, far  , dC  pamt  de 
itmib  bonut.  Ex  fru^ibut  conceduntur  mala  dcco* 
tftain  pauca quamitate,pyfa,codlana  codla.Iiem  amy* 
gdalz.item  pruna  matura  in  parua  quantiute.  Item  pepo 
lKt,cittulb,cucumcre»,cucurbriz,Ahoc  maximecbolc» 
ficu.  Bxherbit^cruditabfltneat,<Slf iicodln vt poflimr, 
quoma  humoret grnrrar  putrcfcibilet.  Et  hic  ooia.  Aui. 
tnquii.Gi  ex  oleribut  deuitem  ea  quz  fum  (icut  itda.bau* 
aae.dd  citruUi,&  aq  ja  mcUonit  nocent,  .ppeer  quod  gene 
rani  humorem  aquofum&  conferura  pcr^iocattooem. 
Er  in  fumma  nocd  cibi  aqtioTi  diSicilit  digefliontt  vdeo 
fl,d^apriiaaUter  putrere.  Frigidat  vero  habemibuacd' 
plextonct  carnea  conuemum  calirati  vniut  anni^puUortr, 
galliturum/a(Ianorura,perdicum,cotumicum , ptptoou 
volare  fnapKmium,turturum,turdorum,paruarura  autu 
&palIeru,carocaprtoIi,&interdu  leporit,caro  erKqrd 
«it  bona.Item  dC  conuemum  hzdinz , dC  quadoqi  vituU.' 
nz,ted  illz  roagit.&  Ht  earum  vlutaflatzmagti^  ebxz. 
It^ctouaconuenfunimaxioKmcUchoUcit*  Cibaria  c6 
diamur  cum  aromatibui  digdnem  iuuamibua/lf  vemoH 
tatero  difrumpen^uf.vnde  in  olftudio  inlUodum  ne  ci 
bui  corrumpatur  aut  indigeftut  a ilomacho  egrediatur, 
fcd  perfedle  digeraf . Ex  ^dlibut  vero  talibut  dari  pof» 
fiim  da<flyli,p2]uUc,cartcz,io  parua  tamen  quatitaie.den 
cur  cancz  qm  materiat  deferum  ad  extrema.  Item  auella « 
tiz  optime  mafticatz,pincz,phiflici  cum  zuccharo.  Fila 
griut  autem  conccllit  of  podagrico  pyra  bona.  Satu  vfqi 
ad  modum  di<5lum  cft  deciboconuenient  ei  ut  de  potu  di 
caiuT,dCduitRa^.xtj.commcmit.Abllinentua  vino  la.' 
nat  pigram  A'  multi  (anati  ob  dimilTionem  vini  in  tO' 
cura.Crd  ^neconlldera  ztate,vrum,complexioncro,habi 
ludinemAhmdi.n  iRa  coierant  vt  patient  in  deteriorem 
non  currat  pa(Eooem.&  inquit  Aui.Ec  deuitem  potare  vi 
nura  plurimum  grollum , immo  oi  vtnum.xxrj.tertij.de 
cautela  3 dolonbut iun<flurarum.  S um  tn  aliqui  qui  eum 
dimittere  non  poibiiit,aut  ppeer  (lomachum»aut  propter 
debilitatem  vircutit, aut  quia  timetur  cxvUi  aquzinfla« 
tto  Sc  muUiplicauo  vemorteatum,  Sc  incurlum  dolont  in 
icftinorum,debiUcatcmhcpatiiA  Hc  cachcxia,&hm6it 
&ioiftocaiudttur  piucifcfum  lymphatum  plu«dlfcni« 


nui  vt  exigit  diTpofitio.  Item  flt  colonittm  qu»  aoetum 
vel  ad  colorem  granatz  , vel  rubim  tendent  * non  Ei  alba 
oeqi  fixbtile,non  nouum>non  grodumtVi  Ai|mi.Sic  itaque 
ameiKimadftypticttaiemquandam  decimant*  Etaqun 
mellit  E mplex  aut  cum  dccodbone  cinnamomi  foliut  cd 
fueuic  cEe  pocut  confierent  dC  maxime  in  frigida.  Et  quidJ 
coquunt  tn  aqua  £iluia,raEnarinum,maioranam,bcthooi 
cam,dfEmilmberbat.Ittmincabdttaquahordei  cuzuc 
charo  aut  lulcp  curo  multa  aqua,  na  aqua  ferrata  cum  vt' 
noratxta.  EcnocaqEaufercur vioumconluctoiUaab# 
beto &c  paulatincA  P^^^^****  Itero  q non  delc^ 

ifletur  mukipbcatione  plunum  ciborum  in  eadem  m?la* 
Et  ciaqi  concentui  vno  vel  duobus  ad  plut.  Iiemnonbi 

bac  vt  fupra  ame  cibum,fed  poE^  comedern  fiEtijjuar^ 
tam  partem  fin  cibi. A cft  c6it  canon  Cerroifont  nfitnic 
gimine  lafutacit.  Et  bcei  de  altj*  rebut  non  naiuralibua 
ditfhim  Et  Eipra  A de  dolonbut  iund urarum , k quibua 
le  debet  pcauere,tamen  aliqua  (iiccinctehic  deeitdifcur» 
tam.  Exercttiumeuiteni,viflipraallegatatubriea.  Item 
feicacionetfortetiuiKturarE. nem  faiigationet  fortet,di 
ideo  euitem  calciam^ta  ftncta,exercitio  vcantur  tempera* 
IO.  Vnde  Rap  de  palEonibut  lunciurarura.Non  cE  ret  me 

lior  moiu,quodimelbgcpaubiimdcmoderate£i^o.  Et 

quia  balneum  tenei  locum  exercitii,vt  (upra  fecodo  cracc. 
ideo  hic  lin  dicatur  balnea  conferunt  nacuraba , & ma* 
ximc  in  decluiatione.&  ex  aquit  humidit  noccnc . & 

Aua.  Ex  eit  quz  conferunt  ett  c6  balneanc  SC  et  poE  reple 
tionem  balnei,immo  in  medio  etut  eE  ctbiEo  aquz  frigi* 
dz  (uptr  luncturatEnoneE  abquod  quodprohibttte* 
debibcatcneruoium.  Itemeuitetfomoum  fuper  cibum 
immediate  baum  ei  diurnfl,eE  enim  ex  rebutnocibuio* 
rtbutett.Aui.Etforiet  vtgtlnit&immoderatat>vc  fupra 
allegata  rubrica.&  tu  pro  hit  d^alij  t ibi. 

Non  replcamur.q  E contingat  cx  quodam  bpfu  dele* 
«cabili  repletio,  Eattm  Eat  euacuatio  uomicu.  E ndjpot 
vomere  expecett  q cibui  dcfcrdat.df  deinde  ailumat  cly* 
Eer.ltem  non  comedat  donec  non  fenciac  Eomachum  k 
ne  nuidn  • itefleomedat  femel  in  dzeE  valde  vnle.  Pio 
inaninoncdicendumq  venircieneac  lubncum&  abEi» 
neat  vt  poc.nam  vtGtf.abEinencta  cE  fumma  medicina* 
ruovEcim  patiatur  3C  fiame  vc  poc A ^ipuc  t^i  ex  phJc* 
gmatica  A Ecut  abEinemiaeE  fumma  medicinarum,  ira 
repletio  fumme  immica  eu.  Hc  quia  coicut  vc  allegata  ru 
brica  concinetur  Eib  iaamcione’,dic2dum  nullo  modo 
coeat  poE  anumpeum  cibiim.cuiut  centtaiium  cumunt* 
ter  Et.  vnde  ludent  coitua  generat  dolorem  arthriticum* 
quod  E l?t  abquando  fiat  ance  cibum  Sc  potum.  AbEt * 
neant  ab  ira,rriEicu,itiroreA  omnt  ibEicitudine  mul* 

ca  A tnaximc  calidas  & Eccaa  habentes  eSplexionet. 

EXPEDITO  regiraiocfex  rerum  non  natura* 
bum  venio  ad  expeditionem  fecundi  > quod  coEEu  in  hit 
canonibus.Primut  cE  relblutio  materiz  fupfiuz  per  qug 
polTic  podagra  periodtcare.Sccundus  eE  confortanb  lun* 
cturarum.TeriiuteE  coferuatio  membeom  oobtbum  m 
fua  bona  dilpofitiooc.Qpattus  cE  digcEiomatenz  quan 
doelfet  neccibru  4>pcer  errorem  contingeme  in  regimine 
tam  dicio.Quintut  eE  euacuatio  eiufdem.  licxiut  eE  con* 
(brtacio  iuncturarum  Pm  fe  A nc  recipiant  mareriam  Eu2* 
tem,vt  dicturo  eEA  rarum  akcracio  cum  cabduauc  fei* 
gidit,  vt  exigii  difpoEtio. 

Pro  primo,fdto  poE  tale  regimen  debet  att ?dr  re  c5 
fioruaoiu  membeorum  naturalium  A maxime  EomacM 
cum  rebut  conibrtanttbus  & rtlohicmtlMit,  quod  ex  ipfo 
regimine  fuperfluti,  ne  cxpaulacf  na  aggregatione  acadac 
deinde  dolor  A hoc  electuarpt,c5fiecttoo^ut,  vr^uriNiit, 
Aabjs,vi fetpra dc  debUitaic  Eumachi  diciumeE.&nt 
ibi.  Et  comendacurvfitsihcnacp  in  cafii  tEoinfirigidta» 
IU  itaqiordinem  da  de  vfii carum, vnbi. 

Profecadoaduerte  q Eyptica  calida  am  frigida  ipiutii 

complent* 


AbEin? 
ttanima 
medici ' 
narum. 


Traftjtus  /iVI. 

C04npleni«l^m>^qu«rcrolauntraperDumittqu«  inew 
iaml^acag^rrgitir,4circaiun(fljra$  appiicrmur  t CkJcu 
ciuceU:qm  (1  vudfric  corpus  propter  bonum  regimen 
•kS  ilr  repletum, Dctp  apum  replen,tlii  freure  admimftra 
ficocpusnonberauie»earumappiicatiod'IetlSr 
«f  (icuc  itueritu$,qm  lam  contorratis  ile  uimfluru  mate« 
ria  retrocederent  ad  membra  uobilu,vnde  grande  fcQue 
tecur  nocumentum  3C  forailis  more , vt  lam  vifum  e^ 
Ex  quo  apparet  aliquando  male  terminatur  hi  quibus 
iUaqueantur  vcrur.&  ideo  et  in  tali  ctfu  bene  pra.3c id  hic 
ageooQ  vt  empiricus*  Vndetepbco,aitende  diligenter  H 
cor  pusrtt  m iiidima  ut  m mTpet^ioneexcunttum,  in  caiflu 
pullue  hmSucp  li  nonfuem  mundum , ndapproiimca 
sftalocabamttpriut  iprummuiidauerts.  EtcxconfonS^ 
sibus  lun^itucas  funt  abrocanum,agaricus,aqua  fulphurca 
& tutum  h iprorum.ilocs,cimomilla , cuprellut,embli4 
bermod  i.^ylt,olcum  de  rpica>de  myrto, de  ma(lice,de  ca 
moimlla, de  abfymhto, de  rpica.de  ireos,dero^.i!aneihO( 
de  colio,dc  citomis,de  knri,laurtnum,  ^ ruca,  plantago, 
fqjindtum,fkccado«,vinum  ftypiicuin  nigrum.  Item  3c 
•brynchtum  achacu,acetum.alumcn,araoniacum,caprx 
ftercus-cerotu  uarchfgenisMc^.incura  paraly^.  cupref' 
E nus  folia  cius.  Citrum,  coiius.  Emplailrum  mirabile* 
Autccn.xj. quimi.cnula, fumus  cerrx,ga(la>gra  natum, lau/ 
ri  lignum, Itcium.maiorana,  roaicix , myrobalani , myr« 
cus,mummiapiiirum,papaucr,ilorax>terbemma,  vernix, 
tiypoquilbdos.Iiem  memiie,thuua,  babuilu,  vrina,  lo* 
iiocumea  calefacTca.  Et  ex  com  polias  fum.qi.achacix» 
ltt.'i,mefntte.hypoquiEidos.aoa.(iatcumeM  linicioiem' 
pore  faimatis.  Item  decoquantur  gallp,cumeadeco^io^ 
ne  fut  abluito  per  tncerualla  non  longa. habent  enim  k pro 
prietace  contonare  membra  lapfa , & fua  iiccitate  exicca' 
re  flaentes,5f  fluxus  materiat, & myrtus  idem.  Item  ab* 
lutio  ex  decoJlioneabroiani, nucum  cuprellt  in  vtno  fly 
pueo,  vei  ablutio  in  vino  ipfo  folo.  Item  ablutio cx 
vrma  6c  eil  elf«cax.Et  tu  compone  es  ditiis  vnguaa,cm 
pbicra,ccroiiria,&  ablutioneih&  aluhuiuimodt.de  qui* 
bus  umen  corapolltis  (acis  abunde  infra  de  cura  dolo* 
ris  umtflurarum . 

Et  pro  tertio  recurre  ad  proprias  rubricas  vbt  docetur 
qoo  iiiccurn  habeat  bis  mebns  vt  conferucncur  cum  vn* 
guemis,cmplailrff,confe^ionibus,ele(51uarfiS}et  hm5t,cc 
tu  ibf.&  tu  da  ordmem  clientulo  tuo. vi  ibi. 

Ad  qtwtum  SC  quimum  complendos  non  eft  dormien 
dum  nili  vbi  malum  regimen  prxceileric,&  iit  neceilaria 
cuBCuacto.Vnde  quia  homines  hutut  temporis  funt  mali 
regiminis  »ego  c5iiilo  ^ no  deueniatur  ad  adminiAratto* 
nem  loraltum,ni(i  q jgdam  prius  purgatio  flue  euacuatio 
procedat  leuis,foriis,ac  fortfor,^m  cp  videtur  q»  exigat  di 
fpofliiotquontS  m bene  reEo  letiis,in  maU  fortior, m me* 
dtocri  fortis*  Quia  autem  didum  ell  qui  funt  humores 
peccarues  3C  qui  magis*idco  oponer  prius  cognofeere  ip* 
llim  peccantem  humorem.Qubdfl  fuerit  (anguis  &non 
bicm  ncceflaria  dtgcEio>fed  fola  euacuatiesper  phlebofo* 
mtam  mfl  peccaueric  fua  rubilantia , vr  quia  nimis  fubti* 
lis,d£  utc  danda  Tunc  qup  tpfum  ingroitim.vt  fyr.de  inyr 
co,dc  agrella, vinum  granatoru,d^  huiufmodr.  Item  oxi* 
zacbara  .d^qutd  de  ryrupitaceioflsdicendum  fle  in  cura 
amcalorumdictturinfra*Itemii  fucmnimit  inflamma* 
tua  da  eximguemia.&  de  his  tnfra.  Qjibd  fl  fuerit  ex  alio 
humore  iimplici  vel  compotito  commifcc  digeftrua  t vc 
^mproporuoaemmistionithtfinorumbabttam  excon* 
ictfiuracioneiua.velda  ipia  flmpliciadigeftiua  vel  pro* 
portionata.inucnics  (iipra  quano  cra(!la.&  ni  ibeSed  can* 
cum  uunc  dico  debmt  efle  aperictuad^  prouocattua.  vt 
Materias  diuertaot.&bo  coafldcra.fl  cacarrhuseft  in  cau* 
£i«qu(a  fle  (impliciter  aperiaua  non  conferunt, uc  fupra  dc 
caurrho>d£  tu  ibi*  Euacuatio  autem  flat  cum  phleboco# 
Mia  vtdtccu  cfi^auxioic  quando  ^umor  di  (aoguioi  od* 


- Gap,  XXII. 

mixtus,  aut  folutionc  vemrn  , aut  vomitu  > aut  prauoct* 
tionc  fudorw,aui  vnmc.  Bc  ex  roluiiuts  conferentibus  cft 
agaricus,  reubarbarum,  hermodatftyli.  & flim  medtemaf 
propria  myrobalanoruro  genera. hiera  flroplex  & c6po*t 
flca,&  magis  hiera  Hermctic.  Ei  breuitcrTolunua^floipJi^ 
cta  ftypuea  virtuie  pamcipSiia*  quz  dan  debeoe  in  tem*' 
poribusmedt)s,vt  vcrc,autamuno,vi  flattmdf  per  ftcr« 
iialia  modici  tepora  *&  ex  Angularibus  tuacuationtbua 
eft  vomitus, fl  is  facile  fleri  poteil.  db  cu  fupra  decimater* 
cia  tenq.  dc  vomitu , Item  confrruiK  clyiiena  de  quibua 
plene  in  de  cura.Itcm  vc  dnfhim  eft  confcnira  euacuatio* 
iKs  cum  fudore^  vrina  exapcriciuu,&  piouocatiuis.de 
quibus  fzpe,&  in  quimocrac.d^tnfra  de  cura. 

Pofl  aut  tfbseuacuanonrt  confona  iundturas , vt  di* 
ctum  eil,vt  applicandoaut  calida  aut  frigida  fiypcica.  de 
quibus  fupra  A cum  moderamine  (em per. 

PR>E  SERVATIO  in  fprciali  magis.Bt  defei 
deodomaguadrpecisluvtcupis.quta  dictum  efl  fupra 
<f  in  vere  dC  auiuno  ht  dolores  magis  moueniur.Ideo  ad  * 
uertecpfempcr&per  totum  annum  regimen  diEumdc 
iex  rebus  non  raturaiibus  oblcruari  debrf  ab  eo  qui  para* 
cus  eil,&  tueri  ic  vult  ab  mcurfu.Dcinde  debet  vntucriald 
purgationem  facere  his  duobus  iemporibuc,&  in  tempo*’ 
re  tntermediopanicuiancuacuattone  vii.de  quibuspor* 
dinemilatim.  Tempore  aurem  veris  debet  mcdicuscd 
iiderare  corpons  purgandi  difponem , vt  fl  repletum  e^ 
dc  mundaturo  aut  non,vi  dictum  eft.C^  fl  fuerit  mundUi 
quod  rariiliroe  accidit, non  efl  neccJlirtapurgatto,ied  fo* 
la  luncnirarum  confortatio, vt  dicturo  efl . fl  non  fiie* 

rit  mundum, conflderet  prtus^flin  eo  e(l  augmemuroin 
rsnguine,aut  tn  alio  humore  (anguini  mixto,  aut  aliter  fua 
qualitate  humor  ahutft  fanguinepeccansfucrit.f^  flprt* 
mum  fiat  phlebotom<a,Sf  fl  augmentum  hirrK  propter 
bum  8c  vium  vini  dulcis,sS:  aliarum  rerum  Cuiguinc  mu! 
itplicamtum,  ordinetur  dicta  ad  contrarium .&(iroilitet 
fl  fuent  pcccaiain  humore  qcunqi  flt  .ppier  octu,  Sc  fom* 
num, ordinetur  motus>&  vigiha,  Gc  de  ali)s  fuo  modo 
le  opponendo  comnrt)$  remouemibus  caufam  ex  parte 
fex  rerum  non  natuialium.  Et  rediens  ad  phlebotomi) 
dixit  Auic.xxd^iend*  de  cautela  luncturarum.  Oportet  v*c 
vtatur  ille  quiconluetusefl  doloribus  luncturarum  phlc* 
hotomia,dl^  folutione  v«ru  m vere, quod  credo  rmelligC 
dum  qn  corpus  fuent  repletum  pleihoncum.f.  dl  (anguis 
in  eo  mulriplicaius  ex  regimine,  nam  in  %*ere  muhiphcaf 
magisranguit^aliotempore.dlfcdnmiliier  agendum  (7 
fuerit  alius  humor  (anguini  cdmixtus.  nam  phlebotomia 
reddit  humores curflbtietjd^ideo ex  (c  non  competit  nifl 
fuerit  repletio,  vi  fupra , & debet  fleri  ex  bafllica  primo, 
poflea  dearthritica  (i  particularia  coindicam.  dC  ^Teni^ 
na  Gordontf.  Qu6d  fl  ex  alto  fuerit  humore  non  com* 
mtxioeuacua,fed  prius  dabis  dtgefliua  ipforumhumo* 
rum.Vi  verbigratiainmatcnacholericada  fyrupnace* 
tofum  flmplicem.de  quo  infra. vinum  granatm-um.  oxy* 
zaccharam,&  talia  frigtda  flypticitatc  parcicipStia . nam 
(i  eitencflmpliciierapeniiua  ponerem  humores  mranim 
in  fluxu*  Item  valet  oxymel  diureticum, mei  ro.  coUium 
de  quinc|i  radicibut,de  fltcados,ef  humfmodr.Sed  hic  ad* 
uerte  q>  fl  catarrhus  efln  fufpeciut,qubd  tala  aperitiua  da 
ridebem  cum  cautela  8C  cum  admixtione  flypiteorum, 
VI  fupra  de cararrho. Ordina  diaetam  flbi  proporcionarS, 
vt  fupra  cx rebus  frigidit,&  humidis.  Deinde  euacua 
cum  rayrobalanit  citrinit,reubarbare,i&  huiufmodi  folti 
tiuii,aliqualt  ilypticicate  parttcipaatibus.de  quibus  folu* 
tiuit  Sc  dtgefliuic,habes  iupra  quarro  tracta,  dc  tu  tbi.  It9 
conceditur  elediuarium  dc  fuceo  ro.  commune.  & illud 
Me^.  Bc  conflmilircr  agas  de  digefliuH,  3C  fotuciuis  ma 
irnai  l^l^mancar,&  melScfeoljcx,iemp  ordmado  di^ 
prtut VI (iipra.  PilulsMnmtteriafrigida&ectStnmtxra. 
p.b(iai9dicty lorum  > lusbith , agariCLana*3*iiq  • caflie 

lignee 


Ugncx,earyophylf.mpobaIliini>y(oaloc«,nMdi.ztn2. 
plirtgx,maftfclM<&.mara(rt,amfl,(iinfhgi«,miilnro* 
lw,idnmi«brurci,rparagi,»n,Ci]if  fiCQimv.ana.j.ti.aiort 

ad  pondui  omniu.diagndri.5. j.c6fic<  fucco  iart  vel 

Ccxnicul^  Ad  fdefy.roluttuus.at.turbuhlib.}.&  mitte  tfn 

tnb.lib.aqme  frtgtdf >d^  moretur  mbut  diebut ad  folem, 
deinde  coIa,&  vide  fi  amtfit  (aporem,  & fi  fic  protjct  & 
«quS  refirrua.  fi  non  amifit  Cipore  fuum  referua  etiam 
■qu2  prtmSydf  pone  iterum  ipfum  tnalia  aqua  tamx  qu9' 
eitatisad  fole.vr  didum  eft^  loiies  fcic  donec  amittat  6- 
porj.dernde  aggrega  rai  aquae  & pone  vnara  lib.  aqu(  dC 
plut  vt  videbic  expedire,  d'  decoque,  SC  fac  uilep.d  fi  ci. 
tiut  visfacere  decoque  ad  ign^turbtth  cum  aqua  ficut  fic 
a^olem.^  Alius  fortior  Sc  foluriuus.  ip.clKbulorum,  tur  > 
bich^na.5  )>hermodadcylorum.$.n.agarict.radicum  cap 
t>arum.ana.$.9.2tnzib.piperia  long.ana.5.n.fpic. 5. te- 
ramur & ponanc  in  madefaiftione  aqus  fulbcidts  per  tret 
dietnacuralcf.pofiea  totum  ponat  ad  alerobicumd  di> 

lltlUtumryrupiztturcuromelie.do^.|.if.vr(^ad.iftf.  Pi 

luix  optimae.ia.curbiih,hcrmodadtyU>rum.  ana.^.^  f .coi 

loquimidx,bdelIi).ana.^.r.zin2jb.4>tef>manicis,aaa3* 

^onneeeum  oxytxicl.  Potet  fi  viefy.facerc  Iblutiuum 
cbolerx  per  rublimanonem,  aut  infufion?,  vt  ditftum  eft 
«x  reubar.myrobafan^t  cirrin»,  herme  dady.  dmodico 
^mmonep,cum  rofit,ciconne  6c  hmdf.lif  cxeifdem  c6- 
ncepilulae  educentet  matenam  cbotincam.ip.aloCT.a.;. 
icimoncx.gra.firj.ro.ru.^  e •httTnodady.5.  f **l^e  vna 
twmcro.  Dixit berap. Si  repletioefiex  humore  diole- 
rico  acuto  oportet  videmus  decodion?  duorum  myro» 
balanorura,aut  citrinoruro,&  indoip,  6c  aquS  decoviio 
nie  abfynihiiifumicerrp, pallularum, prunorum,  thamarin 
dorum^fimilium.  Itfproporttooabiliter  age  in  mate- 
ria melancholica  cumfollicuiit  fenx.polypodq,  dbmdi 
refpiciefitibus  materia  melancholica.de  qtid>iis  rupra.iiij. 
aradi.d  in£ra  de  cura  eiutad  plenn.Itf  Tupra  de  cura  mefan 
cholix  habes c6fed}iones ad  hoc.& tu ibi.d  ^tpue  ^ ce- 
rcbni  rcfpictunt.  S y ruptu  foluctuus  matertx  mela  ncho- 
licx.ip.myrobalanorum  tndorum.5.rhficKcados.5.vhfe- 
nx.epiibymf.ana.5.i.(!picg.5.j.aRnamomj.5.iid.  decoque 
In  tribus  iib.aqux  donec  ad  vna  redeant,  d m fine  addaf 
eptehynaus  cura  hb.j.xucch.fyrupi2«f ,d  quia  infra  de  cu 
ra  horum  dolorum  ent  copioliitjhincii  narratione  piurru 
fiiperfedeo.relinquts  hxc  lanqua  exempla.  Er  hic  aduer- 
tecaoon^4i^adueri£dum  decura.&eftRhafisin  libro  de 
«UA^uris.  Mediciiix  qux  attrahunt  cholrram,  & phicg- 
BoafimuImehoretfuiK  hitquxatirahumphlegma  tamu 
yd  cholera  tm.iS^boc  habci  vericacletia  vbi  nMierta  hi«« 
ric  fimplex. fed  ueni  eft  ubi  xgritudo  foret  fic  cholerica  fo 
luiiuu  foliicnt  chofaa  debet  die  valde  petet  Oipra  educit 
phlegm.&4>pterea  Autcd^afis&alij.Et  opertet  vt  non 
cAicaf  phlegma  ini  immo  cu  choleni.r.educal.  nacfiedu 
CIS  phlegma  tm  cholera  rtmanrifubiiUae  phlegma  ketu, 

■c  reddit  ipm  curfibile  ad  loca  iierum.  & de  his  foo  loco 
ii^a.  Itl&prmcipaliicr  fii euo per vomiium.  V’t  fiipra. 


Dea^r/tud.mcmbrorum  extenorum. 


z8a 


meAWnf  imer  (e  ficut  humores  imer  le,vt  mediWnalh 
nu^  vincat  ficut  humor  in  maifa  virtrt,  Ar  hic  poni  v» 
fir  ficut  exemplum  opiimfi,  cleduanu  vnfi  magiUralc  Ac 
digefiiui  myerirru  ram  didarum,  & efi  membro^  con- 
fortatiuu.ft>iux  recittt  rubtililtimx  incilx,  6c  cum  meile 
referuato  ad  t^.deihde.*.  de  hac  c6ftrua  hb.|.  t .herl^  pa 
ralyfi.firaifV  rereruaiKinmclte.f.virj*rpi^nardi,garyo' 
phyll. piperis  longi, nucis  murc.zimub.ltqtiiritif  abrarx, 
tn.5-1*  herbae  arihriticp,chamf  pi(h,ficecadoa  arabici,radi 
ciaacori.maforamr,laluix,fiorum  amhos.ana.5.ii,fiac  ex 
cueleifluarium  dof.J.f.maneteiuno.&pofteius  aflum- 
petoni  ftec  tribus  horisad  minus  ipe  faigido  fingulis  die^ 
bus.in  calidis  femel  in  hebdomada,  medqs  amem  alierna 
iim.  Eleifhurftl  ludfi  laxatiuu  phlegmaiis,&  choUrp  in 

arihririca.».cinna.el^i.5.rf.garyopliylI.nuci«muf.gall 

gx,rolq.ana.3;.j.3'i*<urbiihgum<di.5.V|.f^rtJmeledlua« 

rij  dc  focco  ro.5.1.2ucc4il.lib.;.aq  polypodq  lib.j.fiac  ele» 
Auarin.dofi.i.5.iq.  vfcp  ad  quaiuor  in  ipjibus  frfdis.  in  bfi 
rciSo  fumaf  bis.in  tpibus  cahdis  ftmel  in  mefe.  \'frde  hid 
oportet  adueriere  regimen  diliglier  Sc  viriutis  cfirueiudf 
nf.  PofiamI  has  coatioms  fi  corpus  bene  mundificaiil 
nierir,  cfiforta  fumfluratcu  ablutione  aqup  lulphurep^alu 
nnnorx,(ilitz,n>(  vino  nigro, dcco<;iiot  in  co  &<9j  c«  r.. 
bu«  Tupti  pofiiti  iunAui>»cSfbn3iibu,,n  ^ipur  » odo 
nlirrl,.Ii(  (orto  fx  vnru.vi  fupra.  I ittn  fx  vndltana  cx 
di^Mi:oforramibu.,vcl  crro[arta,ui  rupraidchocplut& 
niinui  f m irmporta  conruriudint.vi  bi«  & i«  vtl  plua  in 
hcbdomada,&adbalnnipCiltaliqi1iram(crat.  dedad/ 
wrtcdirpofiiran{corpoiis,('picrpcMniludidiu.vt  qua 

Iit  faifta  eiio  cducnica.  vndt  nd  confidas  dc  vna  rnonc  im 
.4'picf  malum  rcgfmcn,fcd  plurcc  faltcm  particulaicacuo^ 
nci  Saciio  poff  vimicrfalc.  Ei  anicquS  ad  hzc  localia  nc 
ucmaa  lain  laciaa  paulaiinc,  & nO  liibfto  & non  violem, 
qm  maicriz  iltz  n«  funr  na  focilucr  Sc  fubno  aptz  cduci. 

ytc«  ergo  cnematibui » rcbua  appropi  laiic  & conucc 
nicmibui.  vi  vcrfaigraiia.  «.florum  camo,  mrrcurialn, 
maluaru,fu,hirit,blnii,nic.ana.mellif  ro.5.q.olri  cCit  ucj 
lsIiorB.5.iiij.lalM.;.ij.&  (i  vidrf  addr  agancum,url  brne- 
didta.vrl  qolloquiniida  aui  aliud,  vt  vidrbiiur.  Pilulv 
quibua  vrrbat  Comta  dererta  noua  in  prifrtuacionr  notr 
Pcedenit  digeftiont.«ti  btne  fiiccrdcb.!  pnamiflo  fem- 
ptr  bono  rcgfminc.ruacuani  ftx  nicibua  vel  rirra.i,.aga' 

n'cf,abrymhn.corticumyrobalanorum  riirinoru,d^'ctie 

bulorum,collo^^iidp  mfliEcai ; Pm  anrm^  iierp  logo- 
dion.ana.5.1.r.conficfanf  cum  fucco  crtonioru  & beiliom 
nicp.doP.5.j.lrmrI  in  hebdomada  teporerngido  corporr 
rabuRo.in  calido  veto  minua  A lu  lua  piudciia  operare. 
Valent  & pilula  fotiidi  deferiprione  Almanh  IreiV  de 

hetmodafiyita  minore»  Mef.dl:iu  ex  daiis  compone  qu(< 
humo*  mailam  refpiciunt,a:  membra  cOfonent  nobtlia' 

Et  dc  edtoriairone  membroi,  nobilium  in  qiiibuteft  flr 
fpnio  qi  madem  nihil  praier<$  dnSu  tll  fupra  ru  iiaqrad 
fita,  Rubricaa  rtcutrt,qa  copiofifsime  feio  diiflum.  Hi  Ii 
^ne auihoui  mcdicinx  diiSa conif pior pferumio  hee co- 
nfiit  in  debito  rr0imin#  £.«  n,%  ^ 


jn.mfin^Uriamep.„,d...ai;uda.cumRaP&^ 


vwtMiiu.  itipramuioi  omnino.oc maxtme  qn 
pa^o  eft  in  iuotftuns  mfarioribut,  vt efi  podagra,  fciatv 

a,&hufo/modi.  EradtcatenimmateriSamcccdrirm.led 
vt  allegato  loco  n5  debet  frequemtri,  ne  fiomachm  mete 
Ixdatur.af  IU  de  vomitu  liipri.  Vnde  fiat  bis  in  menleauc 
plus  uel  ramus  ut  decebit^  lu  allegato  loco.  Confimrlt 

^leteuoperpuocttiiu  vrmxut4ficfiibtilianf  humores 
^ vnnS.nam  fic  facilnit  vidcnf  cuacuars,& 

melius  <M  per  egefiioni,  Ec  ficut  ditfiucft  q»  medicus  dc » 

Imi  fOand<r»r#  at  a.- « ■ a »• 


\ -r  cx.^.r.teramurflibtilitcr.i&rcribeltemuradofis  coeitari 


^ . .cf  ' w vnem  .o.  aigcKtonc  corpora  diipo 
fitionr,  uc  pariformiter  debet  aduerterc  aducnate  Auiu« 
cholera  uidd  plus  domitari  ,pptcr  pcefrio  - 
nc  Acftattta^  plilcgma.  dif  (uc  ^m  huoqr  peccitn  q!uai< 
nicdiCif^Af  digcaiu  exhibeie,  tu  9 fic  ft  habc9c 


panicutsri  cum  modera 
f«  trequnata  6c  plus,A  principalru»  confillfi  in  his  duo- 
buc.lnc6fornuofKmcbroru  iiobflifiA: maxime  fioma- 
^i,&  c6foriatione  lunrturarTi  vliimo  .ppter  c5m 

pliirieBafsignat5.qbusautl  hxc  o(a  copleanf  iS  abude  ha- 
bitdeft.  Medicam? HerraeiisfIcfuSs  pofi fadat  poraa 
tiones  di(flas,&efi  mcdicinarnlcnis.JtKhamxdreof  ptn 
risnx.aiu.5,ifn.ariftofochix  rofUndx.|.J.tefrtinum  xmu 
teramur  fiibtiliter.A:cribe!lemur,dofis  cocletf.l. 


thridaium,ihenaca. VI  fupra.  Itf.ii.ariltelochfce7onpf.i 
V).mcIlit.ltb.fl.roifor.dofia  hutua  edpofireft.;.?}. , .&/, 
in  mele  vcl  plua  vtl  minua  Pm  tgit  aredictij.  Aucr.buda 
rt  usdee  magiirptundS.  Rant,xij.cdiinentii,hzc  cft  nit-i 
Praif:Ka.S,  OO  dicina 


XXII. 


Gmtofi 

•ducri^ 


T ra  Aatus.  V I. 

dicini  faudita  ad  tollciidu  pcnitut  doloirt  archricico^df 
/cta(icu,0  (rcqucnter  fumiE  in  potu  Tpacio  vniua  anni^fto* 
imchiimc6fortac,acuiiV(rum,tol(uobliutonero>ccnititt 
fupcrfluicates  per  vnnam,eracdai  hepar>&  fpUiic  dunioi: 
(ed  dolor?  arthmicil  dtllblutt  omnino,  i^.chamxdryof.5. 
ix.cemaurex»ari0olocht«  long.gemtanX)  fptex  romanx 
noux.ana.).vi.hypcricoti.^v>apn  momani.5.iiij. limatu 
rz  Eerrt.5.iii.aganct  bont.5.tj.my  rrhz»5.>.criturci^  A fiSt 
trochiTci.do^.5 -^poft  tres  horas  diei»&  poft  ipfum  EaciiU 
motu  modice  paulaiimtetunoHomacho.&pod  etut 
afllimption?  0et  tribus  horis  aniequS  comcdat.detnde  co 
medac  cibum  budabilc  cuuata  rqileclonc  omnino,  d^af. 
fumatur  in  hyen^e  in  nrz  aucumm.  In  ziUcc  vero  ab0I 
neat,  quta  propter  eius  caliditate  liquebeit  corpus  valde* 
E(  h«  mcdicinz  debenc  elTe  nouz  Si  moncanz  vt  /int  (or 
Stores.  Ei  ex  didlitcojligere  potes  modum  compon?di 
c6&(fci'ones,elcdiuaria  Si  hmSt  in  pr^fcru2do«  Si  ideo  c5« 
Iidera  diligenter.  nS  in  cS  calida  higida.in  frigida  uero  ca  * 
lida.  Vnde  incalida  irialandali  Ainc  medicina  cdueniens. 
nS  partictpSi  Ilypticitate  cum  frigiditate  Tua.  Item  lenere 
sundturas  debito  modo  ligatas  cum  indttisvelcu  cono 
de  pelle  canis, & maxime  infcriores.e0  ex  eis  qu;  multum 
cdfrrunt,  & hoc  genere  remedii  viunfplures  moderni  ex 
tioftns.  Et  breuiier  in  (umma  quod  maxime  pleruai  ell 
regimen  bonft.euacuatiofrequctata  &iundluraru  confor 
laiio  ne  recipram  cum  canone,  vt  dipra.  Vnde  ex  mille  rc' 
snedns  autoru  ad  hoc.990.funt  de  ruone,&  corpona  mu^ 
dificatione.&Tidco  deeiaUude.Inpatria  ifla  nolira  in  uul 
gari  de  ea  fic  dictcur.Chi  ha  la  goita  non  Ia  toccha^apre  ei 
culo  ftringe  U coda,ferra  b boccha.hoc  eft,  qui  guttofus 
cft  nihil  circa  guttam  operetut,tangendocum  ocubs,fcili 
cet  Sc  hm5i.T  e neat  vemrem  lubricum,ab(lineai  i coitu> 
Si  cbudat  ot, tdc0  vtatur  tenui  dizta. 

SIGNA  demon0ratiua.quiaa(iq5c6tingfcmedi' 
cum  decipi  in  tudicio  dolorum  iun^urz,an.r.cx  caub  0i 
frig.vel  cal.df  cx  hoc  infirmus  multum  ledae, & medicus 
tfnbmiSnon  paruSacquutt.fdeoftatimde  fignisipfis 
potero  longiora  ac  cbnora  ligna  ponere  flatui.  Vnde  in 
primis  confidera,^  altquSdo  in  forti  dolore  tali  applica* 
gnusflupe£aci?tia,vi  inba,&  ex  hoc  recipit  infirmus  quie 
lemtvnde  pro  tunciudteatur  cp  quia  ulia  frigida  contule* 
runt  q>  materia  calida  0t.  Scd'oq»aIiquando  materia  ell 
pauca, fubcilia  Si  cal.&  corpus  non  efl  plrihoricum,&  cx 
■ppIicationecalidoi)t  reroluemium  bciliterillA  materiam 
tt^t  dolor.&  ex  hoc  tanquS  li  luuSte  iudtcai ur  ipCim  ede 
ErigidS.&  in  iioc  cafu  deapiraar.  Ec  qntp  efl  magna  fu> 
rsa  parox^fmi,&  dolor  ex  multitudine  materif  phlegma  * 
ctep  multo  fluetis, cu  qua  cdmiTcrt  maceria  cholerica  iubri 
IfSs  iplam  Si  bci?s  penetrare  ad  iun^urat,d^  tunc  mfbru 
rdne  doloris  fonis  cric  calidum  Si  rubeo,  aceiiS  pro  parce 
furet  cholera  cum  materia  illa  bigtda  cdmixta^  erii  cum 
feb.vnna  rin<fla.&  etiS  cingitur  tn  cholerica.phlegmaitca 
vt  fupra  cu  infommeiatciuci,  velociure  pulfiis,  & hmoi. 
Si  ficiudicabd  dnlorcedc^caula  calida,  Sc  tfl  cric  ^ caufa 
E’fg.Et  hm5i  deceptionis  cS  efl,quta  materia  illa  Ruit  per 
venas  incrinlccas  ad  neruo«&ad  Ucertoa.  vt  in  principio 
capiculi,&  per  utas  nobia  occultas.  Ec  ideo  debet  medi' 
cus  in  primu  c6fiderare  ztate,coplexione,  habiiudifKro> 
plechoriS,regime  procedes , &m?bro9  tmcriorum  nutri« 
S1U09  cdplexione  Ungubritei^  confuetudin? , & fi  ab  alio 
fuic  curatus,dli  quibus  vfus  fuit  remedds,fn  qu&us  iuua# 
snemu  adinuencric.tepus  anni/egto&  hmdi.  Quibus  di» 
ligemer  examinatis  accedat  ad  figna  fignificamia  fuper  frt 
gtditate  primo, qunabilU^m  plurimum  c6ctngcrelblr. 
uec,&  primo  dtfcernai  (icfl  maU  complexio  nmplcx,aue 
snaierialis,aut  ex  fimptici  humore  vel  commixto. 

Signa  malz  complcxibnisfimplicisquzpcrrarilftmc 
fle  Tunc  quia  dolor  efl  abfque  grauediae^Cque  inAMiooe, 
^oonm  lUcratto  colona  ooabilai,ne^ugnunfiiace<' 


Cap. 

ric.  de  quibus  ftatim* 

Signa  materialis  fumunf,excolore»tadbi,tU0iMC,dlS 
dolore.Et  ex  exeuntibut,&  ali)s  vt  dtett.  A colore,  qm 
eoior  1)5  multum  altcrai  i confueto&decbrat  ad  plusa^ 
beo  vel  ad  album.  A tadu,  quia  locus  (emii  fngidua  SC 
in  eo  percipic  patiensfngidiiace^  plurimum,  diio  ip  ta 
principio  aliqualcm  fenferfc  caliditacem.  A tumorc,quia 
illic  efl  tumor  fiuc  inflatio  non  tamen  magna.  A dolor% 
quia ibicfl dolor  continuusnon  mulco fmcnfua,&<^eft 
dolor  latus  Si  non  acutus,vt  qui  ex  calida  eft  cS.  Et  vrino 
efl  rcmifla  rpifla  quia  non  unda.  Sed  hicaduerte  aliqfl 

eilcoloratayVtinfonificaiionc  tiutdoloru,vc  de  colica 
didum  efl, quia  in  (brti  dolore  hepar  inflimacur  confide^ 
ra.Egelliones  fum  phiegmaticf miucilUginolz.  Ex  aiqt 
quia  pulfua  non  eft  notabiliter  iafutadiftreii}s  vartatuf» 
efl  complexione  phlegmaticus , vel  ztate  fenex,  ceput  hy c 
male, regimen  phlegmaiicum,flomachua  aus  frtgidua  SC 
humid.diues  ,ociofus,coitu  ckbilitacus  aut  vtno,  Si  husuf 
modi  quz  habet  generare  phlegma  per  viam  indigeftio' 
nis  etiam  fi  efCrc  cholcricua. 

S^na  autem  macertalfs  calid;  fangufnef  fum  dolor  ma 
gnusextcfiuuSycQ  pul£itionc,&  grauedincpccptua.Colo<* 
re  rubeo,ranguinro^?dcnte  ad  obfcuriratem,  maximeqff 
materia  venit  ad  locu,&  non  per  venas  multu  profundat 
Tadu  percipic  notabilis  calidicas  non  multu  mordicans* 
Cum  tumore  n5  multu  noiabili,qui  fi  c5tingicjxr  vetiat 
multum  inirinfecas  no  eririllictumoraut  quaUmbit.El 
erit  vrini  fpifla  rubea  cum  pullii  magno,  veloci,  habicu<* 
diiK  carnofa.  Complexione  (anguinea,  regimine  przcerw 
to  fanguineo.Ec  tempore  veris.  Aetate  adoUCceti^Et  toa» 
gitaflrigMuriemporrmatuttnali.Etin fciatica  faiiguinct 
dolor  extefiuus,  longus , longior  quim  in  cholerica  queat 
phlebotomia  (aphenz  (latim  Tedat. 

Signa  autem  cholericz  fum  dolor  acutut,extefus,d^  for 
lis  quem  adauget  cadus  qu2iucun<^  paruus  cum  parutc»^ 
te  grauedfnis.Et  cadus  efl  calidus,  acutus , mordicathnit* 
Color  ad  cicrmum,vcl  ignefi  tendens  no  participans  raul 
u rubcdine,&  Tubitoaccidn  cum  aliquali  cumore.Bt  vrf 
na  efl  unda  ienuu,cgeflioncscholerfcz,  pulfus  magmit» 
velox, «S^  frequeiwiuucnit  cholericus,  tempus  calidum  vc 
zflas,  regimen  prxteriiumcholrricum,  affligitur  magto 
hora  ctrciarum,dc  ita  deali^  fiiper  choleram  tpfam  figiu# 
ficamibus. 

Signa  auie  mebnchoficf  funt  doloris  qiafi  occulcarfo» 
&paruitasienftonis,d:  paucuaaiuuamcnti  cum  curatio* 
ne,>&  lod  at(etiuatio,d^  non  efl  ibi  mollities,tie(^  loci  da» 
riias,&ttdua  fngfdus, color adflifcum  tendens, noHut 
quafl  tumor,  vrina  remilla,imuisipuirus  non  msgntfici  • 
tus, tempus  autumnale, complexio, habitudo  mclancholt* 
ca.regimcn  prxtrritum  melancholicum  fignanitbux,  vi 
efl  fplcnis  Sc  hutufinodi. 

S tgna  phlegroartcx  lalfx  fum  calidetas  vehemens  cum 
qua  efl  pruritus.  Si  dolor  fatis  ttKcfus  ,mrdrut  inter  acutS 
Sc  latu  cum  aliquali  lumorc,  & vrina  efl  colorata,  & pul* 
fus  magnus, & vrlox,xtas,complexio, habitudo, ^zgri* 
ludtnea  confuetx.regimen  &huiufmodi.tibi  fldm  faciA 
iuuarifrfgtdis,ledf  ^idUt&hocvliimumflgnTi  inom« 
nibua  (u penus  didis  operari  habes,  fcd  vc  didum  efl,ca« 
ifc  tK  cx  CIUS  operatione  decipiaris. 

Sigra  vcntoflr,quta  ibi  cfl  dolor otenHuus,  Si  abflpie 
grauitate&<^  dolor  pcrmutarur,rtccdic,&  venit,  r^imt 
prxseriium  veniorum,d:  qi  caliditreroiutruis  iuuarur,d( 
tn  hoc  cauc,  VI  didum  efl. 

Macetis  autem  mixt  S fignanc  ex  didis  figna  mixta,  vt 
cu  calida  firtgidis  c5mi(<xrSf  qitx  flant  in  difoirAirmedicf 
fiia  prud?tsa  hoc  m?furani  pfits  & minuafccfm  maiorem 
Si  minorem  adinuicc  participatione.  Si  ideo  bene  aquili  * 
bra*  Dicit  tamen  prtnCepc>Matertas aurem  mtxiat  figmE 
caociennovdrrmfaautpauaiMmuaiiinitfcum  cuntio» 

Oll>US 


1 

I 


i 


■I 


Oe  stgrttad.mcmbrorum  exteriorum. 


Z90 


*f»!>ttfcalidtt,&fir^tclift&<l>ucr/i(it  hortrumtn  quibui 
tiiuitur,iuincur  cmm  al<qi^  mcdfcmavm  hora, aliqn  alia 
fibi  cOcrtrta.Et  plurimu  quidem  accidte  hoc  corporibai 
caLcSpiexionif  auc  cholericae  naturx,  qux  vtumur  rrgt' 
0I1K  iiifngidSrc  humct^Siegeneratiuo  phlegmintAliu 
tnorteaudi,d^Cfbia,d^mo(tbut  fuper  repteitonftqutre 
(bmifccntur  duohuraoret  dfexpcllmrrquodtxetf  grof' 
fiim  quod  lubmergu  tpAim  ftilxile  (anguine  & 

cbolericu  ad  iuiWhiraa,d^  horum  quidS  plurimum  luoant 
SC  quieUrum  doloret  per  coprcAtoncm  (bbitkm  cum  ma' 
nibua  pluribus, quomam  humor  rclbluuur,  dc  maturatur 
per  cam  iuuantur  per  viufitonem  tcmprratx  calidrtatis 
cum  quiete, nam  moettaprobtbet  il  macuratione.  Poftre' 
mo  qtiu  de  tumore  iadla  eft  mentio,  quia  tumor  in  eit  n6 
fadt  apoftema  vc  in  cxtens,quu  ad  dbitiationem  non  ve* 
fiit,ledaui  rcroluiruratiting^Aimconticrtitur  perAib' 
cilu  refoluttonem. 

P RO  CNOSTICA<  BunochindpodagrtzSt 
ficqi  calui  (?nm.  ver&  quantn  t(k  ea  pone  coitut,Dunc  utro 
aliter  fli.  Podagra  eft  morbus  hpreditariut.  Gx  podagra 
aaembra  macreh.‘um,&  extenuant.  Confirmata  curatio/ 
nem  non  recipii.maxime  quSdo  eft  nodofa.5::  etiSquSdo 
<ft  ex  diuerlis  humoribus.  Quando  arthritici  de  mate» 
tia  cholcrica  ell  in  hole  qui  Ir  multum  replei ,qm  fubfcam 
tnducit  morirttam  podagra,^  {ciatica  de  ^aciIrjrcadiuSt. 

Sciaiica  eft  dolor  maior  podagra,  A^alijs  doloributiun 
dluralibus.Oaio  q»  (ii  fortis  dolor  tamen  fparmum  n5  in* 
ducit,  quu  non  cftrn  chordis  6C  ligamentis.loaiseft  fpC' 
culif  ionia.  Podagricis  burfi  cediculorum  prolongatur. 

Q^ndoin  podagra  vnna  cfl  fpnh  Sc  muha  velut  fub' 
tugalium,  aut  varicet  fiunt,  curatio  fit.  Febris  aliquan« 
do  curat ,&aliquando  eft  caula  euemws  conim,  vt  dt « 
cccurfi^  principio  fui  Asccurremusde  facili  fit  curaiioi 
& eft  Auiceo.<p  Ii  confirmetur  non  curatur.  Cummem 
brum  incurrit  podagraoi,aut  (cuticam  fccfm  plurimum 
non  redtrad  difpofitionem  ftiam  naturalem.  Podagra 
propter  varietatem  caularum  Tuarum  dcdifhcili  curatur 
drdiflFiCtie  cogoofcftur.  Coraeorum  quandoc^  perdu* 
ctt  corpus a<f perniciem, quia  ruperfluiiates  confuetp  flue' 
re  ad  tunc^lurai  veniunt  ad  membra  prtnapalia,&  (i  non 
td  prtncipalia,ad  alia  in  quiburcoltri^honem  faciunt.  & 
ficfiini  aliquando  caula  tongitudinia  vicx.  confidera.  Er 
bxclaits. 

DeoaddaHommn^Ofumin  uniuafjJi, 

Rjtbric4.  VIIL 

INquit  Alexander  medicus.  Podtgra  e(l  morbus  labo 
riofus  cuius  curam  medici  nequeunt  inucnire,  dC  prtt* 
ctpuequccll  roborata  vitio  vim,fru^uTi,aut  coitus. 
Vndecakm.xri.comrnemttRafi.numerauit  inter  morbos 
qui  non  lanancur.Et  Amc.inquit.  Cum  fuccurritur  dolo' 
nbutiunAunrumin  primis  cum  apparft,  quia  mpnma 
vice,fccfa  Sc  lertta  cura  eorum  eft  (acilis.Gt  n cSfirmanf, 
dC  prout  c5ruefcant,  tdeft  pluribus  vicibus  reuerteniet  in 
qutbufcunrp  iun^nt  proprie  illi  qui  generati  fuerunt  ex 
humoribus  diuerlis  n5  curamur  quin  rede3t,etif  quacuqi 
bona  vntm  prpiiflone.Ecidco  dixit  carmen  fupra  allega. 
cum.Soluere  nodolam  nefcii  medicina  podagri.Harc  tn» 
cepo(ui,vtoonfisfactlisadpromiticnA1incis  Bicilem  fii 
lutem  vt  muUi  trubtores,&  certe  credas  hxc  dt^  auiho 
rum  non  (ine magna caufa  polita.  Sunt  emm  pro  vcrifi» 
catfone  horum  verborum  qutnqiallegandx  caulx«  Pri' 
ma  eft  vehementia fenfus  neruorum  dc  murculorum.  b’e< 
eunda  quia  poftqnSbipcrfluaatinIbueScecidit  non  cito 
dtftbhmur  propter  dtaitiem  membrorum,  df  quia  illi n6 
cftfacilislocus  vneadexitu.  Tertia  eft  profundatio  ma 
tenx  cum  bigiditaie  membrorum  qux facit  ad  debtlna< 
icm  virtutis  expullluz.  Quarta  eft  remotio  eorS  li  (bn» 

iccaiorttf  Quuuacft  icaocloab  ipprcxinnuoiKCoar 


uententi  medtctnanim  ad  loctim.nam  quae  extenut  appro 
ximantur  mah  pcnetrat,maxime  quSdo  iunduta  eft  |xo« 
fanda  Sc  qux  per  interius  multum  debilitamur  antequam 
ad  loca  penientanc  vi  pntec,  conddera  iuqi  non  lis  audax 
in  promittendo. 

C V R A Caoonct.Primo  videndum  eft  fi  ^ fota  ma 
hcomplanonectienertcdolor,& tunc  ordina  diaetam  de 
qua  ftaitm.Cum  IbUtalieramibuscdtrarijtaulrraiur  qut 
participent  ftypttcnate,  de  quibus  calidis  &lrig.  dtcciur 
ad  plenum  cum  crai5Ubiiur  in  canone  dc  alicramibus  ap* 
plicandis  ad  extra. 

C V R A.Sifaeritcnmatertaquodeftfimplurtmum 
hocobftruacanotics.Pnmus ordinatio dipt(.  ficdslido 
lof  mulcu  mfrftaucric  poftpone  SC  trSfras  II  eft  in  princi>' 
pioaddiuerlton?cumeuacuattde.  Q»  fi  laatena  fuerit  Ru 
xa  digcras.Detnde  eoa.  Deinde  diuertc.  Deinde  Ii  materia 
facrit  it  membro  aliquo  crafimlla  rc^tifica  ipfum  iia  ut  nd 
mandec,euacuMo»diuertendOy&  c5fonando.Deinde  re^ 
folur  quod  fluxum  eftt& quod  poft  euacuationem  remi' 
lii.Deindec6fbrta  membra  tp6  dolentu  cum  ahetSiibus 
tnius  Sc  extra  admimftratis.  V'kimo  corrige accid^ia.  Ec 
fic  in  fumma  habes  canones  decem,  & fanc  ordinatio  dtp^ 
t«.liedatio  doloris  in  cafu.Dtucrllo  cum  ctiacuattone.D^ 
gcftio.Euacuatto.Otuerllo.Re^ficaito  membn  madanr 
ttsaut  conus  fit  cocum  m3dat.Kerolucio.Coa£artaiio  per 
aUeramia.Corrrtftioarcidemiam. 

£T  LlCETde  ordinatione  diaetz  dii^um  fii  fii 
pra  in  de  prxleruaiione,tamehic  aliqua  particulanier  an« 
noiabo  ex  hts  quae  aut  cdfrrunt  aut  nocft.  V ndc  Sc  II  dne« 
ca  in  alqs  etiam  conferat  xgruuditiibits,tamcn  in  hac  paf'* 
fionc  magnam  uidetut  habere  przrogattuS, propter  quod 
dtligftcr  ftude  in  ctits  debtto  regimine.  Ec  ^ nocrmtbtta 
fant  aer  grolfas,humtdut,  quaiu>  qui  circa  lacunas,  SC  Ra« 
gna:prxparar  enim  lumfrurasad  recipiendam  maieriam. 
lie  aer  fubnlis  valde dComnls  cxcellctittsquSiiiarit.  Iicm 
farnus  mecal(oi)t,dl^  rpilner  arg^i  viut.lie  venti,  vi  fupra. 

Ii2  omnis  cibus  dtfhctlie  digefttoiHs,&multxquStitati% 
multi  mitrimfti, mullum  humeris.  VndeAut.Oportee 
vc  cuitet  carnem  eo  quod  fa^u  eft  tn  hac  pgtftudine,  id^ 
dura  infeftac  zgrtcudo.  li  oeccllarui  faerie  vti  ea  aut  pt 
pier  debilitate  aut  ppttr  altara  eSm, detur  q fit  facilis  dr> 
geftionisipaucaru  rupcrfluitatu,^  tn  pauca  quantitate,  ve 
eft  caro  perdicu,autcubru  paruaro,uc  ftatim  de  c6uemett, 
cibus.  De  vino  dicendum  vt  fupra  (^mtmiefi  eft.  Vnde  Atiero* 
Aucr.Oporiet vcdimiitaiurvtnuolnovfqucquo  Cinriur 
(anattonc  integra,  quod  diAum  exponunt  altquiprotpe  explica^ 
affif«rti6is,&talis  dirailsto  debet  flerigradatim  ^tpue  in 
alTuetis,conlider3t  in  muhu  ztai?,virtuif  cum  hoc.  vnde 
ftSte  dcbiltiate  dant  vinO  omni  rpemorbi.QuidSq*  tntel 
ligif  deprxferuacione,  vt  quia  dimtlno  vini  ofno  grada^ 
cim  faifla  prf  feruat,  vi  fupra  de  pftruaiione.  Cerie  noftto 
tpc  Sc  m Iialta,  Sc  virra  montes  hofesua  dediti fant  vino 
vc  videanf  cu  dimilsione  viht  perdere  vitS,&  idco  opor ' 
ctt  vi  medteus  prudeter  agat.  Frudhu  eutiet,  vt  fupra  de 
pftruaiionc.  Huitec  fomnu  diurnum  maxime  fi  pctfiit  no 
dturnus.alticroporiet  te  Inhoc  modnite.lte^ies,A:  vl< 
ttmasvigilias.MotumdrquietefupeiRuc  faiftos.vtdep' 
ftruationc.Ualnca  huciwda,  inanitiooem,  Af  ceitum,repic« 
tionem,iri,criftMcaffl,dlf  hmdiivt  fapra  de  prxlematio^ 
ne.&  luibl.  OGucnruoc  aer  bonus  ndexcelstuus  in  qua « 
litaiibus  proporiionanit  matmx  peccanti,  vc  fupra  de 
praeleruacione.Gx  cibia  laudabilis  nutnmenn, facilis  dige 
ftionis.paucx fuperllunatis.  vnde  c6uemc  panis  bene  co' 
<ftus,ficrmenracus,modicum  llilitus,  tmrao  abarta' omnia 
meliora  fant  qh  fune  conuenienterlalita.  Carnes  comie* 
niunt  montamr  vc  perdrcu,&  aliarum  bonarum  auicula  * 
rum.caro  leporis, capriolf,&  carnes  paucaia  faperfluKatu» 
de  qbus  fupra  tn  pratcedmci  rab.  Ex  ferculis  cenuentunr 
CUTttOijkift  hordei, panis  decodius.  Icem  fadium  ex  blivs^ 
PndcicifS*  00  q fpioach^a 


TraAatui.  VI* 

^)^fackQf,fbcmc«p(U'oiULfN>rniguie,brodfuin  cieaum 
rub.&nuxtmem  dccliruiione,  & quando  pr^ccfiuctua^ 
cuauoA  quando  ncccnanum  dtucncre  maceriam  per 

vtatvrinx&bm5(*  Exfirudlcbua  conucniunt  pai^lz, 
amygdalz  du1.&  coquinacum  cum  lacfcc  earu  caricc>plii' 
fticiydL'  hraof » vc  (iipra  tn  praecedenti  Rubrica.  Potus  in 
maccrucaLcR  aqua  hordei, in  (rigida  Veroaqua  mellis» 
VI  in  Redemi  Rubr.Nou  tamen  aliquos  vinum  cla« 

rum  fubtile  pauciicrumpoilecoccdiin  dccIi»cione,&dj 
dolor  iaS;Rac,qa  in  principio  deba  patiens  vtf  tenui  dip  > 
ta  ad  ^:>Iiil>endum  fluxum, vt  didhim  eft  fupra.  vj.cap. 

de  fluxu. tu  umen  umutu  unorc  coniidera.  Ec  ad  fpecu' 
lia  veniens  dico  q»  in  Cmguinca  cxiltemc  lcb.da  Ccut  pti* 
CinS,  fiiccum  granatorum  muzorum^A:  dut&  rege  legi* 
mme  morbi  acuti  adminidrando  fxigida>&  ily  ptica  (ao^ 
gutnem  tagroftancia  dC  inrpinamta^  cius  fluxum  probi' 
bemu.  vt  in  canone  de  pr^ruauone  dicebatur.  Ec  con  / 
uenicinpotuaqua  dccodia cum  vino  granatotum*licm 
&aqua  ipia  cumzucch.ro.t^  H fuerit  abfquc  fcb.da  ex  eis 
rcmiftoria.vnde  in  alluetis  poter»  dari  vtmim  lyroplu' 
tum  nigrum,eiian  videbitur  cum  aqua  chaiybcau.  Q; 
n fuerit  ex  cboLera  competunt  confin]ilia»led  intenfiora 
vt  granata  acna^aqua  ipfa  bi^da.  Ium  aqua  cum  Tymp. 
acecofo  ftmplici.  Item  cum  fvrup.  dcacetofuate  cttri*  de 
rtbesyde  lymombus,  de  agrefu,  & berberis»  ^ huiufmo* 
di.His  conuemuot  binis,  rptiuchia,cucuibiu  Sc  huiurmo 
di.SC  lens  efl  cibus  cis  conuenicns.(iem  gcladorcta  aceto* 
t»,Sc  flrailu.&  in  declrnactone  competunt  firigtda  aperiii' 
ua, &eui(cnc  vtfuprade  prziCTuationcex  hisquae  dnfla 
fune  apta  oocerc*<5^  tu  ibi.Et  licet  ia  fit  vei  debeant  his 
quxinipidinc  & ingroflanc  vefunein  luguioca  frigida. 
& ficu  t in  cbolenca  frig.&  hum.  no  de  facili  corruptlbi  • 
Isa,  tamen  cum  ccflauttfluxusdebcmabhit  declinare» 
vti  qux  infngtdanr»d^  exiccant  in  fiinguinca»  fed  qux  non 
mullum  mrpilfiutydlc  in  cholenca  qux  tnbigidanc  & hu  * 
mc^ni,(cd  non  multum.  Vnde  hic  cera  regula  dari  non 
potefl,red  oporiei  medicus  ea  imiemacinicnnofa»&  rcf 
cmlsiora  vt  ipla  exigit  dirpofitto.  In  phlegmatica  veto 
dipta  /Ic  in  pnneipio  ualdc  fubtilis*  V nde  qda  n5  dant  nifi 
firmel  in  die  cibu  6^  pauci  nutrimenti,  fed  oportet  virtute 
hic  bene  cdnderarc.Vndecolerantia  famis^  cis  tuuatiua 
valde»aquS  purS  nd  bibant. Ic2  fliim  pttianl.  Potus  eoru 
in  principio  fle  aqua  melUsabftp  rprbus»m  procelTu  vero 
pourit  dari  cu  rpwus.Itc  in  afluetis  vinu  muliu  lympha ' 
tum  vbicuScfla  vircuciadcbiJitat.de  quo  modo  in  du* 
brjs.  li?  vbi  virtus  flt  fortis  cdpccic  panis  furfuraceus  c5 
utoiRcr  (alitus.  Ec  ex  oleribus  couensum  borago»flxnicu. 
hiS»pctro(cUinus»origanri,rparagus,&lun5f,maxiein€cf 
Cito  fluxu.Itc  couenium  ex  frudttbus^vt  fupra  dc  prxferut 
(ioae,vtda<ffyli4>luibci»pioeae,cancx,porrum  in  patua 

3uatuttaic,atuuco(flum,mel^  mellica.  Excarmbus  Uu 
liz  bonx  calidx.de  quibus.iti.tra(S.vt  ptpionu,caflra« 
tt»leporit,dl£  hmdqdc  cu  f bi . ctiAailiuz»  dC  cu  aromattbua 
in  (apore  mellito.  In  melancholica  vero  totum  regimen 
cduerutur  ad  calcfidiioncm  dC  humcdUcionem»  & cauca 
lur  omix  regimen  exiccatuiuni,quia  fle  maura  indurare 
lur.bed  hic  nou  in  principio  ctiS  flypnea  cdfcrunt4>« 
bibedo  fluxuro»d^togroflaotu  aliqualiter, (ed  minus  ^ in 
alqs,tunincaaduenc  inomnibus»ncc  fle  ingrofles  vt  op* 

Blationem£icias»crudftacem,ac  tndtgcflionem  inducas. 

ecxcens  pertinftibusadaUasrcsnonnaiuralesrecurie 
ad  ea  qux  pofla  fune  lupra  de  przfauauioiie»  SC  dc  coofe* 
temibus,&  nocentibus  in  hoc  cafa»dC  pi  tbt. 

£ T 1 A M expedito  complcracnco  primi»  quodia  ■ 
tis apertum  efl  ex  tam  ditflis  &cx  bis  qu»  liupra  de przf^ 
uaci5c,acccdo  ad  eapcditionclbd'i,ui  quo  medicus  debet 
tSt  no  minus  atuotus  $ (bUicitus*  T u laqi  premo  actede 
fidolor  cfltolcrabt!is»autnon.(^flnoiighfedatiooc  oua 
primtacipcdtiodcadciiwam,^fitoiiwkfahilii  o6 


C«p.  XXII. 

multum  toftana^  c5  etu«  inchoa.  nS  reguhrtoepctaikb 
prius eflcSr^cxnda»vt in pnndpio operis  ditfcflcft.^ 
qm  dolor  talis  cdiccr  confiicuice&multoia(efbnt,lunc 
ab  eius  firdauone  Initium  ^i5.  Ec  ppttt  hic  fcd'o  feita 
redamium  dolore, quxdam  hoc  agunt  ^ proprieatc»  4« 
dam  h cdplexionc,qupda  ab  vao^,  3c  dc  his  eciS  io^  « 
dolore  dorfl.  Excplum  primi  vt  fune  bolua  ar.cem 
giLofla  humana  adufbi  vi.xq.c6ctfim.pcs  teftudmt^rv 
na  vtridu»muflcla,vcflcaapri^giKs,  potonia,  cau£  rv 
dixmatricanx,&fam5ipluta  de  quibus  in^  ru.de  (da* 
tica  3c  de  podagra.6C  tu  ibi.  Quae  autem  confetum  h c6^ 
pkxiooc  duieruflcamur^onii  earum  aliqua  funi  tempr 
taa  omni  doloriex  quacuoqi  cauia.Cfrig.  vel  cabeonuer 
niemia/]uoinam  fua  c6plcxiocic  alteram  di  remimim,d: 
ruacalidnatetcpcratamaiena  refbluTudlpartri  mem^ 
molUum  dCrradtabiies  reddunt  maxime  ii  leimiuia  fliu, 
vnde  extenHonem  melius  tolcrSt^!  fic  dolorem  micigSu 
Qtflhicrimexiccamu  cxceniiori?coi^rcgara& jKHirC' 
iqirtuoc»dC  fcnrum»& calorem  confortant.  Etexhisfum 
nmplicia»&compon(a,vtfccnugrfxamomiils^lthea,fc# 
men  loii/o.  oleum  omphacinu.  ro.  vitellum  oui,lac,ab/ 
rynthuim»meiiloium,&  hmoi.  Et  hic  attende  ^ pet  tcpco 
raa tnieUigecaliaiiniiJV&calidavfi^adpnmum.  Qufe 
dam  funcca.  dC  in  bis  fune  gradus»  quoniS  aha  imcaflora» 
alia  iemUlbria»/imilV  cfl  dc  frigidis.  Quatauic  vuocg  mo 
Cioc  ex  his  cdpoflu  Sc  firaplicia  etiam  quf  fua  coplcxtone 
nuai£efla  opponunt, vt  lutum  aroic.tn  cS  cal.df  ie  his  ol" 
bus  ad  plenum  ex^liHcabo  allegatis  rub.lceia  hac  ru.pq 
nam  plura  compofln  ex  huflmplicibus  exemphneanda 
copoflta.  Nou  tertto  q»  in  hoiu  appheanoae  flue  appro 
xinutiooe  ordo  ufit  letue(ur»a  prius  incipiamus  cum  his 
quFhoc8gwnca49pricaie,cuanceihcaciorahu  qaguoci 
cdplexionc.rtc  quia  fi  accidat  error  in  coginciOBc  cauJf  ex 
hog  approxtmaii5cnon  inferCnocumeniu.Jhrcxeiscut 
non  timetur  repulflo  roaienxad  principslia.  Itcss^  no« 
cumemum  in  luntfturM  dumm6  flm  trperaia.Poftcavao 
admuuflrcnf  <pi(  agunthcompiexioncanodina  imperata» 
aut  pamexcedemta  limpUcia  vcl  copoflia  cum  ex  cis  non 
rimetur  error  vt  de  pdi«flis*  Deinde  afccndcad  iMenfior^ 
calida  in  frigido  »d:  i n cahdo  ad  fngida»&  I cm xto  ad  mi* 
xia  xqualiter,vcl  inqualiter»vt  exigit  difpofltio.  Qt  13  «6 
ru6FiCttinc,cuc  in  tempore  iflo  medfocuacuat»of>t  Aallicit» 
3£  diucrfloneafccde  ad  fortiora, df  vft^ad  narcotica.  Vici 
mo  n uidebif  expedirc.nj  &d3a  euacuacione  & diuerfione 
noDchccimorderepulfionequx  nocear.  Et  uttaadmmi' 
flrabomur.aui  pet  modum  vnguentiyaut  cerotaci|,aui  em 
pUflri,auc  embrochx,autfacellatio.auc  vaporatorq»  auc 
ep«ihemaiis.Icf  per  imertusclyflcrtzando»  aiu  per  os.dan 
do  vc  dicef.  Noo quarto  vt  quara  primi,prwio  cap. 

In  talibus  oportet  mutare  OKdicamia  ne  ex  afliicfadfio^ 
ne  natura  paciatur,d:  ideo  varia  medicamina&Bon  iiHcn 
ttonem*  Nooqumtot^aliadebcturmprincipus&ala 
inalqi  temporibusidcb^  calu  remitti  ii  calidis  pha  in  fU 
cudi  declinatione  ^ in  augmeco  vt  dc  apoflenacibusfz' 
pe  diAum  cft.  V nde  m pnneipio  c6fcrt  hoc  metheameru 
qi.ficsmjgrz.mci  rufl^icicncer  & cum  acetocdmixcLdl  (u|} 
ipm dctndefundafmel  &decoquac  donec  co^kiur  d( 
exiendaf  fuper  pSnum  Itni^circa  locu  ponatur, dC  dimit 
uf  duobus  diebus  auc  cnous»d:etus  cxicoKrorM  6 exicca^ 
bitur  fuccurraiur  cum  oleo  ro^.Inaugmfto  vero& flatu 
valet  oudicamcfadu  exmuflillagiociornug.dfflmioclt 
nicdquaflaii  dSolcoflflmioo  decoqmiurad  groissciem 
mdlis.dfflat  vc  di^mefl.  In  declimcione  vero  confert 
cmplaflrum  ex  caulibus,di  apio  Indu  m»d^  fic  proporcio' 
nabtlicer  dc  alijs  agas.  Ego  aui^  ce  copiofum  acii  de  muf 
ets  rcincdtls«Nec  me  redarguas  dc  prolinute»  quoniam  in 
ultbus  medicus  noo  pocefl  dic  nimii  plenus.  Ec  iccrii  le. 
plico  peitM  cS  cfl  rcqctsada,dC  ideo  lO  otibus  ego  inflo 
pciitqtiikyai|4uipojjiMi 


J3c  amicud«tnembroruin  cktgrfonmu  Z9i 


eshufit&Kptr^tmnfnetttum  cum  dt«ta  qu^tn  cum 
rcmedi)i  l^libu«,&  (u  quocy  fimiltccr  agc.icrru  k leufO' 
ribus  inchoa,<iuxfmrqi  age  \ cdpkxide/i  gradactm  afirC* 
denilimagtaiecogcrct  necc&ttat.vtftitim  ad  ftupe6i<' 
^lua  3C  narcocka  iecramfcra«.E(  U dubitare*  de  fpafinoj 
foncopt,£efa.  A huiufmodi,  tunc  appone  ^gida,  (lupefa' 
^ua  lc^,a^Mlta,vcl  pocentu.Vndein  principio  co* 
geme  formudtnedolont,admfniArare  poce*  aquam  M» 
gtdam  a<flu.&  chalybcaia  cil  minu*  mala,  & rgo  lam  cs' 
pcrius  Aimpluricain  pnncipio^  comulic  magnifice  A 
cum  honore  dircefin.  Vnde  Auk.vigefimarecunda  terifj* 
4e  narcotfcta  fedaiMibui  dolori  mquit.  Ec  ex  eii  qup  aper« 
taAinceftcdufioaqux  plurim;  cura  non  fum  ulcera.&dc 
liit  narcotici*  infni.  Sed  hic  nota  crta.  Primum, q»  inbigf 
donetadcui  principib  pofita  debent  canonice  magi*  ap* 
|»licari  luxta  utfkcuras  qtdim  lupra  lun^ura*.  de  ifto  par« 
caculartua  infra,  hoefot^  talia  ftigida  non  pmtttanC  ftare 
longo  tempore  fuper  iun^ura*,neex  eont  longa  mora  ma 
atria  cxtflena  tn  fiipcrfick  acentretur,  A in  loco  incume^. 

Terno  circa  l^um  tundtuep,<}ufa  fupra  locum  ipfiut 
deberauf  audaciuacoiinuare  hsc  frigida  vfqiad  ceflatio* 
nem  dotom,donec  fixun  fumui  de  ceflande  Ruxut.In  au« 
Aouafri  snr^overo&ftanifonionbuf  vtemurremedrrf.de  qui<' 
SiiSftu  inCra.quaeenmc  ftupehkbua  fortiora,  aqua  enim  frigi 

pefoi^i  # ^ ftupefai^iuum  eft  debile  & domefticum,  in  quo  habui 
aiu  debi  ^^<^^<>n^^i&nu"<necaula  extftente  calida. Dedi^ 
lc*ac  do  vero  dolorejuoc  redeat  ad  cenam  curam,  quia  ad 
«ffticu  *u>^"on<,hoceua(rendccauAeipnui.  Vndemprinci* 
pio  qiMdam,di:cfl  vruale,applicSc  traplafirum  fadum  ex 
mica  pani*  gractufata  cn  lacie  vaccino.  Atrj  cum  huma 
no,  vitelli*  ouerum,  oleora  Item  ex  folobdedf  mica 
panuadinutcem  bene  incorporatu  hucm ibu*  tepidi*  do 
Ion  fiibueniune,diChocin  principio  principaliter  cauli  exi 
ftente  calida,!^  tamen  A in  rrtgida  cduentunt,  quia  ano « 
dina.  Item  confert  medicamen  de  fcrnugrteco  pauloante 
poGtum.  Iieravbi  matertantfrigtdaconfertemplaflrt] 
de  caulfbu*  reccntibu*,&  apio.Ei  forciu*  illo  efl  medica' 
men  Eadum  ex  oleo  irino, bnna  foenugrard^rina  ciceru, 
■nclle& pauco  vino  ftypcico  cum  aliquantulo  oteoro^. 
caula  exifteme  bigida.  Irem  Fngida  in  principio  vakn* 
eta  fum  lac, oleum  viobtum,  ro.de  oleo  omphacino,olcu 
de  nenuphare^ufctlbgo  prylltj, oleum  ablutum  A huiuf 
modt.de  qutbut  infra  rubr.de  dolore  podagrico.  Ec  ex 
compoiitt*.  1)1.  viceib  ouonmicum  fui*  alburotnibu*5T 
conquaifirniur  cum  brioa  hordei, oleo  ro.  A modico  acc' 
cad^empbflrnur.  ltem&  fortiuteft  fuccu*  cannx  hu' 
midaecum  oleo  rof.iSc modico  aceti  A lenticulae  fucco. 

Item  ad  idem  mufcilbgoprylltf,  fuccu*  fbbtri,&virgf 
paftori*,  vel  iemperuiux,vel  endiuix,  vel  cucurbitx, 
vd  cucumeri*.  Item  A foccus  iuiqutamt  cum  oleo  rof. 
&acno&  epithemetur  locu*.  liem&forriueaddatfuc 
rum  mandragorx.  Eiex  vltimi*  eft  opium  cum  bde 
mulieri*,  diHbluium  cum  cera  A oleo  rofa.  mixtum,  Icd 
ciu*  qjamiia*  fte  parua.  Ei  propter  etu*  nocumentum  fci  > 
to,  VI  lupra,  qubd  crocu*,rayrrha,thu*,  florax,cafloreu, 
afia  lignea  corrigunt  eiu*  nocumemum,&  ideo  cum  eo 
commiCrc.  Item  embrochanofada  exoleo  camomit' 
lAio  geneniner  corrigit  omnem  mabm  impre&ionem 
exopto  velalib  narcotico  in  membn*  fadam.  Oici. 
iur  qubdthertaca  confrrtomni  dolori, &maxime  dum 
ca  Titir  in  ftixu,quod  credo  verum  de  iheriaca  noua. 

anodi^  Itetaadtdem  Ibccutcitoniorum  cum  aceto, Amodi. 
co  oprj,  A fucco  (bhtri.  Er  hic  attende  canonem  de  quo 
infra  rubfica  fua,cptn  dolore  fciattcx  in  principio  abdi* 
nendo  eft  i taltbu*  rcpcrcufsiui*.  Vnde  Auic.vigenmale  • 
eunda  certd*de  cura  dolon*  lunduraro  inquit A'ifi  in  (cta 
tica.ni  repcrculno  tnea  ittincc  marenS  in  profondoiqua 
et  pacet  vt  flat  paubtim,auc  dtbiliter,aut  dimittatur  A Hc 

pcgipattooiiagnOTC.  Ei  wuquS  abeo  quod  inoepana 


eft  difcedam. plura  poni  repercukfta  <leUUi,fortli,&for 
ciora  fte  in  principio  confereraia, magna  exifreme  neceW- 
cate, VI  fupra &n5  altter.a.opij.|.iin*croct5.1.ter2curdr 
cum  bde  vaccino,  A medulb  p^*  fiat  emplaftru.  li€ 
qr.lemini*  iufqami  nigrf  .5.vi.opn.S.).croci.5. 9 .vini  dub 
ci*  quod  fuffiicicad  incorpora ndu,d^  cum  cera  fac  vngui' 
tum.  Aliud  fortiu*.a.opf|,leminu  lufquMmt  alpfylld» 
acbadx,radtci*granaci  quod  iibiutdef,&  cum  b<ftc  uac 
cinoadminifrra.  Aliud.a.aloe*.5.x.luc.tufquiacni  albi* 
5.vj.iufqutami  nig.}.ttt|.hypoquiftido*.5.x.  croa.j.iid* 
decoquamur  inaceio  poma  mandragorx  donec  diHbl* 
uantur,dcinde  proifce  fuper  medicinae,  di  Hat  cx  aslinb 
mentum.  Item  mandragora  trita  cum  butyro.Itemftd 
rax,opium,5i  ex  hi*  fac  epitliema.  Item  pfyllium  mfon' 
datur  in  aqua  calida,&  cum  infbiur  conqualletur  cu  oleo 
roCdicum  totum  frigefidum  fuerit  ponatur  circa  tundit 
n*.  Ego  autem  vfU*  fum  vngueto  populeon  defaiptiO' 
neNico.maximeincalidi*,&contulic.  Item  fucciafri» 
gfdi*  A aqua  frtgida  nam  inalij*  non  repentur  luuamen* 
tumica  fubitum,vi  in  hi*  A fpecialiier  in  aqua  frigida*' 
Vnguemuin  ad  hoc.ia.opt|, corticum  mandragorp.ant. 
5.v.conHcc  a1  meile, aqua  A focco  poriubcx,  vel  iub 
qutami,5i  applicetur  loco  ^ quo  remoueatur  cum  dolor 
ceilare  incipir.  CauGi  autem  exifrente  frigida  cdmenda^ 
(ur.ia.cupatorf).pyrctri,amomaci,cofrt,  hermcdadylo/^ 
ruffl.am.^.;.fucci  ebulorum  decodi  in  modicum  caufx* 
fufpcnfxm  caldario  donec  infptneiur  lib.f.frUt*  boutni 
iamundem,terbeminx.f.ij.rucci  radiet*  bryonix  Itb.f. 
olei.^.iitf.cerx  quod  fufncir.  terenda  terancur,bu(ltant  ad 
fpiffitudinem  vnguemi.  Bc  pro  complemento  A aper*- 
tione  pnmi  notati  ex  tribu*  pauloante  poflcis^duenendil 
tpfictnfrantedliinfeflame  dolore  dux  infurgunt  imftiO' 
ncf. quarum  vna  efr  ad  repellendum  maicttam  fluente.  A- 
qux  lam  tn  loco  colligitur.  Secunda  auicm  ad  prohiben'* 
dum  ne  amplius  de  materia  Auai.Ec  in  primo  cafu  debent 
repercufsiua  fuper  locum  dolon*  appont,dli  in  fecundo  fit 
pra  iunduram,&  prohibfrta  ^ repcllentibu*  difltrunt,  n 

prohibentia debetefb pure  fryptica.  VndrGerardus  fo--, 
per.ix.Alroanf.empbfrrum  ponedum  drea  locum  debet  * 
cHepureftypticum.  Ec  hic  aduerte  canonem  AuicriO' 
quic.de cura  podagrx:Repercur*io aut?  materiei  kmem'  *****^*  ‘" 
bro  no  oportet  vt  Hat  matetiaextflfte  forti*  eflufionisplu 
rlmx  refumpnonis.tliud  emm  bcit  re*  duas  mab*,quato 
vna  efr  bcit  materiam  tnobediemem,  A eft  cdirarium 
mocut  eiut,quare  aeddit  dolor  magnus,  A cft  accidit  hu*  ■ 
iufmodi.tunccellad^  occuparccum  leniHcancibus,tdeft 
moilitiui*  anodini*.  Et  fecundum  eft,  quoniam  fonafri* 
conuerticur  ad  membra  principalia,quarf  acadit  timor, 

A cu  materia  non  eft  plurtma,aut  pro  rcflauratione,  lunc 
noneft  malum  repellere  cara  in  primis  cum  cft  niH  in  feta 
rica*nl  rcpercu&io  tn  ea  retinet  mactrtS  in  profundo,qua<' 
re  oportet, vt  Hat  paubtim  dcbtiiter  aut  dimit tatur,  A Gt 
occupatio  cum  euacuatione  vera,  vult  ergo  Auicen.q*  rn  * 
principtb  maieria  exifteme  raulia  occuperii  in  euacuSdo' 

A repercutiendo  dcbrfiier.dC  tu  ciSfidera.  Et  vttie  in  hoc 
ll  caula  caIida.9.rumach,myntllorum,boli  armr.ana.J.  f • 
fandalialbi  5^rub.achacix,  gaIbriim,pfTdix,babu(tia«  / 

rum.ana.5.).olei  ro^.$.n.aquxroP.pbntaginit.ana.|.iif. 
brinxhordef^vellenthim.f.n.conflce  empbftrum.  Ma 
leria  autem  exiftentefr/gida  fle  ordina. ip.galbro,foliora 
cupre(si,myrrhp,mafttd*,(hurt8.ana.f.tiri.gum«arabict,  , 

fandaracx.ana.5.n.bnnx  dcenim.aut  orobt.f  .ij.  conHce 
cum  aqua  ferranoia  in  qua  coquanf  6ut'na,&  folia  myni. 

Sed  tempore  prohibitionis  interim  debet  apponi  fuper 
loctt  caula  exifteme  calida  illud  quod  matam  cdplrxfon^ 
aiterac,&  dolori  minnt,ut  verbi  grattaibc  linimeniu  ex 
mufcilbgine  pfy  lin^lchexs&  malup,d^  oleo  ro.pinguedf 
ne  galling^^  pauco  aceto.  Et  infrfda  ex  mulcilbgine  fer 
DUgrf.feminc*  lmi,alchexJbuiyro  flue  CiIe,oleo  filimitnO|^ 
Pndlica.S.  OO  iij  maflicmo. 


Traftamii  VI.  C«iJ.  XXII. 


miftfdnoinatdh>9^<tiguedineanat»,4^quUS  addumd  fcdro(rigfdimjxtacdcaIjdfir&ftyptfa,vietEfiro.c(aa 
oercradicuaaauli^bnnS  orobi.  Atiud  prohibtciuu  oleodeabrymhioctfiimlib^.VnieaducncdcfiarceMCM 
in  cS  (ngfda.iv  alocttmyrrh2,mi£licUtlKqtachaci«,^-  vt  de  teneinoqi  vlttmo  loco  &im  applicanda, qQ.Cala» 
larucnona*  Uc  tu  In  c5poflu  matenavbi  calida  vtccm  non  c5ferufu,c6pinguiu  enim  roacenito  loco dc  tngrol« 
(rigidi.adde  Ingidas  mcdtctoas  fupra  catidai.  3c  ec6ira  fi  Cinc  3c  eam  inepiS  reddunt  refolutionijquarc  oeccac  vten* 
pari  frigida  vicerit*  Ec  brcuuer  dixic  RaP.de  lunifluni,  duoi  cfi  nifi  vt  dixt,&  fi  vieni  oon  fiiiu  dtu  continuandi* 
tn  principio  vtemur  frigidu  fiypticis,d^  in  decimatio  •>  Scefo  aduertendu  <p  quia  in  dolore  tali  ex  materia  frtgta 

nemoliificaiiutidilTblutluit,&inmedio,qainaugfnemo  da  dolor  non  efimultuinfcft2c,&  ideo  in  peiodpiodebra 
ii  ftacu  copofitic:frd  diuerlltnode,  qm  in  augmento  de « rollicitarc  euont  & diuerfionf.  & cu  qutbtit  dick  fiacfm« 
benirepcll^M  vincere  refoluciua,  deplui  quito  pluiau*  & omittat  iocakarepenentia,&  ideo  excii  nihil.  Sccut.n« 
gmemum  appropinquat  in  principio, fedinfiaiu  debent  cfiincau£icalida,dCiucdfidencauCimrupertuia(idgtu* 
aequaru&  quito  plui^edic  ftatus  ad  declinationi , tanto  tam, quare  k localibus  fic  in  principio  cfiabfiinMum.  ll 
plus  debent  reColiiuua  vincere,  veniiamen  ti  in  gradu  re/  principio  dacur  aqua  mellia^dlc  poftea  potefi  concedi  vi<< 
pellemni  (|i  In  gradu  refolueniiu  debet  Sen  uariatio  (ccfm  num  lymphatum  maxime  t n debilibua  Si  afiueru.  i 

materii dolor? caufani£.dHiihocin materia fimplici  ^1  VENIO  ica.^adc6plemencumierttl,quuadcoo« 
cdpofita.Ni  fi  materia  cholerica  ^rii, repellentia  in  frigi  nem  curo  diuerfionc,&  priua  expedii  quid  circa  euooeat 
dicate  debet  fumi  intcnfiora  i in  fiypcicitaie  vero  iS(  ficci.  curandum  efi.  Ei  primo.^  vbi  materia  hiertt  ianguines 
tate  remifsiora.&adhuc  remifrtoraln  fiypiiciutet&  in  auiCin^ni  mixta  copeuc phlebotomia dtuerfimodein» 
materia  melicholica>ii?  &refni(iiorain(rigtduaici&  in  vrpau](pme  allegatu cfi.Sed  duo  priutaducrte.Primuo» 
langumra  remi&tora  frigida  ^ in  cholcrica,et  in  phlegma  per^piam  no  fiat  tradcui  fixper  principalc.lafai  phic 

tica  adhuc  rcminj  magifi,frd  in  nccitatc  in  hti  imefiora  boiocnia  non  fiat  in  oppofito  fi  membru  ta le friem  d^tle 

in  cholerica.  Vade  Serapio.  Si  uacp  vinceni  de  humorv  aut  propter  a^,aut  quia  coorucca  fic  pati  dolore, aut ali<* 
bua  rfi  Cinguujoporiet  vt  eligamur  lam  rci  infrigidamct  ter  quomodolibet  debilitatu,dc  irahaC  quicicat  fm  leoo* 
$ hume^ames4&  fi  vincei  efi  cholera  citrtna  oportet  vt  rem  virtutii,artatem,magnicudinc  dolor^dc  quiticMena 
cliganc  contraria  ilUruXtn  humeiflationc  ^ in  lingutnca  matertz  peccamii.C^  fi  fiet  in  muliere  podagra  ex  retta* 
ctia  magis  infrigidiies,&fi  vtnc?scfi  phlegma  aut  meli"  tione  menfiruoii  erit  maxime  comienttoa.  Dande  vten* 
cholia,tunc  indigent  corred^ionibui  calehicieniibui.t.mf  dum  maiuu,thamartndis,cafia,prums,a9ua  frmfiuum  & 
nus infrigidiubusinprincipio,ledn$ oportet  VI fintcxic  hmSircmittencibua  acuitatemfiuc  frruor?  fiiiigutnia»de- 
cameiaut  humetfiantei  informa  vna,quia  materia  phIc/  quibui  ad  plenum  fupfa.iiq.trad.  Et  locafii  laudamurpi 
gmaiica  indiget  medicina  calefrict?ce,&  deficciiCydc  me-  lulz  de  hcrmoda^ylu minorci  defcnptioaeMe^.  Icena 
lancholia  humcAame^S  cxicciieiexiccii  materti  melan  v.pulucm  hermodadyloii  alborum  mundatorum  i cor 
cholici&  tndurit.vnde  fit  earureroluiiodifiicttii  5reuo  ticeruo.5.1.f.diagndfi*grana.iuj.zucchari.^(j.s.  zinztbc 
ctii,&  humetfcameifrciut acquirere  veIocitai?rclbluciO'  rii.j.t.pu(ucrizentur,&fcamfflonea  ooninultu  pulueti* 
nti  &^ciluatfi  euacuatioiut  vt  fupra  de  melancholia.  Bc  zau  in  fine  addatur omnta  fimul  roilceiiur.  minoretur 
ponemedicinaflincaulacopofiea^mc5poliiioii?humo'  dofiivt  vidcbif.dd  in  media  nodlc^  pofibibatur  ali* 
rum  zqualc  vel  inzqual?,qux  iudicio  medici arbiiratiuo  quid  vini,&  dorratat  poft  par.tj*vcLin.horat.deiiideno» 
habet  3c  non  aliter.  Et  vt  dufiu  cft  rubrica  de  podagra  po  dormiat  Si  expedin  cuacuation?  bu  ucl  la  antequam  co* 
nent  firaplicia  cal.&  frig.cx  quibus  coponere  potem,  di  medat  6C  bibat  lauaiiuum  hoc  medicamcaliem  laudatur 
tuibi.  QuidSaucc fic tnfiame dolore opcraof,vtFlaccn  vtclaudoiretfioiambularefrctat^quiadchii  adplenis 
cfnui^rpaliiercaulaexiftemetansufnea,vclcholenca,<^  in  de  podagra  de  fctauca.hinci  multa  {blutmoiu  W' 

* fiatim^ciuntphlebotomi3diucriiuS.&bocliprincipfo.  ratione liiperfedeo.  Nocafreundo^  cnpnnapio  ndde* 

Vt.f.fi  dolor  fricrit  in  pede  dextro, phlcbocomani  in  manu  bes  vtt  medicina  (biutiua  valde  forti  dc  calida,  Si  ^ipuc 
dexcra:&  ec6tra,fi  in  fiinfiro  in  finifira.Q.  fi  frient  in  ma  in  magna  quantiiaie,quia  ilia  poneret  humores  influxu  dc 
nu  phlebotomant  pcd^eiufdclatcris.dcindeconfrquenter  faceret  currere  humores  ad  lon1,ledba)e  med^ina  forti 
folltcicamraonipcrpharroaciScumpiIulisde  bermoda.  iiiparuaquSticaie.  Tcmoc^nKdicinanSnccuansphJc. 
<ftylis,&  hmdi  in  cholerica  de  qua  enone  in  fuo  loco.De*  gma  folu,  qm  fic  remaneret  cholera  facies  phlegma  quod 
indeinungum  pluries  in  die  locii  dolent?  cum  oleo  roCd^.  rcmSntadm?bracurrerealiqn  fubctli3do.&  laudatur  ab 
vuliclle  ro.ex oleo omphacino vel  cTtoleo  myriinovel  Aui.&a!cjshermodi<fiylui,qmpofieiuseuoncmdct<lin 
de  nenupharc  non  fricado^frd  leuiter  cu  penna.vel  epitiw'  qutr  in  m?brts  fiypttcttatr,  ,(^ia  quod  mcmbia  confor/ 
anni  cum  fucco  robtri^emperuiuz^lStagintt^  hmdi.  tanc& prohibent  Buxui  humorum  ad  ea.  Altaauicfolu.' 
dCcfrcinuSivf^  ad  ceibtton?  doloris  vel  eius  mitigatio*  tiuamcatus  membrorum  dilatatos  relinquunt.  Iteloco 
n?  deinde  pedunt  cum  refoluttuisnd  aitra^iuis^  dolo  Iwrmoda^yloru  daf  pes  coruinus,quta  (iiccusdus»  & n5 
ns*mitigatiuis,vt  fum  oleum  de  camomilU>anethi,muciI  videc  ita  fiomacho  noctuut  ficui  hcrmodatflylus  cu  quo 
lagoalthez, oleum  reminii  lini,  3c  hmdt  anodims  calidis:  oporiei  ponere  zinzi.pip  cyminum  Sc  hm$i  pro  efris  cor 
& deinde  afeendunt  ad  iniennora  qn  non  dubiiac  dc  Buxu  re^ciuo.  vi  in  MeC  lie  valent  piluix  frxtidpJt?pilular  de 
nouz  materix:3c  dolor  ex  toto  cenauerit.  Et  in  eo  catu  hermodatly  I»  maiores.Ite  pilulz  aggrrgatiuz  Mef.  Ite 
Vina  tn  Sciunt  eos  olno  abftincrcli  potu  vint,quta  dient  nihil  de*  lapis  armenus. Itera  valet  medicamen  ex  zin&piperc,  aga 
auibus  pafrtonibus  neruorura>articuloi^,d£  cere*  rico.meduHa  cariami,&  radice  pedts  coruim,fed  ut  duTco 

^ nutata  fuerit  calida,fiue  fngidaiqm  dc^rieiatc  cfi,ponenf  talia  in  cScal.aut  frig.ual?tu  rub.de  fciancaj^C 

dmibut  portatfuperfiui«tefadncruoi,nodos,&cerebro,d^exhi*  podagra.  Supremelaudaf uomicusquiacumlioc^caai 

noxiiL  bcntaquSbordettaquSdccoiTcionisprunoipcu  zuccharo  fp3Uiac3mantecedrni?mamdmcriir»&maxiroeinfcia 

^ ro.fpSlitcr  tncScal.Itevala  aqua  d^odfo cum  vino  gra  ticadC podagra  doloce  exifiente  in|We  tnfenori.  Vnde 

natorum&pauciGnmozuccharo.Dcindcordioamdi«tS  rpoiuancusfiuemedicinaliiefi  maxime bciendusdlf  ipe* 

cxrcbu>frtgtdts,utdi^umefi4^hocincalida.  (^fifric  culicercaufrexiftemc frigida.  Vomttiuuro  comunc.^ 

rttexmaterta  frigida  phlegmatica  vel  melancholica  vi«  radicisnphani.$.i.frmiDuraanerhi,a(riplicts,finapis»ce* 
dencabfiinereliphlebocomude  quaindubqs,i5iroUict*  panim.aria^r.ptftemur5ibullsaiu  in.§.viq.aquz  do* 
nnt  euonem  cum  pilulis  de  hermodaifiy  lismaioribus^^  nec  quaru  fii  c6(umpca,colcauir  cum  colatura  addanf. 
fimilibus.vt  infra.Bt  diuafioni&  .phibitioni  Buxus  ma*  p.q.oxymcUit  c6pofici  vclCquilliaa,  daiur  tepidum  per 
aests^  tobacudexiubiiiiucocica  ficui  in  oub  calidi^  r*pi**M^  y 

porratp 


‘ De«gritud.nKmbroru  exterfonna 


&lM»>SfhinSii&ho«  (k  VofAini,&alcu 
iitpra.if«€ap<pfopninibrfca.  AUudfiidfau«hoc.dcco«' 
'quacur  raphanus  inaqua  vbi  Hi  actra»dl^  oleum  amygda<' 
larudulctura5Ccoletur,A:ca  colatura  rrcipat  parapltd? 
vnam  Sc  lic  iqxdQtdetnde  c9  p€na  jocetur , Sc  hoc  poft 
«li^mpcfi  cibum  vtdtdtumcft»k  ance  flcr^poHet.  Fiam 
ruppofitorta,vt  dicetur  de  podagra>&  GHati« 
ca.  Fricactoncf  df  alo  diurrUua  et  fieri  po(&nt}Vi  vento 
ivum  applicatfdet  in  parte  oppofica>df  hoc  in  principio» 
dato  quod  fint  in  vfti«  Vnde  tn  fumma  enftente  dolore 
in  parte  fijpenon  magia  compet n cuo  per  i nferiua .vbi  au 
•emecontra  magia  &euo  per  Tupertut.  Vnde  Aui.Vomt' 
nts  cft  magia  iuuatiuua  ei  $ folutio  vkria>5i  maxime  qfi 
dolor  cft  tn  tnferionbua.  Apericiuakcduentunt  diuenf 
do*i)  vt  inha  cum  prudhia  exhibenda  fum.  Et  veniendo 
•d  cdplementu  tertii»ihto  q>  laltem  materia  exiftente  phle 
gmattea  vircoCi»quae  eft  l^m  pIurimu,non  debet  fieri  edo 
fidei  fortia  (lue  notabiiu  nifl  priui  prvccilerit  digeftio^ 
fiibnle  euacuecur^  groniim»&  fpiilum  remaneat » quod 
tx  ip(a  reddere!  ineptum  euoni»&  rerolutiont.  Et  dr  Ctite» 
q|uia  vbi  materia  fucric  phlegmatica  fubtiliajluida  n6  in* 
c6uenit  (peiua  fieret  euacuano  non  prfccdirc  digeftione* 
dc  Ac  tollitur  comraraetaaRafiadl;  Ateandri. 

C T PRO  dtg5nematerierunocaq»oportethicira 
praoctparr  confidcnre.Prtmd  efi  humor  digerendus.  Sc« 
candd  locus  fituarionia mebri . Tertia  via  per  quS  habet 
anaccru  trSfiread  locum  ei^irionts»quta  ip&  remota  e(l 
valdeli  vtja  du<f!uu  &in  ipiismaxtme  muifcata  Sc  nd  nifi 
iortimedteina  Arretcerata  educibilis»  vt  dixit  Aui.  cu  per 
ftndlos  cannalci  habeat  {urafire.  Vn  0 aphorifmut  habet 
vematl  q jo  inquit  Hip.Corpora  cti  qmfpi  3 purgare  vo» 
luerit»oporiec  fluida  facerc.maVimehec  in  hoc  cafu.  H^c 
•tac^  digo  Sc  cum  adaquantibus  maieriS  virtuti  expullv 
11«, qualia  fum  rubtiliantu,incidemia  humorauiTcoficate. 
qu(c(lf*mplurtawincS,&  inrptflantia  fubniem  qaieft 
defe  aptus  fluere  ad  iumfhiri.  dequibutolbus  exlpfifica* 
bo  ftatim.  Locus  qui  rft  membru  generans  SC  mittens, 
vt  verbi  gratta,quia  digcftiuu  debet  habere  rerpciflum  ad 
tp(um  vt  ad  cerebru  fi  werit  tllud  de  cdplexide  bequitrus 
b nonnullis  (uipcdlnlcnbitur^ur  adbepar»ad(lomacha» 
aut  ad  rplenc»aui  ad  corpus cocu.  Xtc  SC  ratmbm  recipies 
quod  cft  iun<51ura^pponendo  qiun^uras&  iKruos  reci' 
piam, ut  bermodadlylus,acoruf,&  hmdf.de  quibus  ioba. 

lie&exterfus  applicando  i)  digerunr.vt  fupra  pr(o  cap. 
tra<2atus  ieati.NS  rea  cum  eroptaftris  dc  hmdi  digeri  p6t 
snateria  ficut  ca  potionibus.^  tu  cdfidera.  Via  aot  cdfi 
dmiur  apenCdo  eam  et  habituando»ut  p t^  facilius  cdu 
caeur  humor  dC  ad  loca  expulfionis  peruentac.  hoc  aut  nd 
cdplc!  nifi  cu  aperitiuts.  Sed  nonup  aperinua  et  fune  fu« 
fpcifbi  tiefii  cS  pcipitaiiontsmaterierti  in  tunsuras,  id 
sion  fum  exhibenda  fortia  (ed  leuta  moderate  fiypticavel 
i ex  fe  vel  per  cdmixiionem  Aypitco^  cum  ets,&  fi  nun^ 

Ium  ruTpedte  maxime  (linr  qn  dolor  eft  ex  materia  k capite 
Erram  teumactzame»vtruprad<catarrho.dlraiibivide  canon!, 
eidnullo  Item fbrtiaapertrma fum caufarefoluedirubtiledi  ingrof 
fftun«  Dndi*&gypreandi,Afiderrant  quiin  principio vtuniur 
apertuuiifoctibus.  Et  hic  aduertetp  potentius  operStur 
' fum  3 pprictace  talia  calida  uel  frtgida»q  allegata  (unt  m 

pcedcmt  rubnea  SC  in  pcltt.  Vnde  in  cS  bt gida  valem  cali 
da  miaietata»vtfticadot,by(C>p^,  pes  colubrnus,  fquilla^ 

* polin^nethu,keM»rub<a,  acorux,  pfonia^ryophyllut, 

1 ariftolochta,lctnennit(,&gettana,cyminum  & maxime 

bivemofi,cinnamooid»oshumanu vfium  mpotufum* 

* pcum,(autna  ficca.Bt  ftia  calida  ut  amCum^femen  fcemcu/ 
li»apn,petroreUtni,&lmidf.maten3perviis  vrtnae  deri* 
uantta.  Et  in  c2  calida  valem  rofar»cicoret,  endiuia',  co^ 
randra,myrtut»lenticulajbdhica  et  hmdi  q humorem  in 
lpt(liuK&ltypdcant,vtgracianidequibusinp(!ti  rubris 

l(cmadMrtc9ooantp«pomtliscid(nakfco«^ 


ZJZ 

miTcere^qm  raro  eft  ip  materia  non  fit  ffltxta,fif  ideo  coni 
mifce calida  cum  fngidisea ^portione qua  dc  materix  cd 
mixtione  conietiluram  vcrifimtlem  feciAi . Item  cdmiTcc 
(rmp4  digerunt  ad  membra  vel  mittens, vt  ad  hepar  (I 
fuerit  fllud»aut  ad  certbrn  fi  fuerit  illud  q^  eft  plerum|i»uc 
Galc.d:  cdfimiliter  dealtfs.  It!  quia  mateita  non  raro  c(! 
grofb  uiC;ob,ideo  indiges  incifiuis  rubtiluttuis  6c  hmdi» 
quare  acetum»&  acetoCi  et  in  hoc  cooueniunt  calb.  Deb!c 
tfi  taba  non  multum  efiie  accto(a,quia  vt  (lipra  rubrica  de 
iun^rit»acetn  maxime  nocet  ncruis.dC  de  hoc  tn  dubqs. 
Laudatur  itat;^  oxy  mei  firaplex  SC  rqutilitteum  cum  rocl« 
lero.maxtemaimaexntebigida  grofia  vifeofa.  It! oxy/ 
mei  eSpofituro. Dixit  tn  Aut.  de  cura  doloris  iundiurara, 
Sc  podagrx.Et  oxymet  ppter  fui  aceiofitatem  non  efi  ma 
gni  luuaoKmi.It!  lauda!  fyrupus  dc  fiorcados  deferiptio* 
ne Me^.  Adide.gr.acori,radiCfsar(hriticf,bcthonicp»ca/ 
pfili  venerit, endiuiat,lupuloru,mcUn«, pedis  coruim»fti/ 
cados  ara. (aluix.ana.M.).rof.M.ij. fiat  decocto , deinde 
cum  fuSiciemi  quantitate  zucchari  fiat  fyrupus.  Ide  ficr! 
pdt  ex  bethom’ca,(aluta,(licados  &ro#.  dfacoro.  Alfiid 
qt.iu(,bethonicae  cum  fua  radi  ce»faluf(,camedreos,came  / 
piieos, pedis  coruini,  eupatonj , valerunae » pentaphilon» 
ana.M.j.  radicum  fani.iparagf,  brukt,  graminis.ara.3.1. 
anifi,fcxm'cu.ana.5.  r .&lui(  ficcz.t.  v.foTiotu  ro(aru.3.vj. 
poiypodif.5.d.mclbs  defpumati  lib.ij^aceti  rquillmct.|. 
iij.fiat  oxymel  Sc  aromatizetur  cura  nuce  mufeata,  & cor 
tfce  cttn.  liem  etiS  in  cauCi  firigtda  Thadeus  dabat  oxy/ 
mcl  cdpofitum,5f  oi^mcl  rquiTiiticti . aoa.§.l.cum  vino 
calido.  Quidam  vt  Cermilbnus  dam  fyr.de  calamfto  SC 
fyrupum  de  fiicados  cum  meile  ro.  colato  cum  aquafal/ 
uixjSC  lunipcH.dc aromatizant  curo  puluere  rutas  (icc(,eC 
poli).  Iiemd^fvrupumdc  eupaionoca  meile  ro.colaco 
puluere  anfioiochtae  cum  aqua  (aluix.  Et  in  cS  calida 
vaieni  frigida  mimcraia  vi  fune  ro(a,cndiuia,  coriSdrum»' 
letiaila»la<fluca,iS;hmdi(Ttgfda  SC  fiyptica  q cholerS  in« 
groHani  3C  ^itbct  fluere  materiam  fubnlem  vt  efi  fyr.de 
myrto  ro.et  hmdi.  Sed  bic  aduerte  (p  cu  his  bigidis  com 
mifcenda  fum  ex  calidis  duffisaliqua  q digerant  ilh  frigi/ 
da  ad  m!bra  lasla.lt!  vt  cdferuem  cor»  naturam.tertio  qa 
raro  materia  fic  fluens  eft  abfc|i  mixtione  materiz  grofip, 
ideoadmtfccdafunt.  Etexcdpofiiislaudam.ip.endiuip»' 
la^cz,lupulorum,temicul«,cornndroru.ana.  M.  r.ro/ 
ftrura  quarcam.M.).fticados.M.f.radicufCKiii.M.j.  fiic/ 
ciendiuix,luca  citoni  orum,&  graojtoru  acciofoni.aiia« 
f.q.decoquamur  herbx  de  qua  deco<f!fonc.ig.1ib.n.dlfad/ 
dStur  fucci  SC  cum  zuccharo  albtftimo  fac  fyrupum,  Que 
aromatiza  ca  fandalis.  Et  confimiliier  compone  ex  alqs 
frigtduftyptins  tibt  magis  gntis.  de  quibus  sd  plenum 
lupra  de  fluxibus.  Et  hic  aduerte  cum  hic  morbus  fit 
debilitans  ac  j^fternens  vi  rtutem,«  dci)deni  appttiiumi, 
Ixdem  ftomachura  rxruo(um,Ac  reddens  cibos  libi  coiv 
fuctos  iam  horribiles,  tua  tota  intemio  debet  elle  in  confl 
ciedts  nedum  digeftiuis,(ed  ?t  folutiuis,»  ilijs  ica  delcda/ 
bilibus  VI  xgrofini  §maximcgraia»e(le  poltiim.  Confl* 
ciendo  & vitra  ipla  digefttua  fub  forma  eleduarq  trazex 
confe<ftionts&  hmdi»  Vt  gratius  infirmo  eftecognoftet. 
Et  cdfimiliter  in  cibis  ex  aromatib^  cahs»aui  bidts^fru 
dibut,lalftmctis  3C  hrodi.vt  fupra  de  ordie  diptf  adtu  eft. 

POST  AVTEM  determinaiJonemdedigefH 
uif  agtndfi  eft  dc  cuone  8C  folutiuis . q qdem  (um  maxime 
neceiuria  in  cura  doloris  iunifturarum  maierialiidequt 
ad  pfis  ferroo  fit  cum  eoo  materip  ipfiim  k loco  remouear. 
Pic  fiaqt  hxc  cuo  altero  duorum  modorum  aut  phleboto 
mia^ut  Pharmacia  ipCuln  qua  quid!  lalieuacuattonccd/ 
fidera  prius  virtutis  ienorcm.Secundo  materiam  ab  iplo 
corpore  euacuandam.  Phlebotomiam  ant  bciasfinon* 
ob&nt  aliqua  Sc  maxime  fi  ftierii  fangutnit  multitudo  ac 
dolor  ab  if^  pendens  (anguine  aut  humore  ipfi  fimguin! 
adnixtoi  Vnde  Abi £t  fi  fiiern  (angutnn  aut  eoo  donsii 


Airicrti/ 
ti(  cotn 
di^io 
colltcur. 


TraAatitt.  VI. 

nio  (ansuinii  oporttfait  ut  admim^U  ct  phtebotombm  ci 
parte  comrarta»  3C  (i  fucrtt  cois  lun^urts  > tunc  cx  vcri(<|i 
partibus  llmut.Et  adiierte  quod,  i s.conttneo.  rcribiiur.S^ 
quis  habet  dolore  in  pede  dextro»6at  phlebotomia  de  ba^ 
nitca  dextraifi  in  (imlitro  de  flnidra.d^  fic  videtur  cSueni 
re  di^is  Aiii.^ppicr  quod  Gntlts  dicit  duf^  Auic.debae 
incelligi  qn  eii  vltiimu  repletio,  nam  tunc  quu  intcmio 
cft  ad  euacuatioiic  & diueriioncm  i toto  > licet  trSHre  per 
duos  diametros.Qn.vero  no  efi  vltimata  repletiOi6f  non 
imcndimuiadeuacuattonem,  fed ad  diuerdone  fotum  isc 
poiljmus  phlebotomare  de  baillica  Hue  de  fapheru  eiuf* 
dem  partis,&  lic  cei^t  comradi<flio.Hc  hic  nota  verbum 
Aui.inquiein  Sne.Ei  ii  venerit  dotor  indorfoin  primiset 
permuceiur  ad  manum^uc  phlebotomia  ex  manu:  vt  egie 
diatur  (anguis  humor  ex  parte  fjx  declinationis  • iuxta 
iUudSeniirextaaphortrmo.Qu^un^  ruptaex  dorfoad 
cubitu  defcedunt,  venf  (edtiofoluu.  videinaphor.  infra. 
Materu  aut  exnte  p!ilegmaiica,uel  cholerica  (anguini  nd 
admixta,non facias  phlebotomia.  Vndc  Auic.loquens  de 
uli  maceria  ingt.In  principio  n3  dat  phlebocomia^phle-' 
botomia  enim  tacic  accrefcere  humores,&  facit  cos  curre 
re  in  corpus, n5  extrahit  illud  quod  necellc  eft  vt  extra.> 
haiur,quod  inielligit  Dynus  de  cradicaciua.vnde  faciebat 
Cecure  mmoratioam  in  principio,>5^et  vf  allentire  Genti« 
tis.Gordoniu$  eam  negaiiit  dicens  ea  in  arthriticis  his  dt»- 
rcifee  non  com petrre,eo  q jod  reddii  h umores  curiibilet. 
Vbi  aat  elTet  ai  plethona,  Sc  fomiudiiK  virtutis  cocede*' 
bauEt  (j  phlebotoma  6cii  nb  poiTet  aut  pp  xtate  aut  pp 
aliti c2m>tuc  vterc  eius  vicaria  quxcd  fcarificatio  fcS  cu 
vaofis  circa  crura  vel  fpaiulas  diuercedo,aut^xiocabia 
bxmorrhoidet^ut  meniirua.Et  de  hu  in  dubqs. 

Circa  aut  medicinam  roluciuli  in  cura  podagrp.ftue  do 
loris  iundturarumadminit^randS.fepiefum  principaliter 
<5(ideranda.Proprietas.  Q«alius.  Clamitas  fcu  virtutis 
^(iusPotentca.Tcpus.Hora.Modus.8t  ordo.  Proprie* 
las  quidc  vt  fua  gaprietate  peccant?  educat  humore  cali  dtl» 
velnigiduro,qui  f*m  plurirattrubu1?,&grolTum,vt  dece 
bit.Bc  hic  aduerte  Aui.de  folutione  eorum  inqutt . Opor  * 
sct  vt  in  cis  non  educat  folutione  phlegma  folu , immo  cu 
cholera:dS Icis  phlegma  folum  fofone educal  iuu2cur  fla* 
itro,&  redit  cholera, iactt  curreread  rofbra  phlegma  ut 
ce  tlU.Debet  itaqi  ip(a  medietna  ipfos  humores  refpicrre 
I g3prteute,d^  plus  vnum  ^ alium  (ait?  quo  ad  potentiam 
^m  diuerGutc  cbmixtionit  hurooru,&  tunc  qualia  opor* 
cebii  educentur i6  conferenr,&  bene  fitrem.  Ex  hii  au 
cem  folutiuis  ficappropriatis  qdam  phlegma , qdam  cho 
tcraffl,QdammelancholiS,qdam  vtrunqieducunt.  Ex?* 
pium  primi.hermodaAyli  c5rmi  cS  pipere  ztnztbcre vf 
cinnaroo.qa  de  fe  nocent  (lomacho  pescoruinusei  hmSi. 
Exemplfi  fecundi. vt  fcSmonea.Excmplu  leritf. ut  lapis ar 
menus,polypodio,qbusgenera  myrobalanorum  affocie* 
iur,iS^  m adufta  fumus  cerrx,fenx,de  quibus  fupra.iiq.ira 
hmbi.Bxcmplu  quarci.vi  agaricui,aIocs  dC  hmoi. 
de  quibus  (upra.iiq.tracc.Bt  pauca  cUuii  quia  copiofe  de 
cbpolttis  featim.  Qualitas  vt  primo  non  Ht  caliditas  for 
rit.Vnde  Auiallegato  loco.Ec  oportet  vt  non  Hteoru  ca 
tharticum  vehemetts  calidiaetsfonia  valde.quare  lique  * 
fiant  humores  et  redeat  ad  membtu  quantum  efe  illud  qil 
acceptum  ^ muItipliciter.Nam  fortis  caliditas  humores 
quietos  & coagulatos  dilToluit:  vias  & venas  apit  3c  flue* 
re  facit  ad  iunduras.  Sccudo  infe  vinut?  fey  pticam  SC 
tfnfltam  habeat  velalceriut  rti  c5mixtam,qu(  mebra  con 
fbrtet  & humores  refrenet  SC  duAus  flue  vias  fiypttcSdo 
auget.  4 duo  peiput  in  hermodatflylis  inueniumur.  Vnde 
Aui.allegato  loco.  Et  uihermodady  Iis  quidem  dr  el  plu 
rfmum  iuuamenti.ppierea  ipfl  foluum  featim  humor? 
(rigidum, & ipfls  meft  res  ala:qm  betunt  fuccedere  (blu* 
(toni  ftypcicftatem,df  cdforcam  * ^rr  non  eft  pof&bile 
cumcisvircccdamrupcifiuiatcs  liquefit  per 


Cap.  XXII. 

nat  qufbM  non  aeddum  vt  euacuenrur,&  prohibent  ittm 
quod  fubuliacQ  cfe  per  virtutem  mcdicinx  (bUittux  cur<' 
rerc  in  meatus.&  lubdit . Et  qA<^  cdmifeemur  eia  ea  quae 
feim  ficut  aloe,&  feSmonea^  CMifortatur  eoq  fbluciolfic 
iterum  cacapueia,  (umus  terrx  • victsalba,colloqufiKi(ia# 
farcocolbanionacu^dclbn,iurbidi,&hmdi,dcquibiio. 
in  de  cdpofltts  (latim.  Qnntttat  quu  r>on  (Zc  excedcncaai. 
virtutis  qua  humores  ^pit?cur  ad  loca»  (pdt  reibluStur^ 
vutuies&membra  debiliicnfme^  fit  deficiens  &paucft 
quantitas  qu(  diflbUiai  humores  & ipTot  udcducatjfedfic. 
cum  bono  arbitrio  uirtuti  dC  humori  g>porti onata»dC  boc 
confidit  in  pcdlore  medici.  Tcmpus.priaio  quoad  raor 
bum,qm  in  principio  debet  c(Te  medicina  leutor^min» 
ratiua»df  in  pce(Tu,&  pod  digdnem  fnrttor » Sc  eradicati.^ 
ua,nam  VI  di(5racd, oportet  vteu  bcihbus  pcedauinqin. 
humores exhislocistrahi non pofluni  mfidi  reiteratadd. 
frequentata  roedicina,dC  i5  non  debet  elTc  fic  fortia  in  priia 
cipioCiltemamedigdnemcum  fint  inhabiles  rdoe  ficus* 
Eiattendehicucrba  Aui.de cura  doloris  iun^urarum  po 
dsgrx,d£  fciaticx  fnquii.Bi  incipe  i refoni  fi  non  prohfA 
bet  prtuatio  maturintis,&  grofiiiudo  mataiei,  t^is  bd 
Iis  fic  incolumior,&  gradatio  conueniemsor,dcmde  feque 
re  cum  foluciuis  mundificaocibus . Et  fune  die  homtoibut. 
qui  feribum  initium  cubcili  pod  bcilc  6c  figiUam  co  for 
tipodmacura(ionem;5^rediusquideedtn  hoc  fimate** 
riaed  (ub(ilischolerica,frdinare  euonem  cu  videtur  ma*. 
curaiio.iS^fi  ed  grofia  non  ed  maloprxminerc  q^e2  fub» 
tiliet  & nuturct,&  prxparet  ipfam  ad  hoc  vc  expellatur* 
ad  partem  euonis.d^  tu  inierim  alleuia  cu  fiolutione  (ubti^ 
li.Ec  fi  poilibile  ed  vc  celtrs  ab  cuone,&  fis  comemus  eoo 
brochis  bc.Ec  nota  texto,dl^  in  eodem  capfo.  Si  aut  repte^ 
tioexigir,vtflatexpuJfio4Uncfiaccueoquod  (acu  afed' 
larefemelaiii  bu.Et  nocapauacatera,vtam.&  debiltcai? 
medsctnz  d3dx.Iiem  tepus  quo  ad  anm  co(liiutione,qm 
in  vere  humores  funt  magis  apti  in  auiuno.et  uirtus  (or 
cior  in  vere,^fic  dealfiscdfidaandis.  Horam  quiaroa 
tuttnale  q ed  confueeaexhibitiom  (biutiuorum. Icero  quix 
tuncdomachuscd  vacuusyqafolmiuacdfueiKrut  fiilMicr 
tcrc.deinde  debet  ceflarc  ll  comedione  Pm  Dynum  tribus 
horis,quemierminuro  v?cxprimtrc  Aui.inqutt.Hxpedir 
et  q vult  fumerc  medicinS  vt  (ummo  mane  (unat,  & car^ 
det  aburo,detnde  fumat  pod  tres  horat.xx.  aureos  paras, 
cum  vino  3c  aqua  pauca,ec  imclligt.vt  Oynus  daodua 
ed  panis  in  conrortaiM>nem,(ed  debes  tardare  fex  horis  m 
exhibitione  prandii»c5iter  vero  non  datur  tencaculuni,5e 
tardatur  pridium]a  quatuor  hortt  vfi^  ad  quinc^.Placutt 
Dyno  qui  fuit  magnus  pnuflicui  vc  ptlulx  foluiiux  detv* 
lur  magis  feroarae  ^ mane,(ed  liquida  (bluciua  dabat  at 
ne.cu  confidera.Inqutt  Aui.CiifetXdf  qux  fit  in  dte  quar 
codif  fepttmo  &vndcdmo.  Et  horum  crifis  eia  melior 
ed  quartufdeCimus,&  hoc  vt  percipiat  bene  terminatio* 
nem  xgritudmis.Itcm  ne.cdiingactn  die  crictco  le  cxliibe 
refoluiiuum.  Modut.quuingentart debemus  darchaec 
foluttua  vc  domac||o  reddamur  gratiora  ^efie  pofiine, 
aut  informa  pilubrtauc  fub  forma  ele<duarri,»ui  inzex^ 
vel  confedlionis,?t  dentur  cu  plac?iulis,aut  cum  nebulis*, 
aut  factedo  vina  (bluciua  epe  vindcmuru»aut  co  hrodeis» 
aut  cum  brodio  galli  amiqui.de  quibut,&fimilibusda' 
tim.  Ordo  vt  prxmittamur  clyderu » dnnde  vomnus» 
vel  econcra,ddnde  foluttua » SC  hoc  feroper  habito  re(pe* 
diu  ad  partem  patieniem.&  lu  pra.  Vomitua  rt  fub  a1one 
comprcheofus,qh<ia  fit  compreheofut  fubdiusrfiontde 
quo  (tipra.pcr  ipdimcmm  fit  euoeaufx  ancecedewts»ei  ds 
uerfio.de  quo  Aui.Ec  fi  fuerii  cteumsiudluriscorporta» 
tunc  ex  vmfqi  partilMia  fimul.  Deinde  admioidra  vomi* 
ium4fg>pric  qfl  dolor  ed  in  iidvrtortbus^vointcusemm 
magis  iuuatiuuscdei  quetitt  foluiio.DeiDdeadmiradra 
fe4imoncfBvemm,&licpatet  ordo  ex  ordine  fcrtpcurx 
ons»laat4icudo  >ur  —teram  cowuodam  foncAs** 
■ * ' Imt 


l<or,4  fuuamiet  eft  ralutoa  fomt^onfidoa. 


Dcfflcmbrommexteriorum.  - X9\ 

Idoa.  ’ brurc^rcGdtnauminaa<epaiIuInail^qu<n.8ora  tofo» 


pUdefcrtlxiinexcxperctorfbuscoiic^cjyftiernyVom^'  caQtt>radicumKort.am.$«fkaijcli|g.$.^zucchi.lib.|.f* 
ciuavicfoluiiua  ipOt»vt  fxpeproiwAimctt.  Clyfterad  mel.ro.bb>f.accct f^dufbirum  ndicum.5.&j<&tDfiae 
(rigidam  arthrtticam.».ccnuu.M.).poli.M.f.macura'  aromatizetur  cooidmiaiao.^n.cucub(,2ttizibc.aoa.5aia 
li«,amfl,teniculi.ana.M.f.anart.ireoMiia.M.^fur6irit*  ligraaloet^ipcritloD.rpicat.aiia.5«f.Eiquj(iam  addunc 
MafabutUaminAjftciemtfaqua,  deinde coIentur»&add9«  iaaufdemcodbonepotypodium>cpithyfi]uai,d!  agari* 
tur  mcUiacommunu.|.lij.(aliacdinunia.x.n.  otci  anetht>  cum>&(urbdhy&cartamum^ditaeriattfacattmncai’dl( 
ni.|.irj.vel  ruia«4.&  quidam  addum  colfoqum.  qurdam  abqui  addunc  cnyrab.qua  ilypcicam,dk  c5forcaiut&  all# 
agaricum, quidam  oppopanacum>quidam  cuphor.  di  tft  qui  addunc  (rangecd  hptdct  renn  6i  tpfoa  de  rembui  cdu 
forte*  Cciuperfoma  clyftcria  qutdam  maxime  confid  cencik»uc  lemengencftar>& eft  efficax  tnhoc.ftaphilagrtt 
liim.  VodeGiibeiiui  anglicua  inquit. Poff  purgationes  ar.£ixifragiacii,granaiblis,ffaxioum,eteff  efficax &exper 
maior  cura  ffc  per  civff  eria  ioctia  qux  aurahuru  matertS  lum  in  prxleruatione,&  in  cura . Et  hic  modus  fyrupi  ffc 
cali  auradione  q>  vulnerant  toteilina»  &cxtrcacuinc  lan  ubi  (icut  iorma  & imago  ad  alios  nlcs  f m diuerias  imen 
guincm>&  itic  cellit  dolor  eadem  dieiquod  ego  ui dt  plus  tiooes  componendos  eligendo  ubi  fimplicia  tuo  &us£icf( 
^ in  mille  hominibus, & nunquam  vidi  aliquem  qui  vte  ua^pponio . Item  recurre  fupra  ad  Tyropot  appropriacos 
recuriffisinedicifusquinentofo  Ginareturvcl  aUraiarC'  matencbu8pcccamtbus.iiiv<rac.  cum  quibus  commifcc 
sur,niff  ciCn  ita  ionis  Idaeae  uftione.Ei  ego  de  iffcs  cly  ex  (blutiuis  qux  tibi  (atisb^m  f m dominium  multi<> 

ttcribus  aliquas  manerias  pulchras  & expertas  dicam.hf  c tudinrm  peccantium  humorum  in  ea  contedurali  .ppor» 
dlle.  Clyilcrvaldeiorteattraltent  phlegma audum,&  uoaequaip{ihumoreshincadinutcemcGmtxti,&rucoo 
au6erefii  (gritud(neia.9.corucum  radicum  capparu,  cor  ff dera.  Potio  ad  h'igidaa  experta. g.  bcibontcz , pedta 
siciicolloquin.t'entaii.mi.cucuraeriaan.cortt.aga.ana*5.  coruim,chamxdreoi , chamzpitheos,  anhriticx.  capilU 
vj.bullianc  III  ii).lib.aquxadconlump(ioorm  tcrcix  par#  vene.ana.M.>allaii»(i^ncf.ana.5.s.panularum  enuclea' 
cis.coU  &addc  incl,&  oleum, ipfum  lenrac  quito  plus  tarum.5.i.corticum  citri,niyrob8r.ciirt.chebur.  ana.5.f* 
poceft.  Icemexolcocorticsicoll^uinudf  cum  oleo  ffac  poiypodi),turbtth  comrKtcamzucch.hcrmodadyCcoQ 
<lyffcr.  lieacxcrula,eUeboron}gro,colloquinuda.na*  trrtoruaicumpipereal.ana.|.r.bulliamtnaqua  decoct* 
durcio,  ceiitaurca,chamf dry of.ana.in  tribus  lib.  vmi  cu  carcimt  dc  mercurtaT.deindc  bulliat  tn  eis  aganctis  cu  mei 
«leo.cff  enim  nimium  fone.oecniii  in  habciuibus  tmefti  1«  ro.&  valet  in  omiu  maicru,,,dl£  ilomachum  cffforcai  ct 
oa  piaguia  exhibendum  effilanc  curam  anpims  nonp.  vtfcera.Item  capias  decoc.ryrupi appropriacam  maierrx 
l^uorcumhtsfombus^quoniamnoncff  curanili  valm.  peccanti,  & cum  ea  £ac  bullire  ex  felutimsappropnatis. 
<is,&cxgiimediciin  corpore  bxti,robuno,pingui.  Ex  Tragea  folutiuaad  doIorSexcauhi  frigida.iji.  tuibiih  gU' 
Ciluia,c?taurca,chamedreos»focniculo^neilM,d»:bm&icff  mobalbidCclcdi.^.l.zinzi.).^lKrmoda<f^lor&  eledo* 

olcorutaceo,d;ffmilil>u«ft<urius6eriponuiK.  Item  ex  rum.5.).pfpensIon.5.}.aniC.5.).gari.|t.ii.puluerisoiTishu 
charumo,flore  camoimUx,anctbo^iMiip^iaefiugrx.iemi'  mani.^.iribulorum  mannorum  puluctizatorum.5.1.  f . 
SKlini,cenraurca>mcrcuriali,dirhuiufmodicumcaiia»dr  rof.]^l.myrobar.cori.^).zucc.ad pondus  ommura  dof. 
benedida,o!eocommuni,autcamomillino,ruiaceo,&  coclear.).poilquodbi'^nturaquxcodx.f.iq.&fiipIua 

bmdf, VI exigit difpontio^d^iffakuiora  fum iccunora.  ^tepida.  Eieduarmmlbluiiuumincaulairfgida.g.(ur 

Tncau&calida  vcerchigidisexaqua  malux, violarum»  buhgummoU,eruixcledx.ana.5  I myrobar.acri.die* 
hordei,IH)effen,&  prunorUfiS:  hmff i {rigidorum  cducme#  bu.conuiiorum  rendentium  in  lade  per  dies  rret.5  ).ga' 
Cium  in  caula  cahda,d<  quibus  fupra.  ryophy  lf.5.).  f .confictantur  cum  zucc.  dC  (itcco  ro.dof. 

De  vomitiuishabuiiti&ipra  devomiiu,d^cutbf»(ednc  5.fj'V(llcad.i^.  Aliudadidem.&eff  Auic.g.2inzib.5.j. 
fic  nudus  recedas  recordare  de  bctli  £adocx  fyrupoacc'  piperts»aganci.ana.Vf.mcdullxcariami.jpn.radicfspe# 
cofo  nmplicf,&  aqua  ccpida»aceco,  di  oleo  pauco»  & hoc  discoruim.$.tn.confice  cum  meile,  dof.cil.  Vb  vfque  ad 
magis  in  caula  cahda , licet  di  in  frigida  confrrat  irntan#  dua$>factc  afcellare  frpties  viqi  ad  decies.  Coltyrn  Hmi# 
do  expuliiuam » di  incidendo . Bt  m fortis  in  caula  fri«  liter  conferunt  vc.g.^apim,oppopanacts,pulpf  colloqn 
£f  daex  decoc.rapbani  cum  lale  di  aceto . Item  cxdecoci.  ii.ana.3.>.  ffercoris  murts.5.  j.mcili$.5.x.  (ahsgf.5.tf.  falta 
raphani,  di  femine  anethi.par.if),  olei  communis  raali*0'  c6mmunis.$.iii.diffbluamur  gummi  prius,  dande  adda# 
«forisAC  frporis  par.q.accti  acuti.par.|.  Ei  vc  balius  tur  raci&  reliqua  dif  fac  inde  collyria.  Pilulxcdmumter 
fiat  vomiius  di  vomiuuumopcretur  priuscomcdat,dCrc  vilcaix  fune  pilulx  fatidf  delcriptionc  Mef.f  tem  piluls 
|)lcatur  nocabiliicr  ex  cibis  incifiuis,(ubiiluiiuis,abfferlZ  aggregatiux.Pilulx  de  hermodadyr.  Irem  pilulx  de  frra 
uif,vt  fuat  cepxcum  aceto, porruui,rsphanus,pi(cfsfiili->-  pino»oppopanaco  delcripttone  Me^.pilulx  arthrtticx  ds 
st  cum  pane.  Deinde  per  horam  vnara  cum  dimidia,aut  fcripnoncNi.  liem  pilulx  magiffraleshxvalftcs io  cau 
duu  vel  plus  fumat  vomittuum  tepidum. &ndcalidam  la  calida. «.aloes  ruccomni,rayrobaf.  cim.ana.|.j.dia# 
& iit  duorum  cyaiborum.C^  ii  non  vomat  accipiat  tao'  grid.3.  «.cfulx  grana  tria,  mailicb.9.^  conficamur  cum 
sudem  di  imponat  digitos  m ore  vel  pennam  inundam  lucco  ciioniorum.dof .3.  r.vCqi  ad.).  Pilulx  expertf  ad 
oleo  mali  odoris.  Fievomiciuum  brciuscxdccodtooe  cholericam  di  phf^maticamjg.myrobalanorum  cirri# 
raphani  ifi  quo  ffeterme  fruila  clfi  inhiia  per  nodem » de  norum.5.ii).rcubar^ri.5.^  agarici.t.  e.  cleduarij  de  fuc# 
quo  fupr^ii.capuulo.de  vomitu.  cornia.5.iq.maffidsgaryophyljornuina«3.j.turbith.5.1. 

^ Soluuua  (unt  ponenda  ffue  dandanlia  qu;  minus, qu5#  arLhriticx.ieicados.ana.5.  e .pulueria  &conffce . Et  iuu 
IU  pofEibilecftyfimffomachodifphcibihaya  fupra  demo  quiadduocdiagrydtf  bcwreprcili.3.f.  Alix  & appro-  f 
do.Ec  tdeo  ponam  diueriu  deicripeiones  rm  dtuerfr  inge  priatx,&cxpercx,&  fune  lu^t  ad  materiam  mixtam,  vt  t 

ra,ytfyruposlbltmuo5,cragearo,cleduariri,ptluUs»con  iupra.«.turbiihalbi,&elccci,aloesfuccoirifM,corticum 
irdidcs,viu(blut«iaiS:aliaspotionetnebulasroIutiitit,  royrobalanorumdtrino«.ana.5.n^rof.ziQzi.ina.vi.ia# 
hieras (blutiuas&boiSr^deqi^usnacim  perordinem.  liigcmmf.5.f.ptpcns  Idgi.^e.crocigrana.xv.ciSffcecO 
Syrupus  foluttuus  educens  materiam  phlegmaticam»  clectuariodeiuccoro.dof  eff.3.vfqiad.$.  Et  iceruinux» 
choimcam  aduffam,&meUnchoh'camjr.pedis  coruios»  cya)<oi>carmcDi.  zman.  hcrmodacty lorum.ana.5.Moes 
arthncicx»herbxparalj$dux4>ctHonicp,fayllbpi,meliilf,  pondus.5.}i.rumamur.5.t).depulucrehoccum  decoctio# 
chamedryof»  cbamcMtco^puli/ndiuix»he|Wfcx»bu#  ne  anethi/ff  enim  iuuattuu  inbora.i.iiaciinJIuic.  A liud 
glof.boiiginiqqpuli  vc4Bi^*^ndi^  frm  fpaiag^  icuc  ipGui  Atu.g.iacocaUx»iubex.}4i>.zuah.ru.5.ii.  f « 


• H 

1 

fr  ' ' :> 


matuiv 


•V 


Vina  q 
arte  con 
Ctae  folu 
tiuum. 


Rofz 
quo  ige*» 
mo  V»' 
rk  colo 
rcDtur. 


Tradlatut  VI. 

mancur  Si  commirccantur  cum  oleo  nucumiA  prot^ni 
fu  per  ea  aqua  anechi.eft  enim  mirabile  foluena  abfqi  (abo 
allcuiac.  Sedhicnotaip  ftomachinollrf  maleioie 
ranc  hunc  potum , Si  ideo  bene  conlidera  qux  di^  iunc 
modo.Hxc  voUtiitbilicin  generali  fuftcerede  pilulis, 
quoniamdeeisettaminfradccura  podagra^  Esconli^  ' 
milibus  dempto  aloe  fien  poliunt  c6te<fttoiiea.Iicm  Si  ea 
quibus  Hunc  elec.qux  per  te  compone.  Nebulas  cSficnc 
ibluctuasb^laseafucco  &'puUiere  hcrraoda<fcyloi|i,^aga' 
rtci,cuibuh,reubar.my  robalanorum»ec  aliorum  foluituo 
rum addendo  diagridtum  aliquado tao& calcar,  aliqua.> 
do  VI  6i  ca  Icar  principaliter  roluetu,  m imxt  nre  in  cau 
tk  calidatquarc  aliquando  plus, 'aliquando  minus  ponunt 
deeo.dCiuipielaciluer  compone  conOderans  quantdde 
folutiuo  ingreditur  m voa  nebula  Huc  fcaleta.  De  hieris 
autem  fumme  laudatur  ab  Auicen.hieta  Hermetis,de  qua 
Auicen.  6t  htera  quidem  Heemctis  maximi  rft  iuuamcn/ 
liei  q^i  bibic  vere  diebusaliquod  conbrundo  tun^ias 
eius.d^  tpfa  extrahit  ruperduitateseius,plurimum  efBcit  j> 
fudorem,&  prouocationem,d^  coniert  fciaitcx . Item  & 
hiera  liufli.  V mum  cibcitur  Iblunuum  ex  admixtione  re 
rum  foluctuarum  tempore  £a«flionis  eius,vc  quando.r.no« 
uum  ebullit,  vt  verbi  gratia-i|i*lblliculorum  lotx.Mtn.er 
rulx.M.ltaganct.M.l.f.lienmoda(flylorum.M.).iurbith 
M.n.diagTyd.|.i.maftias.€n.gafyophylloru,M.f.cin« 

namo.M>i<ponamur  ui  iitulu  fex  vint  noui.  Si  permittan 
tur  adiuuicem  bullire  in  vafeangufeoad  Cjlem  donec  ca« 
lercai,d£quidamaddunczucch.ru.  ntiemellrs  zuccha.vt 
torum  dulcoretur.  Aliud  ad  idem  dCefe  modus  curiorut 
vaide.Sctndatur  vitis  per  longum  Si  extrahatur  medulla 
ex  ea  in  aliqua  quaniitate,(Sk  ponatur  rc2monea,velcllebo 
rus  niger, aut  tuibith  jut  efula^ut  afequotf  eale^  bxscruum 
forte, & imponaturaitqQid  de  hermoda.  &feringatur  de^ 
inde  vitir,5C  ligetur  ficut  quando  inferitur  Si  pertranlibic 
liquor  perducendus  ad  generationem  vuarum  per  locum 
illum  inffeietur  itlts,&uiclc  6et  vua  laxatiua,dC  vinum 
laxattuum.  Confimiliier  lium  rofx  at vtrides,azurx  Si 
hm5i  ponendo  coloret  in  medio  fetpitit  plantx  rolarum. 

Per  conllmilem  modum  fiunt  pruna  laxatiuavet  vua. 
Si  in  vino  inhindancur  Si  moramur  donec  turgefeam , fis 
inde  vinum  laxattuum, &ell  res  mirabilis  apud  nefciea* 
tet.  Ex  his  ttacp  fic  pofitis  potes  varia  tibi  cSficere  Ibluci 
ua  habita  de  fimplicibus  folutiuis  notitia  Gipra.tiri.trac. 

AD  DIVERSI  0‘N  E M acccdentdicoqidf 
uer  Itones  fiarUyVt  de  ets  fxpe  acflum  cfe  in  dmerlit  rubri* 
cit,Si  maxime  commedarur  vomiiusfpccialiter  caufe  exi 
ileniein  inferioribusiVt  diiflumctl  cn  prxccdemt  canone* 
Ite  diucrutur  materia*  cum  enematibus  maceria  exilleme 
in  fiiperioribus,ei  cum  cibarrjt  di<flis.rcemlrfcationibus. 
Sed  hic  bene  aduerte  membrum  quod  fricatur  non  fle 
dd)tle,&  coafueium  pan  dolorem  notabilem*.  Item  non 
fiat  diuerllo  per  duas  diametros  nifl  eflet  maxima  plentcu 
do,&  fpeccaltccr  cum  phleboiomia.  Item  diuertaturma 
leria  phlebotomia  ex  venis  pedum,aui  manuum,vc 
decebii.Item  vemofltcum  fcanficacione,&abli:9.  Item 
cum  rubi ficancibuf  veflcacorqs  poflut  in  parte  ‘diucr 

is>Icemcauterilt,de  tribus  fuo  loco.  Sed  quidam  dixe* 
runi  ^ cauterium  pofliura  fub  genuefl  de  his  qux  maxi.* 
me  d^rtunt  materiam  li  iun^ns,&  tu  confident . Spe^ 
ctalem  autem  locum  habet  tfie  canon  in  principio  mate* 
riaexifienteiofluxu.  Pofiremorcjtot^ciiam  fitdiuerfio 
per/vias  vrinae.  Vodeprouocatio  talisell  magis,d£maxi^ 
me  vtilts  dmerfio.de  qua  Auf,Veithamen  phiret  haben* 
lium  dolores  tumflurarum  frigido«,&  complexiones hu* 
midas,non  tuuantur  folurtone  plurima  Ei^  fub  pdne  Si 
dyfeere,5^  cum  medicantur  cum  diureticis  lanamurikd 
cu  abfiinei  fortibus. Vnde  Autc.de  femma  forria  ficuc  fe* 
men  foeniculi  ^upaduruni  (uperfluMated^cSucrtunccam 
in  l^tdcia*&  ID  ode  lubdu  Aui.6c  dc  corporibui  qiudE 


Ctp.  XXII. 

extenuatis  feuK  corpora  qugodtoleraist  fofiittonl&pto^ 
uocacionC  plurimam , Sc  generant  ur  ex  eis  in  ipfisaduftio . 
Cinguinis.confidertniur  ergo  omnu  illa. 

Q.VALITER  autem  redlificaiur  membrum  mS 
dans,aui  totum,  fi  ipAim  fuerit  in  caufe,  iam  aperui  cft  ejr 
didis  dein  proprqs  rubricis.  Vnde  Aui.mulii  de  habenti 
busarthnticam  oportet  uc  redhflcnur  rplen,d^cuacuctut 
eiutmebnchoIu,de  humedetur  corpusaus,delcmiur 
cum  cibis,  vndiontbusySe  fimilibus. 

IN  DECLINATIONE  in  refolucdo  mt 
certam  fluxam  ad  lunduras  oportet  le  vii  fortioribus  re/ 
foluentibus,^  quando  materia  rcroluenda  efi  inalns  locis» 
propeerea  quia  lundurx  Tum  membra  frigida  ii  fonte  calo 
rts  diftamia  magis, tamen  quia  fublUmia  fuiii  fblida,&  of 
fuors,ac  ncruofe,de  ligamenta  lia.vt  iupra,  in  principio  ca 
piiuli.1  lem  quia  matena  rcfoluenda  cfi  viplurtroum  roa  * 
terta  grofia,VifcoCi,congclau, frigida , refolutione  roultu 
rtfillcns.licm  quiainprofondopofitadc,&difiicileira* 
httur,de  quanto  magu  profunda  taruo  difiiciltus  refoluc-* 
cur,de  foriiortbui  egefitombus, ficui  in  dolore  Toaf 
ue  anchx,deinde  fpaiulx  defcendrndo.  Ex  quibus  in^* 
tur  primo  camomilla  Si  hmfit  per  fe  parum  videmur 
conferre  in  complendo  haoc  iiucniionem.  Seefido^  di 
ifitsforcibus  materu  fit  apra  in  Upideitatem  conueni,ga 
leniiiua  fiuc  mollificatiua  debent  cum  prx didis aflbciari 
nec  ab  eo  abquouis  modo  abrolui.Rcfolutiua  autem  hxc 
fune  in  fine  applicanda.  Vnde  Auic.in  fine  vero  eius  opor 
let  vr  occuperis  tn  ets  qux  reroluuiii , Si  fiibnlcant , SC  cx/ 
irahuc  materiam  ex  profundo  ad  illud  quod  appareitquia 
ad  OMim  cum  vemofis,incifione,  fudiooe,aui  cauteno» 
de  quo  infeacum  rubtficaniibusA:  velicannbus  per  quas 
currum  maicn«,d;  non  conlbltdantur  vHp  ad  tempus, iK 
infra  parum.Ei  non  oportet  vt  spprokiment  ei  refoluum 
fortia  tn  principio  ettam  aniceuacuaiioiiem,  quomamfii* 
cic  eufniremaierksplurimas,drindc  relbluit  Tubule  eam 
tnTpiilai  refiduum&  retinebunt  ipTum.Hxcautem  rcfolu 
ciua  adTeinutcedificrkia  fortitudine  Si  dcbititaicdiurrfiy 
mode  applicari  debent  diitcrfitaiem  maictix,  Knapo* 

nsuitm  firuo,vt  quia  in  Tubuli  materta  Icuiora  Si  in  pnn* 
cipio  Umititer,&  confequeoter  ad  fortiora  deuentre.  Et  in 
iunduns  qu;  Tunc  tn  propatulo  pofiia  (Imiliier  leuiora,rt 
in  his  qux  m profundo  magis  fortiora . Et  horum  omnm 
quxdam  fimpiicu,quxdamcoropofiia. 

Bx  fimplicibus  teToluentibus.Quxd2re(bluunt  fique* 
fociendo  materiam  congclatam,ut  crocus,meblotum,aiW 
Tam,aloe,mafiix.ireps>fiacados,5T  Tum  cxforiib^. 
dam  eorum  grolliciero  fiibci!iando,«Sf  attrahendo  ex  pro* 
fiindo  ipTorumsdexienort  cutts,vi  caricx,mel  apu,len* 
iiTcus,abrounam,apmryluefire,caUmctu,arifioiochia, 
rxita  cum  meile.  V i iUnt  ex  debilibus,  vritca,  nafiurcium, 
gummr,ruta  ryluefiris,<SCalipgurami  Tpecxs>amoniaefi, 
galbanum,euphorbuim,refi^,terbdina,cftrach,cofiut, 
csftoreum.&Tumexforiibus.  Quxdam  refoluunttra* 
hendo,&  vcficando,ut  cepf^llium,Uc,  ficui, tiKl,anactt 
pi,lapo,corcex  nucura,atramcmum,frrmrmiim,dl£  hmo^ 
qux  veficanr,  vt  Tupra  quinio  iradatu.  Quxdam  aduri 
do,df  vlccrando,vc  colcotar,  tcramemumydapinfagna» 
fermeturo,lquilla,vcrnix  pini . Bi  foriiorescx  ets  funt,  ta* 
p(ii,camaridrs.& cum  hxc  applicamur  oportet  vc  vice* 
ra  feniencur  aperta  cum  cepit  cdtritis,vc  maceria  aitradt 
valeat  exiccari.  Quaedam  reToluunc  penetrando  in  peo* 
fundum  vc  aqua  vitis,dlTcfl  ex  expertis, oleum  cetbcatinf, 
oleum  philoTophorum.  Qradam  rcToluunt  leniendo, et 
moUiflcando,vt  adepsanaiis,ai#rfs,vrfi,  vulpis,Ieonis, 
&am’malium  rapacium.Medi^x  cruris  uiiuli,cerui,afi/ 
nt,hyfibpus  humtda,muTciUago  Teminis  lini , foenugr^ 
alrh^Olen  vu(pinu,de  liliOkOlcu  dc  colloqumcidh,  quia 
Eadum  ex  decodioneeiusm  oleo  ro.de  cahoreo,dcTyna* 
pijdc  nwc  io«am»okin»  dc  cofto»JCcft  vhimum  4?^ 

cum 


I ' 


' Dc  xgritud.mnnbronj  exttrtonini 


ftotict,»  mm  »fla.  Je  ctmiura.dt  malH«jClt  itu. 
bitbaro»de  nuce  indica, de  granii  atri, de  cmO»,«ctira' 
•ulorum,addendo  ceram  q«*  Ckii  a perdurare  in  mem ' 
bro.  Et  inhu(vt  fupra)ordo attJdendua eft  vt 
It  euacuaiione  i flmplicibu*  incipumuf,»  kuionbui,de 
indead foniora,demdead  compofiia.  Aiiendendum tt' 
nen  eft  cp  fi  ea  eii  fic  Poi  ordmem  applicat»  lumor^  do 
lor  oon  ceilirem/ed  poiiui  augeremur.oporiec  vt  e»  di- 
niitif  ad  cuacuaiionem  mittenciu  redeamui  i eit  enim  ti- 
gnum regeneratae  materix  quam  iraierum  3c  non  refo^ 
runt,d^  ideo  reiteretur  euacuaiio  fiiftcienf,defnde  aiieiw 
fcrotuifoni,&  fuper  locum  lundlurxconiinuuro  ft^ico 
xpplica,quod  prohibeat  materiS  ad  ipiam  mdturS  nuere. 

Ex  compofiiii  refolu«ibu*,qu*dam  funi  balnea, 
dam  euaporationei.quxdam  fomema , quxdam  vnciio  * 
net,quxdamemplaftradlc  hmdi  diuerfa  ^ diuer & inge- 
nia  <J(  quibuiomnibuf  exemplificabopofKndoex  ei^r 

tii.Bi  memorare  talia  applican  non  debent, nifi  ce^n* 
le  dolore, dc  tumore  diminuto, quia  in  nne  rei,  vi  ditium 
Tmfuul  fft.  De  balncu  pnmo  naiuralibui  quf  iin{  ditfla  liint  iS' 

!.  «_  a M.vAfs  A- aliimifwtad 


Z94 

Aufc.  Adidtmineio6c«li<bJ»jlcM,efod,iiiynh», 

im.fiai  limnKiKum  cum  iqua  endiin».  _ Aliud  refolun» 
daquilon  cum  oleo  camomillf  dilTbluin.  AIiud.i|uol« 
vclpcmlionum  dccolUioiu  nuracro.xij.cumoln  antiqui 
lili.i).  ariftol»chit.5.ii).  dtcoquinnir  omnia  Umul  dome 
confumatur  aqua  8c  remaneat  oleum.Cinum  a eaperium. 

Aliud  caaoiei,myrrl»,cofti,puluermmur,«  niifcean 
lur  cum  oleo  antiquo.  Aliud.qi.ftoraa«  liquid*  Aamo 
macitmifcc  cum  oleo.  V nguenium  molIincan»,«  relol- 
uena  flmul.i,cerac.5.v.olei  inm.5.j.medulU  cturii  vtiu. 
liJmoniaci.ftoracM  liquidx,  bdellq . galbani.ara.5.11.11. 
quefiai  cera  cu  oleo  dC  alia  puluetizata  cuewromilceanl. 

Ei  hic  aduerieryincaula  calida  laltacab  iwcoi^mnii 
eft  enim  maierh  de  Iit  facile  refolubilia  t & ideo  lufhciuni 
anodina.&reiiereniur.  Eiinhiavngueniu  nonroultipU- 
co.quoniamea  dans  poieiea  le  plura  cdHcere.  lietn  qua 
in  fine  plura  ponam  experta  quxtibi  buic  propcUiodC 

*Eaemplaftni  i^xdam  funt  leuia.quxdam  (briia^uf  > 
dam  enediocria.  Exemplum  primi,  empbltrum  lactum 

..  I—  mAS... 1. II*  «/»1  f*alnS* 


ru^uleft.  De  balnea  pnmo  naturalibtt.qup.infdifla  limita,  dam  oKatocra.  ctaem^m^..-..^- 

vt  emplaftrum  fatftum  ea  fteeeote  captatum  cumolco  ca 

• a r* f Si  <-an«rt*  raulium  tn 


lum pronae oicaiurip 

ka  natu  ferrea  Ium  in  hoc  calli  conuenienna,  qup  vt  duftum  elt^d 

nlu  dv  mintftrari  non  debent  nifi  in  fine.de  ^ibufbalnewhab» 
..  • a ...  .Wi  r\m  «v»aP^nlat\nc  II 


•Ia  di.  minifttatinondebentnifltnfine,dequibu,l«InettnaD« 

uuiur.  fupt.adpln.um.n,.tac.&.u.biD.«^  “T, “Toua 


dicatur  t^exaqua  fimplicifiifta  bltem  balneatione  in  w 
noeem,&  prxapoe  cum  calida  adminiftramur.  eli- 
quant enim  humorea,A  dilatant  poro»,maximc  caufi  txt 
ftemefrigida.namcaulaextfteniectlida  conucmt  balnea 

aqu«  lepid*  poft  eftifionemaqu*  frigidx  fuper  iun«u- 
rat.Aui.de  hoc  exiftence  dolore.Quidam  prpfumum  in  ea 
calida  adminifirare  balneum  aqux  fimplic»  foriarte  con- 

J — Cmr  l^^lnmv.an  In  M.tfd  fels  liattOi  Vt 


momiiiino.  cAcmpiuii»  

quantiraie  qua  via, fotnugntci  decoiSi  in  vinosorum  ca- 
momillf-ana.*.  j.amonoci  dilfoluti  in  fucco  tu1x.5iq.c6 
ficecummelle.  Aliod.i».fiitfurit.M.q.flotumcamomil 
lx.M.j.pulueriza,dt  confice  cum  oleo  laurino.  Aliud  le 
ue.ip.farinx  fotnugrx.eum  aqua  mellia.Iiero.qr.fatinx  Iu- 

pinotum,Ilereoni  colobini,tenugtxct.ana.p«tiet  fqua* 

lea  confice  eum  meile,*  rupetpone.  Aliud.i».lurlutum 

. ..  - Jk/  r>lim  «mta  fA. 


«Uda  adminifirare  Mneum^q^^  decotftotum  in  aceto  cum  modao  etoci,*  cumaqua  to. 

,n«l.d,*aiv.n,.nft^.d.. 

^7ronfimltierm  «uti  frigida  adraimlltani  balneum  niaci,lycq,ana.ietantur,*  cum  vino  antiquo  & oleo  om 

I™x^7j^«^=r.n.fa!Sif  Iifeamed.c,m..ppto  ph^iJo,Schn»l.b^,mpUa,«^  Al.ud&t.roluA 
!37i7^?,S^haa.6luia.«momilla,peacotuinue,  * imtigana dolorem.*. cinerum  fiiptturamula  bulliai 

Sri;C^btoanun^7fil^  cu«oUo«mom.llmo.*to»..na.qu,n.um^™..d. 

ebuU  Ji«ranethum,  maiotana , folia  daa  deinde  ex  lamigrxeo  Pm  quaniitiiem  diAotum , * 
™ hmof,  de’qu*ua  fapf»  ad  plenum  de  addatur  fcaia  para  aceti.*  totum  teduaiur  ad  fotmJ  tm 
ptx&tJTione . Nonnulli  dhietfa  componunt  * adininf.  plaftri,* 


Srxxruaiu»i»«.  — — — r . 

rant.de  cum  hitadmifcendo  vinum , « vino  foto, 
dC  &le,ddeft  expertum.  Vnde  bcium  bxc  bullire, de 
embrochat cum mufto.fiue vino oouo.  Itra quidam» 

cb  vfitarum  nunc  Sc  pro  refolutione  de  confortatione,  la  - 
Cium  membram, aut  membra  ftarein  raceraiavuaium 
dum  bullit  vinum.Icero  aliqui  cum  decodliooe  vulp»  lo 
aqua.fic  maierii  rtfoluunt.Cpert  coaqua  lupfno^.In  cl 
calida  3c  m btgrda  cum  aqua  caulium . Ite  quadocp  fpon 
gfifin(ii&«  in  indecodHone  harum  rerum  i^bmap- 
pli«nt.Quidam  ftupam, quidam  lanam  fic  uifufam.qui. 
dam  filitum  .quidam  quf  facium  membra  ircipete  uapo. 
rem  decm-^onn  cum  inftiumemo  obturato  ctrcfitpaqi 
donec  membtum  fiidet.deinde  cum  tepefat  aqua  ablufii, 
» per  Ic  ficcan  permictunc..Btmul»  cum  latenbuf  aut  Ia 
cfdtbui  molaribua  ignita  ptoiedlif  in  aqua  idem  opera n- 
iur,vt  ex  fumo  fic  recepto  matena  refoluatur.  Item  quidS 
parant  cum  aceto  fimplici  od  mullum 
acuto.Iicm quidam  idem  opeearaut  eium  appluando  to 
ti  corpori  praced^tc  fempet  euacuatrone,  vomiiu,aut  cly 
llert.de  difta  c«nuemeini,vt  (upra.Quidameo*  (epelium 
tn  arena  calida  d^c  fudam  de  caput  eorum  i fole  tunc  de 

fcudum.Sccundo habet diueefamgcma  quibuihicanon 

compleri  poteft.de  tu  cdfidert.  Itero  fiai  decocfiioex  mai 
itipfiore  camomillp,fcrfur«,de  in  vir»  rub.de  loco  appheS 

tur.Exquibua  potet  Cieerefomcntum.Itero  fermentum» 
#adiceeilebori,foliofuro6rabuci,fiilut»,florQ  camoinn- 
Ix,»  fic  de  ald*<uo  modocompooe. 

Vnguemtim  magni  unittxicnti.«.olei  antiqui  tib.|.de- 
«oquartir  io  co  vipera  cum  tuta  iimac  ftnaiione  ioiegrot 


i|Jlbif,Ob  CmliaulM  ...  r r 

Ei  quia  cel^ime  dolore.de  tumore  quibus  cafibutrtio- 
luiiua  fune  applicanda,»  oon  alirer  bcile  fit  rcfoluiio  ma 
terixreht^x.hic  faperftdeo  enam^  talium  muliiplicat* 
flarracione,{ed  fciio  nonnulli  pnmo  in  refoluendo  inci- 
ptum  ab  hif,»  vhtmo  loco  balnea  adminiftram. 

PRO  CONFORTATIONE  lundlunra 
cum  alieraniibutappropnatit.recurre  ad  rubricam  dep- 
feruitione  vhi ad  plenum  didium  cft,»plura  fiintpou- 
taexemplincaia.  , 

BT  in  complendo  vliiroum  nunc 
canonemcoUigeseeumquxiuo  fuccurreni  propofito. 

Accidentia  autem  euenire  confueia  fum  deftrudltoap- 

peritus, nau(«,vommi»,fyncop»,fiyp«atas  ventris . Ei 

pro  horum  cura  volo  tibi  ratisfaciani  tpix  fcripta  fum  fti- 
pra  proprtjsrubnci*.  Item  debilitas, lafiiiudo.iundlura/ 
rum  dislocaiio.durities.nodatiojconuerfi  humoris  colle- 
dti  in  lapidem  comraaio,apoftemaiio,vlceratio,  apertio 
vt  egrediatur  aliquod  grofium  in  modum  calcis,  vel  gy - 
pfi,»  quandoqi  aliquod  virulentum.  Piouidebimus  au 
tem  debilitati  iunciurarum  cum  compofitis,»  fimplict- 
bui  talibus  appropriatis.fioe  ^ complexiorx  ipfis  ad  crm 
penem  reducta,»  debis  fuprade  prxfcruaiione.Kedde 
compofitis  bonis  fimt  theriaca  antiqua  mithridaium.  Vn 
de  Auic.  Et  thcitaca  iterum  in  fngtdis  confrn  » proprie 

poftetucuartonem.ipijrmmmundificai  reliquias  mace- 
rierumcumfactlitate,&refolmteas  » confonat omnia 
membra.uem  in  aqua  lermatum  bulliit  ftacadot.  (aluta 
» hmdi,»  fuperaffxrfo  bono  vmo  lunciura  apphcftur. 
Item  valet  iouncrio  ex  oleo  mafticino,dc  ftorace , de  reu- 

barbaro 


' Traflatufc,  VI. 

lurbaro.derrmatfr^  nivtrimUpTp  cxtauGica.th 
aqua  ktre»  vcl  cKalybeata.vcI  ferrata  bulitanc  folia  myr < 
ii.ro^.gl  Itidem, 5^  ^luix  (.-«arum  & applicentur . Inungan  * 
tureum  oleo  ro.myrtj{ioJenctfci,d'hm5ifngidii  ftypti 
ctf.Q.«ia  vitra  Jcbilicatem  foenm  Uprx>nucmoliiaca 
t«  addatur  oleum  de  iloTLadoa , de  camomilla , Sc  oleum 
de  ftinco  ell  proprium ,e<  lycium  cmpIaUraium.grana 
myrri>ljtum  iigillicum,ummim  cum  oleo  ro.confortSt 
fonwhirasilproprtetace»Jl;doioremitiganf.  QubdH  foe 
rt(  dislocatio  reducantur, & conferuemur  cum  emplallna 
ftypttctaconglull.'umibu•,^Sf  cum  ligaturis  coimenientt/ 
bus  reftaurauombus  r>ocis,3^  m boc  cafu  vHtaiu  efl  oxy « 
cacroceum  Nt.ftd  bene  conddera  .ppier  calidiutemeiug. 

It  focrit  dunttcs,i5^  bptdeitai,prouide  cum  aqua  dc^ 
coc«radicum  althex,(emima  lim , melilott.nfami , & ab « 
fymhri>detiidc inunge  cum  oleo  amygdaf.dul.de  i4lrj«,nu 
ce  tndtca,  TiCimino,  de  pl)iliicit^hmdi,vcl  ex  alihea , 3c 
adipe  anferi$,q>  li  cu  rali  duritie  oportebit  fubidiarc,  cm« 
plallretur  cum  ilr4mo,&  bdellio, proprium, et  deco 
Ccio  cafei  amiqui  cum  crure  porci  blitt  fadta  confeiftione 
voguemi  I n doloie,dumK,  Sc applicata efocn  vc  (cindaf 
caro  per  le,&  egrediatur  viruleniia.d:  aquoltus  mulca, 0/ 
cuiGiBpipiuicll.&aln  multi, dc  fublequiruralleuiano. 
Et  ex  vltiraii  expertis  c0  vt  fomemetur  cum  aqua  altbes 
prxdufca  addita  bluia>&  pauco  vino:  deinde  inungaf  cu 
oleo  terbemiax.extcnuat  enim  neruoc  ingroH^cos,d^  con 
gelatas  lunifluras  ex  opptlaiione  apcm.quod  oleum  co(h’ 
aiutn  etiam  operatureciS  (iligaturx  longi  teporis  foerint 
oppilatx,d^  congelaiz.  Nodationi  aut  iplaip  Si  coiradi* 
dtioni  et  cduerlioni  in  lapidem  43uide  cu  molli (icatiuts  rc 
folucntibu«ruccedK'Cibus  vel  vteif^plimul  mixtis,  cuiuf 
snodi  Tum  ex  (implicibus  amoniacu  • bddlWI  dtflblutn  rn 
fucco  rutx  cum  axugia  aniCTts.Et  ex  compolitis  c0  hylfo 
pt  cerotum  9m  omnes  dcfcripciones  eiut,&  cerotum  dta« 
pcnte,andacochj,et  oleum  eius  eft  cx  medicinis  proprijst 
praeferuac enim  ii umore contradlionis,&iam  (anati  funt 
atiquiexea.  Apodemiiibus vero  prouidccumhisqux 
conuenium  apollemm , & chirurgo  relinque . Sed  Ccuo 
lunt^urti  raro  accidum  apodemata.  V keribus  vero 
carum  prouide  manu  chir(irgtca,q>  (t  quod  egreditur  fue 
ric  ficui  caU,&gypfum.fp  cyprrum&mifirecum  axun^ 
u anlcria , em(»a(lra.  £t  nota,  omnia  4 fic  applicabit 
m a^u  calida.brrgidum  enim  oeruts,et  o(ribus,&  Tpina^ 
1j  medull(  infmtcum.Hip.Bxcoofiertntibus  duritiei»&  la 
pideitaticficuaporatiocum  foce accutnomm parte, cu< 
^us  ponitur  Texta  pars  harmcl  cdtritt/upcr  quam  protjciS 
tur  lapidea  igniti,  vtviTcus  cum  refina  mixta  cum  aqua. 
Icem  bniu  lupinorum  cum  oxymelle.  Item  Si  efi  Ra^. 
ablue  membrum  cum  aqua  in  qua  decot^x  fim  radicet 
smluaui.camo«aiietbum,doiKC  rubeat  quod  efi  in  circui^ 
tu  iundlurp  nota  ^ quando  fortis  cfilapideitas, tue  io* 
cus  non  rubet, quod  cfi  tn  circuitu  iun^urx.  Dande  po< 
Siendx  Tunt  pinguedines, medullae  die : Si  noifte  pofica 
accipe  lapidem  mignerem,  Si  pone  in  igne  donec  rubeat, 
pofiea  rora  cum  aceto  foni,iS^  pone  membrum  dcTuper, 
Vt  vaporet  hora  vna.pofiea  cum  acao  forti  Si  calido.  Si 
fiat  per  alios  dict,pofiea  reitera  molli  Scantia  donec  refot 
uatur.  Et  cmplafirum  propnum  ad  hoc.ai.amoniaci,op 
po.bdtl.  galba.niiri,  Tulphuris.ana.  dc  liiar.  quantum  de 
omntbus.decoq  latur  donec  fiat  fpifium  Si  confice.  Du 
ah  Gaf.maxime  confert  caieus  longi  temporis,  Si  nafiur. 
ana.puiueriza  infimuljK>fiea  accipe  pedn.porct  (aliti  Si 
anct^i , &coque  cum  aqua  illa  na(lur.&  cafrum , Si  fiat 
cmpl  jfiru.Sctto  <p  rumpetur  cucis,&  exliibit.  Si  f exper  < 
ium.ltem  maxime  conkrt  oleum  dc  aniicocha.  £t  quo 
niarn  in  Tequenti  rub.  tra^bitur  de  podagra  qux  efiab 
•rforitica,  difErres  vt  particulare  ab  vniucriali,  hinc  refer 
uabo  in  fine  CIUS  plurima,  ac  varia  remedia  ponere  in  his 
pbbiu  coaforcmttlupaicdeo,quia^  mulciplicationcho 


Cap.  XXII. 

rmn  cum  tn  fine  ipfius  frquemis  rubr.  pluftma  dekribl? 
fed  tamen conTequens acctdcntM.  Et  feno  vltimohic^ 
quando  cum  dolore  articulorum  vehementi  inctptumap 
parere  cremor  cordis , & anhcliiut  malus,cxpediandaeft 
mors  fubna,q»  fi  fupeiuenem  turbatio  mcncu,&alicna^ 
110, & tremor  cordis,tunc  paralyfim  futuram, dii aiam  ftF 
bitam  expcdht.Hc  h«c  TuiEciunt. 

De  dolore  dori?.  Rubricd,  IX» 

DOlor  dorfi  efi  trifiis  fen&rio  ra  comrarix  tmprs  * - 
mentis  Tua  malitia  cAplexionts,aiit  foluttonis  con 
iinuitatit,aui  viriui^in  mufculuauc  chordis  tiir 
trinlecn  Si  extriniecis  cum  dorfo , aut  in  comatcnationu 
bu*  fpondilium  dorfi. 

C A V S A dutefi, aut  mala  cSplexio  fiigida&ivi 
plurtmu  pura, aut  cu  humoris  uiiio.Et  ilIc  humor  ^m  plu 
rimum  eit  phlegmaticus  tnterclufus  tn  lacenia,di  chordis 
intermediis  rpondiltbut,&  tnuolutit  dorfo,auc  repieme  il 
losd^trahente  ftu  extendcnie  vi  m dolore  lun^turarucon 
tingit, qpropcer^ni  plurtmuefi  gr3<iaituus,aut  cxicfiuut. 
Si  qn  hoc  phlegma  efi  mollificans  multum , tunc  accidn 
dtslocatiofpondilium  non  confirmata  adaltetSquaiuor 
partium, quare  accfdif  gibbofiias,c5cauiias,arcuaiio,tor 
tio,afihma  Si  hmdi.  Aut  veniofitas  frangft  oi,&  non  ciV> 
plete  nec  fra^ione  magna, quia  tunc  efiet  monale.Aut  fic 
ex  repletione  ven«magnx(upadorrum  extciiff^  collo 
v(ipad  caudam,auiartenx  meo  loco  refideniis.  Aut  pro 
pter  vulous,fiue  vicus  in  canna  pulmocMS . Aut  ex  nimio 
labore, equitando  (iiper  equum  male  fucculfoitem,  vt  ac<> 
cidte  amKO  nofirotaui  pednando,aut  alita  hm6i.cx  cau^ 
fis  primniuil^uc  ex  onere  rei  graudiis,percuUionf , calii  n 
hm5«.AuccxcauCigibbofitatiscum  rrondum  confirma' 
caefi  defupra.Auc  multitudine  coinis,quta  debilitardor. 
Tum  c6municate  renum  ad  ipfum,qui  renes  in  coiiu  dcbs« 
InStur. Aut  c5munitatc  renum, aut  propter  cAitatem  oria 
fiotnKht  ad  medtum  dorfi, aut  mati tcein  maxime 

qn  appropinquat  defccuTus  menfituorum,au(,ppierprx' 
focatfoncm  muticis.  Atsc  propter  panum  in  quibus  om« 
mbus accidit  dolor  conate  ipforum  membrorum  ad  dot 
Auf. Plurimum  cius  quod  accidit  ex  dolore  dorfi 
C0  propter  frigiit,aut  propter  debilitatem  ronum. 

S 1 C N A demoafiractua,qufdAjrfiifrtgore,5fhu 
more  fiigido,iunc  percipitur  kigus  per  f^wa^igoris  dt* 
tfla  in  rubrica  de  doloribuiriun^turarum,&  cu  ibi.Ec  iik^ 
pte  pauUiine£c  ambulat io,d.'  exercnrum  plurimu  Ts 
dant  ipTum,&hiii6i.diicurrc  per  figna  illa. 

Signa  fi  fuerK  propea  laborem  rei  grauancts  vel  cafii^ 
manilefia 'erunt  cxrc  tp(a,&  qubd  pofi  (emuur  dolor 
ipfe  continue . 

Signa  fi  focrit  ex  coim  fignificat  amecclSo  dus,dlC^ 
pofi  tpfum  Tenticur  doler  in  dorfo  (emper. 

Signa  fiicit  cauCi  renum  efi  dolor  in  ^chacim  Si  debil# 
laf  appcitiusin  eo  coeundi.Ei  accidit  propcaaliquS  fgrt 
cudioe  renibus  cdcti^crcm  ex  parte  ipfofp  tpip  de  ipfis  dt- 
<5la  funi,  vt  fum  dolor ,hpts,d^tlitas  Sc  hn>di.  Et  fi  cx  tp.» 
forum  cauCi  cdtigerir  figna  fuis  requirantur  rubrtas. 

Signa  &at  propta  replaionem  venarumfimt  extendo 
doloris  in  dorfo  cum  caltditatc.dl:infiammatie,<9i  pul(^'< 
cio,Sf  replaio  corporis,  Si  habhudo(qiua  pingiits  valde. 
Si  carnofusinibcdo  facid  Si  tociuV  corporu,  lufiaiio  ma< 
xiliarum,5^fac<n,vrina  fpifla,rufa. 

Signa  foeti  propta  caufos  gibbofititis  fom  ea  qm  di< 
tfta  (iincdc  gibbofitate.Vr>dc(S:qfRpdinonraromarma 
cacarrhalis  cau (a  cfi  dt^oris  dorfi,quando  pa  nucham  ad 
pofiertora  delcendictqn^  materia  ed  vetoia  clauia  fi4>  cu 
ce3i  in  mufeulix  extrtnfecis^f  thosditcxtnnfins.  Si  ma> 
gnu  focit  dolore  excenfiuu,di  efi  hic  dolor  murabilts.Cu* 
ius  figna  ut  fopra  de  dolo.iucturaru  k vetofiiarr,i&:  lu  ibi. 
dfvocafiovulgau  nfoaroctrpatai^fomi#  cedigraa 

quando 


¥ m 


. Dcaegritudwnembrorumcxteriornin.  Z9^ 

quandobctie  cSpriWtur vcnton»iipCi>qu3  fortefrica-'  ilUquxdorlaliafmiQedMnut5fmagtarfrpidt»vtcrcdo« 
udtpfadctM.  Vndcmutiemnoftrxvciuixcaptunc  axun  nphicbofomudenndpotcftponevftorat  innaci^ 
gtam  porcf  rubet>d^  cum  n eliquara  locum  (ortiier  £ncSe  cis>in  pulpis  crunum,&  tn  coais  cum  rcarificationc.  lc€ 
bts  in  dic  dicentes  quSdam  dlaicnam  lalcm  quam  in  fine  cdfrrt  ^uocaiiohxmorrhoidarum, deinde  inunge  locum 


laborum  nonrorum  iibiad  Cabiiii  fcribo.  Dominus  bn'  aliquo  lcuifrigido>fiel  oleo  ro.balneo  frigido  poicmu  idl 

“ « 0«  adiUyfed  ad^u  tepido»  Vel  fiant  ex  hts  lembus  iningidanti* 

bus,fomemano,vdfptilirma,&  totum  CIUS  regimen  de- 
clinet ad  frigidum  SC  humtdum,c&ienic  (amen&  vinum 
granatorum  agrefie  dc  huiufmodi,  vt  fupra  de  dolore  tun 
dlurarum  ex  cauCa  £inguinea.d^  tu  tbu 

fi  fuent  vitio  alterius  humoris  vt  cholerid  da  oxy* 
saccaram  &alta  cholerx  digeldua.Et  quo  fyrupi  aceioil 
conferunt  c utn  videani  ratione  aceti  nocere,  dido  rfi  fu  - 
pradecuraiundiurarum  in vniuerialt.  Deindecuacum 
hiera  fimplici  uel  compofita*, deinde  tnunge  cum  altquali- 


dus  Petrus  i & dns  landlus  Paulus  per  mare  nauigabanr. 
iefuChrifio  obuiabanr.dixiiChrifius.  quid  facis  Petre 
non  nauigas.rcrpoiidit  non  pofium  nauigare,  quia  fra> 
dius  eil  mihi  rcmus,&  caro  efi  mthi  crepata.  Accipe  de  li 
no  de  axungia  porcellint  vnge,&  frica  caro  eliquaia 
vnge  caro  crepata.  AddasJta  pofm  hxc  ; griiudo  ebqua- 
ti  ficut  eltquaiur  ial  in  cibo. In  nomine  patris  Si  filrj  & fpi 
ritusiandliamen,A:hoctcrbctut».Sciotendcre  quod  k 
leexpedlaui.  Dolorcsdorfi  aut  indigem  curuaitonepa- 
cientis  aut  ercdlioiKi&  indigentes  curtianone  ium  tlliin 


quibuscaufa  cfifparmuscx  apoficmacc  dorfi  autalijsex  ter  fortioribus  frigidis^  incoquicfilirepleiione  venae, 

•*  - A. — r.—.  .11./..»..«.  ^curoolcoviol.&paucoaceii,aoicum  cpiilicmaie  ex 

(uccofoIam’,vclendiuixcum  aqua  ro*&  pauco  aceti  Sc 
huiufinodi.  fi  ncceflaria  fuerit  diuerfio  propier  mem 
brum  mandans  illam  fac  vc  didlum  efi  fiepe  fupra.  RtgO 
men  autem  cotum  ad  frigidum,&  humtduro  tendat. 

fi  humor  fuerit  lubrtfidU>&mollificaoseuonesfac 
prxccdeniibus  digcfiiombus.Dnnde  applica  extecanua. 
vt  fpongia  inhilam  in  aqua  Cilla  vel  fiitphurea^uc  in  lixi- 
uio  in  quo  bullita  fum  ficut  (andaraca,ihuft,rulphur,  cala- 
metum, iauina,myrrha  Si  huiufmodi  aut  cmplafira,  cum 


cautis  gibbofitaiis.  Bt  tndigeies  eredlione  fum  tlli  in  qui 
but  non  cft  necellarrum  diuerfificei  redudionem  anhe 
litus, & incolumiratc  lacertorum,  aut  recuruaiione  rrwo. 
Si  incuruarioiK  amc  raciemibus  dolorem. 

PROGNOSTICA  cum  manus  inuenii  doto 
rem  tunc  esuia  cit  in  dor(b,i^  fi  non  inuenii  tunc  caula  eft 
sn  coacauitaie  fub  dorfo. 

C V R A canones.Primusc^rurahuiusdependetma 
{•na  fut  parte  ^ cura  doloris  iuntfiurarum.de  qua  i3  adtum 
cil  (n  prxcedcci  ru.Iiem  Si  k cura  gtbbofiiatu  pro  vna  ci 


fiiitevt  diifiumefi.de  cura  eius  ta  atfiumefifupra.  ticds  cyperovcal2mrto,bacctsiauri,fiorace,dkhm6i.Q.  fine- 
^ cura  fiat  paniculam  ^mcaulas  pariicularesiam  pofi-  cefiaria  fit  diuerfio  qux  ante  oculos  continue  habenda  eft 
ns.  l'cftius  cp  vbi  dolor  dorfi efiet  fortis.quod  raro  efi,  eam  ficiafi,dii  membrum  ipm  confbrra  ne  mSdet,quod  m 
debemus  incipere  ab  cius  fidaiir«c.i^  fi  debilis  fir,cuafit  reliquis  locis  afitras.&membrntpfum  qutadorfum  c5- 
smemiotnremoucndo  prius  c3mtmprtmrnif,qua  rrmo-  foria  ne  recipiat,&  lu  iemper  memorare  in  ruacuando  cna 
ca  remourbif  dedolor.  Sedantia  dolorem  vt  rubrica  dc  tcriamk  membro  nmccte.  I neo  vero  qui  efi  ex  humore 
cura  dolo.iiinsfiurarum  rutu  triplicia.  Pnma  furu  tempe  - melancholico  quod  rariisimum  cfi  conumiliter  ptocede, 
rata,aui  calida  anodioa,Alaititufiigida,apocrufiica,nar-  caando,digeTen^,diuertcdo,dipi3do,^altciSdo&c.qug 
rotica.  Tertia  vero3proprictaietaIfa,&cxephrumpo-  aut2hxcc6plcaot  hsbuifii  fupra  Rubrica  demclancolia 
fita  allegato  loco,5^  tu  ibi.  Prtma  funtapplicada  Si  prius  copio(c.&  tu  ibi.Ec  tn  fumma  tn  caub  materiali  c6petunt 
centania;  A fictindis  abfiinenduro  nifi  maxima  vrgerct  fummeeuacuaiiones&cxhtbtiaperfuperius& vomiriua 
twcefsiiasquodrariljitmumefi.&prxcipue  qitandofum  &clyfieria.Itcmdturrnoncs  alceraeiones  ad  contrarium 
«niileum  fiYptica.'Teriiis  autem  vii  pmeris  moderate,  caufx  ex  rebus  proportionalis  per  inuntfiiones  ceroiaria, 
vc  rux  videbitur  prudentix.  Veniendo  iiaquc  ad  eas  par-  cpi(hemationcs,fomemauoixs,  balncanaiuralia,  dlsrufi. 
ticulares.  ctalia.  Iiematicraiiones  adintraexelctfiuarijs  calidisfii- 

C V R A.lncaqiipcficxmalac6plexionefrIgidapu  gidis,confe^ionibus,&huiufmcdi,dequibusrxpedidiu 
ra.Sota  fufocium  alieramia  c5craria.dcamhulaiio,&  exer  efi.  Et  tu  pone  ex  datts  valentibus  in  dolottbus  tunduia.. 
«infi.regimencalidum  per  lotu,  V ode  calefacfioria,  frica  rum,dc  quibus  fupra. 

tioncs  cum  manibus  cak^ifiLfsc^tUciones  ex  camo,  pule  Incoautf  quiefiex  vtntofitate  valem  fncarionet  for- 
^to,ongano,calamenio,iale,ftftlcos.  Item  inunifiionesex  tes  cum  pinguedine  porci  laifi.CicellationfS  exmilio,Cile, 
oleo  camo.aneth  no,dr  lilnsi»(aurino,cofiino.Item  ex  cS-  anetho ,cymino^ore  camomillx,ruta.&  hutufmodf,rpi- 
ilm  lthusceroiar.u.&qi'x  dicemur  fiatim.  themaia  ex  hts  in  vino  albo  Cadta.vtufiiones  exolets  ca- 

C V R A.InttuU cGpIexioncinaienalifrigida.  Audi  lidis,empUfint&  huiufmodi.  b'i ad mius regimen  cali- 
PUcrniinum  noftrum.C^i patitur  dolorem  indorib^'  dum  vemonraciscsrminaiiuum.Laudamtrr&rubriiica- 
pcer  maieri3frigidam,iuc  propeer  repletionem  venx  non  ciua.Iiem  Si  veniofx  appofitx,  fid  tpfa  applicare  eft  bo- 
tardet  m eius  cura,quia  aut  tncurm  mortem  fubttaneam,  ni  5^ experti  medici. nara  in  eorum  applicatione  rxpe«fia/ 
vel  paralyfimauc  apoplexiam  in  breui  tempore, for&nin  cur  nocumentum  vc  plurimum, quoniS  corpora  non  fum 
eadem  die.Tu  itaqifefiina  ad  eius  curam  euacuando  ea-  nofirit  temporibus  munda,  fed  quafi  continue  repitis, 
<}cm  die  cum  pilulis  fcc(idts,auc  cochtjs,vel  de  her  moda  • ideo  cum  cautela  Si  prudentia  age,&  ideo  3 principio  da* 
^Its maioribus.  Aut  medicamine  de  iurbith,&  maxi-  toq>fit3  vemofitaiecdfulovt  euacuationC facias, & per 
me  tn  caula  fiigida.  Irem  vtereenemaiibus  foriibns,  de  exhibita  pcriiifrmis&perfuprnns,  quoniS  decaufaan- 
^tbussifiumefi  fupra  Si  in  fiqurmi  rubrt.dicetur.  Item  tecedenieeuacuabitur.confidera. 


fiant  inutksiones  ex  rebus  calidis,  de  quibus  fupra  fxpr, 
fil£tnfia3coUo  vfqiiead  dorfum.Ecin  (ineconfrn  balneu 
cx  calamcnto^)ulegio,(auiru,furfiire,& huiufmodi, vt  fu- 
pra.Iiem&bnoeum  naiuralefulphureum,vt  fupra.  Siu- 
deafi^ad  euacuationcs  frequentes.  In  calli  ifio  habeas  ce- 
rebrum fufpcififitpcopier  quod  diuerfionei  per  nares  ma- 
xime conferrem.  Si  tu  conltdera.  1 n quibus  eft  ex  reple  - 
tione  venf,aut  arteripftude  fiaiim  phlcbocomtf  ex  mgra. 


C V R A fi  fuerit  cx  apofiemate  rn  mufai!Mi&  chor« 
dis  em  cuia  apofiematum  caltdortiaui  frigidorum  vc  exi 
gu  difpofiiioadmtnifirando  tn  pnhctpib  rrpcrruGiua  le- 
uianemaieria  retropcllatur  adprmcipale.  Aut  mtfcere- 
percuGiua  cum  folutiuis  SC  procedas  in  augmento. d.'  (ht* 
ta,&  declinatione,  vt  didtum  efi  fupra  de  spofiematibut 
hepatis, fplcnis,&aliorum  membrorum  fxpe. 

C V R A fihsem  ebitate  matricis  lempore  erupitO' 


veldelaphena,  vel  Iciauca  prius  fi  videbitur  vfqueadii-  nismcnfiruorum,tuncirKendeadiuuandum  exitum  men 
poihy miam^i  xtas,vutus,d^  extera  confimiarN.  df  Aui.  firuo^  cu.puocaniibus  t>on  (ortibus  ne  inducsi  ebullitio 
(bluincxprclttcvcn3quxcrtlAibpopliccuihoc  caititanq  tnmteru.dcindcpcedecu  anodiniat^saittledaniibas 

Era(Tuca.S»  PP  doloremt 


Traftatus.  VI. 

dolortm,vt  funt  camomcll4,tneIiioiu(n^lthea,feenugrae 
cum^cmen  liot,adcpi,dc  quiiMii  Tarpc»  dc  qouuo  tra^utu 
fpecuUicr. 

C V R A in6i«flocsUbore,iuiicf(,equint<oiKt&hu' 
tfuCnodi  e(l  quierccrc.  VndeSeoui  noder.  xlvtij.Aphor» 
ij.dcidtoms»Inomnicorpor6raotu,vb^  laborare  orpe^ 
ru,quics  (latim  laQntudinem  aufierc*  vuiur  regimine  bo' 
no  ,rcrunipciuo»d(^  vino  odorifero  lymphato.deinde  inun 
gacur  cu  oleo  anetbfoo>  camomillinoe^xtia  dC  huiuliaao^ 
di  reroluciuis,  Icutbua»  mitigamibua.  Item  poted  ingredi 
balneum  aquxdccotdionis  camo.ro^.maluauifcij  (1  non 
dc  quod  prohtbeac,&  Cape. 

C V R A it  ruerit  cx  percufaione  6c  afii  oportet  te  re* 
currere  ad  chirurgicum . Vndeii  expedit  hic  phlcbotO' 
mtam  diucriiuamtauc  euacuatiuam.Item  diuertat,d^  eua^ 
cua  cum  appropriatia  Sc  pilulii,  enemacibut  6i  huiurmo/ 
di.Deinde  applica  frigida, a ut  calida, & refoluciua^&ano 
dina.vc  ipfa  exigit  dirpoficio» 

C V R A in  eo  qui  ed  ex  coitu  abdineat  ab  eo  longo 
tempore,df  vtatur  rcgimiiK  refumptiuo.  vi  fupra  fccudo 
cap.de  eo  qui  debilitatur  ex  nimio  coitu. 

C V R A n villo  renum  acciderit  recurre  ad  rubrieS 
propriS  deipdt  renibus.  Siveroc5iute  oris  domachi 
cura  ed  remotio  dirpoiitionisdomachi.  Et  coiidmitiier 
de  vicere  cannx  pulmonis  dicendum.  In  eo  vero  qui  ed 
cauCigtbboiitaiiscuraedeius  remotio quxdt^a  edfu* 
pra,&  tu  ibi.  Scito  podrerao  confererKia  paralyli  c5> 
ferunt  in  hoc  caru,&  ideo  pro  remedps  amplioribus  te  ad 
cum  transferas  locum,&laudauii  Autcen.incaula  fngi' 
da  oleum  dc  euphorbiofolum,  oleum  de  chrrua,  oleum 
laurinum,  rutaccum,dc  codo,«!^oleo  delUi^  inedpro* 
prietas  mirabilis.  Et  cum  volueris  inv~^ — c«1c*»c*m  •« 
primis  dorfum  cum  p«nno'afbero  fricando, deinde  inun* 
ns  comprimendo  leuiter,maximc  H non  hient  ex  vento* 
ntate,quoniam  fortis  dicatio  luuat.Iiem  ceroiana  ex  gu* 
cnis, bdellio,  oppopanaco,amoniaco,cuphotbio,& hu* 
iurmodi,&  cu  compone.tum  dC compofira  in  dc  loribus 
aliarum  tunsurarum  conferunt,  de  quibus  Tupra.  Et  hxc 
lulbciam. 

Vepoddgrd,  Knhricd.  X, 

POdagra  ed  dolor  lundurarum  pedis  incipiens  k di 
gttis  quandocp  k pollice,qnqi  latere, qht^  ^ calca  • 
neo,  quandoqt  ad  genu  & ad  coxam  extenditur,  df 
cd  plurimum  eueniens  quW  dolor  fctaticus.  Cuius  cau* 
la  cd  pro  magna  parte  dius  membri. remotio  k principa  < 
Itbus, motus, & labor  tn  fudinendo  corpus.  Ei  hi  dolores 
varia  fortiuntur  nomina  fecundum  diucrliiatem  fpforum 
membrorum.  Vode dicitur  podagra^  pede. Chiragra  i 
manu, quia  x«f  manus.  Etfciaiicaii  raa,d^anhntica  ab 
artubus, &dmtliter  de  aliis. 

C A V S ^ autem  fiaSiuf  doloris  podagrici  funt  illg 
c^dem  quaearthncicam,  dC  dolores  aliarum  lunSurarum 
facium  calidx  rct1icet,d^  frigidae  pnmiimx  & hm5i,dc 
quibus  in  Rubrica  dc  doloribus  iunSuraruro,&  ru  ibi. 

Et  aliquantulum  eas  tangfa  dico  q>  caufa  antecedens  ed 
coplexio  materialis  maxime  humida,  copofictonalfs  rart^ 
eas, 5^  laxitas, flue  largitas  vnde  humor  fluere  polsii.  Cd' 
tunSa  humor  grollus  cum  fubttli  plurimum  replens, 
aut  mala  complexio  ipfa  fola.  Primitiiia  aer  groilus  hu  * 
midus,malum  remroen  in  rebus  (ex  non  naturalibus.  Et 
hicaduerte  dolor  podagricus  non  caufaturexmjiteria 
replente  neruos,&  chordas, quoniam  tunc  edet  fpaimut, 
quonum  rpafmus  de  repletione  caufacur,  fed  matena  fa» 
ciens  dolorem  podagricum  prius  tranfit  per  venas,Uccr' 
tos>&  cutem  deinde  per  ligamenta  in  vacuitates  iundlu* 
rarum.Vode  concatenantia  iufKfturastwxrum  chordae, 
& nerui  extenduntur 4^  fle  dolent,5f  nullo  modo  repletur 
yt  didun  cd|dC  haec  cd  vifa  famenua  Galeni,  vj*Aphor* 


Cap.  XXII. 

commento  nono, 

S I C N A collfgeexflgnitdtAtttnprxcedMndbr* 
C y R A in  vmucrfaIi.Caoones.Prirausxdfldcnpri 

mo  di rpofltion?  patientis  ex  parte  virtutisac  iuoifl  meni 
broiaiVt  fl  quod  ed  membru  roandans,aut  quia  nocituoi 
quod  fufpeidum  facis  in  caufa,&  illi  tccum  aptis  remcdqs 
oppone  rccdificando . Et  icito  q>  cerebrum  ed  fm  plur^« 
mu  fufpcidumtVt  fupra.  Sccfoi^vtiiipramifcc  famp 
cum  aliis  medietnisexhibendo  roediemas  confortariuas 
ipforura  membrorfi,&  reddentes  malp  qualitati.  Sccu« 
dus  dixiam  ordines  adiuuamem  inrrnrionf  fedam  tam 
di(da.  Tertius  interponas  c^in  exhibitione  medica* 
minum  falce  foluttuorum  vc  dies  plures,  vt  videbitur.  In 
quibus  virtutiatiendas  exhibendo  pullos, & hm6i  haben 
cu  confortare  viriutc,  quia  flne  multi  nutrimenct,  SC  pau* 
carum  fuperfluiuium.  Quarto  fcias  ^ fl  non  imerucni  ( 
error  po^gra  in  vere,&  xdate  vemens  non  pcrtrSflc.xl. 
dies.  Qutmo  cp  eueniens  tnhyeme . & autumno  Jongio* 
ri tepore  durat,&duraedcurari,maxtracca  il principio 
no  curatur  cteo.  Et  dum  fuccumtur  doionbus  tunedura* 
rum  in  (xincipio  facilis  ed  eorum  cura,  ^fl  conflrnmur 
& proprie  generata  ex  humoribus  diuerfls  non  curatur, 
Sexto  follicita  ad  dolorum  fnitigacionr  eo  modo  quo  (N 
(dii  ed  fupra  mpeedenn  rtib.  Vnde  per  oU  ce  trSsfa^atf 
eos  canones.Et  ad  coplcmenca  eoru  fl  reide  vis  podagras 
mederi,  & fls  memor  ciut  quod  dttflued  de  narcoticis,  Q 
non  nifl  vrgente  magna  necefactaccadminidrSda  iunc,  de 
quibus  tuam  Hipp*xxv.Apho.v.Sr(fTion.  l*timores  arfa 
culorum, ai^  dolores  abiqi  vicere, podagricos  quot^, 
at(^  conuuifa  hox  plurima  fngtda  aqua  large  r&fa  Icuat» 
Si  extenuat, foluttcp  dolorem,naro  modicuscorpor  dolo* 
«•mibluic.  Septimo  fano, q>  matena  exidrietrigida  non 
debemus  excefsiue  calida  exh^MrcCiliem  localia,quoniS 
fic  traherent  materiam  ad  locum,dato  non  eflet  pleto* 
ricum.Ececonuerfo  fl  maieria  ed  calida  nonexhibearoos 
multum  frigida,quta  mmis  matenam  cddenfarer,nifl  ve* 
hementta  doloris  nos  ad  hoc  cogeret, vc  didiu  ed.  0<da* 
uo  (p  phlebotomia  non  6ai,falirm  in  pnncipio  nifl  naate* 
ria  eifai  fanguinea,de  qua  phlebotoma  fupra.  Nono.  <p 
folutiua  dentur  forta,  debilia  quidc  in  vigore,  Si  debila 
in  quantitate.  Dectrao.cp  localia  non  applicf  lur.nsfl  mQ 
dificato  corpore,  nifl  neccfsitas  ad  hocvrgem  maxime. 

V'ndecimo.cp  licec  diuretica  cdpeiSt  quod  in  principio 
non  dent,V(  rupra:qm£Kiunt  maiena  magn  curflbilcm 
fubciltado,&  fang.adurunt.  Duodecimo.ip  mcdicami* 
na  permutem.  Vnde  Auic.Ec  fetat  q>  redius  cd  vt  ptrmu 
tatto  flat  cu  medicinis,qncp  cd  medicina  c5ficrfa  vni  me* 
bro  SC  n5  alieri  mcbro,<S^qfltp  cdfcri  in  hora,deindepod 
ilUid  nocet  Si  mouet  dolor?.  Decimotmio.bibulit.tnQt 
Auic.Ec  oportet  vc  dimittat  vinS  olno  ex  quo  fanet  ex  eo 
fanatione  Icegra,dk  veni»  fiiper  ipm  quaiuor  tpa,  Si  opor 
ICC  vc  dimittat  illud  cofuetus  ^m  gradation?,dlf  viaf  cum 
ipm  dimiicic  diureticis,  5^  vinii  de  roelle  cu  diureticis  co* 
fart  eis, de  quo  in  dubrjs.  Decimoquarto.mSda  meti  ver 
fum  c5cm.SoIuere  nodofam  rKfcii  medicina  podagram. 

Decimoquimo.mcmorarcquantu  laudatus  ed  uoroitua 
caufa  exideme  in  inferioribus.  Et  tu  hic  aduenc  ne  fle  flat 
(p  domachus  dedruaiur,ita^  in  cote  modera.  Decimo* 
fexto*(pvc(upradeium5luris  aptiores  vc  ineis  multipli* 
cemur  dolores  lucfhjrarum  fum  fenes  habentes  argricudi* 
nes  chronicas,  Si  conualefcentes  cum  non  reguntur  re  Ae. 
Auic.  Decimoiepcimo.qi  ed  pafaio  lurrcdiiarii,  Si  ideo 
flqutsnatusedcx  4^ensconbus  podagricis  magna  ctim 
dimculate  curanf  vel  foriaile  nuoqu2.  V ndc  Auic.Ei  do 
lores quidc  tunsurarum  funt  exiimma  xgncudinfl  qux 
hxrcditanf  plurimum, qm  fpermacd  complexionem 

genaStis.  DccimooSauo.<p  habetibus  podagrSaccidic 
vc,plong?tur  ofchm  crfticuloru  propter  defi^nium  mul/ 
urum  humiduaglad  loa  tnfetiort  & maxime  vrinalca, 

dffubdst. 


.II"'’!'!  P^3tgritud.membrorumext«fiorum<  ‘ ’’’ 

'€tfiibdic.Po(fagn  qutikm  dioleHca  annbtt  inartffijbt  hinc  pto  expediendo  cMitt  rolon  ad  emipfa  veiuX  CV-» 
cod^  proprie  apud  i^cnrn  plurimum»  id  cft  cum  ei  me  ■ gefttuum  in  cauft  Frtgtda.v.radicum  apif^faentculi^ro- 
^c£cumregicn{aerepcrcu(siuomultomaicriac6ucri4ad  ftllini,  rparagt,bruici.ana.M.i.filuix»memhx.runr^rt» 
'pnncipalui.  Decimonono.i|p  vifiiprapodagraaUqAeft  mulauerir^inilolochix  tongx»df  roiundx»  baccarum 
cauta proloogaciofiitvftx>&ctuecuractocaufii  abbmia  buritcemaurex»iu«.ana.M.  f. feminis  aruli,fceniculC» 
'fionis  mlicm  habeme  curium  detndc  ad  principalia : & carui.  ana.  f .cofti,  radicum  capparum  > hnmodadyr 
tdeo  in  cura  rtusprud^er  operare.  Vtgtlimo  ^ cura  ta»  lonim.ana.$.u|.ftcecadof^piperis.  zinxiber.  pyrctbri»  ca 
cipiunc  apparere  varices  habentibus  dolorem  wiodbira'  ftoret,  oppopa.bdcl.frrsptni.  ana.$.ij.  Et  fi  vu tacere  (0* 
rum»&  podagra^ft  i^tio  per  cas.Auic.  lutiuum  adde  lurbith^ganci»  colloquinndx.  ana.  5.  tj«  r» 

C T R A particularisp^grpfimiliseftcurfarthn'  radicumcarui.5.n.polypodd*$.f*d(:cumlu£ficKn<i9uS^ 
cinr»de  quibus  iiatim.  Sed  vt  magis  CitisficiS  prius  rc'  ihaie  xucchari  fiat  fyrup.  Ad  idem.  la.  pedis  coruin^ 
memorabo  aliqua  & (iiccindlc  ex  i3  pofitis  tn  praeceden.  pedis  colubini  iux»arthri(ic«.chamf  pAhyos, taluix.her» 
ttbus  Rubricis»ad  quas  recurre  fi  plenius  habm  volue*  b«  vitri,  origam,  t^acadot»  fpinx  albae.ana.  }.  radi» 
ris.Bt  addam  prpdi^is  canones  curationis  fimilesbis  qui  fbenf.petrofi.fparagf , brufa,  refidrnttum  in  aceto  iquiUa^ 
in  rubrica  de  cura  arihricice  fuis  approprtatis  remedqs  tico,ana.5.).pailubrutti  enuef.  5.  f .acori»amoni.  ana. 5.11}» 
al1bciacos.Ordinatiodixcx.Digetliofiuierix&nondi«  arifiolochix  ro.|.  f. corticum  citn.).).florum  lonfim». 
nerno.Coofertatiomembrov.IamfiuxxmacenxrefoIu  ro.ana.5.j.bordei  pugilbim.l.d:aim  zucch.aut  mellr.fi 
tio.  Accidentin  remotio, quta  doloris  fcdatio  thi  ablaiio.  materia  tuent  multum  Fngidi.dl(  cum  aceto  piydidto  bac 
Et  quando  dolor  eft  multum  infeftans»oporm  ab  etus  fyr.  Ei  ex  confimilibus  ordinare  per  te  potens.  In  cauti 
remoitoiw  incipere. vtfuprainprscedentirub.&cunar'  calida  digefiiuum.ip.endt.la^ucx;virgx  pa.lupulorum» 
coticis,&aliisibk  Vnde  Auic.  Cum  fortes  tuennt  dolo«  coriandrum»barbxhircinx,  plantag.pedts  coruim.  ana* 
res,&non  toUramur,nonexcu(ancurqutn  tribuamur  fe/  ^ ).radicurarparagi.^.f.rcfidemi8inaceiopanulato,hor' 
dactua  dolortxebibicayS^ linita. Et  fiibdii.Etnonadmt'  def4Migiilis.|.ro.|.j.temmuporttt.&ladtucf,&endi.ana* 
nifires  Rupefactens  mu  apud  neccCmatcm.  figo  aut<  con*  f .zucch.fib.Mncir.ro.5.iq.  aertt  prxdu.*lt.|.fn.  6c  cum 

fixui  admimfirart  aquam  frigidam, dif  comulsr,  de  qua  &i  zucc.dar  fy.  fit  cx  frigi  dis  pofitis  fupra  corxerAibut  m 
pra:5t  maxime  cauta  extfifce  calida.Sed  aduert^tp  tfia  ut  pofiiombut  iun^uraru  c5ficere  potens  fy.d^altas  pcKio« 
fupra, debent  fien  cum  magna  difcrettone,  ne  tf  materia  nes  vt  placebit.  Ethtcaducrttcphoradolorudelxtab' 
flueosetTetmulia,&reuertereturad  principalia  mortem,  ftinercah  oxymtl.  ry.acetofo&huiufmodi,qm  acetum 
aut  deteriorem  cauiaret  xgritudinem,fcd  raro  materia  ca  pro  runctft  caufii  vt  maierix  penetrem  ad  nodos  Hindtu» 
lidaellmulia,&  rarotneaufii  frigida  dolor  cflinruppor'  rarum.Bcconfimiliterabtlineati  vmoppier  confimtU 
tabibs.&  ideo  bene  confidera  pro  expeditione  horu,quo  • cSm.  Edo  fit  cum  enemaribus  foluiiuts  exhibitis  per  os 
niamdeetsiatisinprxccdenttrub.  phlebotomia  &hm5i  exetnpbficabo.  Clyficr  incauGi 

. Pro  primo  in  cauCi  fngida  ruitet  aerem  bigidum,  loca  nigida.ia.ailari,incrcurialfs,maluartim,  cemau.  mmonp, 
*'  propinqua  aquis,foca.  tnrmrda,  dif terrena,!  vento autlrt^  polypo,  ana.  M.f .agarict.  5.«.  mellis,  ^q.  hterx  pg.^-h 
noprxcipue^mutaiionetubtcadclococalidoad  bigidil  falu^.j.nh.oleifiimbu.§  irT.coruentenicrroluii.  Inca 
d^ecducrfo,vt(eparart  ab  igne  vel  balneo  calido, dirfijbi/  ltda.qr.vior.inaUiarum,blMis,mercu.ncnu.ana.hierxptg. 
coiianflre  ad  locum  frigidum, quoniam  ficponsapercis,  catix.ana.|.t.olei  vtoLro.ana.l.d.Cilif  c6munis.5.in.bul 
deinde  frigidum  magts  penetrat  propter  quod  aqua  cale  •>  iib  tn  aqus.  Gx  IbUiiiuis  confert  maxime  colloquintid^ 
Cidla chius congelatur. vt  quarto mcibeororum  Ariftot.  hermod.d^iurbnhprxparatum.Itemdl‘rcammo.prxp« 
Item!  feftione  fuper  terram, vt  eft  lapia, herba  viridis  dl;  rata  mtxta  cum  altero  ifiorum,  maxime caula  exifiiteca.' 
huturmodi.vt  dii^a  eft  defrigida.  Abftineat  i cibis grof'  lida.  V'nde  Auic.de cura  eius.  Et  itrrum  fcammonea  deco 
iis  vifeofistab  aceto, vino  poiemi,  de  quibus  omnibus  in  dU  in  duplo  fui  aqua  citonto.acciororum,aut  pomorum, 
prxcedemi  Rubri.  Item  k cuubattua  latieaifsicftenim  Pitulx&aliarolutiitarcqutrSturtnprxceden.iub.Fiunt 
de  maxime  nocemtbus.  Ab  aqua  fngida  maxime  tnxiu'  enim!plunbusvtlupraryrupifoluituf,quiaaim  fy.po* 
no,  quia  ncruosddiundturas  maxime  debtlitac.ltem!fru  numurnmpbcM,viinprxcedctirub.  Fit&eTio  vomi* 
d!ibusaquofis&  humidis,vt  fum  perfica, raciones,  dl^hu  tu,qut  qulimplunmum>dl;  fxpe  comendatur,&  raaxmic 
btfmodi,de  quibus  quarto  iradlatu.Iiem  carnibus  lauda  • in  diuertendo.  De  phlcbotomu  autem  didtum  cll  in  per 
cis  vcaMjr,de  quibus  ommbusin  prxctdbi  Rub.  Abex*  dentibus  rub.&  ideo  dtllcurre  per  ills  loca.  Nam  hic  poni 
Cquin^  ercMioequeftrtabfiineat  ddmtxMne  lot^o,«S^fi(fiopoii  irntentiS  de  phlebotomia  diuerfortjauthorum,&  tpGim 
lio  po*  cibumiequitacionemenuninucoipodagricumubum  no  confiderabts,dd  fpero  te  ex  habilis  debere  imclitgerc,qm 
dagricis  cere,  ddnks  cum  equitant  teneant  pcdcm/trperailirrem  abqn  videmur  ea  valete  vtdiuerfioa,quandoqtvt  prym* 
inimica  ligatum  Rapbf.  faciat  exercitium  ante  cibum  3c  fiua,qhqi  vt  euacuatiua,(ed  vt  fupra  de  ipia  in  dubns.  V'ta 

comiemensfiix  dirpofitiont  fccfm  xiaiem,  Sc  membrorii  ticus  fi  ex  calidis  fic  humoribus  poft  phlebotomiam  pw» 
fuorum  forctcudinmi  anrecibiaffimiptionrmmanc,  & gcc  cholera. Alex2dcr.b*i cholera  fiuii  inpcdcsooeff  opus 
(ero  maxime  corpore cxificrue  purgato,dd  rcfoluto  Cedra  extrahere  ranguinem,fed  cholagogo  vicre  m diuifi6ibua. 
magnapanefuperfiuitatibuafiuxwsqmamcexmotucur  Rafis.Siexcholera  poli phlrbocomiam purgetur  cholcr 
rrrem  dc  nouo,d^  non  rcibluerenf*  Sicus  pedti  in  alto  con  ra,&  quidam  comendam  Cmgutfiigast  fcd  txiAetiie  pecca 
fert  tempore  quietis  vnle.de  lbm.dd  vigl.vt  in  prg*  co  fanguiiitt  diredte  competit  phlebotomia, 

cedenti  Rubr.de  inanitione.  Uabeae  ventrtt  b^ficium  De  diuerfione,dlf  alijsdicatur,  vt  in  prxcedftt  rubrica. 
omnidic,Aabfitneat!cohmcR  enim  res  pclsimae«t»vt  EX  PARTE  fiuithktTi  volo4>  nuchuic  Rubri* 

in  AphotthabtnEra.  Eunuchi  aoopodagrizara*  dcbiliut  cpfl  ponS  plunma&  r6nabilia,& empirica, &experta  m 
cnim  neruot^fiundhifas  oranet.  A scpletionr  abftioeau  pa&ioix  podagrica  diatrfis  pabiombus  debruimtia.  Io 
cR  enim  maximenoctua  & petpue  podagricis.  Ab  om*  cS  calida  bc  muhebre  cu  opio, olco,&  cera  dolorem  mar* 
ffitabftineatdiilemperantfa  virtuAtraaminaliumivt  (um  gar.  Itecxpfylliooleoro.&acrto  cofaranhordet.  lt€ 
ira,triftitia,foUtcititdo,  Sc  huiufmodi,quoniam  fic  natu*  papaucr  ca  o!^  vto.ro.lucco  cndtti^,ijMiroa  oians,dr  la# 
rales debilitant. BtincalidapropontooabiUtcr  dKlf  fiio  de.  Lutatrmmufigillatueuacetoinprmcijpfo,Ar,phi* 
oiodo,dec|uo IO prxcedenufubjr.ad plenum.  betRuxo.  IcSex(uccociionioia,d:brina  hordei  rmpb» 

Pro  (edo  dicanir  pro  ounc  in  prxcedemt  rub*  didu  fadu  cum  aceto.  Item  ex  fucco  maiHX,piy Ilio,  por« 

Ct <k qualitate digcRittor— h^iblutiuofum ac coatot^  luhcaioleo rodarina  hordei coipURnaa.  ftlcumfolt-a 

Piadlica.S*  PP  ij  iufquumi 


Traftatu*.  VI. 

^rquntm,&6iru)a  mili)  fiat  crQplaftrumtre  valet.  Et* 
penum  cicma  mixta  rpumzargemii&adipt  Tuperpolica. 

Itemtn  dolore  vehemenuisimo.  puluerizetur 

cum  croco,  vttellit  ouorum,&  oleo  ro^.  Ad  idem  pro* 
baiumconforuc  locum  dolorem  fedat.ip.remmum  na/ 
fturcq,&rinxhordef,pfylln,micx  pinta  bene  (ermeoca* 
ti  & candidirsimt,  aqux  ro^.ana. confice  cum  fucco  plan 
uginu,&  portuiacx,&addc  defiipcr  okum  ro^.&  albu* 
miru  oui^  deiliper  pone.  & cum  dolor  indpit  mirigari 
adde  vitellum  oui  cum  pauco  croci.  M irabile  ad  idem 
ip.rob  vtm,aqux  pUncagini8,muralIaginem  maluauifi:i, 
albuminis  out.am.f.i).confice.  Et  femen  cuonicorum, 
fiinnam  Cabarum,  vinam  hordei,  ina.  j.x.achaciz,  lapi* 
dis  armem,  iandalorum  ciirinorum,memithc,alo<s,(bCr 
CfCorini,croci.ana.aur.j  aggrega  lotum  3c  mitte  cerx, 
olet  ror.ana.5.  f .&  mifcc,&  cum  cenauerii  dolor  adde  olt 
l>ani,myrrh«.aDa.aur.).&  duo  vitella  ouoru.  Ad  iplam 
calidam  pluries  probatum  eft,dCeilmirai9ile.  gi.de  terra 
lormicarum  lympida.^.tin.hordct.f.j.fbliorum  ro^.5. 
s.htmx  bbarum.  3.  i.malux  «mandragor.  ana, 5.  v).  co.* 
quetmluam,5^  mandragoram  in.ir|.tib.aqux  donec  n* 
dcacadmedictatem.poft  cola,dfconfice  cumcts  omnes 
medicinas  in  mortario  puluerizatas,  & mifce,&  adde.5. 
).crocf,&  fi  visadderc  potes  aliquid  opq.  EmpUfirum 
mirabile  quo  potes  vti  ii  principio  vfque  ad  finem.  £a  * 
bas  cum  corticibus, iuiubJs,&coquetn  aqua&pofi 
cob,&  aquam  reponas  in  caldario,  deinde,  gi.leminum 
analuauifcf,papaucff8albi^femmum  ladtucx, feminis  ci* 
toniorum.ana.3.rj.leminum  plamaginis,fccntcuit,anethi, 
foliorum  rof.  feminum  caulium,  mandragorx , dindalo  * 
rum  citri.ana.3.).coque  totum  inaqua  plantaginis  ttacp 
cooperiantur  medicinx,&  buUiamad  contUmptionera 
medietatis  aqux.detnde  cota.dif  ge.cantundem  olei  roP.& 
coque  quoufque  confumatur  aqua,d;  remaneat  oleum, 
pofiea  pondera  oleum,  6C  cuilibet  pondcn.l-iii.  appone, 
^•l.cerx  atbx,&.3.fn.dc  renibus  vitelli, &mifee  totum. 
3^  fi  fuerit  fortis  caliditasappooe  acbacix,  optf,  ana.  3 j. 
camphorp  grana.z. Quidam  eodem  vtuntur  tn  caula  frigi 
da  excepto' opio, achacia,d^camphora,  fedaddunt  myr^ 
rhx  .croct.ana.3.^  $ .q»  fi  vis  magis  calcbicere  adde  vt  vi. 
debitur  ex  calidioribus. 

In  caufii  autem  frigida  valctaliheacum  adipe  anlcris. 
Item  cafia  fifiula  Imita  de  qua  experientiam  habui.  It0 
flercua  caprarum  montanarum  cum  adipe  porci.  Itera 
arifiolochfa,eptthemata  cum  oleo  veteri.  Item  cham^pi 
ihyos  cum  fulphure  dC  mtro  & aqua  Unitura  bonu.  Item 
decotfUo  cauu s,&  fcenugrxci  embrochata.  Item  poten 
cer  fiercus  vaccinum  calidum  fuperpofitum  pro  rufiicii. 

Itcmemplaftrum  htflum  ex  mcUc, putuere  daiffybro, 
&rina  frumenti,  & oleo  rof.&  vitellis  ouorum,&  vino, 
cofto  nigro.  Irem  pinguedo  viperx,&  valet  Cipra  alm 
pinguedines.  Qindam  Marffchaicusferrarienfis  fecura-* 
uit  faciendo  fibi  litfEimigtum  omni  die  cum  deco Aione 
radicum  ebuli,  vnde  multum  fudabac,  deinde  pofi  exic« 
cationem  inungebat  (e  cum  oleo  cofiino,&  quielcebar, 
(cd  hoc  remedium  non  fiebat  nifi  pofi  purgationes  com* 
pietas.  In  principio  confert,  ^acbacix,  abes,  myrrha^ 
ana.aggregeanir  cum  aqua  menthx.  Item  nucescupre^ 
fi,  myrrha,  sunipen  grana  aggregemur  cum  aqua  deco  * 
^'«eirs gallarum, & hoc  tn  principio.  Item  epithema  bo 
nam.  ip.  ftoracis  li qui dx,  cafiorc»,  euphorbr) , menthx, 
a1oa,acKactx.ana.&  cum  vinoveten  fiat.  Ad  idem,  & 
fanat  in  voa  die.ig.gattum  pinguem  cxcorttcaium,df 
fpfitm  pifia  minutim,  Sc  cum  eo  impleas  vcntrcoi  aafa.* 
rispingufs,&addeaxungix  falCe  lib.r.  piperis, fioaps, 
eiphorbq,dtagrydq,pymhn,rutx,abrynchd*lardi,aaua 
gix  vrfi.ana.f .f .cery.3.rl.&a^ur,&qttod  difiillat  Su/ 
uetur.Gc  proifiovide  fimiUtce  antidota  Tupra  de  para« 
lyfi.  Al^fcamcsgaoi  decoquantur  ii^ioocujB  ruo# 


Cap.  XXII. 


bethoma,  (beniculo , falua,  agrimonia,  deinde  tere 
nes,&cxprime,& torum  d^de  coletur,  deinde  rcduca' 
turad  ignem virnirn  dtinro  ponatur  medulla  ccruf,d( 
thus,&  bulliat  vfquead  ^ifatuidinem,&eft  optimm 
probaitfsimum.  Caucnir  radix  bryonix  groffa&  po« 
natur  intus  pubis  ellebori,  iris,  artemifix,caluncnM,cJai 
ri»,rutx,d(rnleatur  concauitateius  vlqueadduas  p9t* 
ies,&  tertia  iic  remaneati&  addatur  bpradido  pulu^ 
genttaux,  pyrechri,herniodadylorum  & oleum  vetufiiT 
fimum  &cera:figiilctur  cum  argilla  vel  pafia  dcfiiper, 
d£  ponatur  fub  prunis  et  diu  decoquatur  es  pofiea  tctaiur 
et  exprimatur  fuccus  quo  inungatur  patiens.  Ad  idem 
et  probacum,decoquacur  caro  vulpis  in  optimo  vino, do 
nec  fepareiur  ab  ofsibus,deinde  caro  fic calida  teratur  for 
titer  dexpnmatur.  dcindciierum  ponatur  vinum  cum 
fucco  expreGionii  ad  ignem,  & bulliat  ad  fpifatcudincm 
vngutnti,&  in  fine  adde  ceram  rubeam, mafiicem,cafiO' 
reutn,bdellfum,myrrham , baccat  lauri,  parum  ruphor* 
bi)d^  parum  mufct  fi  fuerit  diucs  fiat  vnguennio.  Iicm 
SC  cfi  prxttofum  oleum  de  limacijsfadtufn  tempore  mai] 
per  frixatfonem  earum  in  frixorio.  Iiem  oleum  faurtnum» 
Aliud&  efi  vnguenrum de  ranu.gi.reuiranirumltb.J. 
butyn.agripe.ana. 3.  violet  camomilifni,ancihini,deco« 
fio,ana.^.j.i.rc^.3.tn.tcrbemfnx.§.i.  r.fac  vnguentura. 

Et  qua  didum  cfi  de  eorum  nocumftis  emendans  in  tun 
«Tcuru  indudum  ex  mera  ipforum,aut  ipforum  vfu.ip.fcl 
lis  porci, vel  bouis.§.iiij.olei  caraomillint.  3.117.  zinar.3. 
iij.farinxhordef.|  7.&  cum  mellrfac  cmplaifirum.  Et  qn 
fui  fupra  coptofus  in  prxcedenii  Rubnea  volo  hxc  pro 
nunc  ctbi  fufficere.quare  dc* 

Df /cumc4,Cr  anchtt.  Kubrica,  X I. 

Dicitur  dolor  anchx  quando  dolor  efi  in  tundura 
anchx  vitra  tpfafn  (c  non  extcndens.bcaiica  au« 
tem  cum  dolor  vitra  iunduramfe  extendit  perb  STifi 
certum  Aneruum  fatum,  retro  per  coxam.  Et  dicitur  fic 
b fcia  qux  os  coxpcfi.de  Anfi.quarto  profale.problem.q. 
fcuticum  ifchiam  vocat  ab  ifchionGrxceqood  l.atinc  fJS/S 
ancha dicitur.  Et hi duo dobresanchp,fdljcet lirati. 
cutconueniuntdedt£Faunt.Contieniumquidcmineilcn. 
tialfbus  & diHerni  in  accidenctlibut.In  eflemfalibus  qui^ 
dem, quia  in  loco  de  in  caufisJn  loco  qindc  patet.  In  cau 
fisaut?,quia  epdem  tam  inmaliKp  ^extnnfecpfum  ipfo/ 
rum  dolorum  fadiux.Ec  inirtnl^ra  altx  tales  per  e^o« 
ttam,nonnullx  per  coiiaiesn.Exemplu  primi  ,vt  humidi* 
tates  phlegmacicx  gux  funt  fm  plurimum  eorum  doloip 
fadiux  replendo  de cxtcdcodorquxvtplurimS  Itcenbro 
ventum, deinde  venrofx,demde  fanguinep,  deinde  mefan/ 
cobex,  deinde  cholerrcxide  qfi^  mixtp  qux  ab  hepate  & 
venis  vemTm^ipter  quod  dixrr  Aui.  Hoip  quide  humotS 
pbrimn  cfi  bperfiuitas  digefiaonis  Sc  leittp.  Excpla 
fcd^i.vi  quta  matrix  aut  cerebra  quod  habef  muliu  in  hoc  • 
fufpe^  cdfcat  eidem  tundurx  oocuroerau  raaiertale,  vr 
ctl  ruperfiuitates  cmiici  per  eos  de  cdfaetp  rectoeof,(&  ad  n 
diurasmtuunt.vt  fupra  dedolo4undcuraru.Occxtrinft« 
cis  idcexemplificaboyVi  in  ^rdemibus  rub.  vc  efi  cafiis, 
percuGnOfd^ilirat  fequens,  fifatonr  fupra  rem  duram,aut 
afciduitacc  eqattSdi  infaet5,auc  fuper  equO  duriter  ambu  - 
fant?,aui  propter  loc^defiuttm  imbularsonfautpro* 
pter  faltum.  Ex  partc-aiice  accidentalul  ddftrum.  Primo 
quamtatt  doloro,quoai3  dolor  anchxmtnor  efi,fid  fcia 
ticusmaior,(alremcxtenfiue,vndeqBandoqp  penienitad 
genu,dequSdo9vf9adcrus,qnc(iad  pedemde  impedit 
?Htionem,quSdoqpad  digitos  pxiis  de  impedit  infirrrn* 
tare^f  quando  ita  defcenditbqMufdam  noroinaf  fciiit* 
ca  cbpt^de  maceria  fic  drfirndens  defiidii  ad  partes  has 
inferiores  perveni  quxli  gibbo  hepatis  tienic,liceradde. 
fcenfiim  masenx  concurrat  dolor ,q  cfi  caufaattradlioms 
anaunxiicoto.  Sctfo  ca  parte  curp,gadi£alioriscurc 

cfi  dolor 


Dcaegrihid.membrorunicxterionim.  %97 


tft  dotor  firMeotydC  prfdpue  cum  cdpUrur  ad  tntelieAu 
ibnifii.Vccr9umefi  di^N^oriacurceft^  dolor  altarii 
duo^rarum  ,pp(0  loci  ^(unditate:doIor  tameo  humcrtf 
& rpatuls  fum  pcrkitioHorra  ppter  ^pt  txyuuair  ad  mem 
bn  priiKipalta*  Dififcrum  (cruo,qm  fciaticua  Errquftiua 
rcddiuai  ^ dolor  aochp,&  hu  ommbui  adhuc  frequfttua 
podagricutiproptcrcauCu  fupn  a&tgnatatde  dcbdioKe 
dpCorum  a)embroatinftrioruni,longinquiiaif  \ princtpa 
u itui  co«.E(  bic  aduertc  didu  Auic.&  Hipp.uim 
dn  Aplu>.inc}uu  Aui.Ec  muUocica  quidc  mulciplicaiur  bu 
midttaa  mucoia  in  pifctdctquarc  moUificamr  1/gamriuni 
quod  cil  incer  addiumeixuin  Sc  ptTcidetn,  quSobrc  dulo 
caxuranchat&ame  illud  accidudirpofictoimcr  ficmitu. 
dmcm,&dislocattoiKfn>&cft  vi  ile  velocis  cncua^uc^ 
locit  redicusttnquieia  valde,  lie  nota  vt  Aui.cft  dc  vc« 
liCAAibut  doloribus  iuaduraruni  ^ccr  circumpoiltio« 
t)tmUcerio4p»d^ncruoru  magoorum circa  luniSuri^m 
plurimum  & valde  (mfibilium>quod  noneil  tn  alqs  iuR' 
«Stff is  RuaonbuB  ea.  Et  fcito  polUcmo  caube  fa^iuac 
dolorispodagcae>df  alurum  iun<5lurarumruiu  caufaed^ 
firiaucc,  ppter  quod  Aui.vnum  de  eis  leae  capnulum^d^ 
quo  ad  cauiu>iS^  quoad  curam, df  ideo  recurre  iiipra  pro 
cis.Tuumenrcito(»cauix  iciaiicae  funi  diflFiCiliorisinuc 
fiigatioots  q cauCs  altarum  tunsurarum  propeer  prolim* 
dtcatem  aaaterix,dl^  dtilantiam  i ieniu  maiorem,  quarum 
cognitio  arbitrari  poteii  ex  doloris  6c  quantitate  A lu . 

uamibus,&  nocemibus,dk  alqs  circunrtamqs. 

5 1 C N A fimt  ca^mqux  de  doloni^  iuocfhira* 
turo,qux  poUta  Tunc  iupra,&  tu  ibi* 

C V K.  A canones.  Ptimus*Scuo  qi  xgriiudtncs  iim 
Surarum  hab^  quaiuor  tempora  ^m  motum  Aiara  maic 
vierura  varium  dtftinSa.qucadmodum  alia  apoilemata, 
Itcrc  ipia  r>on  Gnt  verca^ta,  led  cumcMnmtliiudint  ba< 
bemta  ex  parte  6umm,&  tumoris,&  nodoGcatistdf  termi^ 
nani  uiplurtmum  per  refbiiaKjnens  lur  per  petiificationf, 
diCotmquSperianiaxion^.  V'ndevtkaGs  in  dtutiionibus* 
boc  cil  eis pprium.Cpcr  Cini2  non urrainart.  8cd's*<p  cu 
ra  eius  e(l  ^Dxima  curs  dolorisaiiarum  iunSurarum  ialt^ 
quStumad  gcneraiia^dtfiF.^reiis  tamen  ab  ea  inquamum  na 
tura  mebri  ppria  medtcamtna  dc  localia  repercu&iua,do^ 
loris  rauigaitua  ac  reiblumta  iliis  applicidts  t^onbus  ua 
rnc  propter  ritum  iuie  loa43iunduacemvt  dicetur.  Et  tu 
ad  eot  canones  recurre, lupra«Noli  erum  uniucrCilia  obli« 
itifci,vt  paca  particularia  operan  valcastlocus  emmma 
gts  camofus  eri.d^  teSus,  Sc  recipit  aus  Itgamcium  qtiari 
cx  omni  cadia  debilt  & d^i  mollificationf^  refiltt  va< 
ccbrumrxldattca.tnalqsairtjnooric«  In  ordinatione  au 
•em  dtxtx  debes  teopponacad  c6irarium  cauCx,d^a!c 
•eginieniumeexhiaqux  diSa  (linc  dc  mra  doloris  tuoSu 
nrum,&  cauCis  eius  particulares  confidcra,dc  quibus  hic 
paulo  amc.di  tUas  remoue,&  hfc  pro  prima  itbi  fulbccSt. 
namdeiplbamplc  allegtioloco.  Ad  (eaiodtnn  accedo 
qutcridiuaGo  materix.  Vnde  in  principio  Ruente  matc« 
na  deba  Seri  diuerrioeuacu3domaicri2fluemem  3 mem 
bro  miucnic  aut  eam  ad  diuerlum  trahedo.  In  hoc  autem 
ofii  cdpaum  vomicus  maxime  de  quo  (upra  fppc.d#  phie 
becomta,&ctyilaiaacuca.  Eiprovcuiifiiuii  quxrclii' 
pra  dc  cura  doloris  iunSuranim  in  vniuaiait.  vbi  pluri* 
■aa  porica  lunc.de  quo  vomitu  Aut.de  cura  fciactcp,  Bi  eil 
fiiflhctefUtt  hi  vomitu  forti,  Sc  hoc  maxime  quanta  ad  cau 
iim  amecedemem  nutata  extriente  multa, quoniS  ii  pau* 
ca  non  deba  ficu  leuis  vomitus, quoniam  dubitatur  iem* 
paex  vomitu  agitatiomateriaum.Vndc  fircurtusdab^ 
Icuss  mcdicina,quawum  Icdica  ad  ipCiro  cauGim  amece  • 
rictitem,& hoc  Ibididi  proptainiclleSumcfits,qmvult 
^ vomicus  aliqncxcufec  i medictiaroluuua.  Dcphicbo 
tomiaauceilctftcaiur  pctmo<^  maceria  extftcnrc  iwgui* 
■ci  aut  bnguinf  mixta  d^fiaiioprlcipcocx  mauctuT* 
4ca  Ulcribquii  & onior  SuctGp  per  phkbMooMaa  w 


prtncipioGcucin  princ^oapeftematum  criSlWgidorS 
ad  phibendum  colleSsonr  materix  in  loco,cu  tamen  c6* 
ridin  corporis  habicudinem,d:  plethortS,  & hroSi  vnde 
maiord&minori  puccspc^hiccre  phiebotoroiS.  Vbi 
autem  macetta  n9  ric  (anguinea, *aut  iiinguini'  admixta,  Uu 
datur  magis, & eil  magispropria  mediana  voinitus^uc 
clyfter  acutum.  Et  dcclyftcribus  habuilb  exempta  mul* 
caallcgatarubricay&cuibiQt^  utmenmultum  laudaust 
cum  xgritudo  prolongatur  clyAa  faSum  ex  decoSione 
colloqufncidx,nariurcq,  radicum  capparum,  cencaurex» 
cucumeris  aOnint,prar{j,rubex,cum  ocnediSa,oieo,S  ia 
le.Ec  ex  conGmiltbus  cum  meile  hiaunt  iuppoiitorta  for< 
ttaaddendoexiellibut aliquid, pro quibusallegaia  rub.lt 

giturx,iirtcaciorKS,&  huiufinodufunt  niam  diucriionem 
cientes,  de  quibus  ixpe.  Sed  hic  attende  prinapalltee 
eri  membrum  mandans,  vt  it  hieric  cerebrum  hic  di* 
ueriloncs  trahendo  per  nares, & huiurmode,  dC  conrimili* 
lafuo  modo  in  rcliquisage  Nam  de  diuerfione  propria 
reliquis  membrisad  plenum  actum  cil  Giis  rubricis.  Re* 
liquum  aggredior  qui  eft  repcrcuisio^  in  cura  podagre 
conceillim  eil  in  principio  apponere  rcpercurtiua,  tmmo 
concedebatur  aqua  irigtda,his  tamen  ab  ipfis  abftinendn 
cil.  Vnde  Auic.S  cura  doloris  iunaurarum  podagrx,  dC 
fetatiep  inquit.Ec  cum  materia  r>5  eil  plurima  aut  cA  par* 
uc  rc(hiurartonts,iunc  non  eA  malum  repellere  eam  tn  pri 
mtscumcAnii!  rnAiaitca.  narorepercurrio  in  ea  retina 
matenam  in  profundo,quare  oporia  vi  Bat  paulaom  de* 
btltca^ut  dimittatur,  dC  iit  (Kcupatto  cum  euacuattone* 
nam  reperculsio  in  prinapio  quSdoqi  noca  nocumento 
vehcmenti,auoniam  materia  profunda  eA,d^  reMreuisio 
ratnaeam  illic,a  ponit  rara  calttcr  q>  difoctiis  nt  aus  re* 
foluito.Auicf.de curariofK  eius.Sumt!aqt  rcpercuCdua» 
^fortiter  Aypiica  hoc  cafu  multum  fufpraa,  quomS  ma 
tertam  in  loco  ptofiindoincunut  Huc  Gm  per  cty  Aer.Guc 
per  exterius  admtni  Arata.  Cunque  rrpercutae  volucris 
adminiAra  debilia  qux  dciendai  membrum,  Gue  locum» 
refrerundo  macertam,  dC  non  repellendo,  dc  incrudando* 
Vnde  c6mi(ce  cu  Atgidis  calida  plus  A.  mmus ierim  ma* 
iat{  qualitatem,  ut  in  calida  pUit  de  frigtdu,in  frigida  mi 
nuscum  mollificattuis  anodmis.  Vn^  oleum  s^.  cum 
•dtpc  anteris  & pauco  acaicuropecta  fupapoGiuro  aut 
cum  penna  tmitum.$imtl(ter  alihea  cum  adipe,  dc  radica 
papauertsalb.&  maxime  in  calida. Ite  epithema  cum  fuc* 
co  folairi  (emprruiux,&abGnihij.  Item  cumafdem  Ixr* 
btf  cataplarmatur  locus.  Item  ex  cirdem  herbis  cum  al* 
chca,&brtna  focnugrxet,  ieminrs lini, & hordei, & oleo 
ro^.  Irem  admtniAraiur  3 pluribus  (liccus  plStagmu  cum 
bts*  Et  fit  repercufstb  erram  cum  impoGttone  enematum 
exhisfaciendo  xgrum  Aarerupcrbius dolens, d:cAop* 
rioiitm  remedium.  & Ac  de  altjsAc  mtxtiscum  Amtni* 
bosltnt,murcilbgine,iccnugrxci,d:aliis  c6roiiccndoAi 
ida  cum  calidis  ad  refrenadum  mataiam,dummodo  d6 
c multum  Ayptica,  vednAum  eA.  Etin  caufii  Aigida 
conhaunc  roel  cum  (auich  hordei, emplaAratum. Item  em 
pUArum  bdlum  cx  meile  lana  fiiccida  rubnlitertncifii 
ri^inaforio  codtumcum  paucoaerti.  Ethicaducric 
in  emplaAris4^  crabrochis,  dC  in  his  qux  ad  extra  appli* 
c3tur,ru  Amper  aliquid  appone  aceri  ad  penetrandum  ,p* 
pcer  profunditatem  iun(Aurarum,<&eA  canon  quarta  pri* 
mt.|.cap.habes  fupra  dc  dolore  luntAurarum  £rigida&  ca 
lidati1>ideiauiemia,eligecx  his  minus  Aypiica,»  ad* 
doa  ad  tollendum  Aypcicitatcm  ex  moltiHcanubuaano* 
dtiris^^  compone  vc  videbitur  expedire.  De  digeAoiia 
edam  habuiAi  in  prxcedrnci  rub.quia  dc  Jla  valft  in  Boc 
caiu.ri(tuib(.  DigcAiuum  Hamata  proprium  ad  irtgi* 
dam.ia.camcdtaos,gemunx.  ana.|.vuj.an  Ao*  ro.$.4*ic* 
nux  uccx.5*ii.teramur  dC  cribeUeniur.dorif  coclear.)*€0 
aquanellia  eA  mirabilia»  Ad  deledabiluia  coiqponc  aa 
■lodualycupf  cum  meile*  , 

PraAica*S.  PP  ii|  tH 


Tnftatus.  V I. 

Dc  fbKittui»  habit^fti  fupra  molta.Et  taudai^  ex  Ompb* 
Cibutcuphorbium  cum  rpcciebut  cni«uni,vtrunc  piper, 
cinna.mix  muf.&  hm6t.ltcm  dC  i^m  cl^erixatum^mo 
iMacum.ftrapindiVclupra^luUr  mirabtlctin  trahendo 
phlegma  crudu ex  ancha^.turbt(h.5d.9.colloquin.5.ftj. 
bdeiln.quirtS.j.Mlocfad  ponduiotum.  Dcco(5b'omf« 
nbt1i9,&fact(  (heim  Turgere  i lecflo  vhii  etut.ip.  conica 
apii^nf.ana.5.x.collo$in.centau.mMmeoi>aru.zunim^ 
bee,erul>.ana.5.  v.coquan£  in  Itb.tif  .aquae  ad  cCHunpcto^ 
nem  duarn  par.de  ea  Tumal  quocidic.^d*  Pilulx  expenp 
& maxime  qn  fluxui  eft  It  capiie.ip.turbith.'5.tn.zfnzib.5. 
f.cctau.conoquin.ana.5.n.5.(napfni«5.f.aloet  fuccoiri* 
nf>5.iitf.ro^.Citu  ge.mauicu.ana.5.f.dtagiydq.j.|.f.  con 
fice  cum  fuccorapha.dlf  multa  caTiahabutm(upra&  co« 
piolededoloretun(flurarum.dlTtuibt.  Aduene 
fftapariio  Ibrtii  fit  SC  in  ea  fortibui  vtamur  medicinii  n5 
poiumuf  frequentare  talia  medicamina,  fed  oponet  noa 
ca  reiterare  cum  prudentia, moderatione:&f  deo  inter^ 
pone  tepui  inter  euacuatioo^vnam  &aliSiaitem  eradica 
itu9  fiuefortF.Quo  tempore  fubuentai  virtuti,dTimerim 
digerasmatenS  peccant?,fif  attendendo  membro  mitten  * 
tf . Ite  fiunt  clyfietia  debiln,  9c  fortia,  de  qutbui  alie.  ru. 
&tuibi.  Satisautf  adtumeifepurauidemedianii  ipfii* 
cum  copiofe  de  eit  dixerim  in  ru.de  cura  dolo.iunt^rarii 
•n yniucrfali.  Refiat  quid  de  phlebotomia  dicendum  fit. 
Materia  iiacp  extfifte  langumea  ^dla  phlebotomia  diuer 
Coa, cum  euacuare  voluerii  cSm  coniundtS  £ac  phlebotO' 
miS  de  Icntfca  8c  n5  aliter,  vnde  Auic.Et  non  nat  phlebo 
tomia  ex  pede  nifi  poli  phlcbotomiS  ex  manu,&  maxime 
fi  materia  non  foret  pauca,  quod  rarifsime  cfirtngit.  vnde 
tutiuiefi  fic43cederc,vt  Aui.pro  quo  recurre  ad  dubia  de 
cphthalmta.8ed  hicaduertcAuic.inquii.  Et  dcbono.Crc 
gtnine  eft  vt  iriun^  duobiw^bui.  oeinde  phlebotome 
cur.  Vnde  fn  dolore  fctatico  fac  phlebotomis  ex  vera  fda 
eica,i)  cfi  in  pane  exteriori  luxta  talum  pedii.de  qua  Aui. 
quarta  primi,  de  phlebotomia.  Etiuuamhum  quidem  in 
^lebotorata  fetaties  eft  magnum  in  dolore  fctaricae.  dC 
fiibdic.Et  rd  quidc^cit  oponrre  vt  lctatica&  (aphena  (i* 
milia  exi  fiant  iuuamrtt,quia  funt  ab  code  truncot  fed  ezpc 
rimemu  facit  vt  operatto  fciaticat  plurimum  cfiuentat  do 
Ion  fciaticx.  ficut  fi  hoc  efiet  dcbitum.Hoc  ifi  dkflum  de 
phlebotomia  fctaiicp  Aoi.de  cura  eiui  hoc  m5  refinngtt* 
iiifi  fit  dolor  kuior  n6  extcnAii  in  fylucfin,fromo  fi  punis 
rubcui  cuiui  t?fio  ex  donKfiico, quare  ent  Clphena  magti 
cfiferens  ei  $ vena  (ciatica,quauii  amb;  fim  duo  rami  vt 
ctae  vniui  ficut  bafilica  6C  cephalica  in  mantbua . Phlebo 
tomef  dC  in  hoc  cafu  vera  curuaturae  poplitis.  Vnde  Aui. 
•uihoritateGal.inquiiilterura  Gal.memoraturraphenc, 
ftcuruaturf  poplitii,dl;  phlebotomia  curuaturae  poplitis 
magia  efi  ruttatiua  ^ venp  fciaricae,  Sc  fipheme  fimul.  qcf 
credo  verum  quantum  ad  euandam  materiS  coniunifitm 
4»p(er  propmquitatf  ad  firtaiicl  & ideo  Aui.de  phidboro 
mia  eam  (audat  in  ptiocarione  menfiruoq.  It?  laudatur 
vena  pedit  qup  efi  inter  minimu  digitum  eius  Sc  fccfm.de 
qua  Aut.Bt  dicti  ur  hpc  vena  magis  iuuattua  efi  (p  vena 
fctacica.ficut  (aluacella  magis  iuuitiuaefiqullm  bafilica 
diTxgrirudtnibus  hepatis&  fplenis.  Sed  hic  aduene  Aui. 
De  f^feboromia  inquit,loqu?s  de  fciaiica,  fi  fpGi  fuenc 
occulta  aliquis  fuoia  ramorum  phlebotometur,  qm  inter 
minimum  8C  fcefra  ab  eo  exifirr.  Ex  quo  apparet  a plus 
duuat  phlebotomia  rciaticF.& fic  videnf  hi  textus  ubi  in* 
vice  contradicere: &fonafiediaerfio  Arefio  tolium  con.« 
tradidttonc.&  tu  cSfidera.  Et  nota  q>  talia  phlebotoma 
non  debet  fieri  nifipoft  ceifiicton?  Buxus , quia  in  ftatu.nS 
aliter  nocercL&  hoc  bene  manda  menti,  confimiltter  fiat 
phlebotoma  materia  mixn  iaDguini.Qu6d  fi  fuerit  phle> 
gmatica  aut  non  mixa  (anguini  credo  n5  debet  fieri,  qin 
vbi  noiicft  necefiarta  phlebotomia  6c  fit  in  palnombUt 
^ 


C«p.  XXII. 

quando^  loco  phlebotomis  vtivemofia  cum  llarific»# 
tione  quae  fiim  vicariae  phlcbocosmx.  vxAui.de  laaxtiiit' 
vbi  non  poceft  cdmode  fleri  phleboioma*licm  nomilM 
applicant  &ngui(ugaa.&  tu  coofidera. 

EXPEDITO  depurgatione  &e6oncvrm'o  ad 
alium  canon?  qui  eft  refoluno^dquS  rcibluiionc  noa  de* 
bea  procedere  nifi  in  ftatu  sgruudims,d^  prscedeme  pnt 
»ti6e.  Vnde  in  pnrno  admmifirafit  rcpaculstua  fiuc  re* 
frenatiutidli  fic  in  augmemo  quSadmodnm  fleri  debee  is 
apatibua.aduenientcautcfiatuadmimfirare  roUiriua  qua 
in  hoc  caflj  debent  edefoniora^innKmbiiaaliara  iun< 
(fiuraruro,ppter profunditate  locidCmarerismuIrinidi* 
nem.NS  quia  tniftura  ampla  efi, ideo  abfcp  prxredhe  pur 
gi  tione  timenda  fum  refolunua  fbnta.qm  Tum  Sc  alicrad* 
ut  dubitSdo  ne  maior  fiataitradlio  ^ refoluno.VndeRa 
fit  in  diuifiombus  per  alea  vn^iones,  dC  res  calidas  ante 
fciftcet  purgationem  putrefit  ftiperfluias,  6C  fit  xgritudo 
difhcilisianatiomsvalde.  Etexlaudaiia  incaulafngtdi 
aqua  ardent inhila  in  ea  pecta  duplicata  SC  parumper  cale 
fatfiafitpcrpofia.Laudarurtpinumftiofidhiexoleo  deco 
fio,  de  rpica,  de  liliis  albia,dctumpero  per  fi  velmixtuar 
cum  aceto  & pauco  cerae  cimnx.  Item  emplaftrum  ex 
maluamTcCyfarina  hordri/emmum  ltm,ficnugrarci,incor 
potatis  cum  butyro,&  pinguedintbuaauiuin.  Ire/oruut 
emplafinim  ex  finapi,fiercore  columbino,  dC  ficubua,  SC 
efi  veficans.dT  ideo  vltimo  loco  applica.  Item  valet  de/ 
codio  ailari in  vinofaifia.  lc<  rafturcium  c6  fiiuich  hor* 
dci,5c  pauco aceti,dt  cinnamomo  emplafinim.  It?  fter* 
cus  caprarum  emplafiracum.  Icf cmplafirti  fa^ex  ori* 
gano,peaphylon,rura,calam?.abroa.  cordumeni.  rubea 
tinctoru,&  meile.  Ic?d^yminu.  it?&  baccx  lauri,  oleo 
Uurtnfi.Tiem.a.oleum  amiquum,uel  aroureS  ofei,dtfin  ca 
inhinde  fimina  iuntpcH  grofibmodo  pifiata.  deinde  fac 
bullire  & fn  fine  adde  modicum  aceti.tfelndeexprimas  SC 
cola.deinde  reapponaf  ad  tgn?& addatur  modicum  cerp, 
Sc  annamomi.A:  inunge.  It?  valet  empbfirum  de  fina/ 
pi  Mef.dtfiindhone.xi.Dixtt  amen  Aiiic.fi  limae  rcraitca^ 
ex  ficrcore  CTpnno,&aceto  forti erit  ficut  raedicamende 
finapi,d^  melius  eo,dl;  magis  iuuattuum  eo.  Item  empla’ 
ftra  Andromachi  difiinatdc  eadem.Itcm  ad  idem  oleum 
antiquum  cum  (hphyfigria,&  oleo  de  rua,5f  gumma  pi 
ni.  baccit  lauri /emine  rutx  (y  Juefiris^ros.cordumem, 
&hm6i.  Icegummiofacum  pice.Item  Auf.emplafini 
rubificSria  dC  vcficitia  funt  bona  valdc.&  cum  fi<^  fue- 
m ueficano  perforeT,  defuperqtpooaf  poluisexiccahutia^ 
deinde  reiterenf  vefieStia  dT  fiat  vt  dtdfo  eft  donec  redeat 
fintns.  VefieStia  aut?d:  rubtflcanca  habuifii  fupenut  in 
v.trac.  Bt  hoc  operant  efi  emplaftra  fiufhim  e)i  vi 
m'  adufis,canpuctf,camaridtbus.nBfturcio.ana.cum  fiic 
co  fquillx  forte.  Hoc  idem  operatur  melanarcadi* 
nu m iminiftum.  BmpU firum  Rafts,quod  extrahit  mate* 
riS  de  profundo  iun^uraruoianchf  vrendo.  q.nafiurcri,- 
pyrerltti,corticum  capparutn.ana.cdfice  cum  aqua  cicor 
nim,dnrre ligni  ficut.et  liga  donec  cdburat.deindc  roluer 
dC  fi  rtigrefiat  locus  bonum.fi  n6,iter5  appone  donec 
pareaht  arapuU^.deihdc  laua  cum  aqua  calida  vt  crfier  do 
lor.d:  vnge  locum  butyro  vt  non  cdrolidentur  vlcera,dt 
quato  plus  fieterim  aperta  iSco  melius.  Ad  idem,  qr.amo 
nraci,oppoponada,gxibani,cuphorbquina.^v.iemperen 
(ur  in  aceto  forti.pon^.a.ceram, oleum  dentio, picem  na 
ualem,  ddac emplaftrum.  Item.i|i.caftorti,  finapis,  nu* 
dsromanx,colloqutntidx,afix.ana.5.iff.It?viperavm, 
9C  vcfpem1fonet.x.cumifia  bullunc  cbt  na  tn  oleo  ami* 
quo  & inuirntur.  Item  fomentatio,  iv-maiorime,  fb.ru* 
tx,ana.$.n.mcit  aceh.lib.$.aq^a  quod  fufirciT.  buHnnr 
fimuldifiac  fbmenarfo.Tiemliiptrponatorfifum  crudB 
codhiihealidS.  Bthicaducrreataliarereltmoa&eiiic/ 
canua  valde  non  applicrmur^ii  vt  didu  eft,firilirtt  ^ce 
demSwapurgatiombui*  lamddcdjdo.q>«fidfadmi* 

mfiramur 


' Dcjegritud.mcmbronimexterlbnm.  Z99 


AlftftficureiaioOificamtbuf.  Scttottftfo<;^bxccmpfa 
ftra  rubtf*«aiKii  fune  vittmo  loco  ponent  Aiper  loc5  do 
veficc  fune  apenend^,  vt  tnde  Aat  aquofiiat,reU 
^if  pel  '»culjf>&  nullo  modo  i ocint.  Setto  ^rroj^ 
6anl'  er  non  fum  ponendi  alea  in  balneia  nlu  pnut 
Aor^itttombuf»vt  in  rub.de  cura  dof.tunAuraru/n  vff.& 
Minea  fiilphurea,&  iIumino&,  Sc  cinerea , & nitrola  (unt 
co  cafu  conueniencia,d^  amfictalu  H vc  ibi.  Qutnto. 
cnemata  fune  hoc  cafu  maxime  cduenientta  bida  ex  rebut 
ipdarefbluemibut  calidff.r.con(eremibuiin  pailionear^ 
chntfca,vt  de  eta  hic  fpariim  didlum  cft  tn  rccepcit  poH' 
tif.ee  tu  clige.Ict  recurread  conlbrantia  poGa  Aipra  de  ^ 
feruacfone  ab  incuriii  dolorit  iuncflurara.Et  haec  fUm  ane 
thum>camo«meb1o.laturegtt»(iiuina»pule.cala.  abrotano, 
chamxdryot,  artGo.ruta,hyGbput>&lufa,  Gccca.acoruf> 
ebuli  radix, rynapt,rulphur,^aif.omiiQ  calida, oltu  de  Ii 
lijf,irinum,coGinumyinethinua,de  euphor.  de  cailoreo, 
&bn6i  valenttbuf  in  paralyG,  & tu  ibi.  Item  pinguedi  > 
DCt  numerant  ex  aniCTC,vuIpit,  leonif,  vrG,  dC  Uc  de  alij** 
bexto  vero  Aui.tnquh.Ec  admintftremur  iterum  euapo 
ratiooet,  &cmbrochsrcrolutiu^,&aqu(ihermaru.Bi  G 
ttSexculanc  cSc  clyGeriza.deindc  admii^enl  vHoff  &i 
per  anchS  cS  i nciQone,  Sc  Gne  Icin5e,&  pone  rubiGcaiit, 
vcGcantta,dli  n6  coniblidcnt  donec  (anftur.  Sicqt  in  fum« 
•aa  ex  ordine  recoIligendo:primo  diuerce,deinde  reircoa. 
Vel  repercutiat  leuiter , deinde  euacua  phlebotomia , vel 
Dharaacta,d^  pharmaciam  hic  precedere  digeftiua  G da» 
Dtc  induciat.Deinde  adminiGra  ex  diurcticfi  ^cibbut  di 
dhtiddnde  relblutiua  ad  extra  ex  vaporatiutt , 8c  erobro/ 
chi^dc  balneit,cmpUGri«,qd  (emperiuclligc&^i  pwr/ 
gationibut  pluribui,df  bte  maieria  exifteme  mula.^»" 
de  reibitttiua  per  int^ut , vt  per  cly(icria,d^  eo  cafii  aduer 
te  G adcG fe.ee  modcra>ia  in  vfu  talium  nc  mflammeaJDe 
■ndc  veni  ad  v«noixt,&  hic  cA  locui  aducrientix^  ma  ^ 
gnutf&noneftoptitmGexpeni  mediCf.ttemadnibiG-' 
omta.  Vltinao  vero  loco  temperandum  cA  cautcrium.de 
tfio  in  Tequenti  rubrica. 

In  caufa  vero  calida  oportet  tcrtlblutita  adminiAra« 
tt»dC  non  multum  fortta>cuiurmodi  cAet  lomematio  ex  ca 
■nomil.meIiloto.u«or,amygdatitamaria,farnug.re.linic5 
acetoal.5iexaloe,dcmyrrha  diGblutit  inaqua  caulium» 
A endi.cu  hirina  hordei.Iiem  cum  (iicco  cemau.alock  ca^ 
ino.&tolijf  yio.et  plitag.vto.  Ium  & cA  RaGi  mulcil. 
pTyUn^e.lini&foenug.Iarinaamborum  cure  oleo  camo» 
■B1I.&  confiila  anu  poGtiooemetut  6ai  fomentatio 
cum  aqua  caltda,d£dimittanf  medicinae  per.x.hom.  Iie 
cmplaAretur  c6  cmpla  Aro  fa^couc  farina  hordei»  feminee 
lmi,fccnug.fiorecafflomill«  ane(hi^cliloco»maluautico 
cumbutyro^&p«^uedifK3uiQ,&paucoac^  albi.  Et 
ica  conGmtiiter  dcalije  non  arceniendo  ad  mulm  calida» 
veniol4,rubiGcattua.Et  cauurd  i>5  \^bic  diredle  c6pere 
re»(ed  fbla  fufficcre  videol  reiblutfn  cx  olmcateftdlM  fii 
l^poGtiidi  pctia,&oleo  camoimllhio,aoethfno.  debldf, 
ptnguedmibufn&famoieaiplarrrir^rxiJ>rocbaa,&ia  pm. 

Maieria  aot  exiAde  roixta>^dniti'cc  bacaduuncem^ 
ConietfturS  veriGmilcm.&  lu  capone.  Hicaui  iubtunga 
quoddu  ex  hudaticin  .ppolite  tu  u tuo  modoac>^ 

cdmodaloco.Vrina  cum  Cale decii^  durpon^  vel pe" 
tia  bnca»vel  lina  triplicata  hiperpoGn  alida.  Item  rele/ 

Sr  quae  ioJW  decutapodagrf  poGa  hinr.nintenfffl,&  in 
occahicoaaentenia.  lum.in. vulpem  tetegram  tnrcrio 
ribiif  euuUia»dl(  coque  in  vaA  terrro  cum  aqua  Alia » vi* 
no  df  oleo  a^ddf>faluia,rore  raarfno,iunfpero»arietho» 
origano, & maioitnavrtptdaqDx&vini  confumptio« 
ncaa,df  decoquaraavfc^  ad  oGiua  reparationem , p^ea 
datorculariexpriiiutur,&coletur,dCaddatur  modicSce 
ne  rubeae  Gat  vngttenium.  Alhid  ad  idem  & maxime  m 
caiiAfngidB.qt.an(ermp(ngttem  deplumatS, impicatur 
OWibuffalirii  ptffgata,dctod(.9.(kUi  c6if , 61ii  niiri, 


CiUf  amonxaci,6b‘f  gcmmz»aluminit4ni.|{.).  df  iddatur 
cuphorbq^Aorei.ana.5.  f .dC  aGetur » &^od  diAGlatur 
rcAruetur,df  vngatur.  vel  adda«  irium,arthntiraffl,  pedi 
columbinum, coruinum,hamoda<Gyiu,parieariara,rtt# 
am»marhubium,aicumer  aGninurajfblta  beder;,  &haec 
ob  ponantur  ad  alembicn,&  fiat  aqua  in  qua  inhindantur 
petix,df  calfds  (uperponani  addico  io  co  modico  aqufat 
dentia.  Decodlio mirabilis^ vcuiuur in doloreancl^ 
ex  phlegmaie.«.cottidlapij,  »niculi.ana.$.x.coHoqiim 
itds,cemaurear  minorfi»ameof , aniG,eruiic.ana.5.  v*  co<* 
quScur  in  lib.iq.aquae  donec  remanat  lib.j.dC  fumat  quo 
(idtc.3. j.  Aliud  dC  probatum  & Aaiim  bnat » dC  eA  pro^ 
prium  in  quo  cA  tanta  bui  vt  prius  noi  admonne  mcrce^ 
dem  accipere.f^.buin(.$.ivpiperts,baccat  hederx,foliorB 
rutat.ana.5.v}.chaiiKcdryof.5.i(j.cn  vuio.  Vngfntoad 
fciatic2.qt.cerx  citrin{  lib.  r. liquefiat  ca  oleo  oltux  Iib.). 
viracletAi  lib.>.butlanc  ad  conCumpttoncra » poA  miCcc 
^.fj.euphorphrj  pulucri2atf,&  fortiter  commi  Ae. 

DE  CORRECTIONE  accidentium  Gc  di 
catur,^  hxc  luatfluta  n6  venu  ad  lapidettatc  & nodoG« 
tatem  vt  cxceit.Item  nec  ad  vlcerationem  vt  alix.  Acci^ 
dum  ifi  quxdam  accidenth  in  a vt  in  reliquis»  de  quota 
corrcdlioneadlum  cA  fupra  de  cura  dolorishtniAuraruni 
tn  VI1.&  IU  ibf.Sed  reAac  tm  dicere  de  doloris  miif^iio^ 
ne,(p  io  cura  ipGus  cApccdcndum  m<igfs  caute  ^ in  miti 
gatiofK  dolorisaliarum  tuniAurarum,  proptera  quia  nar 
cotica,d^  frigida  Ayptica  fum  magis  hic  rufpciAa»  Sc  ideo 
cumcauteb,d^  modcramtne,cum  euacuationibua  freque/ 
atu  prrusA  diucrGonibuf,&  leuibus  AypticA,  ATnarco 
rids,fta  ijp  omnia  alia  prius  ienubis.Siscx  habitis  in  prx 
cedenti  ru.do^us.  Cit^  alia  non  cdculerint  venium  nS* 
nulli  ad  poGiioncm  cauteri^  maxime  cum  antiquatur » de 
quibus  dtcetut  In  (c<|ucnti  rubri. 

De e4HttriiS,trmodo applicandi  ea  mpaffionu 
busamnuranaru  KMbrica^  XII» 

NOnnulIi  po  A expeditionem  rora  qux  poGa  fiinC 
in  prxcedcmdrus  ru.  diTccrnentcs  in  curi  doford 
eorum  cum  eis  non  proAciAe,auG  funt  fup  caute 
rium  in  co  rpcrantei  eorum  curam  ad  am  poGc  perduce« 
re  Ciniatem,qu2  humana  ars  attingere  pdt'.  Neqt  tu  ad  en 
adminiArandum  AAinutcAe  velis.(ed  cum  ob  alia  maxiV 
me  non  comulerim^vliimo  in  <0  nduci2  capere . Na  tni/ 
ceriam  Tubtiltai  cti2  G fuerit  in  profundo»&  ipAm  ad  lup^ 
Gciem  trahit  Gbi  viam  facit  vc  eradicetur,&  ideo  vidc 
tur  Gc  exterminare  ma  tailfiicicntem  dolorem  tniuiuAu' 
rit.  £x  qutbus  infertur  cy  vbi  dolor  lumAurx  cGet  i au* 
b immateriali  non  videretur  copetere  cauterium, & maxi 
roeauA  exiAeme  calida.  Nunquid  aut  in  dolore  ex  cau' 
Ia  calida,d^  Gcca  materiali  compem  cautertumiDicendo 
Gc,n6  8QC  Geut  in  c2  calida  Sc  humida»et  applicare  ipm 
in  a cS  eA  experu  medici, & noncutuslibet»&  n5  admini 
Anf  abfqi  magno  nocumento, & i5  Gs  cautus » & eA  Aib 
AlbucaGs  cap.de  cauterto.Ec  de  hoc  Aacim  infra. 

CIRCA  cuius  adminiArationem  Aptem  fum 
dinem  conGderanda.Caula  indans.InArumentum  *T^* 
pus.Corpus.Hora.Locus.Modus.Ec  ordo. 

Caufa  incicaru  eA  duplex,neceflitas.f.et  vtilias.Nccct' 
Geas  quidem, qm  prxdidla  mrdtcamina  non  fufficdit»vn^ 
de  ad  ipfum  un^ad  vicimum  reoirru.  NSfufitciumaut 
proptera  quia  membra  coepons  nutriiiua  adeo  funtei 
diuturna  palEone  defTdta,&habicuata  eA  diTcraGa  ^ eta* 
ceriS  regenerando  aGidue  multiplicem , 6C  maxime  phle<' 
gmackam  ex  & ci  bono  feruato  regimine « Item  tuqaurx 
fum  debiltatXyA:  fub  dominio  eorum  poGrxtn  rccspien 
do  fiipcrfluitatem.Item  vix  funi  dilatatx,  b/Ur,  vtconci^ 
nue  ad  at  fiuam  materix  coadiuuame  dolomnec  qux  Gc 
fluum  outcrix  poGunc  per  ^iccf  educi  qux  ^dic  tn  di2 
gencnmur^c  per  alii  loa  fiUUdio  ^aotlafduta , aut  in 

(grnudioecB 


TraAann  VI.  ' 

cgHnidmem»  foltditatcm  partium  functurarum  mtal« 
roe  quando  tunccura  eft  in profundo  pofiQ,(icuc  fum  lun 
diurf  ancliae,rciaucx,rpa(uU»(S(  genu,  tn  <^ibus  locfi  du 
bfracuratic  propter  humidicatera  dulocaiio,vt  tn  dolore 
Icuiico  vc  riipra,aut  ^peer  induraifonem  humtdicaiis  cd 
tra^(0,5^  nodoliui,vt  in  podagra  di(^  ell.  De  vciliu/ 
ce  aut  ciur  {[fl  dicacur  cp  de  eo  inurnto  veilitacca  ab  autbo« 
f Au«  nodrii  pontai.Pftiiia  cp  pleruat  ab  incutfu  acciden 
ciuoi  i2  enarratorn»  vt  funt  dufocario»  nodof^tae,  vn  aed' 
dredrinde  Ipoc^ta,autatnb<ilandi,aui  ponendi  bolum 
ore.auc  lergcdi  nbrarm.vfl  lalei  fum viui>  Sc  monui.  Se 
cudac^  fuo  calore  oiebra  confortat  A:  cSforcatuttneicca 
lor  maieriS  iam  fluxi  Cibiiliai.poroi  aperit»  dC  pr6ptc  tt' 
foluKjaccp  cAfumit  maxie  ca  exiflente  frigida.Qf  A l«< 
fit  calida, Ac  muIraadiugct.Ac  nocer.  fi  vero  paucaip&m 
refolufr^Ac  luuat.Item  vt  fupra  ipfam  materiam  de  ^n  - 
do  extrahit, Ac  locum  aperit  per  quem  deinceps  expurgat. 
Ac  eradicatur.  Tertia  Ac fi  non  fit  iia  ad^pofituminao 
quia  pferuat  alia  loca  IpuirehiSione  a 
Irtieuii  circuitUjAc  i6  adminiflral  in  herpete  efthiomeno, 
^ gf*,  ***  fenero  AclmiSi  ad j^hibeodum  ambulationem  apaiif, 
cia  nrii  Quarta  ga 

herpes  C>ngume.n  reftrin^it.vt  in  fluxu  fanguinit  hzmorrhotda/ 
exedent  Quinta  quia  mira 

fidcupi'  diuertii  fluxum  maierix,  vt  operamur  oculift»  eS 

ponendo  retro  collu^ACinfonianellii  laceriorum  influxu 

catarrhi,vc  fupra  dc  caiarrho.  Sexta  qua  mirabiliter  in» 
(erctptt,vt  c3  cauteri2a*ur  vena  tempora  ne  materia  fluat 
ad  oculum.  Septima  ad  extirpandum  fuperflua  vt  quarv 
do  peripfumrefecanfglJduIx.ACextirpamur  carnei  raof 
tuz.hai  quincp  addidi  ad  ems  integram  notitiam. 

Infirmant  duplexadlualcAcpotemiale.Adualeipfum 
w*  cauterium  ignea  aureum^vel 
quod  fle  per  medicinat  cdbufcmrt^asrvtceranteivt  fbm 
canursdM,alHum^lmuIa,p<scoruinu8.1ac  flcuum,ca!x 
cum  fapone , Sc  latfie  ficuu.de  quibut  aliqttid  in  fine'.  Et 
tdualc  ^od  melius  efl,ut  Albucafit.Ac  at<):non  emm  p» 
ttentt  niu  ad  locum, quem  vult  medicus  nec  exteris  tta  no 
cet.Q^  autem  fit  melius  didlum  efi  fupra. 

Tempus  primo  quoad  xaiem  vt  pofi.xtitj.annoi , & 
non  ante.rff  multi  prxfliraunt  ameitempus  anni  vt  fit  tem 
peratum. Ac  proprium  efi  ver,Acautumnut. 

Corput  vt  fit  forte  non  debile  aptu  fufiiinere  maxie 
caub  in  eo  exiileme  bigida  & hu.bene  enato,  dc  purgatu. 

Hora  quia  in  mane  ance  tertias  fatfca  prius  euacuationc 
fijperflurratum  primz  digefiionis. 

Locut  quia  aliter  Acalirer  in  alio , Acalio  loco,  vnde  in 
dolore  humeri  tnbui  digicit  fub  humere  inferius^  lumfiu 
n Ac  non  fuper  tun<fiuram,quia  fic  tCCu  periculum  cAtra » 
Aionfs,ACfpafmi.<>ficontingae  ^pter  humiditatem  Iu- 
briantem  humerum  dtslocari,vt  in  ancha  SC  non  figiUa 
nrr  in  hora  redutfiiAit  fux,(ed  iterfi  refi  Itat  apponaiu  r cau 
tcrium  fub  titulo  cS  infiro  irianguUto  donec  penetret  cu» 
tem  vf^  ad  larus, A:  fi  ponaf  laqueus  in  foramtne  erit  bo» 

nura.priuitfi  fiat  rcdudlio^  ligetur  ,\&con(eruetur 

nclmi  fien'  pocerit.In  Icaticaaut  paf&one  ponatur  caute» 
rium  trtangtilacum  fuper  fciaticam  c^prehendens  intra  fe 
nodum  anchx  touliter , AC  profundetur  quafi  vfipad  os, 
^ ac  vratur  quafi  too  caro  AC  non  dimittaf  confolidari  vfip 
ad  tempus  magnum, fed  remaneat  apertum  ponendo  fu{t 
l|pfum  cepas  contuf^  cum  butyro  ica  q»  k vulnere  emana» 
rc  ^iTit  bnitt^  venenumconteruum  in  eo  loco. 

Modus  VI  iaceac  infirmus  9m  figuram, fituro  magts 
apcaapttoniopatoris , AC  irrorei  ficies  iflrmt  in  aq  ro.d^ 
confbnef  jAc  i£o  in  corpore  fbrti  fiac,&  non  in  debili. 

Ordo,  vt  fiiccefltue  fiat  incipiendo  i debili  iraprei^ne 
peocedendo  cum  fbrti.liem  iludead  fiupcCiciendum  Io» 
cum  prius,Acertt  utile  valde,quia  fic  non  fentiet  dolorem 
MIC  tn.Btiioca  9 Dtfia^tciical  luerit  error  peior  prtO' 


/ 


Ctp;  XXII. 

ri.qmmacrriaadimracomsercciufad  priBCtpaUi»B(n  t 
hit  qux  tenent  apertum  locum  fum  cerea  ^cra  intua  pofi* 
ta, felium  hedcrp&iperpofitu.  cepa  uica  cum  meUe»auc  efi 
butYro,vt]di(fiumefide  caurertzatione  ahorum  lococft 
nibil  propter  breuhate.  £<  ga  materia  chirurgi  calca  ad^ 
dam  vtaiiqua  cauteria  fiueveficamu  qux  pono»  vt  gta» 
tta  exempli  it  quia  vtilia  fum.CanQndes  cum  fermemo» 

Sc  pauco  aceti  incorporati  admuicem  vcilcSt.  Empbibfi 
ad  hoc  adeo  ferte  attrahit  miterta  m ex  profendo  aochf 
dc  iun<fhirae,&efl  c6bureos.ip.iafhircium^yretfaru,cor» 
ttcem capparuna.aru.  conScccumaqua cinerum  ficustdlf 
porx  ligatum  don{c  cAburat.pcftea  folue  fi  locus  nigre» 
fcitfi  non, repone  donec  locusampulletur , dC  aperiamur 
ampuUx,&laua  cum  aqua  calida.  Aliud  femus  AScft 
expertum.i)i.pulueni calcis, puluerts  cantaridumaiu.ii» 
pereturefi  fapone  gallico,  &fiiperponatur  in  modum  vn 
guenti  loco  prius  caleb<fio>&  fricato  cum  aceto  ferta  val» 
de.Ifla  pofui  vt  di^lii  cfr  gfa  exeropli.ee  fic  cibi fufliciaDCt 
quia  me  in  extendendo  viderer  ingredi  opus  chirurgico» 
ad  qA  recurras  cum  tibi  opus  erit  vti  cauicrqs» 

Defrotbor.  R.Khricd.  Xllt 

Et  licet  materia  hic  fit  chirurgicaltt(vi  duxmc^in» 
quit  remittens  nos  adfuo  quartum  ) tfi  vt  rubriett 
fuii  fatisfreiam  fr  eum  ficutus  fic  de  ea  breuiter  dicfi 
Vt  et  ipft  cAfcnpfit. Accidut  qntj  in  pedibus  pufruic  oi 
gr(,&  virides,A(  fu/cx^  magnx,qnc|i  ex  macera  mcaa 
cholica.  Bt  earum  cura  eft  illa  q varicum  de  quafupm 
rubri,  de  vari cibut,quare  ad  eum  Iodi  tc  craosfb^as. 

De  dolore  calatnd,  Rjttricii.  XHIt 

CAteaneo accidit  dolor  ik  cS  priraitiua  vtcaAi»aut 
^uiattonenusad  rem  durSjiut  coartattooem  cal 

= *^*”^^'*^^**^^“*  **”*'^*  ^*  Q»fi 

ex  dante  ilfud  accidac.auc  in  calcaneo  erit  a^  aui  nmLfi 

cur,  .poftnnjtnr  elidi  ,ui  frigidi  vt  per  Ggn,  copi,, 
hcndo.fi  non.tunc  illcdolor  rtptimendu,  cft  vt  in  dolo, 
r ibu.  podagnci..«;  cun  habii,  cft  Tupra,*  i iS  dua  nr  nui 
IS  fecit  mentione  de  caufisaTuibus^iJ^id  cAi^dera  d^c. 

Vt  debiitdtepeJam.  Kj<t>i.ic<,.  Xv. 

ACcidit  pedum  dcbiliiaa  qn(|>  ea  erratione,  qm  fic 
fuerunt  a pnnctpio  gencraiioran.  Aliqil  jjpter  plu 
rimum  laborf,v(  accsdtt  itlvs  qui  quotidie calcSt 
pannoi  in  aqua.vt  fum  imeiorn.aui  qui  mourm  cum  pe 
dibua  Coria, aut  propio  moSliffeiionf  qui  petflit , vnde 
non  cranfic  fpuimonuuaadnKmbtfivi  foluit  propter  op 
pibiioiKm.  Ampg  alicjd aliud  oppilatu  vii  mitrimemi 
vnde  nutrimc.mum  ad  membra  iranfirc  non  polfe , fieut 
ftrit.'tura  calcramcntibAa  defup  cauilli,vi  facium  frScf. 
8'"*,'S£  aliquialemani.  Aut  rmboih  eu&tu  in  via  a ia. 
cifioacfieuiaceidiiin  ellrarii.  fi  fuerit  taeratione 
»ra«utcaimpoflibib'i.  Sieamollifietionecura moL 
ji^ioniteiihabka.  Sica roaboih cura nuliacft.  8ic* 
laborcconfonef  pcacumftypncifconbrraiuibua  &di- 

■autaiur  eaereaium.Ei  hxc  bta. 

Dcdign/kioni^iuungmim.  KHbhca.  XVI, 

INflrmhatoqui  in  vnguAua  ace.dum  iuii.  Dolor. 
Pruritu..  Pun«,  Jba.  Curuia..  Gtbboflta.  cum  rr- 

nea,diracorution«AfeiiIiB.Aceiditvitgui  dolert. 

&iia  dr.ron  quu  vnguia  doleat,<iuaa  netjfrntit  ficui  nec 
demes, fed  quu  ligacacfi  muhum  m?bns  fenfibili^  ve 

nrw.mufcuUs,neruis,A;cbordt^Atciioifuodolo»t  acr« 

dit  quandotg  apoftenu  dtdluai  pMaiscium. 

C V R A tc  oppdtua  cum  conoartit  cau&  quxadb 
n i]ula  complexione  felAfelfr  alterStibut  vc  dc  po 

dagradi^mdl,  Qx Cfuersccwnmatefiaabfigapofte» 
matedtucne,eMcua#Acal(cix,vi  videbiturcxpedirc.  Q» 
flhicrucuma^uceliaqascbirurgicic.  Itcmpucna^ 

qux 


,'f  Dcaegrfcud.rnembroruexCcr/otiifn  Z99 


quxvcDruntnHonetotAitiiiadifia  cum  iorddttdtfitt, 
faedicacacn  ctirbM):&  confortetur  cor  cum  damargan« 
ffon  Sc  hm5c.&  h*boc  regimen  caUdum»&  fiiper  viduet 
portet  comtnurpiccm»vel  ftoracem  lu]iudam,  autamo- 
■ttacuin  moUificatum  cum  oko  de  fpf ca.  I n curuitace  au 
«em  qutecfl^toio  mundifica  cum  ptUilia  de  hermodatl^y 
, Itscnmorilsus.Etngimendecbnctid  fttgidum  aliquali' 
«er  di  non  multum»  3i  fiiper  locum  ponatur  emplafhum 
€%  eruca, & aceto,  vel  cpithemetur  ex  eo,aui  ex  fimi  ne  Ce« 
pnram,&8gre(la^utexacuca,&aceto.  Ingibboflttte 
auccfB  cum  tinea  mundtficetur  corpuacuro  medictmt  dt' 
«flta  fijpra  rub.de  melancholia  vel  ^phlegmate  lallb,  (lat 
epithema  Aiper  vnguea  ex  laie,^ce  acea  £aibumine:  vel 
ex  Tqutlla  contufii  cum  oleo  fl6mir>o,camomtlltno,uel  de 
kmine  Uni,  vel  ex  cepftcdtrmacum  aceto  & lale.  In  cur 
uttate  autem  purgatione  fena  llipcr  vnguea  per  heb* 

domadamemplafirura  depinguedinibuaauium  cdmna, 
Sc  mixna  adinutcem,demde  remoucatur,qui  1j  mollea  hi  * 
dii  erunt  fricandi  (iinccum  frufruvttrt  donec  xquemur* 
Deinde  poft  squationem  lu  per  ponatur  cera,  aut  amoma 
cum  mixtum, & dillblutum  cum  cera  adeoru  duritiem. 

In  Ici/lura  autem  eorum  mundifica  corpuaabhumorf 
anelancholico,iS'adufro,d£corpuanumaturrcbua  hume 
i5iamibut,&  im^nguamibus^  mollificrmur,&  hume^ 
dientur  vnguea  ca  aqua  tepida, pinguedinibua  auium,  ce* 
ra,amoniaco.  Vbi  aot  vi^uta  ceciderit  manu  non  tanga 
•ur,frd  defuper  ponatur  cera,dC  dtmitral  I principio  vA^i 
adtincmgenerattoniaefua.lfla  fune  nugia  chinirgicatia 
ideo  Icuiter  periranflui.Bc  hxc  llc  lufricant. 

r V B I A. 

DVbttatur  circa  capitulum, veru  dolorea  lundlura^ 
rfi  flm  palTio  hxrcdiiaria , quu  ficui  «gniudinea 
membroru  principalium  non  fum  hxrrdicarfxdt 
forifori  aliorum  membrorum  drfpOnea  non  debet  efle  hx 
redicariat.  Propter  quod  (ciendum  ^ de  morbo  hxrcdi^ 
larto  poiTumua  loqui  dupliciter*  Vno  modo  inquantum 
cauiatur  k caula  naturali imrinfrca.  Alio  modo  inquan 
f um  caufatur  k caula  extrinrcca,d^accidemalj.Extmfwm 
priroi  yt  cum  aliqa  cfr  podagrkui  naturaliter,  quia  ll  pri/ 
ania  (iita  contraxit  parennbua.  Exemptum  fircundt,vt  cu 
quia  frdf  us  poli  podagneua  ex  malo  regimine  ex  parte  ci/ 
bi,p<Mus,couua,&hjndiquxhabet  inducere  podagram. 
Hfredi « Pnma  concluGo.IIlc  morbui  proprie  dtertur  hxrcditx^ 
iarixx>  qui  genitus  efr  ex  caula  intrinfrrae/frmtiair  £naiura<' 
encudi'  b>  Ad  quod  perpetrandum  duo  requiruntur.  Primfr  mor^ 
mra  bidiuturmtaa»vtqutapropterdiutumitatem  morbimtS 
tum  fit  viftua debilitata^ non poltin  mebrum  fimplici' 
ter  fortificare.Secddo  tple  morbus  fuerit  in  auo,  ^jauo, 
Sc  hmoi tranlit  Gc  de  frito  in  filium  donec  ftierii  fadiua  na 
turalifjdfelfrntttlif.  Secunda  9 improprie  multi  morbi 
poGumdicihxrediiart),  vreuenitoceaex  caofirmmeilcn* 
«iali>naturaif,vnde  ebrius  3c  crapulofua  potefr  produceit 
cx  reroine  fuo  debili,  dC  macubto  filfi  paratum  ad  diucr« 
iaa  xgrnudinea,  dC  dolorem  iun^ranifri  ,4;  tamen  iple 
non  erit  podigricusttpfr  tamen  xgrttcrdo  non  cft  ex  prtn« 
cipd  gcneraiioaiacffrnitalibua(idaccidcnialibus,&  cau* 
fa  horumefr  idolum  cxiftent  in  (emine, & (pirrtu.vnde  in 
iorroatiua informat  membrum  cumdffpdtx  tali  portata 
fiue  delata  ptr  (hncii,df  fpam  ll  membris  progmreorum 
dectfa.  Et cdfimtlitcr dtccdum  delepra,phthtu5fhmoi. 

DYB  ITATVR  vtruminrctaticafirmatordo 
lor^inpodagra^pinibatiia  dolorefr  inIigamemoA 
ripm  cfl  ifrnGbile.  iK  circa  i^  d^ad  ipfinn  terminant  mu 
fculi,  et  ncruf  multi,  dfchordxmaiortr,/)  o(a  funt  muIia 
Hmfibilia,  qd  n5  eft  ialda  iudurtt4^  lO  I ca  caulai  fortior 
dolor  cbicata  cS  dolori  maiori qu2to.&cu,p  hii  vide  fu 
fMadiffooem  iuodlurxtoprincipiocapituliconfldrra. 
DVBITATVR  vtrum  dolor  tS^urarum  k cS 
detenor^qm  videtur  pluaconcraria  eSplexfoni  iuii' 


Aurarum  cum  Ont  membra  frfgidi.in  morbis  enim  mi* 
mia  perteiitantur.  In  oppofitum  qm  frtgida  marerii  cft 
magis  gro(&  viTcofr  refolutioni  magia  rrbelf.  Pro  tfto 
ponantur  ifrx  coocluGones.Prima  9 dolor  wAurx  num 
quam  vel  ranllime  cfr  ab  humore  frigtdo  puro , vel  cali* 
dq.  Secunda.tp  frAa  ll  caufr  caltda  choknca  k prardomi 
rno  alijt  paribua  eft  detendr  ratione  (euhaut  accid^um, 
quia  magia  penetrat  hia  acutior  mordicatior  fle.  magia  in* 

£icena, virtutem  magis  profrernena.  Tertia  conclufio, 
q»  licci  Ita  Gt  tamen  ratione  terminationta  eG  minua  mala 
femper  pietate  ruppoGta,quia  citiua  terminScur  qm  cG  hu 
mor  citius  rerolubilis.Bc  tu  pone  duas  concluGonet  de  fo* 

Aa  k prxdomimo.ec5uerro  de  calida  iam  di  Aa,&  cx  hoc 
patet  quid  dicendum  ad  rattooes. 

O V B I T A T V R vtrumfcuticadcxirilaieitaGe-' 
deterior.  Dicendum  fctatica  dexiri  Jatena  deterior  eG 
GniGri.  Primoqa  in  dextra  panefum  meatus  ampliores 
pefqjos  rm  maior  quanataamatertXy&frciltua.  Secun 
do,qa  in  parte  dextra  eG  plus  de  humore  calido  quod  fub  * 
tiliat  phlegma, & iplum  reddit  magis  fUixibtle,&  penetra 
Ituum.  A:  hxc  duo  magis  faciunt  cx  vna  parte  1^  fortitudo 
vmuuscxalta.qiiodaddidipropteraugmeniti.  Propter  Proble 
quod  mulier  raro  podagrizanc,  aut  fciaficam  patiuntur*  ma« 
Prima  caura,quia  in  qui^c  magna  Gam.  quare  membra 
non(atigantur,&GcexlaborcDondcbilitamur*  Secada 
quu  habent  vtas  anguGiorct  df  Gc  non  ita  penctrarx  ma  * 
lerix  frciliter  ad  iunAuraa  ai|r*  Tertia  quia  ot,me(c  pur 
gamur,vnde  qux  non  Gc  purgamur  quSdot^benc  incur* 
runc.  Quarta,qa  in  pauca  cholera  abundant  qux  cGvta 
magna  ex  cauGs  penetratiomsmatencnim  ad  iunAuraa» 
vt  in  principio  capituli  dicebatur. 

DVBITatv  R^>pcer  quid  eGq>  patientes  fda 
iteam  fum  in  generando  fropedut.de  «G  ^''blcma  AriGo. 
quario^ble.  Primo  in rciaticapa&onc currit  mul  I^^oblc 

a humidicasad  iuncturS  illl  i}  va(a  Iminarta , & rperma  aU* 
infrigidat  ^i^teraG.nftatem  ad  illa.  Secundo  indi^omr 
fpcrma&e(i ratio  fortior  G leGiculiGm  necdlari)adg</ 
oerationem  vi  tenent  medici.Er  tu  conGdera* 

DVB  ITATVR  vtrum  Game  peccato  in  Gngui 
ne  velincius^ominio  in  cura  functurarum  debeat  fie* 
ri  phlebotomia  de  eodevel  de  contrario  latere.  Abfi^ar 
gunxnttt  ponuntur  concluGonet.  Pnma  ^ in  Guxu  mate 
nx  vbi  intentio  cG  ad  diuericndu  phlebotomia  deber  fie* 
ri  cx  latere  contrano,vt  G luent  dolor  in  latere  dextro 
bet  fien  phteboroima  baOIicx  de  brachio  GniGro.  Nam 
quanto c magis contrarietast3to diuerGo maior*  Secun- 
^ q,  vbi  intentio  Gc  ad  euandum  magis' §ad  diuertendfi 
debet  fieri  ex  code  latere, vc  G dolor  fuerit  rn  pede  dextro, 
fiatex  baGlica  brachrj  dextri.nam  minor  foGicu  ederarie* 

(3S.  Conciliator  difirremui.tso.  Pnmac5ciuGo.<^ia 
principio  pniKiptame  Gance  plethoria  dC  vircuiis  cdGI> 
na  fiat  phlebotomia  non  cm  ex  conrranolatere  fcd  ex  con 
tradictorio,vi  de  dextro  tn  GniGnS,v(  dicrS  eG.plcthorra 
enim  indiget, euone  cum  attractione  ad  longinqua.  Secfi 
da  vbi  corpus  non  Gc  plechoncum  dC  vmus  n5  Gc  mul 
tum  fiortia  dC  H morbui  non  Gr  iniciani  fuGtcit  phleboto* 
mia  eiurd?  lateris  vc  G fuerit  in  dextro  pede  phleboromel 
bafilica dextra.  Terttaponitur  edeluGoproedtterpra/ 
ctfcantfbu8,(;^  in  principio  vbi  vinus  &c.conlmrtaiH  n5 
exiGeme  magna  picthorta  fiat  phlebotoma  ex  hccreeo* 
dem,contrario  th.vr  G fuerit  in  pede  ex  baGlica  manus,  G 
in  manu  ex  (aphma  eiurdem  Uiens.  Quam  conctuGo.^ 
ratione  caufx  coniunctx  fiat  ex  vena  fpGut  mfbri,  vc  ver 
bfgra,G fuerit  rdacica  I dextra anrha  fiat  phlebotomia  ex 
fii^eta  eiurdem  pedu.&hoc  voluit  Auic.  quarta  pnmi!. 
vc  fupra  cum  in  dolore  dixit  phlebotomia  fcaiicx  cu* 
rabat  dolorem  (ciancum  &erac  Geut  ehit  debern.  Quin 
ea  concLtGo.9  fupcrabbundancca  (anguinis  fm  plurimn 
magis  ibducii  fc.apopIcxiVuS^fonl»  venx  falfori^ 

dolorem 


^ ' TraAatus/  V L 

d^remiUQ(fiurtirum>&^ifro  ranniine  rai(onctpf!ute9t 
phlebocotnandun.&fdeo  phlcboiomuin  tftit  doloff' 
bua  fienda  fft  cum  midcno,  Sc  h*c  vidaur  fnU  C5alia^ 
joitf  allegata  d<A:remia.Mjtcrix  enim  ^ciemec  hmdi  do 
lorei  &of  Pok  quid  maxime  matenx  frigidx  indigcftx,uc 
II)  pnncipio  capituli  dicebatur. 

DVBITATV  R vtruoimaterttcxdleiiceFrfile« 
gmatica  competat  phlebotomia  tn  dolore  iun<fturarum. 

Ofccnduna  maceria laUexidenteCingutni roixtaiaut 
ppinqua  Cmgumi  poc  phlebotomia  copciere.pacer  c5clti 

fio.  becudo.t^vbieiTet  phlegma oon admixtum»  (alt€ 

DO  c6petcret  euattua.licet  diuerfiua  poflii  competae.qu^ 
tn  n6  elt  neda  magna  ad  euiiandu  crudiucem.cdndcra. 

DVBITATVR  vtru  phlebotomanduj  in  Icta^ 
— «co  debeat  ftare  duobua  diebua  leiunua  ametis  phleboto-' 
Au.Wn  oon.qra  phlebotomia  debet  euiuri  in 

2 ^'ceodut^mtemioAui.eftQ,  debet  ta 

wa  |„  vaare  i multo  cibo,&  rubtiliccr  difttri,vt  virtoa  red 
datur  iotttor  ad  digerenda  matertS  phlegmaticam  latigui 
ni  admixiam,d^  cum  ner  phlebotomia  non  fic  fncrudabi.> 
ur,quu  cxablbiKniu  fufccpii  aliquid  digdnu.  Iitm  con 
fert  ut  doloK  qm  nd  fic  flun  maicna.qni  ntebra  rciincbr» 
ea  iiunmone^a  ifto  collige  q>  vbi  nutcria  fii  phlegmaii' 
ca  ntiaia  languim  confere  dixta.Hxc  conlidera. 

pVB  ITATV  K virum  in  cura  dolonaiuitifiu» 
raru  medicina  cdpcui  vomiiiua , <)i  no,  ga  maiciia  qiiqi 
caininlerioribai.crga.licmaicrix  grolfiein  hepaicde^ 
^nt  B infiriora  eoari.iuaia  illud  Hip.  Aeftaie  d runioia, 
hyeme  vero  per  mleriara.  Prima  cdclufio.cdpeiu  uomi 
**  r?  caufx  aniecedjfu  maxime  dolore  exnie  in  pane 

^Rrlorl.patet.  Secunda  i^  rdne  coniundlz  parum  con> 
feri  maccru.r.exifiente  in  pane  inieiiori. 

DVBI.Tatvr  vrrum  debeat  medicina  fotiit 
tn  cura  eiue.  Dicendii  qi  in  principio  nd  deber  dan  medi/ 
cina  abroluic  forirs.qiii  mareria  eft  indigeila,&  cii3  ga  in 
principeo  minoramus  iSCnoncradicamusidebef  lamcme 
dicina  illa  elTe  foriii , proprer  humorem  qui  cum  dif  • 
ficuliaic  euacuaiur.  debilia , quu  in  parua  doli  ui  luibiih, 
agaricus,lcammanea  & hmdi  in  doli  parua.  Diaiur  le. 
..  cudo,<t  in  vlnmiaqn  eradicare  iniendioiui  confeniienie 
^Maoi  vmme,jSi:  creicns  debet  dari  medicina  abfoluic  fortia.  Si 
dtio  no-  (ic  (olli  cdiradidlio  apparens  inter  authoica  nofiros. 
aiJlloru  dvBITATVR  vrrum  oxymel  cdpeiai  in  dige 
aoUiiur . rendo  oulciiaa  iunifiuraia,cum  acerum  vi  fiipra  maxime 
oeruis  noceat , maxic  rdne  pcnnraiionis,  mordicationis. 
Dicendum  vt  editer  oxymel  mulix  acetofiiatia  non  cd. 
(tri.red  parux.  Alij  qi  an.xnjmon  confirt.pofiauiem  lic. 
Nam  tunc  quietatuaeft  humor,  & oxymel  rdne  aceti  non 
facit  nuiuiam  ampbua  penetrate.  Si  venieni  ad  loca  ma 
eerix  Auxx  digcniuSlfi  mordicat  para  mordicat,  led  ma- 
aus  ell  lauamrucum  nocumento. 

DVBITATV  R vtra acerum  confert  in  empla/ 
ftrtsuSi vngueima.  Prima conclulio  qiinemplaRrn& 
hmdi  acetum  polita  rdne  peneiraiionis.ct  in  parua  quan- 
titate luuamemum  prxfiat  proprer  confereniiam  penetra 
lionualtaruro  rerum.  Sccundj.if  vbi  Iit  inicniio  medi/ 
ci  ad  rtrolucndum  maieriam  in  ptobindo  eiifientc  ipfiim 
cum  leroluiiuia  pofiiura  luuaiuS:  hoc  voluii  Auiccn. 

DV-BITATV  r vrrum  in  cura  dolorta  lundiu- 
tarum,  vipodagrx  Si  hmdi.mcdicioxroluiiux  dari  de- 
beam Iero  vel  manc.i^  mane  AulcA  a Iero  cdu  modut 
praiiicandi  nuilioium.  Prima  cdcIuOo.cy  qn  volumus 
euacuaie  materiam amecedenie  dcbemuadarcroluiiuum 
SDaoe.de  in  forma  liquida, paretiquu  caliacdiinciur  in  fio 
snacho,&uivija  propinqmacsuavt  plurimum , de  ideo 
melius  cuacuaniur.  Secunda  tf  in  cuacuando  maicrum 
comumfiam  derue  folutiuum  lao  ante  canam,paccrt  quia 
lic  melius  PCI  fiomachum  aifiuaiur,  de  continue  materias 

nclautitaliiilltciiiaua.  Tetiu  conclufio  cfiffimfub 


Cap.  XXII. 


n*fn.s  : 

4^ru|)nomf)fi>ut  coraputttir&  nrrooeanrecciInxtiAS 

comun<%g  meltuteft  dart  fiinuno  mane  faper  quod  dor* 
miae  debite  (t  in  forma  piluiarinuc  hquida»qiiBm  concio 
fioocm  fequumur  moderra.Bi  tu  conudrra. 

DVBITATVR  verum  in  cura  talium  dolorS 
competat  vinum  curo  ntcaliduro»&  ficcuro  refoliitiuu^ 
quare  in  phlegmatica  maxi mc  conferre  videf . Item  iquia 
cft  maxime  virtucir  reftauratuiu  qux  in  foni  dolore  mtd* 
tum  debiliutur.Item  quta  pluretauthorct  vt  Aui.ia  paf* 
liombur  oeruorum  videtur  ebetdere  antiquum»  vt  &ipra 
de  paralyfi.  OppoUtum  clamSc  authoresHalyabM  prx 
cipuc»&  Mefuc.  nocet  eni*n  cerebro^  neruiig&  matertaa 
penetrare focit.  Prtroaconclulio.  vinum  ratione  potua 
ailurnpturoinpenionibua  mndlurarumeft  iKgandum,pa 
cetiquia  humorci  difiblutt  SC  ad  lundiurat  penetrare  hicic» 
& ncruot  re  laxat  tn  ftontachis  talium  acetoiacur>dlC  ni* 

bil  deterius  aceto. quare,  becunda  tpfum  gratia  potui  me 
dicinalisin  tali  doloree(lrxhibcdura,&  maxime  in  decU 
Mlione  morbi^m  eo  rj>e  reliquias  materierumadexpuL> 
iionein  incirai  & maxime  per  vrinam»  quaa  primo  incru 
dabat.Item  tunc  virtutem  roborat.  Tmia  in  cenfue* 
ctsnoncil  penitus  prohibendum  & (ubito,ied  gradatim 
procedendum  vt  ab  ipCj  abfimeat. 

^'^HITATVR  vtrumutnumgroiliimanrub 
uleui  magiseuitanJum*  Friimconcluiio.cy  in  pexlee* 
uatione  magis  elt  prohibedum  vinum  groiEim»  quia  ma 
gti  tndigeilibile>caulattuum  humorum  groiibrum » cau* 
Citiuorum  dolorum  lumfluraru.  Secunda  refpediu  ha* 
P^**^^*tioncm  qua  talia  corpora  Ixduncur  magia 
eft  prohibendum  lubtile,quta  magtt^cic  penetrare.  Ter 
*>abfolute  minus  milum  eft  vinum  decimans  ad  grof 
"*  ^ «d  maxime  tempore  dotons  > fit  itam  Vt 

num,vididtumefidc  cura  eorum  A<.  ^ 

APHORl  SMI. 
£x.tj.ledh'one.xIvj.apho» 

Duobus  doloribus  fimul, non  eundem  locum  infrAan 
nbus>vehcmemior»alierum  obfcurac. 

^ Ex.Ht).{cdbxi(.apho. 

Non  febriciumibuB  ii  tormina  acciderfni , SC  genuum 
grauitasyiS:  lumborum  dolor , purgari  tnfitruu  oportere 
fignincacur. 

xxxj.apho. 

LallicudinemhafKniibuainfrbribuSgtnarnculoSgd^a^  “ 

ctrca  maxillas  pociiliunum,abrccnug  hum. 
xxxirj.aplio. 

Sed  a:  II  aiuc  raorbuoi  .aliqua  paret  laborauctii , hic 
morbus  firmatur. 

xIiiq.apho* 

Quibusfcbrtalotigx,l>i.iub<rcula,vcllabore.uiaiii. 

cula  fiunt. 

Ea.v.retfi.xivjpho. 

Tumorca  a riiculoruai,aei)i  dolorti  abfa  vlcut.d;  po 
dagneoa  quoqvatqi  conuulla  hotu  plurimaUrtgsda  aqw 
hrgt  tlEila  fcim,*  txitnuat.roUme»  dolottiD.nain  modi 
cus  torpor  dolorem  (oluit. 

Ea.vj.Curc.xaMpho. 

Inin6nienttbM.(i  varkea,vtl  hxaaofrhoidtafiipemt 

neni»>fnianix  iblutio» 
xxi)4ipho* 

auxeunm  rupta  ex  dotfoad  cubitum  defctodum.vt- 

DXKCSIOIOUJU. 

*»viij.apl». 

Eunuchi,necg  podagra  bboiiiK,ne(B  calui  fiunt. 

*»‘x.apho. 

Multet  podagra  non  laboaat,niflmtnftrua  defeceriiH. 

xxxxpbo, 

Pucrpo^taooalibaraiamcvliua vucieoium.  > 

xjuuij. 


buccii 

(vtMhf 
crd<f.AM 
•disflui 
fair,)!NV 
raitjm 
erh  vtriw 

<««nuh 

flaHWgd 

tmaBiS 

<tt«d 

Ibgrndtf 

Lromod 

fipoldi. 

tik 

HpiSc,t« 
b<k  rm 
Vib— 
drHSM* 
l<8<  u|l 


r 


I 


Dc  xgritud.  membrorum  e:icrrr/onMn.  300 

xnti(i.apho.  _ l>.ipho. 

Qptcun^cxtutruni.nsmagnxvaricei  non  fiunt  Quiburcuntpikcoxcndicu  dolore  molcHaUs  diuturno 

bui  verocalui!  varicet masna  £iperueniunt,hi  rurfut ca^  cxciduco>a,ijicrut  tabelcit,&  claudicant,!] non  vrani. 
I»!*»!'  fiunr. 

xtVj.apho.  ' • PERORATIO. 

Qtrigibbtnr  aUhoutf  ,autai/Bfium  antt  pubetia.  Explicit  cum  grana  omnipo(cmisD(i\Marm  glorio. 
tcnii«nor«uncur.  rf,bMtiHifronym^,^eatoruPeirtf&Faulfapoftolorum, 

xUx.apho.  ^inquort?  (ti)iuftar9egoMichael(kSauo(urob  copipb. 

Q^iioinr]imorbtpod3grtciffiJhr,hilAfata  ^nquadra.  uicapuukjm  vigtfimumCKUo(ticotiua  oper»  fir>{,pro 
gtnta diebus inAammatiotic,finiuru.  quo,&caeierul3eo fummopitrt, filio, & fpirituilando 

I V.  apho.  gratus  ago  infinitas.Ec  dominus  lua  immenfa  mifericof' 

Dolorctpodagrici  vere,&aurumnomagna  ex  pane  duroein  omni  opere  bene  confirmet.  Arnen, 

mouemur. 

Iix.apho.  Michacl  SauonaroU  Paiautnut  ordiou  equeftns  hiero 

Quiburcuncjii  coxendicum  dolore  diuturno  molellay  folymitanorum  phyficut,&  medicus  clarillimus  hoc  dte 

tia  excidit  coxa,&  rurlua  tacidit,iis  mucores  ruperuemuc.  tuira  mcdtcuuc  oput  edidu. 


\ 


REGISTRVM. 

ABCD  BPGHIKLMNOPQ.RSTVXYZ 
AA  BB  CC  DD  EE  PF  GG  HH  II  KK  LL  MM  NN  OO  PP, 

Vnaquxt^harumliceraruraquatuor  in  fe  colligit  canas  praeter  00  PP  qux  tres  colligunt* 
Tabulx  rcgillrum  per  k patet* 


A 


Venetijs  ImprefTum  in  officina  hzredum  Luex  Antonij  luntx 

Florentini.Micni. IuU=.  St  D LVII. 


..  c^, €x^  /w/^44<r«““  V / .-  " ^ '^^  >•  ■ 


^ - ^«'i^  (Afr/tty 


l 


/./If.  J Jtt^oM»^  ^''JjT  <>rrt^-**^^  3^  JO-<W-r  £-»•<**  ~«6x(i-  *-«.»rtr»/  -^,ArAw, 

fnt^i/ift  fr-tiT-i-  3 iil  »"<>«**0f’  •^ou^  *'  " j^-«oSU  «^(«^/®  M~... 

J & i4  c^ rr-  -^<5^  ^ ^ 

s/.  n r>*  r”*' " — iS»  « rJ^'^  e/^,  Z^-'  -^i«-^<''  i?  --^C  r - 


ifl. 

*:  '.liJi.v. 

• »t 


p,.. 


R 


r 


feL- 


•rfWof  r.lTtVTVlL  31i.  .1.  p 
-»:.:uiiur;-5t  nt  ■ ' 1 . 


•5.'.  V H 1 •^  I O i 


.i  < ^ii.i.v  : -,.•>  Tl  COm 


v:  K .1  :i 

1 II  n 'i  > , ; 

M Hri  V J 

. . • ■!; 

■1  JCt  i 

' nr.  iSiiruiB  . 

’ .-dtT 

>;"<:rir  -i’ 

• . 

■F 

/ 


'? 


•'i* 

='-k-  ' ' 


/ 


'.  iVJs(lc 


* %v 


r